অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া aswiki https://as.wikipedia.org/wiki/%E0%A6%AC%E0%A7%87%E0%A6%9F%E0%A7%81%E0%A6%AA%E0%A6%BE%E0%A6%A4 MediaWiki 1.46.0-wmf.24 first-letter মাধ্যম বিশেষ বাৰ্তা সদস্য সদস্য বাৰ্তা ৱিকিপিডিয়া ৱিকিপিডিয়া বাৰ্তা চিত্ৰ চিত্ৰ বাৰ্তা মিডিয়াৱিকি মিডিয়াৱিকি আলোচনা সাঁচ সাঁচ বাৰ্তা সহায় সহায় বাৰ্তা শ্ৰেণী শ্ৰেণী বাৰ্তা ৱিকিচ'ৰা ৱিকিচ'ৰা আলোচনা MOS MOS talk TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 4302 601749 572771 2026-04-21T06:14:34Z ~2026-24387-40 49562 Bhargobi 601749 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | bgcolour = lightgray | name = কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ | image = krishna-kanta-handique.jpg | birth_date = জুলাই ২০, ১৮৯৮ | birth_place = যোৰহাট, অসম | death_date = জুন ৭, ১৯৮২ | occupation = অধ্যাপক, উপাচাৰ্য | nationality = ভাৰতীয় }} '''কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ''' ({{lang-en|Krishna Kanta Handique}}; ১৮৯৮-১৯৮২) [[অসম]]ৰ এজন লেখক, সংস্কৃত ভাষা পণ্ডিত আৰু শিক্ষাবিদ আছিল। [[সংস্কৃত]] আৰু ভাষাতত্ত্বৰ ক্ষেত্ৰত তেখেতে বিৰল পাণ্ডিত্যৰ পৰিচয় দিছিল। শ্ৰীহৰ্ষৰ 'নৈষধ চৰিত', সোমদেৱৰ 'যশস্তিলক' আদি গ্ৰন্থৰ অনুবাদৰ জৰিয়তে তেখেতে ৰাষ্ট্ৰীয়-আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় স্তৰত চিনাকি লাভ কৰে। ন বছৰ ধৰি [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ উপাচাৰ্যৰ ভূমিকা পালন কৰা সন্দিকৈ মাত্ৰ ৩৯ বছৰ বয়সত ১৯৩৭ চনৰ [[অসম সাহিত্য সভা]]ৰ গুৱাহাটী অধিবেশনৰ সভাপতিও নিৰ্বাচিত হৈছিল। Bhargobi ==জন্ম== কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈৰ জন্ম ২০ জুলাই, ১৮৯৮ চনত [[অসম]]ৰ [[যোৰহাট জিলা]]ৰ সাতঘৰীয়া আহোম পৰিয়ালত হৈছিল। তেখেতৰ পিতৃ চাহ খেতিয়ক ৰায় বাহাদুৰ [[ৰাধাকান্ত সন্দিকৈ]] আৰু মাতৃ নাৰায়ণী সন্দিকৈ। অসমৰ কেইবাটাও ৰাজহুৱা অনুষ্ঠানৰ উন্নতিকল্পে মুক্তহস্তে দান-বৰঙণি আগবঢ়োৱা হেতুকে জনসাধাৰণে কৃতজ্ঞতাৰ চিনস্বৰূপে ৰাধাকান্ত সন্দিকৈ ডাঙৰীয়াক "দানবীৰ" উপাধিৰে বিভূষিত কৰিছিল। দানবীৰ ৰাধাকান্ত সন্দিকৈৰ চাৰিজন পুতেকৰ ভিতৰত কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ আছিল আটাইতকৈ ডাঙৰ।<ref>{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://kkhsou.in/web_new/handiqui.php |access-date=2022-06-26 |archivedate=2023-08-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230825081741/http://kkhsou.in/web_new/handiqui.php |deadurl=yes }}</ref><ref>জিলিকালে লুইতৰে পাৰ, এম. আব্দুল মজিদ খান, পৃ:নং; ১১, প্ৰকাশক: প্ৰদ্যুত হাজৰিকা, বনলতা, ২০০২</ref> তেওঁৰ মাক নাৰায়ণী আইদেউ অসমৰ আন এগৰাকী পণ্ডিত লোক পদ্মনাথ গোহাঞি বৰুৱাৰ ভগ্নী আছিল৷<ref>{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://kkhsou.in/web_new/handiqui.php |access-date=2022-06-26 |archivedate=2023-08-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230825081741/http://kkhsou.in/web_new/handiqui.php |deadurl=yes }}</ref> ==শিক্ষা== কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈয়ে প্ৰাথমিক শিক্ষা নিজা গৃহতে গ্ৰহণ কৰিছিল। তাৰ পিছত দেউতাকে যোৰহাটৰ চৰকাৰী হাইস্কুলত নাম লগাই দিয়ে। ইংৰাজী ১৯১৩ চনত পোন্ধৰ বছৰ বয়সত কৃষ্ণকান্তই যোৰহাট চৰকাৰী হাইস্কুলৰ পৰা প্ৰৱেশিকা পৰীক্ষাত প্ৰথম বিভাগত উত্তীৰ্ণ হয়। সন্দিকৈয়ে [[কটন মহাবিদ্যালয়]]ৰ ১৯১৫ চনত আই এ পৰীক্ষাতো সুখ্যাতিৰে প্ৰথম বিভাগত উত্তীৰ্ণ হৈ [[কলিকতা]] বিশ্ববিদ্যালয়ত উচ্চ শিক্ষাৰ বাবে নাম ভৰ্তি কৰে। [[কলিকতা বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ পৰা ১৯১৭ চনত তেওঁ সংস্কৃতত প্ৰথম শ্ৰেণীৰ অনাৰ্চসহ বি এ পাছ কৰে আৰু “প্ৰসন্ন কুমাৰ সৰ্বাধিকাৰী স্বৰ্ণ পদক’’ লাভ কৰে৷ তেতিয়া তেওঁৰ বয়স আছিল মাত্ৰ ১৯ বছৰ৷<ref>{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://kkhsou.in/web_new/handiqui.php |access-date=2022-06-26 |archivedate=2023-08-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230825081741/http://kkhsou.in/web_new/handiqui.php |deadurl=yes }}</ref> ১৯১৯ চনত সংস্কৃতৰ 'বেদ শাখা'ত প্ৰথম শ্ৰেণীৰ প্ৰথম স্থান অধিকাৰ কৰি স্নাতকোত্তৰ সন্মান লাভ কৰে।<ref name="কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ"/> উল্লেখযোগ্য যে, স্নাতকোত্তৰ শ্ৰেণী ’বেদ শাখা’ত তেঁৱেই সেইবৰ্ষৰ একমাত্ৰ শিক্ষাৰ্থী আছিল আৰু তেওঁৰ গুৰু আছিল, মহামহোপাধ্যায় সীতাৰাম শাস্ত্ৰী৷<ref>{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://kkhsou.in/web_new/handiqui.php |access-date=2022-06-26 |archivedate=2023-08-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230825081741/http://kkhsou.in/web_new/handiqui.php |deadurl=yes }}</ref> তদুপৰি সন্দিকৈয়ে ১৯২০ চনত অক্সফৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা আধুনিক বুৰঞ্জীত স্নাতকোত্তৰ সন্মান লাভ কৰাৰ উপৰিও [[পেৰিছ]] আৰু [[বাৰ্লিন]] বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধীনত [[জাৰ্মান ভাষা|জাৰ্মান]], [[ফৰাচী ভাষা|ফৰাচী]], [[ৰুছ ভাষা|ৰুছ]] , [[গ্ৰীক ভাষা|গ্ৰীক]], [[লেটিন ভাষা|লেটিন]], [[ইটালিয়ান ভাষা|ইটালিয়ান]], [[স্পেনিছ ভাষা|স্পেনিছ]] আদি কেইবাটাও ভাষা শিকি আয়ত্ত কৰিবলৈ সমৰ্থ হৈছিল।<ref>{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://kkhsou.in/web_new/handiqui.php |access-date=2022-06-26 |archivedate=2023-08-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230825081741/http://kkhsou.in/web_new/handiqui.php |deadurl=yes }}</ref> তেওঁ মুঠ ১৩টা ভাষা আয়ত্ত কৰিছিল, তাৰে ৮টা ইউৰোপীয়ান ভাষা আৰু ৫টা ভাৰতীয় ভাষা।<ref name="কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ"/> ১৯২৩ চনৰপৰা ১৯২৭ চনলৈকে তেখেতে ইউৰোপৰ নানা ভাষা-সাহিত্য অধ্যয়ন কৰে। ==ব্যক্তিগত জীৱন== ১৯২৭ চনত বিদেশৰ পৰা তেওঁ অধ্যয়নৰ বাবে নিজা ধনেৰে ক্ৰয় কৰা বিপুল সংখ্যক কিতাপেৰে সৈতে স্বদেশলৈ উভতি আহে৷ স্বদেশলৈ আহি তেওঁ নগাঁৱৰ ইউ এন বুঢ়াগোহাঁইৰ জ্যেষ্ঠ কন্যা হেমলতা আইদেউক বিয়া কৰায়৷ তেওঁলোকৰ এটি ল’ৰা (বিজয়কৃষ্ণ সন্দিকৈ) আৰু দুজনী ছোৱালী (প্ৰমিলা আৰু [[অহল্যা গগৈ]]) আছিল৷<ref>{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://kkhsou.in/web_new/handiqui.php |access-date=2022-06-26 |archivedate=2023-08-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230825081741/http://kkhsou.in/web_new/handiqui.php |deadurl=yes }}</ref> ব্যক্তিগত জীৱনত তেওঁ সদায় সময়ানুৱৰ্তী আছিল৷ সময়ক তেওঁ অমূল্য ধন হিচাপে জুখি জুখি খৰচ কৰিছিল৷ কেতিয়াবা সময় অবাবতে যাব পাৰে বুলি তেখেতে নিজৰ ঘড়ীটোৰ কাঁটা দুঘণ্টা আগবঢ়াই ৰাখিছিল৷ অতি সাধাৰণ অনাড়ম্বৰ জীৱন কটোৱা সন্দিকৈয়ে সামৰ্থ্য থকা স্বত্বেও তেওঁ নিজৰ সন্তানক আন বিখ্যাত শিক্ষানুষ্ঠানলৈ নপঠিয়াই নিজে শিক্ষকতা কৰা জগন্নাথ বৰুৱা কলেজতে পঢ়ুৱাইছিল৷<ref>জিলিকালে লুইতৰে পাৰ, এম. আব্দুল মজিদ খান, পৃ:নং; ১১, প্ৰকাশক: প্ৰদ্যুত হাজৰিকা, বনলতা, ২০০২</ref> ==বৃত্তি আৰু সমাজ সেৱা== কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈয়ে নিজে [[জগন্নাথ বৰুৱা মহাবিদ্যালয়]] স্থাপন কৰি ১৯৩০ চনত সেই মহাবিদ্যালয়ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক অধ্যক্ষ ৰূপে দায়িত্ব ভাৰ গ্ৰহণ কৰি কৰ্ম জীৱনৰ পাতনি মেলে। ১৯৩০ ৰ পৰা ১৯৪৮ চনলৈ তেখেতে অবৈতনিক ভাবে নিয়োজিত হৈ আছিল। "হেমলতা সন্দিকৈ মেমৰিয়েল ইনষ্টিটিউট" সেই সময়তেই প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। সম্পূৰ্ণ ১৮ বছৰ অধ্যক্ষৰ পদত কাৰ্যনিবাহ কৰাৰ পাছত সন্দিকৈয়ে গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰথম গৰাকী উপাচাৰ্য হিচাপে ১৯৪৮ চনত নিযুক্তি লাভ কৰে। তেখেত [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ ৯ বছৰৰ বাবে (১৯৪৮-৫৭) উপাচাৰ্যৰ আসনত আছিল। ১৯৩৭ চনত মাত্ৰ ৩৯ বছৰ বয়সত [[অসম সাহিত্য সভা]]ৰ গুৱাহাটী অধিবেশনত সন্দিকৈয়ে সভাপতিত্ব কৰিছিল। তেখেত ১৯৫১ চনত লক্ষ্ণৌত অনুষ্ঠিত নিখিল ভাৰত প্ৰাচ্য সন্মিলনৰ প্ৰাচীন সংস্কৃত শাখাৰ সভাপতি আছিল। ১৯৫২ চনত [[মাদ্ৰাজ]]ত অনুষ্ঠিত উপাচাৰ্য সন্মিলন আৰু [[ৱাল্টাৰ]]ত অনুষ্ঠিত বিশ্ববিদ্যালয় সন্মিলনৰো সভাপতি হৈছিল। তেখেতে ১৯৬৭ চনত নিজৰ ব্যক্তিগত পুথিভঁৰালটো গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যলয়ক দান দিয়ে য’ত ১০ হেজাৰ অমূ্ল্য গ্ৰন্থ আছিল।<ref name="কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ"/> আন্তৰ্জাতিক খ্যাতিসম্পন্ন পণ্ডিত কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈয়ে জ্ঞান আৰু শিক্ষা বিস্তাৰৰ বাবে অহৰহ চেষ্টা চলাইছিল। তেখেতে জগন্নাথ বৰুৱা কলেজৰ বিজ্ঞান শাখাৰ বাবে নগদ ধনৰ টোপোলা আগবঢ়াইছিল, '[[চন্দ্ৰকান্ত অভিধান]]'ৰ ২য় সংস্কৰণ প্ৰকাশ কৰাৰ যাৱতীয় খৰচ নিজে বহন কৰিছিল আৰু নিজৰ সহ-ধৰ্মিনী হেমলতা সন্দিকৈৰ স্মৃতি ৰক্ষাৰ্থে আঢ়ৈ লাখ টকা খৰচ কৰি ''হেমলতা সন্দিকৈ মেম'ৰিয়েল ইন্‌ষ্টিটিউট'' স্থাপন কৰিছিল।<ref name="জিলিকালে লুইতৰ পাৰ">{{cite book | author= এম. আব্দুল মজিদ খান | title = জিলিকালে লুইতৰ পাৰ | publisher = বনলতা প্ৰকাশন, নতুন বজাৰ, ডিব্ৰুগড়-১ |pages=১১–১৮| isbn = নাই }}</ref> ১৯৪০ চনত অসম ছাত্ৰ সন্মিলনে প্ৰকাশ কৰা নিজৰ মুখপত্ৰ ''মিলন''ৰ বাবে কাগজৰ সম্পূৰ্ণ দাম সন্দিকৈয়ে স্বেচ্ছাই দিবলৈ গাত লৈছিল। সাহিত্যচাৰ্য্য [[অতুলচন্দ্ৰ হাজৰিকা]]ৰ 'গগণাৰ সুৰ' আৰু 'স্মৃতিৰ পাপৰি' নামৰ দুখন কিতাপ প্ৰকাশৰ বাবে নগদ এহেজাৰ টকা আৰু তেওঁৰ জীৱনী লেখক [[আব্দুছ ছাত্তাৰ]]ৰ 'প্ৰসংগ কোষ'ৰ তৃতীয় সংস্কৰণৰ প্ৰকাশৰ বাবেও নগদ এহেজাৰ টকা তেওঁ দান হিচাপে আগবঢ়াইছিল। অসম সাহিত্য সভাৰ কেন্দ্ৰীয় কাৰ্যালয় (যোৰহাটত থকা চন্দ্ৰকান্ত সন্দিকৈ ভৱন) সন্দিকৈ পৰিয়ালৰে দান। চন্দ্ৰকান্ত ভৱনৰ সকলো ধৰণৰ মেৰামতিৰ দায়িত্ব কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈয়ে নিজেই বহন কৰিছিল। ==বঁটা আৰু সন্মান== [[File:Krishna Kanta Handique 1983 stamp of India.jpg|thumb|upright|কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈৰ নামৰ ভাৰত চৰকাৰে ১৯৮৩ চনত প্ৰবৰ্তন কৰা এটি [[ডাক টিকট]]]] ইংৰাজী ১৯৩৭ চনত ডিচেম্বৰ মাহত গুৱাহাটীত [[অসম সাহিত্য সভা]]ৰ সপ্তদশ অধিবেশন অনুষ্ঠিত হয়। এই অধিবেশনত সভাপতিত্ব কৰিবলৈ কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈক নিৰ্বাচিত কৰা হয়।<ref>[http://www.asamsahityasabha.com/index.php?option=com_content&view=article&id=46&Itemid=56 ১৯১৭ চনৰ পৰা অসম সাহিত্য সভাৰ সভাপতিসকলৰ তালিকা] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130129233721/http://www.asamsahityasabha.com/index.php?option=com_content&view=article&id=46&Itemid=56 |date=2013-01-29 }} [[অসম সাহিত্য সভা]]ৰ ৱেবছাইট, আহৰণ: ১৮ নৱেম্বৰ, ২০১২।</ref> গুৱাহাটীত অনুষ্ঠিত হোৱা অসম সাহিত্য সভাৰ এই অধিৱেশনত অসমীয়া জাতিক উদ্দেশ্যি তেওঁ কৈছিল, “ব্যক্তিগত প্ৰতিভা আৰু ক্ষমতাৰ বাহিৰেও পাৰিপাৰ্শ্বিক অৱস্থাৰ ওপৰত সাহিত্যৰ বিকাশ অনেক পৰিমানে নিৰ্ভৰ কৰে৷ জীৱনৰ বিচিত্ৰ অভিজ্ঞতাৰ লগত সাহিত্যৰ অতি ঘনিষ্ঠ সম্বন্ধ৷ অভিজ্ঞতাৰ গাম্ভীৰ্য আৰু বৈচিত্ৰ্য নহ’লে সাহিত্যৰ সৃষ্টি হ’ব নোৱাৰে৷ বাস্তৱতে সাহিত্য এটা বিৰাট অভিজ্ঞতা৷ ব্যক্তিগত আৰু সামাজিক সকলো প্ৰকাৰৰ অভিজ্ঞতাৰ প্ৰকাশৰ থল হৈছে সাহিত্য’’৷<ref>কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ, বৰেণ্য অসমীয়া, পৰেশ বৈশ্য, পৃ:নং; ৬৫, চন্দ্ৰ প্ৰকাশ, ২০১৪</ref> ইংৰাজী ১৯৪৯ চনত মাদ্ৰাছত উপাচাৰ্য সন্মিলন আৰু ওৱালটায়াৰত আন্তঃবিশ্ববিদ্যালয় সমিতিৰ বছৰেকীয়া অধিবেশন অনুষ্ঠিত হয়। সন্দিকৈয়ে এই দুয়োখন অধিবেশনৰ সভাপতিৰ আসন অলংকৃত কৰে। ইংৰাজী ১৯২১ চনত [[অসম ছাত্ৰ সন্মিলন]]ৰ অধিবেশনতো সন্দিকৈদেৱে সভাপতিত্ব কৰিছিল। সন্দিকৈক [[ভাৰত চৰকাৰ|ভাৰত চৰকাৰে]] ১৯৫৫ চনত [[পদ্মশ্ৰী]] আৰু ১৯৬৭ চনত [[পদ্মভূষণ]] সন্মানেৰে বিভূষিত কৰে। [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]] আৰু [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়|ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ে]] তেখেতক ডি লিট সন্মান যাচিছিল<ref name="জিলিকালে লুইতৰ পাৰ"/>। ১৯৭৮ চনত [[অসম সাহিত্য সভা]]ই সদস্য মহীয়ান সন্মানেৰে বিভূষিত কৰা সন্দিকৈক তেখেতৰ ৰচনাসম্ভাৰ (১৯৮৪)ৰ বাবে মৰণোত্তৰভাৱে ১৯৮৫ চনত [[সাহিত্য অকাডেমি বঁটা]]<ref>{{cite web | url=http://sahitya-akademi.gov.in/sahitya-akademi/showSearchAwardsResult.jsp?year=&author=&awards=AA&language=ASSAMESE| title=সাহিত্য অকাডেমি বঁটা বিজয়ী অসমীয়াসকলৰ তথ্য |publisher=সাহিত্য অকাডেমি | accessdate=নৱেম্বৰ ১৬, ২০১২}}</ref> লাভ কৰিছিল।<ref name="কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ">{{cite book | title=পদ্মনাথ গোহাঞি বৰুৱাৰ পৰা ৰংবং তেৰাঙলৈ | publisher=অনন্ত হাজৰিকা, বনলতা প্ৰকাশন| author=ত্ৰিদিপ গোস্বামী | pages=৬০, ৬১}}</ref> [[অসম সাহিত্য সভা]]ই তেখেতক 'সদস্য মহীয়ান' ৰূপে অভিহিত কৰিছে আৰু অসমৰ গুৱাহাটী তথা [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়|ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ে]] তেখেতক সন্মানীয় [[ডি-লিট]] উপাধিৰে বিভূষিত কৰিছে<ref name="জিলিকালে লুইতৰ পাৰ"/>। ==সাহিত্য কৰ্ম== ;গ্ৰন্থ সংকলন<ref name="জিলিকালে লুইতৰ পাৰ"/> # শ্ৰীহৰ্ষৰ 'নৈষধ চৰিত'ৰ ইংৰাজী অনুবাদ 'Noishadh-Charit'(১৯৩৪) # যশস্তিলক এণ্ড ইণ্ডিয়ান কালচাৰ (১৯৪৯) # সেতু বন্ধ (১৯৭৬) # কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ ৰচনা সম্ভাৰ ;প্ৰবন্ধ সংকলন<ref name="জিলিকালে লুইতৰ পাৰ"/> {{div col}} #প্ৰাচীন বেবিলনৰ বেদ, #ভাৰতীয় চিন্তা, #সাংখ্য দৰ্শন, #গ্ৰীক ভাষা, #গ্ৰীক নাটকৰ গান, #অনুবাদৰ কথা, #ৰুছ অভিনয়, #সৰস্বতীৰ বৰ #মোগল ৰাজকণ্যাৰ কবিত্ব প্ৰতিভা #ইউৰোপৰ ভাষা আৰু সাহিত্য, #জাপানীৰ বীৰ নোগী #স্পেনীয় সাহিত্যত ৰোমিঅ জুলিয়েট, #জাৰ্মান সাহিত্যৰ সপোন নাটক #আত্মবিচাৰ #অমৰ প্ৰকাশ, #জাৰ্মানীৰ জ্ঞান সাধনা #সাগৰৰ মাজৰ দুৰ্গ #প্ৰাচীন মিচৰৰ উপাখ্যান #চক্ৰেটিছৰ মতে কবিৰ প্ৰকৃতি {{div col end}} ==মৃত্যু== ১৯৮২ চনৰ ৭ জুন তাৰিখে ১০:১০ বজাত ; ৮৪ বছৰ বয়সত [[ডিব্ৰুগড়]]ৰ জি. এম. চিকিৎসালয়ত কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈৰ মৃত্যু হয়[[ডিব্ৰুগড়|।]] <ref name="কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ"/> পাৰ্থিৱ খ্যাতি তেওঁ নিবিচাৰিছিল৷ সেয়ে, সন্দিকৈৰ জীৱনকালতে আব্দুল চাত্তাৰে লিখা “কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ’’ নামৰ তেখেতৰ জীৱনীখনত ’পণ্ডিতপ্ৰৱৰ’ বিশেষণটো যোগ কৰিবলৈ নিদিলে৷ সন্দিকৈৰ জীৱনত প্ৰভাৱিত কৰা এটি বাক্য হ’ল, ইবচেনৰ নাটকৰ “Innocence is the source of all joy and happiness’’৷<ref>জীৱন আৰু সাহিত্য, বিপুল চন্দ্ৰ ভট্টাচাৰ্য্য, পৃ:নং;৩৭, কামধেনু প্ৰকাশন, ২০২১</ref> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} {{পদ্ম বঁটা বিজয়ী অসমৰ ব্যক্তি}} {{অসমীয়া ভাষাত সাহিত্য অকাডেমি বঁটা লাভ কৰা সাহিত্যিকসকল}} {{অসমৰ প্ৰসিদ্ধ ব্যক্তি}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{wikiquote}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া শিক্ষাবিদ]] [[শ্ৰেণী:অসম সাহিত্য সভাৰ সভাপতি]] [[শ্ৰেণী:পদ্মশ্ৰী বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:পদ্মভূষণ বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া ভাষাৰ সাহিত্য অকাডেমি বঁটা বিজয়ী]] 5p0bf293h9en0559tyi5pijxz6tkhxs 0 26832 601712 600115 2026-04-20T21:16:56Z Ananya Taye 28065 601712 wikitext text/x-wiki {{under construction}} {{Infobox Former Country |native_name = সধয়া/স্বধয়া |conventional_long_name = চুতীয়া সাম্ৰাজ্য |common_name= স্বধয়া, সধয়া |year_start = ১১৮৭ |date_start = |event1 = |date_event1 = |event_end = |year_end = ৭ বহাগ ১৫২৪ (সাধনী দিৱস) |date_end = |p1 = কামৰূপ ৰাজ্য |flag_p1 = Copper Plate Seal of Kamarupa Kings.jpg |s1 = আহোম ৰাজ্য |flag_s1 = |image_flag = |flag_type = |image_map = Chutia kingdom Map.png |image_map_caption = চুতীয়া ৰাজ্যৰ মানচিত্ৰ | image_coat = Chutia royal Insignia.png | symbol_type = ৰাজকীয় প্ৰতীক |capital = [[শদিয়া|সধয়াপুৰ/স্বধয়াপুৰ]] |common_languages = চুতীয়া ভাষা (ৰাজকীয়)</br>[[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] (ৰাজ্যিক) |religion = জনজাতীয় তান্ত্ৰিক (ৰাজকীয় আৰু প্ৰজা)</br> হিন্দু (একাংশ প্ৰজা) |government_type = ৰাজতন্ত্ৰ |leader1 = বীৰপাল/গয়াপাল |year_leader1 = ১১৮৭-১২২০ |leader2 = [[ৰত্নধ্বজপাল]]/গৌৰী নাৰায়ণ |year_leader2 = ১২৩০-১২৬০ |leader3 = ধৰ্মধ্বজপাল/[[ধীৰনাৰায়ণ]] |year_leader3 = ১৫২০-১৫২২ |leader4 = নীতিপাল/চন্দ্ৰ নাৰায়ণ(অন্তিম) |year_leader4 = ১৫২২-১৫২৪ |title_leader = সধেয়াধিপতি (নাৰায়ণ/পাল) |legislature = |today = [[অসম]], [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]], [[ভাৰত]] |}} '''চুতীয়া ৰাজ্য''' ({{lang-en|Sutiya kingdom}}) আছিল ত্ৰয়োদশ শতিকাত [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]]ৰ উত্তৰ পাৰে দিকাৰাই নদী<ref>Acharya,N.N.,"The history of Medieval Assam",p.232</ref><ref>William Robinson, "A descriptive account of Assam",p.323.</ref><ref>Dutta, Sristidhar, "The Mataks and their kingdom,p.28</ref> আৰু দক্ষিণ পাৰে [[দিচাং নদী]]ৰ মাজত গঠন হোৱা এক বিশাল সাম্ৰাজ্য<ref name="চুতীয়া ৰাজ্য">{{cite web | url=http://enajori.com/test/history/kingdomsofAssam/kingdomofassam1.html | title=চুতীয়া ৰাজ্য | accessdate=August 11, 2012 }}{{Dead link|date=March 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>। এই ৰাজ্য বৰ্তমানৰ [[অসম]]ৰ [[ডিব্ৰুগড় জিলা|ডিব্ৰুগড়]], [[লখিমপুৰ জিলা|লখিমপুৰ]], [[ধেমাজি জিলা|ধেমাজি]], [[তিনিচুকীয়া জিলা|তিনিচুকীয়া]], [[বিশ্বনাথ জিলা|বিশ্বনাথ]], [[মাজুলী জিলা|মাজুলী]] জিলাকে ধৰি‌ [[শিৱসাগৰ জিলা]]ৰ এটা অংশ আৰু [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ ভৈয়াম আৰু দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত বিয়পি আছিল। ১১৮৭ চনত বীৰপালে শদিয়াক ৰাজধানী পাতি উত্তৰ-পূব অসম আৰু অৰুণাচলৰ কিছু অঞ্চল লয় চুতীয়া ৰাজ্য স্থাপন কৰিছিল। তেওঁৰ পুত্ৰ গৌৰী নাৰায়ণে সকলো চুতীয়াক একত্ৰিত কৰি এখন বৃহৎ ৰাজ্য গঠন কৰিছিল। উজনি অসমৰ শিৱসাগৰ(দক্ষিণ পাৰ) আৰু বিশ্বনাথ(উত্তৰ পাৰ) জিলাৰ পৰা আৰম্ভ কৰি পূব দিশত অৰুণাচলৰ পাহাৰৰ লৈকে এসময়ত চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল। ইয়াৰ পিছত প্ৰায় সোতৰজন ৰজাই এই সাম্ৰাজ্য চলাইছিল। [[কামৰূপ ৰাজ্য]] ধ্বংস হোৱাৰ লগে লগে অসমৰ উত্তৰ-পূবত চুতীয়াসকল, পশ্চিম দিশে বাৰভূঞা আৰু কমতা ৰাজ্য ক্ষমতালৈ আহিছিল<ref name="চুতীয়া ৰজা">{{cite web | url=http://www.historyfiles.co.uk/KingListsFarEast/IndiaChutiyas.htm | title=চুতীয়া ৰজা | accessdate=August 11, 2012}}</ref>। ১৪ শতিকাৰ শেষৰ ফালে চুতীয়া ৰজা সত্যনাৰায়ণে কামৰূপ আক্ৰমণ কৰা মুচলমান সকলক (সম্ভৱতঃ ১৩৮৯ত কামৰূপ দখল কৰা ঘিয়াছুদ্দিন শাহ) পৰাস্ত কৰি [[কমতা ৰাজ্য|কমতাপুৰত]] ৰজা হৈছিল আৰু কামৰূপ ৰাজ্যৰ পতনৰ পাছত পোণপ্ৰথমবাৰৰ বাবে [[শদিয়া]]ৰ পৰা [[বংগ|উত্তৰ বংগ]]ৰ [[কৰতোৱা নদী|কৰতয়া]] নৈ লৈকে এখন বৃহৎ [[কামৰূপ ৰাজ্য|বৰ-কামৰূপ]] ৰাজ্য গঠন কৰিছিল<ref>"The eastern region, whether it is called Sadhaya or Svadhaya as in the plates or Sadhiya or Sadiya as in Assamese chronicles and the western region of Kamatapura seems to be politically connected and the same Satyanarayana/Ratnanarayana might have held sway over both regions"{{harvcol|Neog|1977|p=818}}</ref> ইতিহাসৰ পৰা জনা যায় যে মধ্যযুগৰ আটাইকেইখন ৰাজ্যৰ ভিতৰত চুতীয়া ৰাজ্যখনে সকলোতকৈ উন্নত আৰু প্ৰগতিশীল আছিল।<ref>Guha, Amalendu (December 1983), "The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)", p.5, "The period from the 13th to the 16th century saw the emergence and development of a large number of tribal political formations in north-east India. The Chutiya, the Tai-Ahom, the Koch, the Dimasa (Kachari), the Tripuri, the Meithei (Manipuri), the Khasi (Khyriem) and the Pamar (Jaintia)—all these tribes crystallised into rudimentary state formations by the 15th century. The most developed of the tribes in the 15th century were the Chutiyas."</ref> অসমৰ স্থানীয় জনজাতিসকলৰ মাজত চুতীয়াসকল অন্যতম। চুতীয়া সকল কছাৰী গোষ্ঠীৰ লোক আছিল আৰু এটা সময়ত তিব্বত-বাৰ্মীজ ভাষা ব্যৱহাৰ কৰিছিল। চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজকীয় তথা ধৰ্মীয় ভাষা বৰ্তমানৰ [[দেউৰী ভাষা]]। বৃটিছৰ দিনত এই ভাষাক ''দেউৰী-চুতীয়া'' ভাষা বুলি কোৱা হৈছিল। সাম্প্ৰতিক কালত, চুতীয়াসকলে [[অসমীয়া ভাষা]] ব্যৱহাৰ কৰে।‌ ==ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা== চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠা আৰু পতনৰ কথা কেইবাখনো বুৰঞ্জীত পোৱা যায় যেনে দেওধাই অসম বুৰঞ্জী, অসম বুৰঞ্জী (SM), ইত্যাদি। সকলো বুৰঞ্জীৰ তথ্য সসূহ প্ৰায় একেই। বৃটিছ বিষয়া ''ET Dalton‌'' আৰু ''W.B.Brown''ৰ অনুসৰি একেবোৰ আখ্যান কিম্বদন্তি ৰূপত [[মিচিং জনগোষ্ঠী|মিচিং]] আৰু [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]] লোকৰ মাজতো প্ৰচলিত আছিল।<ref>{{cite book |last=Brown |first=W.B. |title=An Outline Grammar Of The Deori Chutiya Language |publisher= Assam Secretariat Printing Office |location=Shillong |year=1895 |pages=75, 84 |quote="..as it agrees in all particulars with the traditions,I have elsewhere met with, it may merely be a compilation from them..These traditions are preserved among the Miris, the Deoris, who were the Chutiya priests (and amongst whom alone remnants of the ancient language and customs of the race are still preserved), and by some few of the Chutiyas who now call themselves Hindu Chutiyas... I have heard from them(Deoris) the story of how the Chutiya princess Sadhuni was won by the young archer (Niti Pal)... Probably enquiry would show that the other incidents of the chronicle are preserved as traditions among the Deoris in a similar modified form. }}</ref> দেউধাই বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা মতে আনুমানিক ১১৮৭ চনত চুতীয়া সকলে বিভিন্ন সৰু সৰু ৰাজ্য(বা বৃহৎ গাঁও) গঠন কৰি বাস কৰি আছিল।<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.193</ref> তাৰ ভিতৰতে স্বৰ্ণগিৰি নামৰ ৰাজ্য খনত বীৰপাল নামৰ এজন লোক ৰজা হৈ আছিল। বীৰপালৰ ৰাজ্যত ৬০ টা যৌথ পৰিয়ালৰ লোকে বাস কৰিছিল, অৰ্থাৎ প্ৰায় ৬০০০ লোক।<ref>Dutta, Sristidhar, "The Mataks and their kingdom", p.45. "Morans, Borahis, Kacharis and Chutias were the main tribes in the Matak community. As all of them were Bodos in origin, they had a common living pattern too. They lived in joint families. The number of members in a joint family sometimes exceeded one hundred."</ref> ইয়াৰ পিছত চুবুৰীয়া চুতীয়া লোকসলক পৰাস্ত কৰি তেওঁ 'গয়াপাল' নাম লৈছিল। শদিয়াক তেওঁ চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজধানী পাতিছিল। তেওঁক খুন্ত ৰজা বুলিও জনা‌ গৈছিল।<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.202</ref> ত্ৰয়োবিংশ শতিকাৰ আগভাগত [[আহোম]]সকলে অসমত তেওঁলোকৰ ৰাজ্য স্থাপন কৰিবৰ সময়ত উজনি অসমত চুতীয়াসকলেই আটাইতকৈ শক্তিশালী আছিল। চুতীয়া সকলৰ মাজত বুৰঞ্জী লিখাৰ প্ৰথা নথকাৰ বাবে তেওঁলোকৰ আটাইবোৰ ৰজাৰ নাম জনা নাযায়। দেওধাই অসম বুৰঞ্জীৰ মতে বাৰ শতিকাৰ মাজভাগৰ পৰা ষোল্ল শতিকাৰ আগভাগলৈকে মুঠ দহজন চুতীয়া ৰজাই ৰাজত্ব কৰিছিল। নোই ইলিয়াছ চাহাবৰ "হিষ্ট্ৰী অৱ দা শ্বান্‌ছ" গ্ৰন্থৰ মতে আহোম ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠাপক [[চুকাফা]]ৰ সমসাময়িক চুতীয়া ৰজা কোছীৰ আগতে তেওঁৰ বংশৰ চৌত্ৰিশজন ৰজাই ৰাজত্ব কৰিছিল। তালৈ চাই কোনো কোনো পণ্ডিতে চুতীয়াসকলে খ্ৰীষ্টীয় সপ্তম শতিকামানতে ৰাজ্য স্থাপন কৰিছিল বুলি অনুমান কৰে।<ref name="বুৰঞ্জী">{{cite book | title=মাধ্যমিক অসম বুৰঞ্জী | author=ড: স্বৰ্ণলতা বৰা | pages=১৮৪-১৯০ | isbn=81-85905-11-8}}</ref> ==ৰাজ্য বিস্তাৰ== বীৰপালৰ পুত্ৰ আছিল ৰত্নধ্বজপাল বা গৌৰীনাৰায়ণ। তেওঁ নিজৰ বাহু বলেৰে উজনি অসমৰ সকলো চুতীয়া ৰাজ্য (যেনে ৰঙ্গালগিৰি, স্বেতাগিৰি, চন্দ্ৰগিৰি, ধৱলগিৰি, নীলগিৰি, ইত্যাদি) একত্ৰিত কৰি বৃহৎ চুতীয়া ৰাজ্য গঠন কৰিছিল<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.194</ref>। সেই সময়ত প্ৰায়বোৰ ৰাজ্যৰ ৰাজধানী পাহাৰীয়া বা পাহাৰৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত পতা হৈছিল। উদাহৰণস্বৰূপে আহোমৰ চৰাইদেউ পৰ্বত, কছাৰীৰ ডিমাপুৰ/মাইবাং, কোচৰ চিকণা পৰ্বত, ইত্যাদি। পাছলৈ চুতীয়া ৰাজ্যৰ নগৰ যেনে চন্দনগিৰি(আজিৰ দিনৰ ৰুক্মিণীনগৰ), ভীষ্মকনগৰ, ইটানগৰ, ইত্যাদি সকলো পাহাৰৰ‌ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলতে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ওপৰিও জনা যায় যে আগৰ দিনত‌ উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ বহুতো জনগোষ্ঠীৰ লোকে পাহাৰৰ দাতিকাষৰীয়া বা‌ ওখ অঞ্চলত স্থায়ী ভাৱে থাকি ভৈয়ামত খেতি কৰিছিল।<ref>উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ বহুতো জনগোষ্ঠীৰ লোকে খেতিৰ অনুসৰি ভৈয়াম আৰু পাহাৰ দুয়ো অঞ্চলতে জীৱন নিৰ্বাহ কৰিছিল।‌ প্ৰায়বোৰ লোকে তেতিয়াৰ দিনত আহু আৰু বাও ধানৰ খেতি কৰিছিল। শালি‌ কৰিলেও বেছি পৰিমাণে কৰা‌ নাছিল। বছৰৰ আৰম্ভণিতে আহু ধানৰ খেতি কৰি চপাই মেলি, বাও বা শালি খেতি কৰি বাৰিষাৰ বানৰ পৰা ৰোধ পাবলৈ বা বাৰিষাৰ বেমাৰ আজাৰ নহ'বলৈ পাহাৰৰ দাতিৰ‌ স্থায়ী অঞ্চল বোৰলৈ ঘূৰি গৈছিল। বৰাহী সকলে সেইবাবেই হয়টো চুকাফাক চৰাইদেউ পৰ্বতত থাকিবলৈ উপদেশ দিছিল। কালিকা পুৰাণৰ মতে দিক্কৰবাসিনী পীঠও বছৰৰ কেইবামাহ ধৰি পানীৰ তলত ডুব গৈছিল। কিছু লোকে হয়টো সেই সময়ত ভৈয়ামত স্থায়ী ৰুপে থাকি খেতি কৰিছিল আৰু সময়ত পাছলৈ বাকী লোকেও ভৈয়ামত স্থায়ী গাঁৱ পাতি থাকিবলৈ লৈছিল। বৰাহী চুতীয়া সকলৰ দুই শ্ৰেণী: চাং আৰু বাম বৰাহী হয়টো ইয়াৰে চিন। চুতীয়া ৰজা সকলে ব্ৰাহ্মণক ভূমিদানো‌ সম্ভৱতঃ এই কাৰণতে কৰিছিল যাতে চুতীয়া লোক সকলে ভৈয়ামত হিন্দু ধৰ্মত দিক্ষিত হৈ স্থায়ীভাৱে থাকিবলৈ লয়। পাছলৈ চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ ফলত পাহাৰীয়া অঞ্চলত বসতি নোহোৱাৰ বাবে বা সুৰক্ষাৰ ব্যৱস্থা/দূৰ্গ নোহোৱাৰ বাবে সেইবোৰ অঞ্চল পাহাৰীয়া জনজাতি সকলৰ হাতলৈ যায়। সেই কাৰণতে আহোম ৰাজ্যৰ দিনত পাহাৰীয়া জনজাতি বোৰে সঘনে ভৈয়ামৰ গাঁৱ লুণ্ঠন কৰিবলৈ ধৰে আৰু ইয়াৰ প্ৰতিৰোধৰ বাবে আহোম সকলে পছা প্ৰথা আৰম্ভ কৰে।</ref> গতিকে এই সকলো কথাৰ পৰা জনা যায় যে পাহাৰীয়া দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত থাকি ভৈয়ামত খেতি কৰা চুতীয়া সকলে মধ্যযুগৰ চুতীয়া ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠাৰ পাছৰে পৰা ক্ৰমান্বয়ে সুসংগঠিত ভাৱে ভৈয়ামতো‌ স্থায়ী ভাৱে থাকিবলৈ লয়। দেউধাই বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা "চুতীয়াৰ কথা"ৰ দ্বিতীয় আখ্যানৰ<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.201-202</ref> মতে বীৰপালে কিৰাতনী দেৱীৰ আশীৰ্বাদত দুটা সোণৰ মেকুৰী আৰু দণ্ড-খাট লাভ কৰি চোট-হিন্দুৱান খুন্তৱান(চুতীয়া ৰাজ্যৰ) ৰজা হৈছিল আৰু শদিয়াত আছিল ("পৰদিনা চৰুৰ ঢাকন গুচাই চালে, সোণৰ বিড়ালী দুটী পালে, দণ্ড-খাট পালে। সেইদিন ধৰি সকলৰে সোধ-পোছ দিন দিন ধৰি পালে। ছোট হিন্দুৱানৰ খুন্তৱানৰ ৰজা হ'ল। শদিয়াত সিটো ৰজা অবাক ৰূপে থাকে।")। ইয়াৰ পৰা বুজিব পাৰি যে বীৰপালৰ বসতি(স্বৰ্ণগিৰি চুতীয়া ৰাজ্য) শদিয়া অঞ্চলতে আছিল। দেউধাই বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা চন্দ্ৰগিৰি নামৰ চুতীয়া ৰাজ্য খনো বৰ্তমান শদিয়াতে অৱস্থিত আছিল। এইখন পাছলৈ স্বৰ্ণগিৰিৰ চুতীয়া ৰজা ৰত্নধ্বজপালে নিজৰ অধীনলৈ আনি বৃহৎ চুতীয়া ৰাজ্য গঠন কৰিছিল। চন্দ্ৰগিৰি অঞ্চলতে নীতিপালে আহোম ৰজাৰ লগত যুদ্ধ কৰিছিল, যাৰ বাবে তেওঁক "চন্দ্ৰ নাৰায়ণ" বুলিও কোৱা হৈছিল<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.200</ref>। গোপাল চন্দ্ৰ বৰুৱাৰ টাই ভাষাৰ বুৰঞ্জীত এই অঞ্চলটোক "দৈ-চন্দন"(টাই ভাষাত দৈ=পাহাৰ) কোৱা হৈছে। ৰানী সাধনীয়ে এই অঞ্চলতে প্ৰাণ ত্যোগ কৰিছিল।  ৰত্নধ্বজপালে বস কৰা ৰাজ্য স্বেতাগিৰি সম্ভৱত বৰ্তমান লখিমপুৰ জিলাত আছিল কাৰণ এই ৰাজ্য দখল কৰা পাছতে তেওঁ বৰ্তমান মাজুলীত নিজৰ ৰাজধানী হিচাপে "ৰতনপুৰ" নামৰ এখন নগৰ গঠন কৰিছিল<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.193</ref> । "ঢোল বাই ক'ত? ৰতনপুৰত। খোল বাই ক'ত? ৰতনপুৰত", এই বিখ্যাত পুৰণি গীতটো চুতীয়া ৰাজধানী ৰতনপুৰক লৈয়ে সৃষ্টি কৰা হৈছিল। এই ৰতনপুৰতে পাছলৈ নৱ-বৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ সত্ৰ এখনো স্থাপন কৰা হৈছিল। পৰবৰ্তী কালত ৰত্নধ্বজপালে নিজৰ ৰাজধানী শদিয়াত স্থায়ী ৰূপে গঠন কৰিছিল<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.193</ref>। আহোম সকলৰ বুৰঞ্জীত উল্লেখ থকাৰ মতে চুকাফা ৰাজকুমাৰ মাও-লুং দেশত থাকোতে অসমত পাছখন ৰাজ্য আছিল: চুতীয়া, কমতেশ্বৰ, কছাৰী, বৰাহী আৰু মৰাণ। চুকাফাই চৰাইদেউত ৰাজধানী পতাৰ আগতে বাটত বহুতো চুতীয়াক লগ পাইছিল<ref>Bhuyan, S.K., Satsari Buranji, p.4</ref>। যিহেতু চুকাফাই চৰাইদেউত নগৰ গঢ়া আগতে নামৰুপ, তিপাম, অভয়পুৰ, হাবুং, শিমলুগুৰি আৰু চনটক বাস কৰি আহিছিল। গতিকে এইবোৰ অঞ্চলৰে কিছুমান জেগাত চুতীয়া সকলৰ বসতি আছিল বুলি ধৰিব পৰা যায়। বহুতো চুতীয়া পৰিয়াল (যেনে চোম-চিৰিং, চাংচাই, খাতুৱাল চেতিয়া, ইত্যাদি) চুকাফাৰ দিনতে আহোম জাতিত অন্তৰ্ভুক্ত হৈ বিলীন হৈ গৈছিল<ref>Goswami, Hemchandra, Purani Asam Buranji, p. 23, 25</ref>। এই সকলো তথ্যৰ পৰা ধৰিব পাৰি যে ১২-১৩ শতিকাত চুতীয়া ৰাজ্য সেই সময়ত লখিমপুৰ, ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ পৰা শদিয়া আৰু অৰুণাচলৰ সীমান্ত অঞ্চলৰ লৈকে বিয়পি আছিল।  ==চুতীয়া ৰাজ্যৰ অঞ্চল সমূহ== চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰাণকেন্দ্ৰ আৰু ৰাজধানী আছিল শদিয়া বা সধয়াপুৰ। চুতীয়া ৰজা সকলে নিজকে সধয়াপুৰেশ্বৰ বা সধয়াধিপতি বুলি চিনাকি দিছিল <ref>Shin, Jae-eun, Descending from Demons, Ascending to Kshatriyas, p.5.</ref> শদিয়াৰ কীৰ্তিচিহ্ন সমূহতো চুতীয়া ৰজাৰ নাম খোদিত আছে। ভীষ্মক নগৰ আৰু ৰুক্মিণী নগৰৰ ইটাত চুতীয়া ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণৰ নাম খোদিত আছে<ref>Neog, Maheswar, Lights on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh, p.814</ref>। তাম্ৰেশ্বৰী শালৰ ইটাৰ দেৱালখন চুতীয়া ৰজা মুক্ত-ধৰ্মনাৰায়ণে নিৰ্মাণ কৰাইছিল <ref>A Sircar, D.C, Journal of Ancient Indian History, p. 21</ref>। [[File:Stone inscription of Chutia king Muktadharmanarayana.jpg|thumb|চুতীয়া ৰজা মুক্তধৰ্মনাৰায়ণৰ ১৪৪২ চনৰ শিলৰ লিপি]] চুতীয়া ৰাজ্যৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ নৈৰ দক্ষিণ পাৰৰ সীমা দিহিং নৈ আছিল। এই কথা বুৰঞ্জী সমূহত স্পষ্টকৈ উল্লেখ পোৱা যায় <ref>Assam Buranji(SM), p.9</ref><ref>Bhuyan, S.K., Satsari Buranji, p.56</ref> সেই সময়ত মাজুলী দ্বীপ সৃষ্টি হোৱা নাছিল আৰু দিহিং নৈ ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ কাষে কাষে বৈ গৈ বৰ্তমান মাজুলীৰ পশ্চিমত লগ হৈছিল। বুৰঞ্জী সমূহৰ পৰা জনা যায় যে আহোম ৰাজ্যৰ ৰাজধানী চাৰাগুৱা আৰু বকতা<ref>Ahmed, Nasir, Assam-Bengal Trade in the Medieval Period: A Numismatic Perspective, p.170, "they made Bakata(on the banks of Dihing) their capital in the reign of their king Suhungmung Svarga Narayan."; Guha, Amalendu, The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714), p.19.</ref> দিহিং নৈৰ পাৰত অৱস্থিত আছিল। গতিকে এই সকলো কথাৰ পৰা ধৰিব পাৰি যে বৰ্তমানৰ শিৱসাগৰ অঞ্চলৰো এটা অংশ চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল। ১৫২২ চনত দিহিং মুখৰ যুদ্ধত নীতিপালৰ সৈন্য বাহিনীক পৰাস্ত কৰি আহোম সেণা চুতীয়া ৰাজ্যত প্ৰবেশ কৰিছিল। চুহুংমুঙৰ সৈন্যয়ে চুতীয়া নৌ সেনাক খেদি ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰয়ে দি উজাই আহি ডিব্ৰুমুখত গড় নিৰ্মাণ কৰিছিল।ডিব্ৰু মুখ, চেচামুখ, লাৰুপাৰা আৰু সোণাৰীথ(তিনিচুকীয়া) পুণৰ ৰণ হৈছিল। গতিকে এই সকলো অঞ্চলতে চুতীয়া সকলৰ বসতি আছিল বুলি ক’ব পৰা যায়। দক্ষিণ সীমান্তত এলেকা তিপাম-নামৰূপ-বৰহাট অঞ্চল আছিল। টাই ভাষাৰ "আহোম বুৰঞ্জী" গ্ৰন্থ খনত উল্লেখ থকাৰ মতে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ সীমান্তৰ অঞ্চলৰ খামজাং প্ৰদেশৰ নঙাখাম নামৰ নৰা মুখিয়াল এজনে ১৭৭৫ চনত চুতীয়া সকলক লগত লয় হাটখোৱা গোহাঁইৰ বিৰুদ্ধে বিদ্ৰোহ কৰিছিল আৰু পৰাস্ত হৈ দিহিং/নামজিন নৈ পাৰ হৈ পূৰবৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলত আশ্ৰয় লৈছিল<ref>Barua, Gopal Chandra, Ahom Buranji, p.331</ref>। বুৰঞ্জীৰ পৰা জনা যায় যে খামজাং প্ৰদেশ পাটকাই পৰ্বতৰ‌ নং-খেও-য়ং(Lake of no return) অঞ্চলত অৱস্থিত আছিল। গতিকে ধৰিব পাৰি যে চুতীয়া ৰাজ্য এসময়ত সেই অঞ্চলৰ লৈকে বিয়পি আছিল। ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰৰৰ উত্তৰ পাৰৰ সীমাৰ কথা বুৰঞ্জী সমূহত পোনপটীয়াকৈ উল্লেখ পোৱা নাযায়। তথাপিও বুৰঞ্জী সমূহত উল্লেখ কৰা আছে যে চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা পাছত আহোম ৰজা চুহুংমুঙে ভৰালী‌ নৈ পাৰ হৈ ৰাউতা-তেমনীৰ (আজিৰ দিনৰ দৰং-নগাঁৱৰ অঞ্চল) ভূঞা সকলক বস কৰিছিল<ref>According to ''Purani Assam Buranji'', p.27. the twelve Bara Bhuyans of Rowta-Temani (mid-Assam, on either banks of the Brahmaputra) namely Utai, Tamai, Rai, Sakai, Kausika, Uzir, Laskar, Comdar, Sanatana, Keho, Rambhat and Bhakat with four sub-Bhuyans each, were transported and settled in various places of Uttara-kula (Biswanath, Lakhimpur districts). The Lacam Kalita Bhuyan family was placed at Bahbari(Lakhimpur), while one of them was settled on the river Sonari(Dhakuakhana), and another on the hills. As per ''Satsari Buranji'', p.16, Suhungmung suppressed the Baro-Bhuyans in Rowta. The people of the region were placed under the leadership of the Baro-Bhuyans and re-settled at different places of the kingdom.</ref>। গতিকে ইয়াৰ পৰা বুজিব পাৰি যে ভৰালী নদীৰ লৈকে চুতীয়া ৰাজ্য বিয়পি আছিল। বৰ্তমান লখিমপুৰৰ সোৱনশিৰি অঞ্চলতো চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল। সেই অঞ্চল পুৰণি কালত হাবুং বুলি জনা গৈছিল। শদিয়াৰ চেপাখোৱা তামৰ ফলিত উল্লেখ থকাৰ মতে চুতীয়া ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ আদেশত ১৪২৮ চনত হাবুঙাধিপতি বৃহৎ পাত্ৰয়েই ব্ৰাক্ষ্মণক ভূমিদান কৰিছিল<ref>Neog, Maheswar, Lights on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh, p.818.</ref><ref>Guha, Amalendu, Pre-Ahom Roots and the Medieval State in Assam: A Reply, p. 73, “Habung was a Chutiya dependency; that still earlier it was an autonomous principality of Brahmins; and that the latter's origins could be traced back to a circa 10th-century copper-plate and grant issued by king Ratnapala”.</ref>। চুতীয়া ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণে ১৪০২ চনত সোৱণশিৰিৰ পশ্চিম দিশত(বৰ্তমান লক্ষিমপুৰ নগৰৰ ওচৰত) আৰু ১৩৯২ চনত সত্যনাৰায়ণ ৰজাই ধৱলী(বগীনদী) নৈৰ পাৰত ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰিছিল<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.583</ref>। ১৫২২ চনত ধীৰনাৰায়ণ ৰজাই ঢকুৱাখনাত ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰিছিল<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.590</ref>। এই সকলো কথাৰ পৰা জনা যায় যে বৰ্তমানৰ লখিমপুৰ জিলাখন সম্পূৰ্ণ ভাবে চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল। ধেমাজি জিলাৰ চিচিবৰগাঁও-বৰদলনি অঞ্চলত বহুতো পুৰণি চুতীয়া যুগৰ ধ্বংসাৱশেষ দেখিবলৈ পোৱা যায়<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.439</ref>। জোনাইৰ ৰজাখনা অঞ্চলত ১৩-১৪ শতিকাৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ ইটাৰ দুৰ্গৰ অৱশেষ পোৱা গৈছিল<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.441; Indian Archaeology 1986-87, p. 22</ref>। বিশ্বনাথ জিলা যে চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল, সেই কথা চুতীয়া যুগৰ কীৰ্তিচিহ্ন সমূহৰ পৰা পুহৰলৈ আহে। চুতীয়া যুগৰ খনিকৰ সকলে কিবা উল্লেখযোগ্য কীৰ্তিচিহ্ন নিৰ্মাণ কৰিলে এক বিশেষ ধৰণৰ চিহ্ন কিছুমান ব্যৱহাৰ কৰিছিল। বিশ্বনাথ জিলাৰ অৰুণাচল সীমান্তৰ বুঢ়ৈ দুৰ্গ, নক্সাপৰ্বত দুৰ্গ আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ পাৰৰ উমাতুমনি দ্বিপ তাৰে প্ৰমাণ। হুবহু একেই খনিকৰ চিহ্ন শদিয়াৰ তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ, বুঢ়াবুঢ়ী শাল, ইটা পুখুৰী, ইত্যাদি জেগাত দেখিবলৈ পোৱা গৈছে। উল্লেখযোগ্য যে তাম্ৰেশ্বৰীৰ যিখন শিল-ইটাৰ দেৱালত এই চিহ্ন সমূহ খোদিত আছিল, সেই খন চুতীয়া ৰজা মুক্তধৰ্মনাৰায়ণে ১৪৪২ চনত নিৰ্মাণ কৰিছিল।<ref>A Sircar, D.C, Journal of Ancient Indian History, p. 21; Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.589; Journal of the Asiatic Soceity of Bengal, 1848, p.467</ref> জনা মতে নক্সাপৰ্বত(১৪০০-১৫০০ খ্ৰীষ্টাব্দ)<ref>Tada, Tage, Archaeological remains of Arunachal Pradesh up to 16th century, p.183</ref> আৰু বুঢ়ৈ দুৰ্গ<ref> Barua, Kanaklal, Early History of Kamrupa, p.271</ref> প্ৰায় একে যুগৰে সৃষ্টি হয়। এই সকলো তথ্যৰ ভিথিত কনকলাল বৰুৱা আৰু মহেশ্বৰ নেওগ লৈখীয়া বিশিষ্ট ইতিহাস বিধে চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰিসীমা বিশ্বনাথ জিলা লৈকে থকা কথা স্বীকাৰ কৰিছে।<ref> Barua, Kanaklal, Early History of Kamrupa, p.271-272, "The probability is that these ruins are the traces of a Hindu or Hinduised dynasty of local rulers who ruled over a kingdom to the north of Brahmaputra and extending from the Burai river on the west to Sadiya on the east. The dynasty is evidently the line of Chutia kings who assumed the surname Pala."</ref><ref>Neog, Maheswar, "Lights on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh", p. 218, "If architectural continuity is admitted between the fortifications in the Sadiya region and the Burai river ruin site, it would be possible to believe that the kingdom of these rulers(Chutia) extended as far as the outer limit of Darrang district, in the western most extent of which Ahom conquerors settled the vanquished Chutias in the early part of the sixteenth century."</ref> ইয়াৰ ওপৰিও জনা যায় যে চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা পাছতেই (অৰ্থাৎ ১৫২৫ চনতে) আহোম ৰজাই শদিয়া, হাবুং(লখিমপুৰ), দিহিং, টিফাও(ডিব্ৰু), বানলুং(ধেমাজি) অঞ্চল সাহস কৰিবলৈ নতুনকৈ পদবী সৃষ্টি কৰিছিল<ref>Barua, Gopal Chandra, Ahom Buranji, p.59-61; Gait, Edward, A history of Assam, p. 86</ref>। গতিকে এই সমূহ অঞ্চল চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল বুলি গ'ম পোৱা যায়। [[File:Another section of the palace.jpg|thumb|চুতীয়া দুৰ্গ ভীষ্মক নগৰৰ ইটাৰ গড়ৰ এক অংশ]] ৰত্ননাৰায়ণ ৰজাই ৰাজ্য বিস্তাৰৰ তথ্য ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ শদিয়া-চেপাখোৱা তামৰ ফলিত(১৫২৮ চনৰ) পোৱা যায়। এই ফলিত উল্লেখ কৰা মতে ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ পিতৃ আছিল ৰজা ধৰ্মনাৰায়ণ আৰু ধৰ্মনাৰায়ণৰ পিতৃ ৰত্ননাৰায়ণে এসময়ত কমতাপুৰৰ লৈকে নিজৰ ৰাজ্য বিস্তাৰ কৰিছিল।   ভূমিদানৰ ফলিখনত উল্লেখ আছে<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.587</ref>, {{Quote|text="একোহভূ্ৎ কমতাপুৰে নৰপতি ভূপাল-ৱাৰাৰ্চ্চিতঃ <br /> কন্দৰ্প-প্ৰতিপক্ষ-লক্ষ-ৱিজয়ী শ্ৰী ৰত্ননাৰায়ণঃ।।"}} অৰ্থাৎ এজন হৈছিল (একোহভূৎ) কমতাপুৰৰ ৰজা (কমতাপুৰে নৰপতি), যি জন আছিল "ভূপাল সমূহৰদ্বাৰা অৰ্চিত"(ভূপাল-ৱাৰাৰ্চ্চিত) আৰু "কামদেৱৰ(আন এটা নাম কন্দৰ্প) শত্ৰুৰ বিৰুদ্ধে বিজয়ী" (কন্দৰ্প-প্ৰতিপক্ষ-লক্ষ-ৱিজয়ী) শ্ৰী ৰত্ননাৰায়ণ।   ৰত্ননাৰায়ণৰ আন এটা নাম সত্যনাৰায়ণো আছিল। এই কথা ঘিলামৰা অঞ্চলৰ বৰমূৰ্তিয়া বিলৰ তাম্ৰপত্ৰৰ পৰা জানিবলৈ পোৱা যায়। ফলিখনৰ মতে ১৩৯২ খ্ৰীষ্টাব্দত সুৰ-ৰিপু(অসুৰ) বংশৰ সধয়াপুৰৰ ৰজা নন্দিশ্বৰৰ পুত্ৰ সত্যনায়াণে ব্ৰাহ্মণক ২০০ পুৰা(৮০০ বিঘা) মাটি দান কৰিছিল। তেওঁৰ পুত্ৰ(আত্মজ) ধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাই ফলিখনৰ নবীকৰণ কৰিছিল। গতিকে ইয়াৰ পৰা বুজিব পাৰি যে ধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাৰ পিতৃ ৰত্ননাৰায়ণৰ আন এটা নাম সত্যনাৰায়ণ আছিল। উল্লেখযোগ্য যে ১৫০ বছৰ আগতে গৌৰীনায়াৰণ/ৰত্নধ্বজপালেও নিজৰ পুত্ৰ শিৱনাৰায়ণৰ লগত কমতেশ্বৰ ৰজা সন্ধয়াৰ ৰাজকুমাৰীক বিয়া কৰাই কমতা ৰাজ্যৰ লগত বন্ধুত্ব স্থাপন কৰিছিল। সম্ভৱতঃ এই কমতা ৰাজবংশ নাইকীয়া বা দুৰ্বল হৈ যোৱা ফলতে চুতীয়া ৰজা সত্যনাৰায়ণে কমতা ৰাজ্য নিজৰ অধীনলৈ আনিছিল। ==ৰজা সকলৰ তালিকা== {|class="wikitable" |+ '''ৰজাৰ তালিকাত''' |- ! # ! বছৰ ! ৰাজত্ব কাল ! নাম ! অন্য নাম |---- | ১. | ১১৮৭ - ১২২০ | ৩৩ ব | বীৰপাল | গয়াপাল |---- | ২. | ১২২০ - ১২৫৫ | ৩৫ ব | [[ৰত্নধ্বজপাল]] | গৌৰীনাৰায়ণ |---- | ৩. | ১২৫৫ - ১২৭০ | ১৫ ব | বিজয়ধ্বজপাল | শিৱনাৰায়ণ |---- | ৪. | ১২৭০ - ১২৮৫ | ১৫ ব | বিক্ৰমধ্বজপাল | জগতনাৰায়ণ |---- | ৫. | ১২৮৫ - ১৩০৫ | ২০ ব | গৌৰধ্বজপাল | প্ৰমত্তনাৰায়ণ |---- | ৬. | ১৩০৫ - ১৩২৫ | ২০ ব | শঙ্খধ্বজপাল | হৰিনাৰায়ণ |---- | ৭. | ১৩২৫ - ১৩৪৩ | ১৮ ব | ময়ূৰধ্বজপাল | গোলোকনাৰায়ণ |---- | ৮. | ১৩৪৩ - ১৩৬০ |১৭ ব | জয়ধ্বজপাল | বজ্ৰনাৰায়ণ |---- | ৯. | ১৩৬০ - ১৩৮০ | ২০ ব | কৰ্মধ্বজপাল | নন্দেশ্বৰ/নন্দিনৃপ |---- | ১০. | ১৩৮০ - ১৪০০ | ২০ ব | সত্যনাৰায়ণ | ৰত্ননাৰায়ণ |---- | ১১. | ১৪০০ - ১৪১৫ | ১৫ ব | লক্ষ্মীনাৰায়ণ | ধৰ্মনাৰায়ণ |---- | ১২. | ১৪১৫ - ১৪৩০ | ১৫ ব | দুৰ্লভনাৰায়ণ | |---- | ১৩. | ১৪৩০- ১৪৪৫ | ১৫ ব | মুক্তধৰ্মনাৰায়ণ | |---- | ১৪. | ১৪৪৫ - ১৪৬৫ | ২০ ব | প্ৰত্যক্ষনাৰায়ণ/প্ৰতাপনাৰায়ণ | |---- | ১৫. | ১৪৬৫ - ১৪৮০ | ১৫ ব | যশনাৰায়ণ | |---- | ১৬. | ১৪৮০- ১৫০০ | ২০ ব | পুৰন্দৰধ্বজপাল | পুৰন্দৰনাৰায়ণ |---- | ১৭. | ১৫০০ - ১৫২২ | ২২ ব | ধৰ্মধ্বজপাল | [[ধীৰনাৰায়ণ]] |---- | ১৮. | ১৫২২ - ১৫২৪ | ২ ব | নীতিপাল/নিত্যপাল | চন্দ্ৰনাৰায়ণ |} ==চুতীয়া ৰজাৰ কমতাপুৰ বিজয়== ==চীনৰ লগত সম্পৰ্ক== ==চুতীয়া ৰাজ্যৰ স্থাপত্য আৰু কীৰ্তিচিহ্ন== ==চুতীয়া-আহোম যুদ্ধ== ১৫১২ চনত চুতীয়াৰ হাবুঙৰ প্ৰদেশৰ পানবাৰী অঞ্চলত চুহুংমুঙে প্ৰৱেশ কৰে আৰু আগতে বামুণীয়া কোঁৱৰক তূলি লোৱা বামুণ পৰিয়ালটোক নিজৰ লগত লয়। বামুণ জনক সোণৰ লগুণ উপহাৰ দি হাতী-ঘাহী অধিকাৰী পাতি নিজৰ লগত লয়। পানবাৰীত থকাৰ সময়ত আহোম ৰজাই সেনা বাহিনীৰ কিছুমানক দিহিং নৈত মাছ ধৰিবলৈ পঠিয়াই। দিহিঙত ডাঙৰ বৰালী ধৰিবলৈ লওঁতে চুতীয়াই আহোম সেনাক দেখে। দিহিং নৈ চুতীয়া আৰু আহোম ৰাজ্যৰ সীমা আছিল, উত্তৰত চুতীয়া ৰাজ্য আৰু দক্ষিণত আহোম ৰাজ্য। চুতীয়াৰ পানীত মাছ ধৰিছে বুলি গম পাই মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাই (সম্ভৱতঃ এইজন দিহিং উপত্যকাৰ শাসনকৰ্তা আছিল) মানু্হ পঠিয়াই। কিন্তু আহোম সকলে মাছৰ লগতে চুতীয়া মানু্হকো ধৰি নিয়ে। এই কথা মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাই ধীৰনাৰায়ণ ৰজাৰ জোৱাঁই নিতাইক জনাই। নীতিপালৰ পৰা ধীৰনাৰায়ণে খবৰ পাই যে আহোম সেনাই দিহিঙৰ সীমা নামানি উত্তৰ পাৰৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ হাবুঙ অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰিছে।<ref>Assam Buranji (SM), p. 9</ref> ===দিখৌ-মুখৰ ৰণ=== ধীৰনাৰায়ণ ৰজাই এই কথা গম পাই যুদ্ধ কৰিবলৈ মন কৰে আৰু ১৫১৩ চনত লুইতে দি আহি দিখৌমুখত কোঠ পাতে। সেই সময়ত দিখৌ মুখ আজিৰ দিনৰ কলিয়াবৰৰ ওচৰত আছিল। চুতীয়া সেনাই দিখৌ মুখ অঞ্চলত পচলা গড় নিৰ্মাণ কৰে। তাৰ পৰা আগ বাঢ়ি আহি চেৰুৱাকটা অঞ্চলৰ নঙকামুঙ বিলৰ পাৰত কোঠ পাতে। চেৰুৱাকটাৰ পৰা এখিনি সেনা বৰনাঁৱত উঠি চিৰা আটি অঞ্চললৈ যায়। চুহুংমুঙে চাও-চুখ্ৰিং আৰু ৰাইলুঙীয়া গোহাঁইক সৈন্য দি চুতীয়াৰ বৰনাঁৱ ধৰিবলৈ সেনা পঠিয়াই। তাৰ পাছত তেওঁ চেৰুৱাকটাৰ চুতীয়া সেনাক আক্ৰমণ কৰে। চুতীয়া সেনাই শত্ৰুৰ শক্তিৰ অনুমান নাপায় যুদ্ধত পৰাজয় হব লগিয়া হয়। এই যুদ্ধত ৪ হাজাৰ চুতীয়া সৈনিক স্বহীদ হয় আৰু ৩ হাজাৰ বন্দী হয়। বন্দী সকলৰ মূৰ কাটি আহোম ৰজাই মুণ্ডমালা বান্ধিলে।<ref>Satsari Assam Buranji, p.57</ref> সাতসৰী বুৰঞ্জীৰ অনুসৰি চুতীয়া সেনা দিখৌমুখৰ পৰা উজাই আহিছিল আৰু ডিব্ৰুমুখৰ তিনিমুণি অঞ্চলত ৫ দিন পুণৰ এখন ৰণ হৈছিল, য'ত মাণিকচন্দ্ৰ বৰুৱা, ৰজাৰ ভায়েক ঢেলা আৰু বৰহুলৈ বৰুৱাই ভাগ লৈছিল। যুদ্ধত মাণিকচন্দ্ৰ বৰুৱাৰ গাত কাড় লাগিছিল আৰু বৰহুলৈ বৰুৱাকে প্ৰমুখ কৰি চুতীয়া সেনা পিছ হুঁহকি শদিয়ালৈ আহিলে। ডিব্ৰুমুখৰ এই যুদ্ধৰ কথা কিন্তু অন্য বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা হোৱা নাই, গতিকে এয়া পাছত হোৱা দিহিংমুখৰ দ্বিতীয়খন ৰণৰ বৰ্ণনাও হ'ব পাৰে যিখনত চুতীয়া সেনা পৰাস্ত হোৱাৰ পাছত আহোম সেনাই ডিব্ৰুমুখত গড় নিৰ্মাণ কৰিছিল। যুদ্ধৰ পৰাজয়ৰ ফলত দিখৌ মুখত বাকী থকা চুতীয়া সেনা সেই অঞ্চলৰ পৰা ঘূৰি আহে আৰু পানবাৰী আহোমৰ হাতলৈ যায়। তাৰ পাছত ১৫১৯ চনত চুহুংমুঙ হাবুঙৰ পৰা দিহিংমুখ অঞ্চল লৈ আহে আৰু তাত এটা কোঠ/দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰে। তেতিয়াৰ দিহিংমুখ আজিৰ দিনৰ পশ্চিম মাজুলী অঞ্চল হয়।<ref>Satsari Assam Buranji, p.57</ref><ref>Goswami, Hemchandra, Purani Assam Buranji, p.40</ref> ===দিহিং-মুখৰ প্ৰথম ৰণ=== ১৫২০ চনত চুতীয়া সেনাই এইবাৰ আকৌ ভটিয়াই আহি আহোমৰ নতুনকৈ নিৰ্মিত দিহিংমুখৰ দুৰ্গ(মৌঙখ্ৰাঙ) আক্ৰমণ কৰে। যুদ্ধত চুতীয়া সেনা জয়ী হয় আৰু আহোম সেনাপতি খেনমোঙক মাৰি আহোম সেনাক সেই অঞ্চলৰ পৰা খেদি পঠিয়াই। ফলত দিহিংমুখৰ কোঠ চুতীয়াৰ হাতলৈ যায়।<ref>Satsari Assam Buranji, p.57</ref><ref>Purani Assam Buranji, p.40</ref> ==চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতন== ===নীতিপালৰ ৰাজত্ব=== ইয়াৰ পাছতে ১৫২২ চনত ধীৰনাৰায়ণ ৰজাই [[হাবুং]] অঞ্চলৰ (বৰ্তমান ঢকুৱাখনা) ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰি সাধনী আৰু নিতাই ৰাজ্য ভাৰ দিয়ে। ৰজা হৈ নিতায়ে নীতিপাল নাম লয়। ৰজা ধীৰনাৰায়ণে ৰাজ্য ভাৰ এৰি জামাতাক যুৱৰাজ পাতি, আপোন পুত্ৰ তিনি বছৰৰ শিশু সাধক নাৰায়ণক নীতিপালৰ হাতত সমৰ্পন কৰি দেশান্তৰিত হয়। সামান্য ‌চুতীয়া ল'ৰা ৰজা হোৱাত ৰাজবংশৰ ৰাজপাট দাবীদাৰ কোঁৱৰসকল স্বাভাৱিকতে ক্ষুণ্ণ ‌হৈ পৰে। এই লোক সকলে নিত্যপালক সিংহাসনচ্যুত কৰিবলৈ ষড়যন্ত্ৰত নামে। এই ষড়যন্ত্ৰৰ মূল নায়ক ধীৰনাৰায়ণ ৰজাৰ ভায়েক সুৰজিৎ ওৰফে সুৰধ্বজপাল আছিল। ষড়যন্ত্ৰ সফল নহ'ল। নীতিপালে তেওঁৰ বিশ্বাসী চোৰাংচোৱাৰ পৰা সকলো কথা জানিব পাৰি ষড়যন্ত্ৰত লিপ্ত বিষয়াক ভাঙি নতুন মন্ত্ৰী বিষয়া নিয়োগ কৰে। পূৰ্ব্বৰ পাত্ৰ মন্ত্ৰী গুচাই সামান্য পাত্ৰ-মন্ত্ৰী পাতি লʼলে। সূৰধ্বজপালক ধৰি আনিবৰ বাবে কাচিতৰা সেনাপতিক পঠায়। কিন্তু সুৰধ্বজ দেশ এৰি পলাই যোৱাত সেই কাম সম্ভৱ নহ'ল। নীতিপালৰ দিনত নাৰায়ণ নামৰ এজন বৰসেনাপতি আৰু ৰঘূবীৰ তথা কাচিতৰা সহসেনাপতি আছিল বুলি জনা যায়। কিন্তু সময়ত নীতিপালৰ শাসন দুৰ্বল হৈ পৰে। পূৰ্বৰ সাধাৰণ বংশৰ লগৰীয়া সকলক ৰাজ্যৰ বিষয়-বাব দিবলৈ ধৰাৰ ফলত সম্ভ্ৰান্ত বংশৰ লোকৰ বিশ্বাস আৰু আনুগত্য হেৰুৱাব লগা হয়। দোষ গুণৰ সুবিচাৰ নকৰি হকে-বিহকে প্ৰজাৰ ওপৰত উৎপীড়ন চলোৱাৰ বাবেই‌ [[নীতিপাল]] প্ৰজাৰ মাজত অনীতিপাল বুলি খ্যাত হৈ পৰে।<ref>Barua, Swarnalata, "Chutia jatir Buranji, p.594.</ref> ===দিহিং-মুখৰ দ্বিতীয় ৰণ=== চুতীয়া ৰাজ্যৰ দুৰৱস্থাৰ বাতৰি আহোম ৰজা [[চুহুন্মুং]]ৰ কাণত পৰিল। ফলত সেই বছৰৰ শেষৰ পিনে(১৫২২ চন) তেওঁ চুতীয়া ৰাজ্য আক্ৰমণ কৰে। প্ৰথমতে মাজুলীৰ নঙকঙমোঙ বীলৰ ওচৰলৈ আহি তেওঁ দিহিঙমুখত(বৰ্তমানৰ পশ্চিম মাজুলী অঞ্চল) কোঠ দি থকা চুতীয়াক আক্ৰমণ কৰিবলৈ সেনা পঠায়। যুদ্ধৰ নেতৃত্বত থকা বৰগোহাঁয়ে চুতীয়া সেনাক দিহিং মুখৰ পৰা পুবলৈ ঠেলি নিয়ে আৰু লাচাই-টাই নামৰ এজনক চুতীয়াৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা বৰ-নাঁৱত উঠাই ৰজাৰ ওচৰলৈ পঠায়। সেই সময়ত ৰজা বীলৰ পৰা আগ বাঢ়ি আহি চেৰুৱাকতা নামৰ অঞ্চল এটাত আছিল। চুহুংমুঙে লাচাই-টাইক যুদ্ধৰ খবৰ লয়। লাচাই-টাই ৰজাক জনাই যে চুতীয়া সৈন্য লুইত(টিলাও) নৈ‌ ওচৰৰ অঞ্চলৰ লগতে ডিব্ৰুমুখৰ(চোপ-নাম-টিফাও) পানীত কোঠ পাতি আছে।<ref>Deodhai Assam Buranji, p. 17.</ref> ইয়াৰ পাছতে হয়টো আগতে উল্লেখ কৰি অহা ডিব্ৰুগড় ৰণখন সংঘটিত হয়। ===ডিব্ৰু-মুখ/ডিব্ৰুগড়ৰ ৰণ=== ১৫২৩ চনৰ কাতি মাহত চুহুংমুঙৰ আদেশত ফ্ৰাচেনমুঙ বৰগোহাঁই আৰু কিঙলুন বুঢ়াগোহাঁই ৰাজমন্ত্ৰীয়ে নিজৰ সমস্ত সৈন্য বাহিনী লয় ডিব্ৰুমুখলৈ আগ বাঢ়ি আহি তাত এটা গড় নিৰ্মাণ কৰে। চুহুংমুঙে চৰাইদেউ লৈ আহি ভগৱানৰ ওচৰত বলি আগ বঢ়ায়। ১৪২৩ চনৰ আঘোণ মাহত চুহুংমুঙে সৈন্য বাহিনী লয় আগ বাঢ়ি চেঁচামুখত কোঠ দিয়ে। নীতিপালে গড় বন্ধাৰ খবৰ পাই শদিয়াৰ পৰা লাৰুপাৰা(বৰ্তমান চাবুৱাৰ ওচৰৰ) লৈ আগ বাঢ়ি আহে। তাৰ পৰা তেওঁ শত্ৰুক দেশৰ পৰা খেদিবলৈ বুঢ়া বৰুৱাৰ নেতৃত্বত ডিব্ৰুমুখ লৈ সৈন্য বাহিনী পঠিয়ায়। সম্ভৱতঃ এজন ডিব্ৰু উপত্যকাৰ শাসনকৰ্তা আছিল। চুতীয়া সেনাপতি জনে ৰজাৰ আদেশ মতে ডিব্ৰুগড় আক্ৰমণ কৰে। আনপিনে চুহুংমুঙেও ডিব্ৰুমুখলৈ আহি যুদ্ধত ভাগ লয়। ফ্ৰাচেনমুঙ বৰগোহাঁই আৰু কিঙলুন বুঢ়াগোহাঁই ৰাজমন্ত্ৰীয়ে একলগ হৈ পথে দি আগ বাঢ়ি চুতীয়াৰ নৌ বাহিনীক আক্ৰমণ কৰে। চুতীয়াৰ নৌ সেনাৰ নেতৃত্বত আছিল কাচিতৰা, চুলুকী চেতিয়া (GC Baruaৰ বুৰঞ্জীত এলেঙী চেতিয়া বুলি কোৱা হৈছে) আৰু বৰপাত্ৰ নামৰ তিনিজন সেনাপতি। বৰপাত্ৰ জন সম্ভৱতঃ সোৱণশিৰি উপত্যকাৰ তথা হাবুঙৰ শাসনকৰ্তা আছিল, যিজনক তামৰ ফলিত হাবুঙাধিপতি বৃহৎ পাত্ৰ বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। কাচিতৰা আছিল লুইত উপত্যকাৰ শাসনকৰ্তা। যুদ্ধত চুতীয়া সেনা পৰাস্ত হয়। পিছ দিনা চুহুংমুঙ ৰজাই গড়ত থকা সকলো মন্ত্ৰী ডাঙৰীয়া আৰু সেনাক লগত লৈ আগ বাঢ়ি সোণাৰী অঞ্চলত (বৰ্তমান কাকপথাৰ অঞ্চল) সোমায়। <ref>Deodhai Assam Buranji, p. 17.</ref> ===নীতিপালৰ সন্ধি প্ৰস্তাৱ=== ইয়াকে দেখি নীতিপালে আহোম ৰজা লৈ কটকীৰ সৈতে কিছুমান উপহাৰ পঠায়। উপহাৰ সমূহৰ মাজত আছিল সোণৰ কাণফুলী/থুৰীয়া(তং-ৰু-খাম), সোণোৱালী‌ মেখেলা(চিন-খাম), কপাহী কাপোৰ(ফ্ৰা-নোন), শৰাই/মাইহাং (ফোন), পাটি, ইত্যাদি। সকলো উপহাৰ গ্ৰহণ কৰিও চুহুংমুঙে চুতীয়া ৰাজ সম্পদ(সোণ-ৰুপৰ মেকুৰী, সোণ-ৰুপৰ ছত্ৰ, ৰাজকীয় খাট আৰু ৰাজ দণ্ড), ১০টা দতাল হাতী, এজনী মাখুন্দী হাতী আৰু এজনী ছোৱালী বিচাৰি পঠায়। নীতিপালে ছোৱালী আৰু হাতী দিবলৈ মান্তি হয় যদিও ৰাজকীয় সম্পদ পূৰ্বপুৰুষৰ সম্পত্তি বুলি দিবলৈ নিবিচাৰে। ইয়াৰ বিপৰীতে এক মাহৰ পাছত সোণ-ৰুপৰ জাপি (কোপ-খাম-ঙেন), সোণৰ আঙঠি (খোপ-খাম), সোণৰ তোম (লিউ-খাম), সোণৰ ছত্ৰ (চাং-খাম), সোণৰ খাৰু (মাউ-খাম), সোণৰ থগা (খু-টিন-খাম), হাতী, ঘোঁৰা, হাতীৰ দাতৰ পাটি, কটাৰী আৰু পানীকমলী কাপোৰ দি পঠায়। সমান্তৰাল ভাৱে নীতিপালে লুইতৰ পাৰত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিবলৈ লয় আৰু তাতে থাকে। দুৰ্গ নিৰ্মাণৰ কথা শুনি, ৰাজসম্পদ নাপায় আৰু লগতে উপহাৰৰ মাজত কটাৰী দেখি চুহুংমুঙ ৰজাই শদিয়াপুৰ আক্ৰমণ কৰিবলৈ নিৰ্ণয় কৰে।<ref>Deodhai Assam Buranji, p. 18.</ref> ===শদিয়াৰ ৰণ=== ১৫২৪ চনৰ বহাগত লুইত নৈ পাৰ হৈ শদিয়া(সধয়াপুৰ) আক্ৰমণ কৰে। [[ব'হাগ বিহু|ব'হাগ মাহৰ বিহুৰ দিনা]] [[শদিয়া]] আক্ৰমণ কৰা হৈছিল। বিহুৰ দিনা শদিয়াৰ চাৰি শালত বৰ-বলি আয়োজন কৰা হয়, যʼত [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]] পূজাৰীৰ বাহিৰে অন্য লোকে হাতত অস্ত্ৰ লোৱাতো বৰ্জিত আছিল। আজিও এই বৰবলিৰ নিয়ম শদিয়া অঞ্চলৰ থান সমূহত পালন কৰা হয়। সেই সময়ত সৌমাৰ খণ্ডত একমাত্ৰ চুতীয়া সকলৰ মাজত হে খাৰ-বাৰুদ বা হিলৈ-বৰটোপৰ প্ৰচলন আছিল। সেই বাবে হয়তো আক্ৰমণকাৰী সকলে বিহুৰ বতৰত আক্ৰমণ কৰিবলৈ নিৰ্ণয় কৰি লৈছিল। বুৰঞ্জী সমূহৰ মতে সেই সময়ত নীতিপালে পুখুৰী এটাও খন্দাই আছিল। শদিয়াৰ দুৰ্গত কৰা আক্ৰমণ সহিব নোৱাৰি নীতিপাল চন্দনগিৰি লৈ গুচি আহে আৰু কাচিতৰা দৈথাং পৰ্বতত উঠে।<ref>Deodhai Assam Buranji, p. 19.</ref> ===চন্দনগিৰি আৰু দৈথাং পৰ্বতৰ ৰণ=== চুহুংমুঙে শদিয়াৰ বৰনগৰত থাকি ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁই আৰু কিঙলুন ৰাজমন্ত্ৰীক(বুঢ়াগোহাঁই) চন্দনগিৰি লৈ আক্ৰমণ কৰিবলৈ পঠায়। আনহাতে কনচেং ধনুদাৰী গোহাঁইক (চাও-চঙ কুঙ-ৰিণ) কাচিতৰাৰ লগত যুঁজিবলৈ দৈথাং পৰ্বতলৈ পঠায়। ইফালে চুতীয়া ৰজাৰ তামুলী গজৰাই বৰুৱাক আহোম বাহিনীয়ে বন্দী কৰে‌ আৰু চুতীয়া ৰজা ৰাণীৰ আত্মগোপন স্থান প্ৰকাশ কৰিবলৈ বাধ্য হয়।<ref>Bhuyan, S.K.,''Assam Buranji(SM)'',p.10</ref> পিছত তেওঁ আহোম বিষয়াসকলক জনাইছিল যে চুতীয়া ৰজা ৰাণীয়ে চন্দনগিৰিৰ এটা পাহাৰীয়া নৈৰ ওচৰত আশ্ৰয় লৈছে। চন্দনগিৰি পৰ্বতত উঠিবৰ কাৰণে আহোম সেনাই আপ্ৰাণ চেষ্টা চলাইও সফল নহয়। চুতীয়া সেনাই ওপৰৰ পৰা শিল বগৰাই আৰু দলিয়াই বহুতো আক্ৰমণকাৰীৰ বধ কৰে। সাতসৰী আৰু অসম বুৰঞ্জীৰ (SM)ৰ পৰা জনা যায় যে সেই সময়ত [[সতী সাধনী|সাধনী ৰাণী]] গৰ্ভৱতী আছিল। লগতে আছিল তেওঁৰ ১২-১৩ বছৰীয়া পুত্ৰ। সাধনীৰ লগৰ ১২০ গৰাকী কুঁৱৰীয়েও শিলা কুচাই বিৰোধী পক্ষৰ সৈনিকক মাৰে। আহোম সৈন্য চন্দনগিৰি পৰ্বতত উঠিবলৈ সক্ষম নহৈ পিছুৱাই আহিব লগাত পৰে আৰু এজন চুতীয়া সৈনিকক লগত ধৰি আনে। ইয়াৰ পাছত আক্ৰমণকাৰী সকলে ৰননীতি কৰি পৰ্বতৰ তিনিফালে বেৰি ধৰিব লয়। ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁই কিছু লোকক ঘিলা গছত উঠি [[ঢোল]] বজাবলৈ আদেশ দিয়ে। হয়তো এই সকল আগতে ধৰি অনা‌ চুতীয়া বন্দী আছিল। আগৰ দিনত ঢোল বজোৱাটো যুদ্ধত জয়ৰ প্ৰতীক আছিল। ঢোল বজাই বিজয়ৰ কথা জনাই দিয়া হয়। সেই বাবে পাহাৰৰ ওপৰত উঠি থকা ৰজা ৰাণীয়ে বিহুৰ বতৰত ঢোলৰ মাত শুনি বাহিৰলৈ উলাই আহে আৰু তিনিও ফালৰ পৰা শত্ৰুৰ আক্ৰমণৰ বলি হয়। নীতিপালে শত্ৰুৰ গালৈ কাড় মাৰিবলৈ লয় যদিও বিৰোধী পক্ষৰ জানমোঙখাম হাতীবৰুৱাৰ (ফু-কে-চং) কাড় লাগি মৃত্যু বৰণ কৰে। সাধনীয়ে নিজৰ মহিলা সৈন্য বাহিনীক লগত লয় যুঁজ দিয়ে যদিও শেষত পৰাস্ত হৈ চন্দনগিৰিৰ পৰা জাপ মাৰে। প্ৰায় সংখ্যক বুৰঞ্জীত সাধনীয়ে আত্মবলিদান কৰিছিল বুলি আছে যদিও গোপাল চন্দ্ৰ বৰবৰুৱাৰ টাই ভাষাৰ বুৰঞ্জীত ৰাণীৰ (নাঙ-লুং) গাত যাঠি লাগিছিল বুলি উল্লেখ আছে। যিকি নহওক এই তথ্য পৰাও ৰানী সাধনীয়ে আত্মসমৰ্পণ নকৰি শত্ৰুৰ বিৰুদ্ধে যুঁজ দিয়াৰ কথাহে পোহৰলৈ আনে, কাৰণ আত্মসমৰ্পণ কৰা হ'লে তেওঁক যাঠি মাৰি আক্ৰমণ কৰা নহ'ল হয়। আনপিনে কাচিতৰাক কনচেঙে দৈথাং পৰ্বতত পৰাস্ত কৰে। <ref>Deodhai Assam Buranji, p. 19.</ref> [[File:Statue of Queen Sadhani Narayan.jpg|thumb|চুতীয়া বংশৰ শেষ ৰাণী বীৰাঙ্গনা সাধনী নাৰায়ণীৰ প্ৰতিমূর্তি]] ==ৰাজ্য পতনৰ পৰবৰ্তী পৰিস্থিতি== চুতীয়া ৰজা নীতিপাল, তেওঁৰ পুত্ৰ আৰু কাচিতৰা তিনিওৰে মূৰ চন্দগিৰি আৰু দৈথাঙৰ পৰা কাটি আনি শদিয়াত থকা চুহুংমুঙৰ আগত প্ৰস্তুত কৰা হয়। ৰজা আৰু পুত্ৰৰ মূৰ কেইটা নচোৱাই পৰ্বতত মুণ্ডামালা বান্ধি শেষত চৰাইদেউৰ শালৰ খটখটিত পোতি থোৱা হয়। অসম বুৰঞ্জী(SM)ৰ মতে আহোম সেনাই সাধনীৰ মৃত শৰীৰৰ পৰা কঁকালত পিন্ধা সোণৰ কঙ্কালি লয় আনি শদিয়াৰ থানলৈ আনিছিল, কিন্তু তাত কিছুমান চুতীয়াই আক্ৰমণ কৰি লাপিত ফাংত্যাং দেওধাই নামৰ এজনক বধ কৰিছিল। Edward Gaitৰ‌ A History of Assamত উল্লেখ কৰা‌ মতে ৰাণীৰ মৃত্যু যাঠী লাগ হৈছিল। GC Baruaৰ Ahom Buranjiত ৰাণীৰ(নাঙ-লুং) বিষয়ে দিয়া আছে যদিও এই অংশৰ অনুবাদ দিয়া হোৱা নাই। অংশটোত "টিং" শব্দৰ উল্লেখ চাই ক'ব পাৰি যে ইয়াতো ৰাণীৰ গাত "যাঠী" লগাৰ কথাই উল্লেখ আছে। "পুৰণি অসম বুৰঞ্জীৰ অনুসৰি কোঁৱৰী কিছুমানক কাটিছিল আৰু কিছুমানক ধৰি আনিছিল<ref>Goswami, Hemchandra,"Purani Assam Buranji, p. 42</ref>। অন্য বুৰঞ্জী সমূহত এই অংশত ৰানী সাধনীৰ(নাঙ-লুং) কথ উল্লেখ কৰা হোৱা নাই। ===চুতীয়া ৰাজ্যত পোৱা সম্পদ=== চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰা কমাৰ, সোণাৰি, কমাৰ, কুমাৰ, কহাৰ, তাতি, খনিকৰ, বাঢ়ৈ, বামুণ, কায়স্থ, গণক, ইত্যাদি বহুতো ভিন্ন ভিন্ন‌‌ বৃক্তিকৰ লোক পোৱা‌ গৈছিল। ইয়াৰ বহুতো লোকক ৰজাই নিজৰ ৰাজধানী লৈ লয় আনে। তিনি হাজাৰ চুতীয়া কমাৰক চুহুংমুঙ ৰজাই যোৰহাট জিলাৰ বছাৰ পিনে আৰু তাৰে উজনি অঞ্চলত বহুৱাইছিল<ref>Sarma, Benudhar, ''Maniram Dewan, p.287</ref>। ইয়াৰ বাহিৰে শদিয়াত বহুতো সম্পদ যেনে সোণৰ মাইহাং, কেকুৰা দোলা,‌‌ কলাই খাৰ,‌‌ সোণৰ তিনিচুকীয়া সিংহাসন, খাট, ভোগজৰা, বেলা, জাপি, পিকদান, আৰোৱান, দবা, কালি, হিলৈ, বৰটোপ (মিঠাহুলোং),‌ হিলৈ-তোলা চৰা নাও, চুতীয়া ধেনু, বৰধেনু, বাৰু-বৰ্চা, ইত্যাদি পোৱা গৈছিল। বহুতো ঘোৰা, গৰু-মʼহ আৰু হাতীও লাভ কৰা হৈছিল। সম্পদ সমূহ শদিয়াৰ পৰা দিহিং নৈয়ে দি ৰাজধানী‌ লৈ অনা হয় ‌আৰু পাছলৈ চাৰিং অঞ্চলত ৰখা হয়। চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা পাছত আহোম সকলে প্ৰথম বাৰৰ বাবে মিৰি, মিচিমি, আবৰ, দফলা, ইত্যাদি পাহাৰীয়া জাতিৰ সম্পৰ্কত আহে।<ref>Satsari Assam Buranji,p.14, 61</ref> ===চুতীয়া ভূমিৰ বিতৰণ=== শদিয়া ৰাজধানী শাসন কৰিবলৈ ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁইক তিনিশ সৈনিক দিয়া হৈছিল। শদিয়া আৰু দিহিং অঞ্চলত নতুনকৈ আহোম ৰাজ্যৰ মানুহ আনি থাকিবলৈ দিয়া হয়। ‌চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰদেশ সমূহ ভাল দৰে শাসন কৰিবলৈ বহুতো নতুন পদবী সৃষ্টি কৰা হয়। ১৫২৬ চনত চাওচেং কুঙৰিন (ধনুধৰিয়া গোহাঁই)‌ কনচেঙক থাওমৌঙ মৌঙ-তেও (ভটিয়লীয়া গোহাঁই বা নামনিয়াল সন্দিকৈ<ref>Satsari Buranji, p.62</ref>) পতা হয়। এইজনক হাবুঙ অঞ্চলত ৰখা হয় আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰৰ বিশ্বনাথৰ, লখিমপুৰ আৰু ধেমাজি শাসন কৰিবলৈ দিয়া হয়।‌ একেই বছৰতে থাওমৌঙ বানলুং (বানলুঙীয়া গোহাঁই) খেওখেনক থাওমৌঙ লৌঙ-ক্লং (দিহিঙীয়া গোহাঁই)‌ পতা‌ হয়। সেই‌ সময়ত দিহিং নৈ পাটকাইৰ পৰা ডিগবৈ, দিহিং-পাটকাই অৰণ্য, তিপাম,‌ নাহৰকটীয়া, মৰাণহাট, চেপন, বকতা, চৰগুৱা হৈ ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰৰ সমান্তৰাল ভাৱে বৈ গৈ পশ্চিম মাজুলী/বোকাখাত অঞ্চলত ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰত পাৰিছিল। এইজন গোহাঁইক দিহিং প্ৰদেশ অৰ্থাৎ মাজুলী, উত্তৰ শিৱসাগৰ, ডিব্ৰুগড় আৰু দক্ষিণ তিনিচুকীয়া লৈকে শাসন‌ কৰিবলৈ দিয়া হয়। ১৫২৬ চনত হোৱা চুতীয়া বিদ্ৰোহৰ ফলত ডিব্ৰুগড়ত নতুন এখন প্ৰদেশ গঠন কৰি ১৫২৭ত চাওলুং চুলিঙক শাসনকৰ্তা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়, যাতে ১৫২৬ৰ দৰে শদিয়া অঞ্চলত পুনৰ বিদ্ৰোহ হ'লে ডিব্ৰু প্ৰদেশৰ সেনাই শদিয়া বাহিনীৰ সহযোগ কৰিব পাৰে। ইয়াৰ উপৰিও একেই‌ সময়তে কিংলুন বুঢ়াগোহাঁইক "থাও-মুঙ-বঙেন" পাতি তিনিচুকীয়া অঞ্চল শাসন(সোণাৰীৰ পৰা লুইতৰ লৈকে) কৰিবলৈ দিয়া হয়। শদিয়াৰ মহং (নগা পাহাৰৰ মহঙতকৈ পৃথক) অঞ্চলৰ লোণৰ খাট ৰক্ষা কৰিবলৈ "থাও-মুঙ-বক্লাঙ" বা‌ হাটখোৱা গোহাঁই নিযুক্ত কৰা হৈছিল। বুৰঞ্জীৰ পৰা জনা যায় যে ১৫২৯ চনত হোৱা চুতীয়া বিদ্ৰোহত দুয়োজন গোহাঁই (ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোঁহাই আৰু কিংলুন বুঢ়াগোহাঁই) একেলগে শদিয়া-তিনিচুকীয়া অঞ্চলতে শাসন কৰি আছিল। একেই বছৰৰে(১৫২৭) শেষৰ পিনে কনচেঙক ভটিয়লীয়া গোহাঁইৰ পৰা নতুন পদবী‌ "চাও-চেঙলুং"‌(ৰাজমন্ত্ৰী) দিয়া হয়<ref>Barua, Gopal Chandra, ''Ahom Buranji'', p.61</ref>। পূৰ্বতে ৰাজমন্ত্ৰী পদবীটো বৰগোঁহাই বা বুঢ়াগোহাঁই এজনক দিয়া হৈছিল। ৰাজমন্ত্ৰী পাতি চুহুংমুঙে কনচেঙক দুয়োজন‌ গোহাঁইৰ লগত একেই শাৰিতে ৰাখি সমমৰ্যাদা দিছিল। চুতীয়াৰ বৰপাত্ৰ পদবীটো চুহুংমুঙৰ‌ দিনটো অব্যাহত আছিল। চুক্লেংমুঙ(চুহুংমুঙৰ পুত্ৰ) ৰজাৰ দিনত চুতীয়াৰ বৰপাত্ৰ এজনৰ সমৰ্থন পাই হাবুঙৰ ব্ৰাহ্মণ মুখিয়াল এজনে বিদ্ৰোহ কৰে। ফলত যুদ্ধ এখন হয় য'ত বৰপাত্ৰ জনৰ মৃত্যু হয় আৰু ব্ৰাহ্মণজন বেহাৰলৈ পলাই যায়<ref> সুকুমাৰ মহন্তৰ ঘৰত পোৱা অসম বুৰঞ্জী, ২৫ পৃষ্ঠাত আছে-"সেই সময়ত ৰজা দাই ধৰিলে, বোলে-'চুটিয়া মাৰি ভূঞা বিলাকক মাৰি-কাটি বুপা ৰজায়ে ময়েহে ৰাজ্য লৈছো। বামুণে যে ৰজা‌ হয় চুটিয়াৰ বৰপাত্ৰকনো কিহলৈ থৈছোঁ?' এহি বুলি বৰপাত্ৰক মাৰিলে, বামুণকো ‌মাৰিব চালে, সপুত্ৰবান্ধৱে বেহাৰলৈ পলাই গেʼল। " </ref>। এই বৰপাত্ৰ জন হয়টো পুৰণি চুতীয়া বৰপাত্ৰ জনেই আছিল (ডিব্ৰাৰুগড় ৰণত আত্মসমৰ্পণ কৰিব পাৰে) বা‌ একেই পৰিয়ালৰ লোক আছিল‌‌। তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছতে হয়টো "চাও-চেঙলুং" আৰু "বৰপাত্ৰ" উপাধি দুটা মিলি "বৰপাত্ৰগোঁহাই" হিচাপে জনাজাত হয়।<ref>[https://www.jstor.org/stable/3516963?read-now=1&seq=18#page_scan_tab_contents Guha, Amalendu, ''The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)'',p. 20,''It appears that the noble designation of Barpatragohain was borrowed from the civil list of Habung where the local ruler, a dependent of the Chutia king, had the title of Vrihatpatra''.]</ref> এই‌ সকলো কথাৰ পৰা সহজে ধৰিব পাৰি যে চুহুংমুঙে পূৰ্বৰ চুতীয়া বিষয়া সকলৰ ঠাইতেই একো একোটা নতুন পদবী গঠন কৰিছিল। চুতীয়া বৰপাত্ৰৰ ঠাইত প্ৰথমতে ভটিয়লীয়া গোহাঁই আৰু পাছলৈ বৰপাত্ৰ গোহাঁই, মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাৰ ঠাইত দিহিঙীয়া গোহাঁই, ডিব্ৰুৰ বুঢ়া বৰুৱাৰ ঠাইত চাওলুং চুলিঙ আৰু শদিয়া-তিনিচুকীয়াত কাচিতৰা বৰুৱা বা ৰজাৰ ঠাইত দুয়ো প্ৰমুখ গোহাঁই। ইয়াৰ পাছত দিহিঙৰ পাৰৰ বকতাত নতুন ৰাজধানী এখন নিৰ্মাণ কৰা হয়।<ref>Ahom Buranji(GC Barua), p.64</ref> [[File:Old course of Dihing river.jpg|thumb|মেপত দিহিং নৈৰ‌ ১৬ শতিকাৰ পুৰণি সুতি দেখোৱা হৈছে। এই সময়ত চৰগুৱা, বকতা, নামৰূপ আৰু তিপাম দিহিঙৰ দক্ষিণ পাৰত অৱস্থিত আছিল]] ==চুতীয়া বিদ্ৰোহ== ১৫২৪ চনত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতন হৈছিল যদিও চুতীয়া সকলৰ মনৰ পৰা স্বাধীনতা আৰু স্বৰাজৰ আশা নাইকিয়া হৈ যোৱা নাছিল। চিৰদিন স্বাধীন হৈ থকা চুতীয়া সকলে বীৰাঙ্গণা ৰাণী সাধনীৰ আত্মোৎসৰ্গৰ কথা সোঁৱৰি পুনৰ জাগ্ৰত হৈ উঠিল আৰু বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰিলে। এই বিদ্ৰোহ ১৫২৭ চনৰ পৰা ১৭০০ শতিকাৰ শেষ ভাগৰ লৈকে চলিছিল। ১৭৭০ দখকৰ মায়ামৰা বিদ্ৰোহে জাতিটোৰ শেষ বিদ্ৰোহ বুলি কব পাৰি যাৰ ফলত সকলো নহলেও এটা অংশয়ে স্বাধীন হৈ নিজৰ ৰাজ্য গঠন কৰিছিল। চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজধানী শদিয়া ধ্বংস হোৱাৰ ফলত বহুতো ৰাজকোঁৱৰ আৰু সম্ভ্ৰান্ত পৰিয়ালৰ লোকে পাহাৰীয়া মিচিং, মিচিমি জাতিৰ লোক সকলৰ মাজত আশ্ৰয় লৈছিল আৰু প্ৰথম বিদ্ৰোহ এই সকল লোকে আৰম্ভ কৰিছিল। এই কথা কোচ ৰজা সকলৰ দৰং ৰাজ বংশাৱলীতো উল্লেখ কৰা হৈছে। <poem>"পূৰ্বে চুটিয়াৰ ৰজা সিঠাৱে আছিল। অন্যায়ে অসম ছল কৰিয়া মাৰিলে॥ যিমতে মাৰিল তাৰ শুনিয়ো কাহিনী। বলে নপাৰিয়া স্বৰ্গী ৰাজা মনে গুণি॥ ৩৬৪ ... তাৰ পুত্ৰ ভাই যত সকলে পলাইল। মিৰি মিচিমিত পশি প্ৰাণক ৰাখিলা॥ চুটিয়াৰ ৰাজাক মাৰিয়া ছলে বলে। লৈলা সেহি ৰাজ্যক অসমে কৌতূহলে॥ ৩৭১</poem> ===১৫২৬ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া=== চুতীয়া সকলে প্ৰথম বিদ্ৰোহ ১৫২৬ চনৰ ফাগুন মাহত ৰাজধানী শদিয়াত ঘোষণা কৰিছিল, অৰ্থাৎ ৰাজ্য পতনৰ ৩ বছৰৰ পাছত। বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ আৰু ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইক সহযোগ কৰিবলৈ দিহিঙীয়া গোহাঁইক পঠিওৱা হৈছিল। যুদ্ধত বিদ্ৰোহী সকলৰ হাতত ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইৰ হাতী প্লাইপাম আৰু দিহিঙীয়া গোহাঁই মৰা পৰিছিল। কিন্তু শেষ পৰ্যায়ত বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হৈ উভতি যাবলৈ বাধ্য হ'ল। এই বিদ্ৰোহৰ ফলত চুহুংমুঙ ৰজাই বহুতো প্ৰশাসনীয় পৰিবৰ্তন কৰিবলৈ বাধ্য হৈছিল। ১৫২৭ চনৰ জেঠ মাহত, ডিব্ৰুগড় অঞ্চলত নতুন এখন প্ৰদেশ গঠন কৰি তাত চাওলুং চুলিঙক শাসনকৰ্তা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হৈছিল, যাতে শদিয়া অঞ্চলত পুনৰ বিদ্ৰোহ হ'লে ডিব্ৰু প্ৰদেশৰ সেনাই শদিয়া বাহিনীৰ সহযোগ কৰিব পাৰে। ইয়াৰ উপৰিও কিংলুন বুঢ়াগোহাঁইক "থাও-মুঙ-বঙেন" পাতি পশ্চিম শদিয়া অঞ্চলত (তিনিচুকীয়াৰ সোণাৰিৰ(কাংখাম) পৰা লুহিত নদীৰ গুৰি লৈকে) শাসন কৰিবলৈ দিয়া হ'ল। ===১৫২৯ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া=== প্ৰথম বিদ্ৰোহৰ দুবছৰ পাছতে ১৫২৯ চনৰ পুহ মাহত শদিয়াৰ চুতীয়া সকলে আকৌ মুৰ দাঙি উঠিলে। এইবাৰ চুহুংমুঙ ৰজাই ফ্ৰাচেংমুঙক সহযোগ কৰিবলৈ চাও চুক্লান (তিপামৰ পৰা) আৰু কিংলুনক সহযোগ কৰিবলৈ চাওলুং চুলিঙক (ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা) পঠিয়ালে। ইয়াৰ পাছত চুহুংমুঙে চুক্লেংমুঙ ৰাজকোঁৱৰক ৰাজধানীত ৰাখি সকলো বিষয়ববীয়াৰ সৈতে নিজে শদিয়া আহি উপস্থিত হয়। লুহিতৰ পাৰত, ডিবাং নৈৰ পাৰত, মাৰানকাও, চন্দনগিৰি পৰ্বত, দৈথাং পৰ্বত, ইত্যাদি বিভিন্ন ঠাইত কেইবাখনো যুদ্ধ হয়। প্ৰথম পৰ্যায়ত বিদ্ৰোহী সকলে চাও চুলিঙক ধৰি নিবলৈ সক্ষম হৈছিল কিন্তু পাছৰ পৰ্যায়ত এৰি দিলে। বহু মাহ যুদ্ধ লগা পাছত শেষত বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হ'ল। যুদ্ধত লাভ কৰা সকলো ধন আৰু সম্পত্তি ৰজা আৰু মন্ত্ৰী সকলে নিজৰ মাজতে ভাগ কৰি ল'লে আৰু ৰজাই বৰগোহাঁই আৰু বুঢ়াগোহাঁইক শদিয়াত ৰাখি নিজে ৰাজধানী লৈ ঘূৰি গ'ল। ===১৫৪২ চনৰ বিদ্ৰোহ, দিচাং নৈৰ পাৰত=== চুতীয়া সকলে পুনৰ বাৰ ১৫৪২ চনত ৰজা চুক্লেংমুঙৰ দিনত বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰে কৰিছিল। এইবাৰ ১৫৪২ চনৰ বহাগ মাহত ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে শিৱসাগৰৰ দিচাং নৈৰ ওচৰত আহোম মন্ত্ৰী চেং-হাননক পৰাস্ত কৰি স্বৰাজ ঘোষণা কৰে। কিন্তু ইয়াৰ পাছতে চুক্লেংমুঙে চাওলুং তিমাক বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ পঠিয়াই আৰু দুবছৰ লৈকে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ বিভিন্ন অঞ্চল ধ্বংস কৰে যাতে কোনো চুতীয়া সকলে পুনৰ বিদ্ৰোহ কৰিবলৈ সাহস নকৰে। ===১৫৫০ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া=== ১৫৫০ চনত শদিয়াখোৱা গোহাঁইৰ মৃত্যুৰ পাছত, কংসপাত্ৰ নামৰ চুতীয়া নায়ক এজনে শদিয়াত বিদ্ৰোহ কৰি নিজকে ৰজা বুলি ঘোষণা কৰিছিল। আহোম ৰাজ্যৰ বহুতো ৰাজকোঁৱৰে তেওঁক সহযোগ কৰিছিল আৰু শদিয়াত উপস্থিত হৈ আহোম ৰজাৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ কৰিবলৈ সাজু হৈছিল। এই যুদ্ধ ৩ বছৰ লৈকে চলিছিল আৰু শেষত কংসপাত্ৰৰ লগতে বহুতো চুতীয়াই মৃত্যু বৰণ কৰিছিল। ৰাজকোঁৱৰ সকলৰ ভিতৰত কিছুমানৰ মৃত্যু হৈছিল আৰু বাকী থকা সকলক বন্দী বনাই পাছলৈ চাৰিঙত থাকিবলৈ দিয়া হৈছিল। ===১৫৬৫ চনৰ বিদ্ৰোহ, নামৰূপ আৰু খেৰাম=== ১৫৬৫ চনৰ মাঘ মাহত ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰি নামৰূপ আৰু খেৰাম(বৰ্তমান ডিব্ৰুগড়ৰৰ খেৰেমীয়া) অঞ্চলৰ আহোম গাঁও সমূহ আক্ৰমণ কৰি লুণ্ঠন কৰিছিল। ৰজাই বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ চাওলুং তিপামক পঠিয়াইছিল। বিদ্ৰোহী সকলৰ লগত হোৱা যুদ্ধত চাওলুং তিমাৰ হাতী আহত হৈছিল যাৰ বাবে তেওঁ যুদ্ধ এৰি দিহিং পাৰ হৈ উভতি আহে। ইয়াৰ পাছত বিদ্ৰোহৰ কি পৰিণতি হ'ল গম পোৱা নাযায়। সম্ভৱতঃ পাছলৈ বিদ্ৰোহ দমন কৰা হৈছিল। ===১৫৭২ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া=== ১৫৭২ চনত পুনৰ বাব চুতীয়া সেনাপতি এজনৰ নেতৃত্বত শদিয়া অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে মুৰ দাঙি উঠে। বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ চাওলুং চাৰিং, চাওফ্ৰাংমুঙ বৰগোহাঁই, শদিয়া খোৱা গোঁহাই, ইত্যাদি বহুতো বিষয়ববীয়াক পঠিওৱা হৈছিল। আহোম সেনাৰ তুলনাত বিদ্ৰোহী সকলৰ সংখ্যা কম থকাৰ বাবে বিদ্ৰোহী সকল কানচাই আৰু পুখুৰীখনা নামৰ অঞ্চল লৈ আতঁৰি আহিছিল আৰু সেই অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলৰ সহযোগত পুনৰ ৰণ কৰিছিল। কিন্তু দুৰ্ভাগ্যবশতঃ বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হৈছিল। চুতীয়া সেনাপতি, কানচাইৰ মুখিয়াল আৰু অন্য বহুতো চুতীয়া সৈন্যক বন্দী বনাই ৰাজধানী লৈ লয় অনা হৈছিল। ===১৬৬৫ চনৰ বিদ্ৰোহ, উত্তৰ পাৰ=== ১৬৬৫ চনত আহোম সেনা নগা সকলৰ লগত হোৱা যুদ্ধত ব্যস্ত আছিল। এই সুযোগ লয়, উত্তৰ পাৰৰ লখিমপুৰৰ এখিনি চুতীয়া লোকে মিৰি আৰু দফলা লোকৰ লগত মিলি বিদ্ৰোহ কৰিছিল। কিন্তু বিদ্ৰোহ সফল নহ'ল। ===১৬৭৩ চনৰ বিদ্ৰোহ, উত্তৰ পাৰ=== ১৬৭৩ চনত ধেমাজি অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰি ৰূপা(বৰ্তমানৰ ৰূপহী) আৰু ডিমৌ(বৰ্তমানৰ ধেমাজিৰ ডিমৌ) মিৰি সকলে আহোম ৰজাক কৰ হিচাপে দিয়া মাৰ নাও তোলাই লৈ গৈছিল। এই কথা শুনি আহোম ৰজাই চুতীয়া অঞ্চললৈ কটকী পঠিয়াই নাও সমূহ ঘূৰাই দিবলৈ আদেশ কৰিছিল, কিন্তু চুতীয়া সকলে আদেশ নামানিলে। ইয়াৰ পাছত সকলো চুতীয়া দেউলীয়া নামৰ গাঁৱ এখনত একগোট হৈছিল। কটকীৰ খবৰ পাই আহোম ৰজাই তিনিমুখিয়া অঞ্চলত থকা নাৰাই নামৰ চুতীয়া বিদ্ৰোহী নেতা জনক ধৰি আনিবলৈ সৈনিক পঠিয়ালে। ইয়াৰ পাছত ৰজাই শদিয়াখোৱা গোঁহাই আৰু মৰঙ্গীখোৱা গোহাঁইক চেঁচামুখত গড় নিৰ্মাণ কৰি যুদ্ধৰ বাবে সাজু হ'বলৈ আদেশ দিলে। দিহিং নদীৰ পাৰত আন এটা গড় নিৰ্মাণ কৰা হ'ল। তাৰ পাছত আহোম সেনাই দিহিং পাৰ হৈ মাজুলী হৈ চুতীয়া গাঁৱলৈ আগ বাঢ়ি আহিল। চুতীয়া সকলেও হাতত ধেনু-কাড় লয় দেউলীয়া গাঁৱৰ পৰা মিৰি গাঁৱ এখনলৈ আগ বাঢ়ি আহিলে। আহোম ৰজাই পুনৰ চুতীয়া সকলৰ ওচৰলৈ কটকী পঠিয়াইলে। চুতীয়া বৰুৱা জনে অৱশেষত বশ্যতা স্বীকাৰ কৰিলে, কিন্তু নিজৰ গৰু-ছাগলী, হাঁহ-কুকুৰ, ইত্যাদি সকলো হেৰুৱালে। নাৰাই আৰু অন্য চুতীয়া বিদ্ৰোহী নেতা সকলক মদ্যপান কৰোৱাই পুনৰ বিদ্ৰোহ নকৰিবলৈ প্ৰতিজ্ঞা কৰালে। সবল আৰু শক্তিশালী চুতীয়া সৈনিক সকলৰ বন্দী বনোৱা হ'ল আৰু অন্য চুতীয়া সকলক প্ৰতি বছৰে কৰ হিচাপে নাও দিবলৈ আদেশ দিয়া হ'ল। ===১৭৬৯-১৮০৫ চনৰ মায়ামৰা বিদ্ৰোহ=== মায়ামৰা ধৰ্মীয় চুতীয়া সকলে ১৭৬৯ চনত আহোম ৰাজ্যৰ বিৰুদ্ধে বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰি ১৭৯১ লৈকে বেংমৰা নামৰ পৃথক ৰাজ্য এখন গঠন কৰিছিল। মায়ামৰা বিদ্ৰোহত ভাগ লোৱা জনগোষ্ঠী সমূহৰ মাজত দ্বিতীয় সৰ্বাধিক লোক চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ আছিল। বেংমৰা ৰাজ্যৰ ৰজা সৰ্বানন্দ সিংহ বীৰপালৰ বংশৰ বুৰুক চুতীয়া ৰাজপৰিয়ালৰ লোক আছিল। হয়তো ১৫২৫ চনত ৰাজ্য হেৰুৱা চুতীয়া ৰাজপৰিয়াল টোৱে সৰুকৈ হ'লেও পুনৰ বাৰ ৰাজ্য ৰাজত্ব কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। ===১৭৭৫ চনৰ বিদ্ৰোহ, ডিব্ৰু-দিহিং অঞ্চল=== মায়ামৰা বিদ্ৰোহ হৈ থাকোঁতে ডিব্ৰু-দিহিংৰ মাজৰ অঞ্চলৰ একাংশ চুতীয়াই বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰিছিল। টাই ভাষাৰ "আহোম বুৰঞ্জী" নামৰ গ্ৰন্থত উল্লেখ কৰা মতে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ সীমান্ত অঞ্চলৰ খামজাং প্ৰদেশৰ পৰা নঙাখাম নামৰ নৰা মুখিয়ালৰ লগত ধৰা সকলে আহি বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰিছিল। এই বিদ্ৰোহত চুতীয়া সকলে নৰা সকলক সহযোগ কৰিছিল। নৰা মুখিয়াল জনে ১৭৭৫ চনত চুতীয়া সকলৰ সহযোগত হাটখোৱা গোহাঁইক পৰাস্ত কৰি নিজকে ডিব্ৰু নৈৰ কাষৰ অঞ্চলৰ ৰজা বুলি ঘোষণা কৰিছিল। ৰজা হৈ নঙাখামে চুতীয়া আৰু বাৰেচিৰিঙীয়া সকলৰ মাজৰ পৰাই ফুকন আৰু বৰুৱা নিযুক্ত কৰিছিল। আহোম ৰজাই নঙাখাম আৰু চুতীয়া সকলৰ বিৰুদ্ধে বুঢ়াগোহাঁইৰ নেতৃত্বত ৪০ হাজাৰ সৈন্য পঠিয়াইছিল। সেনা সকলে আহি ৰঙাগড়াত(বৰ্তমানৰ ডিব্ৰু-চৈখোৱাৰ দক্ষিণত) উপস্থিত হৈছিল। ইয়াত পাছত তেজী আৰু দিহিং নৈৰ পাৰত যুদ্ধ হৈছিল। বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হৈ আতৰি গৈছিল। নৰা সকলে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলত আশ্ৰয় লয় আৰু চুতীয়া সকলে ধূনাগুৰি নামৰ ঠাই এদখৰত আশ্ৰয় লয়। বহুতো চুতীয়া, বাৰেচিৰিং আৰু নৰা বিদ্ৰোহীক ৰাজধানী ৰংপুৰলৈ লয় অনা হয়। তাৰে কিছুমানক মৃত্যু দণ্ড দিয়া হৈছিল আৰু আন সকলক বন্দী হিচাপে ৰখা হৈছিল।<ref>Barua, G.C, "Ahom Buranji, p. 331-333</ref> ==অসমীয়া সংস্কৃতিত চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰভাব== ==আৰু চাওক== * [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী]] * [[সতী সাধনী]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} * {{cite book | last = Gait | first = Edward | title = A History of Assam | publisher = Thacker, Spink & Co. | date = 1906 | location = Calcutta | url = http://books.google.com/books?id=w-6kr1IyHJkC}} *{{Cite journal|last=Neog|first=Maheswar|title=Light on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh in the Fourteenth and Fifteenth Centuries|date=1977|journal=Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute|volume=58/59|pages=813–820|jstor=41691751|issn=0378-1143}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{অসম বুৰঞ্জী}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ ইতিহাস]] [[শ্ৰেণী:চুতীয়া ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ সাম্ৰাজ্য আৰু ৰাজ্য]] bj42r7dr55xrotup5mw764m9082tpmx 601713 601712 2026-04-20T22:05:02Z Ananya Taye 28065 /* চুতীয়া ৰাজ্যৰ অঞ্চল সমূহ */ 601713 wikitext text/x-wiki {{under construction}} {{Infobox Former Country |native_name = সধয়া/স্বধয়া |conventional_long_name = চুতীয়া সাম্ৰাজ্য |common_name= স্বধয়া, সধয়া |year_start = ১১৮৭ |date_start = |event1 = |date_event1 = |event_end = |year_end = ৭ বহাগ ১৫২৪ (সাধনী দিৱস) |date_end = |p1 = কামৰূপ ৰাজ্য |flag_p1 = Copper Plate Seal of Kamarupa Kings.jpg |s1 = আহোম ৰাজ্য |flag_s1 = |image_flag = |flag_type = |image_map = Chutia kingdom Map.png |image_map_caption = চুতীয়া ৰাজ্যৰ মানচিত্ৰ | image_coat = Chutia royal Insignia.png | symbol_type = ৰাজকীয় প্ৰতীক |capital = [[শদিয়া|সধয়াপুৰ/স্বধয়াপুৰ]] |common_languages = চুতীয়া ভাষা (ৰাজকীয়)</br>[[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] (ৰাজ্যিক) |religion = জনজাতীয় তান্ত্ৰিক (ৰাজকীয় আৰু প্ৰজা)</br> হিন্দু (একাংশ প্ৰজা) |government_type = ৰাজতন্ত্ৰ |leader1 = বীৰপাল/গয়াপাল |year_leader1 = ১১৮৭-১২২০ |leader2 = [[ৰত্নধ্বজপাল]]/গৌৰী নাৰায়ণ |year_leader2 = ১২৩০-১২৬০ |leader3 = ধৰ্মধ্বজপাল/[[ধীৰনাৰায়ণ]] |year_leader3 = ১৫২০-১৫২২ |leader4 = নীতিপাল/চন্দ্ৰ নাৰায়ণ(অন্তিম) |year_leader4 = ১৫২২-১৫২৪ |title_leader = সধেয়াধিপতি (নাৰায়ণ/পাল) |legislature = |today = [[অসম]], [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]], [[ভাৰত]] |}} '''চুতীয়া ৰাজ্য''' ({{lang-en|Sutiya kingdom}}) আছিল ত্ৰয়োদশ শতিকাত [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]]ৰ উত্তৰ পাৰে দিকাৰাই নদী<ref>Acharya,N.N.,"The history of Medieval Assam",p.232</ref><ref>William Robinson, "A descriptive account of Assam",p.323.</ref><ref>Dutta, Sristidhar, "The Mataks and their kingdom,p.28</ref> আৰু দক্ষিণ পাৰে [[দিচাং নদী]]ৰ মাজত গঠন হোৱা এক বিশাল সাম্ৰাজ্য<ref name="চুতীয়া ৰাজ্য">{{cite web | url=http://enajori.com/test/history/kingdomsofAssam/kingdomofassam1.html | title=চুতীয়া ৰাজ্য | accessdate=August 11, 2012 }}{{Dead link|date=March 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>। এই ৰাজ্য বৰ্তমানৰ [[অসম]]ৰ [[ডিব্ৰুগড় জিলা|ডিব্ৰুগড়]], [[লখিমপুৰ জিলা|লখিমপুৰ]], [[ধেমাজি জিলা|ধেমাজি]], [[তিনিচুকীয়া জিলা|তিনিচুকীয়া]], [[বিশ্বনাথ জিলা|বিশ্বনাথ]], [[মাজুলী জিলা|মাজুলী]] জিলাকে ধৰি‌ [[শিৱসাগৰ জিলা]]ৰ এটা অংশ আৰু [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ ভৈয়াম আৰু দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত বিয়পি আছিল। ১১৮৭ চনত বীৰপালে শদিয়াক ৰাজধানী পাতি উত্তৰ-পূব অসম আৰু অৰুণাচলৰ কিছু অঞ্চল লয় চুতীয়া ৰাজ্য স্থাপন কৰিছিল। তেওঁৰ পুত্ৰ গৌৰী নাৰায়ণে সকলো চুতীয়াক একত্ৰিত কৰি এখন বৃহৎ ৰাজ্য গঠন কৰিছিল। উজনি অসমৰ শিৱসাগৰ(দক্ষিণ পাৰ) আৰু বিশ্বনাথ(উত্তৰ পাৰ) জিলাৰ পৰা আৰম্ভ কৰি পূব দিশত অৰুণাচলৰ পাহাৰৰ লৈকে এসময়ত চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল। ইয়াৰ পিছত প্ৰায় সোতৰজন ৰজাই এই সাম্ৰাজ্য চলাইছিল। [[কামৰূপ ৰাজ্য]] ধ্বংস হোৱাৰ লগে লগে অসমৰ উত্তৰ-পূবত চুতীয়াসকল, পশ্চিম দিশে বাৰভূঞা আৰু কমতা ৰাজ্য ক্ষমতালৈ আহিছিল<ref name="চুতীয়া ৰজা">{{cite web | url=http://www.historyfiles.co.uk/KingListsFarEast/IndiaChutiyas.htm | title=চুতীয়া ৰজা | accessdate=August 11, 2012}}</ref>। ১৪ শতিকাৰ শেষৰ ফালে চুতীয়া ৰজা সত্যনাৰায়ণে কামৰূপ আক্ৰমণ কৰা মুচলমান সকলক (সম্ভৱতঃ ১৩৮৯ত কামৰূপ দখল কৰা ঘিয়াছুদ্দিন শাহ) পৰাস্ত কৰি [[কমতা ৰাজ্য|কমতাপুৰত]] ৰজা হৈছিল আৰু কামৰূপ ৰাজ্যৰ পতনৰ পাছত পোণপ্ৰথমবাৰৰ বাবে [[শদিয়া]]ৰ পৰা [[বংগ|উত্তৰ বংগ]]ৰ [[কৰতোৱা নদী|কৰতয়া]] নৈ লৈকে এখন বৃহৎ [[কামৰূপ ৰাজ্য|বৰ-কামৰূপ]] ৰাজ্য গঠন কৰিছিল<ref>"The eastern region, whether it is called Sadhaya or Svadhaya as in the plates or Sadhiya or Sadiya as in Assamese chronicles and the western region of Kamatapura seems to be politically connected and the same Satyanarayana/Ratnanarayana might have held sway over both regions"{{harvcol|Neog|1977|p=818}}</ref> ইতিহাসৰ পৰা জনা যায় যে মধ্যযুগৰ আটাইকেইখন ৰাজ্যৰ ভিতৰত চুতীয়া ৰাজ্যখনে সকলোতকৈ উন্নত আৰু প্ৰগতিশীল আছিল।<ref>Guha, Amalendu (December 1983), "The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)", p.5, "The period from the 13th to the 16th century saw the emergence and development of a large number of tribal political formations in north-east India. The Chutiya, the Tai-Ahom, the Koch, the Dimasa (Kachari), the Tripuri, the Meithei (Manipuri), the Khasi (Khyriem) and the Pamar (Jaintia)—all these tribes crystallised into rudimentary state formations by the 15th century. The most developed of the tribes in the 15th century were the Chutiyas."</ref> অসমৰ স্থানীয় জনজাতিসকলৰ মাজত চুতীয়াসকল অন্যতম। চুতীয়া সকল কছাৰী গোষ্ঠীৰ লোক আছিল আৰু এটা সময়ত তিব্বত-বাৰ্মীজ ভাষা ব্যৱহাৰ কৰিছিল। চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজকীয় তথা ধৰ্মীয় ভাষা বৰ্তমানৰ [[দেউৰী ভাষা]]। বৃটিছৰ দিনত এই ভাষাক ''দেউৰী-চুতীয়া'' ভাষা বুলি কোৱা হৈছিল। সাম্প্ৰতিক কালত, চুতীয়াসকলে [[অসমীয়া ভাষা]] ব্যৱহাৰ কৰে।‌ ==ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা== চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠা আৰু পতনৰ কথা কেইবাখনো বুৰঞ্জীত পোৱা যায় যেনে দেওধাই অসম বুৰঞ্জী, অসম বুৰঞ্জী (SM), ইত্যাদি। সকলো বুৰঞ্জীৰ তথ্য সসূহ প্ৰায় একেই। বৃটিছ বিষয়া ''ET Dalton‌'' আৰু ''W.B.Brown''ৰ অনুসৰি একেবোৰ আখ্যান কিম্বদন্তি ৰূপত [[মিচিং জনগোষ্ঠী|মিচিং]] আৰু [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]] লোকৰ মাজতো প্ৰচলিত আছিল।<ref>{{cite book |last=Brown |first=W.B. |title=An Outline Grammar Of The Deori Chutiya Language |publisher= Assam Secretariat Printing Office |location=Shillong |year=1895 |pages=75, 84 |quote="..as it agrees in all particulars with the traditions,I have elsewhere met with, it may merely be a compilation from them..These traditions are preserved among the Miris, the Deoris, who were the Chutiya priests (and amongst whom alone remnants of the ancient language and customs of the race are still preserved), and by some few of the Chutiyas who now call themselves Hindu Chutiyas... I have heard from them(Deoris) the story of how the Chutiya princess Sadhuni was won by the young archer (Niti Pal)... Probably enquiry would show that the other incidents of the chronicle are preserved as traditions among the Deoris in a similar modified form. }}</ref> দেউধাই বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা মতে আনুমানিক ১১৮৭ চনত চুতীয়া সকলে বিভিন্ন সৰু সৰু ৰাজ্য(বা বৃহৎ গাঁও) গঠন কৰি বাস কৰি আছিল।<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.193</ref> তাৰ ভিতৰতে স্বৰ্ণগিৰি নামৰ ৰাজ্য খনত বীৰপাল নামৰ এজন লোক ৰজা হৈ আছিল। বীৰপালৰ ৰাজ্যত ৬০ টা যৌথ পৰিয়ালৰ লোকে বাস কৰিছিল, অৰ্থাৎ প্ৰায় ৬০০০ লোক।<ref>Dutta, Sristidhar, "The Mataks and their kingdom", p.45. "Morans, Borahis, Kacharis and Chutias were the main tribes in the Matak community. As all of them were Bodos in origin, they had a common living pattern too. They lived in joint families. The number of members in a joint family sometimes exceeded one hundred."</ref> ইয়াৰ পিছত চুবুৰীয়া চুতীয়া লোকসলক পৰাস্ত কৰি তেওঁ 'গয়াপাল' নাম লৈছিল। শদিয়াক তেওঁ চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজধানী পাতিছিল। তেওঁক খুন্ত ৰজা বুলিও জনা‌ গৈছিল।<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.202</ref> ত্ৰয়োবিংশ শতিকাৰ আগভাগত [[আহোম]]সকলে অসমত তেওঁলোকৰ ৰাজ্য স্থাপন কৰিবৰ সময়ত উজনি অসমত চুতীয়াসকলেই আটাইতকৈ শক্তিশালী আছিল। চুতীয়া সকলৰ মাজত বুৰঞ্জী লিখাৰ প্ৰথা নথকাৰ বাবে তেওঁলোকৰ আটাইবোৰ ৰজাৰ নাম জনা নাযায়। দেওধাই অসম বুৰঞ্জীৰ মতে বাৰ শতিকাৰ মাজভাগৰ পৰা ষোল্ল শতিকাৰ আগভাগলৈকে মুঠ দহজন চুতীয়া ৰজাই ৰাজত্ব কৰিছিল। নোই ইলিয়াছ চাহাবৰ "হিষ্ট্ৰী অৱ দা শ্বান্‌ছ" গ্ৰন্থৰ মতে আহোম ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠাপক [[চুকাফা]]ৰ সমসাময়িক চুতীয়া ৰজা কোছীৰ আগতে তেওঁৰ বংশৰ চৌত্ৰিশজন ৰজাই ৰাজত্ব কৰিছিল। তালৈ চাই কোনো কোনো পণ্ডিতে চুতীয়াসকলে খ্ৰীষ্টীয় সপ্তম শতিকামানতে ৰাজ্য স্থাপন কৰিছিল বুলি অনুমান কৰে।<ref name="বুৰঞ্জী">{{cite book | title=মাধ্যমিক অসম বুৰঞ্জী | author=ড: স্বৰ্ণলতা বৰা | pages=১৮৪-১৯০ | isbn=81-85905-11-8}}</ref> ==ৰাজ্য বিস্তাৰ== বীৰপালৰ পুত্ৰ আছিল ৰত্নধ্বজপাল বা গৌৰীনাৰায়ণ। তেওঁ নিজৰ বাহু বলেৰে উজনি অসমৰ সকলো চুতীয়া ৰাজ্য (যেনে ৰঙ্গালগিৰি, স্বেতাগিৰি, চন্দ্ৰগিৰি, ধৱলগিৰি, নীলগিৰি, ইত্যাদি) একত্ৰিত কৰি বৃহৎ চুতীয়া ৰাজ্য গঠন কৰিছিল<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.194</ref>। সেই সময়ত প্ৰায়বোৰ ৰাজ্যৰ ৰাজধানী পাহাৰীয়া বা পাহাৰৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত পতা হৈছিল। উদাহৰণস্বৰূপে আহোমৰ চৰাইদেউ পৰ্বত, কছাৰীৰ ডিমাপুৰ/মাইবাং, কোচৰ চিকণা পৰ্বত, ইত্যাদি। পাছলৈ চুতীয়া ৰাজ্যৰ নগৰ যেনে চন্দনগিৰি(আজিৰ দিনৰ ৰুক্মিণীনগৰ), ভীষ্মকনগৰ, ইটানগৰ, ইত্যাদি সকলো পাহাৰৰ‌ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলতে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ওপৰিও জনা যায় যে আগৰ দিনত‌ উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ বহুতো জনগোষ্ঠীৰ লোকে পাহাৰৰ দাতিকাষৰীয়া বা‌ ওখ অঞ্চলত স্থায়ী ভাৱে থাকি ভৈয়ামত খেতি কৰিছিল।<ref>উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ বহুতো জনগোষ্ঠীৰ লোকে খেতিৰ অনুসৰি ভৈয়াম আৰু পাহাৰ দুয়ো অঞ্চলতে জীৱন নিৰ্বাহ কৰিছিল।‌ প্ৰায়বোৰ লোকে তেতিয়াৰ দিনত আহু আৰু বাও ধানৰ খেতি কৰিছিল। শালি‌ কৰিলেও বেছি পৰিমাণে কৰা‌ নাছিল। বছৰৰ আৰম্ভণিতে আহু ধানৰ খেতি কৰি চপাই মেলি, বাও বা শালি খেতি কৰি বাৰিষাৰ বানৰ পৰা ৰোধ পাবলৈ বা বাৰিষাৰ বেমাৰ আজাৰ নহ'বলৈ পাহাৰৰ দাতিৰ‌ স্থায়ী অঞ্চল বোৰলৈ ঘূৰি গৈছিল। বৰাহী সকলে সেইবাবেই হয়টো চুকাফাক চৰাইদেউ পৰ্বতত থাকিবলৈ উপদেশ দিছিল। কালিকা পুৰাণৰ মতে দিক্কৰবাসিনী পীঠও বছৰৰ কেইবামাহ ধৰি পানীৰ তলত ডুব গৈছিল। কিছু লোকে হয়টো সেই সময়ত ভৈয়ামত স্থায়ী ৰুপে থাকি খেতি কৰিছিল আৰু সময়ত পাছলৈ বাকী লোকেও ভৈয়ামত স্থায়ী গাঁৱ পাতি থাকিবলৈ লৈছিল। বৰাহী চুতীয়া সকলৰ দুই শ্ৰেণী: চাং আৰু বাম বৰাহী হয়টো ইয়াৰে চিন। চুতীয়া ৰজা সকলে ব্ৰাহ্মণক ভূমিদানো‌ সম্ভৱতঃ এই কাৰণতে কৰিছিল যাতে চুতীয়া লোক সকলে ভৈয়ামত হিন্দু ধৰ্মত দিক্ষিত হৈ স্থায়ীভাৱে থাকিবলৈ লয়। পাছলৈ চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ ফলত পাহাৰীয়া অঞ্চলত বসতি নোহোৱাৰ বাবে বা সুৰক্ষাৰ ব্যৱস্থা/দূৰ্গ নোহোৱাৰ বাবে সেইবোৰ অঞ্চল পাহাৰীয়া জনজাতি সকলৰ হাতলৈ যায়। সেই কাৰণতে আহোম ৰাজ্যৰ দিনত পাহাৰীয়া জনজাতি বোৰে সঘনে ভৈয়ামৰ গাঁৱ লুণ্ঠন কৰিবলৈ ধৰে আৰু ইয়াৰ প্ৰতিৰোধৰ বাবে আহোম সকলে পছা প্ৰথা আৰম্ভ কৰে।</ref> গতিকে এই সকলো কথাৰ পৰা জনা যায় যে পাহাৰীয়া দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত থাকি ভৈয়ামত খেতি কৰা চুতীয়া সকলে মধ্যযুগৰ চুতীয়া ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠাৰ পাছৰে পৰা ক্ৰমান্বয়ে সুসংগঠিত ভাৱে ভৈয়ামতো‌ স্থায়ী ভাৱে থাকিবলৈ লয়। দেউধাই বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা "চুতীয়াৰ কথা"ৰ দ্বিতীয় আখ্যানৰ<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.201-202</ref> মতে বীৰপালে কিৰাতনী দেৱীৰ আশীৰ্বাদত দুটা সোণৰ মেকুৰী আৰু দণ্ড-খাট লাভ কৰি চোট-হিন্দুৱান খুন্তৱান(চুতীয়া ৰাজ্যৰ) ৰজা হৈছিল আৰু শদিয়াত আছিল ("পৰদিনা চৰুৰ ঢাকন গুচাই চালে, সোণৰ বিড়ালী দুটী পালে, দণ্ড-খাট পালে। সেইদিন ধৰি সকলৰে সোধ-পোছ দিন দিন ধৰি পালে। ছোট হিন্দুৱানৰ খুন্তৱানৰ ৰজা হ'ল। শদিয়াত সিটো ৰজা অবাক ৰূপে থাকে।")। ইয়াৰ পৰা বুজিব পাৰি যে বীৰপালৰ বসতি(স্বৰ্ণগিৰি চুতীয়া ৰাজ্য) শদিয়া অঞ্চলতে আছিল। দেউধাই বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা চন্দ্ৰগিৰি নামৰ চুতীয়া ৰাজ্য খনো বৰ্তমান শদিয়াতে অৱস্থিত আছিল। এইখন পাছলৈ স্বৰ্ণগিৰিৰ চুতীয়া ৰজা ৰত্নধ্বজপালে নিজৰ অধীনলৈ আনি বৃহৎ চুতীয়া ৰাজ্য গঠন কৰিছিল। চন্দ্ৰগিৰি অঞ্চলতে নীতিপালে আহোম ৰজাৰ লগত যুদ্ধ কৰিছিল, যাৰ বাবে তেওঁক "চন্দ্ৰ নাৰায়ণ" বুলিও কোৱা হৈছিল<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.200</ref>। গোপাল চন্দ্ৰ বৰুৱাৰ টাই ভাষাৰ বুৰঞ্জীত এই অঞ্চলটোক "দৈ-চন্দন"(টাই ভাষাত দৈ=পাহাৰ) কোৱা হৈছে। ৰানী সাধনীয়ে এই অঞ্চলতে প্ৰাণ ত্যোগ কৰিছিল।  ৰত্নধ্বজপালে বস কৰা ৰাজ্য স্বেতাগিৰি সম্ভৱত বৰ্তমান লখিমপুৰ জিলাত আছিল কাৰণ এই ৰাজ্য দখল কৰা পাছতে তেওঁ বৰ্তমান মাজুলীত নিজৰ ৰাজধানী হিচাপে "ৰতনপুৰ" নামৰ এখন নগৰ গঠন কৰিছিল<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.193</ref> । "ঢোল বাই ক'ত? ৰতনপুৰত। খোল বাই ক'ত? ৰতনপুৰত", এই বিখ্যাত পুৰণি গীতটো চুতীয়া ৰাজধানী ৰতনপুৰক লৈয়ে সৃষ্টি কৰা হৈছিল। এই ৰতনপুৰতে পাছলৈ নৱ-বৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ সত্ৰ এখনো স্থাপন কৰা হৈছিল। পৰবৰ্তী কালত ৰত্নধ্বজপালে নিজৰ ৰাজধানী শদিয়াত স্থায়ী ৰূপে গঠন কৰিছিল<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.193</ref>। আহোম সকলৰ বুৰঞ্জীত উল্লেখ থকাৰ মতে চুকাফা ৰাজকুমাৰ মাও-লুং দেশত থাকোতে অসমত পাছখন ৰাজ্য আছিল: চুতীয়া, কমতেশ্বৰ, কছাৰী, বৰাহী আৰু মৰাণ। চুকাফাই চৰাইদেউত ৰাজধানী পতাৰ আগতে বাটত বহুতো চুতীয়াক লগ পাইছিল<ref>Bhuyan, S.K., Satsari Buranji, p.4</ref>। যিহেতু চুকাফাই চৰাইদেউত নগৰ গঢ়া আগতে নামৰুপ, তিপাম, অভয়পুৰ, হাবুং, শিমলুগুৰি আৰু চনটক বাস কৰি আহিছিল। গতিকে এইবোৰ অঞ্চলৰে কিছুমান জেগাত চুতীয়া সকলৰ বসতি আছিল বুলি ধৰিব পৰা যায়। বহুতো চুতীয়া পৰিয়াল (যেনে চোম-চিৰিং, চাংচাই, খাতুৱাল চেতিয়া, ইত্যাদি) চুকাফাৰ দিনতে আহোম জাতিত অন্তৰ্ভুক্ত হৈ বিলীন হৈ গৈছিল<ref>Goswami, Hemchandra, Purani Asam Buranji, p. 23, 25</ref>। এই সকলো তথ্যৰ পৰা ধৰিব পাৰি যে ১২-১৩ শতিকাত চুতীয়া ৰাজ্য সেই সময়ত লখিমপুৰ, ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ পৰা শদিয়া আৰু অৰুণাচলৰ সীমান্ত অঞ্চলৰ লৈকে বিয়পি আছিল।  ==চুতীয়া ৰাজ্যৰ অঞ্চল সমূহ== ===ৰাজধানী অঞ্চল=== চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰাণকেন্দ্ৰ আৰু ৰাজধানী আছিল শদিয়া বা সধয়াপুৰ। চুতীয়া ৰজা সকলে নিজকে সধয়াপুৰেশ্বৰ বা সধয়াধিপতি বুলি চিনাকি দিছিল <ref>Shin, Jae-eun, Descending from Demons, Ascending to Kshatriyas, p.5.</ref> শদিয়াৰ কীৰ্তিচিহ্ন সমূহতো চুতীয়া ৰজাৰ নাম খোদিত আছে। ভীষ্মক নগৰ আৰু ৰুক্মিণী নগৰৰ ইটাত চুতীয়া ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণ আৰু প্ৰত্যক্ষ নাৰায়ণৰ নাম খোদিত আছে<ref>Neog, Maheswar, Lights on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh, p.814</ref>। তাম্ৰেশ্বৰী শালৰ ইটাৰ দেৱালখন চুতীয়া ৰজা মুক্ত-ধৰ্মনাৰায়ণে নিৰ্মাণ কৰাইছিল <ref>A Sircar, D.C, Journal of Ancient Indian History, p. 21</ref>। [[File:Brick with king Pratyakshnarayan's name.jpg|thumb|ভীষ্মক নগৰ আৰু শদিয়াৰ পদুম পুখুৰীত উদ্ধাৰ হোৱা নৃপতি শ্ৰী শ্ৰী প্ৰত্যক্ষ নাৰায়ৰণ নাম খোদিত থকা ইটা। এই ৰজা জনৰ নাম ঘিলামৰাত উদ্ধাৰ হোৱা সধয়াধিপতি সত্যনাৰায়ণৰ ফলিতো উল্লেখ কৰা আছে।]] ===উত্তৰ কূলৰ অঞ্চল=== ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰৰৰ উত্তৰ পাৰৰ সীমাৰ কথা বুৰঞ্জী সমূহত পোনপটীয়াকৈ উল্লেখ পোৱা নাযায়। তথাপিও বুৰঞ্জী সমূহত উল্লেখ কৰা আছে যে চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা পাছত আহোম ৰজা চুহুংমুঙে ভৰালী‌ নৈ পাৰ হৈ ৰাউতা-তেমনীৰ (আজিৰ দিনৰ দৰং-নগাঁৱৰ অঞ্চল) ভূঞা সকলক বস কৰিছিল<ref>According to ''Purani Assam Buranji'', p.27. the twelve Bara Bhuyans of Rowta-Temani (mid-Assam, on either banks of the Brahmaputra) namely Utai, Tamai, Rai, Sakai, Kausika, Uzir, Laskar, Comdar, Sanatana, Keho, Rambhat and Bhakat with four sub-Bhuyans each, were transported and settled in various places of Uttara-kula (Biswanath, Lakhimpur districts). The Lacam Kalita Bhuyan family was placed at Bahbari(Lakhimpur), while one of them was settled on the river Sonari(Dhakuakhana), and another on the hills. As per ''Satsari Buranji'', p.16, Suhungmung suppressed the Baro-Bhuyans in Rowta. The people of the region were placed under the leadership of the Baro-Bhuyans and re-settled at different places of the kingdom.</ref>। গতিকে ইয়াৰ পৰা বুজিব পাৰি যে ভৰালী নদীৰ লৈকে চুতীয়া ৰাজ্য বিয়পি আছিল। ৰজা সত্এযনাৰায়ণৰ দিনত বা‌ তাৰো পাছৰ লৈকে এই পশ্চিম সীমা কমতাপুৰৰ লৈকে পাইছিল গৈ। বৰ্তমান লখিমপুৰৰ সোৱনশিৰি অঞ্চলতো চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল। সেই অঞ্চল পুৰণি কালত হাবুং বুলি জনা গৈছিল। শদিয়াৰ চেপাখোৱা তামৰ ফলিত উল্লেখ থকাৰ মতে চুতীয়া ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ আদেশত ১৪২৮ চনত হাবুঙাধিপতি বৃহৎ পাত্ৰয়েই ব্ৰাক্ষ্মণক ভূমিদান কৰিছিল<ref>Neog, Maheswar, Lights on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh, p.818.</ref><ref>Guha, Amalendu, Pre-Ahom Roots and the Medieval State in Assam: A Reply, p. 73, “Habung was a Chutiya dependency; that still earlier it was an autonomous principality of Brahmins; and that the latter's origins could be traced back to a circa 10th-century copper-plate and grant issued by king Ratnapala”.</ref>। চুতীয়া ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণে ১৪০২ চনত সোৱণশিৰিৰ পশ্চিম দিশত(বৰ্তমান লক্ষিমপুৰ নগৰৰ ওচৰত) আৰু ১৩৯২ চনত সত্যনাৰায়ণ ৰজাই ধৱলী(বগীনদী) নৈৰ পাৰত ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰিছিল<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.583</ref>। ১৫২২ চনত ধীৰনাৰায়ণ ৰজাই ঢকুৱাখনাত ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰিছিল<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.590</ref>। এই সকলো কথাৰ পৰা জনা যায় যে বৰ্তমানৰ লখিমপুৰ জিলাখন সম্পূৰ্ণ ভাবে চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল। ধেমাজি জিলাৰ চিচিবৰগাঁও-বৰদলনি অঞ্চলত বহুতো পুৰণি চুতীয়া যুগৰ ধ্বংসাৱশেষ দেখিবলৈ পোৱা যায়<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.439</ref>। জোনাইৰ ৰজাখনা অঞ্চলত ১৩-১৪ শতিকাৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ ইটাৰ দুৰ্গৰ অৱশেষ পোৱা গৈছিল<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.441; Indian Archaeology 1986-87, p. 22</ref>। বিশ্বনাথ জিলা যে চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল, সেই কথা চুতীয়া যুগৰ কীৰ্তিচিহ্ন সমূহৰ পৰা পুহৰলৈ আহে। চুতীয়া যুগৰ খনিকৰ সকলে কিবা উল্লেখযোগ্য কীৰ্তিচিহ্ন নিৰ্মাণ কৰিলে এক বিশেষ ধৰণৰ চিহ্ন কিছুমান ব্যৱহাৰ কৰিছিল। বিশ্বনাথ জিলাৰ অৰুণাচল সীমান্তৰ বুঢ়ৈ দুৰ্গ, নক্সাপৰ্বত দুৰ্গ আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ পাৰৰ উমাতুমনি দ্বিপ তাৰে প্ৰমাণ। হুবহু একেই খনিকৰ চিহ্ন শদিয়াৰ তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ, বুঢ়াবুঢ়ী শাল, ইটা পুখুৰী, ইত্যাদি জেগাত দেখিবলৈ পোৱা গৈছে। উল্লেখযোগ্য যে তাম্ৰেশ্বৰীৰ যিখন শিল-ইটাৰ দেৱালত এই চিহ্ন সমূহ খোদিত আছিল, সেই খন চুতীয়া ৰজা মুক্তধৰ্মনাৰায়ণে ১৪৪২ চনত নিৰ্মাণ কৰিছিল।<ref>A Sircar, D.C, Journal of Ancient Indian History, p. 21; Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.589; Journal of the Asiatic Soceity of Bengal, 1848, p.467</ref> জনা মতে নক্সাপৰ্বত(১৪০০-১৫০০ খ্ৰীষ্টাব্দ)<ref>Tada, Tage, Archaeological remains of Arunachal Pradesh up to 16th century, p.183</ref> আৰু বুঢ়ৈ দুৰ্গ<ref> Barua, Kanaklal, Early History of Kamrupa, p.271</ref> প্ৰায় একে যুগৰে সৃষ্টি হয়। এই সকলো তথ্যৰ ভিথিত কনকলাল বৰুৱা আৰু মহেশ্বৰ নেওগ লৈখীয়া বিশিষ্ট ইতিহাস বিধে চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰিসীমা বিশ্বনাথ জিলা লৈকে থকা কথা স্বীকাৰ কৰিছে।<ref> Barua, Kanaklal, Early History of Kamrupa, p.271-272, "The probability is that these ruins are the traces of a Hindu or Hinduised dynasty of local rulers who ruled over a kingdom to the north of Brahmaputra and extending from the Burai river on the west to Sadiya on the east. The dynasty is evidently the line of Chutia kings who assumed the surname Pala."</ref><ref>Neog, Maheswar, "Lights on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh", p. 218, "If architectural continuity is admitted between the fortifications in the Sadiya region and the Burai river ruin site, it would be possible to believe that the kingdom of these rulers(Chutia) extended as far as the outer limit of Darrang district, in the western most extent of which Ahom conquerors settled the vanquished Chutias in the early part of the sixteenth century."</ref> ইয়াৰ ওপৰিও জনা যায় যে চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা পাছতেই (অৰ্থাৎ ১৫২৫ চনতে) আহোম ৰজাই শদিয়া, হাবুং(লখিমপুৰ), দিহিং, টিফাও(ডিব্ৰু), বানলুং(ধেমাজি) অঞ্চল সাহস কৰিবলৈ নতুনকৈ পদবী সৃষ্টি কৰিছিল<ref>Barua, Gopal Chandra, Ahom Buranji, p.59-61; Gait, Edward, A history of Assam, p. 86</ref>। গতিকে এই সমূহ অঞ্চল চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল বুলি গ'ম পোৱা যায়। [[File:Another section of the palace.jpg|thumb|চুতীয়া দুৰ্গ ভীষ্মক নগৰৰ ইটাৰ গড়ৰ এক অংশ]] ৰত্ননাৰায়ণ ৰজাই ৰাজ্য বিস্তাৰৰ তথ্য ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ শদিয়া-চেপাখোৱা তামৰ ফলিত(১৫২৮ চনৰ) পোৱা যায়। এই ফলিত উল্লেখ কৰা মতে ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ পিতৃ আছিল ৰজা ধৰ্মনাৰায়ণ আৰু ধৰ্মনাৰায়ণৰ পিতৃ ৰত্ননাৰায়ণে এসময়ত কমতাপুৰৰ লৈকে নিজৰ ৰাজ্য বিস্তাৰ কৰিছিল।   ভূমিদানৰ ফলিখনত উল্লেখ আছে<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.587</ref>, {{Quote|text="একোহভূ্ৎ কমতাপুৰে নৰপতি ভূপাল-ৱাৰাৰ্চ্চিতঃ <br /> কন্দৰ্প-প্ৰতিপক্ষ-লক্ষ-ৱিজয়ী শ্ৰী ৰত্ননাৰায়ণঃ।।"}} অৰ্থাৎ এজন হৈছিল (একোহভূৎ) কমতাপুৰৰ ৰজা (কমতাপুৰে নৰপতি), যি জন আছিল "ভূপাল সমূহৰদ্বাৰা অৰ্চিত"(ভূপাল-ৱাৰাৰ্চ্চিত) আৰু "কামদেৱৰ(আন এটা নাম কন্দৰ্প) শত্ৰুৰ বিৰুদ্ধে বিজয়ী" (কন্দৰ্প-প্ৰতিপক্ষ-লক্ষ-ৱিজয়ী) শ্ৰী ৰত্ননাৰায়ণ।   ৰত্ননাৰায়ণৰ আন এটা নাম সত্যনাৰায়ণো আছিল। এই কথা ঘিলামৰা অঞ্চলৰ বৰমূৰ্তিয়া বিলৰ তাম্ৰপত্ৰৰ পৰা জানিবলৈ পোৱা যায়। ফলিখনৰ মতে ১৩৯২ খ্ৰীষ্টাব্দত সুৰ-ৰিপু(অসুৰ) বংশৰ সধয়াপুৰৰ ৰজা নন্দিশ্বৰৰ পুত্ৰ সত্যনায়াণে ব্ৰাহ্মণক ২০০ পুৰা(৮০০ বিঘা) মাটি দান কৰিছিল। তেওঁৰ পুত্ৰ(আত্মজ) ধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাই ফলিখনৰ নবীকৰণ কৰিছিল। গতিকে ইয়াৰ পৰা বুজিব পাৰি যে ধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাৰ পিতৃ ৰত্ননাৰায়ণৰ আন এটা নাম সত্যনাৰায়ণ আছিল। উল্লেখযোগ্য যে ১৫০ বছৰ আগতে গৌৰীনায়াৰণ/ৰত্নধ্বজপালেও নিজৰ পুত্ৰ শিৱনাৰায়ণৰ লগত কমতেশ্বৰ ৰজা সন্ধয়াৰ ৰাজকুমাৰীক বিয়া কৰাই কমতা ৰাজ্যৰ লগত বন্ধুত্ব স্থাপন কৰিছিল। সম্ভৱতঃ এই কমতা ৰাজবংশ নাইকীয়া বা দুৰ্বল হৈ যোৱা ফলতে চুতীয়া ৰজা সত্যনাৰায়ণে কমতা ৰাজ্য নিজৰ অধীনলৈ আনিছিল। ===দক্ষিণ কূলৰ অঞ্চল=== চুতীয়া ৰাজ্যৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ নৈৰ দক্ষিণ পাৰৰ সীমা দিহিং নৈ আছিল। এই কথা বুৰঞ্জী সমূহত স্পষ্টকৈ উল্লেখ পোৱা যায় <ref>Assam Buranji(SM), p.9</ref><ref>Bhuyan, S.K., Satsari Buranji, p.56</ref> সেই সময়ত মাজুলী দ্বীপ সৃষ্টি হোৱা নাছিল আৰু দিহিং নৈ ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ কাষে কাষে বৈ গৈ বৰ্তমান মাজুলীৰ পশ্চিমত লগ হৈছিল। বুৰঞ্জী সমূহৰ পৰা জনা যায় যে আহোম ৰাজ্যৰ ৰাজধানী চাৰাগুৱা আৰু বকতা<ref>Ahmed, Nasir, Assam-Bengal Trade in the Medieval Period: A Numismatic Perspective, p.170, "they made Bakata(on the banks of Dihing) their capital in the reign of their king Suhungmung Svarga Narayan."; Guha, Amalendu, The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714), p.19.</ref> দিহিং নৈৰ পাৰত অৱস্থিত আছিল। গতিকে এই সকলো কথাৰ পৰা ধৰিব পাৰি যে বৰ্তমানৰ শিৱসাগৰ অঞ্চলৰো এটা অংশ চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল। ১৫২২ চনত দিহিং মুখৰ যুদ্ধত নীতিপালৰ সৈন্য বাহিনীক পৰাস্ত কৰি আহোম সেণা চুতীয়া ৰাজ্যত প্ৰবেশ কৰিছিল। চুহুংমুঙৰ সৈন্যয়ে চুতীয়া নৌ সেনাক খেদি ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰয়ে দি উজাই আহি ডিব্ৰুমুখত গড় নিৰ্মাণ কৰিছিল।ডিব্ৰু মুখ, চেচামুখ, লাৰুপাৰা আৰু সোণাৰীথ(তিনিচুকীয়া) পুণৰ ৰণ হৈছিল। গতিকে এই সকলো অঞ্চলতে চুতীয়া সকলৰ বসতি আছিল বুলি ক’ব পৰা যায়। দক্ষিণ সীমান্তত এলেকা তিপাম-নামৰূপ-বৰহাট অঞ্চল আছিল। টাই ভাষাৰ "আহোম বুৰঞ্জী" গ্ৰন্থ খনত উল্লেখ থকাৰ মতে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ সীমান্তৰ অঞ্চলৰ খামজাং প্ৰদেশৰ নঙাখাম নামৰ নৰা মুখিয়াল এজনে ১৭৭৫ চনত চুতীয়া সকলক লগত লয় হাটখোৱা গোহাঁইৰ বিৰুদ্ধে বিদ্ৰোহ কৰিছিল আৰু পৰাস্ত হৈ দিহিং/নামজিন নৈ পাৰ হৈ পূৰবৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলত আশ্ৰয় লৈছিল<ref>Barua, Gopal Chandra, Ahom Buranji, p.331</ref>। বুৰঞ্জীৰ পৰা জনা যায় যে খামজাং প্ৰদেশ পাটকাই পৰ্বতৰ‌ নং-খেও-য়ং(Lake of no return) অঞ্চলত অৱস্থিত আছিল। গতিকে ধৰিব পাৰি যে চুতীয়া ৰাজ্য এসময়ত সেই অঞ্চলৰ লৈকে বিয়পি আছিল। [[File:Stone inscription of Chutia king Muktadharmanarayana.jpg|thumb|চুতীয়া ৰজা মুক্তধৰ্মনাৰায়ণৰ ১৪৪২ চনৰ শিলৰ লিপি]] ==ৰজা সকলৰ তালিকা== {|class="wikitable" |+ '''ৰজাৰ তালিকাত''' |- ! # ! বছৰ ! ৰাজত্ব কাল ! নাম ! অন্য নাম |---- | ১. | ১১৮৭ - ১২২০ | ৩৩ ব | বীৰপাল | গয়াপাল |---- | ২. | ১২২০ - ১২৫৫ | ৩৫ ব | [[ৰত্নধ্বজপাল]] | গৌৰীনাৰায়ণ |---- | ৩. | ১২৫৫ - ১২৭০ | ১৫ ব | বিজয়ধ্বজপাল | শিৱনাৰায়ণ |---- | ৪. | ১২৭০ - ১২৮৫ | ১৫ ব | বিক্ৰমধ্বজপাল | জগতনাৰায়ণ |---- | ৫. | ১২৮৫ - ১৩০৫ | ২০ ব | গৌৰধ্বজপাল | প্ৰমত্তনাৰায়ণ |---- | ৬. | ১৩০৫ - ১৩২৫ | ২০ ব | শঙ্খধ্বজপাল | হৰিনাৰায়ণ |---- | ৭. | ১৩২৫ - ১৩৪৩ | ১৮ ব | ময়ূৰধ্বজপাল | গোলোকনাৰায়ণ |---- | ৮. | ১৩৪৩ - ১৩৬০ |১৭ ব | জয়ধ্বজপাল | বজ্ৰনাৰায়ণ |---- | ৯. | ১৩৬০ - ১৩৮০ | ২০ ব | কৰ্মধ্বজপাল | নন্দেশ্বৰ/নন্দিনৃপ |---- | ১০. | ১৩৮০ - ১৪০০ | ২০ ব | সত্যনাৰায়ণ | ৰত্ননাৰায়ণ |---- | ১১. | ১৪০০ - ১৪১৫ | ১৫ ব | লক্ষ্মীনাৰায়ণ | ধৰ্মনাৰায়ণ |---- | ১২. | ১৪১৫ - ১৪৩০ | ১৫ ব | দুৰ্লভনাৰায়ণ | |---- | ১৩. | ১৪৩০- ১৪৪৫ | ১৫ ব | মুক্তধৰ্মনাৰায়ণ | |---- | ১৪. | ১৪৪৫ - ১৪৬৫ | ২০ ব | প্ৰত্যক্ষনাৰায়ণ/প্ৰতাপনাৰায়ণ | |---- | ১৫. | ১৪৬৫ - ১৪৮০ | ১৫ ব | যশনাৰায়ণ | |---- | ১৬. | ১৪৮০- ১৫০০ | ২০ ব | পুৰন্দৰধ্বজপাল | পুৰন্দৰনাৰায়ণ |---- | ১৭. | ১৫০০ - ১৫২২ | ২২ ব | ধৰ্মধ্বজপাল | [[ধীৰনাৰায়ণ]] |---- | ১৮. | ১৫২২ - ১৫২৪ | ২ ব | নীতিপাল/নিত্যপাল | চন্দ্ৰনাৰায়ণ |} ==চুতীয়া ৰজাৰ কমতাপুৰ বিজয়== ==চীনৰ লগত সম্পৰ্ক== ==চুতীয়া ৰাজ্যৰ স্থাপত্য আৰু কীৰ্তিচিহ্ন== ==চুতীয়া-আহোম যুদ্ধ== ১৫১২ চনত চুতীয়াৰ হাবুঙৰ প্ৰদেশৰ পানবাৰী অঞ্চলত চুহুংমুঙে প্ৰৱেশ কৰে আৰু আগতে বামুণীয়া কোঁৱৰক তূলি লোৱা বামুণ পৰিয়ালটোক নিজৰ লগত লয়। বামুণ জনক সোণৰ লগুণ উপহাৰ দি হাতী-ঘাহী অধিকাৰী পাতি নিজৰ লগত লয়। পানবাৰীত থকাৰ সময়ত আহোম ৰজাই সেনা বাহিনীৰ কিছুমানক দিহিং নৈত মাছ ধৰিবলৈ পঠিয়াই। দিহিঙত ডাঙৰ বৰালী ধৰিবলৈ লওঁতে চুতীয়াই আহোম সেনাক দেখে। দিহিং নৈ চুতীয়া আৰু আহোম ৰাজ্যৰ সীমা আছিল, উত্তৰত চুতীয়া ৰাজ্য আৰু দক্ষিণত আহোম ৰাজ্য। চুতীয়াৰ পানীত মাছ ধৰিছে বুলি গম পাই মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাই (সম্ভৱতঃ এইজন দিহিং উপত্যকাৰ শাসনকৰ্তা আছিল) মানু্হ পঠিয়াই। কিন্তু আহোম সকলে মাছৰ লগতে চুতীয়া মানু্হকো ধৰি নিয়ে। এই কথা মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাই ধীৰনাৰায়ণ ৰজাৰ জোৱাঁই নিতাইক জনাই। নীতিপালৰ পৰা ধীৰনাৰায়ণে খবৰ পাই যে আহোম সেনাই দিহিঙৰ সীমা নামানি উত্তৰ পাৰৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ হাবুঙ অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰিছে।<ref>Assam Buranji (SM), p. 9</ref> ===দিখৌ-মুখৰ ৰণ=== ধীৰনাৰায়ণ ৰজাই এই কথা গম পাই যুদ্ধ কৰিবলৈ মন কৰে আৰু ১৫১৩ চনত লুইতে দি আহি দিখৌমুখত কোঠ পাতে। সেই সময়ত দিখৌ মুখ আজিৰ দিনৰ কলিয়াবৰৰ ওচৰত আছিল। চুতীয়া সেনাই দিখৌ মুখ অঞ্চলত পচলা গড় নিৰ্মাণ কৰে। তাৰ পৰা আগ বাঢ়ি আহি চেৰুৱাকটা অঞ্চলৰ নঙকামুঙ বিলৰ পাৰত কোঠ পাতে। চেৰুৱাকটাৰ পৰা এখিনি সেনা বৰনাঁৱত উঠি চিৰা আটি অঞ্চললৈ যায়। চুহুংমুঙে চাও-চুখ্ৰিং আৰু ৰাইলুঙীয়া গোহাঁইক সৈন্য দি চুতীয়াৰ বৰনাঁৱ ধৰিবলৈ সেনা পঠিয়াই। তাৰ পাছত তেওঁ চেৰুৱাকটাৰ চুতীয়া সেনাক আক্ৰমণ কৰে। চুতীয়া সেনাই শত্ৰুৰ শক্তিৰ অনুমান নাপায় যুদ্ধত পৰাজয় হব লগিয়া হয়। এই যুদ্ধত ৪ হাজাৰ চুতীয়া সৈনিক স্বহীদ হয় আৰু ৩ হাজাৰ বন্দী হয়। বন্দী সকলৰ মূৰ কাটি আহোম ৰজাই মুণ্ডমালা বান্ধিলে।<ref>Satsari Assam Buranji, p.57</ref> সাতসৰী বুৰঞ্জীৰ অনুসৰি চুতীয়া সেনা দিখৌমুখৰ পৰা উজাই আহিছিল আৰু ডিব্ৰুমুখৰ তিনিমুণি অঞ্চলত ৫ দিন পুণৰ এখন ৰণ হৈছিল, য'ত মাণিকচন্দ্ৰ বৰুৱা, ৰজাৰ ভায়েক ঢেলা আৰু বৰহুলৈ বৰুৱাই ভাগ লৈছিল। যুদ্ধত মাণিকচন্দ্ৰ বৰুৱাৰ গাত কাড় লাগিছিল আৰু বৰহুলৈ বৰুৱাকে প্ৰমুখ কৰি চুতীয়া সেনা পিছ হুঁহকি শদিয়ালৈ আহিলে। ডিব্ৰুমুখৰ এই যুদ্ধৰ কথা কিন্তু অন্য বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা হোৱা নাই, গতিকে এয়া পাছত হোৱা দিহিংমুখৰ দ্বিতীয়খন ৰণৰ বৰ্ণনাও হ'ব পাৰে যিখনত চুতীয়া সেনা পৰাস্ত হোৱাৰ পাছত আহোম সেনাই ডিব্ৰুমুখত গড় নিৰ্মাণ কৰিছিল। যুদ্ধৰ পৰাজয়ৰ ফলত দিখৌ মুখত বাকী থকা চুতীয়া সেনা সেই অঞ্চলৰ পৰা ঘূৰি আহে আৰু পানবাৰী আহোমৰ হাতলৈ যায়। তাৰ পাছত ১৫১৯ চনত চুহুংমুঙ হাবুঙৰ পৰা দিহিংমুখ অঞ্চল লৈ আহে আৰু তাত এটা কোঠ/দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰে। তেতিয়াৰ দিহিংমুখ আজিৰ দিনৰ পশ্চিম মাজুলী অঞ্চল হয়।<ref>Satsari Assam Buranji, p.57</ref><ref>Goswami, Hemchandra, Purani Assam Buranji, p.40</ref> ===দিহিং-মুখৰ প্ৰথম ৰণ=== ১৫২০ চনত চুতীয়া সেনাই এইবাৰ আকৌ ভটিয়াই আহি আহোমৰ নতুনকৈ নিৰ্মিত দিহিংমুখৰ দুৰ্গ(মৌঙখ্ৰাঙ) আক্ৰমণ কৰে। যুদ্ধত চুতীয়া সেনা জয়ী হয় আৰু আহোম সেনাপতি খেনমোঙক মাৰি আহোম সেনাক সেই অঞ্চলৰ পৰা খেদি পঠিয়াই। ফলত দিহিংমুখৰ কোঠ চুতীয়াৰ হাতলৈ যায়।<ref>Satsari Assam Buranji, p.57</ref><ref>Purani Assam Buranji, p.40</ref> ==চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতন== ===নীতিপালৰ ৰাজত্ব=== ইয়াৰ পাছতে ১৫২২ চনত ধীৰনাৰায়ণ ৰজাই [[হাবুং]] অঞ্চলৰ (বৰ্তমান ঢকুৱাখনা) ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰি সাধনী আৰু নিতাই ৰাজ্য ভাৰ দিয়ে। ৰজা হৈ নিতায়ে নীতিপাল নাম লয়। ৰজা ধীৰনাৰায়ণে ৰাজ্য ভাৰ এৰি জামাতাক যুৱৰাজ পাতি, আপোন পুত্ৰ তিনি বছৰৰ শিশু সাধক নাৰায়ণক নীতিপালৰ হাতত সমৰ্পন কৰি দেশান্তৰিত হয়। সামান্য ‌চুতীয়া ল'ৰা ৰজা হোৱাত ৰাজবংশৰ ৰাজপাট দাবীদাৰ কোঁৱৰসকল স্বাভাৱিকতে ক্ষুণ্ণ ‌হৈ পৰে। এই লোক সকলে নিত্যপালক সিংহাসনচ্যুত কৰিবলৈ ষড়যন্ত্ৰত নামে। এই ষড়যন্ত্ৰৰ মূল নায়ক ধীৰনাৰায়ণ ৰজাৰ ভায়েক সুৰজিৎ ওৰফে সুৰধ্বজপাল আছিল। ষড়যন্ত্ৰ সফল নহ'ল। নীতিপালে তেওঁৰ বিশ্বাসী চোৰাংচোৱাৰ পৰা সকলো কথা জানিব পাৰি ষড়যন্ত্ৰত লিপ্ত বিষয়াক ভাঙি নতুন মন্ত্ৰী বিষয়া নিয়োগ কৰে। পূৰ্ব্বৰ পাত্ৰ মন্ত্ৰী গুচাই সামান্য পাত্ৰ-মন্ত্ৰী পাতি লʼলে। সূৰধ্বজপালক ধৰি আনিবৰ বাবে কাচিতৰা সেনাপতিক পঠায়। কিন্তু সুৰধ্বজ দেশ এৰি পলাই যোৱাত সেই কাম সম্ভৱ নহ'ল। নীতিপালৰ দিনত নাৰায়ণ নামৰ এজন বৰসেনাপতি আৰু ৰঘূবীৰ তথা কাচিতৰা সহসেনাপতি আছিল বুলি জনা যায়। কিন্তু সময়ত নীতিপালৰ শাসন দুৰ্বল হৈ পৰে। পূৰ্বৰ সাধাৰণ বংশৰ লগৰীয়া সকলক ৰাজ্যৰ বিষয়-বাব দিবলৈ ধৰাৰ ফলত সম্ভ্ৰান্ত বংশৰ লোকৰ বিশ্বাস আৰু আনুগত্য হেৰুৱাব লগা হয়। দোষ গুণৰ সুবিচাৰ নকৰি হকে-বিহকে প্ৰজাৰ ওপৰত উৎপীড়ন চলোৱাৰ বাবেই‌ [[নীতিপাল]] প্ৰজাৰ মাজত অনীতিপাল বুলি খ্যাত হৈ পৰে।<ref>Barua, Swarnalata, "Chutia jatir Buranji, p.594.</ref> ===দিহিং-মুখৰ দ্বিতীয় ৰণ=== চুতীয়া ৰাজ্যৰ দুৰৱস্থাৰ বাতৰি আহোম ৰজা [[চুহুন্মুং]]ৰ কাণত পৰিল। ফলত সেই বছৰৰ শেষৰ পিনে(১৫২২ চন) তেওঁ চুতীয়া ৰাজ্য আক্ৰমণ কৰে। প্ৰথমতে মাজুলীৰ নঙকঙমোঙ বীলৰ ওচৰলৈ আহি তেওঁ দিহিঙমুখত(বৰ্তমানৰ পশ্চিম মাজুলী অঞ্চল) কোঠ দি থকা চুতীয়াক আক্ৰমণ কৰিবলৈ সেনা পঠায়। যুদ্ধৰ নেতৃত্বত থকা বৰগোহাঁয়ে চুতীয়া সেনাক দিহিং মুখৰ পৰা পুবলৈ ঠেলি নিয়ে আৰু লাচাই-টাই নামৰ এজনক চুতীয়াৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা বৰ-নাঁৱত উঠাই ৰজাৰ ওচৰলৈ পঠায়। সেই সময়ত ৰজা বীলৰ পৰা আগ বাঢ়ি আহি চেৰুৱাকতা নামৰ অঞ্চল এটাত আছিল। চুহুংমুঙে লাচাই-টাইক যুদ্ধৰ খবৰ লয়। লাচাই-টাই ৰজাক জনাই যে চুতীয়া সৈন্য লুইত(টিলাও) নৈ‌ ওচৰৰ অঞ্চলৰ লগতে ডিব্ৰুমুখৰ(চোপ-নাম-টিফাও) পানীত কোঠ পাতি আছে।<ref>Deodhai Assam Buranji, p. 17.</ref> ইয়াৰ পাছতে হয়টো আগতে উল্লেখ কৰি অহা ডিব্ৰুগড় ৰণখন সংঘটিত হয়। ===ডিব্ৰু-মুখ/ডিব্ৰুগড়ৰ ৰণ=== ১৫২৩ চনৰ কাতি মাহত চুহুংমুঙৰ আদেশত ফ্ৰাচেনমুঙ বৰগোহাঁই আৰু কিঙলুন বুঢ়াগোহাঁই ৰাজমন্ত্ৰীয়ে নিজৰ সমস্ত সৈন্য বাহিনী লয় ডিব্ৰুমুখলৈ আগ বাঢ়ি আহি তাত এটা গড় নিৰ্মাণ কৰে। চুহুংমুঙে চৰাইদেউ লৈ আহি ভগৱানৰ ওচৰত বলি আগ বঢ়ায়। ১৪২৩ চনৰ আঘোণ মাহত চুহুংমুঙে সৈন্য বাহিনী লয় আগ বাঢ়ি চেঁচামুখত কোঠ দিয়ে। নীতিপালে গড় বন্ধাৰ খবৰ পাই শদিয়াৰ পৰা লাৰুপাৰা(বৰ্তমান চাবুৱাৰ ওচৰৰ) লৈ আগ বাঢ়ি আহে। তাৰ পৰা তেওঁ শত্ৰুক দেশৰ পৰা খেদিবলৈ বুঢ়া বৰুৱাৰ নেতৃত্বত ডিব্ৰুমুখ লৈ সৈন্য বাহিনী পঠিয়ায়। সম্ভৱতঃ এজন ডিব্ৰু উপত্যকাৰ শাসনকৰ্তা আছিল। চুতীয়া সেনাপতি জনে ৰজাৰ আদেশ মতে ডিব্ৰুগড় আক্ৰমণ কৰে। আনপিনে চুহুংমুঙেও ডিব্ৰুমুখলৈ আহি যুদ্ধত ভাগ লয়। ফ্ৰাচেনমুঙ বৰগোহাঁই আৰু কিঙলুন বুঢ়াগোহাঁই ৰাজমন্ত্ৰীয়ে একলগ হৈ পথে দি আগ বাঢ়ি চুতীয়াৰ নৌ বাহিনীক আক্ৰমণ কৰে। চুতীয়াৰ নৌ সেনাৰ নেতৃত্বত আছিল কাচিতৰা, চুলুকী চেতিয়া (GC Baruaৰ বুৰঞ্জীত এলেঙী চেতিয়া বুলি কোৱা হৈছে) আৰু বৰপাত্ৰ নামৰ তিনিজন সেনাপতি। বৰপাত্ৰ জন সম্ভৱতঃ সোৱণশিৰি উপত্যকাৰ তথা হাবুঙৰ শাসনকৰ্তা আছিল, যিজনক তামৰ ফলিত হাবুঙাধিপতি বৃহৎ পাত্ৰ বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। কাচিতৰা আছিল লুইত উপত্যকাৰ শাসনকৰ্তা। যুদ্ধত চুতীয়া সেনা পৰাস্ত হয়। পিছ দিনা চুহুংমুঙ ৰজাই গড়ত থকা সকলো মন্ত্ৰী ডাঙৰীয়া আৰু সেনাক লগত লৈ আগ বাঢ়ি সোণাৰী অঞ্চলত (বৰ্তমান কাকপথাৰ অঞ্চল) সোমায়। <ref>Deodhai Assam Buranji, p. 17.</ref> ===নীতিপালৰ সন্ধি প্ৰস্তাৱ=== ইয়াকে দেখি নীতিপালে আহোম ৰজা লৈ কটকীৰ সৈতে কিছুমান উপহাৰ পঠায়। উপহাৰ সমূহৰ মাজত আছিল সোণৰ কাণফুলী/থুৰীয়া(তং-ৰু-খাম), সোণোৱালী‌ মেখেলা(চিন-খাম), কপাহী কাপোৰ(ফ্ৰা-নোন), শৰাই/মাইহাং (ফোন), পাটি, ইত্যাদি। সকলো উপহাৰ গ্ৰহণ কৰিও চুহুংমুঙে চুতীয়া ৰাজ সম্পদ(সোণ-ৰুপৰ মেকুৰী, সোণ-ৰুপৰ ছত্ৰ, ৰাজকীয় খাট আৰু ৰাজ দণ্ড), ১০টা দতাল হাতী, এজনী মাখুন্দী হাতী আৰু এজনী ছোৱালী বিচাৰি পঠায়। নীতিপালে ছোৱালী আৰু হাতী দিবলৈ মান্তি হয় যদিও ৰাজকীয় সম্পদ পূৰ্বপুৰুষৰ সম্পত্তি বুলি দিবলৈ নিবিচাৰে। ইয়াৰ বিপৰীতে এক মাহৰ পাছত সোণ-ৰুপৰ জাপি (কোপ-খাম-ঙেন), সোণৰ আঙঠি (খোপ-খাম), সোণৰ তোম (লিউ-খাম), সোণৰ ছত্ৰ (চাং-খাম), সোণৰ খাৰু (মাউ-খাম), সোণৰ থগা (খু-টিন-খাম), হাতী, ঘোঁৰা, হাতীৰ দাতৰ পাটি, কটাৰী আৰু পানীকমলী কাপোৰ দি পঠায়। সমান্তৰাল ভাৱে নীতিপালে লুইতৰ পাৰত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিবলৈ লয় আৰু তাতে থাকে। দুৰ্গ নিৰ্মাণৰ কথা শুনি, ৰাজসম্পদ নাপায় আৰু লগতে উপহাৰৰ মাজত কটাৰী দেখি চুহুংমুঙ ৰজাই শদিয়াপুৰ আক্ৰমণ কৰিবলৈ নিৰ্ণয় কৰে।<ref>Deodhai Assam Buranji, p. 18.</ref> ===শদিয়াৰ ৰণ=== ১৫২৪ চনৰ বহাগত লুইত নৈ পাৰ হৈ শদিয়া(সধয়াপুৰ) আক্ৰমণ কৰে। [[ব'হাগ বিহু|ব'হাগ মাহৰ বিহুৰ দিনা]] [[শদিয়া]] আক্ৰমণ কৰা হৈছিল। বিহুৰ দিনা শদিয়াৰ চাৰি শালত বৰ-বলি আয়োজন কৰা হয়, যʼত [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]] পূজাৰীৰ বাহিৰে অন্য লোকে হাতত অস্ত্ৰ লোৱাতো বৰ্জিত আছিল। আজিও এই বৰবলিৰ নিয়ম শদিয়া অঞ্চলৰ থান সমূহত পালন কৰা হয়। সেই সময়ত সৌমাৰ খণ্ডত একমাত্ৰ চুতীয়া সকলৰ মাজত হে খাৰ-বাৰুদ বা হিলৈ-বৰটোপৰ প্ৰচলন আছিল। সেই বাবে হয়তো আক্ৰমণকাৰী সকলে বিহুৰ বতৰত আক্ৰমণ কৰিবলৈ নিৰ্ণয় কৰি লৈছিল। বুৰঞ্জী সমূহৰ মতে সেই সময়ত নীতিপালে পুখুৰী এটাও খন্দাই আছিল। শদিয়াৰ দুৰ্গত কৰা আক্ৰমণ সহিব নোৱাৰি নীতিপাল চন্দনগিৰি লৈ গুচি আহে আৰু কাচিতৰা দৈথাং পৰ্বতত উঠে।<ref>Deodhai Assam Buranji, p. 19.</ref> ===চন্দনগিৰি আৰু দৈথাং পৰ্বতৰ ৰণ=== চুহুংমুঙে শদিয়াৰ বৰনগৰত থাকি ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁই আৰু কিঙলুন ৰাজমন্ত্ৰীক(বুঢ়াগোহাঁই) চন্দনগিৰি লৈ আক্ৰমণ কৰিবলৈ পঠায়। আনহাতে কনচেং ধনুদাৰী গোহাঁইক (চাও-চঙ কুঙ-ৰিণ) কাচিতৰাৰ লগত যুঁজিবলৈ দৈথাং পৰ্বতলৈ পঠায়। ইফালে চুতীয়া ৰজাৰ তামুলী গজৰাই বৰুৱাক আহোম বাহিনীয়ে বন্দী কৰে‌ আৰু চুতীয়া ৰজা ৰাণীৰ আত্মগোপন স্থান প্ৰকাশ কৰিবলৈ বাধ্য হয়।<ref>Bhuyan, S.K.,''Assam Buranji(SM)'',p.10</ref> পিছত তেওঁ আহোম বিষয়াসকলক জনাইছিল যে চুতীয়া ৰজা ৰাণীয়ে চন্দনগিৰিৰ এটা পাহাৰীয়া নৈৰ ওচৰত আশ্ৰয় লৈছে। চন্দনগিৰি পৰ্বতত উঠিবৰ কাৰণে আহোম সেনাই আপ্ৰাণ চেষ্টা চলাইও সফল নহয়। চুতীয়া সেনাই ওপৰৰ পৰা শিল বগৰাই আৰু দলিয়াই বহুতো আক্ৰমণকাৰীৰ বধ কৰে। সাতসৰী আৰু অসম বুৰঞ্জীৰ (SM)ৰ পৰা জনা যায় যে সেই সময়ত [[সতী সাধনী|সাধনী ৰাণী]] গৰ্ভৱতী আছিল। লগতে আছিল তেওঁৰ ১২-১৩ বছৰীয়া পুত্ৰ। সাধনীৰ লগৰ ১২০ গৰাকী কুঁৱৰীয়েও শিলা কুচাই বিৰোধী পক্ষৰ সৈনিকক মাৰে। আহোম সৈন্য চন্দনগিৰি পৰ্বতত উঠিবলৈ সক্ষম নহৈ পিছুৱাই আহিব লগাত পৰে আৰু এজন চুতীয়া সৈনিকক লগত ধৰি আনে। ইয়াৰ পাছত আক্ৰমণকাৰী সকলে ৰননীতি কৰি পৰ্বতৰ তিনিফালে বেৰি ধৰিব লয়। ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁই কিছু লোকক ঘিলা গছত উঠি [[ঢোল]] বজাবলৈ আদেশ দিয়ে। হয়তো এই সকল আগতে ধৰি অনা‌ চুতীয়া বন্দী আছিল। আগৰ দিনত ঢোল বজোৱাটো যুদ্ধত জয়ৰ প্ৰতীক আছিল। ঢোল বজাই বিজয়ৰ কথা জনাই দিয়া হয়। সেই বাবে পাহাৰৰ ওপৰত উঠি থকা ৰজা ৰাণীয়ে বিহুৰ বতৰত ঢোলৰ মাত শুনি বাহিৰলৈ উলাই আহে আৰু তিনিও ফালৰ পৰা শত্ৰুৰ আক্ৰমণৰ বলি হয়। নীতিপালে শত্ৰুৰ গালৈ কাড় মাৰিবলৈ লয় যদিও বিৰোধী পক্ষৰ জানমোঙখাম হাতীবৰুৱাৰ (ফু-কে-চং) কাড় লাগি মৃত্যু বৰণ কৰে। সাধনীয়ে নিজৰ মহিলা সৈন্য বাহিনীক লগত লয় যুঁজ দিয়ে যদিও শেষত পৰাস্ত হৈ চন্দনগিৰিৰ পৰা জাপ মাৰে। প্ৰায় সংখ্যক বুৰঞ্জীত সাধনীয়ে আত্মবলিদান কৰিছিল বুলি আছে যদিও গোপাল চন্দ্ৰ বৰবৰুৱাৰ টাই ভাষাৰ বুৰঞ্জীত ৰাণীৰ (নাঙ-লুং) গাত যাঠি লাগিছিল বুলি উল্লেখ আছে। যিকি নহওক এই তথ্য পৰাও ৰানী সাধনীয়ে আত্মসমৰ্পণ নকৰি শত্ৰুৰ বিৰুদ্ধে যুঁজ দিয়াৰ কথাহে পোহৰলৈ আনে, কাৰণ আত্মসমৰ্পণ কৰা হ'লে তেওঁক যাঠি মাৰি আক্ৰমণ কৰা নহ'ল হয়। আনপিনে কাচিতৰাক কনচেঙে দৈথাং পৰ্বতত পৰাস্ত কৰে। <ref>Deodhai Assam Buranji, p. 19.</ref> [[File:Statue of Queen Sadhani Narayan.jpg|thumb|চুতীয়া বংশৰ শেষ ৰাণী বীৰাঙ্গনা সাধনী নাৰায়ণীৰ প্ৰতিমূর্তি]] ==ৰাজ্য পতনৰ পৰবৰ্তী পৰিস্থিতি== চুতীয়া ৰজা নীতিপাল, তেওঁৰ পুত্ৰ আৰু কাচিতৰা তিনিওৰে মূৰ চন্দগিৰি আৰু দৈথাঙৰ পৰা কাটি আনি শদিয়াত থকা চুহুংমুঙৰ আগত প্ৰস্তুত কৰা হয়। ৰজা আৰু পুত্ৰৰ মূৰ কেইটা নচোৱাই পৰ্বতত মুণ্ডামালা বান্ধি শেষত চৰাইদেউৰ শালৰ খটখটিত পোতি থোৱা হয়। অসম বুৰঞ্জী(SM)ৰ মতে আহোম সেনাই সাধনীৰ মৃত শৰীৰৰ পৰা কঁকালত পিন্ধা সোণৰ কঙ্কালি লয় আনি শদিয়াৰ থানলৈ আনিছিল, কিন্তু তাত কিছুমান চুতীয়াই আক্ৰমণ কৰি লাপিত ফাংত্যাং দেওধাই নামৰ এজনক বধ কৰিছিল। Edward Gaitৰ‌ A History of Assamত উল্লেখ কৰা‌ মতে ৰাণীৰ মৃত্যু যাঠী লাগ হৈছিল। GC Baruaৰ Ahom Buranjiত ৰাণীৰ(নাঙ-লুং) বিষয়ে দিয়া আছে যদিও এই অংশৰ অনুবাদ দিয়া হোৱা নাই। অংশটোত "টিং" শব্দৰ উল্লেখ চাই ক'ব পাৰি যে ইয়াতো ৰাণীৰ গাত "যাঠী" লগাৰ কথাই উল্লেখ আছে। "পুৰণি অসম বুৰঞ্জীৰ অনুসৰি কোঁৱৰী কিছুমানক কাটিছিল আৰু কিছুমানক ধৰি আনিছিল<ref>Goswami, Hemchandra,"Purani Assam Buranji, p. 42</ref>। অন্য বুৰঞ্জী সমূহত এই অংশত ৰানী সাধনীৰ(নাঙ-লুং) কথ উল্লেখ কৰা হোৱা নাই। ===চুতীয়া ৰাজ্যত পোৱা সম্পদ=== চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰা কমাৰ, সোণাৰি, কমাৰ, কুমাৰ, কহাৰ, তাতি, খনিকৰ, বাঢ়ৈ, বামুণ, কায়স্থ, গণক, ইত্যাদি বহুতো ভিন্ন ভিন্ন‌‌ বৃক্তিকৰ লোক পোৱা‌ গৈছিল। ইয়াৰ বহুতো লোকক ৰজাই নিজৰ ৰাজধানী লৈ লয় আনে। তিনি হাজাৰ চুতীয়া কমাৰক চুহুংমুঙ ৰজাই যোৰহাট জিলাৰ বছাৰ পিনে আৰু তাৰে উজনি অঞ্চলত বহুৱাইছিল<ref>Sarma, Benudhar, ''Maniram Dewan, p.287</ref>। ইয়াৰ বাহিৰে শদিয়াত বহুতো সম্পদ যেনে সোণৰ মাইহাং, কেকুৰা দোলা,‌‌ কলাই খাৰ,‌‌ সোণৰ তিনিচুকীয়া সিংহাসন, খাট, ভোগজৰা, বেলা, জাপি, পিকদান, আৰোৱান, দবা, কালি, হিলৈ, বৰটোপ (মিঠাহুলোং),‌ হিলৈ-তোলা চৰা নাও, চুতীয়া ধেনু, বৰধেনু, বাৰু-বৰ্চা, ইত্যাদি পোৱা গৈছিল। বহুতো ঘোৰা, গৰু-মʼহ আৰু হাতীও লাভ কৰা হৈছিল। সম্পদ সমূহ শদিয়াৰ পৰা দিহিং নৈয়ে দি ৰাজধানী‌ লৈ অনা হয় ‌আৰু পাছলৈ চাৰিং অঞ্চলত ৰখা হয়। চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা পাছত আহোম সকলে প্ৰথম বাৰৰ বাবে মিৰি, মিচিমি, আবৰ, দফলা, ইত্যাদি পাহাৰীয়া জাতিৰ সম্পৰ্কত আহে।<ref>Satsari Assam Buranji,p.14, 61</ref> ===চুতীয়া ভূমিৰ বিতৰণ=== শদিয়া ৰাজধানী শাসন কৰিবলৈ ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁইক তিনিশ সৈনিক দিয়া হৈছিল। শদিয়া আৰু দিহিং অঞ্চলত নতুনকৈ আহোম ৰাজ্যৰ মানুহ আনি থাকিবলৈ দিয়া হয়। ‌চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰদেশ সমূহ ভাল দৰে শাসন কৰিবলৈ বহুতো নতুন পদবী সৃষ্টি কৰা হয়। ১৫২৬ চনত চাওচেং কুঙৰিন (ধনুধৰিয়া গোহাঁই)‌ কনচেঙক থাওমৌঙ মৌঙ-তেও (ভটিয়লীয়া গোহাঁই বা নামনিয়াল সন্দিকৈ<ref>Satsari Buranji, p.62</ref>) পতা হয়। এইজনক হাবুঙ অঞ্চলত ৰখা হয় আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰৰ বিশ্বনাথৰ, লখিমপুৰ আৰু ধেমাজি শাসন কৰিবলৈ দিয়া হয়।‌ একেই বছৰতে থাওমৌঙ বানলুং (বানলুঙীয়া গোহাঁই) খেওখেনক থাওমৌঙ লৌঙ-ক্লং (দিহিঙীয়া গোহাঁই)‌ পতা‌ হয়। সেই‌ সময়ত দিহিং নৈ পাটকাইৰ পৰা ডিগবৈ, দিহিং-পাটকাই অৰণ্য, তিপাম,‌ নাহৰকটীয়া, মৰাণহাট, চেপন, বকতা, চৰগুৱা হৈ ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰৰ সমান্তৰাল ভাৱে বৈ গৈ পশ্চিম মাজুলী/বোকাখাত অঞ্চলত ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰত পাৰিছিল। এইজন গোহাঁইক দিহিং প্ৰদেশ অৰ্থাৎ মাজুলী, উত্তৰ শিৱসাগৰ, ডিব্ৰুগড় আৰু দক্ষিণ তিনিচুকীয়া লৈকে শাসন‌ কৰিবলৈ দিয়া হয়। ১৫২৬ চনত হোৱা চুতীয়া বিদ্ৰোহৰ ফলত ডিব্ৰুগড়ত নতুন এখন প্ৰদেশ গঠন কৰি ১৫২৭ত চাওলুং চুলিঙক শাসনকৰ্তা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়, যাতে ১৫২৬ৰ দৰে শদিয়া অঞ্চলত পুনৰ বিদ্ৰোহ হ'লে ডিব্ৰু প্ৰদেশৰ সেনাই শদিয়া বাহিনীৰ সহযোগ কৰিব পাৰে। ইয়াৰ উপৰিও একেই‌ সময়তে কিংলুন বুঢ়াগোহাঁইক "থাও-মুঙ-বঙেন" পাতি তিনিচুকীয়া অঞ্চল শাসন(সোণাৰীৰ পৰা লুইতৰ লৈকে) কৰিবলৈ দিয়া হয়। শদিয়াৰ মহং (নগা পাহাৰৰ মহঙতকৈ পৃথক) অঞ্চলৰ লোণৰ খাট ৰক্ষা কৰিবলৈ "থাও-মুঙ-বক্লাঙ" বা‌ হাটখোৱা গোহাঁই নিযুক্ত কৰা হৈছিল। বুৰঞ্জীৰ পৰা জনা যায় যে ১৫২৯ চনত হোৱা চুতীয়া বিদ্ৰোহত দুয়োজন গোহাঁই (ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোঁহাই আৰু কিংলুন বুঢ়াগোহাঁই) একেলগে শদিয়া-তিনিচুকীয়া অঞ্চলতে শাসন কৰি আছিল। একেই বছৰৰে(১৫২৭) শেষৰ পিনে কনচেঙক ভটিয়লীয়া গোহাঁইৰ পৰা নতুন পদবী‌ "চাও-চেঙলুং"‌(ৰাজমন্ত্ৰী) দিয়া হয়<ref>Barua, Gopal Chandra, ''Ahom Buranji'', p.61</ref>। পূৰ্বতে ৰাজমন্ত্ৰী পদবীটো বৰগোঁহাই বা বুঢ়াগোহাঁই এজনক দিয়া হৈছিল। ৰাজমন্ত্ৰী পাতি চুহুংমুঙে কনচেঙক দুয়োজন‌ গোহাঁইৰ লগত একেই শাৰিতে ৰাখি সমমৰ্যাদা দিছিল। চুতীয়াৰ বৰপাত্ৰ পদবীটো চুহুংমুঙৰ‌ দিনটো অব্যাহত আছিল। চুক্লেংমুঙ(চুহুংমুঙৰ পুত্ৰ) ৰজাৰ দিনত চুতীয়াৰ বৰপাত্ৰ এজনৰ সমৰ্থন পাই হাবুঙৰ ব্ৰাহ্মণ মুখিয়াল এজনে বিদ্ৰোহ কৰে। ফলত যুদ্ধ এখন হয় য'ত বৰপাত্ৰ জনৰ মৃত্যু হয় আৰু ব্ৰাহ্মণজন বেহাৰলৈ পলাই যায়<ref> সুকুমাৰ মহন্তৰ ঘৰত পোৱা অসম বুৰঞ্জী, ২৫ পৃষ্ঠাত আছে-"সেই সময়ত ৰজা দাই ধৰিলে, বোলে-'চুটিয়া মাৰি ভূঞা বিলাকক মাৰি-কাটি বুপা ৰজায়ে ময়েহে ৰাজ্য লৈছো। বামুণে যে ৰজা‌ হয় চুটিয়াৰ বৰপাত্ৰকনো কিহলৈ থৈছোঁ?' এহি বুলি বৰপাত্ৰক মাৰিলে, বামুণকো ‌মাৰিব চালে, সপুত্ৰবান্ধৱে বেহাৰলৈ পলাই গেʼল। " </ref>। এই বৰপাত্ৰ জন হয়টো পুৰণি চুতীয়া বৰপাত্ৰ জনেই আছিল (ডিব্ৰাৰুগড় ৰণত আত্মসমৰ্পণ কৰিব পাৰে) বা‌ একেই পৰিয়ালৰ লোক আছিল‌‌। তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছতে হয়টো "চাও-চেঙলুং" আৰু "বৰপাত্ৰ" উপাধি দুটা মিলি "বৰপাত্ৰগোঁহাই" হিচাপে জনাজাত হয়।<ref>[https://www.jstor.org/stable/3516963?read-now=1&seq=18#page_scan_tab_contents Guha, Amalendu, ''The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)'',p. 20,''It appears that the noble designation of Barpatragohain was borrowed from the civil list of Habung where the local ruler, a dependent of the Chutia king, had the title of Vrihatpatra''.]</ref> এই‌ সকলো কথাৰ পৰা সহজে ধৰিব পাৰি যে চুহুংমুঙে পূৰ্বৰ চুতীয়া বিষয়া সকলৰ ঠাইতেই একো একোটা নতুন পদবী গঠন কৰিছিল। চুতীয়া বৰপাত্ৰৰ ঠাইত প্ৰথমতে ভটিয়লীয়া গোহাঁই আৰু পাছলৈ বৰপাত্ৰ গোহাঁই, মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাৰ ঠাইত দিহিঙীয়া গোহাঁই, ডিব্ৰুৰ বুঢ়া বৰুৱাৰ ঠাইত চাওলুং চুলিঙ আৰু শদিয়া-তিনিচুকীয়াত কাচিতৰা বৰুৱা বা ৰজাৰ ঠাইত দুয়ো প্ৰমুখ গোহাঁই। ইয়াৰ পাছত দিহিঙৰ পাৰৰ বকতাত নতুন ৰাজধানী এখন নিৰ্মাণ কৰা হয়।<ref>Ahom Buranji(GC Barua), p.64</ref> [[File:Old course of Dihing river.jpg|thumb|মেপত দিহিং নৈৰ‌ ১৬ শতিকাৰ পুৰণি সুতি দেখোৱা হৈছে। এই সময়ত চৰগুৱা, বকতা, নামৰূপ আৰু তিপাম দিহিঙৰ দক্ষিণ পাৰত অৱস্থিত আছিল]] ==চুতীয়া বিদ্ৰোহ== ১৫২৪ চনত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতন হৈছিল যদিও চুতীয়া সকলৰ মনৰ পৰা স্বাধীনতা আৰু স্বৰাজৰ আশা নাইকিয়া হৈ যোৱা নাছিল। চিৰদিন স্বাধীন হৈ থকা চুতীয়া সকলে বীৰাঙ্গণা ৰাণী সাধনীৰ আত্মোৎসৰ্গৰ কথা সোঁৱৰি পুনৰ জাগ্ৰত হৈ উঠিল আৰু বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰিলে। এই বিদ্ৰোহ ১৫২৭ চনৰ পৰা ১৭০০ শতিকাৰ শেষ ভাগৰ লৈকে চলিছিল। ১৭৭০ দখকৰ মায়ামৰা বিদ্ৰোহে জাতিটোৰ শেষ বিদ্ৰোহ বুলি কব পাৰি যাৰ ফলত সকলো নহলেও এটা অংশয়ে স্বাধীন হৈ নিজৰ ৰাজ্য গঠন কৰিছিল। চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজধানী শদিয়া ধ্বংস হোৱাৰ ফলত বহুতো ৰাজকোঁৱৰ আৰু সম্ভ্ৰান্ত পৰিয়ালৰ লোকে পাহাৰীয়া মিচিং, মিচিমি জাতিৰ লোক সকলৰ মাজত আশ্ৰয় লৈছিল আৰু প্ৰথম বিদ্ৰোহ এই সকল লোকে আৰম্ভ কৰিছিল। এই কথা কোচ ৰজা সকলৰ দৰং ৰাজ বংশাৱলীতো উল্লেখ কৰা হৈছে। <poem>"পূৰ্বে চুটিয়াৰ ৰজা সিঠাৱে আছিল। অন্যায়ে অসম ছল কৰিয়া মাৰিলে॥ যিমতে মাৰিল তাৰ শুনিয়ো কাহিনী। বলে নপাৰিয়া স্বৰ্গী ৰাজা মনে গুণি॥ ৩৬৪ ... তাৰ পুত্ৰ ভাই যত সকলে পলাইল। মিৰি মিচিমিত পশি প্ৰাণক ৰাখিলা॥ চুটিয়াৰ ৰাজাক মাৰিয়া ছলে বলে। লৈলা সেহি ৰাজ্যক অসমে কৌতূহলে॥ ৩৭১</poem> ===১৫২৬ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া=== চুতীয়া সকলে প্ৰথম বিদ্ৰোহ ১৫২৬ চনৰ ফাগুন মাহত ৰাজধানী শদিয়াত ঘোষণা কৰিছিল, অৰ্থাৎ ৰাজ্য পতনৰ ৩ বছৰৰ পাছত। বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ আৰু ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইক সহযোগ কৰিবলৈ দিহিঙীয়া গোহাঁইক পঠিওৱা হৈছিল। যুদ্ধত বিদ্ৰোহী সকলৰ হাতত ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইৰ হাতী প্লাইপাম আৰু দিহিঙীয়া গোহাঁই মৰা পৰিছিল। কিন্তু শেষ পৰ্যায়ত বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হৈ উভতি যাবলৈ বাধ্য হ'ল। এই বিদ্ৰোহৰ ফলত চুহুংমুঙ ৰজাই বহুতো প্ৰশাসনীয় পৰিবৰ্তন কৰিবলৈ বাধ্য হৈছিল। ১৫২৭ চনৰ জেঠ মাহত, ডিব্ৰুগড় অঞ্চলত নতুন এখন প্ৰদেশ গঠন কৰি তাত চাওলুং চুলিঙক শাসনকৰ্তা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হৈছিল, যাতে শদিয়া অঞ্চলত পুনৰ বিদ্ৰোহ হ'লে ডিব্ৰু প্ৰদেশৰ সেনাই শদিয়া বাহিনীৰ সহযোগ কৰিব পাৰে। ইয়াৰ উপৰিও কিংলুন বুঢ়াগোহাঁইক "থাও-মুঙ-বঙেন" পাতি পশ্চিম শদিয়া অঞ্চলত (তিনিচুকীয়াৰ সোণাৰিৰ(কাংখাম) পৰা লুহিত নদীৰ গুৰি লৈকে) শাসন কৰিবলৈ দিয়া হ'ল। ===১৫২৯ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া=== প্ৰথম বিদ্ৰোহৰ দুবছৰ পাছতে ১৫২৯ চনৰ পুহ মাহত শদিয়াৰ চুতীয়া সকলে আকৌ মুৰ দাঙি উঠিলে। এইবাৰ চুহুংমুঙ ৰজাই ফ্ৰাচেংমুঙক সহযোগ কৰিবলৈ চাও চুক্লান (তিপামৰ পৰা) আৰু কিংলুনক সহযোগ কৰিবলৈ চাওলুং চুলিঙক (ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা) পঠিয়ালে। ইয়াৰ পাছত চুহুংমুঙে চুক্লেংমুঙ ৰাজকোঁৱৰক ৰাজধানীত ৰাখি সকলো বিষয়ববীয়াৰ সৈতে নিজে শদিয়া আহি উপস্থিত হয়। লুহিতৰ পাৰত, ডিবাং নৈৰ পাৰত, মাৰানকাও, চন্দনগিৰি পৰ্বত, দৈথাং পৰ্বত, ইত্যাদি বিভিন্ন ঠাইত কেইবাখনো যুদ্ধ হয়। প্ৰথম পৰ্যায়ত বিদ্ৰোহী সকলে চাও চুলিঙক ধৰি নিবলৈ সক্ষম হৈছিল কিন্তু পাছৰ পৰ্যায়ত এৰি দিলে। বহু মাহ যুদ্ধ লগা পাছত শেষত বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হ'ল। যুদ্ধত লাভ কৰা সকলো ধন আৰু সম্পত্তি ৰজা আৰু মন্ত্ৰী সকলে নিজৰ মাজতে ভাগ কৰি ল'লে আৰু ৰজাই বৰগোহাঁই আৰু বুঢ়াগোহাঁইক শদিয়াত ৰাখি নিজে ৰাজধানী লৈ ঘূৰি গ'ল। ===১৫৪২ চনৰ বিদ্ৰোহ, দিচাং নৈৰ পাৰত=== চুতীয়া সকলে পুনৰ বাৰ ১৫৪২ চনত ৰজা চুক্লেংমুঙৰ দিনত বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰে কৰিছিল। এইবাৰ ১৫৪২ চনৰ বহাগ মাহত ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে শিৱসাগৰৰ দিচাং নৈৰ ওচৰত আহোম মন্ত্ৰী চেং-হাননক পৰাস্ত কৰি স্বৰাজ ঘোষণা কৰে। কিন্তু ইয়াৰ পাছতে চুক্লেংমুঙে চাওলুং তিমাক বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ পঠিয়াই আৰু দুবছৰ লৈকে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ বিভিন্ন অঞ্চল ধ্বংস কৰে যাতে কোনো চুতীয়া সকলে পুনৰ বিদ্ৰোহ কৰিবলৈ সাহস নকৰে। ===১৫৫০ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া=== ১৫৫০ চনত শদিয়াখোৱা গোহাঁইৰ মৃত্যুৰ পাছত, কংসপাত্ৰ নামৰ চুতীয়া নায়ক এজনে শদিয়াত বিদ্ৰোহ কৰি নিজকে ৰজা বুলি ঘোষণা কৰিছিল। আহোম ৰাজ্যৰ বহুতো ৰাজকোঁৱৰে তেওঁক সহযোগ কৰিছিল আৰু শদিয়াত উপস্থিত হৈ আহোম ৰজাৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ কৰিবলৈ সাজু হৈছিল। এই যুদ্ধ ৩ বছৰ লৈকে চলিছিল আৰু শেষত কংসপাত্ৰৰ লগতে বহুতো চুতীয়াই মৃত্যু বৰণ কৰিছিল। ৰাজকোঁৱৰ সকলৰ ভিতৰত কিছুমানৰ মৃত্যু হৈছিল আৰু বাকী থকা সকলক বন্দী বনাই পাছলৈ চাৰিঙত থাকিবলৈ দিয়া হৈছিল। ===১৫৬৫ চনৰ বিদ্ৰোহ, নামৰূপ আৰু খেৰাম=== ১৫৬৫ চনৰ মাঘ মাহত ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰি নামৰূপ আৰু খেৰাম(বৰ্তমান ডিব্ৰুগড়ৰৰ খেৰেমীয়া) অঞ্চলৰ আহোম গাঁও সমূহ আক্ৰমণ কৰি লুণ্ঠন কৰিছিল। ৰজাই বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ চাওলুং তিপামক পঠিয়াইছিল। বিদ্ৰোহী সকলৰ লগত হোৱা যুদ্ধত চাওলুং তিমাৰ হাতী আহত হৈছিল যাৰ বাবে তেওঁ যুদ্ধ এৰি দিহিং পাৰ হৈ উভতি আহে। ইয়াৰ পাছত বিদ্ৰোহৰ কি পৰিণতি হ'ল গম পোৱা নাযায়। সম্ভৱতঃ পাছলৈ বিদ্ৰোহ দমন কৰা হৈছিল। ===১৫৭২ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া=== ১৫৭২ চনত পুনৰ বাব চুতীয়া সেনাপতি এজনৰ নেতৃত্বত শদিয়া অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে মুৰ দাঙি উঠে। বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ চাওলুং চাৰিং, চাওফ্ৰাংমুঙ বৰগোহাঁই, শদিয়া খোৱা গোঁহাই, ইত্যাদি বহুতো বিষয়ববীয়াক পঠিওৱা হৈছিল। আহোম সেনাৰ তুলনাত বিদ্ৰোহী সকলৰ সংখ্যা কম থকাৰ বাবে বিদ্ৰোহী সকল কানচাই আৰু পুখুৰীখনা নামৰ অঞ্চল লৈ আতঁৰি আহিছিল আৰু সেই অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলৰ সহযোগত পুনৰ ৰণ কৰিছিল। কিন্তু দুৰ্ভাগ্যবশতঃ বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হৈছিল। চুতীয়া সেনাপতি, কানচাইৰ মুখিয়াল আৰু অন্য বহুতো চুতীয়া সৈন্যক বন্দী বনাই ৰাজধানী লৈ লয় অনা হৈছিল। ===১৬৬৫ চনৰ বিদ্ৰোহ, উত্তৰ পাৰ=== ১৬৬৫ চনত আহোম সেনা নগা সকলৰ লগত হোৱা যুদ্ধত ব্যস্ত আছিল। এই সুযোগ লয়, উত্তৰ পাৰৰ লখিমপুৰৰ এখিনি চুতীয়া লোকে মিৰি আৰু দফলা লোকৰ লগত মিলি বিদ্ৰোহ কৰিছিল। কিন্তু বিদ্ৰোহ সফল নহ'ল। ===১৬৭৩ চনৰ বিদ্ৰোহ, উত্তৰ পাৰ=== ১৬৭৩ চনত ধেমাজি অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰি ৰূপা(বৰ্তমানৰ ৰূপহী) আৰু ডিমৌ(বৰ্তমানৰ ধেমাজিৰ ডিমৌ) মিৰি সকলে আহোম ৰজাক কৰ হিচাপে দিয়া মাৰ নাও তোলাই লৈ গৈছিল। এই কথা শুনি আহোম ৰজাই চুতীয়া অঞ্চললৈ কটকী পঠিয়াই নাও সমূহ ঘূৰাই দিবলৈ আদেশ কৰিছিল, কিন্তু চুতীয়া সকলে আদেশ নামানিলে। ইয়াৰ পাছত সকলো চুতীয়া দেউলীয়া নামৰ গাঁৱ এখনত একগোট হৈছিল। কটকীৰ খবৰ পাই আহোম ৰজাই তিনিমুখিয়া অঞ্চলত থকা নাৰাই নামৰ চুতীয়া বিদ্ৰোহী নেতা জনক ধৰি আনিবলৈ সৈনিক পঠিয়ালে। ইয়াৰ পাছত ৰজাই শদিয়াখোৱা গোঁহাই আৰু মৰঙ্গীখোৱা গোহাঁইক চেঁচামুখত গড় নিৰ্মাণ কৰি যুদ্ধৰ বাবে সাজু হ'বলৈ আদেশ দিলে। দিহিং নদীৰ পাৰত আন এটা গড় নিৰ্মাণ কৰা হ'ল। তাৰ পাছত আহোম সেনাই দিহিং পাৰ হৈ মাজুলী হৈ চুতীয়া গাঁৱলৈ আগ বাঢ়ি আহিল। চুতীয়া সকলেও হাতত ধেনু-কাড় লয় দেউলীয়া গাঁৱৰ পৰা মিৰি গাঁৱ এখনলৈ আগ বাঢ়ি আহিলে। আহোম ৰজাই পুনৰ চুতীয়া সকলৰ ওচৰলৈ কটকী পঠিয়াইলে। চুতীয়া বৰুৱা জনে অৱশেষত বশ্যতা স্বীকাৰ কৰিলে, কিন্তু নিজৰ গৰু-ছাগলী, হাঁহ-কুকুৰ, ইত্যাদি সকলো হেৰুৱালে। নাৰাই আৰু অন্য চুতীয়া বিদ্ৰোহী নেতা সকলক মদ্যপান কৰোৱাই পুনৰ বিদ্ৰোহ নকৰিবলৈ প্ৰতিজ্ঞা কৰালে। সবল আৰু শক্তিশালী চুতীয়া সৈনিক সকলৰ বন্দী বনোৱা হ'ল আৰু অন্য চুতীয়া সকলক প্ৰতি বছৰে কৰ হিচাপে নাও দিবলৈ আদেশ দিয়া হ'ল। ===১৭৬৯-১৮০৫ চনৰ মায়ামৰা বিদ্ৰোহ=== মায়ামৰা ধৰ্মীয় চুতীয়া সকলে ১৭৬৯ চনত আহোম ৰাজ্যৰ বিৰুদ্ধে বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰি ১৭৯১ লৈকে বেংমৰা নামৰ পৃথক ৰাজ্য এখন গঠন কৰিছিল। মায়ামৰা বিদ্ৰোহত ভাগ লোৱা জনগোষ্ঠী সমূহৰ মাজত দ্বিতীয় সৰ্বাধিক লোক চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ আছিল। বেংমৰা ৰাজ্যৰ ৰজা সৰ্বানন্দ সিংহ বীৰপালৰ বংশৰ বুৰুক চুতীয়া ৰাজপৰিয়ালৰ লোক আছিল। হয়তো ১৫২৫ চনত ৰাজ্য হেৰুৱা চুতীয়া ৰাজপৰিয়াল টোৱে সৰুকৈ হ'লেও পুনৰ বাৰ ৰাজ্য ৰাজত্ব কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। ===১৭৭৫ চনৰ বিদ্ৰোহ, ডিব্ৰু-দিহিং অঞ্চল=== মায়ামৰা বিদ্ৰোহ হৈ থাকোঁতে ডিব্ৰু-দিহিংৰ মাজৰ অঞ্চলৰ একাংশ চুতীয়াই বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰিছিল। টাই ভাষাৰ "আহোম বুৰঞ্জী" নামৰ গ্ৰন্থত উল্লেখ কৰা মতে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ সীমান্ত অঞ্চলৰ খামজাং প্ৰদেশৰ পৰা নঙাখাম নামৰ নৰা মুখিয়ালৰ লগত ধৰা সকলে আহি বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰিছিল। এই বিদ্ৰোহত চুতীয়া সকলে নৰা সকলক সহযোগ কৰিছিল। নৰা মুখিয়াল জনে ১৭৭৫ চনত চুতীয়া সকলৰ সহযোগত হাটখোৱা গোহাঁইক পৰাস্ত কৰি নিজকে ডিব্ৰু নৈৰ কাষৰ অঞ্চলৰ ৰজা বুলি ঘোষণা কৰিছিল। ৰজা হৈ নঙাখামে চুতীয়া আৰু বাৰেচিৰিঙীয়া সকলৰ মাজৰ পৰাই ফুকন আৰু বৰুৱা নিযুক্ত কৰিছিল। আহোম ৰজাই নঙাখাম আৰু চুতীয়া সকলৰ বিৰুদ্ধে বুঢ়াগোহাঁইৰ নেতৃত্বত ৪০ হাজাৰ সৈন্য পঠিয়াইছিল। সেনা সকলে আহি ৰঙাগড়াত(বৰ্তমানৰ ডিব্ৰু-চৈখোৱাৰ দক্ষিণত) উপস্থিত হৈছিল। ইয়াত পাছত তেজী আৰু দিহিং নৈৰ পাৰত যুদ্ধ হৈছিল। বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হৈ আতৰি গৈছিল। নৰা সকলে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলত আশ্ৰয় লয় আৰু চুতীয়া সকলে ধূনাগুৰি নামৰ ঠাই এদখৰত আশ্ৰয় লয়। বহুতো চুতীয়া, বাৰেচিৰিং আৰু নৰা বিদ্ৰোহীক ৰাজধানী ৰংপুৰলৈ লয় অনা হয়। তাৰে কিছুমানক মৃত্যু দণ্ড দিয়া হৈছিল আৰু আন সকলক বন্দী হিচাপে ৰখা হৈছিল।<ref>Barua, G.C, "Ahom Buranji, p. 331-333</ref> ==অসমীয়া সংস্কৃতিত চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰভাব== ==আৰু চাওক== * [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী]] * [[সতী সাধনী]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} * {{cite book | last = Gait | first = Edward | title = A History of Assam | publisher = Thacker, Spink & Co. | date = 1906 | location = Calcutta | url = http://books.google.com/books?id=w-6kr1IyHJkC}} *{{Cite journal|last=Neog|first=Maheswar|title=Light on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh in the Fourteenth and Fifteenth Centuries|date=1977|journal=Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute|volume=58/59|pages=813–820|jstor=41691751|issn=0378-1143}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{অসম বুৰঞ্জী}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ ইতিহাস]] [[শ্ৰেণী:চুতীয়া ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ সাম্ৰাজ্য আৰু ৰাজ্য]] fenjyika78845mcu284ckqaqxx86sx3 601714 601713 2026-04-20T22:11:53Z Ananya Taye 28065 601714 wikitext text/x-wiki {{under construction}} {{Infobox Former Country |native_name = সধয়া/স্বধয়া |conventional_long_name = চুতীয়া সাম্ৰাজ্য |common_name= স্বধয়া, সধয়া |year_start = ১১৮৭ |date_start = |event1 = |date_event1 = |event_end = |year_end = ৭ বহাগ ১৫২৪ (সাধনী দিৱস) |date_end = |p1 = কামৰূপ ৰাজ্য |flag_p1 = Copper Plate Seal of Kamarupa Kings.jpg |s1 = আহোম ৰাজ্য |flag_s1 = |image_flag = |flag_type = |image_map = Chutia kingdom Map.png |image_map_caption = চুতীয়া ৰাজ্যৰ মানচিত্ৰ | image_coat = Chutia royal Insignia.png | symbol_type = ৰাজকীয় প্ৰতীক |capital = [[শদিয়া|সধয়াপুৰ/স্বধয়াপুৰ]] |common_languages = চুতীয়া ভাষা (ৰাজকীয়)</br>[[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] (ৰাজ্যিক) |religion = জনজাতীয় তান্ত্ৰিক (ৰাজকীয় আৰু প্ৰজা)</br> হিন্দু (একাংশ প্ৰজা) |government_type = ৰাজতন্ত্ৰ |leader1 = বীৰপাল/গয়াপাল |year_leader1 = ১১৮৭-১২২০ |leader2 = [[ৰত্নধ্বজপাল]]/গৌৰী নাৰায়ণ |year_leader2 = ১২৩০-১২৬০ |leader3 = ধৰ্মধ্বজপাল/[[ধীৰনাৰায়ণ]] |year_leader3 = ১৫২০-১৫২২ |leader4 = নীতিপাল/চন্দ্ৰ নাৰায়ণ(অন্তিম) |year_leader4 = ১৫২২-১৫২৪ |title_leader = সধেয়াধিপতি (নাৰায়ণ/পাল) |legislature = |today = [[অসম]], [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]], [[ভাৰত]] |}} '''চুতীয়া ৰাজ্য''' ({{lang-en|Sutiya kingdom}}) আছিল ত্ৰয়োদশ শতিকাত [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]]ৰ উত্তৰ পাৰে দিকাৰাই নদী<ref>Acharya,N.N.,"The history of Medieval Assam",p.232</ref><ref>William Robinson, "A descriptive account of Assam",p.323.</ref><ref>Dutta, Sristidhar, "The Mataks and their kingdom,p.28</ref> আৰু দক্ষিণ পাৰে [[দিচাং নদী]]ৰ মাজত গঠন হোৱা এক বিশাল সাম্ৰাজ্য<ref name="চুতীয়া ৰাজ্য">{{cite web | url=http://enajori.com/test/history/kingdomsofAssam/kingdomofassam1.html | title=চুতীয়া ৰাজ্য | accessdate=August 11, 2012 }}{{Dead link|date=March 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>। এই ৰাজ্য বৰ্তমানৰ [[অসম]]ৰ [[ডিব্ৰুগড় জিলা|ডিব্ৰুগড়]], [[লখিমপুৰ জিলা|লখিমপুৰ]], [[ধেমাজি জিলা|ধেমাজি]], [[তিনিচুকীয়া জিলা|তিনিচুকীয়া]], [[বিশ্বনাথ জিলা|বিশ্বনাথ]], [[মাজুলী জিলা|মাজুলী]] জিলাকে ধৰি‌ [[শিৱসাগৰ জিলা]]ৰ এটা অংশ আৰু [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ ভৈয়াম আৰু দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত বিয়পি আছিল। ইতিহাসবিদ সকলৰ মতে উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ মধ্যযুগৰ সকলো ৰাজ্যৰ ভিতৰত চুতীয়া ৰাজ্যখনে আটাইতকৈ উন্নত আৰু প্ৰগতিশীল ৰাজ্য আছিল।<ref>Guha, Amalendu (December 1983), "The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)", p.5, "The period from the 13th to the 16th century saw the emergence and development of a large number of tribal political formations in north-east India. The Chutiya, the Tai-Ahom, the Koch, the Dimasa (Kachari), the Tripuri, the Meithei (Manipuri), the Khasi (Khyriem) and the Pamar (Jaintia)—all these tribes crystallised into rudimentary state formations by the 15th century. The most developed of the tribes in the 15th century were the Chutiyas."</ref> ১১৮৭ চনত বীৰপালে শদিয়াক ৰাজধানী পাতি উত্তৰ-পূব অসম আৰু অৰুণাচলৰ কিছু অঞ্চল লয় চুতীয়া ৰাজ্য স্থাপন কৰিছিল। তেওঁৰ পুত্ৰ গৌৰী নাৰায়ণে সকলো চুতীয়াক একত্ৰিত কৰি এখন বৃহৎ ৰাজ্য গঠন কৰিছিল। উজনি অসমৰ শিৱসাগৰ(দক্ষিণ পাৰ) আৰু বিশ্বনাথ(উত্তৰ পাৰ) জিলাৰ পৰা আৰম্ভ কৰি পূব দিশত অৰুণাচলৰ পাহাৰৰ লৈকে এসময়ত চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল। ইয়াৰ পিছত প্ৰায় সোতৰজন ৰজাই এই সাম্ৰাজ্য চলাইছিল। [[কামৰূপ ৰাজ্য]] ধ্বংস হোৱাৰ লগে লগে অসমৰ উত্তৰ-পূবত চুতীয়াসকল, পশ্চিম দিশে বাৰভূঞা আৰু কমতা ৰাজ্য ক্ষমতালৈ আহিছিল<ref name="চুতীয়া ৰজা">{{cite web | url=http://www.historyfiles.co.uk/KingListsFarEast/IndiaChutiyas.htm | title=চুতীয়া ৰজা | accessdate=August 11, 2012}}</ref>। ১৪ শতিকাৰ শেষৰ ফালে চুতীয়া ৰজা সত্যনাৰায়ণে কামৰূপ আক্ৰমণ কৰা মুচলমান সকলক (সম্ভৱতঃ ১৩৮৯ত কামৰূপ দখল কৰা ঘিয়াছুদ্দিন শাহ) পৰাস্ত কৰি [[কমতা ৰাজ্য|কমতাপুৰত]] ৰজা হৈছিল আৰু কামৰূপ ৰাজ্যৰ পতনৰ পাছত পোণপ্ৰথমবাৰৰ বাবে [[শদিয়া]]ৰ পৰা [[বংগ|উত্তৰ বংগ]]ৰ [[কৰতোৱা নদী|কৰতয়া]] নৈ লৈকে এখন বৃহৎ [[কামৰূপ ৰাজ্য|বৰ-কামৰূপ]] ৰাজ্য গঠন কৰিছিল<ref>"The eastern region, whether it is called Sadhaya or Svadhaya as in the plates or Sadhiya or Sadiya as in Assamese chronicles and the western region of Kamatapura seems to be politically connected and the same Satyanarayana/Ratnanarayana might have held sway over both regions"{{harvcol|Neog|1977|p=818}}</ref> অসমৰ স্থানীয় জনজাতিসকলৰ মাজত চুতীয়াসকল অন্যতম। চুতীয়া সকল কছাৰী গোষ্ঠীৰ লোক আছিল আৰু এটা সময়ত তিব্বত-বাৰ্মীজ ভাষা ব্যৱহাৰ কৰিছিল। চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজকীয় তথা ধৰ্মীয় ভাষা বৰ্তমানৰ [[দেউৰী ভাষা]]। বৃটিছৰ দিনত এই ভাষাক ''দেউৰী-চুতীয়া'' ভাষা বুলি কোৱা হৈছিল। সাম্প্ৰতিক কালত, চুতীয়াসকলে [[অসমীয়া ভাষা]] ব্যৱহাৰ কৰে।‌ ==ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা== চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠা আৰু পতনৰ কথা কেইবাখনো বুৰঞ্জীত পোৱা যায় যেনে দেওধাই অসম বুৰঞ্জী, অসম বুৰঞ্জী (SM), ইত্যাদি। সকলো বুৰঞ্জীৰ তথ্য সসূহ প্ৰায় একেই। বৃটিছ বিষয়া ''ET Dalton‌'' আৰু ''W.B.Brown''ৰ অনুসৰি একেবোৰ আখ্যান কিম্বদন্তি ৰূপত [[মিচিং জনগোষ্ঠী|মিচিং]] আৰু [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]] লোকৰ মাজতো প্ৰচলিত আছিল।<ref>{{cite book |last=Brown |first=W.B. |title=An Outline Grammar Of The Deori Chutiya Language |publisher= Assam Secretariat Printing Office |location=Shillong |year=1895 |pages=75, 84 |quote="..as it agrees in all particulars with the traditions,I have elsewhere met with, it may merely be a compilation from them..These traditions are preserved among the Miris, the Deoris, who were the Chutiya priests (and amongst whom alone remnants of the ancient language and customs of the race are still preserved), and by some few of the Chutiyas who now call themselves Hindu Chutiyas... I have heard from them(Deoris) the story of how the Chutiya princess Sadhuni was won by the young archer (Niti Pal)... Probably enquiry would show that the other incidents of the chronicle are preserved as traditions among the Deoris in a similar modified form. }}</ref> দেউধাই বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা মতে আনুমানিক ১১৮৭ চনত চুতীয়া সকলে বিভিন্ন সৰু সৰু ৰাজ্য(বা বৃহৎ গাঁও) গঠন কৰি বাস কৰি আছিল।<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.193</ref> তাৰ ভিতৰতে স্বৰ্ণগিৰি নামৰ ৰাজ্য খনত বীৰপাল নামৰ এজন লোক ৰজা হৈ আছিল। বীৰপালৰ ৰাজ্যত ৬০ টা যৌথ পৰিয়ালৰ লোকে বাস কৰিছিল, অৰ্থাৎ প্ৰায় ৬০০০ লোক।<ref>Dutta, Sristidhar, "The Mataks and their kingdom", p.45. "Morans, Borahis, Kacharis and Chutias were the main tribes in the Matak community. As all of them were Bodos in origin, they had a common living pattern too. They lived in joint families. The number of members in a joint family sometimes exceeded one hundred."</ref> ইয়াৰ পিছত চুবুৰীয়া চুতীয়া লোকসলক পৰাস্ত কৰি তেওঁ 'গয়াপাল' নাম লৈছিল। শদিয়াক তেওঁ চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজধানী পাতিছিল। তেওঁক খুন্ত ৰজা বুলিও জনা‌ গৈছিল।<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.202</ref> ত্ৰয়োবিংশ শতিকাৰ আগভাগত [[আহোম]]সকলে অসমত তেওঁলোকৰ ৰাজ্য স্থাপন কৰিবৰ সময়ত উজনি অসমত চুতীয়াসকলেই আটাইতকৈ শক্তিশালী আছিল। চুতীয়া সকলৰ মাজত বুৰঞ্জী লিখাৰ প্ৰথা নথকাৰ বাবে তেওঁলোকৰ আটাইবোৰ ৰজাৰ নাম জনা নাযায়। দেওধাই অসম বুৰঞ্জীৰ মতে বাৰ শতিকাৰ মাজভাগৰ পৰা ষোল্ল শতিকাৰ আগভাগলৈকে মুঠ দহজন চুতীয়া ৰজাই ৰাজত্ব কৰিছিল। নোই ইলিয়াছ চাহাবৰ "হিষ্ট্ৰী অৱ দা শ্বান্‌ছ" গ্ৰন্থৰ মতে আহোম ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠাপক [[চুকাফা]]ৰ সমসাময়িক চুতীয়া ৰজা কোছীৰ আগতে তেওঁৰ বংশৰ চৌত্ৰিশজন ৰজাই ৰাজত্ব কৰিছিল। তালৈ চাই কোনো কোনো পণ্ডিতে চুতীয়াসকলে খ্ৰীষ্টীয় সপ্তম শতিকামানতে ৰাজ্য স্থাপন কৰিছিল বুলি অনুমান কৰে।<ref name="বুৰঞ্জী">{{cite book | title=মাধ্যমিক অসম বুৰঞ্জী | author=ড: স্বৰ্ণলতা বৰা | pages=১৮৪-১৯০ | isbn=81-85905-11-8}}</ref> ==ৰাজ্য বিস্তাৰ== বীৰপালৰ পুত্ৰ আছিল ৰত্নধ্বজপাল বা গৌৰীনাৰায়ণ। তেওঁ নিজৰ বাহু বলেৰে উজনি অসমৰ সকলো চুতীয়া ৰাজ্য (যেনে ৰঙ্গালগিৰি, স্বেতাগিৰি, চন্দ্ৰগিৰি, ধৱলগিৰি, নীলগিৰি, ইত্যাদি) একত্ৰিত কৰি বৃহৎ চুতীয়া ৰাজ্য গঠন কৰিছিল<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.194</ref>। সেই সময়ত প্ৰায়বোৰ ৰাজ্যৰ ৰাজধানী পাহাৰীয়া বা পাহাৰৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত পতা হৈছিল। উদাহৰণস্বৰূপে আহোমৰ চৰাইদেউ পৰ্বত, কছাৰীৰ ডিমাপুৰ/মাইবাং, কোচৰ চিকণা পৰ্বত, ইত্যাদি। পাছলৈ চুতীয়া ৰাজ্যৰ নগৰ যেনে চন্দনগিৰি(আজিৰ দিনৰ ৰুক্মিণীনগৰ), ভীষ্মকনগৰ, ইটানগৰ, ইত্যাদি সকলো পাহাৰৰ‌ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলতে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ওপৰিও জনা যায় যে আগৰ দিনত‌ উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ বহুতো জনগোষ্ঠীৰ লোকে পাহাৰৰ দাতিকাষৰীয়া বা‌ ওখ অঞ্চলত স্থায়ী ভাৱে থাকি ভৈয়ামত খেতি কৰিছিল।<ref>উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ বহুতো জনগোষ্ঠীৰ লোকে খেতিৰ অনুসৰি ভৈয়াম আৰু পাহাৰ দুয়ো অঞ্চলতে জীৱন নিৰ্বাহ কৰিছিল।‌ প্ৰায়বোৰ লোকে তেতিয়াৰ দিনত আহু আৰু বাও ধানৰ খেতি কৰিছিল। শালি‌ কৰিলেও বেছি পৰিমাণে কৰা‌ নাছিল। বছৰৰ আৰম্ভণিতে আহু ধানৰ খেতি কৰি চপাই মেলি, বাও বা শালি খেতি কৰি বাৰিষাৰ বানৰ পৰা ৰোধ পাবলৈ বা বাৰিষাৰ বেমাৰ আজাৰ নহ'বলৈ পাহাৰৰ দাতিৰ‌ স্থায়ী অঞ্চল বোৰলৈ ঘূৰি গৈছিল। বৰাহী সকলে সেইবাবেই হয়টো চুকাফাক চৰাইদেউ পৰ্বতত থাকিবলৈ উপদেশ দিছিল। কালিকা পুৰাণৰ মতে দিক্কৰবাসিনী পীঠও বছৰৰ কেইবামাহ ধৰি পানীৰ তলত ডুব গৈছিল। কিছু লোকে হয়টো সেই সময়ত ভৈয়ামত স্থায়ী ৰুপে থাকি খেতি কৰিছিল আৰু সময়ত পাছলৈ বাকী লোকেও ভৈয়ামত স্থায়ী গাঁৱ পাতি থাকিবলৈ লৈছিল। বৰাহী চুতীয়া সকলৰ দুই শ্ৰেণী: চাং আৰু বাম বৰাহী হয়টো ইয়াৰে চিন। চুতীয়া ৰজা সকলে ব্ৰাহ্মণক ভূমিদানো‌ সম্ভৱতঃ এই কাৰণতে কৰিছিল যাতে চুতীয়া লোক সকলে ভৈয়ামত হিন্দু ধৰ্মত দিক্ষিত হৈ স্থায়ীভাৱে থাকিবলৈ লয়। পাছলৈ চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ ফলত পাহাৰীয়া অঞ্চলত বসতি নোহোৱাৰ বাবে বা সুৰক্ষাৰ ব্যৱস্থা/দূৰ্গ নোহোৱাৰ বাবে সেইবোৰ অঞ্চল পাহাৰীয়া জনজাতি সকলৰ হাতলৈ যায়। সেই কাৰণতে আহোম ৰাজ্যৰ দিনত পাহাৰীয়া জনজাতি বোৰে সঘনে ভৈয়ামৰ গাঁৱ লুণ্ঠন কৰিবলৈ ধৰে আৰু ইয়াৰ প্ৰতিৰোধৰ বাবে আহোম সকলে পছা প্ৰথা আৰম্ভ কৰে।</ref> গতিকে এই সকলো কথাৰ পৰা জনা যায় যে পাহাৰীয়া দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত থাকি ভৈয়ামত খেতি কৰা চুতীয়া সকলে মধ্যযুগৰ চুতীয়া ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠাৰ পাছৰে পৰা ক্ৰমান্বয়ে সুসংগঠিত ভাৱে ভৈয়ামতো‌ স্থায়ী ভাৱে থাকিবলৈ লয়। দেউধাই বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা "চুতীয়াৰ কথা"ৰ দ্বিতীয় আখ্যানৰ<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.201-202</ref> মতে বীৰপালে কিৰাতনী দেৱীৰ আশীৰ্বাদত দুটা সোণৰ মেকুৰী আৰু দণ্ড-খাট লাভ কৰি চোট-হিন্দুৱান খুন্তৱান(চুতীয়া ৰাজ্যৰ) ৰজা হৈছিল আৰু শদিয়াত আছিল ("পৰদিনা চৰুৰ ঢাকন গুচাই চালে, সোণৰ বিড়ালী দুটী পালে, দণ্ড-খাট পালে। সেইদিন ধৰি সকলৰে সোধ-পোছ দিন দিন ধৰি পালে। ছোট হিন্দুৱানৰ খুন্তৱানৰ ৰজা হ'ল। শদিয়াত সিটো ৰজা অবাক ৰূপে থাকে।")। ইয়াৰ পৰা বুজিব পাৰি যে বীৰপালৰ বসতি(স্বৰ্ণগিৰি চুতীয়া ৰাজ্য) শদিয়া অঞ্চলতে আছিল। দেউধাই বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা চন্দ্ৰগিৰি নামৰ চুতীয়া ৰাজ্য খনো বৰ্তমান শদিয়াতে অৱস্থিত আছিল। এইখন পাছলৈ স্বৰ্ণগিৰিৰ চুতীয়া ৰজা ৰত্নধ্বজপালে নিজৰ অধীনলৈ আনি বৃহৎ চুতীয়া ৰাজ্য গঠন কৰিছিল। চন্দ্ৰগিৰি অঞ্চলতে নীতিপালে আহোম ৰজাৰ লগত যুদ্ধ কৰিছিল, যাৰ বাবে তেওঁক "চন্দ্ৰ নাৰায়ণ" বুলিও কোৱা হৈছিল<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.200</ref>। গোপাল চন্দ্ৰ বৰুৱাৰ টাই ভাষাৰ বুৰঞ্জীত এই অঞ্চলটোক "দৈ-চন্দন"(টাই ভাষাত দৈ=পাহাৰ) কোৱা হৈছে। ৰানী সাধনীয়ে এই অঞ্চলতে প্ৰাণ ত্যোগ কৰিছিল।  ৰত্নধ্বজপালে বস কৰা ৰাজ্য স্বেতাগিৰি সম্ভৱত বৰ্তমান লখিমপুৰ জিলাত আছিল কাৰণ এই ৰাজ্য দখল কৰা পাছতে তেওঁ বৰ্তমান মাজুলীত নিজৰ ৰাজধানী হিচাপে "ৰতনপুৰ" নামৰ এখন নগৰ গঠন কৰিছিল<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.193</ref> । "ঢোল বাই ক'ত? ৰতনপুৰত। খোল বাই ক'ত? ৰতনপুৰত", এই বিখ্যাত পুৰণি গীতটো চুতীয়া ৰাজধানী ৰতনপুৰক লৈয়ে সৃষ্টি কৰা হৈছিল। এই ৰতনপুৰতে পাছলৈ নৱ-বৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ সত্ৰ এখনো স্থাপন কৰা হৈছিল। পৰবৰ্তী কালত ৰত্নধ্বজপালে নিজৰ ৰাজধানী শদিয়াত স্থায়ী ৰূপে গঠন কৰিছিল<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.193</ref>। আহোম সকলৰ বুৰঞ্জীত উল্লেখ থকাৰ মতে চুকাফা ৰাজকুমাৰ মাও-লুং দেশত থাকোতে অসমত পাছখন ৰাজ্য আছিল: চুতীয়া, কমতেশ্বৰ, কছাৰী, বৰাহী আৰু মৰাণ। চুকাফাই চৰাইদেউত ৰাজধানী পতাৰ আগতে বাটত বহুতো চুতীয়াক লগ পাইছিল<ref>Bhuyan, S.K., Satsari Buranji, p.4</ref>। যিহেতু চুকাফাই চৰাইদেউত নগৰ গঢ়া আগতে নামৰুপ, তিপাম, অভয়পুৰ, হাবুং, শিমলুগুৰি আৰু চনটক বাস কৰি আহিছিল। গতিকে এইবোৰ অঞ্চলৰে কিছুমান জেগাত চুতীয়া সকলৰ বসতি আছিল বুলি ধৰিব পৰা যায়। বহুতো চুতীয়া পৰিয়াল (যেনে চোম-চিৰিং, চাংচাই, খাতুৱাল চেতিয়া, ইত্যাদি) চুকাফাৰ দিনতে আহোম জাতিত অন্তৰ্ভুক্ত হৈ বিলীন হৈ গৈছিল<ref>Goswami, Hemchandra, Purani Asam Buranji, p. 23, 25</ref>। এই সকলো তথ্যৰ পৰা ধৰিব পাৰি যে ১২-১৩ শতিকাত চুতীয়া ৰাজ্য সেই সময়ত লখিমপুৰ, ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ পৰা শদিয়া আৰু অৰুণাচলৰ সীমান্ত অঞ্চলৰ লৈকে বিয়পি আছিল।  ==চুতীয়া ৰাজ্যৰ অঞ্চল সমূহ== ===ৰাজধানী অঞ্চল=== চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰাণকেন্দ্ৰ আৰু ৰাজধানী আছিল শদিয়া বা সধয়াপুৰ। চুতীয়া ৰজা সকলে নিজকে সধয়াপুৰেশ্বৰ বা সধয়াধিপতি বুলি চিনাকি দিছিল <ref>Shin, Jae-eun, Descending from Demons, Ascending to Kshatriyas, p.5.</ref> শদিয়াৰ কীৰ্তিচিহ্ন সমূহতো চুতীয়া ৰজাৰ নাম খোদিত আছে। ভীষ্মক নগৰ আৰু ৰুক্মিণী নগৰৰ ইটাত চুতীয়া ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণ আৰু প্ৰত্যক্ষ নাৰায়ণৰ নাম খোদিত আছে<ref>Neog, Maheswar, Lights on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh, p.814</ref>। তাম্ৰেশ্বৰী শালৰ ইটাৰ দেৱালখন চুতীয়া ৰজা মুক্ত-ধৰ্মনাৰায়ণে নিৰ্মাণ কৰাইছিল <ref>A Sircar, D.C, Journal of Ancient Indian History, p. 21</ref>। [[File:Brick with king Pratyakshnarayan's name.jpg|thumb|ভীষ্মক নগৰ আৰু শদিয়াৰ পদুম পুখুৰীত উদ্ধাৰ হোৱা নৃপতি শ্ৰী শ্ৰী প্ৰত্যক্ষ নাৰায়ৰণ নাম খোদিত থকা ইটা। এই ৰজা জনৰ নাম ঘিলামৰাত উদ্ধাৰ হোৱা সধয়াধিপতি সত্যনাৰায়ণৰ ফলিতো উল্লেখ কৰা আছে।]] ===উত্তৰ কূলৰ অঞ্চল=== ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰৰৰ উত্তৰ পাৰৰ সীমাৰ কথা বুৰঞ্জী সমূহত পোনপটীয়াকৈ উল্লেখ পোৱা নাযায়। তথাপিও বুৰঞ্জী সমূহত উল্লেখ কৰা আছে যে চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা পাছত আহোম ৰজা চুহুংমুঙে ভৰালী‌ নৈ পাৰ হৈ ৰাউতা-তেমনীৰ (আজিৰ দিনৰ দৰং-নগাঁৱৰ অঞ্চল) ভূঞা সকলক বস কৰিছিল<ref>According to ''Purani Assam Buranji'', p.27. the twelve Bara Bhuyans of Rowta-Temani (mid-Assam, on either banks of the Brahmaputra) namely Utai, Tamai, Rai, Sakai, Kausika, Uzir, Laskar, Comdar, Sanatana, Keho, Rambhat and Bhakat with four sub-Bhuyans each, were transported and settled in various places of Uttara-kula (Biswanath, Lakhimpur districts). The Lacam Kalita Bhuyan family was placed at Bahbari(Lakhimpur), while one of them was settled on the river Sonari(Dhakuakhana), and another on the hills. As per ''Satsari Buranji'', p.16, Suhungmung suppressed the Baro-Bhuyans in Rowta. The people of the region were placed under the leadership of the Baro-Bhuyans and re-settled at different places of the kingdom.</ref>। গতিকে ইয়াৰ পৰা বুজিব পাৰি যে ভৰালী নদীৰ লৈকে চুতীয়া ৰাজ্য বিয়পি আছিল। ৰজা সত্এযনাৰায়ণৰ দিনত বা‌ তাৰো পাছৰ লৈকে এই পশ্চিম সীমা কমতাপুৰৰ লৈকে পাইছিল গৈ। বৰ্তমান লখিমপুৰৰ সোৱনশিৰি অঞ্চলতো চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল। সেই অঞ্চল পুৰণি কালত হাবুং বুলি জনা গৈছিল। শদিয়াৰ চেপাখোৱা তামৰ ফলিত উল্লেখ থকাৰ মতে চুতীয়া ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ আদেশত ১৪২৮ চনত হাবুঙাধিপতি বৃহৎ পাত্ৰয়েই ব্ৰাক্ষ্মণক ভূমিদান কৰিছিল<ref>Neog, Maheswar, Lights on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh, p.818.</ref><ref>Guha, Amalendu, Pre-Ahom Roots and the Medieval State in Assam: A Reply, p. 73, “Habung was a Chutiya dependency; that still earlier it was an autonomous principality of Brahmins; and that the latter's origins could be traced back to a circa 10th-century copper-plate and grant issued by king Ratnapala”.</ref>। চুতীয়া ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণে ১৪০২ চনত সোৱণশিৰিৰ পশ্চিম দিশত(বৰ্তমান লক্ষিমপুৰ নগৰৰ ওচৰত) আৰু ১৩৯২ চনত সত্যনাৰায়ণ ৰজাই ধৱলী(বগীনদী) নৈৰ পাৰত ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰিছিল<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.583</ref>। ১৫২২ চনত ধীৰনাৰায়ণ ৰজাই ঢকুৱাখনাত ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰিছিল<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.590</ref>। এই সকলো কথাৰ পৰা জনা যায় যে বৰ্তমানৰ লখিমপুৰ জিলাখন সম্পূৰ্ণ ভাবে চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল। ধেমাজি জিলাৰ চিচিবৰগাঁও-বৰদলনি অঞ্চলত বহুতো পুৰণি চুতীয়া যুগৰ ধ্বংসাৱশেষ দেখিবলৈ পোৱা যায়<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.439</ref>। জোনাইৰ ৰজাখনা অঞ্চলত ১৩-১৪ শতিকাৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ ইটাৰ দুৰ্গৰ অৱশেষ পোৱা গৈছিল<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.441; Indian Archaeology 1986-87, p. 22</ref>। বিশ্বনাথ জিলা যে চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল, সেই কথা চুতীয়া যুগৰ কীৰ্তিচিহ্ন সমূহৰ পৰা পুহৰলৈ আহে। চুতীয়া যুগৰ খনিকৰ সকলে কিবা উল্লেখযোগ্য কীৰ্তিচিহ্ন নিৰ্মাণ কৰিলে এক বিশেষ ধৰণৰ চিহ্ন কিছুমান ব্যৱহাৰ কৰিছিল। বিশ্বনাথ জিলাৰ অৰুণাচল সীমান্তৰ বুঢ়ৈ দুৰ্গ, নক্সাপৰ্বত দুৰ্গ আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ পাৰৰ উমাতুমনি দ্বিপ তাৰে প্ৰমাণ। হুবহু একেই খনিকৰ চিহ্ন শদিয়াৰ তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ, বুঢ়াবুঢ়ী শাল, ইটা পুখুৰী, ইত্যাদি জেগাত দেখিবলৈ পোৱা গৈছে। উল্লেখযোগ্য যে তাম্ৰেশ্বৰীৰ যিখন শিল-ইটাৰ দেৱালত এই চিহ্ন সমূহ খোদিত আছিল, সেই খন চুতীয়া ৰজা মুক্তধৰ্মনাৰায়ণে ১৪৪২ চনত নিৰ্মাণ কৰিছিল।<ref>A Sircar, D.C, Journal of Ancient Indian History, p. 21; Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.589; Journal of the Asiatic Soceity of Bengal, 1848, p.467</ref> জনা মতে নক্সাপৰ্বত(১৪০০-১৫০০ খ্ৰীষ্টাব্দ)<ref>Tada, Tage, Archaeological remains of Arunachal Pradesh up to 16th century, p.183</ref> আৰু বুঢ়ৈ দুৰ্গ<ref> Barua, Kanaklal, Early History of Kamrupa, p.271</ref> প্ৰায় একে যুগৰে সৃষ্টি হয়। এই সকলো তথ্যৰ ভিথিত কনকলাল বৰুৱা আৰু মহেশ্বৰ নেওগ লৈখীয়া বিশিষ্ট ইতিহাস বিধে চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰিসীমা বিশ্বনাথ জিলা লৈকে থকা কথা স্বীকাৰ কৰিছে।<ref> Barua, Kanaklal, Early History of Kamrupa, p.271-272, "The probability is that these ruins are the traces of a Hindu or Hinduised dynasty of local rulers who ruled over a kingdom to the north of Brahmaputra and extending from the Burai river on the west to Sadiya on the east. The dynasty is evidently the line of Chutia kings who assumed the surname Pala."</ref><ref>Neog, Maheswar, "Lights on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh", p. 218, "If architectural continuity is admitted between the fortifications in the Sadiya region and the Burai river ruin site, it would be possible to believe that the kingdom of these rulers(Chutia) extended as far as the outer limit of Darrang district, in the western most extent of which Ahom conquerors settled the vanquished Chutias in the early part of the sixteenth century."</ref> ইয়াৰ ওপৰিও জনা যায় যে চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা পাছতেই (অৰ্থাৎ ১৫২৫ চনতে) আহোম ৰজাই শদিয়া, হাবুং(লখিমপুৰ), দিহিং, টিফাও(ডিব্ৰু), বানলুং(ধেমাজি) অঞ্চল সাহস কৰিবলৈ নতুনকৈ পদবী সৃষ্টি কৰিছিল<ref>Barua, Gopal Chandra, Ahom Buranji, p.59-61; Gait, Edward, A history of Assam, p. 86</ref>। গতিকে এই সমূহ অঞ্চল চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল বুলি গ'ম পোৱা যায়। [[File:Another section of the palace.jpg|thumb|চুতীয়া দুৰ্গ ভীষ্মক নগৰৰ ইটাৰ গড়ৰ এক অংশ]] ৰত্ননাৰায়ণ ৰজাই ৰাজ্য বিস্তাৰৰ তথ্য ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ শদিয়া-চেপাখোৱা তামৰ ফলিত(১৫২৮ চনৰ) পোৱা যায়। এই ফলিত উল্লেখ কৰা মতে ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ পিতৃ আছিল ৰজা ধৰ্মনাৰায়ণ আৰু ধৰ্মনাৰায়ণৰ পিতৃ ৰত্ননাৰায়ণে এসময়ত কমতাপুৰৰ লৈকে নিজৰ ৰাজ্য বিস্তাৰ কৰিছিল।   ভূমিদানৰ ফলিখনত উল্লেখ আছে<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.587</ref>, {{Quote|text="একোহভূ্ৎ কমতাপুৰে নৰপতি ভূপাল-ৱাৰাৰ্চ্চিতঃ <br /> কন্দৰ্প-প্ৰতিপক্ষ-লক্ষ-ৱিজয়ী শ্ৰী ৰত্ননাৰায়ণঃ।।"}} অৰ্থাৎ এজন হৈছিল (একোহভূৎ) কমতাপুৰৰ ৰজা (কমতাপুৰে নৰপতি), যি জন আছিল "ভূপাল সমূহৰদ্বাৰা অৰ্চিত"(ভূপাল-ৱাৰাৰ্চ্চিত) আৰু "কামদেৱৰ(আন এটা নাম কন্দৰ্প) শত্ৰুৰ বিৰুদ্ধে বিজয়ী" (কন্দৰ্প-প্ৰতিপক্ষ-লক্ষ-ৱিজয়ী) শ্ৰী ৰত্ননাৰায়ণ।   ৰত্ননাৰায়ণৰ আন এটা নাম সত্যনাৰায়ণো আছিল। এই কথা ঘিলামৰা অঞ্চলৰ বৰমূৰ্তিয়া বিলৰ তাম্ৰপত্ৰৰ পৰা জানিবলৈ পোৱা যায়। ফলিখনৰ মতে ১৩৯২ খ্ৰীষ্টাব্দত সুৰ-ৰিপু(অসুৰ) বংশৰ সধয়াপুৰৰ ৰজা নন্দিশ্বৰৰ পুত্ৰ সত্যনায়াণে ব্ৰাহ্মণক ২০০ পুৰা(৮০০ বিঘা) মাটি দান কৰিছিল। তেওঁৰ পুত্ৰ(আত্মজ) ধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাই ফলিখনৰ নবীকৰণ কৰিছিল। গতিকে ইয়াৰ পৰা বুজিব পাৰি যে ধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাৰ পিতৃ ৰত্ননাৰায়ণৰ আন এটা নাম সত্যনাৰায়ণ আছিল। উল্লেখযোগ্য যে ১৫০ বছৰ আগতে গৌৰীনায়াৰণ/ৰত্নধ্বজপালেও নিজৰ পুত্ৰ শিৱনাৰায়ণৰ লগত কমতেশ্বৰ ৰজা সন্ধয়াৰ ৰাজকুমাৰীক বিয়া কৰাই কমতা ৰাজ্যৰ লগত বন্ধুত্ব স্থাপন কৰিছিল। সম্ভৱতঃ এই কমতা ৰাজবংশ নাইকীয়া বা দুৰ্বল হৈ যোৱা ফলতে চুতীয়া ৰজা সত্যনাৰায়ণে কমতা ৰাজ্য নিজৰ অধীনলৈ আনিছিল। ===দক্ষিণ কূলৰ অঞ্চল=== চুতীয়া ৰাজ্যৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ নৈৰ দক্ষিণ পাৰৰ সীমা দিহিং নৈ আছিল। এই কথা বুৰঞ্জী সমূহত স্পষ্টকৈ উল্লেখ পোৱা যায় <ref>Assam Buranji(SM), p.9</ref><ref>Bhuyan, S.K., Satsari Buranji, p.56</ref> সেই সময়ত মাজুলী দ্বীপ সৃষ্টি হোৱা নাছিল আৰু দিহিং নৈ ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ কাষে কাষে বৈ গৈ বৰ্তমান মাজুলীৰ পশ্চিমত লগ হৈছিল। বুৰঞ্জী সমূহৰ পৰা জনা যায় যে আহোম ৰাজ্যৰ ৰাজধানী চাৰাগুৱা আৰু বকতা<ref>Ahmed, Nasir, Assam-Bengal Trade in the Medieval Period: A Numismatic Perspective, p.170, "they made Bakata(on the banks of Dihing) their capital in the reign of their king Suhungmung Svarga Narayan."; Guha, Amalendu, The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714), p.19.</ref> দিহিং নৈৰ পাৰত অৱস্থিত আছিল। গতিকে এই সকলো কথাৰ পৰা ধৰিব পাৰি যে বৰ্তমানৰ শিৱসাগৰ অঞ্চলৰো এটা অংশ চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল। ১৫২২ চনত দিহিং মুখৰ যুদ্ধত নীতিপালৰ সৈন্য বাহিনীক পৰাস্ত কৰি আহোম সেণা চুতীয়া ৰাজ্যত প্ৰবেশ কৰিছিল। চুহুংমুঙৰ সৈন্যয়ে চুতীয়া নৌ সেনাক খেদি ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰয়ে দি উজাই আহি ডিব্ৰুমুখত গড় নিৰ্মাণ কৰিছিল।ডিব্ৰু মুখ, চেচামুখ, লাৰুপাৰা আৰু সোণাৰীথ(তিনিচুকীয়া) পুণৰ ৰণ হৈছিল। গতিকে এই সকলো অঞ্চলতে চুতীয়া সকলৰ বসতি আছিল বুলি ক’ব পৰা যায়। দক্ষিণ সীমান্তত এলেকা তিপাম-নামৰূপ-বৰহাট অঞ্চল আছিল। টাই ভাষাৰ "আহোম বুৰঞ্জী" গ্ৰন্থ খনত উল্লেখ থকাৰ মতে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ সীমান্তৰ অঞ্চলৰ খামজাং প্ৰদেশৰ নঙাখাম নামৰ নৰা মুখিয়াল এজনে ১৭৭৫ চনত চুতীয়া সকলক লগত লয় হাটখোৱা গোহাঁইৰ বিৰুদ্ধে বিদ্ৰোহ কৰিছিল আৰু পৰাস্ত হৈ দিহিং/নামজিন নৈ পাৰ হৈ পূৰবৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলত আশ্ৰয় লৈছিল<ref>Barua, Gopal Chandra, Ahom Buranji, p.331</ref>। বুৰঞ্জীৰ পৰা জনা যায় যে খামজাং প্ৰদেশ পাটকাই পৰ্বতৰ‌ নং-খেও-য়ং(Lake of no return) অঞ্চলত অৱস্থিত আছিল। গতিকে ধৰিব পাৰি যে চুতীয়া ৰাজ্য এসময়ত সেই অঞ্চলৰ লৈকে বিয়পি আছিল। [[File:Stone inscription of Chutia king Muktadharmanarayana.jpg|thumb|চুতীয়া ৰজা মুক্তধৰ্মনাৰায়ণৰ ১৪৪২ চনৰ শিলৰ লিপি]] ==ৰজা সকলৰ তালিকা== {|class="wikitable" |+ '''ৰজাৰ তালিকাত''' |- ! # ! বছৰ ! ৰাজত্ব কাল ! নাম ! অন্য নাম |---- | ১. | ১১৮৭ - ১২২০ | ৩৩ ব | বীৰপাল | গয়াপাল |---- | ২. | ১২২০ - ১২৫৫ | ৩৫ ব | [[ৰত্নধ্বজপাল]] | গৌৰীনাৰায়ণ |---- | ৩. | ১২৫৫ - ১২৭০ | ১৫ ব | বিজয়ধ্বজপাল | শিৱনাৰায়ণ |---- | ৪. | ১২৭০ - ১২৮৫ | ১৫ ব | বিক্ৰমধ্বজপাল | জগতনাৰায়ণ |---- | ৫. | ১২৮৫ - ১৩০৫ | ২০ ব | গৌৰধ্বজপাল | প্ৰমত্তনাৰায়ণ |---- | ৬. | ১৩০৫ - ১৩২৫ | ২০ ব | শঙ্খধ্বজপাল | হৰিনাৰায়ণ |---- | ৭. | ১৩২৫ - ১৩৪৩ | ১৮ ব | ময়ূৰধ্বজপাল | গোলোকনাৰায়ণ |---- | ৮. | ১৩৪৩ - ১৩৬০ |১৭ ব | জয়ধ্বজপাল | বজ্ৰনাৰায়ণ |---- | ৯. | ১৩৬০ - ১৩৮০ | ২০ ব | কৰ্মধ্বজপাল | নন্দেশ্বৰ/নন্দিনৃপ |---- | ১০. | ১৩৮০ - ১৪০০ | ২০ ব | সত্যনাৰায়ণ | ৰত্ননাৰায়ণ |---- | ১১. | ১৪০০ - ১৪১৫ | ১৫ ব | লক্ষ্মীনাৰায়ণ | ধৰ্মনাৰায়ণ |---- | ১২. | ১৪১৫ - ১৪৩০ | ১৫ ব | দুৰ্লভনাৰায়ণ | |---- | ১৩. | ১৪৩০- ১৪৪৫ | ১৫ ব | মুক্তধৰ্মনাৰায়ণ | |---- | ১৪. | ১৪৪৫ - ১৪৬৫ | ২০ ব | প্ৰত্যক্ষনাৰায়ণ/প্ৰতাপনাৰায়ণ | |---- | ১৫. | ১৪৬৫ - ১৪৮০ | ১৫ ব | যশনাৰায়ণ | |---- | ১৬. | ১৪৮০- ১৫০০ | ২০ ব | পুৰন্দৰধ্বজপাল | পুৰন্দৰনাৰায়ণ |---- | ১৭. | ১৫০০ - ১৫২২ | ২২ ব | ধৰ্মধ্বজপাল | [[ধীৰনাৰায়ণ]] |---- | ১৮. | ১৫২২ - ১৫২৪ | ২ ব | নীতিপাল/নিত্যপাল | চন্দ্ৰনাৰায়ণ |} ==চুতীয়া ৰজাৰ কমতাপুৰ বিজয়== ==চীনৰ লগত সম্পৰ্ক== ==চুতীয়া ৰাজ্যৰ স্থাপত্য আৰু কীৰ্তিচিহ্ন== ==চুতীয়া-আহোম যুদ্ধ== ১৫১২ চনত চুতীয়াৰ হাবুঙৰ প্ৰদেশৰ পানবাৰী অঞ্চলত চুহুংমুঙে প্ৰৱেশ কৰে আৰু আগতে বামুণীয়া কোঁৱৰক তূলি লোৱা বামুণ পৰিয়ালটোক নিজৰ লগত লয়। বামুণ জনক সোণৰ লগুণ উপহাৰ দি হাতী-ঘাহী অধিকাৰী পাতি নিজৰ লগত লয়। পানবাৰীত থকাৰ সময়ত আহোম ৰজাই সেনা বাহিনীৰ কিছুমানক দিহিং নৈত মাছ ধৰিবলৈ পঠিয়াই। দিহিঙত ডাঙৰ বৰালী ধৰিবলৈ লওঁতে চুতীয়াই আহোম সেনাক দেখে। দিহিং নৈ চুতীয়া আৰু আহোম ৰাজ্যৰ সীমা আছিল, উত্তৰত চুতীয়া ৰাজ্য আৰু দক্ষিণত আহোম ৰাজ্য। চুতীয়াৰ পানীত মাছ ধৰিছে বুলি গম পাই মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাই (সম্ভৱতঃ এইজন দিহিং উপত্যকাৰ শাসনকৰ্তা আছিল) মানু্হ পঠিয়াই। কিন্তু আহোম সকলে মাছৰ লগতে চুতীয়া মানু্হকো ধৰি নিয়ে। এই কথা মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাই ধীৰনাৰায়ণ ৰজাৰ জোৱাঁই নিতাইক জনাই। নীতিপালৰ পৰা ধীৰনাৰায়ণে খবৰ পাই যে আহোম সেনাই দিহিঙৰ সীমা নামানি উত্তৰ পাৰৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ হাবুঙ অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰিছে।<ref>Assam Buranji (SM), p. 9</ref> ===দিখৌ-মুখৰ ৰণ=== ধীৰনাৰায়ণ ৰজাই এই কথা গম পাই যুদ্ধ কৰিবলৈ মন কৰে আৰু ১৫১৩ চনত লুইতে দি আহি দিখৌমুখত কোঠ পাতে। সেই সময়ত দিখৌ মুখ আজিৰ দিনৰ কলিয়াবৰৰ ওচৰত আছিল। চুতীয়া সেনাই দিখৌ মুখ অঞ্চলত পচলা গড় নিৰ্মাণ কৰে। তাৰ পৰা আগ বাঢ়ি আহি চেৰুৱাকটা অঞ্চলৰ নঙকামুঙ বিলৰ পাৰত কোঠ পাতে। চেৰুৱাকটাৰ পৰা এখিনি সেনা বৰনাঁৱত উঠি চিৰা আটি অঞ্চললৈ যায়। চুহুংমুঙে চাও-চুখ্ৰিং আৰু ৰাইলুঙীয়া গোহাঁইক সৈন্য দি চুতীয়াৰ বৰনাঁৱ ধৰিবলৈ সেনা পঠিয়াই। তাৰ পাছত তেওঁ চেৰুৱাকটাৰ চুতীয়া সেনাক আক্ৰমণ কৰে। চুতীয়া সেনাই শত্ৰুৰ শক্তিৰ অনুমান নাপায় যুদ্ধত পৰাজয় হব লগিয়া হয়। এই যুদ্ধত ৪ হাজাৰ চুতীয়া সৈনিক স্বহীদ হয় আৰু ৩ হাজাৰ বন্দী হয়। বন্দী সকলৰ মূৰ কাটি আহোম ৰজাই মুণ্ডমালা বান্ধিলে।<ref>Satsari Assam Buranji, p.57</ref> সাতসৰী বুৰঞ্জীৰ অনুসৰি চুতীয়া সেনা দিখৌমুখৰ পৰা উজাই আহিছিল আৰু ডিব্ৰুমুখৰ তিনিমুণি অঞ্চলত ৫ দিন পুণৰ এখন ৰণ হৈছিল, য'ত মাণিকচন্দ্ৰ বৰুৱা, ৰজাৰ ভায়েক ঢেলা আৰু বৰহুলৈ বৰুৱাই ভাগ লৈছিল। যুদ্ধত মাণিকচন্দ্ৰ বৰুৱাৰ গাত কাড় লাগিছিল আৰু বৰহুলৈ বৰুৱাকে প্ৰমুখ কৰি চুতীয়া সেনা পিছ হুঁহকি শদিয়ালৈ আহিলে। ডিব্ৰুমুখৰ এই যুদ্ধৰ কথা কিন্তু অন্য বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা হোৱা নাই, গতিকে এয়া পাছত হোৱা দিহিংমুখৰ দ্বিতীয়খন ৰণৰ বৰ্ণনাও হ'ব পাৰে যিখনত চুতীয়া সেনা পৰাস্ত হোৱাৰ পাছত আহোম সেনাই ডিব্ৰুমুখত গড় নিৰ্মাণ কৰিছিল। যুদ্ধৰ পৰাজয়ৰ ফলত দিখৌ মুখত বাকী থকা চুতীয়া সেনা সেই অঞ্চলৰ পৰা ঘূৰি আহে আৰু পানবাৰী আহোমৰ হাতলৈ যায়। তাৰ পাছত ১৫১৯ চনত চুহুংমুঙ হাবুঙৰ পৰা দিহিংমুখ অঞ্চল লৈ আহে আৰু তাত এটা কোঠ/দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰে। তেতিয়াৰ দিহিংমুখ আজিৰ দিনৰ পশ্চিম মাজুলী অঞ্চল হয়।<ref>Satsari Assam Buranji, p.57</ref><ref>Goswami, Hemchandra, Purani Assam Buranji, p.40</ref> ===দিহিং-মুখৰ প্ৰথম ৰণ=== ১৫২০ চনত চুতীয়া সেনাই এইবাৰ আকৌ ভটিয়াই আহি আহোমৰ নতুনকৈ নিৰ্মিত দিহিংমুখৰ দুৰ্গ(মৌঙখ্ৰাঙ) আক্ৰমণ কৰে। যুদ্ধত চুতীয়া সেনা জয়ী হয় আৰু আহোম সেনাপতি খেনমোঙক মাৰি আহোম সেনাক সেই অঞ্চলৰ পৰা খেদি পঠিয়াই। ফলত দিহিংমুখৰ কোঠ চুতীয়াৰ হাতলৈ যায়।<ref>Satsari Assam Buranji, p.57</ref><ref>Purani Assam Buranji, p.40</ref> ==চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতন== ===নীতিপালৰ ৰাজত্ব=== ইয়াৰ পাছতে ১৫২২ চনত ধীৰনাৰায়ণ ৰজাই [[হাবুং]] অঞ্চলৰ (বৰ্তমান ঢকুৱাখনা) ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰি সাধনী আৰু নিতাই ৰাজ্য ভাৰ দিয়ে। ৰজা হৈ নিতায়ে নীতিপাল নাম লয়। ৰজা ধীৰনাৰায়ণে ৰাজ্য ভাৰ এৰি জামাতাক যুৱৰাজ পাতি, আপোন পুত্ৰ তিনি বছৰৰ শিশু সাধক নাৰায়ণক নীতিপালৰ হাতত সমৰ্পন কৰি দেশান্তৰিত হয়। সামান্য ‌চুতীয়া ল'ৰা ৰজা হোৱাত ৰাজবংশৰ ৰাজপাট দাবীদাৰ কোঁৱৰসকল স্বাভাৱিকতে ক্ষুণ্ণ ‌হৈ পৰে। এই লোক সকলে নিত্যপালক সিংহাসনচ্যুত কৰিবলৈ ষড়যন্ত্ৰত নামে। এই ষড়যন্ত্ৰৰ মূল নায়ক ধীৰনাৰায়ণ ৰজাৰ ভায়েক সুৰজিৎ ওৰফে সুৰধ্বজপাল আছিল। ষড়যন্ত্ৰ সফল নহ'ল। নীতিপালে তেওঁৰ বিশ্বাসী চোৰাংচোৱাৰ পৰা সকলো কথা জানিব পাৰি ষড়যন্ত্ৰত লিপ্ত বিষয়াক ভাঙি নতুন মন্ত্ৰী বিষয়া নিয়োগ কৰে। পূৰ্ব্বৰ পাত্ৰ মন্ত্ৰী গুচাই সামান্য পাত্ৰ-মন্ত্ৰী পাতি লʼলে। সূৰধ্বজপালক ধৰি আনিবৰ বাবে কাচিতৰা সেনাপতিক পঠায়। কিন্তু সুৰধ্বজ দেশ এৰি পলাই যোৱাত সেই কাম সম্ভৱ নহ'ল। নীতিপালৰ দিনত নাৰায়ণ নামৰ এজন বৰসেনাপতি আৰু ৰঘূবীৰ তথা কাচিতৰা সহসেনাপতি আছিল বুলি জনা যায়। কিন্তু সময়ত নীতিপালৰ শাসন দুৰ্বল হৈ পৰে। পূৰ্বৰ সাধাৰণ বংশৰ লগৰীয়া সকলক ৰাজ্যৰ বিষয়-বাব দিবলৈ ধৰাৰ ফলত সম্ভ্ৰান্ত বংশৰ লোকৰ বিশ্বাস আৰু আনুগত্য হেৰুৱাব লগা হয়। দোষ গুণৰ সুবিচাৰ নকৰি হকে-বিহকে প্ৰজাৰ ওপৰত উৎপীড়ন চলোৱাৰ বাবেই‌ [[নীতিপাল]] প্ৰজাৰ মাজত অনীতিপাল বুলি খ্যাত হৈ পৰে।<ref>Barua, Swarnalata, "Chutia jatir Buranji, p.594.</ref> ===দিহিং-মুখৰ দ্বিতীয় ৰণ=== চুতীয়া ৰাজ্যৰ দুৰৱস্থাৰ বাতৰি আহোম ৰজা [[চুহুন্মুং]]ৰ কাণত পৰিল। ফলত সেই বছৰৰ শেষৰ পিনে(১৫২২ চন) তেওঁ চুতীয়া ৰাজ্য আক্ৰমণ কৰে। প্ৰথমতে মাজুলীৰ নঙকঙমোঙ বীলৰ ওচৰলৈ আহি তেওঁ দিহিঙমুখত(বৰ্তমানৰ পশ্চিম মাজুলী অঞ্চল) কোঠ দি থকা চুতীয়াক আক্ৰমণ কৰিবলৈ সেনা পঠায়। যুদ্ধৰ নেতৃত্বত থকা বৰগোহাঁয়ে চুতীয়া সেনাক দিহিং মুখৰ পৰা পুবলৈ ঠেলি নিয়ে আৰু লাচাই-টাই নামৰ এজনক চুতীয়াৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা বৰ-নাঁৱত উঠাই ৰজাৰ ওচৰলৈ পঠায়। সেই সময়ত ৰজা বীলৰ পৰা আগ বাঢ়ি আহি চেৰুৱাকতা নামৰ অঞ্চল এটাত আছিল। চুহুংমুঙে লাচাই-টাইক যুদ্ধৰ খবৰ লয়। লাচাই-টাই ৰজাক জনাই যে চুতীয়া সৈন্য লুইত(টিলাও) নৈ‌ ওচৰৰ অঞ্চলৰ লগতে ডিব্ৰুমুখৰ(চোপ-নাম-টিফাও) পানীত কোঠ পাতি আছে।<ref>Deodhai Assam Buranji, p. 17.</ref> ইয়াৰ পাছতে হয়টো আগতে উল্লেখ কৰি অহা ডিব্ৰুগড় ৰণখন সংঘটিত হয়। ===ডিব্ৰু-মুখ/ডিব্ৰুগড়ৰ ৰণ=== ১৫২৩ চনৰ কাতি মাহত চুহুংমুঙৰ আদেশত ফ্ৰাচেনমুঙ বৰগোহাঁই আৰু কিঙলুন বুঢ়াগোহাঁই ৰাজমন্ত্ৰীয়ে নিজৰ সমস্ত সৈন্য বাহিনী লয় ডিব্ৰুমুখলৈ আগ বাঢ়ি আহি তাত এটা গড় নিৰ্মাণ কৰে। চুহুংমুঙে চৰাইদেউ লৈ আহি ভগৱানৰ ওচৰত বলি আগ বঢ়ায়। ১৪২৩ চনৰ আঘোণ মাহত চুহুংমুঙে সৈন্য বাহিনী লয় আগ বাঢ়ি চেঁচামুখত কোঠ দিয়ে। নীতিপালে গড় বন্ধাৰ খবৰ পাই শদিয়াৰ পৰা লাৰুপাৰা(বৰ্তমান চাবুৱাৰ ওচৰৰ) লৈ আগ বাঢ়ি আহে। তাৰ পৰা তেওঁ শত্ৰুক দেশৰ পৰা খেদিবলৈ বুঢ়া বৰুৱাৰ নেতৃত্বত ডিব্ৰুমুখ লৈ সৈন্য বাহিনী পঠিয়ায়। সম্ভৱতঃ এজন ডিব্ৰু উপত্যকাৰ শাসনকৰ্তা আছিল। চুতীয়া সেনাপতি জনে ৰজাৰ আদেশ মতে ডিব্ৰুগড় আক্ৰমণ কৰে। আনপিনে চুহুংমুঙেও ডিব্ৰুমুখলৈ আহি যুদ্ধত ভাগ লয়। ফ্ৰাচেনমুঙ বৰগোহাঁই আৰু কিঙলুন বুঢ়াগোহাঁই ৰাজমন্ত্ৰীয়ে একলগ হৈ পথে দি আগ বাঢ়ি চুতীয়াৰ নৌ বাহিনীক আক্ৰমণ কৰে। চুতীয়াৰ নৌ সেনাৰ নেতৃত্বত আছিল কাচিতৰা, চুলুকী চেতিয়া (GC Baruaৰ বুৰঞ্জীত এলেঙী চেতিয়া বুলি কোৱা হৈছে) আৰু বৰপাত্ৰ নামৰ তিনিজন সেনাপতি। বৰপাত্ৰ জন সম্ভৱতঃ সোৱণশিৰি উপত্যকাৰ তথা হাবুঙৰ শাসনকৰ্তা আছিল, যিজনক তামৰ ফলিত হাবুঙাধিপতি বৃহৎ পাত্ৰ বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। কাচিতৰা আছিল লুইত উপত্যকাৰ শাসনকৰ্তা। যুদ্ধত চুতীয়া সেনা পৰাস্ত হয়। পিছ দিনা চুহুংমুঙ ৰজাই গড়ত থকা সকলো মন্ত্ৰী ডাঙৰীয়া আৰু সেনাক লগত লৈ আগ বাঢ়ি সোণাৰী অঞ্চলত (বৰ্তমান কাকপথাৰ অঞ্চল) সোমায়। <ref>Deodhai Assam Buranji, p. 17.</ref> ===নীতিপালৰ সন্ধি প্ৰস্তাৱ=== ইয়াকে দেখি নীতিপালে আহোম ৰজা লৈ কটকীৰ সৈতে কিছুমান উপহাৰ পঠায়। উপহাৰ সমূহৰ মাজত আছিল সোণৰ কাণফুলী/থুৰীয়া(তং-ৰু-খাম), সোণোৱালী‌ মেখেলা(চিন-খাম), কপাহী কাপোৰ(ফ্ৰা-নোন), শৰাই/মাইহাং (ফোন), পাটি, ইত্যাদি। সকলো উপহাৰ গ্ৰহণ কৰিও চুহুংমুঙে চুতীয়া ৰাজ সম্পদ(সোণ-ৰুপৰ মেকুৰী, সোণ-ৰুপৰ ছত্ৰ, ৰাজকীয় খাট আৰু ৰাজ দণ্ড), ১০টা দতাল হাতী, এজনী মাখুন্দী হাতী আৰু এজনী ছোৱালী বিচাৰি পঠায়। নীতিপালে ছোৱালী আৰু হাতী দিবলৈ মান্তি হয় যদিও ৰাজকীয় সম্পদ পূৰ্বপুৰুষৰ সম্পত্তি বুলি দিবলৈ নিবিচাৰে। ইয়াৰ বিপৰীতে এক মাহৰ পাছত সোণ-ৰুপৰ জাপি (কোপ-খাম-ঙেন), সোণৰ আঙঠি (খোপ-খাম), সোণৰ তোম (লিউ-খাম), সোণৰ ছত্ৰ (চাং-খাম), সোণৰ খাৰু (মাউ-খাম), সোণৰ থগা (খু-টিন-খাম), হাতী, ঘোঁৰা, হাতীৰ দাতৰ পাটি, কটাৰী আৰু পানীকমলী কাপোৰ দি পঠায়। সমান্তৰাল ভাৱে নীতিপালে লুইতৰ পাৰত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিবলৈ লয় আৰু তাতে থাকে। দুৰ্গ নিৰ্মাণৰ কথা শুনি, ৰাজসম্পদ নাপায় আৰু লগতে উপহাৰৰ মাজত কটাৰী দেখি চুহুংমুঙ ৰজাই শদিয়াপুৰ আক্ৰমণ কৰিবলৈ নিৰ্ণয় কৰে।<ref>Deodhai Assam Buranji, p. 18.</ref> ===শদিয়াৰ ৰণ=== ১৫২৪ চনৰ বহাগত লুইত নৈ পাৰ হৈ শদিয়া(সধয়াপুৰ) আক্ৰমণ কৰে। [[ব'হাগ বিহু|ব'হাগ মাহৰ বিহুৰ দিনা]] [[শদিয়া]] আক্ৰমণ কৰা হৈছিল। বিহুৰ দিনা শদিয়াৰ চাৰি শালত বৰ-বলি আয়োজন কৰা হয়, যʼত [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]] পূজাৰীৰ বাহিৰে অন্য লোকে হাতত অস্ত্ৰ লোৱাতো বৰ্জিত আছিল। আজিও এই বৰবলিৰ নিয়ম শদিয়া অঞ্চলৰ থান সমূহত পালন কৰা হয়। সেই সময়ত সৌমাৰ খণ্ডত একমাত্ৰ চুতীয়া সকলৰ মাজত হে খাৰ-বাৰুদ বা হিলৈ-বৰটোপৰ প্ৰচলন আছিল। সেই বাবে হয়তো আক্ৰমণকাৰী সকলে বিহুৰ বতৰত আক্ৰমণ কৰিবলৈ নিৰ্ণয় কৰি লৈছিল। বুৰঞ্জী সমূহৰ মতে সেই সময়ত নীতিপালে পুখুৰী এটাও খন্দাই আছিল। শদিয়াৰ দুৰ্গত কৰা আক্ৰমণ সহিব নোৱাৰি নীতিপাল চন্দনগিৰি লৈ গুচি আহে আৰু কাচিতৰা দৈথাং পৰ্বতত উঠে।<ref>Deodhai Assam Buranji, p. 19.</ref> ===চন্দনগিৰি আৰু দৈথাং পৰ্বতৰ ৰণ=== চুহুংমুঙে শদিয়াৰ বৰনগৰত থাকি ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁই আৰু কিঙলুন ৰাজমন্ত্ৰীক(বুঢ়াগোহাঁই) চন্দনগিৰি লৈ আক্ৰমণ কৰিবলৈ পঠায়। আনহাতে কনচেং ধনুদাৰী গোহাঁইক (চাও-চঙ কুঙ-ৰিণ) কাচিতৰাৰ লগত যুঁজিবলৈ দৈথাং পৰ্বতলৈ পঠায়। ইফালে চুতীয়া ৰজাৰ তামুলী গজৰাই বৰুৱাক আহোম বাহিনীয়ে বন্দী কৰে‌ আৰু চুতীয়া ৰজা ৰাণীৰ আত্মগোপন স্থান প্ৰকাশ কৰিবলৈ বাধ্য হয়।<ref>Bhuyan, S.K.,''Assam Buranji(SM)'',p.10</ref> পিছত তেওঁ আহোম বিষয়াসকলক জনাইছিল যে চুতীয়া ৰজা ৰাণীয়ে চন্দনগিৰিৰ এটা পাহাৰীয়া নৈৰ ওচৰত আশ্ৰয় লৈছে। চন্দনগিৰি পৰ্বতত উঠিবৰ কাৰণে আহোম সেনাই আপ্ৰাণ চেষ্টা চলাইও সফল নহয়। চুতীয়া সেনাই ওপৰৰ পৰা শিল বগৰাই আৰু দলিয়াই বহুতো আক্ৰমণকাৰীৰ বধ কৰে। সাতসৰী আৰু অসম বুৰঞ্জীৰ (SM)ৰ পৰা জনা যায় যে সেই সময়ত [[সতী সাধনী|সাধনী ৰাণী]] গৰ্ভৱতী আছিল। লগতে আছিল তেওঁৰ ১২-১৩ বছৰীয়া পুত্ৰ। সাধনীৰ লগৰ ১২০ গৰাকী কুঁৱৰীয়েও শিলা কুচাই বিৰোধী পক্ষৰ সৈনিকক মাৰে। আহোম সৈন্য চন্দনগিৰি পৰ্বতত উঠিবলৈ সক্ষম নহৈ পিছুৱাই আহিব লগাত পৰে আৰু এজন চুতীয়া সৈনিকক লগত ধৰি আনে। ইয়াৰ পাছত আক্ৰমণকাৰী সকলে ৰননীতি কৰি পৰ্বতৰ তিনিফালে বেৰি ধৰিব লয়। ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁই কিছু লোকক ঘিলা গছত উঠি [[ঢোল]] বজাবলৈ আদেশ দিয়ে। হয়তো এই সকল আগতে ধৰি অনা‌ চুতীয়া বন্দী আছিল। আগৰ দিনত ঢোল বজোৱাটো যুদ্ধত জয়ৰ প্ৰতীক আছিল। ঢোল বজাই বিজয়ৰ কথা জনাই দিয়া হয়। সেই বাবে পাহাৰৰ ওপৰত উঠি থকা ৰজা ৰাণীয়ে বিহুৰ বতৰত ঢোলৰ মাত শুনি বাহিৰলৈ উলাই আহে আৰু তিনিও ফালৰ পৰা শত্ৰুৰ আক্ৰমণৰ বলি হয়। নীতিপালে শত্ৰুৰ গালৈ কাড় মাৰিবলৈ লয় যদিও বিৰোধী পক্ষৰ জানমোঙখাম হাতীবৰুৱাৰ (ফু-কে-চং) কাড় লাগি মৃত্যু বৰণ কৰে। সাধনীয়ে নিজৰ মহিলা সৈন্য বাহিনীক লগত লয় যুঁজ দিয়ে যদিও শেষত পৰাস্ত হৈ চন্দনগিৰিৰ পৰা জাপ মাৰে। প্ৰায় সংখ্যক বুৰঞ্জীত সাধনীয়ে আত্মবলিদান কৰিছিল বুলি আছে যদিও গোপাল চন্দ্ৰ বৰবৰুৱাৰ টাই ভাষাৰ বুৰঞ্জীত ৰাণীৰ (নাঙ-লুং) গাত যাঠি লাগিছিল বুলি উল্লেখ আছে। যিকি নহওক এই তথ্য পৰাও ৰানী সাধনীয়ে আত্মসমৰ্পণ নকৰি শত্ৰুৰ বিৰুদ্ধে যুঁজ দিয়াৰ কথাহে পোহৰলৈ আনে, কাৰণ আত্মসমৰ্পণ কৰা হ'লে তেওঁক যাঠি মাৰি আক্ৰমণ কৰা নহ'ল হয়। আনপিনে কাচিতৰাক কনচেঙে দৈথাং পৰ্বতত পৰাস্ত কৰে। <ref>Deodhai Assam Buranji, p. 19.</ref> [[File:Statue of Queen Sadhani Narayan.jpg|thumb|চুতীয়া বংশৰ শেষ ৰাণী বীৰাঙ্গনা সাধনী নাৰায়ণীৰ প্ৰতিমূর্তি]] ==ৰাজ্য পতনৰ পৰবৰ্তী পৰিস্থিতি== চুতীয়া ৰজা নীতিপাল, তেওঁৰ পুত্ৰ আৰু কাচিতৰা তিনিওৰে মূৰ চন্দগিৰি আৰু দৈথাঙৰ পৰা কাটি আনি শদিয়াত থকা চুহুংমুঙৰ আগত প্ৰস্তুত কৰা হয়। ৰজা আৰু পুত্ৰৰ মূৰ কেইটা নচোৱাই পৰ্বতত মুণ্ডামালা বান্ধি শেষত চৰাইদেউৰ শালৰ খটখটিত পোতি থোৱা হয়। অসম বুৰঞ্জী(SM)ৰ মতে আহোম সেনাই সাধনীৰ মৃত শৰীৰৰ পৰা কঁকালত পিন্ধা সোণৰ কঙ্কালি লয় আনি শদিয়াৰ থানলৈ আনিছিল, কিন্তু তাত কিছুমান চুতীয়াই আক্ৰমণ কৰি লাপিত ফাংত্যাং দেওধাই নামৰ এজনক বধ কৰিছিল। Edward Gaitৰ‌ A History of Assamত উল্লেখ কৰা‌ মতে ৰাণীৰ মৃত্যু যাঠী লাগ হৈছিল। GC Baruaৰ Ahom Buranjiত ৰাণীৰ(নাঙ-লুং) বিষয়ে দিয়া আছে যদিও এই অংশৰ অনুবাদ দিয়া হোৱা নাই। অংশটোত "টিং" শব্দৰ উল্লেখ চাই ক'ব পাৰি যে ইয়াতো ৰাণীৰ গাত "যাঠী" লগাৰ কথাই উল্লেখ আছে। "পুৰণি অসম বুৰঞ্জীৰ অনুসৰি কোঁৱৰী কিছুমানক কাটিছিল আৰু কিছুমানক ধৰি আনিছিল<ref>Goswami, Hemchandra,"Purani Assam Buranji, p. 42</ref>। অন্য বুৰঞ্জী সমূহত এই অংশত ৰানী সাধনীৰ(নাঙ-লুং) কথ উল্লেখ কৰা হোৱা নাই। ===চুতীয়া ৰাজ্যত পোৱা সম্পদ=== চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰা কমাৰ, সোণাৰি, কমাৰ, কুমাৰ, কহাৰ, তাতি, খনিকৰ, বাঢ়ৈ, বামুণ, কায়স্থ, গণক, ইত্যাদি বহুতো ভিন্ন ভিন্ন‌‌ বৃক্তিকৰ লোক পোৱা‌ গৈছিল। ইয়াৰ বহুতো লোকক ৰজাই নিজৰ ৰাজধানী লৈ লয় আনে। তিনি হাজাৰ চুতীয়া কমাৰক চুহুংমুঙ ৰজাই যোৰহাট জিলাৰ বছাৰ পিনে আৰু তাৰে উজনি অঞ্চলত বহুৱাইছিল<ref>Sarma, Benudhar, ''Maniram Dewan, p.287</ref>। ইয়াৰ বাহিৰে শদিয়াত বহুতো সম্পদ যেনে সোণৰ মাইহাং, কেকুৰা দোলা,‌‌ কলাই খাৰ,‌‌ সোণৰ তিনিচুকীয়া সিংহাসন, খাট, ভোগজৰা, বেলা, জাপি, পিকদান, আৰোৱান, দবা, কালি, হিলৈ, বৰটোপ (মিঠাহুলোং),‌ হিলৈ-তোলা চৰা নাও, চুতীয়া ধেনু, বৰধেনু, বাৰু-বৰ্চা, ইত্যাদি পোৱা গৈছিল। বহুতো ঘোৰা, গৰু-মʼহ আৰু হাতীও লাভ কৰা হৈছিল। সম্পদ সমূহ শদিয়াৰ পৰা দিহিং নৈয়ে দি ৰাজধানী‌ লৈ অনা হয় ‌আৰু পাছলৈ চাৰিং অঞ্চলত ৰখা হয়। চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা পাছত আহোম সকলে প্ৰথম বাৰৰ বাবে মিৰি, মিচিমি, আবৰ, দফলা, ইত্যাদি পাহাৰীয়া জাতিৰ সম্পৰ্কত আহে।<ref>Satsari Assam Buranji,p.14, 61</ref> ===চুতীয়া ভূমিৰ বিতৰণ=== শদিয়া ৰাজধানী শাসন কৰিবলৈ ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁইক তিনিশ সৈনিক দিয়া হৈছিল। শদিয়া আৰু দিহিং অঞ্চলত নতুনকৈ আহোম ৰাজ্যৰ মানুহ আনি থাকিবলৈ দিয়া হয়। ‌চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰদেশ সমূহ ভাল দৰে শাসন কৰিবলৈ বহুতো নতুন পদবী সৃষ্টি কৰা হয়। ১৫২৬ চনত চাওচেং কুঙৰিন (ধনুধৰিয়া গোহাঁই)‌ কনচেঙক থাওমৌঙ মৌঙ-তেও (ভটিয়লীয়া গোহাঁই বা নামনিয়াল সন্দিকৈ<ref>Satsari Buranji, p.62</ref>) পতা হয়। এইজনক হাবুঙ অঞ্চলত ৰখা হয় আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰৰ বিশ্বনাথৰ, লখিমপুৰ আৰু ধেমাজি শাসন কৰিবলৈ দিয়া হয়।‌ একেই বছৰতে থাওমৌঙ বানলুং (বানলুঙীয়া গোহাঁই) খেওখেনক থাওমৌঙ লৌঙ-ক্লং (দিহিঙীয়া গোহাঁই)‌ পতা‌ হয়। সেই‌ সময়ত দিহিং নৈ পাটকাইৰ পৰা ডিগবৈ, দিহিং-পাটকাই অৰণ্য, তিপাম,‌ নাহৰকটীয়া, মৰাণহাট, চেপন, বকতা, চৰগুৱা হৈ ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰৰ সমান্তৰাল ভাৱে বৈ গৈ পশ্চিম মাজুলী/বোকাখাত অঞ্চলত ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰত পাৰিছিল। এইজন গোহাঁইক দিহিং প্ৰদেশ অৰ্থাৎ মাজুলী, উত্তৰ শিৱসাগৰ, ডিব্ৰুগড় আৰু দক্ষিণ তিনিচুকীয়া লৈকে শাসন‌ কৰিবলৈ দিয়া হয়। ১৫২৬ চনত হোৱা চুতীয়া বিদ্ৰোহৰ ফলত ডিব্ৰুগড়ত নতুন এখন প্ৰদেশ গঠন কৰি ১৫২৭ত চাওলুং চুলিঙক শাসনকৰ্তা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়, যাতে ১৫২৬ৰ দৰে শদিয়া অঞ্চলত পুনৰ বিদ্ৰোহ হ'লে ডিব্ৰু প্ৰদেশৰ সেনাই শদিয়া বাহিনীৰ সহযোগ কৰিব পাৰে। ইয়াৰ উপৰিও একেই‌ সময়তে কিংলুন বুঢ়াগোহাঁইক "থাও-মুঙ-বঙেন" পাতি তিনিচুকীয়া অঞ্চল শাসন(সোণাৰীৰ পৰা লুইতৰ লৈকে) কৰিবলৈ দিয়া হয়। শদিয়াৰ মহং (নগা পাহাৰৰ মহঙতকৈ পৃথক) অঞ্চলৰ লোণৰ খাট ৰক্ষা কৰিবলৈ "থাও-মুঙ-বক্লাঙ" বা‌ হাটখোৱা গোহাঁই নিযুক্ত কৰা হৈছিল। বুৰঞ্জীৰ পৰা জনা যায় যে ১৫২৯ চনত হোৱা চুতীয়া বিদ্ৰোহত দুয়োজন গোহাঁই (ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোঁহাই আৰু কিংলুন বুঢ়াগোহাঁই) একেলগে শদিয়া-তিনিচুকীয়া অঞ্চলতে শাসন কৰি আছিল। একেই বছৰৰে(১৫২৭) শেষৰ পিনে কনচেঙক ভটিয়লীয়া গোহাঁইৰ পৰা নতুন পদবী‌ "চাও-চেঙলুং"‌(ৰাজমন্ত্ৰী) দিয়া হয়<ref>Barua, Gopal Chandra, ''Ahom Buranji'', p.61</ref>। পূৰ্বতে ৰাজমন্ত্ৰী পদবীটো বৰগোঁহাই বা বুঢ়াগোহাঁই এজনক দিয়া হৈছিল। ৰাজমন্ত্ৰী পাতি চুহুংমুঙে কনচেঙক দুয়োজন‌ গোহাঁইৰ লগত একেই শাৰিতে ৰাখি সমমৰ্যাদা দিছিল। চুতীয়াৰ বৰপাত্ৰ পদবীটো চুহুংমুঙৰ‌ দিনটো অব্যাহত আছিল। চুক্লেংমুঙ(চুহুংমুঙৰ পুত্ৰ) ৰজাৰ দিনত চুতীয়াৰ বৰপাত্ৰ এজনৰ সমৰ্থন পাই হাবুঙৰ ব্ৰাহ্মণ মুখিয়াল এজনে বিদ্ৰোহ কৰে। ফলত যুদ্ধ এখন হয় য'ত বৰপাত্ৰ জনৰ মৃত্যু হয় আৰু ব্ৰাহ্মণজন বেহাৰলৈ পলাই যায়<ref> সুকুমাৰ মহন্তৰ ঘৰত পোৱা অসম বুৰঞ্জী, ২৫ পৃষ্ঠাত আছে-"সেই সময়ত ৰজা দাই ধৰিলে, বোলে-'চুটিয়া মাৰি ভূঞা বিলাকক মাৰি-কাটি বুপা ৰজায়ে ময়েহে ৰাজ্য লৈছো। বামুণে যে ৰজা‌ হয় চুটিয়াৰ বৰপাত্ৰকনো কিহলৈ থৈছোঁ?' এহি বুলি বৰপাত্ৰক মাৰিলে, বামুণকো ‌মাৰিব চালে, সপুত্ৰবান্ধৱে বেহাৰলৈ পলাই গেʼল। " </ref>। এই বৰপাত্ৰ জন হয়টো পুৰণি চুতীয়া বৰপাত্ৰ জনেই আছিল (ডিব্ৰাৰুগড় ৰণত আত্মসমৰ্পণ কৰিব পাৰে) বা‌ একেই পৰিয়ালৰ লোক আছিল‌‌। তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছতে হয়টো "চাও-চেঙলুং" আৰু "বৰপাত্ৰ" উপাধি দুটা মিলি "বৰপাত্ৰগোঁহাই" হিচাপে জনাজাত হয়।<ref>[https://www.jstor.org/stable/3516963?read-now=1&seq=18#page_scan_tab_contents Guha, Amalendu, ''The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)'',p. 20,''It appears that the noble designation of Barpatragohain was borrowed from the civil list of Habung where the local ruler, a dependent of the Chutia king, had the title of Vrihatpatra''.]</ref> এই‌ সকলো কথাৰ পৰা সহজে ধৰিব পাৰি যে চুহুংমুঙে পূৰ্বৰ চুতীয়া বিষয়া সকলৰ ঠাইতেই একো একোটা নতুন পদবী গঠন কৰিছিল। চুতীয়া বৰপাত্ৰৰ ঠাইত প্ৰথমতে ভটিয়লীয়া গোহাঁই আৰু পাছলৈ বৰপাত্ৰ গোহাঁই, মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাৰ ঠাইত দিহিঙীয়া গোহাঁই, ডিব্ৰুৰ বুঢ়া বৰুৱাৰ ঠাইত চাওলুং চুলিঙ আৰু শদিয়া-তিনিচুকীয়াত কাচিতৰা বৰুৱা বা ৰজাৰ ঠাইত দুয়ো প্ৰমুখ গোহাঁই। ইয়াৰ পাছত দিহিঙৰ পাৰৰ বকতাত নতুন ৰাজধানী এখন নিৰ্মাণ কৰা হয়।<ref>Ahom Buranji(GC Barua), p.64</ref> [[File:Old course of Dihing river.jpg|thumb|মেপত দিহিং নৈৰ‌ ১৬ শতিকাৰ পুৰণি সুতি দেখোৱা হৈছে। এই সময়ত চৰগুৱা, বকতা, নামৰূপ আৰু তিপাম দিহিঙৰ দক্ষিণ পাৰত অৱস্থিত আছিল]] ==চুতীয়া বিদ্ৰোহ== ১৫২৪ চনত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতন হৈছিল যদিও চুতীয়া সকলৰ মনৰ পৰা স্বাধীনতা আৰু স্বৰাজৰ আশা নাইকিয়া হৈ যোৱা নাছিল। চিৰদিন স্বাধীন হৈ থকা চুতীয়া সকলে বীৰাঙ্গণা ৰাণী সাধনীৰ আত্মোৎসৰ্গৰ কথা সোঁৱৰি পুনৰ জাগ্ৰত হৈ উঠিল আৰু বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰিলে। এই বিদ্ৰোহ ১৫২৭ চনৰ পৰা ১৭০০ শতিকাৰ শেষ ভাগৰ লৈকে চলিছিল। ১৭৭০ দখকৰ মায়ামৰা বিদ্ৰোহে জাতিটোৰ শেষ বিদ্ৰোহ বুলি কব পাৰি যাৰ ফলত সকলো নহলেও এটা অংশয়ে স্বাধীন হৈ নিজৰ ৰাজ্য গঠন কৰিছিল। চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজধানী শদিয়া ধ্বংস হোৱাৰ ফলত বহুতো ৰাজকোঁৱৰ আৰু সম্ভ্ৰান্ত পৰিয়ালৰ লোকে পাহাৰীয়া মিচিং, মিচিমি জাতিৰ লোক সকলৰ মাজত আশ্ৰয় লৈছিল আৰু প্ৰথম বিদ্ৰোহ এই সকল লোকে আৰম্ভ কৰিছিল। এই কথা কোচ ৰজা সকলৰ দৰং ৰাজ বংশাৱলীতো উল্লেখ কৰা হৈছে। <poem>"পূৰ্বে চুটিয়াৰ ৰজা সিঠাৱে আছিল। অন্যায়ে অসম ছল কৰিয়া মাৰিলে॥ যিমতে মাৰিল তাৰ শুনিয়ো কাহিনী। বলে নপাৰিয়া স্বৰ্গী ৰাজা মনে গুণি॥ ৩৬৪ ... তাৰ পুত্ৰ ভাই যত সকলে পলাইল। মিৰি মিচিমিত পশি প্ৰাণক ৰাখিলা॥ চুটিয়াৰ ৰাজাক মাৰিয়া ছলে বলে। লৈলা সেহি ৰাজ্যক অসমে কৌতূহলে॥ ৩৭১</poem> ===১৫২৬ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া=== চুতীয়া সকলে প্ৰথম বিদ্ৰোহ ১৫২৬ চনৰ ফাগুন মাহত ৰাজধানী শদিয়াত ঘোষণা কৰিছিল, অৰ্থাৎ ৰাজ্য পতনৰ ৩ বছৰৰ পাছত। বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ আৰু ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইক সহযোগ কৰিবলৈ দিহিঙীয়া গোহাঁইক পঠিওৱা হৈছিল। যুদ্ধত বিদ্ৰোহী সকলৰ হাতত ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইৰ হাতী প্লাইপাম আৰু দিহিঙীয়া গোহাঁই মৰা পৰিছিল। কিন্তু শেষ পৰ্যায়ত বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হৈ উভতি যাবলৈ বাধ্য হ'ল। এই বিদ্ৰোহৰ ফলত চুহুংমুঙ ৰজাই বহুতো প্ৰশাসনীয় পৰিবৰ্তন কৰিবলৈ বাধ্য হৈছিল। ১৫২৭ চনৰ জেঠ মাহত, ডিব্ৰুগড় অঞ্চলত নতুন এখন প্ৰদেশ গঠন কৰি তাত চাওলুং চুলিঙক শাসনকৰ্তা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হৈছিল, যাতে শদিয়া অঞ্চলত পুনৰ বিদ্ৰোহ হ'লে ডিব্ৰু প্ৰদেশৰ সেনাই শদিয়া বাহিনীৰ সহযোগ কৰিব পাৰে। ইয়াৰ উপৰিও কিংলুন বুঢ়াগোহাঁইক "থাও-মুঙ-বঙেন" পাতি পশ্চিম শদিয়া অঞ্চলত (তিনিচুকীয়াৰ সোণাৰিৰ(কাংখাম) পৰা লুহিত নদীৰ গুৰি লৈকে) শাসন কৰিবলৈ দিয়া হ'ল। ===১৫২৯ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া=== প্ৰথম বিদ্ৰোহৰ দুবছৰ পাছতে ১৫২৯ চনৰ পুহ মাহত শদিয়াৰ চুতীয়া সকলে আকৌ মুৰ দাঙি উঠিলে। এইবাৰ চুহুংমুঙ ৰজাই ফ্ৰাচেংমুঙক সহযোগ কৰিবলৈ চাও চুক্লান (তিপামৰ পৰা) আৰু কিংলুনক সহযোগ কৰিবলৈ চাওলুং চুলিঙক (ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা) পঠিয়ালে। ইয়াৰ পাছত চুহুংমুঙে চুক্লেংমুঙ ৰাজকোঁৱৰক ৰাজধানীত ৰাখি সকলো বিষয়ববীয়াৰ সৈতে নিজে শদিয়া আহি উপস্থিত হয়। লুহিতৰ পাৰত, ডিবাং নৈৰ পাৰত, মাৰানকাও, চন্দনগিৰি পৰ্বত, দৈথাং পৰ্বত, ইত্যাদি বিভিন্ন ঠাইত কেইবাখনো যুদ্ধ হয়। প্ৰথম পৰ্যায়ত বিদ্ৰোহী সকলে চাও চুলিঙক ধৰি নিবলৈ সক্ষম হৈছিল কিন্তু পাছৰ পৰ্যায়ত এৰি দিলে। বহু মাহ যুদ্ধ লগা পাছত শেষত বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হ'ল। যুদ্ধত লাভ কৰা সকলো ধন আৰু সম্পত্তি ৰজা আৰু মন্ত্ৰী সকলে নিজৰ মাজতে ভাগ কৰি ল'লে আৰু ৰজাই বৰগোহাঁই আৰু বুঢ়াগোহাঁইক শদিয়াত ৰাখি নিজে ৰাজধানী লৈ ঘূৰি গ'ল। ===১৫৪২ চনৰ বিদ্ৰোহ, দিচাং নৈৰ পাৰত=== চুতীয়া সকলে পুনৰ বাৰ ১৫৪২ চনত ৰজা চুক্লেংমুঙৰ দিনত বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰে কৰিছিল। এইবাৰ ১৫৪২ চনৰ বহাগ মাহত ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে শিৱসাগৰৰ দিচাং নৈৰ ওচৰত আহোম মন্ত্ৰী চেং-হাননক পৰাস্ত কৰি স্বৰাজ ঘোষণা কৰে। কিন্তু ইয়াৰ পাছতে চুক্লেংমুঙে চাওলুং তিমাক বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ পঠিয়াই আৰু দুবছৰ লৈকে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ বিভিন্ন অঞ্চল ধ্বংস কৰে যাতে কোনো চুতীয়া সকলে পুনৰ বিদ্ৰোহ কৰিবলৈ সাহস নকৰে। ===১৫৫০ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া=== ১৫৫০ চনত শদিয়াখোৱা গোহাঁইৰ মৃত্যুৰ পাছত, কংসপাত্ৰ নামৰ চুতীয়া নায়ক এজনে শদিয়াত বিদ্ৰোহ কৰি নিজকে ৰজা বুলি ঘোষণা কৰিছিল। আহোম ৰাজ্যৰ বহুতো ৰাজকোঁৱৰে তেওঁক সহযোগ কৰিছিল আৰু শদিয়াত উপস্থিত হৈ আহোম ৰজাৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ কৰিবলৈ সাজু হৈছিল। এই যুদ্ধ ৩ বছৰ লৈকে চলিছিল আৰু শেষত কংসপাত্ৰৰ লগতে বহুতো চুতীয়াই মৃত্যু বৰণ কৰিছিল। ৰাজকোঁৱৰ সকলৰ ভিতৰত কিছুমানৰ মৃত্যু হৈছিল আৰু বাকী থকা সকলক বন্দী বনাই পাছলৈ চাৰিঙত থাকিবলৈ দিয়া হৈছিল। ===১৫৬৫ চনৰ বিদ্ৰোহ, নামৰূপ আৰু খেৰাম=== ১৫৬৫ চনৰ মাঘ মাহত ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰি নামৰূপ আৰু খেৰাম(বৰ্তমান ডিব্ৰুগড়ৰৰ খেৰেমীয়া) অঞ্চলৰ আহোম গাঁও সমূহ আক্ৰমণ কৰি লুণ্ঠন কৰিছিল। ৰজাই বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ চাওলুং তিপামক পঠিয়াইছিল। বিদ্ৰোহী সকলৰ লগত হোৱা যুদ্ধত চাওলুং তিমাৰ হাতী আহত হৈছিল যাৰ বাবে তেওঁ যুদ্ধ এৰি দিহিং পাৰ হৈ উভতি আহে। ইয়াৰ পাছত বিদ্ৰোহৰ কি পৰিণতি হ'ল গম পোৱা নাযায়। সম্ভৱতঃ পাছলৈ বিদ্ৰোহ দমন কৰা হৈছিল। ===১৫৭২ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া=== ১৫৭২ চনত পুনৰ বাব চুতীয়া সেনাপতি এজনৰ নেতৃত্বত শদিয়া অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে মুৰ দাঙি উঠে। বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ চাওলুং চাৰিং, চাওফ্ৰাংমুঙ বৰগোহাঁই, শদিয়া খোৱা গোঁহাই, ইত্যাদি বহুতো বিষয়ববীয়াক পঠিওৱা হৈছিল। আহোম সেনাৰ তুলনাত বিদ্ৰোহী সকলৰ সংখ্যা কম থকাৰ বাবে বিদ্ৰোহী সকল কানচাই আৰু পুখুৰীখনা নামৰ অঞ্চল লৈ আতঁৰি আহিছিল আৰু সেই অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলৰ সহযোগত পুনৰ ৰণ কৰিছিল। কিন্তু দুৰ্ভাগ্যবশতঃ বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হৈছিল। চুতীয়া সেনাপতি, কানচাইৰ মুখিয়াল আৰু অন্য বহুতো চুতীয়া সৈন্যক বন্দী বনাই ৰাজধানী লৈ লয় অনা হৈছিল। ===১৬৬৫ চনৰ বিদ্ৰোহ, উত্তৰ পাৰ=== ১৬৬৫ চনত আহোম সেনা নগা সকলৰ লগত হোৱা যুদ্ধত ব্যস্ত আছিল। এই সুযোগ লয়, উত্তৰ পাৰৰ লখিমপুৰৰ এখিনি চুতীয়া লোকে মিৰি আৰু দফলা লোকৰ লগত মিলি বিদ্ৰোহ কৰিছিল। কিন্তু বিদ্ৰোহ সফল নহ'ল। ===১৬৭৩ চনৰ বিদ্ৰোহ, উত্তৰ পাৰ=== ১৬৭৩ চনত ধেমাজি অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰি ৰূপা(বৰ্তমানৰ ৰূপহী) আৰু ডিমৌ(বৰ্তমানৰ ধেমাজিৰ ডিমৌ) মিৰি সকলে আহোম ৰজাক কৰ হিচাপে দিয়া মাৰ নাও তোলাই লৈ গৈছিল। এই কথা শুনি আহোম ৰজাই চুতীয়া অঞ্চললৈ কটকী পঠিয়াই নাও সমূহ ঘূৰাই দিবলৈ আদেশ কৰিছিল, কিন্তু চুতীয়া সকলে আদেশ নামানিলে। ইয়াৰ পাছত সকলো চুতীয়া দেউলীয়া নামৰ গাঁৱ এখনত একগোট হৈছিল। কটকীৰ খবৰ পাই আহোম ৰজাই তিনিমুখিয়া অঞ্চলত থকা নাৰাই নামৰ চুতীয়া বিদ্ৰোহী নেতা জনক ধৰি আনিবলৈ সৈনিক পঠিয়ালে। ইয়াৰ পাছত ৰজাই শদিয়াখোৱা গোঁহাই আৰু মৰঙ্গীখোৱা গোহাঁইক চেঁচামুখত গড় নিৰ্মাণ কৰি যুদ্ধৰ বাবে সাজু হ'বলৈ আদেশ দিলে। দিহিং নদীৰ পাৰত আন এটা গড় নিৰ্মাণ কৰা হ'ল। তাৰ পাছত আহোম সেনাই দিহিং পাৰ হৈ মাজুলী হৈ চুতীয়া গাঁৱলৈ আগ বাঢ়ি আহিল। চুতীয়া সকলেও হাতত ধেনু-কাড় লয় দেউলীয়া গাঁৱৰ পৰা মিৰি গাঁৱ এখনলৈ আগ বাঢ়ি আহিলে। আহোম ৰজাই পুনৰ চুতীয়া সকলৰ ওচৰলৈ কটকী পঠিয়াইলে। চুতীয়া বৰুৱা জনে অৱশেষত বশ্যতা স্বীকাৰ কৰিলে, কিন্তু নিজৰ গৰু-ছাগলী, হাঁহ-কুকুৰ, ইত্যাদি সকলো হেৰুৱালে। নাৰাই আৰু অন্য চুতীয়া বিদ্ৰোহী নেতা সকলক মদ্যপান কৰোৱাই পুনৰ বিদ্ৰোহ নকৰিবলৈ প্ৰতিজ্ঞা কৰালে। সবল আৰু শক্তিশালী চুতীয়া সৈনিক সকলৰ বন্দী বনোৱা হ'ল আৰু অন্য চুতীয়া সকলক প্ৰতি বছৰে কৰ হিচাপে নাও দিবলৈ আদেশ দিয়া হ'ল। ===১৭৬৯-১৮০৫ চনৰ মায়ামৰা বিদ্ৰোহ=== মায়ামৰা ধৰ্মীয় চুতীয়া সকলে ১৭৬৯ চনত আহোম ৰাজ্যৰ বিৰুদ্ধে বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰি ১৭৯১ লৈকে বেংমৰা নামৰ পৃথক ৰাজ্য এখন গঠন কৰিছিল। মায়ামৰা বিদ্ৰোহত ভাগ লোৱা জনগোষ্ঠী সমূহৰ মাজত দ্বিতীয় সৰ্বাধিক লোক চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ আছিল। বেংমৰা ৰাজ্যৰ ৰজা সৰ্বানন্দ সিংহ বীৰপালৰ বংশৰ বুৰুক চুতীয়া ৰাজপৰিয়ালৰ লোক আছিল। হয়তো ১৫২৫ চনত ৰাজ্য হেৰুৱা চুতীয়া ৰাজপৰিয়াল টোৱে সৰুকৈ হ'লেও পুনৰ বাৰ ৰাজ্য ৰাজত্ব কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। ===১৭৭৫ চনৰ বিদ্ৰোহ, ডিব্ৰু-দিহিং অঞ্চল=== মায়ামৰা বিদ্ৰোহ হৈ থাকোঁতে ডিব্ৰু-দিহিংৰ মাজৰ অঞ্চলৰ একাংশ চুতীয়াই বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰিছিল। টাই ভাষাৰ "আহোম বুৰঞ্জী" নামৰ গ্ৰন্থত উল্লেখ কৰা মতে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ সীমান্ত অঞ্চলৰ খামজাং প্ৰদেশৰ পৰা নঙাখাম নামৰ নৰা মুখিয়ালৰ লগত ধৰা সকলে আহি বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰিছিল। এই বিদ্ৰোহত চুতীয়া সকলে নৰা সকলক সহযোগ কৰিছিল। নৰা মুখিয়াল জনে ১৭৭৫ চনত চুতীয়া সকলৰ সহযোগত হাটখোৱা গোহাঁইক পৰাস্ত কৰি নিজকে ডিব্ৰু নৈৰ কাষৰ অঞ্চলৰ ৰজা বুলি ঘোষণা কৰিছিল। ৰজা হৈ নঙাখামে চুতীয়া আৰু বাৰেচিৰিঙীয়া সকলৰ মাজৰ পৰাই ফুকন আৰু বৰুৱা নিযুক্ত কৰিছিল। আহোম ৰজাই নঙাখাম আৰু চুতীয়া সকলৰ বিৰুদ্ধে বুঢ়াগোহাঁইৰ নেতৃত্বত ৪০ হাজাৰ সৈন্য পঠিয়াইছিল। সেনা সকলে আহি ৰঙাগড়াত(বৰ্তমানৰ ডিব্ৰু-চৈখোৱাৰ দক্ষিণত) উপস্থিত হৈছিল। ইয়াত পাছত তেজী আৰু দিহিং নৈৰ পাৰত যুদ্ধ হৈছিল। বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হৈ আতৰি গৈছিল। নৰা সকলে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলত আশ্ৰয় লয় আৰু চুতীয়া সকলে ধূনাগুৰি নামৰ ঠাই এদখৰত আশ্ৰয় লয়। বহুতো চুতীয়া, বাৰেচিৰিং আৰু নৰা বিদ্ৰোহীক ৰাজধানী ৰংপুৰলৈ লয় অনা হয়। তাৰে কিছুমানক মৃত্যু দণ্ড দিয়া হৈছিল আৰু আন সকলক বন্দী হিচাপে ৰখা হৈছিল।<ref>Barua, G.C, "Ahom Buranji, p. 331-333</ref> ==অসমীয়া সংস্কৃতিত চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰভাব== ==আৰু চাওক== * [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী]] * [[সতী সাধনী]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} * {{cite book | last = Gait | first = Edward | title = A History of Assam | publisher = Thacker, Spink & Co. | date = 1906 | location = Calcutta | url = http://books.google.com/books?id=w-6kr1IyHJkC}} *{{Cite journal|last=Neog|first=Maheswar|title=Light on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh in the Fourteenth and Fifteenth Centuries|date=1977|journal=Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute|volume=58/59|pages=813–820|jstor=41691751|issn=0378-1143}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{অসম বুৰঞ্জী}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ ইতিহাস]] [[শ্ৰেণী:চুতীয়া ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ সাম্ৰাজ্য আৰু ৰাজ্য]] 9itxyso887auqa517gig4lkgu48872r 601715 601714 2026-04-20T22:17:07Z Ananya Taye 28065 601715 wikitext text/x-wiki {{under construction}} {{Infobox Former Country |native_name = সধয়া/স্বধয়া |conventional_long_name = চুতীয়া সাম্ৰাজ্য |common_name= স্বধয়া, সধয়া |year_start = ১১৮৭ |date_start = |event1 = |date_event1 = |event_end = |year_end = ৭ বহাগ ১৫২৪ (সাধনী দিৱস) |date_end = |p1 = কামৰূপ ৰাজ্য |flag_p1 = Copper Plate Seal of Kamarupa Kings.jpg |s1 = আহোম ৰাজ্য |flag_s1 = |image_flag = |flag_type = |image_map = Chutia kingdom Map.png |image_map_caption = চুতীয়া ৰাজ্যৰ মানচিত্ৰ | image_coat = Chutia royal Insignia.png | symbol_type = ৰাজকীয় প্ৰতীক |capital = [[শদিয়া|সধয়াপুৰ/স্বধয়াপুৰ]] |common_languages = চুতীয়া ভাষা (ৰাজকীয়)</br>[[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] (ৰাজ্যিক) |religion = জনজাতীয় তান্ত্ৰিক (ৰাজকীয় আৰু প্ৰজা)</br> হিন্দু (একাংশ প্ৰজা) |government_type = ৰাজতন্ত্ৰ |leader1 = বীৰপাল/গয়াপাল |year_leader1 = ১১৮৭-১২২০ |leader2 = [[ৰত্নধ্বজপাল]]/গৌৰী নাৰায়ণ |year_leader2 = ১২৩০-১২৬০ |leader3 = ধৰ্মধ্বজপাল/[[ধীৰনাৰায়ণ]] |year_leader3 = ১৫২০-১৫২২ |leader4 = নীতিপাল/চন্দ্ৰ নাৰায়ণ(অন্তিম) |year_leader4 = ১৫২২-১৫২৪ |title_leader = সধেয়াধিপতি (নাৰায়ণ/পাল) |legislature = |today = [[অসম]], [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]], [[ভাৰত]] |}} '''চুতীয়া ৰাজ্য''' ({{lang-en|Sutiya kingdom}}) আছিল ত্ৰয়োদশ শতিকাত [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]]ৰ উত্তৰ পাৰে দিকাৰাই নদী<ref>Acharya,N.N.,"The history of Medieval Assam",p.232</ref><ref>William Robinson, "A descriptive account of Assam",p.323.</ref><ref>Dutta, Sristidhar, "The Mataks and their kingdom,p.28</ref> আৰু দক্ষিণ পাৰে [[দিচাং নদী]]ৰ মাজত গঠন হোৱা এক বিশাল সাম্ৰাজ্য<ref name="চুতীয়া ৰাজ্য">{{cite web | url=http://enajori.com/test/history/kingdomsofAssam/kingdomofassam1.html | title=চুতীয়া ৰাজ্য | accessdate=August 11, 2012 }}{{Dead link|date=March 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>। এই ৰাজ্য বৰ্তমানৰ [[অসম]]ৰ [[ডিব্ৰুগড় জিলা|ডিব্ৰুগড়]], [[লখিমপুৰ জিলা|লখিমপুৰ]], [[ধেমাজি জিলা|ধেমাজি]], [[তিনিচুকীয়া জিলা|তিনিচুকীয়া]], [[বিশ্বনাথ জিলা|বিশ্বনাথ]], [[মাজুলী জিলা|মাজুলী]] জিলাকে ধৰি‌ [[শিৱসাগৰ জিলা]]ৰ এটা অংশ আৰু [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ ভৈয়াম আৰু দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত বিয়পি আছিল। ইতিহাসবিদ সকলৰ মতে উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ মধ্যযুগৰ সকলো ৰাজ্যৰ ভিতৰত চুতীয়া ৰাজ্যখনে আটাইতকৈ উন্নত আৰু প্ৰগতিশীল ৰাজ্য আছিল।<ref>Guha, Amalendu (December 1983), "The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)", p.5, "The period from the 13th to the 16th century saw the emergence and development of a large number of tribal political formations in north-east India. The Chutiya, the Tai-Ahom, the Koch, the Dimasa (Kachari), the Tripuri, the Meithei (Manipuri), the Khasi (Khyriem) and the Pamar (Jaintia)—all these tribes crystallised into rudimentary state formations by the 15th century. The most developed of the tribes in the 15th century were the Chutiyas."</ref> ১১৮৭ চনত বীৰপালে শদিয়াক ৰাজধানী পাতি উত্তৰ-পূব অসম আৰু অৰুণাচলৰ কিছু অঞ্চল লয় চুতীয়া ৰাজ্য স্থাপন কৰিছিল। তেওঁৰ পুত্ৰ গৌৰী নাৰায়ণে সকলো চুতীয়াক একত্ৰিত কৰি এখন বৃহৎ ৰাজ্য গঠন কৰিছিল। উজনি অসমৰ শিৱসাগৰ(দক্ষিণ পাৰ) আৰু বিশ্বনাথ(উত্তৰ পাৰ) জিলাৰ পৰা আৰম্ভ কৰি পূব দিশত অৰুণাচলৰ পাহাৰৰ লৈকে এসময়ত চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল। ইয়াৰ পিছত প্ৰায় সোতৰজন ৰজাই এই সাম্ৰাজ্য চলাইছিল। [[কামৰূপ ৰাজ্য]] ধ্বংস হোৱাৰ লগে লগে অসমৰ উত্তৰ-পূবত চুতীয়াসকল, পশ্চিম দিশে বাৰভূঞা আৰু কমতা ৰাজ্য ক্ষমতালৈ আহিছিল<ref name="চুতীয়া ৰজা">{{cite web | url=http://www.historyfiles.co.uk/KingListsFarEast/IndiaChutiyas.htm | title=চুতীয়া ৰজা | accessdate=August 11, 2012}}</ref>। ১৪ শতিকাৰ শেষৰ ফালে চুতীয়া ৰজা সত্যনাৰায়ণে কামৰূপ আক্ৰমণ কৰা মুচলমান সকলক (সম্ভৱতঃ ১৩৮৯ত কামৰূপ দখল কৰা ঘিয়াছুদ্দিন শাহ) পৰাস্ত কৰি [[কমতা ৰাজ্য|কমতাপুৰত]] ৰজা হৈছিল আৰু কামৰূপ ৰাজ্যৰ পতনৰ পাছত পোণপ্ৰথমবাৰৰ বাবে [[শদিয়া]]ৰ পৰা [[বংগ|উত্তৰ বংগ]]ৰ [[কৰতোৱা নদী|কৰতয়া]] নৈ লৈকে এখন বৃহৎ [[কামৰূপ ৰাজ্য|বৰ-কামৰূপ]] ৰাজ্য গঠন কৰিছিল<ref>"The eastern region, whether it is called Sadhaya or Svadhaya as in the plates or Sadhiya or Sadiya as in Assamese chronicles and the western region of Kamatapura seems to be politically connected and the same Satyanarayana/Ratnanarayana might have held sway over both regions"{{harvcol|Neog|1977|p=818}}</ref> অসমৰ স্থানীয় জনজাতিসকলৰ মাজত চুতীয়াসকল অন্যতম। চুতীয়া সকল কছাৰী গোষ্ঠীৰ লোক আছিল আৰু এটা সময়ত তিব্বত-বাৰ্মীজ ভাষা ব্যৱহাৰ কৰিছিল। চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজকীয় তথা ধৰ্মীয় ভাষা বৰ্তমানৰ [[দেউৰী ভাষা]]। বৃটিছৰ দিনত এই ভাষাক ''দেউৰী-চুতীয়া'' ভাষা বুলি কোৱা হৈছিল। সাম্প্ৰতিক কালত, চুতীয়াসকলে [[অসমীয়া ভাষা]] ব্যৱহাৰ কৰে।‌ ==ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা== চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠা আৰু পতনৰ কথা কেইবাখনো বুৰঞ্জীত পোৱা যায় যেনে দেওধাই অসম বুৰঞ্জী, অসম বুৰঞ্জী (SM), ইত্যাদি। সকলো বুৰঞ্জীৰ তথ্য সসূহ প্ৰায় একেই। বৃটিছ বিষয়া ''ET Dalton‌'' আৰু ''W.B.Brown''ৰ অনুসৰি একেবোৰ আখ্যান কিম্বদন্তি ৰূপত [[মিচিং জনগোষ্ঠী|মিচিং]] আৰু [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]] লোকৰ মাজতো প্ৰচলিত আছিল।<ref>{{cite book |last=Brown |first=W.B. |title=An Outline Grammar Of The Deori Chutiya Language |publisher= Assam Secretariat Printing Office |location=Shillong |year=1895 |pages=75, 84 |quote="..as it agrees in all particulars with the traditions,I have elsewhere met with, it may merely be a compilation from them..These traditions are preserved among the Miris, the Deoris, who were the Chutiya priests (and amongst whom alone remnants of the ancient language and customs of the race are still preserved), and by some few of the Chutiyas who now call themselves Hindu Chutiyas... I have heard from them(Deoris) the story of how the Chutiya princess Sadhuni was won by the young archer (Niti Pal)... Probably enquiry would show that the other incidents of the chronicle are preserved as traditions among the Deoris in a similar modified form. }}</ref> দেউধাই বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা মতে আনুমানিক ১১৮৭ চনত চুতীয়া সকলে বিভিন্ন সৰু সৰু ৰাজ্য(বা বৃহৎ গাঁও) গঠন কৰি বাস কৰি আছিল।<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.193</ref> তাৰ ভিতৰতে স্বৰ্ণগিৰি নামৰ ৰাজ্য খনত বীৰপাল নামৰ এজন লোক ৰজা হৈ আছিল। বীৰপালৰ ৰাজ্যত ৬০ টা যৌথ পৰিয়ালৰ লোকে বাস কৰিছিল, অৰ্থাৎ প্ৰায় ৬০০০ লোক।<ref>Dutta, Sristidhar, "The Mataks and their kingdom", p.45. "Morans, Borahis, Kacharis and Chutias were the main tribes in the Matak community. As all of them were Bodos in origin, they had a common living pattern too. They lived in joint families. The number of members in a joint family sometimes exceeded one hundred."</ref> ইয়াৰ পিছত চুবুৰীয়া চুতীয়া লোকসলক পৰাস্ত কৰি তেওঁ 'গয়াপাল' নাম লৈছিল। শদিয়াক তেওঁ চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজধানী পাতিছিল। তেওঁক খুন্ত ৰজা বুলিও জনা‌ গৈছিল।<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.202</ref> ত্ৰয়োবিংশ শতিকাৰ আগভাগত [[আহোম]]সকলে অসমত তেওঁলোকৰ ৰাজ্য স্থাপন কৰিবৰ সময়ত উজনি অসমত চুতীয়াসকলেই আটাইতকৈ শক্তিশালী আছিল। চুতীয়া সকলৰ মাজত বুৰঞ্জী লিখাৰ প্ৰথা নথকাৰ বাবে তেওঁলোকৰ আটাইবোৰ ৰজাৰ নাম জনা নাযায়। দেওধাই অসম বুৰঞ্জীৰ মতে বাৰ শতিকাৰ মাজভাগৰ পৰা ষোল্ল শতিকাৰ আগভাগলৈকে মুঠ দহজন চুতীয়া ৰজাই ৰাজত্ব কৰিছিল। নোই ইলিয়াছ চাহাবৰ "হিষ্ট্ৰী অৱ দা শ্বান্‌ছ" গ্ৰন্থৰ মতে আহোম ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠাপক [[চুকাফা]]ৰ সমসাময়িক চুতীয়া ৰজা কোছীৰ আগতে তেওঁৰ বংশৰ চৌত্ৰিশজন ৰজাই ৰাজত্ব কৰিছিল। তালৈ চাই কোনো কোনো পণ্ডিতে চুতীয়াসকলে খ্ৰীষ্টীয় সপ্তম শতিকামানতে ৰাজ্য স্থাপন কৰিছিল বুলি অনুমান কৰে।<ref name="বুৰঞ্জী">{{cite book | title=মাধ্যমিক অসম বুৰঞ্জী | author=ড: স্বৰ্ণলতা বৰা | pages=১৮৪-১৯০ | isbn=81-85905-11-8}}</ref> ==ৰাজ্য বিস্তাৰ== বীৰপালৰ পুত্ৰ আছিল ৰত্নধ্বজপাল বা গৌৰীনাৰায়ণ। তেওঁ নিজৰ বাহু বলেৰে উজনি অসমৰ সকলো চুতীয়া ৰাজ্য (যেনে ৰঙ্গালগিৰি, স্বেতাগিৰি, চন্দ্ৰগিৰি, ধৱলগিৰি, নীলগিৰি, ইত্যাদি) একত্ৰিত কৰি বৃহৎ চুতীয়া ৰাজ্য গঠন কৰিছিল<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.194</ref>। সেই সময়ত প্ৰায়বোৰ ৰাজ্যৰ ৰাজধানী পাহাৰীয়া বা পাহাৰৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত পতা হৈছিল। উদাহৰণস্বৰূপে আহোমৰ চৰাইদেউ পৰ্বত, কছাৰীৰ ডিমাপুৰ/মাইবাং, কোচৰ চিকণা পৰ্বত, ইত্যাদি। পাছলৈ চুতীয়া ৰাজ্যৰ নগৰ যেনে চন্দনগিৰি(আজিৰ দিনৰ ৰুক্মিণীনগৰ), ভীষ্মকনগৰ, ইটানগৰ, ইত্যাদি সকলো পাহাৰৰ‌ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলতে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ওপৰিও জনা যায় যে আগৰ দিনত‌ উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ বহুতো জনগোষ্ঠীৰ লোকে পাহাৰৰ দাতিকাষৰীয়া বা‌ ওখ অঞ্চলত স্থায়ী ভাৱে থাকি ভৈয়ামত খেতি কৰিছিল।<ref>উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ বহুতো জনগোষ্ঠীৰ লোকে খেতিৰ অনুসৰি ভৈয়াম আৰু পাহাৰ দুয়ো অঞ্চলতে জীৱন নিৰ্বাহ কৰিছিল।‌ প্ৰায়বোৰ লোকে তেতিয়াৰ দিনত আহু আৰু বাও ধানৰ খেতি কৰিছিল। শালি‌ কৰিলেও বেছি পৰিমাণে কৰা‌ নাছিল। বছৰৰ আৰম্ভণিতে আহু ধানৰ খেতি কৰি চপাই মেলি, বাও বা শালি খেতি কৰি বাৰিষাৰ বানৰ পৰা ৰোধ পাবলৈ বা বাৰিষাৰ বেমাৰ আজাৰ নহ'বলৈ পাহাৰৰ দাতিৰ‌ স্থায়ী অঞ্চল বোৰলৈ ঘূৰি গৈছিল। বৰাহী সকলে সেইবাবেই হয়টো চুকাফাক চৰাইদেউ পৰ্বতত থাকিবলৈ উপদেশ দিছিল। কালিকা পুৰাণৰ মতে দিক্কৰবাসিনী পীঠও বছৰৰ কেইবামাহ ধৰি পানীৰ তলত ডুব গৈছিল। কিছু লোকে হয়টো সেই সময়ত ভৈয়ামত স্থায়ী ৰুপে থাকি খেতি কৰিছিল আৰু সময়ত পাছলৈ বাকী লোকেও ভৈয়ামত স্থায়ী গাঁৱ পাতি থাকিবলৈ লৈছিল। বৰাহী চুতীয়া সকলৰ দুই শ্ৰেণী: চাং আৰু বাম বৰাহী হয়টো ইয়াৰে চিন। চুতীয়া ৰজা সকলে ব্ৰাহ্মণক ভূমিদানো‌ সম্ভৱতঃ এই কাৰণতে কৰিছিল যাতে চুতীয়া লোক সকলে ভৈয়ামত হিন্দু ধৰ্মত দিক্ষিত হৈ স্থায়ীভাৱে থাকিবলৈ লয়। পাছলৈ চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ ফলত পাহাৰীয়া অঞ্চলত বসতি নোহোৱাৰ বাবে বা সুৰক্ষাৰ ব্যৱস্থা/দূৰ্গ নোহোৱাৰ বাবে সেইবোৰ অঞ্চল পাহাৰীয়া জনজাতি সকলৰ হাতলৈ যায়। সেই কাৰণতে আহোম ৰাজ্যৰ দিনত পাহাৰীয়া জনজাতি বোৰে সঘনে ভৈয়ামৰ গাঁৱ লুণ্ঠন কৰিবলৈ ধৰে আৰু ইয়াৰ প্ৰতিৰোধৰ বাবে আহোম সকলে পছা প্ৰথা আৰম্ভ কৰে।</ref> গতিকে এই সকলো কথাৰ পৰা জনা যায় যে পাহাৰীয়া দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত থাকি ভৈয়ামত খেতি কৰা চুতীয়া সকলে মধ্যযুগৰ চুতীয়া ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠাৰ পাছৰে পৰা ক্ৰমান্বয়ে সুসংগঠিত ভাৱে ভৈয়ামতো‌ স্থায়ী ভাৱে থাকিবলৈ লয়। দেউধাই বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা "চুতীয়াৰ কথা"ৰ দ্বিতীয় আখ্যানৰ<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.201-202</ref> মতে বীৰপালে কিৰাতনী দেৱীৰ আশীৰ্বাদত দুটা সোণৰ মেকুৰী আৰু দণ্ড-খাট লাভ কৰি চোট-হিন্দুৱান খুন্তৱান(চুতীয়া ৰাজ্যৰ) ৰজা হৈছিল আৰু শদিয়াত আছিল ("পৰদিনা চৰুৰ ঢাকন গুচাই চালে, সোণৰ বিড়ালী দুটী পালে, দণ্ড-খাট পালে। সেইদিন ধৰি সকলৰে সোধ-পোছ দিন দিন ধৰি পালে। ছোট হিন্দুৱানৰ খুন্তৱানৰ ৰজা হ'ল। শদিয়াত সিটো ৰজা অবাক ৰূপে থাকে।")। ইয়াৰ পৰা বুজিব পাৰি যে বীৰপালৰ বসতি(স্বৰ্ণগিৰি চুতীয়া ৰাজ্য) শদিয়া অঞ্চলতে আছিল। দেউধাই বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা চন্দ্ৰগিৰি নামৰ চুতীয়া ৰাজ্য খনো বৰ্তমান শদিয়াতে অৱস্থিত আছিল। এইখন পাছলৈ স্বৰ্ণগিৰিৰ চুতীয়া ৰজা ৰত্নধ্বজপালে নিজৰ অধীনলৈ আনি বৃহৎ চুতীয়া ৰাজ্য গঠন কৰিছিল। চন্দ্ৰগিৰি অঞ্চলতে নীতিপালে আহোম ৰজাৰ লগত যুদ্ধ কৰিছিল, যাৰ বাবে তেওঁক "চন্দ্ৰ নাৰায়ণ" বুলিও কোৱা হৈছিল<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.200</ref>। গোপাল চন্দ্ৰ বৰুৱাৰ টাই ভাষাৰ বুৰঞ্জীত এই অঞ্চলটোক "দৈ-চন্দন"(টাই ভাষাত দৈ=পাহাৰ) কোৱা হৈছে। ৰানী সাধনীয়ে এই অঞ্চলতে প্ৰাণ ত্যোগ কৰিছিল।  ৰত্নধ্বজপালে বস কৰা ৰাজ্য স্বেতাগিৰি সম্ভৱত বৰ্তমান লখিমপুৰ জিলাত আছিল কাৰণ এই ৰাজ্য দখল কৰা পাছতে তেওঁ বৰ্তমান মাজুলীত নিজৰ ৰাজধানী হিচাপে "ৰতনপুৰ" নামৰ এখন নগৰ গঠন কৰিছিল<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.193</ref> । "ঢোল বাই ক'ত? ৰতনপুৰত। খোল বাই ক'ত? ৰতনপুৰত", এই বিখ্যাত পুৰণি গীতটো চুতীয়া ৰাজধানী ৰতনপুৰক লৈয়ে সৃষ্টি কৰা হৈছিল। এই ৰতনপুৰতে পাছলৈ নৱ-বৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ সত্ৰ এখনো স্থাপন কৰা হৈছিল। পৰবৰ্তী কালত ৰত্নধ্বজপালে নিজৰ ৰাজধানী শদিয়াত স্থায়ী ৰূপে গঠন কৰিছিল<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.193</ref>। আহোম সকলৰ বুৰঞ্জীত উল্লেখ থকাৰ মতে চুকাফা ৰাজকুমাৰ মাও-লুং দেশত থাকোতে অসমত পাছখন ৰাজ্য আছিল: চুতীয়া, কমতেশ্বৰ, কছাৰী, বৰাহী আৰু মৰাণ। চুকাফাই চৰাইদেউত ৰাজধানী পতাৰ আগতে বাটত বহুতো চুতীয়াক লগ পাইছিল<ref>Bhuyan, S.K., Satsari Buranji, p.4</ref>। যিহেতু চুকাফাই চৰাইদেউত নগৰ গঢ়া আগতে নামৰুপ, তিপাম, অভয়পুৰ, হাবুং, শিমলুগুৰি আৰু চনটক বাস কৰি আহিছিল। গতিকে এইবোৰ অঞ্চলৰে কিছুমান জেগাত চুতীয়া সকলৰ বসতি আছিল বুলি ধৰিব পৰা যায়। বহুতো চুতীয়া পৰিয়াল (যেনে চোম-চিৰিং, চাংচাই, খাতুৱাল চেতিয়া, ইত্যাদি) চুকাফাৰ দিনতে আহোম জাতিত অন্তৰ্ভুক্ত হৈ বিলীন হৈ গৈছিল<ref>Goswami, Hemchandra, Purani Asam Buranji, p. 23, 25</ref>। এই সকলো তথ্যৰ পৰা ধৰিব পাৰি যে ১২-১৩ শতিকাত চুতীয়া ৰাজ্য সেই সময়ত লখিমপুৰ, ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ পৰা শদিয়া আৰু অৰুণাচলৰ সীমান্ত অঞ্চলৰ লৈকে বিয়পি আছিল।  ==চুতীয়া ৰাজ্যৰ অঞ্চল সমূহ== ===ৰাজধানী অঞ্চল=== চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰাণকেন্দ্ৰ আৰু ৰাজধানী আছিল শদিয়া বা সধয়াপুৰ। চুতীয়া ৰজা সকলে নিজকে সধয়াপুৰেশ্বৰ বা সধয়াধিপতি বুলি চিনাকি দিছিল <ref>Shin, Jae-eun, Descending from Demons, Ascending to Kshatriyas, p.5.</ref> শদিয়াৰ কীৰ্তিচিহ্ন সমূহতো চুতীয়া ৰজাৰ নাম খোদিত আছে। ভীষ্মক নগৰ আৰু ৰুক্মিণী নগৰৰ ইটাত চুতীয়া ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণ আৰু প্ৰত্যক্ষ নাৰায়ণৰ নাম খোদিত আছে<ref>Neog, Maheswar, Lights on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh, p.814</ref>। তাম্ৰেশ্বৰী শালৰ ইটাৰ দেৱালখন চুতীয়া ৰজা মুক্ত-ধৰ্মনাৰায়ণে নিৰ্মাণ কৰাইছিল <ref>A Sircar, D.C, Journal of Ancient Indian History, p. 21</ref>। [[File:Brick with king Pratyakshnarayan's name.jpg|thumb|ভীষ্মক নগৰ আৰু শদিয়াৰ পদুম পুখুৰীত উদ্ধাৰ হোৱা নৃপতি শ্ৰী শ্ৰী প্ৰত্যক্ষ নাৰায়ৰণ নাম খোদিত থকা ইটা। এই ৰজা জনৰ নাম ঘিলামৰাত উদ্ধাৰ হোৱা সধয়াধিপতি সত্যনাৰায়ণৰ ফলিতো উল্লেখ কৰা আছে।]] ===উত্তৰ কূলৰ অঞ্চল=== ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰৰৰ উত্তৰ পাৰৰ সীমাৰ কথা বুৰঞ্জী সমূহত পোনপটীয়াকৈ উল্লেখ পোৱা নাযায়। তথাপিও বুৰঞ্জী সমূহত উল্লেখ কৰা আছে যে চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা পাছত আহোম ৰজা চুহুংমুঙে ভৰালী‌ নৈ পাৰ হৈ ৰাউতা-তেমনীৰ (আজিৰ দিনৰ দৰং-নগাঁৱৰ অঞ্চল) ভূঞা সকলক বস কৰিছিল<ref>According to ''Purani Assam Buranji'', p.27. the twelve Bara Bhuyans of Rowta-Temani (mid-Assam, on either banks of the Brahmaputra) namely Utai, Tamai, Rai, Sakai, Kausika, Uzir, Laskar, Comdar, Sanatana, Keho, Rambhat and Bhakat with four sub-Bhuyans each, were transported and settled in various places of Uttara-kula (Biswanath, Lakhimpur districts). The Lacam Kalita Bhuyan family was placed at Bahbari(Lakhimpur), while one of them was settled on the river Sonari(Dhakuakhana), and another on the hills. As per ''Satsari Buranji'', p.16, Suhungmung suppressed the Baro-Bhuyans in Rowta. The people of the region were placed under the leadership of the Baro-Bhuyans and re-settled at different places of the kingdom.</ref>। গতিকে ইয়াৰ পৰা বুজিব পাৰি যে ভৰালী নদীৰ লৈকে চুতীয়া ৰাজ্য বিয়পি আছিল। ৰজা সত্এযনাৰায়ণৰ দিনত বা‌ তাৰো পাছৰ লৈকে এই পশ্চিম সীমা কমতাপুৰৰ লৈকে পাইছিল গৈ। বৰ্তমান লখিমপুৰৰ সোৱনশিৰি অঞ্চলতো চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল। সেই অঞ্চল পুৰণি কালত হাবুং বুলি জনা গৈছিল। শদিয়াৰ চেপাখোৱা তামৰ ফলিত উল্লেখ থকাৰ মতে চুতীয়া ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ আদেশত ১৪২৮ চনত হাবুঙাধিপতি বৃহৎ পাত্ৰয়েই ব্ৰাক্ষ্মণক ভূমিদান কৰিছিল<ref>Neog, Maheswar, Lights on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh, p.818.</ref><ref>Guha, Amalendu, Pre-Ahom Roots and the Medieval State in Assam: A Reply, p. 73, “Habung was a Chutiya dependency; that still earlier it was an autonomous principality of Brahmins; and that the latter's origins could be traced back to a circa 10th-century copper-plate and grant issued by king Ratnapala”.</ref>। চুতীয়া ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণে ১৪০২ চনত সোৱণশিৰিৰ পশ্চিম দিশত(বৰ্তমান লক্ষিমপুৰ নগৰৰ ওচৰত) আৰু ১৩৯২ চনত সত্যনাৰায়ণ ৰজাই ধৱলী(বগীনদী) নৈৰ পাৰত ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰিছিল<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.583</ref>। ১৫২২ চনত ধীৰনাৰায়ণ ৰজাই ঢকুৱাখনাত ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰিছিল<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.590</ref>। এই সকলো কথাৰ পৰা জনা যায় যে বৰ্তমানৰ লখিমপুৰ জিলাখন সম্পূৰ্ণ ভাবে চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল। ধেমাজি জিলাৰ চিচিবৰগাঁও-বৰদলনি অঞ্চলত বহুতো পুৰণি চুতীয়া যুগৰ ধ্বংসাৱশেষ দেখিবলৈ পোৱা যায়<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.439</ref>। জোনাইৰ ৰজাখনা অঞ্চলত ১৩-১৪ শতিকাৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ ইটাৰ দুৰ্গৰ অৱশেষ পোৱা গৈছিল<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.441; Indian Archaeology 1986-87, p. 22</ref>। বিশ্বনাথ জিলা যে চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল, সেই কথা চুতীয়া যুগৰ কীৰ্তিচিহ্ন সমূহৰ পৰা পুহৰলৈ আহে। চুতীয়া যুগৰ খনিকৰ সকলে কিবা উল্লেখযোগ্য কীৰ্তিচিহ্ন নিৰ্মাণ কৰিলে এক বিশেষ ধৰণৰ চিহ্ন কিছুমান ব্যৱহাৰ কৰিছিল। বিশ্বনাথ জিলাৰ অৰুণাচল সীমান্তৰ বুঢ়ৈ দুৰ্গ, নক্সাপৰ্বত দুৰ্গ আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ পাৰৰ উমাতুমনি দ্বিপ তাৰে প্ৰমাণ। হুবহু একেই খনিকৰ চিহ্ন শদিয়াৰ তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ, বুঢ়াবুঢ়ী শাল, ইটা পুখুৰী, ইত্যাদি জেগাত দেখিবলৈ পোৱা গৈছে। উল্লেখযোগ্য যে তাম্ৰেশ্বৰীৰ যিখন শিল-ইটাৰ দেৱালত এই চিহ্ন সমূহ খোদিত আছিল, সেই খন চুতীয়া ৰজা মুক্তধৰ্মনাৰায়ণে ১৪৪২ চনত নিৰ্মাণ কৰিছিল।<ref>A Sircar, D.C, Journal of Ancient Indian History, p. 21; Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.589; Journal of the Asiatic Soceity of Bengal, 1848, p.467</ref> জনা মতে নক্সাপৰ্বত(১৪০০-১৫০০ খ্ৰীষ্টাব্দ)<ref>Tada, Tage, Archaeological remains of Arunachal Pradesh up to 16th century, p.183</ref> আৰু বুঢ়ৈ দুৰ্গ<ref> Barua, Kanaklal, Early History of Kamrupa, p.271</ref> প্ৰায় একে যুগৰে সৃষ্টি হয়। এই সকলো তথ্যৰ ভিথিত কনকলাল বৰুৱা আৰু মহেশ্বৰ নেওগ লৈখীয়া বিশিষ্ট ইতিহাস বিধে চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰিসীমা বিশ্বনাথ জিলা লৈকে থকা কথা স্বীকাৰ কৰিছে।<ref> Barua, Kanaklal, Early History of Kamrupa, p.271-272, "The probability is that these ruins are the traces of a Hindu or Hinduised dynasty of local rulers who ruled over a kingdom to the north of Brahmaputra and extending from the Burai river on the west to Sadiya on the east. The dynasty is evidently the line of Chutia kings who assumed the surname Pala."</ref><ref>Neog, Maheswar, "Lights on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh", p. 218, "If architectural continuity is admitted between the fortifications in the Sadiya region and the Burai river ruin site, it would be possible to believe that the kingdom of these rulers(Chutia) extended as far as the outer limit of Darrang district, in the western most extent of which Ahom conquerors settled the vanquished Chutias in the early part of the sixteenth century."</ref> ইয়াৰ ওপৰিও জনা যায় যে চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা পাছতেই (অৰ্থাৎ ১৫২৫ চনতে) আহোম ৰজাই শদিয়া, হাবুং(লখিমপুৰ), দিহিং, টিফাও(ডিব্ৰু), বানলুং(ধেমাজি) অঞ্চল সাহস কৰিবলৈ নতুনকৈ পদবী সৃষ্টি কৰিছিল<ref>Barua, Gopal Chandra, Ahom Buranji, p.59-61; Gait, Edward, A history of Assam, p. 86</ref>। গতিকে এই সমূহ অঞ্চল চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল বুলি গ'ম পোৱা যায়। [[File:Another section of the palace.jpg|thumb|চুতীয়া দুৰ্গ ভীষ্মক নগৰৰ ইটাৰ গড়ৰ এক অংশ]] ৰত্ননাৰায়ণ ৰজাই ৰাজ্য বিস্তাৰৰ তথ্য ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ শদিয়া-চেপাখোৱা তামৰ ফলিত(১৫২৮ চনৰ) পোৱা যায়। এই ফলিত উল্লেখ কৰা মতে ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ পিতৃ আছিল ৰজা ধৰ্মনাৰায়ণ আৰু ধৰ্মনাৰায়ণৰ পিতৃ ৰত্ননাৰায়ণে এসময়ত কমতাপুৰৰ লৈকে নিজৰ ৰাজ্য বিস্তাৰ কৰিছিল।   ভূমিদানৰ ফলিখনত উল্লেখ আছে<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.587</ref>, {{Quote|text="একোহভূ্ৎ কমতাপুৰে নৰপতি ভূপাল-ৱাৰাৰ্চ্চিতঃ <br /> কন্দৰ্প-প্ৰতিপক্ষ-লক্ষ-ৱিজয়ী শ্ৰী ৰত্ননাৰায়ণঃ।।"}} অৰ্থাৎ এজন হৈছিল (একোহভূৎ) কমতাপুৰৰ ৰজা (কমতাপুৰে নৰপতি), যি জন আছিল "ভূপাল সমূহৰদ্বাৰা অৰ্চিত"(ভূপাল-ৱাৰাৰ্চ্চিত) আৰু "কামদেৱৰ(আন এটা নাম কন্দৰ্প) শত্ৰুৰ বিৰুদ্ধে বিজয়ী" (কন্দৰ্প-প্ৰতিপক্ষ-লক্ষ-ৱিজয়ী) শ্ৰী ৰত্ননাৰায়ণ।   ৰত্ননাৰায়ণৰ আন এটা নাম সত্যনাৰায়ণো আছিল। এই কথা ঘিলামৰা অঞ্চলৰ বৰমূৰ্তিয়া বিলৰ তাম্ৰপত্ৰৰ পৰা জানিবলৈ পোৱা যায়। ফলিখনৰ মতে ১৩৯২ খ্ৰীষ্টাব্দত সুৰ-ৰিপু(অসুৰ) বংশৰ সধয়াপুৰৰ ৰজা নন্দিশ্বৰৰ পুত্ৰ সত্যনায়াণে ব্ৰাহ্মণক ২০০ পুৰা(৮০০ বিঘা) মাটি দান কৰিছিল। তেওঁৰ পুত্ৰ(আত্মজ) ধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাই ফলিখনৰ নবীকৰণ কৰিছিল। গতিকে ইয়াৰ পৰা বুজিব পাৰি যে ধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাৰ পিতৃ ৰত্ননাৰায়ণৰ আন এটা নাম সত্যনাৰায়ণ আছিল। উল্লেখযোগ্য যে ১৫০ বছৰ আগতে গৌৰীনায়াৰণ/ৰত্নধ্বজপালেও নিজৰ পুত্ৰ শিৱনাৰায়ণৰ লগত কমতেশ্বৰ ৰজা সন্ধয়াৰ ৰাজকুমাৰীক বিয়া কৰাই কমতা ৰাজ্যৰ লগত বন্ধুত্ব স্থাপন কৰিছিল। সম্ভৱতঃ এই কমতা ৰাজবংশ নাইকীয়া বা দুৰ্বল হৈ যোৱা ফলতে চুতীয়া ৰজা সত্যনাৰায়ণে কমতা ৰাজ্য নিজৰ অধীনলৈ আনিছিল। ===দক্ষিণ কূলৰ অঞ্চল=== চুতীয়া ৰাজ্যৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ নৈৰ দক্ষিণ পাৰৰ সীমা দিহিং নৈ আছিল। এই কথা বুৰঞ্জী সমূহত স্পষ্টকৈ উল্লেখ পোৱা যায় <ref>Assam Buranji(SM), p.9</ref><ref>Bhuyan, S.K., Satsari Buranji, p.56</ref> সেই সময়ত মাজুলী দ্বীপ সৃষ্টি হোৱা নাছিল আৰু দিহিং নৈ ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ কাষে কাষে বৈ গৈ বৰ্তমান মাজুলীৰ পশ্চিমত লগ হৈছিল। বুৰঞ্জী সমূহৰ পৰা জনা যায় যে আহোম ৰাজ্যৰ ৰাজধানী চাৰাগুৱা আৰু বকতা<ref>Ahmed, Nasir, Assam-Bengal Trade in the Medieval Period: A Numismatic Perspective, p.170, "they made Bakata(on the banks of Dihing) their capital in the reign of their king Suhungmung Svarga Narayan."; Guha, Amalendu, The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714), p.19.</ref> দিহিং নৈৰ পাৰত অৱস্থিত আছিল। গতিকে এই সকলো কথাৰ পৰা ধৰিব পাৰি যে বৰ্তমানৰ শিৱসাগৰ অঞ্চলৰো এটা অংশ চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল। ১৫২২ চনত দিহিং মুখৰ যুদ্ধত নীতিপালৰ সৈন্য বাহিনীক পৰাস্ত কৰি আহোম সেণা চুতীয়া ৰাজ্যত প্ৰবেশ কৰিছিল। চুহুংমুঙৰ সৈন্যয়ে চুতীয়া নৌ সেনাক খেদি ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰয়ে দি উজাই আহি ডিব্ৰুমুখত গড় নিৰ্মাণ কৰিছিল।ডিব্ৰু মুখ, চেচামুখ, লাৰুপাৰা আৰু সোণাৰীত(তিনিচুকীয়া) পুণৰ ৰণ হৈছিল। গতিকে এই সকলো অঞ্চলতে চুতীয়া সকলৰ বসতি আছিল বুলি ক’ব পৰা যায়। দক্ষিণ সীমান্তত এলেকা তিপাম-নামৰূপ-বৰহাট অঞ্চল আছিল। টাই ভাষাৰ "আহোম বুৰঞ্জী" গ্ৰন্থ খনত উল্লেখ থকাৰ মতে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ সীমান্তৰ অঞ্চলৰ খামজাং প্ৰদেশৰ নঙাখাম নামৰ নৰা মুখিয়াল এজনে ১৭৭৫ চনত চুতীয়া সকলক লগত লয় হাটখোৱা গোহাঁইৰ বিৰুদ্ধে বিদ্ৰোহ কৰিছিল আৰু পৰাস্ত হৈ দিহিং/নামজিন নৈ পাৰ হৈ পূৰবৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলত আশ্ৰয় লৈছিল<ref>Barua, Gopal Chandra, Ahom Buranji, p.331</ref>। বুৰঞ্জীৰ পৰা জনা যায় যে খামজাং প্ৰদেশ পাটকাই পৰ্বতৰ‌ নং-খেও-য়ং(Lake of no return) অঞ্চলত অৱস্থিত আছিল। গতিকে ধৰিব পাৰি যে চুতীয়া ৰাজ্য এসময়ত সেই অঞ্চলৰ লৈকে বিয়পি আছিল। [[File:Stone inscription of Chutia king Muktadharmanarayana.jpg|thumb|চুতীয়া ৰজা মুক্তধৰ্মনাৰায়ণৰ ১৪৪২ চনৰ শিলৰ লিপি]] ==ৰজা সকলৰ তালিকা== {|class="wikitable" |+ '''ৰজাৰ তালিকাত''' |- ! # ! বছৰ ! ৰাজত্ব কাল ! নাম ! অন্য নাম |---- | ১. | ১১৮৭ - ১২২০ | ৩৩ ব | বীৰপাল | গয়াপাল |---- | ২. | ১২২০ - ১২৫৫ | ৩৫ ব | [[ৰত্নধ্বজপাল]] | গৌৰীনাৰায়ণ |---- | ৩. | ১২৫৫ - ১২৭০ | ১৫ ব | বিজয়ধ্বজপাল | শিৱনাৰায়ণ |---- | ৪. | ১২৭০ - ১২৮৫ | ১৫ ব | বিক্ৰমধ্বজপাল | জগতনাৰায়ণ |---- | ৫. | ১২৮৫ - ১৩০৫ | ২০ ব | গৌৰধ্বজপাল | প্ৰমত্তনাৰায়ণ |---- | ৬. | ১৩০৫ - ১৩২৫ | ২০ ব | শঙ্খধ্বজপাল | হৰিনাৰায়ণ |---- | ৭. | ১৩২৫ - ১৩৪৩ | ১৮ ব | ময়ূৰধ্বজপাল | গোলোকনাৰায়ণ |---- | ৮. | ১৩৪৩ - ১৩৬০ |১৭ ব | জয়ধ্বজপাল | বজ্ৰনাৰায়ণ |---- | ৯. | ১৩৬০ - ১৩৮০ | ২০ ব | কৰ্মধ্বজপাল | নন্দেশ্বৰ/নন্দিনৃপ |---- | ১০. | ১৩৮০ - ১৪০০ | ২০ ব | সত্যনাৰায়ণ | ৰত্ননাৰায়ণ |---- | ১১. | ১৪০০ - ১৪১৫ | ১৫ ব | লক্ষ্মীনাৰায়ণ | ধৰ্মনাৰায়ণ |---- | ১২. | ১৪১৫ - ১৪৩০ | ১৫ ব | দুৰ্লভনাৰায়ণ | |---- | ১৩. | ১৪৩০- ১৪৪৫ | ১৫ ব | মুক্তধৰ্মনাৰায়ণ | |---- | ১৪. | ১৪৪৫ - ১৪৬৫ | ২০ ব | প্ৰত্যক্ষনাৰায়ণ/প্ৰতাপনাৰায়ণ | |---- | ১৫. | ১৪৬৫ - ১৪৮০ | ১৫ ব | যশনাৰায়ণ | |---- | ১৬. | ১৪৮০- ১৫০০ | ২০ ব | পুৰন্দৰধ্বজপাল | পুৰন্দৰনাৰায়ণ |---- | ১৭. | ১৫০০ - ১৫২২ | ২২ ব | ধৰ্মধ্বজপাল | [[ধীৰনাৰায়ণ]] |---- | ১৮. | ১৫২২ - ১৫২৪ | ২ ব | নীতিপাল/নিত্যপাল | চন্দ্ৰনাৰায়ণ |} ==চুতীয়া ৰজাৰ কমতাপুৰ বিজয়== ==চীনৰ লগত সম্পৰ্ক== ==চুতীয়া ৰাজ্যৰ স্থাপত্য আৰু কীৰ্তিচিহ্ন== ==চুতীয়া-আহোম যুদ্ধ== ১৫১২ চনত চুতীয়াৰ হাবুঙৰ প্ৰদেশৰ পানবাৰী অঞ্চলত চুহুংমুঙে প্ৰৱেশ কৰে আৰু আগতে বামুণীয়া কোঁৱৰক তূলি লোৱা বামুণ পৰিয়ালটোক নিজৰ লগত লয়। বামুণ জনক সোণৰ লগুণ উপহাৰ দি হাতী-ঘাহী অধিকাৰী পাতি নিজৰ লগত লয়। পানবাৰীত থকাৰ সময়ত আহোম ৰজাই সেনা বাহিনীৰ কিছুমানক দিহিং নৈত মাছ ধৰিবলৈ পঠিয়াই। দিহিঙত ডাঙৰ বৰালী ধৰিবলৈ লওঁতে চুতীয়াই আহোম সেনাক দেখে। দিহিং নৈ চুতীয়া আৰু আহোম ৰাজ্যৰ সীমা আছিল, উত্তৰত চুতীয়া ৰাজ্য আৰু দক্ষিণত আহোম ৰাজ্য। চুতীয়াৰ পানীত মাছ ধৰিছে বুলি গম পাই মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাই (সম্ভৱতঃ এইজন দিহিং উপত্যকাৰ শাসনকৰ্তা আছিল) মানু্হ পঠিয়াই। কিন্তু আহোম সকলে মাছৰ লগতে চুতীয়া মানু্হকো ধৰি নিয়ে। এই কথা মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাই ধীৰনাৰায়ণ ৰজাৰ জোৱাঁই নিতাইক জনাই। নীতিপালৰ পৰা ধীৰনাৰায়ণে খবৰ পাই যে আহোম সেনাই দিহিঙৰ সীমা নামানি উত্তৰ পাৰৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ হাবুঙ অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰিছে।<ref>Assam Buranji (SM), p. 9</ref> ===দিখৌ-মুখৰ ৰণ=== ধীৰনাৰায়ণ ৰজাই এই কথা গম পাই যুদ্ধ কৰিবলৈ মন কৰে আৰু ১৫১৩ চনত লুইতে দি আহি দিখৌমুখত কোঠ পাতে। সেই সময়ত দিখৌ মুখ আজিৰ দিনৰ কলিয়াবৰৰ ওচৰত আছিল। চুতীয়া সেনাই দিখৌ মুখ অঞ্চলত পচলা গড় নিৰ্মাণ কৰে। তাৰ পৰা আগ বাঢ়ি আহি চেৰুৱাকটা অঞ্চলৰ নঙকামুঙ বিলৰ পাৰত কোঠ পাতে। চেৰুৱাকটাৰ পৰা এখিনি সেনা বৰনাঁৱত উঠি চিৰা আটি অঞ্চললৈ যায়। চুহুংমুঙে চাও-চুখ্ৰিং আৰু ৰাইলুঙীয়া গোহাঁইক সৈন্য দি চুতীয়াৰ বৰনাঁৱ ধৰিবলৈ সেনা পঠিয়াই। তাৰ পাছত তেওঁ চেৰুৱাকটাৰ চুতীয়া সেনাক আক্ৰমণ কৰে। চুতীয়া সেনাই শত্ৰুৰ শক্তিৰ অনুমান নাপায় যুদ্ধত পৰাজয় হব লগিয়া হয়। এই যুদ্ধত ৪ হাজাৰ চুতীয়া সৈনিক স্বহীদ হয় আৰু ৩ হাজাৰ বন্দী হয়। বন্দী সকলৰ মূৰ কাটি আহোম ৰজাই মুণ্ডমালা বান্ধিলে।<ref>Satsari Assam Buranji, p.57</ref> সাতসৰী বুৰঞ্জীৰ অনুসৰি চুতীয়া সেনা দিখৌমুখৰ পৰা উজাই আহিছিল আৰু ডিব্ৰুমুখৰ তিনিমুণি অঞ্চলত ৫ দিন পুণৰ এখন ৰণ হৈছিল, য'ত মাণিকচন্দ্ৰ বৰুৱা, ৰজাৰ ভায়েক ঢেলা আৰু বৰহুলৈ বৰুৱাই ভাগ লৈছিল। যুদ্ধত মাণিকচন্দ্ৰ বৰুৱাৰ গাত কাড় লাগিছিল আৰু বৰহুলৈ বৰুৱাকে প্ৰমুখ কৰি চুতীয়া সেনা পিছ হুঁহকি শদিয়ালৈ আহিলে। ডিব্ৰুমুখৰ এই যুদ্ধৰ কথা কিন্তু অন্য বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা হোৱা নাই, গতিকে এয়া পাছত হোৱা দিহিংমুখৰ দ্বিতীয়খন ৰণৰ বৰ্ণনাও হ'ব পাৰে যিখনত চুতীয়া সেনা পৰাস্ত হোৱাৰ পাছত আহোম সেনাই ডিব্ৰুমুখত গড় নিৰ্মাণ কৰিছিল। যুদ্ধৰ পৰাজয়ৰ ফলত দিখৌ মুখত বাকী থকা চুতীয়া সেনা সেই অঞ্চলৰ পৰা ঘূৰি আহে আৰু পানবাৰী আহোমৰ হাতলৈ যায়। তাৰ পাছত ১৫১৯ চনত চুহুংমুঙ হাবুঙৰ পৰা দিহিংমুখ অঞ্চল লৈ আহে আৰু তাত এটা কোঠ/দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰে। তেতিয়াৰ দিহিংমুখ আজিৰ দিনৰ পশ্চিম মাজুলী অঞ্চল হয়।<ref>Satsari Assam Buranji, p.57</ref><ref>Goswami, Hemchandra, Purani Assam Buranji, p.40</ref> ===দিহিং-মুখৰ প্ৰথম ৰণ=== ১৫২০ চনত চুতীয়া সেনাই এইবাৰ আকৌ ভটিয়াই আহি আহোমৰ নতুনকৈ নিৰ্মিত দিহিংমুখৰ দুৰ্গ(মৌঙখ্ৰাঙ) আক্ৰমণ কৰে। যুদ্ধত চুতীয়া সেনা জয়ী হয় আৰু আহোম সেনাপতি খেনমোঙক মাৰি আহোম সেনাক সেই অঞ্চলৰ পৰা খেদি পঠিয়াই। ফলত দিহিংমুখৰ কোঠ চুতীয়াৰ হাতলৈ যায়।<ref>Satsari Assam Buranji, p.57</ref><ref>Purani Assam Buranji, p.40</ref> ==চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতন== ===নীতিপালৰ ৰাজত্ব=== ইয়াৰ পাছতে ১৫২২ চনত ধীৰনাৰায়ণ ৰজাই [[হাবুং]] অঞ্চলৰ (বৰ্তমান ঢকুৱাখনা) ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰি সাধনী আৰু নিতাই ৰাজ্য ভাৰ দিয়ে। ৰজা হৈ নিতায়ে নীতিপাল নাম লয়। ৰজা ধীৰনাৰায়ণে ৰাজ্য ভাৰ এৰি জামাতাক যুৱৰাজ পাতি, আপোন পুত্ৰ তিনি বছৰৰ শিশু সাধক নাৰায়ণক নীতিপালৰ হাতত সমৰ্পন কৰি দেশান্তৰিত হয়। সামান্য ‌চুতীয়া ল'ৰা ৰজা হোৱাত ৰাজবংশৰ ৰাজপাট দাবীদাৰ কোঁৱৰসকল স্বাভাৱিকতে ক্ষুণ্ণ ‌হৈ পৰে। এই লোক সকলে নিত্যপালক সিংহাসনচ্যুত কৰিবলৈ ষড়যন্ত্ৰত নামে। এই ষড়যন্ত্ৰৰ মূল নায়ক ধীৰনাৰায়ণ ৰজাৰ ভায়েক সুৰজিৎ ওৰফে সুৰধ্বজপাল আছিল। ষড়যন্ত্ৰ সফল নহ'ল। নীতিপালে তেওঁৰ বিশ্বাসী চোৰাংচোৱাৰ পৰা সকলো কথা জানিব পাৰি ষড়যন্ত্ৰত লিপ্ত বিষয়াক ভাঙি নতুন মন্ত্ৰী বিষয়া নিয়োগ কৰে। পূৰ্ব্বৰ পাত্ৰ মন্ত্ৰী গুচাই সামান্য পাত্ৰ-মন্ত্ৰী পাতি লʼলে। সূৰধ্বজপালক ধৰি আনিবৰ বাবে কাচিতৰা সেনাপতিক পঠায়। কিন্তু সুৰধ্বজ দেশ এৰি পলাই যোৱাত সেই কাম সম্ভৱ নহ'ল। নীতিপালৰ দিনত নাৰায়ণ নামৰ এজন বৰসেনাপতি আৰু ৰঘূবীৰ তথা কাচিতৰা সহসেনাপতি আছিল বুলি জনা যায়। কিন্তু সময়ত নীতিপালৰ শাসন দুৰ্বল হৈ পৰে। পূৰ্বৰ সাধাৰণ বংশৰ লগৰীয়া সকলক ৰাজ্যৰ বিষয়-বাব দিবলৈ ধৰাৰ ফলত সম্ভ্ৰান্ত বংশৰ লোকৰ বিশ্বাস আৰু আনুগত্য হেৰুৱাব লগা হয়। দোষ গুণৰ সুবিচাৰ নকৰি হকে-বিহকে প্ৰজাৰ ওপৰত উৎপীড়ন চলোৱাৰ বাবেই‌ [[নীতিপাল]] প্ৰজাৰ মাজত অনীতিপাল বুলি খ্যাত হৈ পৰে।<ref>Barua, Swarnalata, "Chutia jatir Buranji, p.594.</ref> ===দিহিং-মুখৰ দ্বিতীয় ৰণ=== চুতীয়া ৰাজ্যৰ দুৰৱস্থাৰ বাতৰি আহোম ৰজা [[চুহুন্মুং]]ৰ কাণত পৰিল। ফলত সেই বছৰৰ শেষৰ পিনে(১৫২২ চন) তেওঁ চুতীয়া ৰাজ্য আক্ৰমণ কৰে। প্ৰথমতে মাজুলীৰ নঙকঙমোঙ বীলৰ ওচৰলৈ আহি তেওঁ দিহিঙমুখত(বৰ্তমানৰ পশ্চিম মাজুলী অঞ্চল) কোঠ দি থকা চুতীয়াক আক্ৰমণ কৰিবলৈ সেনা পঠায়। যুদ্ধৰ নেতৃত্বত থকা বৰগোহাঁয়ে চুতীয়া সেনাক দিহিং মুখৰ পৰা পুবলৈ ঠেলি নিয়ে আৰু লাচাই-টাই নামৰ এজনক চুতীয়াৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা বৰ-নাঁৱত উঠাই ৰজাৰ ওচৰলৈ পঠায়। সেই সময়ত ৰজা বীলৰ পৰা আগ বাঢ়ি আহি চেৰুৱাকতা নামৰ অঞ্চল এটাত আছিল। চুহুংমুঙে লাচাই-টাইক যুদ্ধৰ খবৰ লয়। লাচাই-টাই ৰজাক জনাই যে চুতীয়া সৈন্য লুইত(টিলাও) নৈ‌ ওচৰৰ অঞ্চলৰ লগতে ডিব্ৰুমুখৰ(চোপ-নাম-টিফাও) পানীত কোঠ পাতি আছে।<ref>Deodhai Assam Buranji, p. 17.</ref> ইয়াৰ পাছতে হয়টো আগতে উল্লেখ কৰি অহা ডিব্ৰুগড় ৰণখন সংঘটিত হয়। ===ডিব্ৰু-মুখ/ডিব্ৰুগড়ৰ ৰণ=== ১৫২৩ চনৰ কাতি মাহত চুহুংমুঙৰ আদেশত ফ্ৰাচেনমুঙ বৰগোহাঁই আৰু কিঙলুন বুঢ়াগোহাঁই ৰাজমন্ত্ৰীয়ে নিজৰ সমস্ত সৈন্য বাহিনী লয় ডিব্ৰুমুখলৈ আগ বাঢ়ি আহি তাত এটা গড় নিৰ্মাণ কৰে। চুহুংমুঙে চৰাইদেউ লৈ আহি ভগৱানৰ ওচৰত বলি আগ বঢ়ায়। ১৪২৩ চনৰ আঘোণ মাহত চুহুংমুঙে সৈন্য বাহিনী লয় আগ বাঢ়ি চেঁচামুখত কোঠ দিয়ে। নীতিপালে গড় বন্ধাৰ খবৰ পাই শদিয়াৰ পৰা লাৰুপাৰা(বৰ্তমান চাবুৱাৰ ওচৰৰ) লৈ আগ বাঢ়ি আহে। তাৰ পৰা তেওঁ শত্ৰুক দেশৰ পৰা খেদিবলৈ বুঢ়া বৰুৱাৰ নেতৃত্বত ডিব্ৰুমুখ লৈ সৈন্য বাহিনী পঠিয়ায়। সম্ভৱতঃ এজন ডিব্ৰু উপত্যকাৰ শাসনকৰ্তা আছিল। চুতীয়া সেনাপতি জনে ৰজাৰ আদেশ মতে ডিব্ৰুগড় আক্ৰমণ কৰে। আনপিনে চুহুংমুঙেও ডিব্ৰুমুখলৈ আহি যুদ্ধত ভাগ লয়। ফ্ৰাচেনমুঙ বৰগোহাঁই আৰু কিঙলুন বুঢ়াগোহাঁই ৰাজমন্ত্ৰীয়ে একলগ হৈ পথে দি আগ বাঢ়ি চুতীয়াৰ নৌ বাহিনীক আক্ৰমণ কৰে। চুতীয়াৰ নৌ সেনাৰ নেতৃত্বত আছিল কাচিতৰা, চুলুকী চেতিয়া (GC Baruaৰ বুৰঞ্জীত এলেঙী চেতিয়া বুলি কোৱা হৈছে) আৰু বৰপাত্ৰ নামৰ তিনিজন সেনাপতি। বৰপাত্ৰ জন সম্ভৱতঃ সোৱণশিৰি উপত্যকাৰ তথা হাবুঙৰ শাসনকৰ্তা আছিল, যিজনক তামৰ ফলিত হাবুঙাধিপতি বৃহৎ পাত্ৰ বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। কাচিতৰা আছিল লুইত উপত্যকাৰ শাসনকৰ্তা। যুদ্ধত চুতীয়া সেনা পৰাস্ত হয়। পিছ দিনা চুহুংমুঙ ৰজাই গড়ত থকা সকলো মন্ত্ৰী ডাঙৰীয়া আৰু সেনাক লগত লৈ আগ বাঢ়ি সোণাৰী অঞ্চলত (বৰ্তমান কাকপথাৰ অঞ্চল) সোমায়। <ref>Deodhai Assam Buranji, p. 17.</ref> ===নীতিপালৰ সন্ধি প্ৰস্তাৱ=== ইয়াকে দেখি নীতিপালে আহোম ৰজা লৈ কটকীৰ সৈতে কিছুমান উপহাৰ পঠায়। উপহাৰ সমূহৰ মাজত আছিল সোণৰ কাণফুলী/থুৰীয়া(তং-ৰু-খাম), সোণোৱালী‌ মেখেলা(চিন-খাম), কপাহী কাপোৰ(ফ্ৰা-নোন), শৰাই/মাইহাং (ফোন), পাটি, ইত্যাদি। সকলো উপহাৰ গ্ৰহণ কৰিও চুহুংমুঙে চুতীয়া ৰাজ সম্পদ(সোণ-ৰুপৰ মেকুৰী, সোণ-ৰুপৰ ছত্ৰ, ৰাজকীয় খাট আৰু ৰাজ দণ্ড), ১০টা দতাল হাতী, এজনী মাখুন্দী হাতী আৰু এজনী ছোৱালী বিচাৰি পঠায়। নীতিপালে ছোৱালী আৰু হাতী দিবলৈ মান্তি হয় যদিও ৰাজকীয় সম্পদ পূৰ্বপুৰুষৰ সম্পত্তি বুলি দিবলৈ নিবিচাৰে। ইয়াৰ বিপৰীতে এক মাহৰ পাছত সোণ-ৰুপৰ জাপি (কোপ-খাম-ঙেন), সোণৰ আঙঠি (খোপ-খাম), সোণৰ তোম (লিউ-খাম), সোণৰ ছত্ৰ (চাং-খাম), সোণৰ খাৰু (মাউ-খাম), সোণৰ থগা (খু-টিন-খাম), হাতী, ঘোঁৰা, হাতীৰ দাতৰ পাটি, কটাৰী আৰু পানীকমলী কাপোৰ দি পঠায়। সমান্তৰাল ভাৱে নীতিপালে লুইতৰ পাৰত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিবলৈ লয় আৰু তাতে থাকে। দুৰ্গ নিৰ্মাণৰ কথা শুনি, ৰাজসম্পদ নাপায় আৰু লগতে উপহাৰৰ মাজত কটাৰী দেখি চুহুংমুঙ ৰজাই শদিয়াপুৰ আক্ৰমণ কৰিবলৈ নিৰ্ণয় কৰে।<ref>Deodhai Assam Buranji, p. 18.</ref> ===শদিয়াৰ ৰণ=== ১৫২৪ চনৰ বহাগত লুইত নৈ পাৰ হৈ শদিয়া(সধয়াপুৰ) আক্ৰমণ কৰে। [[ব'হাগ বিহু|ব'হাগ মাহৰ বিহুৰ দিনা]] [[শদিয়া]] আক্ৰমণ কৰা হৈছিল। বিহুৰ দিনা শদিয়াৰ চাৰি শালত বৰ-বলি আয়োজন কৰা হয়, যʼত [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]] পূজাৰীৰ বাহিৰে অন্য লোকে হাতত অস্ত্ৰ লোৱাতো বৰ্জিত আছিল। আজিও এই বৰবলিৰ নিয়ম শদিয়া অঞ্চলৰ থান সমূহত পালন কৰা হয়। সেই সময়ত সৌমাৰ খণ্ডত একমাত্ৰ চুতীয়া সকলৰ মাজত হে খাৰ-বাৰুদ বা হিলৈ-বৰটোপৰ প্ৰচলন আছিল। সেই বাবে হয়তো আক্ৰমণকাৰী সকলে বিহুৰ বতৰত আক্ৰমণ কৰিবলৈ নিৰ্ণয় কৰি লৈছিল। বুৰঞ্জী সমূহৰ মতে সেই সময়ত নীতিপালে পুখুৰী এটাও খন্দাই আছিল। শদিয়াৰ দুৰ্গত কৰা আক্ৰমণ সহিব নোৱাৰি নীতিপাল চন্দনগিৰি লৈ গুচি আহে আৰু কাচিতৰা দৈথাং পৰ্বতত উঠে।<ref>Deodhai Assam Buranji, p. 19.</ref> ===চন্দনগিৰি আৰু দৈথাং পৰ্বতৰ ৰণ=== চুহুংমুঙে শদিয়াৰ বৰনগৰত থাকি ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁই আৰু কিঙলুন ৰাজমন্ত্ৰীক(বুঢ়াগোহাঁই) চন্দনগিৰি লৈ আক্ৰমণ কৰিবলৈ পঠায়। আনহাতে কনচেং ধনুদাৰী গোহাঁইক (চাও-চঙ কুঙ-ৰিণ) কাচিতৰাৰ লগত যুঁজিবলৈ দৈথাং পৰ্বতলৈ পঠায়। ইফালে চুতীয়া ৰজাৰ তামুলী গজৰাই বৰুৱাক আহোম বাহিনীয়ে বন্দী কৰে‌ আৰু চুতীয়া ৰজা ৰাণীৰ আত্মগোপন স্থান প্ৰকাশ কৰিবলৈ বাধ্য হয়।<ref>Bhuyan, S.K.,''Assam Buranji(SM)'',p.10</ref> পিছত তেওঁ আহোম বিষয়াসকলক জনাইছিল যে চুতীয়া ৰজা ৰাণীয়ে চন্দনগিৰিৰ এটা পাহাৰীয়া নৈৰ ওচৰত আশ্ৰয় লৈছে। চন্দনগিৰি পৰ্বতত উঠিবৰ কাৰণে আহোম সেনাই আপ্ৰাণ চেষ্টা চলাইও সফল নহয়। চুতীয়া সেনাই ওপৰৰ পৰা শিল বগৰাই আৰু দলিয়াই বহুতো আক্ৰমণকাৰীৰ বধ কৰে। সাতসৰী আৰু অসম বুৰঞ্জীৰ (SM)ৰ পৰা জনা যায় যে সেই সময়ত [[সতী সাধনী|সাধনী ৰাণী]] গৰ্ভৱতী আছিল। লগতে আছিল তেওঁৰ ১২-১৩ বছৰীয়া পুত্ৰ। সাধনীৰ লগৰ ১২০ গৰাকী কুঁৱৰীয়েও শিলা কুচাই বিৰোধী পক্ষৰ সৈনিকক মাৰে। আহোম সৈন্য চন্দনগিৰি পৰ্বতত উঠিবলৈ সক্ষম নহৈ পিছুৱাই আহিব লগাত পৰে আৰু এজন চুতীয়া সৈনিকক লগত ধৰি আনে। ইয়াৰ পাছত আক্ৰমণকাৰী সকলে ৰননীতি কৰি পৰ্বতৰ তিনিফালে বেৰি ধৰিব লয়। ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁই কিছু লোকক ঘিলা গছত উঠি [[ঢোল]] বজাবলৈ আদেশ দিয়ে। হয়তো এই সকল আগতে ধৰি অনা‌ চুতীয়া বন্দী আছিল। আগৰ দিনত ঢোল বজোৱাটো যুদ্ধত জয়ৰ প্ৰতীক আছিল। ঢোল বজাই বিজয়ৰ কথা জনাই দিয়া হয়। সেই বাবে পাহাৰৰ ওপৰত উঠি থকা ৰজা ৰাণীয়ে বিহুৰ বতৰত ঢোলৰ মাত শুনি বাহিৰলৈ উলাই আহে আৰু তিনিও ফালৰ পৰা শত্ৰুৰ আক্ৰমণৰ বলি হয়। নীতিপালে শত্ৰুৰ গালৈ কাড় মাৰিবলৈ লয় যদিও বিৰোধী পক্ষৰ জানমোঙখাম হাতীবৰুৱাৰ (ফু-কে-চং) কাড় লাগি মৃত্যু বৰণ কৰে। সাধনীয়ে নিজৰ মহিলা সৈন্য বাহিনীক লগত লয় যুঁজ দিয়ে যদিও শেষত পৰাস্ত হৈ চন্দনগিৰিৰ পৰা জাপ মাৰে। প্ৰায় সংখ্যক বুৰঞ্জীত সাধনীয়ে আত্মবলিদান কৰিছিল বুলি আছে যদিও গোপাল চন্দ্ৰ বৰবৰুৱাৰ টাই ভাষাৰ বুৰঞ্জীত ৰাণীৰ (নাঙ-লুং) গাত যাঠি লাগিছিল বুলি উল্লেখ আছে। যিকি নহওক এই তথ্য পৰাও ৰানী সাধনীয়ে আত্মসমৰ্পণ নকৰি শত্ৰুৰ বিৰুদ্ধে যুঁজ দিয়াৰ কথাহে পোহৰলৈ আনে, কাৰণ আত্মসমৰ্পণ কৰা হ'লে তেওঁক যাঠি মাৰি আক্ৰমণ কৰা নহ'ল হয়। আনপিনে কাচিতৰাক কনচেঙে দৈথাং পৰ্বতত পৰাস্ত কৰে। <ref>Deodhai Assam Buranji, p. 19.</ref> [[File:Statue of Queen Sadhani Narayan.jpg|thumb|চুতীয়া বংশৰ শেষ ৰাণী বীৰাঙ্গনা সাধনী নাৰায়ণীৰ প্ৰতিমূর্তি]] ==ৰাজ্য পতনৰ পৰবৰ্তী পৰিস্থিতি== চুতীয়া ৰজা নীতিপাল, তেওঁৰ পুত্ৰ আৰু কাচিতৰা তিনিওৰে মূৰ চন্দগিৰি আৰু দৈথাঙৰ পৰা কাটি আনি শদিয়াত থকা চুহুংমুঙৰ আগত প্ৰস্তুত কৰা হয়। ৰজা আৰু পুত্ৰৰ মূৰ কেইটা নচোৱাই পৰ্বতত মুণ্ডামালা বান্ধি শেষত চৰাইদেউৰ শালৰ খটখটিত পোতি থোৱা হয়। অসম বুৰঞ্জী(SM)ৰ মতে আহোম সেনাই সাধনীৰ মৃত শৰীৰৰ পৰা কঁকালত পিন্ধা সোণৰ কঙ্কালি লয় আনি শদিয়াৰ থানলৈ আনিছিল, কিন্তু তাত কিছুমান চুতীয়াই আক্ৰমণ কৰি লাপিত ফাংত্যাং দেওধাই নামৰ এজনক বধ কৰিছিল। Edward Gaitৰ‌ A History of Assamত উল্লেখ কৰা‌ মতে ৰাণীৰ মৃত্যু যাঠী লাগ হৈছিল। GC Baruaৰ Ahom Buranjiত ৰাণীৰ(নাঙ-লুং) বিষয়ে দিয়া আছে যদিও এই অংশৰ অনুবাদ দিয়া হোৱা নাই। অংশটোত "টিং" শব্দৰ উল্লেখ চাই ক'ব পাৰি যে ইয়াতো ৰাণীৰ গাত "যাঠী" লগাৰ কথাই উল্লেখ আছে। "পুৰণি অসম বুৰঞ্জীৰ অনুসৰি কোঁৱৰী কিছুমানক কাটিছিল আৰু কিছুমানক ধৰি আনিছিল<ref>Goswami, Hemchandra,"Purani Assam Buranji, p. 42</ref>। অন্য বুৰঞ্জী সমূহত এই অংশত ৰানী সাধনীৰ(নাঙ-লুং) কথ উল্লেখ কৰা হোৱা নাই। ===চুতীয়া ৰাজ্যত পোৱা সম্পদ=== চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰা কমাৰ, সোণাৰি, কমাৰ, কুমাৰ, কহাৰ, তাতি, খনিকৰ, বাঢ়ৈ, বামুণ, কায়স্থ, গণক, ইত্যাদি বহুতো ভিন্ন ভিন্ন‌‌ বৃক্তিকৰ লোক পোৱা‌ গৈছিল। ইয়াৰ বহুতো লোকক ৰজাই নিজৰ ৰাজধানী লৈ লয় আনে। তিনি হাজাৰ চুতীয়া কমাৰক চুহুংমুঙ ৰজাই যোৰহাট জিলাৰ বছাৰ পিনে আৰু তাৰে উজনি অঞ্চলত বহুৱাইছিল<ref>Sarma, Benudhar, ''Maniram Dewan, p.287</ref>। ইয়াৰ বাহিৰে শদিয়াত বহুতো সম্পদ যেনে সোণৰ মাইহাং, কেকুৰা দোলা,‌‌ কলাই খাৰ,‌‌ সোণৰ তিনিচুকীয়া সিংহাসন, খাট, ভোগজৰা, বেলা, জাপি, পিকদান, আৰোৱান, দবা, কালি, হিলৈ, বৰটোপ (মিঠাহুলোং),‌ হিলৈ-তোলা চৰা নাও, চুতীয়া ধেনু, বৰধেনু, বাৰু-বৰ্চা, ইত্যাদি পোৱা গৈছিল। বহুতো ঘোৰা, গৰু-মʼহ আৰু হাতীও লাভ কৰা হৈছিল। সম্পদ সমূহ শদিয়াৰ পৰা দিহিং নৈয়ে দি ৰাজধানী‌ লৈ অনা হয় ‌আৰু পাছলৈ চাৰিং অঞ্চলত ৰখা হয়। চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা পাছত আহোম সকলে প্ৰথম বাৰৰ বাবে মিৰি, মিচিমি, আবৰ, দফলা, ইত্যাদি পাহাৰীয়া জাতিৰ সম্পৰ্কত আহে।<ref>Satsari Assam Buranji,p.14, 61</ref> ===চুতীয়া ভূমিৰ বিতৰণ=== শদিয়া ৰাজধানী শাসন কৰিবলৈ ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁইক তিনিশ সৈনিক দিয়া হৈছিল। শদিয়া আৰু দিহিং অঞ্চলত নতুনকৈ আহোম ৰাজ্যৰ মানুহ আনি থাকিবলৈ দিয়া হয়। ‌চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰদেশ সমূহ ভাল দৰে শাসন কৰিবলৈ বহুতো নতুন পদবী সৃষ্টি কৰা হয়। ১৫২৬ চনত চাওচেং কুঙৰিন (ধনুধৰিয়া গোহাঁই)‌ কনচেঙক থাওমৌঙ মৌঙ-তেও (ভটিয়লীয়া গোহাঁই বা নামনিয়াল সন্দিকৈ<ref>Satsari Buranji, p.62</ref>) পতা হয়। এইজনক হাবুঙ অঞ্চলত ৰখা হয় আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰৰ বিশ্বনাথৰ, লখিমপুৰ আৰু ধেমাজি শাসন কৰিবলৈ দিয়া হয়।‌ একেই বছৰতে থাওমৌঙ বানলুং (বানলুঙীয়া গোহাঁই) খেওখেনক থাওমৌঙ লৌঙ-ক্লং (দিহিঙীয়া গোহাঁই)‌ পতা‌ হয়। সেই‌ সময়ত দিহিং নৈ পাটকাইৰ পৰা ডিগবৈ, দিহিং-পাটকাই অৰণ্য, তিপাম,‌ নাহৰকটীয়া, মৰাণহাট, চেপন, বকতা, চৰগুৱা হৈ ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰৰ সমান্তৰাল ভাৱে বৈ গৈ পশ্চিম মাজুলী/বোকাখাত অঞ্চলত ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰত পাৰিছিল। এইজন গোহাঁইক দিহিং প্ৰদেশ অৰ্থাৎ মাজুলী, উত্তৰ শিৱসাগৰ, ডিব্ৰুগড় আৰু দক্ষিণ তিনিচুকীয়া লৈকে শাসন‌ কৰিবলৈ দিয়া হয়। ১৫২৬ চনত হোৱা চুতীয়া বিদ্ৰোহৰ ফলত ডিব্ৰুগড়ত নতুন এখন প্ৰদেশ গঠন কৰি ১৫২৭ত চাওলুং চুলিঙক শাসনকৰ্তা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়, যাতে ১৫২৬ৰ দৰে শদিয়া অঞ্চলত পুনৰ বিদ্ৰোহ হ'লে ডিব্ৰু প্ৰদেশৰ সেনাই শদিয়া বাহিনীৰ সহযোগ কৰিব পাৰে। ইয়াৰ উপৰিও একেই‌ সময়তে কিংলুন বুঢ়াগোহাঁইক "থাও-মুঙ-বঙেন" পাতি তিনিচুকীয়া অঞ্চল শাসন(সোণাৰীৰ পৰা লুইতৰ লৈকে) কৰিবলৈ দিয়া হয়। শদিয়াৰ মহং (নগা পাহাৰৰ মহঙতকৈ পৃথক) অঞ্চলৰ লোণৰ খাট ৰক্ষা কৰিবলৈ "থাও-মুঙ-বক্লাঙ" বা‌ হাটখোৱা গোহাঁই নিযুক্ত কৰা হৈছিল। বুৰঞ্জীৰ পৰা জনা যায় যে ১৫২৯ চনত হোৱা চুতীয়া বিদ্ৰোহত দুয়োজন গোহাঁই (ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোঁহাই আৰু কিংলুন বুঢ়াগোহাঁই) একেলগে শদিয়া-তিনিচুকীয়া অঞ্চলতে শাসন কৰি আছিল। একেই বছৰৰে(১৫২৭) শেষৰ পিনে কনচেঙক ভটিয়লীয়া গোহাঁইৰ পৰা নতুন পদবী‌ "চাও-চেঙলুং"‌(ৰাজমন্ত্ৰী) দিয়া হয়<ref>Barua, Gopal Chandra, ''Ahom Buranji'', p.61</ref>। পূৰ্বতে ৰাজমন্ত্ৰী পদবীটো বৰগোঁহাই বা বুঢ়াগোহাঁই এজনক দিয়া হৈছিল। ৰাজমন্ত্ৰী পাতি চুহুংমুঙে কনচেঙক দুয়োজন‌ গোহাঁইৰ লগত একেই শাৰিতে ৰাখি সমমৰ্যাদা দিছিল। চুতীয়াৰ বৰপাত্ৰ পদবীটো চুহুংমুঙৰ‌ দিনটো অব্যাহত আছিল। চুক্লেংমুঙ(চুহুংমুঙৰ পুত্ৰ) ৰজাৰ দিনত চুতীয়াৰ বৰপাত্ৰ এজনৰ সমৰ্থন পাই হাবুঙৰ ব্ৰাহ্মণ মুখিয়াল এজনে বিদ্ৰোহ কৰে। ফলত যুদ্ধ এখন হয় য'ত বৰপাত্ৰ জনৰ মৃত্যু হয় আৰু ব্ৰাহ্মণজন বেহাৰলৈ পলাই যায়<ref> সুকুমাৰ মহন্তৰ ঘৰত পোৱা অসম বুৰঞ্জী, ২৫ পৃষ্ঠাত আছে-"সেই সময়ত ৰজা দাই ধৰিলে, বোলে-'চুটিয়া মাৰি ভূঞা বিলাকক মাৰি-কাটি বুপা ৰজায়ে ময়েহে ৰাজ্য লৈছো। বামুণে যে ৰজা‌ হয় চুটিয়াৰ বৰপাত্ৰকনো কিহলৈ থৈছোঁ?' এহি বুলি বৰপাত্ৰক মাৰিলে, বামুণকো ‌মাৰিব চালে, সপুত্ৰবান্ধৱে বেহাৰলৈ পলাই গেʼল। " </ref>। এই বৰপাত্ৰ জন হয়টো পুৰণি চুতীয়া বৰপাত্ৰ জনেই আছিল (ডিব্ৰাৰুগড় ৰণত আত্মসমৰ্পণ কৰিব পাৰে) বা‌ একেই পৰিয়ালৰ লোক আছিল‌‌। তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছতে হয়টো "চাও-চেঙলুং" আৰু "বৰপাত্ৰ" উপাধি দুটা মিলি "বৰপাত্ৰগোঁহাই" হিচাপে জনাজাত হয়।<ref>[https://www.jstor.org/stable/3516963?read-now=1&seq=18#page_scan_tab_contents Guha, Amalendu, ''The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)'',p. 20,''It appears that the noble designation of Barpatragohain was borrowed from the civil list of Habung where the local ruler, a dependent of the Chutia king, had the title of Vrihatpatra''.]</ref> এই‌ সকলো কথাৰ পৰা সহজে ধৰিব পাৰি যে চুহুংমুঙে পূৰ্বৰ চুতীয়া বিষয়া সকলৰ ঠাইতেই একো একোটা নতুন পদবী গঠন কৰিছিল। চুতীয়া বৰপাত্ৰৰ ঠাইত প্ৰথমতে ভটিয়লীয়া গোহাঁই আৰু পাছলৈ বৰপাত্ৰ গোহাঁই, মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাৰ ঠাইত দিহিঙীয়া গোহাঁই, ডিব্ৰুৰ বুঢ়া বৰুৱাৰ ঠাইত চাওলুং চুলিঙ আৰু শদিয়া-তিনিচুকীয়াত কাচিতৰা বৰুৱা বা ৰজাৰ ঠাইত দুয়ো প্ৰমুখ গোহাঁই। ইয়াৰ পাছত দিহিঙৰ পাৰৰ বকতাত নতুন ৰাজধানী এখন নিৰ্মাণ কৰা হয়।<ref>Ahom Buranji(GC Barua), p.64</ref> [[File:Old course of Dihing river.jpg|thumb|মেপত দিহিং নৈৰ‌ ১৬ শতিকাৰ পুৰণি সুতি দেখোৱা হৈছে। এই সময়ত চৰগুৱা, বকতা, নামৰূপ আৰু তিপাম দিহিঙৰ দক্ষিণ পাৰত অৱস্থিত আছিল]] ==চুতীয়া বিদ্ৰোহ== ১৫২৪ চনত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতন হৈছিল যদিও চুতীয়া সকলৰ মনৰ পৰা স্বাধীনতা আৰু স্বৰাজৰ আশা নাইকিয়া হৈ যোৱা নাছিল। চিৰদিন স্বাধীন হৈ থকা চুতীয়া সকলে বীৰাঙ্গণা ৰাণী সাধনীৰ আত্মোৎসৰ্গৰ কথা সোঁৱৰি পুনৰ জাগ্ৰত হৈ উঠিল আৰু বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰিলে। এই বিদ্ৰোহ ১৫২৭ চনৰ পৰা ১৭০০ শতিকাৰ শেষ ভাগৰ লৈকে চলিছিল। ১৭৭০ দখকৰ মায়ামৰা বিদ্ৰোহে জাতিটোৰ শেষ বিদ্ৰোহ বুলি কব পাৰি যাৰ ফলত সকলো নহলেও এটা অংশয়ে স্বাধীন হৈ নিজৰ ৰাজ্য গঠন কৰিছিল। চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজধানী শদিয়া ধ্বংস হোৱাৰ ফলত বহুতো ৰাজকোঁৱৰ আৰু সম্ভ্ৰান্ত পৰিয়ালৰ লোকে পাহাৰীয়া মিচিং, মিচিমি জাতিৰ লোক সকলৰ মাজত আশ্ৰয় লৈছিল আৰু প্ৰথম বিদ্ৰোহ এই সকল লোকে আৰম্ভ কৰিছিল। এই কথা কোচ ৰজা সকলৰ দৰং ৰাজ বংশাৱলীতো উল্লেখ কৰা হৈছে। <poem>"পূৰ্বে চুটিয়াৰ ৰজা সিঠাৱে আছিল। অন্যায়ে অসম ছল কৰিয়া মাৰিলে॥ যিমতে মাৰিল তাৰ শুনিয়ো কাহিনী। বলে নপাৰিয়া স্বৰ্গী ৰাজা মনে গুণি॥ ৩৬৪ ... তাৰ পুত্ৰ ভাই যত সকলে পলাইল। মিৰি মিচিমিত পশি প্ৰাণক ৰাখিলা॥ চুটিয়াৰ ৰাজাক মাৰিয়া ছলে বলে। লৈলা সেহি ৰাজ্যক অসমে কৌতূহলে॥ ৩৭১</poem> ===১৫২৬ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া=== চুতীয়া সকলে প্ৰথম বিদ্ৰোহ ১৫২৬ চনৰ ফাগুন মাহত ৰাজধানী শদিয়াত ঘোষণা কৰিছিল, অৰ্থাৎ ৰাজ্য পতনৰ ৩ বছৰৰ পাছত। বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ আৰু ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইক সহযোগ কৰিবলৈ দিহিঙীয়া গোহাঁইক পঠিওৱা হৈছিল। যুদ্ধত বিদ্ৰোহী সকলৰ হাতত ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইৰ হাতী প্লাইপাম আৰু দিহিঙীয়া গোহাঁই মৰা পৰিছিল। কিন্তু শেষ পৰ্যায়ত বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হৈ উভতি যাবলৈ বাধ্য হ'ল। এই বিদ্ৰোহৰ ফলত চুহুংমুঙ ৰজাই বহুতো প্ৰশাসনীয় পৰিবৰ্তন কৰিবলৈ বাধ্য হৈছিল। ১৫২৭ চনৰ জেঠ মাহত, ডিব্ৰুগড় অঞ্চলত নতুন এখন প্ৰদেশ গঠন কৰি তাত চাওলুং চুলিঙক শাসনকৰ্তা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হৈছিল, যাতে শদিয়া অঞ্চলত পুনৰ বিদ্ৰোহ হ'লে ডিব্ৰু প্ৰদেশৰ সেনাই শদিয়া বাহিনীৰ সহযোগ কৰিব পাৰে। ইয়াৰ উপৰিও কিংলুন বুঢ়াগোহাঁইক "থাও-মুঙ-বঙেন" পাতি পশ্চিম শদিয়া অঞ্চলত (তিনিচুকীয়াৰ সোণাৰিৰ(কাংখাম) পৰা লুহিত নদীৰ গুৰি লৈকে) শাসন কৰিবলৈ দিয়া হ'ল। ===১৫২৯ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া=== প্ৰথম বিদ্ৰোহৰ দুবছৰ পাছতে ১৫২৯ চনৰ পুহ মাহত শদিয়াৰ চুতীয়া সকলে আকৌ মুৰ দাঙি উঠিলে। এইবাৰ চুহুংমুঙ ৰজাই ফ্ৰাচেংমুঙক সহযোগ কৰিবলৈ চাও চুক্লান (তিপামৰ পৰা) আৰু কিংলুনক সহযোগ কৰিবলৈ চাওলুং চুলিঙক (ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা) পঠিয়ালে। ইয়াৰ পাছত চুহুংমুঙে চুক্লেংমুঙ ৰাজকোঁৱৰক ৰাজধানীত ৰাখি সকলো বিষয়ববীয়াৰ সৈতে নিজে শদিয়া আহি উপস্থিত হয়। লুহিতৰ পাৰত, ডিবাং নৈৰ পাৰত, মাৰানকাও, চন্দনগিৰি পৰ্বত, দৈথাং পৰ্বত, ইত্যাদি বিভিন্ন ঠাইত কেইবাখনো যুদ্ধ হয়। প্ৰথম পৰ্যায়ত বিদ্ৰোহী সকলে চাও চুলিঙক ধৰি নিবলৈ সক্ষম হৈছিল কিন্তু পাছৰ পৰ্যায়ত এৰি দিলে। বহু মাহ যুদ্ধ লগা পাছত শেষত বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হ'ল। যুদ্ধত লাভ কৰা সকলো ধন আৰু সম্পত্তি ৰজা আৰু মন্ত্ৰী সকলে নিজৰ মাজতে ভাগ কৰি ল'লে আৰু ৰজাই বৰগোহাঁই আৰু বুঢ়াগোহাঁইক শদিয়াত ৰাখি নিজে ৰাজধানী লৈ ঘূৰি গ'ল। ===১৫৪২ চনৰ বিদ্ৰোহ, দিচাং নৈৰ পাৰত=== চুতীয়া সকলে পুনৰ বাৰ ১৫৪২ চনত ৰজা চুক্লেংমুঙৰ দিনত বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰে কৰিছিল। এইবাৰ ১৫৪২ চনৰ বহাগ মাহত ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে শিৱসাগৰৰ দিচাং নৈৰ ওচৰত আহোম মন্ত্ৰী চেং-হাননক পৰাস্ত কৰি স্বৰাজ ঘোষণা কৰে। কিন্তু ইয়াৰ পাছতে চুক্লেংমুঙে চাওলুং তিমাক বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ পঠিয়াই আৰু দুবছৰ লৈকে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ বিভিন্ন অঞ্চল ধ্বংস কৰে যাতে কোনো চুতীয়া সকলে পুনৰ বিদ্ৰোহ কৰিবলৈ সাহস নকৰে। ===১৫৫০ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া=== ১৫৫০ চনত শদিয়াখোৱা গোহাঁইৰ মৃত্যুৰ পাছত, কংসপাত্ৰ নামৰ চুতীয়া নায়ক এজনে শদিয়াত বিদ্ৰোহ কৰি নিজকে ৰজা বুলি ঘোষণা কৰিছিল। আহোম ৰাজ্যৰ বহুতো ৰাজকোঁৱৰে তেওঁক সহযোগ কৰিছিল আৰু শদিয়াত উপস্থিত হৈ আহোম ৰজাৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ কৰিবলৈ সাজু হৈছিল। এই যুদ্ধ ৩ বছৰ লৈকে চলিছিল আৰু শেষত কংসপাত্ৰৰ লগতে বহুতো চুতীয়াই মৃত্যু বৰণ কৰিছিল। ৰাজকোঁৱৰ সকলৰ ভিতৰত কিছুমানৰ মৃত্যু হৈছিল আৰু বাকী থকা সকলক বন্দী বনাই পাছলৈ চাৰিঙত থাকিবলৈ দিয়া হৈছিল। ===১৫৬৫ চনৰ বিদ্ৰোহ, নামৰূপ আৰু খেৰাম=== ১৫৬৫ চনৰ মাঘ মাহত ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰি নামৰূপ আৰু খেৰাম(বৰ্তমান ডিব্ৰুগড়ৰৰ খেৰেমীয়া) অঞ্চলৰ আহোম গাঁও সমূহ আক্ৰমণ কৰি লুণ্ঠন কৰিছিল। ৰজাই বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ চাওলুং তিপামক পঠিয়াইছিল। বিদ্ৰোহী সকলৰ লগত হোৱা যুদ্ধত চাওলুং তিমাৰ হাতী আহত হৈছিল যাৰ বাবে তেওঁ যুদ্ধ এৰি দিহিং পাৰ হৈ উভতি আহে। ইয়াৰ পাছত বিদ্ৰোহৰ কি পৰিণতি হ'ল গম পোৱা নাযায়। সম্ভৱতঃ পাছলৈ বিদ্ৰোহ দমন কৰা হৈছিল। ===১৫৭২ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া=== ১৫৭২ চনত পুনৰ বাব চুতীয়া সেনাপতি এজনৰ নেতৃত্বত শদিয়া অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে মুৰ দাঙি উঠে। বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ চাওলুং চাৰিং, চাওফ্ৰাংমুঙ বৰগোহাঁই, শদিয়া খোৱা গোঁহাই, ইত্যাদি বহুতো বিষয়ববীয়াক পঠিওৱা হৈছিল। আহোম সেনাৰ তুলনাত বিদ্ৰোহী সকলৰ সংখ্যা কম থকাৰ বাবে বিদ্ৰোহী সকল কানচাই আৰু পুখুৰীখনা নামৰ অঞ্চল লৈ আতঁৰি আহিছিল আৰু সেই অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলৰ সহযোগত পুনৰ ৰণ কৰিছিল। কিন্তু দুৰ্ভাগ্যবশতঃ বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হৈছিল। চুতীয়া সেনাপতি, কানচাইৰ মুখিয়াল আৰু অন্য বহুতো চুতীয়া সৈন্যক বন্দী বনাই ৰাজধানী লৈ লয় অনা হৈছিল। ===১৬৬৫ চনৰ বিদ্ৰোহ, উত্তৰ পাৰ=== ১৬৬৫ চনত আহোম সেনা নগা সকলৰ লগত হোৱা যুদ্ধত ব্যস্ত আছিল। এই সুযোগ লয়, উত্তৰ পাৰৰ লখিমপুৰৰ এখিনি চুতীয়া লোকে মিৰি আৰু দফলা লোকৰ লগত মিলি বিদ্ৰোহ কৰিছিল। কিন্তু বিদ্ৰোহ সফল নহ'ল। ===১৬৭৩ চনৰ বিদ্ৰোহ, উত্তৰ পাৰ=== ১৬৭৩ চনত ধেমাজি অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰি ৰূপা(বৰ্তমানৰ ৰূপহী) আৰু ডিমৌ(বৰ্তমানৰ ধেমাজিৰ ডিমৌ) মিৰি সকলে আহোম ৰজাক কৰ হিচাপে দিয়া মাৰ নাও তোলাই লৈ গৈছিল। এই কথা শুনি আহোম ৰজাই চুতীয়া অঞ্চললৈ কটকী পঠিয়াই নাও সমূহ ঘূৰাই দিবলৈ আদেশ কৰিছিল, কিন্তু চুতীয়া সকলে আদেশ নামানিলে। ইয়াৰ পাছত সকলো চুতীয়া দেউলীয়া নামৰ গাঁৱ এখনত একগোট হৈছিল। কটকীৰ খবৰ পাই আহোম ৰজাই তিনিমুখিয়া অঞ্চলত থকা নাৰাই নামৰ চুতীয়া বিদ্ৰোহী নেতা জনক ধৰি আনিবলৈ সৈনিক পঠিয়ালে। ইয়াৰ পাছত ৰজাই শদিয়াখোৱা গোঁহাই আৰু মৰঙ্গীখোৱা গোহাঁইক চেঁচামুখত গড় নিৰ্মাণ কৰি যুদ্ধৰ বাবে সাজু হ'বলৈ আদেশ দিলে। দিহিং নদীৰ পাৰত আন এটা গড় নিৰ্মাণ কৰা হ'ল। তাৰ পাছত আহোম সেনাই দিহিং পাৰ হৈ মাজুলী হৈ চুতীয়া গাঁৱলৈ আগ বাঢ়ি আহিল। চুতীয়া সকলেও হাতত ধেনু-কাড় লয় দেউলীয়া গাঁৱৰ পৰা মিৰি গাঁৱ এখনলৈ আগ বাঢ়ি আহিলে। আহোম ৰজাই পুনৰ চুতীয়া সকলৰ ওচৰলৈ কটকী পঠিয়াইলে। চুতীয়া বৰুৱা জনে অৱশেষত বশ্যতা স্বীকাৰ কৰিলে, কিন্তু নিজৰ গৰু-ছাগলী, হাঁহ-কুকুৰ, ইত্যাদি সকলো হেৰুৱালে। নাৰাই আৰু অন্য চুতীয়া বিদ্ৰোহী নেতা সকলক মদ্যপান কৰোৱাই পুনৰ বিদ্ৰোহ নকৰিবলৈ প্ৰতিজ্ঞা কৰালে। সবল আৰু শক্তিশালী চুতীয়া সৈনিক সকলৰ বন্দী বনোৱা হ'ল আৰু অন্য চুতীয়া সকলক প্ৰতি বছৰে কৰ হিচাপে নাও দিবলৈ আদেশ দিয়া হ'ল। ===১৭৬৯-১৮০৫ চনৰ মায়ামৰা বিদ্ৰোহ=== মায়ামৰা ধৰ্মীয় চুতীয়া সকলে ১৭৬৯ চনত আহোম ৰাজ্যৰ বিৰুদ্ধে বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰি ১৭৯১ লৈকে বেংমৰা নামৰ পৃথক ৰাজ্য এখন গঠন কৰিছিল। মায়ামৰা বিদ্ৰোহত ভাগ লোৱা জনগোষ্ঠী সমূহৰ মাজত দ্বিতীয় সৰ্বাধিক লোক চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ আছিল। বেংমৰা ৰাজ্যৰ ৰজা সৰ্বানন্দ সিংহ বীৰপালৰ বংশৰ বুৰুক চুতীয়া ৰাজপৰিয়ালৰ লোক আছিল। হয়তো ১৫২৫ চনত ৰাজ্য হেৰুৱা চুতীয়া ৰাজপৰিয়াল টোৱে সৰুকৈ হ'লেও পুনৰ বাৰ ৰাজ্য ৰাজত্ব কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। ===১৭৭৫ চনৰ বিদ্ৰোহ, ডিব্ৰু-দিহিং অঞ্চল=== মায়ামৰা বিদ্ৰোহ হৈ থাকোঁতে ডিব্ৰু-দিহিংৰ মাজৰ অঞ্চলৰ একাংশ চুতীয়াই বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰিছিল। টাই ভাষাৰ "আহোম বুৰঞ্জী" নামৰ গ্ৰন্থত উল্লেখ কৰা মতে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ সীমান্ত অঞ্চলৰ খামজাং প্ৰদেশৰ পৰা নঙাখাম নামৰ নৰা মুখিয়ালৰ লগত ধৰা সকলে আহি বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰিছিল। এই বিদ্ৰোহত চুতীয়া সকলে নৰা সকলক সহযোগ কৰিছিল। নৰা মুখিয়াল জনে ১৭৭৫ চনত চুতীয়া সকলৰ সহযোগত হাটখোৱা গোহাঁইক পৰাস্ত কৰি নিজকে ডিব্ৰু নৈৰ কাষৰ অঞ্চলৰ ৰজা বুলি ঘোষণা কৰিছিল। ৰজা হৈ নঙাখামে চুতীয়া আৰু বাৰেচিৰিঙীয়া সকলৰ মাজৰ পৰাই ফুকন আৰু বৰুৱা নিযুক্ত কৰিছিল। আহোম ৰজাই নঙাখাম আৰু চুতীয়া সকলৰ বিৰুদ্ধে বুঢ়াগোহাঁইৰ নেতৃত্বত ৪০ হাজাৰ সৈন্য পঠিয়াইছিল। সেনা সকলে আহি ৰঙাগড়াত(বৰ্তমানৰ ডিব্ৰু-চৈখোৱাৰ দক্ষিণত) উপস্থিত হৈছিল। ইয়াত পাছত তেজী আৰু দিহিং নৈৰ পাৰত যুদ্ধ হৈছিল। বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হৈ আতৰি গৈছিল। নৰা সকলে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলত আশ্ৰয় লয় আৰু চুতীয়া সকলে ধূনাগুৰি নামৰ ঠাই এদখৰত আশ্ৰয় লয়। বহুতো চুতীয়া, বাৰেচিৰিং আৰু নৰা বিদ্ৰোহীক ৰাজধানী ৰংপুৰলৈ লয় অনা হয়। তাৰে কিছুমানক মৃত্যু দণ্ড দিয়া হৈছিল আৰু আন সকলক বন্দী হিচাপে ৰখা হৈছিল।<ref>Barua, G.C, "Ahom Buranji, p. 331-333</ref> ==অসমীয়া সংস্কৃতিত চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰভাব== ==আৰু চাওক== * [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী]] * [[সতী সাধনী]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} * {{cite book | last = Gait | first = Edward | title = A History of Assam | publisher = Thacker, Spink & Co. | date = 1906 | location = Calcutta | url = http://books.google.com/books?id=w-6kr1IyHJkC}} *{{Cite journal|last=Neog|first=Maheswar|title=Light on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh in the Fourteenth and Fifteenth Centuries|date=1977|journal=Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute|volume=58/59|pages=813–820|jstor=41691751|issn=0378-1143}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{অসম বুৰঞ্জী}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ ইতিহাস]] [[শ্ৰেণী:চুতীয়া ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ সাম্ৰাজ্য আৰু ৰাজ্য]] ot7mcqlv5p73ruutoblmc2km5bv8dw0 601716 601715 2026-04-21T01:17:25Z Ananya Taye 28065 601716 wikitext text/x-wiki {{under construction}} {{Infobox Former Country |native_name = সধয়া/স্বধয়া |conventional_long_name = চুতীয়া সাম্ৰাজ্য |common_name= স্বধয়া, সধয়া |year_start = ১১৮৭ |date_start = |event1 = |date_event1 = |event_end = |year_end = ৭ বহাগ ১৫২৪ (সাধনী দিৱস) |date_end = |p1 = কামৰূপ ৰাজ্য |flag_p1 = Copper Plate Seal of Kamarupa Kings.jpg |s1 = আহোম ৰাজ্য |flag_s1 = |image_flag = |flag_type = |image_map = Chutia kingdom Map.png |image_map_caption = চুতীয়া ৰাজ্যৰ মানচিত্ৰ | image_coat = Chutia royal Insignia.png | symbol_type = ৰাজকীয় প্ৰতীক |capital = [[শদিয়া|সধয়াপুৰ/স্বধয়াপুৰ]] |common_languages = চুতীয়া ভাষা (ৰাজকীয়)</br>[[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] (ৰাজ্যিক) |religion = জনজাতীয় তান্ত্ৰিক (ৰাজকীয় আৰু প্ৰজা)</br> হিন্দু (একাংশ প্ৰজা) |government_type = ৰাজতন্ত্ৰ |leader1 = বীৰপাল/গয়াপাল |year_leader1 = ১১৮৭-১২২০ |leader2 = [[ৰত্নধ্বজপাল]]/গৌৰী নাৰায়ণ |year_leader2 = ১২৩০-১২৬০ |leader3 = ধৰ্মধ্বজপাল/[[ধীৰনাৰায়ণ]] |year_leader3 = ১৫২০-১৫২২ |leader4 = নীতিপাল/চন্দ্ৰ নাৰায়ণ(অন্তিম) |year_leader4 = ১৫২২-১৫২৪ |title_leader = সধেয়াধিপতি (নাৰায়ণ/পাল) |legislature = |today = [[অসম]], [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]], [[ভাৰত]] |}} '''চুতীয়া ৰাজ্য''' ({{lang-en|Sutiya kingdom}}) আছিল ত্ৰয়োদশ শতিকাত [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]]ৰ উত্তৰ পাৰে দিকাৰাই নদী<ref>Acharya,N.N.,"The history of Medieval Assam",p.232</ref><ref>William Robinson, "A descriptive account of Assam",p.323.</ref><ref>Dutta, Sristidhar, "The Mataks and their kingdom,p.28</ref> আৰু দক্ষিণ পাৰে [[দিচাং নদী]]ৰ মাজত গঠন হোৱা এক বিশাল সাম্ৰাজ্য<ref name="চুতীয়া ৰাজ্য">{{cite web | url=http://enajori.com/test/history/kingdomsofAssam/kingdomofassam1.html | title=চুতীয়া ৰাজ্য | accessdate=August 11, 2012 }}{{Dead link|date=March 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>। এই ৰাজ্য বৰ্তমানৰ [[অসম]]ৰ [[ডিব্ৰুগড় জিলা|ডিব্ৰুগড়]], [[লখিমপুৰ জিলা|লখিমপুৰ]], [[ধেমাজি জিলা|ধেমাজি]], [[তিনিচুকীয়া জিলা|তিনিচুকীয়া]], [[বিশ্বনাথ জিলা|বিশ্বনাথ]], [[মাজুলী জিলা|মাজুলী]] জিলাকে ধৰি‌ [[শিৱসাগৰ জিলা]]ৰ এটা অংশ আৰু [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ ভৈয়াম আৰু দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত বিয়পি আছিল। ইতিহাসবিদ সকলৰ মতে উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ মধ্যযুগৰ সকলো ৰাজ্যৰ ভিতৰত চুতীয়া ৰাজ্যখনে আটাইতকৈ উন্নত আৰু প্ৰগতিশীল ৰাজ্য আছিল।<ref>Guha, Amalendu (December 1983), "The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)", p.5, "The period from the 13th to the 16th century saw the emergence and development of a large number of tribal political formations in north-east India. The Chutiya, the Tai-Ahom, the Koch, the Dimasa (Kachari), the Tripuri, the Meithei (Manipuri), the Khasi (Khyriem) and the Pamar (Jaintia)—all these tribes crystallised into rudimentary state formations by the 15th century. The most developed of the tribes in the 15th century were the Chutiyas."</ref> ১১৮৭ চনত বীৰপালে শদিয়াক ৰাজধানী পাতি উত্তৰ-পূব অসম আৰু অৰুণাচলৰ কিছু অঞ্চল লয় চুতীয়া ৰাজ্য স্থাপন কৰিছিল। তেওঁৰ পুত্ৰ গৌৰী নাৰায়ণে সকলো চুতীয়াক একত্ৰিত কৰি এখন বৃহৎ ৰাজ্য গঠন কৰিছিল। উজনি অসমৰ শিৱসাগৰ(দক্ষিণ পাৰ) আৰু বিশ্বনাথ(উত্তৰ পাৰ) জিলাৰ পৰা আৰম্ভ কৰি পূব দিশত অৰুণাচলৰ পাহাৰৰ লৈকে এসময়ত চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল। ইয়াৰ পিছত প্ৰায় সোতৰজন ৰজাই এই সাম্ৰাজ্য চলাইছিল। [[কামৰূপ ৰাজ্য]] ধ্বংস হোৱাৰ লগে লগে অসমৰ উত্তৰ-পূবত চুতীয়াসকল, পশ্চিম দিশে বাৰভূঞা আৰু কমতা ৰাজ্য ক্ষমতালৈ আহিছিল<ref name="চুতীয়া ৰজা">{{cite web | url=http://www.historyfiles.co.uk/KingListsFarEast/IndiaChutiyas.htm | title=চুতীয়া ৰজা | accessdate=August 11, 2012}}</ref>। ১৪ শতিকাৰ শেষৰ ফালে চুতীয়া ৰজা সত্যনাৰায়ণে কামৰূপ আক্ৰমণ কৰা মুচলমান সকলক (সম্ভৱতঃ ১৩৮৯ত কামৰূপ দখল কৰা ঘিয়াছুদ্দিন শাহ) পৰাস্ত কৰি [[কমতা ৰাজ্য|কমতাপুৰত]] ৰজা হৈছিল আৰু কামৰূপ ৰাজ্যৰ পতনৰ পাছত পোণপ্ৰথমবাৰৰ বাবে [[শদিয়া]]ৰ পৰা [[বংগ|উত্তৰ বংগ]]ৰ [[কৰতোৱা নদী|কৰতয়া]] নৈ লৈকে এখন বৃহৎ [[কামৰূপ ৰাজ্য|বৰ-কামৰূপ]] ৰাজ্য গঠন কৰিছিল<ref>"The eastern region, whether it is called Sadhaya or Svadhaya as in the plates or Sadhiya or Sadiya as in Assamese chronicles and the western region of Kamatapura seems to be politically connected and the same Satyanarayana/Ratnanarayana might have held sway over both regions"{{harvcol|Neog|1977|p=818}}</ref> অসমৰ স্থানীয় জনজাতিসকলৰ মাজত চুতীয়াসকল অন্যতম। চুতীয়া সকল কছাৰী গোষ্ঠীৰ লোক আছিল আৰু এটা সময়ত তিব্বত-বাৰ্মীজ ভাষা ব্যৱহাৰ কৰিছিল। চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজকীয় তথা ধৰ্মীয় ভাষা বৰ্তমানৰ [[দেউৰী ভাষা]]। বৃটিছৰ দিনত এই ভাষাক ''দেউৰী-চুতীয়া'' ভাষা বুলি কোৱা হৈছিল। সাম্প্ৰতিক কালত, চুতীয়াসকলে [[অসমীয়া ভাষা]] ব্যৱহাৰ কৰে।‌ ==ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা== চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠা আৰু পতনৰ কথা কেইবাখনো বুৰঞ্জীত পোৱা যায় যেনে দেওধাই অসম বুৰঞ্জী, অসম বুৰঞ্জী (SM), ইত্যাদি। সকলো বুৰঞ্জীৰ তথ্য সসূহ প্ৰায় একেই। বৃটিছ বিষয়া ''ET Dalton‌'' আৰু ''W.B.Brown''ৰ অনুসৰি একেবোৰ আখ্যান কিম্বদন্তি ৰূপত [[মিচিং জনগোষ্ঠী|মিচিং]] আৰু [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]] লোকৰ মাজতো প্ৰচলিত আছিল।<ref>{{cite book |last=Brown |first=W.B. |title=An Outline Grammar Of The Deori Chutiya Language |publisher= Assam Secretariat Printing Office |location=Shillong |year=1895 |pages=75, 84 |quote="..as it agrees in all particulars with the traditions,I have elsewhere met with, it may merely be a compilation from them..These traditions are preserved among the Miris, the Deoris, who were the Chutiya priests (and amongst whom alone remnants of the ancient language and customs of the race are still preserved), and by some few of the Chutiyas who now call themselves Hindu Chutiyas... I have heard from them(Deoris) the story of how the Chutiya princess Sadhuni was won by the young archer (Niti Pal)... Probably enquiry would show that the other incidents of the chronicle are preserved as traditions among the Deoris in a similar modified form. }}</ref> দেউধাই বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা মতে আনুমানিক ১১৮৭ চনত চুতীয়া সকলে বিভিন্ন সৰু সৰু ৰাজ্য(বা বৃহৎ গাঁও) গঠন কৰি বাস কৰি আছিল।<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.193</ref> তাৰ ভিতৰতে স্বৰ্ণগিৰি নামৰ ৰাজ্য খনত বীৰপাল নামৰ এজন লোক ৰজা হৈ আছিল। বীৰপালৰ ৰাজ্যত ৬০ টা যৌথ পৰিয়ালৰ লোকে বাস কৰিছিল, অৰ্থাৎ প্ৰায় ৬০০০ লোক।<ref>Dutta, Sristidhar, "The Mataks and their kingdom", p.45. "Morans, Borahis, Kacharis and Chutias were the main tribes in the Matak community. As all of them were Bodos in origin, they had a common living pattern too. They lived in joint families. The number of members in a joint family sometimes exceeded one hundred."</ref> ইয়াৰ পিছত চুবুৰীয়া চুতীয়া লোকসলক পৰাস্ত কৰি তেওঁ 'গয়াপাল' নাম লৈছিল। শদিয়াক তেওঁ চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজধানী পাতিছিল। তেওঁক খুন্ত ৰজা বুলিও জনা‌ গৈছিল।<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.202</ref> ত্ৰয়োবিংশ শতিকাৰ আগভাগত [[আহোম]]সকলে অসমত তেওঁলোকৰ ৰাজ্য স্থাপন কৰিবৰ সময়ত উজনি অসমত চুতীয়াসকলেই আটাইতকৈ শক্তিশালী আছিল। চুতীয়া সকলৰ মাজত বুৰঞ্জী লিখাৰ প্ৰথা নথকাৰ বাবে তেওঁলোকৰ আটাইবোৰ ৰজাৰ নাম জনা নাযায়। দেওধাই অসম বুৰঞ্জীৰ মতে বাৰ শতিকাৰ মাজভাগৰ পৰা ষোল্ল শতিকাৰ আগভাগলৈকে মুঠ দহজন চুতীয়া ৰজাই ৰাজত্ব কৰিছিল। নোই ইলিয়াছ চাহাবৰ "হিষ্ট্ৰী অৱ দা শ্বান্‌ছ" গ্ৰন্থৰ মতে আহোম ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠাপক [[চুকাফা]]ৰ সমসাময়িক চুতীয়া ৰজা কোছীৰ আগতে তেওঁৰ বংশৰ চৌত্ৰিশজন ৰজাই ৰাজত্ব কৰিছিল। তালৈ চাই কোনো কোনো পণ্ডিতে চুতীয়াসকলে খ্ৰীষ্টীয় সপ্তম শতিকামানতে ৰাজ্য স্থাপন কৰিছিল বুলি অনুমান কৰে।<ref name="বুৰঞ্জী">{{cite book | title=মাধ্যমিক অসম বুৰঞ্জী | author=ড: স্বৰ্ণলতা বৰা | pages=১৮৪-১৯০ | isbn=81-85905-11-8}}</ref> ==ৰাজ্য বিস্তাৰ== বীৰপালৰ পুত্ৰ আছিল ৰত্নধ্বজপাল বা গৌৰীনাৰায়ণ। তেওঁ নিজৰ বাহু বলেৰে উজনি অসমৰ সকলো চুতীয়া ৰাজ্য (যেনে ৰঙ্গালগিৰি, স্বেতাগিৰি, চন্দ্ৰগিৰি, ধৱলগিৰি, নীলগিৰি, ইত্যাদি) একত্ৰিত কৰি বৃহৎ চুতীয়া ৰাজ্য গঠন কৰিছিল<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.194</ref>। সেই সময়ত প্ৰায়বোৰ ৰাজ্যৰ ৰাজধানী পাহাৰীয়া বা পাহাৰৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত পতা হৈছিল। উদাহৰণস্বৰূপে আহোমৰ চৰাইদেউ পৰ্বত, কছাৰীৰ ডিমাপুৰ/মাইবাং, কোচৰ চিকণা পৰ্বত, ইত্যাদি। পাছলৈ চুতীয়া ৰাজ্যৰ নগৰ যেনে চন্দনগিৰি(আজিৰ দিনৰ ৰুক্মিণীনগৰ), ভীষ্মকনগৰ, ইটানগৰ, ইত্যাদি সকলো পাহাৰৰ‌ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলতে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ওপৰিও জনা যায় যে আগৰ দিনত‌ উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ বহুতো জনগোষ্ঠীৰ লোকে পাহাৰৰ দাতিকাষৰীয়া বা‌ ওখ অঞ্চলত স্থায়ী ভাৱে থাকি ভৈয়ামত খেতি কৰিছিল।<ref>উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ বহুতো জনগোষ্ঠীৰ লোকে খেতিৰ অনুসৰি ভৈয়াম আৰু পাহাৰ দুয়ো অঞ্চলতে জীৱন নিৰ্বাহ কৰিছিল।‌ প্ৰায়বোৰ লোকে তেতিয়াৰ দিনত আহু আৰু বাও ধানৰ খেতি কৰিছিল। শালি‌ কৰিলেও বেছি পৰিমাণে কৰা‌ নাছিল। বছৰৰ আৰম্ভণিতে আহু ধানৰ খেতি কৰি চপাই মেলি, বাও বা শালি খেতি কৰি বাৰিষাৰ বানৰ পৰা ৰোধ পাবলৈ বা বাৰিষাৰ বেমাৰ আজাৰ নহ'বলৈ পাহাৰৰ দাতিৰ‌ স্থায়ী অঞ্চল বোৰলৈ ঘূৰি গৈছিল। বৰাহী সকলে সেইবাবেই হয়টো চুকাফাক চৰাইদেউ পৰ্বতত থাকিবলৈ উপদেশ দিছিল। কালিকা পুৰাণৰ মতে দিক্কৰবাসিনী পীঠও বছৰৰ কেইবামাহ ধৰি পানীৰ তলত ডুব গৈছিল। কিছু লোকে হয়টো সেই সময়ত ভৈয়ামত স্থায়ী ৰুপে থাকি খেতি কৰিছিল আৰু সময়ত পাছলৈ বাকী লোকেও ভৈয়ামত স্থায়ী গাঁৱ পাতি থাকিবলৈ লৈছিল। বৰাহী চুতীয়া সকলৰ দুই শ্ৰেণী: চাং আৰু বাম বৰাহী হয়টো ইয়াৰে চিন। চুতীয়া ৰজা সকলে ব্ৰাহ্মণক ভূমিদানো‌ সম্ভৱতঃ এই কাৰণতে কৰিছিল যাতে চুতীয়া লোক সকলে ভৈয়ামত হিন্দু ধৰ্মত দিক্ষিত হৈ স্থায়ীভাৱে থাকিবলৈ লয়। পাছলৈ চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ ফলত পাহাৰীয়া অঞ্চলত বসতি নোহোৱাৰ বাবে বা সুৰক্ষাৰ ব্যৱস্থা/দূৰ্গ নোহোৱাৰ বাবে সেইবোৰ অঞ্চল পাহাৰীয়া জনজাতি সকলৰ হাতলৈ যায়। সেই কাৰণতে আহোম ৰাজ্যৰ দিনত পাহাৰীয়া জনজাতি বোৰে সঘনে ভৈয়ামৰ গাঁৱ লুণ্ঠন কৰিবলৈ ধৰে আৰু ইয়াৰ প্ৰতিৰোধৰ বাবে আহোম সকলে পছা প্ৰথা আৰম্ভ কৰে।</ref> গতিকে এই সকলো কথাৰ পৰা জনা যায় যে পাহাৰীয়া দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত থাকি ভৈয়ামত খেতি কৰা চুতীয়া সকলে মধ্যযুগৰ চুতীয়া ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠাৰ পাছৰে পৰা ক্ৰমান্বয়ে সুসংগঠিত ভাৱে ভৈয়ামতো‌ স্থায়ী ভাৱে থাকিবলৈ লয়। দেউধাই বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা "চুতীয়াৰ কথা"ৰ দ্বিতীয় আখ্যানৰ<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.201-202</ref> মতে বীৰপালে কিৰাতনী দেৱীৰ আশীৰ্বাদত দুটা সোণৰ মেকুৰী আৰু দণ্ড-খাট লাভ কৰি চোট-হিন্দুৱান খুন্তৱান(চুতীয়া ৰাজ্যৰ) ৰজা হৈছিল আৰু শদিয়াত আছিল ("পৰদিনা চৰুৰ ঢাকন গুচাই চালে, সোণৰ বিড়ালী দুটী পালে, দণ্ড-খাট পালে। সেইদিন ধৰি সকলৰে সোধ-পোছ দিন দিন ধৰি পালে। ছোট হিন্দুৱানৰ খুন্তৱানৰ ৰজা হ'ল। শদিয়াত সিটো ৰজা অবাক ৰূপে থাকে।")। ইয়াৰ পৰা বুজিব পাৰি যে বীৰপালৰ বসতি(স্বৰ্ণগিৰি চুতীয়া ৰাজ্য) শদিয়া অঞ্চলতে আছিল। দেউধাই বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা চন্দ্ৰগিৰি নামৰ চুতীয়া ৰাজ্য খনো বৰ্তমান শদিয়াতে অৱস্থিত আছিল। এইখন পাছলৈ স্বৰ্ণগিৰিৰ চুতীয়া ৰজা ৰত্নধ্বজপালে নিজৰ অধীনলৈ আনি বৃহৎ চুতীয়া ৰাজ্য গঠন কৰিছিল। চন্দ্ৰগিৰি অঞ্চলতে নীতিপালে আহোম ৰজাৰ লগত যুদ্ধ কৰিছিল, যাৰ বাবে তেওঁক "চন্দ্ৰ নাৰায়ণ" বুলিও কোৱা হৈছিল<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.200</ref>। গোপাল চন্দ্ৰ বৰুৱাৰ টাই ভাষাৰ বুৰঞ্জীত এই অঞ্চলটোক "দৈ-চন্দন"(টাই ভাষাত দৈ=পাহাৰ) কোৱা হৈছে। ৰানী সাধনীয়ে এই অঞ্চলতে প্ৰাণ ত্যোগ কৰিছিল।  ৰত্নধ্বজপালে বস কৰা ৰাজ্য স্বেতাগিৰি সম্ভৱত বৰ্তমান লখিমপুৰ জিলাত আছিল কাৰণ এই ৰাজ্য দখল কৰা পাছতে তেওঁ বৰ্তমান মাজুলীত নিজৰ ৰাজধানী হিচাপে "ৰতনপুৰ" নামৰ এখন নগৰ গঠন কৰিছিল<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.193</ref> । "ঢোল বাই ক'ত? ৰতনপুৰত। খোল বাই ক'ত? ৰতনপুৰত", এই বিখ্যাত পুৰণি গীতটো চুতীয়া ৰাজধানী ৰতনপুৰক লৈয়ে সৃষ্টি কৰা হৈছিল। এই ৰতনপুৰতে পাছলৈ নৱ-বৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ সত্ৰ এখনো স্থাপন কৰা হৈছিল। পৰবৰ্তী কালত ৰত্নধ্বজপালে নিজৰ ৰাজধানী শদিয়াত স্থায়ী ৰূপে গঠন কৰিছিল<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.193</ref>। আহোম সকলৰ বুৰঞ্জীত উল্লেখ থকাৰ মতে চুকাফা ৰাজকুমাৰ মাও-লুং দেশত থাকোতে অসমত পাছখন ৰাজ্য আছিল: চুতীয়া, কমতেশ্বৰ, কছাৰী, বৰাহী আৰু মৰাণ। চুকাফাই চৰাইদেউত ৰাজধানী পতাৰ আগতে বাটত বহুতো চুতীয়াক লগ পাইছিল<ref>Bhuyan, S.K., Satsari Buranji, p.4</ref>। যিহেতু চুকাফাই চৰাইদেউত নগৰ গঢ়া আগতে নামৰুপ, তিপাম, অভয়পুৰ, হাবুং, শিমলুগুৰি আৰু চনটক বাস কৰি আহিছিল। গতিকে এইবোৰ অঞ্চলৰে কিছুমান জেগাত চুতীয়া সকলৰ বসতি আছিল বুলি ধৰিব পৰা যায়। বহুতো চুতীয়া পৰিয়াল (যেনে চোম-চিৰিং, চাংচাই, খাতুৱাল চেতিয়া, ইত্যাদি) চুকাফাৰ দিনতে আহোম জাতিত অন্তৰ্ভুক্ত হৈ বিলীন হৈ গৈছিল<ref>Goswami, Hemchandra, Purani Asam Buranji, p. 23, 25</ref>। এই সকলো তথ্যৰ পৰা ধৰিব পাৰি যে ১২-১৩ শতিকাত চুতীয়া ৰাজ্য সেই সময়ত লখিমপুৰ, ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ পৰা শদিয়া আৰু অৰুণাচলৰ সীমান্ত অঞ্চলৰ লৈকে বিয়পি আছিল।  ==চুতীয়া ৰাজ্যৰ অঞ্চল সমূহ== ===ৰাজধানী অঞ্চল=== চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰাণকেন্দ্ৰ আৰু ৰাজধানী আছিল শদিয়া বা সধয়াপুৰ। চুতীয়া ৰজা সকলে নিজকে সধয়াপুৰেশ্বৰ বা সধয়াধিপতি বুলি চিনাকি দিছিল <ref>Shin, Jae-eun, Descending from Demons, Ascending to Kshatriyas, p.5.</ref> শদিয়াৰ কীৰ্তিচিহ্ন সমূহতো চুতীয়া ৰজাৰ নাম খোদিত আছে। ভীষ্মক নগৰ আৰু ৰুক্মিণী নগৰৰ ইটাত চুতীয়া ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণ আৰু প্ৰত্যক্ষ নাৰায়ণৰ নাম খোদিত আছে<ref>Neog, Maheswar, Lights on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh, p.814</ref>। তাম্ৰেশ্বৰী শালৰ ইটাৰ দেৱালখন চুতীয়া ৰজা মুক্ত-ধৰ্মনাৰায়ণে নিৰ্মাণ কৰাইছিল <ref>A Sircar, D.C, Journal of Ancient Indian History, p. 21</ref>। [[File:Brick with king Pratyakshnarayan's name.jpg|thumb|ভীষ্মক নগৰ আৰু শদিয়াৰ পদুম পুখুৰীত উদ্ধাৰ হোৱা নৃপতি শ্ৰী শ্ৰী প্ৰত্যক্ষ নাৰায়ৰণ নাম খোদিত থকা ইটা। এই ৰজা জনৰ নাম ঘিলামৰাত উদ্ধাৰ হোৱা সধয়াধিপতি সত্যনাৰায়ণৰ ফলিতো উল্লেখ কৰা আছে।]] ===উত্তৰ কূলৰ অঞ্চল=== ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰৰৰ উত্তৰ পাৰৰ সীমাৰ কথা বুৰঞ্জী সমূহত পোনপটীয়াকৈ উল্লেখ পোৱা নাযায়। তথাপিও বুৰঞ্জী সমূহত উল্লেখ কৰা আছে যে চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা পাছত আহোম ৰজা চুহুংমুঙে ভৰালী‌ নৈ পাৰ হৈ ৰাউতা-তেমনীৰ (আজিৰ দিনৰ দৰং-নগাঁৱৰ অঞ্চল) ভূঞা সকলক বস কৰিছিল<ref>According to ''Purani Assam Buranji'', p.27. the twelve Bara Bhuyans of Rowta-Temani (mid-Assam, on either banks of the Brahmaputra) namely Utai, Tamai, Rai, Sakai, Kausika, Uzir, Laskar, Comdar, Sanatana, Keho, Rambhat and Bhakat with four sub-Bhuyans each, were transported and settled in various places of Uttara-kula (Biswanath, Lakhimpur districts). The Lacam Kalita Bhuyan family was placed at Bahbari(Lakhimpur), while one of them was settled on the river Sonari(Dhakuakhana), and another on the hills. As per ''Satsari Buranji'', p.16, Suhungmung suppressed the Baro-Bhuyans in Rowta. The people of the region were placed under the leadership of the Baro-Bhuyans and re-settled at different places of the kingdom.</ref>। গতিকে ইয়াৰ পৰা বুজিব পাৰি যে ভৰালী নদীৰ লৈকে চুতীয়া ৰাজ্য বিয়পি আছিল। ৰজা সত্এযনাৰায়ণৰ দিনত বা‌ তাৰো পাছৰ লৈকে এই পশ্চিম সীমা কমতাপুৰৰ লৈকে পাইছিল গৈ। বৰ্তমান লখিমপুৰৰ সোৱনশিৰি অঞ্চলতো চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল। সেই অঞ্চল পুৰণি কালত হাবুং বুলি জনা গৈছিল। শদিয়াৰ চেপাখোৱা তামৰ ফলিত উল্লেখ থকাৰ মতে চুতীয়া ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ আদেশত ১৪২৮ চনত হাবুঙাধিপতি বৃহৎ পাত্ৰয়েই ব্ৰাক্ষ্মণক ভূমিদান কৰিছিল<ref>Neog, Maheswar, Lights on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh, p.818.</ref><ref>Guha, Amalendu, Pre-Ahom Roots and the Medieval State in Assam: A Reply, p. 73, “Habung was a Chutiya dependency; that still earlier it was an autonomous principality of Brahmins; and that the latter's origins could be traced back to a circa 10th-century copper-plate and grant issued by king Ratnapala”.</ref>। চুতীয়া ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণে ১৪০২ চনত সোৱণশিৰিৰ পশ্চিম দিশত(বৰ্তমান লক্ষিমপুৰ নগৰৰ ওচৰত) আৰু ১৩৯২ চনত সত্যনাৰায়ণ ৰজাই ধৱলী(বগীনদী) নৈৰ পাৰত ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰিছিল<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.583</ref>। ১৫২২ চনত ধীৰনাৰায়ণ ৰজাই ঢকুৱাখনাত ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰিছিল<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.590</ref>। এই সকলো কথাৰ পৰা জনা যায় যে বৰ্তমানৰ লখিমপুৰ জিলাখন সম্পূৰ্ণ ভাবে চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল। ধেমাজি জিলাৰ চিচিবৰগাঁও-বৰদলনি অঞ্চলত বহুতো পুৰণি চুতীয়া যুগৰ ধ্বংসাৱশেষ দেখিবলৈ পোৱা যায়<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.439</ref>। জোনাইৰ ৰজাখনা অঞ্চলত ১৩-১৪ শতিকাৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ ইটাৰ দুৰ্গৰ অৱশেষ পোৱা গৈছিল<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.441; Indian Archaeology 1986-87, p. 22</ref>। বিশ্বনাথ জিলা যে চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল, সেই কথা চুতীয়া যুগৰ কীৰ্তিচিহ্ন সমূহৰ পৰা পুহৰলৈ আহে। চুতীয়া যুগৰ খনিকৰ সকলে কিবা উল্লেখযোগ্য কীৰ্তিচিহ্ন নিৰ্মাণ কৰিলে এক বিশেষ ধৰণৰ চিহ্ন কিছুমান ব্যৱহাৰ কৰিছিল। বিশ্বনাথ জিলাৰ অৰুণাচল সীমান্তৰ বুঢ়ৈ দুৰ্গ, নক্সাপৰ্বত দুৰ্গ আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ পাৰৰ উমাতুমনি দ্বিপ তাৰে প্ৰমাণ। হুবহু একেই খনিকৰ চিহ্ন শদিয়াৰ তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ, বুঢ়াবুঢ়ী শাল, ইটা পুখুৰী, ইত্যাদি জেগাত দেখিবলৈ পোৱা গৈছে। উল্লেখযোগ্য যে তাম্ৰেশ্বৰীৰ যিখন শিল-ইটাৰ দেৱালত এই চিহ্ন সমূহ খোদিত আছিল, সেই খন চুতীয়া ৰজা মুক্তধৰ্মনাৰায়ণে ১৪৪২ চনত নিৰ্মাণ কৰিছিল।<ref>A Sircar, D.C, Journal of Ancient Indian History, p. 21; Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.589; Journal of the Asiatic Soceity of Bengal, 1848, p.467</ref> জনা মতে নক্সাপৰ্বত(১৪০০-১৫০০ খ্ৰীষ্টাব্দ)<ref>Tada, Tage, Archaeological remains of Arunachal Pradesh up to 16th century, p.183</ref> আৰু বুঢ়ৈ দুৰ্গ<ref> Barua, Kanaklal, Early History of Kamrupa, p.271</ref> প্ৰায় একে যুগৰে সৃষ্টি হয়। এই সকলো তথ্যৰ ভিথিত কনকলাল বৰুৱা আৰু মহেশ্বৰ নেওগ লৈখীয়া বিশিষ্ট ইতিহাস বিধে চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰিসীমা বিশ্বনাথ জিলা লৈকে থকা কথা স্বীকাৰ কৰিছে।<ref> Barua, Kanaklal, Early History of Kamrupa, p.271-272, "The probability is that these ruins are the traces of a Hindu or Hinduised dynasty of local rulers who ruled over a kingdom to the north of Brahmaputra and extending from the Burai river on the west to Sadiya on the east. The dynasty is evidently the line of Chutia kings who assumed the surname Pala."</ref><ref>Neog, Maheswar, "Lights on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh", p. 218, "If architectural continuity is admitted between the fortifications in the Sadiya region and the Burai river ruin site, it would be possible to believe that the kingdom of these rulers(Chutia) extended as far as the outer limit of Darrang district, in the western most extent of which Ahom conquerors settled the vanquished Chutias in the early part of the sixteenth century."</ref> ইয়াৰ ওপৰিও জনা যায় যে চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা পাছতেই (অৰ্থাৎ ১৫২৫ চনতে) আহোম ৰজাই শদিয়া, হাবুং(লখিমপুৰ), দিহিং, টিফাও(ডিব্ৰু), বানলুং(ধেমাজি) অঞ্চল সাহস কৰিবলৈ নতুনকৈ পদবী সৃষ্টি কৰিছিল<ref>Barua, Gopal Chandra, Ahom Buranji, p.59-61; Gait, Edward, A history of Assam, p. 86</ref>। গতিকে এই সমূহ অঞ্চল চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল বুলি গ'ম পোৱা যায়। [[File:Another section of the palace.jpg|thumb|চুতীয়া দুৰ্গ ভীষ্মক নগৰৰ ইটাৰ গড়ৰ এক অংশ]] ৰত্ননাৰায়ণ ৰজাই ৰাজ্য বিস্তাৰৰ তথ্য ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ শদিয়া-চেপাখোৱা তামৰ ফলিত(১৫২৮ চনৰ) পোৱা যায়। এই ফলিত উল্লেখ কৰা মতে ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ পিতৃ আছিল ৰজা ধৰ্মনাৰায়ণ আৰু ধৰ্মনাৰায়ণৰ পিতৃ ৰত্ননাৰায়ণে এসময়ত কমতাপুৰৰ লৈকে নিজৰ ৰাজ্য বিস্তাৰ কৰিছিল।   ভূমিদানৰ ফলিখনত উল্লেখ আছে<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.587</ref>, {{Quote|text="একোহভূ্ৎ কমতাপুৰে নৰপতি ভূপাল-ৱাৰাৰ্চ্চিতঃ <br /> কন্দৰ্প-প্ৰতিপক্ষ-লক্ষ-ৱিজয়ী শ্ৰী ৰত্ননাৰায়ণঃ।।"}} অৰ্থাৎ এজন হৈছিল (একোহভূৎ) কমতাপুৰৰ ৰজা (কমতাপুৰে নৰপতি), যি জন আছিল "ভূপাল সমূহৰদ্বাৰা অৰ্চিত"(ভূপাল-ৱাৰাৰ্চ্চিত) আৰু "কামদেৱৰ(আন এটা নাম কন্দৰ্প) শত্ৰুৰ বিৰুদ্ধে বিজয়ী" (কন্দৰ্প-প্ৰতিপক্ষ-লক্ষ-ৱিজয়ী) শ্ৰী ৰত্ননাৰায়ণ।   ৰত্ননাৰায়ণৰ আন এটা নাম সত্যনাৰায়ণো আছিল। এই কথা ঘিলামৰা অঞ্চলৰ বৰমূৰ্তিয়া বিলৰ তাম্ৰপত্ৰৰ পৰা জানিবলৈ পোৱা যায়। ফলিখনৰ মতে ১৩৯২ খ্ৰীষ্টাব্দত সুৰ-ৰিপু(অসুৰ) বংশৰ সধয়াপুৰৰ ৰজা নন্দিশ্বৰৰ পুত্ৰ সত্যনায়াণে ব্ৰাহ্মণক ২০০ পুৰা(৮০০ বিঘা) মাটি দান কৰিছিল। তেওঁৰ পুত্ৰ(আত্মজ) ধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাই ফলিখনৰ নবীকৰণ কৰিছিল। গতিকে ইয়াৰ পৰা বুজিব পাৰি যে ধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাৰ পিতৃ ৰত্ননাৰায়ণৰ আন এটা নাম সত্যনাৰায়ণ আছিল। উল্লেখযোগ্য যে ১৫০ বছৰ আগতে গৌৰীনায়াৰণ/ৰত্নধ্বজপালেও নিজৰ পুত্ৰ শিৱনাৰায়ণৰ লগত কমতেশ্বৰ ৰজা সন্ধয়াৰ ৰাজকুমাৰীক বিয়া কৰাই কমতা ৰাজ্যৰ লগত বন্ধুত্ব স্থাপন কৰিছিল। সম্ভৱতঃ এই কমতা ৰাজবংশ নাইকীয়া বা দুৰ্বল হৈ যোৱা ফলতে চুতীয়া ৰজা সত্যনাৰায়ণে কমতা ৰাজ্য নিজৰ অধীনলৈ আনিছিল। ===দক্ষিণ কূলৰ অঞ্চল=== চুতীয়া ৰাজ্যৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ নৈৰ দক্ষিণ পাৰৰ সীমা দিহিং নৈ আছিল। এই কথা বুৰঞ্জী সমূহত স্পষ্টকৈ উল্লেখ পোৱা যায় <ref>Assam Buranji(SM), p.9</ref><ref>Bhuyan, S.K., Satsari Buranji, p.56</ref> সেই সময়ত মাজুলী দ্বীপ সৃষ্টি হোৱা নাছিল আৰু দিহিং নৈ ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ কাষে কাষে বৈ গৈ বৰ্তমান মাজুলীৰ পশ্চিমত লগ হৈছিল। বুৰঞ্জী সমূহৰ পৰা জনা যায় যে আহোম ৰাজ্যৰ ৰাজধানী চাৰাগুৱা আৰু বকতা<ref>Ahmed, Nasir, Assam-Bengal Trade in the Medieval Period: A Numismatic Perspective, p.170, "they made Bakata(on the banks of Dihing) their capital in the reign of their king Suhungmung Svarga Narayan."; Guha, Amalendu, The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714), p.19.</ref> দিহিং নৈৰ পাৰত অৱস্থিত আছিল। গতিকে এই সকলো কথাৰ পৰা ধৰিব পাৰি যে বৰ্তমানৰ শিৱসাগৰ অঞ্চলৰো এটা অংশ চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল। ১৫২২ চনত দিহিং মুখৰ যুদ্ধত নীতিপালৰ সৈন্য বাহিনীক পৰাস্ত কৰি আহোম সেণা চুতীয়া ৰাজ্যত প্ৰবেশ কৰিছিল। চুহুংমুঙৰ সৈন্যয়ে চুতীয়া নৌ সেনাক খেদি ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰয়ে দি উজাই আহি ডিব্ৰুমুখত গড় নিৰ্মাণ কৰিছিল।ডিব্ৰু মুখ, চেচামুখ, লাৰুপাৰা আৰু সোণাৰীত(তিনিচুকীয়া) পুণৰ ৰণ হৈছিল। গতিকে এই সকলো অঞ্চলতে চুতীয়া সকলৰ বসতি আছিল বুলি ক’ব পৰা যায়। দক্ষিণ সীমান্তত এলেকা তিপাম-নামৰূপ-বৰহাট অঞ্চল আছিল। টাই ভাষাৰ "আহোম বুৰঞ্জী" গ্ৰন্থ খনত উল্লেখ থকাৰ মতে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ সীমান্তৰ অঞ্চলৰ খামজাং প্ৰদেশৰ নঙাখাম নামৰ নৰা মুখিয়াল এজনে ১৭৭৫ চনত চুতীয়া সকলক লগত লয় হাটখোৱা গোহাঁইৰ বিৰুদ্ধে বিদ্ৰোহ কৰিছিল আৰু পৰাস্ত হৈ দিহিং/নামজিন নৈ পাৰ হৈ পূৰবৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলত আশ্ৰয় লৈছিল<ref>Barua, Gopal Chandra, Ahom Buranji, p.331</ref>। বুৰঞ্জীৰ পৰা জনা যায় যে খামজাং প্ৰদেশ পাটকাই পৰ্বতৰ‌ নং-খেও-য়ং(Lake of no return) অঞ্চলত অৱস্থিত আছিল। গতিকে ধৰিব পাৰি যে চুতীয়া ৰাজ্য এসময়ত সেই অঞ্চলৰ লৈকে বিয়পি আছিল। [[File:Stone inscription of Chutia king Muktadharmanarayana.jpg|thumb|চুতীয়া ৰজা মুক্তধৰ্মনাৰায়ণৰ ১৪৪২ চনৰ শিলৰ লিপি]] ==ৰজা সকলৰ তালিকা== {|class="wikitable" |+ '''ৰজাৰ তালিকাত''' |- ! # ! বছৰ ! ৰাজত্ব কাল ! নাম ! অন্য নাম |---- | ১. | ১১৮৭ - ১২২০ | ৩৩ ব | বীৰপাল | গয়াপাল |---- | ২. | ১২২০ - ১২৫৫ | ৩৫ ব | [[ৰত্নধ্বজপাল]] | গৌৰীনাৰায়ণ |---- | ৩. | ১২৫৫ - ১২৭০ | ১৫ ব | বিজয়ধ্বজপাল | শিৱনাৰায়ণ |---- | ৪. | ১২৭০ - ১২৮৫ | ১৫ ব | বিক্ৰমধ্বজপাল | জগতনাৰায়ণ |---- | ৫. | ১২৮৫ - ১৩০৫ | ২০ ব | গৌৰধ্বজপাল | প্ৰমত্তনাৰায়ণ |---- | ৬. | ১৩০৫ - ১৩২৫ | ২০ ব | শঙ্খধ্বজপাল | হৰিনাৰায়ণ |---- | ৭. | ১৩২৫ - ১৩৪৩ | ১৮ ব | ময়ূৰধ্বজপাল | গোলোকনাৰায়ণ |---- | ৮. | ১৩৪৩ - ১৩৬০ |১৭ ব | জয়ধ্বজপাল | বজ্ৰনাৰায়ণ |---- | ৯. | ১৩৬০ - ১৩৮০ | ২০ ব | কৰ্মধ্বজপাল | নন্দেশ্বৰ/নন্দিনৃপ |---- | ১০. | ১৩৮০ - ১৪০০ | ২০ ব | সত্যনাৰায়ণ | ৰত্ননাৰায়ণ |---- | ১১. | ১৪০০ - ১৪১৫ | ১৫ ব | লক্ষ্মীনাৰায়ণ | ধৰ্মনাৰায়ণ |---- | ১২. | ১৪১৫ - ১৪৩০ | ১৫ ব | দুৰ্লভনাৰায়ণ | |---- | ১৩. | ১৪৩০- ১৪৪৫ | ১৫ ব | মুক্তধৰ্মনাৰায়ণ | |---- | ১৪. | ১৪৪৫ - ১৪৬৫ | ২০ ব | প্ৰত্যক্ষনাৰায়ণ/প্ৰতাপনাৰায়ণ | |---- | ১৫. | ১৪৬৫ - ১৪৮০ | ১৫ ব | যশনাৰায়ণ | |---- | ১৬. | ১৪৮০- ১৫০০ | ২০ ব | পুৰন্দৰধ্বজপাল | পুৰন্দৰনাৰায়ণ |---- | ১৭. | ১৫০০ - ১৫২২ | ২২ ব | ধৰ্মধ্বজপাল | [[ধীৰনাৰায়ণ]] |---- | ১৮. | ১৫২২ - ১৫২৪ | ২ ব | নীতিপাল/নিত্যপাল | চন্দ্ৰনাৰায়ণ |} ==চুতীয়া ৰজাৰ কমতাপুৰ বিজয়== ==চীনৰ লগত সম্পৰ্ক== ==চুতীয়া ৰাজ্যৰ স্থাপত্য আৰু কীৰ্তিচিহ্ন== ==চুতীয়া-আহোম যুদ্ধ== ১৫১২ চনত চুতীয়াৰ হাবুঙৰ প্ৰদেশৰ পানবাৰী অঞ্চলত চুহুংমুঙে প্ৰৱেশ কৰে আৰু আগতে বামুণীয়া কোঁৱৰক তূলি লোৱা বামুণ পৰিয়ালটোক নিজৰ লগত লয়। বামুণ জনক সোণৰ লগুণ উপহাৰ দি হাতী-ঘাহী অধিকাৰী পাতি নিজৰ লগত লয়। পানবাৰীত থকাৰ সময়ত আহোম ৰজাই সেনা বাহিনীৰ কিছুমানক দিহিং নৈত মাছ ধৰিবলৈ পঠিয়াই। দিহিঙত ডাঙৰ বৰালী ধৰিবলৈ লওঁতে চুতীয়াই আহোম সেনাক দেখে। দিহিং নৈ চুতীয়া আৰু আহোম ৰাজ্যৰ সীমা আছিল, উত্তৰত চুতীয়া ৰাজ্য আৰু দক্ষিণত আহোম ৰাজ্য। চুতীয়াৰ পানীত মাছ ধৰিছে বুলি গম পাই মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাই (সম্ভৱতঃ এইজন দিহিং উপত্যকাৰ শাসনকৰ্তা আছিল) মানু্হ পঠিয়াই। কিন্তু আহোম সকলে মাছৰ লগতে চুতীয়া মানু্হকো ধৰি নিয়ে। এই কথা মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাই ধীৰনাৰায়ণ ৰজাৰ জোৱাঁই নিতাইক জনাই। নীতিপালৰ পৰা ধীৰনাৰায়ণে খবৰ পাই যে আহোম সেনাই দিহিঙৰ সীমা নামানি উত্তৰ পাৰৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ হাবুঙ অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰিছে।<ref>Assam Buranji (SM), p. 9</ref> ===দিখৌ-মুখৰ ৰণ=== ধীৰনাৰায়ণ ৰজাই এই কথা গম পাই যুদ্ধ কৰিবলৈ মন কৰে আৰু ১৫১৩ চনত লুইতে দি আহি দিখৌমুখত কোঠ পাতে। সেই সময়ত দিখৌ মুখ আজিৰ দিনৰ কলিয়াবৰৰ ওচৰত আছিল। চুতীয়া সেনাই দিখৌ মুখ অঞ্চলত পচলা গড় নিৰ্মাণ কৰে। তাৰ পৰা আগ বাঢ়ি আহি চেৰুৱাকটা অঞ্চলৰ নঙকামুঙ বিলৰ পাৰত কোঠ পাতে। চেৰুৱাকটাৰ পৰা এখিনি সেনা বৰনাঁৱত উঠি চিৰা আটি অঞ্চললৈ যায়। চুহুংমুঙে চাও-চুখ্ৰিং আৰু ৰাইলুঙীয়া গোহাঁইক সৈন্য দি চুতীয়াৰ বৰনাঁৱ ধৰিবলৈ সেনা পঠিয়াই। তাৰ পাছত তেওঁ চেৰুৱাকটাৰ চুতীয়া সেনাক আক্ৰমণ কৰে। চুতীয়া সেনাই শত্ৰুৰ শক্তিৰ অনুমান নাপায় যুদ্ধত পৰাজয় হব লগিয়া হয়। এই যুদ্ধত ৪ হাজাৰ চুতীয়া সৈনিক স্বহীদ হয় আৰু ৩ হাজাৰ বন্দী হয়। বন্দী সকলৰ মূৰ কাটি আহোম ৰজাই মুণ্ডমালা বান্ধিলে।<ref>Satsari Assam Buranji, p.57</ref> সাতসৰী বুৰঞ্জীৰ অনুসৰি চুতীয়া সেনা দিখৌমুখৰ পৰা উজাই আহিছিল আৰু ডিব্ৰুমুখৰ তিনিমুণি অঞ্চলত ৫ দিন পুণৰ এখন ৰণ হৈছিল, য'ত মাণিকচন্দ্ৰ বৰুৱা, ৰজাৰ ভায়েক ঢেলা আৰু বৰহুলৈ বৰুৱাই ভাগ লৈছিল। যুদ্ধত মাণিকচন্দ্ৰ বৰুৱাৰ গাত কাড় লাগিছিল আৰু বৰহুলৈ বৰুৱাকে প্ৰমুখ কৰি চুতীয়া সেনা পিছ হুঁহকি শদিয়ালৈ আহিলে। ডিব্ৰুমুখৰ এই যুদ্ধৰ কথা কিন্তু অন্য বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা হোৱা নাই, গতিকে এয়া পাছত হোৱা দিহিংমুখৰ দ্বিতীয়খন ৰণৰ বৰ্ণনাও হ'ব পাৰে যিখনত চুতীয়া সেনা পৰাস্ত হোৱাৰ পাছত আহোম সেনাই ডিব্ৰুমুখত গড় নিৰ্মাণ কৰিছিল। যুদ্ধৰ পৰাজয়ৰ ফলত দিখৌ মুখত বাকী থকা চুতীয়া সেনা সেই অঞ্চলৰ পৰা ঘূৰি আহে আৰু পানবাৰী আহোমৰ হাতলৈ যায়। তাৰ পাছত ১৫১৯ চনত চুহুংমুঙ হাবুঙৰ পৰা দিহিংমুখ অঞ্চল লৈ আহে আৰু তাত এটা কোঠ/দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰে। তেতিয়াৰ দিহিংমুখ আজিৰ দিনৰ পশ্চিম মাজুলী অঞ্চল হয়।<ref>Satsari Assam Buranji, p.57</ref><ref>Goswami, Hemchandra, Purani Assam Buranji, p.40</ref> ===দিহিং-মুখৰ প্ৰথম ৰণ=== ১৫২০ চনত চুতীয়া সেনাই এইবাৰ আকৌ ভটিয়াই আহি আহোমৰ নতুনকৈ নিৰ্মিত দিহিংমুখৰ দুৰ্গ(মৌঙখ্ৰাঙ) আক্ৰমণ কৰে। যুদ্ধত চুতীয়া সেনা জয়ী হয় আৰু আহোম সেনাপতি খেনমোঙক মাৰি আহোম সেনাক সেই অঞ্চলৰ পৰা খেদি পঠিয়াই। ফলত দিহিংমুখৰ কোঠ চুতীয়াৰ হাতলৈ যায়।<ref>Satsari Assam Buranji, p.57</ref><ref>Purani Assam Buranji, p.40</ref> ==চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতন== ===নীতিপালৰ ৰাজত্ব=== ইয়াৰ পাছতে ১৫২২ চনত ধীৰনাৰায়ণ ৰজাই [[হাবুং]] অঞ্চলৰ (বৰ্তমান ঢকুৱাখনা) ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰি সাধনী আৰু নিতাই ৰাজ্য ভাৰ দিয়ে। ৰজা হৈ নিতায়ে নীতিপাল নাম লয়। ৰজা ধীৰনাৰায়ণে ৰাজ্য ভাৰ এৰি জামাতাক যুৱৰাজ পাতি, আপোন পুত্ৰ তিনি বছৰৰ শিশু সাধক নাৰায়ণক নীতিপালৰ হাতত সমৰ্পন কৰি দেশান্তৰিত হয়। সামান্য ‌চুতীয়া ল'ৰা ৰজা হোৱাত ৰাজবংশৰ ৰাজপাট দাবীদাৰ কোঁৱৰসকল স্বাভাৱিকতে ক্ষুণ্ণ ‌হৈ পৰে। এই লোক সকলে নিত্যপালক সিংহাসনচ্যুত কৰিবলৈ ষড়যন্ত্ৰত নামে। এই ষড়যন্ত্ৰৰ মূল নায়ক ধীৰনাৰায়ণ ৰজাৰ ভায়েক সুৰজিৎ ওৰফে সুৰধ্বজপাল আছিল। ষড়যন্ত্ৰ সফল নহ'ল। নীতিপালে তেওঁৰ বিশ্বাসী চোৰাংচোৱাৰ পৰা সকলো কথা জানিব পাৰি ষড়যন্ত্ৰত লিপ্ত বিষয়াক ভাঙি নতুন মন্ত্ৰী বিষয়া নিয়োগ কৰে। পূৰ্ব্বৰ পাত্ৰ মন্ত্ৰী গুচাই সামান্য পাত্ৰ-মন্ত্ৰী পাতি লʼলে। সূৰধ্বজপালক ধৰি আনিবৰ বাবে কাচিতৰা সেনাপতিক পঠায়। কিন্তু সুৰধ্বজ দেশ এৰি পলাই যোৱাত সেই কাম সম্ভৱ নহ'ল। নীতিপালৰ দিনত নাৰায়ণ নামৰ এজন বৰসেনাপতি আৰু ৰঘূবীৰ তথা কাচিতৰা সহসেনাপতি আছিল বুলি জনা যায়। কিন্তু সময়ত নীতিপালৰ শাসন দুৰ্বল হৈ পৰে। পূৰ্বৰ সাধাৰণ বংশৰ লগৰীয়া সকলক ৰাজ্যৰ বিষয়-বাব দিবলৈ ধৰাৰ ফলত সম্ভ্ৰান্ত বংশৰ লোকৰ বিশ্বাস আৰু আনুগত্য হেৰুৱাব লগা হয়। দোষ গুণৰ সুবিচাৰ নকৰি হকে-বিহকে প্ৰজাৰ ওপৰত উৎপীড়ন চলোৱাৰ বাবেই‌ [[নীতিপাল]] প্ৰজাৰ মাজত অনীতিপাল বুলি খ্যাত হৈ পৰে।<ref>Barua, Swarnalata, "Chutia jatir Buranji, p.594.</ref> ===দিহিং-মুখৰ দ্বিতীয় ৰণ=== চুতীয়া ৰাজ্যৰ দুৰৱস্থাৰ বাতৰি আহোম ৰজা [[চুহুন্মুং]]ৰ কাণত পৰিল। ফলত সেই বছৰৰ শেষৰ পিনে(১৫২২ চন) তেওঁ চুতীয়া ৰাজ্য আক্ৰমণ কৰে। প্ৰথমতে মাজুলীৰ নঙকঙমোঙ বীলৰ ওচৰলৈ আহি তেওঁ দিহিঙমুখত(বৰ্তমানৰ পশ্চিম মাজুলী অঞ্চল) কোঠ দি থকা চুতীয়াক আক্ৰমণ কৰিবলৈ সেনা পঠায়। যুদ্ধৰ নেতৃত্বত থকা বৰগোহাঁয়ে চুতীয়া সেনাক দিহিং মুখৰ পৰা পুবলৈ ঠেলি নিয়ে আৰু লাচাই-টাই নামৰ এজনক চুতীয়াৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা বৰ-নাঁৱত উঠাই ৰজাৰ ওচৰলৈ পঠায়। সেই সময়ত ৰজা বীলৰ পৰা আগ বাঢ়ি আহি চেৰুৱাকতা নামৰ অঞ্চল এটাত আছিল। চুহুংমুঙে লাচাই-টাইক যুদ্ধৰ খবৰ লয়। লাচাই-টাই ৰজাক জনাই যে চুতীয়া সৈন্য লুইত(টিলাও) নৈ‌ ওচৰৰ অঞ্চলৰ লগতে ডিব্ৰুমুখৰ(চোপ-নাম-টিফাও) পানীত কোঠ পাতি আছে।<ref>Deodhai Assam Buranji, p. 17.</ref> ইয়াৰ পাছতে হয়টো আগতে উল্লেখ কৰি অহা ডিব্ৰুগড় ৰণখন সংঘটিত হয়। ===ডিব্ৰু-মুখ/ডিব্ৰুগড়ৰ ৰণ=== ১৫২৩ চনৰ কাতি মাহত চুহুংমুঙৰ আদেশত ফ্ৰাচেনমুঙ বৰগোহাঁই আৰু কিঙলুন বুঢ়াগোহাঁই ৰাজমন্ত্ৰীয়ে নিজৰ সমস্ত সৈন্য বাহিনী লয় ডিব্ৰুমুখলৈ আগ বাঢ়ি আহি তাত এটা গড় নিৰ্মাণ কৰে। চুহুংমুঙে চৰাইদেউ লৈ আহি ভগৱানৰ ওচৰত বলি আগ বঢ়ায়। ১৫২৩ চনৰ আঘোণ মাহত চুহুংমুঙে সৈন্য বাহিনী লয় আগ বাঢ়ি চেঁচামুখত কোঠ দিয়ে। নীতিপালে গড় বন্ধাৰ খবৰ পাই শদিয়াৰ পৰা লাৰুপাৰা(বৰ্তমান চাবুৱাৰ ওচৰৰ) লৈ আগ বাঢ়ি আহে। তাৰ পৰা তেওঁ শত্ৰুক দেশৰ পৰা খেদিবলৈ বুঢ়া বৰুৱাৰ নেতৃত্বত ডিব্ৰুমুখ লৈ সৈন্য বাহিনী পঠিয়ায়। সম্ভৱতঃ এজন ডিব্ৰু উপত্যকাৰ শাসনকৰ্তা আছিল। চুতীয়া সেনাপতি জনে ৰজাৰ আদেশ মতে ডিব্ৰুগড় আক্ৰমণ কৰে। আনপিনে চুহুংমুঙেও ডিব্ৰুমুখলৈ আহি যুদ্ধত ভাগ লয়। ফ্ৰাচেনমুঙ বৰগোহাঁই আৰু কিঙলুন বুঢ়াগোহাঁই ৰাজমন্ত্ৰীয়ে একলগ হৈ পথে দি আগ বাঢ়ি চুতীয়াৰ নৌ বাহিনীক আক্ৰমণ কৰে। চুতীয়াৰ নৌ সেনাৰ নেতৃত্বত আছিল কাচিতৰা, চুলুকী চেতিয়া (GC Baruaৰ বুৰঞ্জীত এলেঙী চেতিয়া বুলি কোৱা হৈছে) আৰু বৰপাত্ৰ নামৰ তিনিজন সেনাপতি। বৰপাত্ৰ জন সম্ভৱতঃ সোৱণশিৰি উপত্যকাৰ তথা হাবুঙৰ শাসনকৰ্তা আছিল, যিজনক তামৰ ফলিত হাবুঙাধিপতি বৃহৎ পাত্ৰ বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। কাচিতৰা আছিল লুইত উপত্যকাৰ শাসনকৰ্তা। যুদ্ধত চুতীয়া সেনা পৰাস্ত হয়। পিছ দিনা চুহুংমুঙ ৰজাই গড়ত থকা সকলো মন্ত্ৰী ডাঙৰীয়া আৰু সেনাক লগত লৈ আগ বাঢ়ি সোণাৰী অঞ্চলত (বৰ্তমান কাকপথাৰ অঞ্চল) সোমায়। <ref>Deodhai Assam Buranji, p. 17.</ref> ===নীতিপালৰ সন্ধি প্ৰস্তাৱ=== ইয়াকে দেখি নীতিপালে আহোম ৰজা লৈ কটকীৰ সৈতে কিছুমান উপহাৰ পঠায়। উপহাৰ সমূহৰ মাজত আছিল সোণৰ কাণফুলী/থুৰীয়া(তং-ৰু-খাম), সোণোৱালী‌ মেখেলা(চিন-খাম), কপাহী কাপোৰ(ফ্ৰা-নোন), শৰাই/মাইহাং (ফোন), পাটি, ইত্যাদি। সকলো উপহাৰ গ্ৰহণ কৰিও চুহুংমুঙে চুতীয়া ৰাজ সম্পদ(সোণ-ৰুপৰ মেকুৰী, সোণ-ৰুপৰ ছত্ৰ, ৰাজকীয় খাট আৰু ৰাজ দণ্ড), ১০টা দতাল হাতী, এজনী মাখুন্দী হাতী আৰু এজনী ছোৱালী বিচাৰি পঠায়। নীতিপালে ছোৱালী আৰু হাতী দিবলৈ মান্তি হয় যদিও ৰাজকীয় সম্পদ পূৰ্বপুৰুষৰ সম্পত্তি বুলি দিবলৈ নিবিচাৰে। ইয়াৰ বিপৰীতে এক মাহৰ পাছত সোণ-ৰুপৰ জাপি (কোপ-খাম-ঙেন), সোণৰ আঙঠি (খোপ-খাম), সোণৰ তোম (লিউ-খাম), সোণৰ ছত্ৰ (চাং-খাম), সোণৰ খাৰু (মাউ-খাম), সোণৰ থগা (খু-টিন-খাম), হাতী, ঘোঁৰা, হাতীৰ দাতৰ পাটি, কটাৰী আৰু পানীকমলী কাপোৰ দি পঠায়। সমান্তৰাল ভাৱে নীতিপালে লুইতৰ পাৰত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিবলৈ লয় আৰু তাতে থাকে। দুৰ্গ নিৰ্মাণৰ কথা শুনি, ৰাজসম্পদ নাপায় আৰু লগতে উপহাৰৰ মাজত কটাৰী দেখি চুহুংমুঙ ৰজাই শদিয়াপুৰ আক্ৰমণ কৰিবলৈ নিৰ্ণয় কৰে।<ref>Deodhai Assam Buranji, p. 18.</ref> ===শদিয়াৰ ৰণ=== ১৫২৪ চনৰ বহাগত লুইত নৈ পাৰ হৈ শদিয়া(সধয়াপুৰ) আক্ৰমণ কৰে। [[ব'হাগ বিহু|ব'হাগ মাহৰ বিহুৰ দিনা]] [[শদিয়া]] আক্ৰমণ কৰা হৈছিল। বিহুৰ দিনা শদিয়াৰ চাৰি শালত বৰ-বলি আয়োজন কৰা হয়, যʼত [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]] পূজাৰীৰ বাহিৰে অন্য লোকে হাতত অস্ত্ৰ লোৱাতো বৰ্জিত আছিল। আজিও এই বৰবলিৰ নিয়ম শদিয়া অঞ্চলৰ থান সমূহত পালন কৰা হয়। সেই সময়ত সৌমাৰ খণ্ডত একমাত্ৰ চুতীয়া সকলৰ মাজত হে খাৰ-বাৰুদ বা হিলৈ-বৰটোপৰ প্ৰচলন আছিল। সেই বাবে হয়তো আক্ৰমণকাৰী সকলে বিহুৰ বতৰত আক্ৰমণ কৰিবলৈ নিৰ্ণয় কৰি লৈছিল। বুৰঞ্জী সমূহৰ মতে সেই সময়ত নীতিপালে পুখুৰী এটাও খন্দাই আছিল। শদিয়াৰ দুৰ্গত কৰা আক্ৰমণ সহিব নোৱাৰি নীতিপাল চন্দনগিৰি লৈ গুচি আহে আৰু কাচিতৰা দৈথাং পৰ্বতত উঠে।<ref>Deodhai Assam Buranji, p. 19.</ref> ===চন্দনগিৰি আৰু দৈথাং পৰ্বতৰ ৰণ=== চুহুংমুঙে শদিয়াৰ বৰনগৰত থাকি ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁই আৰু কিঙলুন ৰাজমন্ত্ৰীক(বুঢ়াগোহাঁই) চন্দনগিৰি লৈ আক্ৰমণ কৰিবলৈ পঠায়। আনহাতে কনচেং ধনুদাৰী গোহাঁইক (চাও-চঙ কুঙ-ৰিণ) কাচিতৰাৰ লগত যুঁজিবলৈ দৈথাং পৰ্বতলৈ পঠায়। ইফালে চুতীয়া ৰজাৰ তামুলী গজৰাই বৰুৱাক আহোম বাহিনীয়ে বন্দী কৰে‌ আৰু চুতীয়া ৰজা ৰাণীৰ আত্মগোপন স্থান প্ৰকাশ কৰিবলৈ বাধ্য হয়।<ref>Bhuyan, S.K.,''Assam Buranji(SM)'',p.10</ref> পিছত তেওঁ আহোম বিষয়াসকলক জনাইছিল যে চুতীয়া ৰজা ৰাণীয়ে চন্দনগিৰিৰ এটা পাহাৰীয়া নৈৰ ওচৰত আশ্ৰয় লৈছে। চন্দনগিৰি পৰ্বতত উঠিবৰ কাৰণে আহোম সেনাই আপ্ৰাণ চেষ্টা চলাইও সফল নহয়। চুতীয়া সেনাই ওপৰৰ পৰা শিল বগৰাই আৰু দলিয়াই বহুতো আক্ৰমণকাৰীৰ বধ কৰে। সাতসৰী আৰু অসম বুৰঞ্জীৰ (SM)ৰ পৰা জনা যায় যে সেই সময়ত [[সতী সাধনী|সাধনী ৰাণী]] গৰ্ভৱতী আছিল। লগতে আছিল তেওঁৰ ১২-১৩ বছৰীয়া পুত্ৰ। সাধনীৰ লগৰ ১২০ গৰাকী কুঁৱৰীয়েও শিলা কুচাই বিৰোধী পক্ষৰ সৈনিকক মাৰে। আহোম সৈন্য চন্দনগিৰি পৰ্বতত উঠিবলৈ সক্ষম নহৈ পিছুৱাই আহিব লগাত পৰে আৰু এজন চুতীয়া সৈনিকক লগত ধৰি আনে। ইয়াৰ পাছত আক্ৰমণকাৰী সকলে ৰননীতি কৰি পৰ্বতৰ তিনিফালে বেৰি ধৰিব লয়। ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁই কিছু লোকক ঘিলা গছত উঠি [[ঢোল]] বজাবলৈ আদেশ দিয়ে। হয়তো এই সকল আগতে ধৰি অনা‌ চুতীয়া বন্দী আছিল। আগৰ দিনত ঢোল বজোৱাটো যুদ্ধত জয়ৰ প্ৰতীক আছিল। ঢোল বজাই বিজয়ৰ কথা জনাই দিয়া হয়। সেই বাবে পাহাৰৰ ওপৰত উঠি থকা ৰজা ৰাণীয়ে বিহুৰ বতৰত ঢোলৰ মাত শুনি বাহিৰলৈ উলাই আহে আৰু তিনিও ফালৰ পৰা শত্ৰুৰ আক্ৰমণৰ বলি হয়। নীতিপালে শত্ৰুৰ গালৈ কাড় মাৰিবলৈ লয় যদিও বিৰোধী পক্ষৰ জানমোঙখাম হাতীবৰুৱাৰ (ফু-কে-চং) কাড় লাগি মৃত্যু বৰণ কৰে। সাধনীয়ে নিজৰ মহিলা সৈন্য বাহিনীক লগত লয় যুঁজ দিয়ে যদিও শেষত পৰাস্ত হৈ চন্দনগিৰিৰ পৰা জাপ মাৰে। প্ৰায় সংখ্যক বুৰঞ্জীত সাধনীয়ে আত্মবলিদান কৰিছিল বুলি আছে যদিও গোপাল চন্দ্ৰ বৰবৰুৱাৰ টাই ভাষাৰ বুৰঞ্জীত ৰাণীৰ (নাঙ-লুং) গাত যাঠি লাগিছিল বুলি উল্লেখ আছে। যিকি নহওক এই তথ্য পৰাও ৰানী সাধনীয়ে আত্মসমৰ্পণ নকৰি শত্ৰুৰ বিৰুদ্ধে যুঁজ দিয়াৰ কথাহে পোহৰলৈ আনে, কাৰণ আত্মসমৰ্পণ কৰা হ'লে তেওঁক যাঠি মাৰি আক্ৰমণ কৰা নহ'ল হয়। আনপিনে কাচিতৰাক কনচেঙে দৈথাং পৰ্বতত পৰাস্ত কৰে। <ref>Deodhai Assam Buranji, p. 19.</ref> [[File:Statue of Queen Sadhani Narayan.jpg|thumb|চুতীয়া বংশৰ শেষ ৰাণী বীৰাঙ্গনা সাধনী নাৰায়ণীৰ প্ৰতিমূর্তি]] ==ৰাজ্য পতনৰ পৰবৰ্তী পৰিস্থিতি== চুতীয়া ৰজা নীতিপাল, তেওঁৰ পুত্ৰ আৰু কাচিতৰা তিনিওৰে মূৰ চন্দগিৰি আৰু দৈথাঙৰ পৰা কাটি আনি শদিয়াত থকা চুহুংমুঙৰ আগত প্ৰস্তুত কৰা হয়। ৰজা আৰু পুত্ৰৰ মূৰ কেইটা নচোৱাই পৰ্বতত মুণ্ডামালা বান্ধি শেষত চৰাইদেউৰ শালৰ খটখটিত পোতি থোৱা হয়। অসম বুৰঞ্জী(SM)ৰ মতে আহোম সেনাই সাধনীৰ মৃত শৰীৰৰ পৰা কঁকালত পিন্ধা সোণৰ কঙ্কালি লয় আনি শদিয়াৰ থানলৈ আনিছিল, কিন্তু তাত কিছুমান চুতীয়াই আক্ৰমণ কৰি লাপিত ফাংত্যাং দেওধাই নামৰ এজনক বধ কৰিছিল। Edward Gaitৰ‌ A History of Assamত উল্লেখ কৰা‌ মতে ৰাণীৰ মৃত্যু যাঠী লাগ হৈছিল। GC Baruaৰ Ahom Buranjiত ৰাণীৰ(নাঙ-লুং) বিষয়ে দিয়া আছে যদিও এই অংশৰ অনুবাদ দিয়া হোৱা নাই। অংশটোত "টিং" শব্দৰ উল্লেখ চাই ক'ব পাৰি যে ইয়াতো ৰাণীৰ গাত "যাঠী" লগাৰ কথাই উল্লেখ আছে। "পুৰণি অসম বুৰঞ্জীৰ অনুসৰি কোঁৱৰী কিছুমানক কাটিছিল আৰু কিছুমানক ধৰি আনিছিল<ref>Goswami, Hemchandra,"Purani Assam Buranji, p. 42</ref>। অন্য বুৰঞ্জী সমূহত এই অংশত ৰানী সাধনীৰ(নাঙ-লুং) কথ উল্লেখ কৰা হোৱা নাই। ===চুতীয়া ৰাজ্যত পোৱা সম্পদ=== চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰা কমাৰ, সোণাৰি, কমাৰ, কুমাৰ, কহাৰ, তাতি, খনিকৰ, বাঢ়ৈ, বামুণ, কায়স্থ, গণক, ইত্যাদি বহুতো ভিন্ন ভিন্ন‌‌ বৃক্তিকৰ লোক পোৱা‌ গৈছিল। ইয়াৰ বহুতো লোকক ৰজাই নিজৰ ৰাজধানী লৈ লয় আনে। তিনি হাজাৰ চুতীয়া কমাৰক চুহুংমুঙ ৰজাই যোৰহাট জিলাৰ বছাৰ পিনে আৰু তাৰে উজনি অঞ্চলত বহুৱাইছিল<ref>Sarma, Benudhar, ''Maniram Dewan, p.287</ref>। ইয়াৰ বাহিৰে শদিয়াত বহুতো সম্পদ যেনে সোণৰ মাইহাং, কেকুৰা দোলা,‌‌ কলাই খাৰ,‌‌ সোণৰ তিনিচুকীয়া সিংহাসন, খাট, ভোগজৰা, বেলা, জাপি, পিকদান, আৰোৱান, দবা, কালি, হিলৈ, বৰটোপ (মিঠাহুলোং),‌ হিলৈ-তোলা চৰা নাও, চুতীয়া ধেনু, বৰধেনু, বাৰু-বৰ্চা, ইত্যাদি পোৱা গৈছিল। বহুতো ঘোৰা, গৰু-মʼহ আৰু হাতীও লাভ কৰা হৈছিল। সম্পদ সমূহ শদিয়াৰ পৰা দিহিং নৈয়ে দি ৰাজধানী‌ লৈ অনা হয় ‌আৰু পাছলৈ চাৰিং অঞ্চলত ৰখা হয়। চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা পাছত আহোম সকলে প্ৰথম বাৰৰ বাবে মিৰি, মিচিমি, আবৰ, দফলা, ইত্যাদি পাহাৰীয়া জাতিৰ সম্পৰ্কত আহে।<ref>Satsari Assam Buranji,p.14, 61</ref> ===চুতীয়া ভূমিৰ বিতৰণ=== শদিয়া ৰাজধানী শাসন কৰিবলৈ ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁইক তিনিশ সৈনিক দিয়া হৈছিল। শদিয়া আৰু দিহিং অঞ্চলত নতুনকৈ আহোম ৰাজ্যৰ মানুহ আনি থাকিবলৈ দিয়া হয়। ‌চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰদেশ সমূহ ভাল দৰে শাসন কৰিবলৈ বহুতো নতুন পদবী সৃষ্টি কৰা হয়। ১৫২৬ চনত চাওচেং কুঙৰিন (ধনুধৰিয়া গোহাঁই)‌ কনচেঙক থাওমৌঙ মৌঙ-তেও (ভটিয়লীয়া গোহাঁই বা নামনিয়াল সন্দিকৈ<ref>Satsari Buranji, p.62</ref>) পতা হয়। এইজনক হাবুঙ অঞ্চলত ৰখা হয় আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰৰ বিশ্বনাথৰ, লখিমপুৰ আৰু ধেমাজি শাসন কৰিবলৈ দিয়া হয়।‌ একেই বছৰতে থাওমৌঙ বানলুং (বানলুঙীয়া গোহাঁই) খেওখেনক থাওমৌঙ লৌঙ-ক্লং (দিহিঙীয়া গোহাঁই)‌ পতা‌ হয়। সেই‌ সময়ত দিহিং নৈ পাটকাইৰ পৰা ডিগবৈ, দিহিং-পাটকাই অৰণ্য, তিপাম,‌ নাহৰকটীয়া, মৰাণহাট, চেপন, বকতা, চৰগুৱা হৈ ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰৰ সমান্তৰাল ভাৱে বৈ গৈ পশ্চিম মাজুলী/বোকাখাত অঞ্চলত ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰত পাৰিছিল। এইজন গোহাঁইক দিহিং প্ৰদেশ অৰ্থাৎ মাজুলী, উত্তৰ শিৱসাগৰ, ডিব্ৰুগড় আৰু দক্ষিণ তিনিচুকীয়া লৈকে শাসন‌ কৰিবলৈ দিয়া হয়। ১৫২৬ চনত হোৱা চুতীয়া বিদ্ৰোহৰ ফলত ডিব্ৰুগড়ত নতুন এখন প্ৰদেশ গঠন কৰি ১৫২৭ত চাওলুং চুলিঙক শাসনকৰ্তা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়, যাতে ১৫২৬ৰ দৰে শদিয়া অঞ্চলত পুনৰ বিদ্ৰোহ হ'লে ডিব্ৰু প্ৰদেশৰ সেনাই শদিয়া বাহিনীৰ সহযোগ কৰিব পাৰে। ইয়াৰ উপৰিও একেই‌ সময়তে কিংলুন বুঢ়াগোহাঁইক "থাও-মুঙ-বঙেন" পাতি তিনিচুকীয়া অঞ্চল শাসন(সোণাৰীৰ পৰা লুইতৰ লৈকে) কৰিবলৈ দিয়া হয়। শদিয়াৰ মহং (নগা পাহাৰৰ মহঙতকৈ পৃথক) অঞ্চলৰ লোণৰ খাট ৰক্ষা কৰিবলৈ "থাও-মুঙ-বক্লাঙ" বা‌ হাটখোৱা গোহাঁই নিযুক্ত কৰা হৈছিল। বুৰঞ্জীৰ পৰা জনা যায় যে ১৫২৯ চনত হোৱা চুতীয়া বিদ্ৰোহত দুয়োজন গোহাঁই (ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোঁহাই আৰু কিংলুন বুঢ়াগোহাঁই) একেলগে শদিয়া-তিনিচুকীয়া অঞ্চলতে শাসন কৰি আছিল। একেই বছৰৰে(১৫২৭) শেষৰ পিনে কনচেঙক ভটিয়লীয়া গোহাঁইৰ পৰা নতুন পদবী‌ "চাও-চেঙলুং"‌(ৰাজমন্ত্ৰী) দিয়া হয়<ref>Barua, Gopal Chandra, ''Ahom Buranji'', p.61</ref>। পূৰ্বতে ৰাজমন্ত্ৰী পদবীটো বৰগোঁহাই বা বুঢ়াগোহাঁই এজনক দিয়া হৈছিল। ৰাজমন্ত্ৰী পাতি চুহুংমুঙে কনচেঙক দুয়োজন‌ গোহাঁইৰ লগত একেই শাৰিতে ৰাখি সমমৰ্যাদা দিছিল। চুতীয়াৰ বৰপাত্ৰ পদবীটো চুহুংমুঙৰ‌ দিনটো অব্যাহত আছিল। চুক্লেংমুঙ(চুহুংমুঙৰ পুত্ৰ) ৰজাৰ দিনত চুতীয়াৰ বৰপাত্ৰ এজনৰ সমৰ্থন পাই হাবুঙৰ ব্ৰাহ্মণ মুখিয়াল এজনে বিদ্ৰোহ কৰে। ফলত যুদ্ধ এখন হয় য'ত বৰপাত্ৰ জনৰ মৃত্যু হয় আৰু ব্ৰাহ্মণজন বেহাৰলৈ পলাই যায়<ref> সুকুমাৰ মহন্তৰ ঘৰত পোৱা অসম বুৰঞ্জী, ২৫ পৃষ্ঠাত আছে-"সেই সময়ত ৰজা দাই ধৰিলে, বোলে-'চুটিয়া মাৰি ভূঞা বিলাকক মাৰি-কাটি বুপা ৰজায়ে ময়েহে ৰাজ্য লৈছো। বামুণে যে ৰজা‌ হয় চুটিয়াৰ বৰপাত্ৰকনো কিহলৈ থৈছোঁ?' এহি বুলি বৰপাত্ৰক মাৰিলে, বামুণকো ‌মাৰিব চালে, সপুত্ৰবান্ধৱে বেহাৰলৈ পলাই গেʼল। " </ref>। এই বৰপাত্ৰ জন হয়টো পুৰণি চুতীয়া বৰপাত্ৰ জনেই আছিল (ডিব্ৰাৰুগড় ৰণত আত্মসমৰ্পণ কৰিব পাৰে) বা‌ একেই পৰিয়ালৰ লোক আছিল‌‌। তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছতে হয়টো "চাও-চেঙলুং" আৰু "বৰপাত্ৰ" উপাধি দুটা মিলি "বৰপাত্ৰগোঁহাই" হিচাপে জনাজাত হয়।<ref>[https://www.jstor.org/stable/3516963?read-now=1&seq=18#page_scan_tab_contents Guha, Amalendu, ''The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)'',p. 20,''It appears that the noble designation of Barpatragohain was borrowed from the civil list of Habung where the local ruler, a dependent of the Chutia king, had the title of Vrihatpatra''.]</ref> এই‌ সকলো কথাৰ পৰা সহজে ধৰিব পাৰি যে চুহুংমুঙে পূৰ্বৰ চুতীয়া বিষয়া সকলৰ ঠাইতেই একো একোটা নতুন পদবী গঠন কৰিছিল। চুতীয়া বৰপাত্ৰৰ ঠাইত প্ৰথমতে ভটিয়লীয়া গোহাঁই আৰু পাছলৈ বৰপাত্ৰ গোহাঁই, মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাৰ ঠাইত দিহিঙীয়া গোহাঁই, ডিব্ৰুৰ বুঢ়া বৰুৱাৰ ঠাইত চাওলুং চুলিঙ আৰু শদিয়া-তিনিচুকীয়াত কাচিতৰা বৰুৱা বা ৰজাৰ ঠাইত দুয়ো প্ৰমুখ গোহাঁই। ইয়াৰ পাছত দিহিঙৰ পাৰৰ বকতাত নতুন ৰাজধানী এখন নিৰ্মাণ কৰা হয়।<ref>Ahom Buranji(GC Barua), p.64</ref> [[File:Old course of Dihing river.jpg|thumb|মেপত দিহিং নৈৰ‌ ১৬ শতিকাৰ পুৰণি সুতি দেখোৱা হৈছে। এই সময়ত চৰগুৱা, বকতা, নামৰূপ আৰু তিপাম দিহিঙৰ দক্ষিণ পাৰত অৱস্থিত আছিল]] ==চুতীয়া বিদ্ৰোহ== ১৫২৪ চনত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতন হৈছিল যদিও চুতীয়া সকলৰ মনৰ পৰা স্বাধীনতা আৰু স্বৰাজৰ আশা নাইকিয়া হৈ যোৱা নাছিল। চিৰদিন স্বাধীন হৈ থকা চুতীয়া সকলে বীৰাঙ্গণা ৰাণী সাধনীৰ আত্মোৎসৰ্গৰ কথা সোঁৱৰি পুনৰ জাগ্ৰত হৈ উঠিল আৰু বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰিলে। এই বিদ্ৰোহ ১৫২৭ চনৰ পৰা ১৭০০ শতিকাৰ শেষ ভাগৰ লৈকে চলিছিল। ১৭৭০ দখকৰ মায়ামৰা বিদ্ৰোহে জাতিটোৰ শেষ বিদ্ৰোহ বুলি কব পাৰি যাৰ ফলত সকলো নহলেও এটা অংশয়ে স্বাধীন হৈ নিজৰ ৰাজ্য গঠন কৰিছিল। চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজধানী শদিয়া ধ্বংস হোৱাৰ ফলত বহুতো ৰাজকোঁৱৰ আৰু সম্ভ্ৰান্ত পৰিয়ালৰ লোকে পাহাৰীয়া মিচিং, মিচিমি জাতিৰ লোক সকলৰ মাজত আশ্ৰয় লৈছিল আৰু প্ৰথম বিদ্ৰোহ এই সকল লোকে আৰম্ভ কৰিছিল। এই কথা কোচ ৰজা সকলৰ দৰং ৰাজ বংশাৱলীতো উল্লেখ কৰা হৈছে। <poem>"পূৰ্বে চুটিয়াৰ ৰজা সিঠাৱে আছিল। অন্যায়ে অসম ছল কৰিয়া মাৰিলে॥ যিমতে মাৰিল তাৰ শুনিয়ো কাহিনী। বলে নপাৰিয়া স্বৰ্গী ৰাজা মনে গুণি॥ ৩৬৪ ... তাৰ পুত্ৰ ভাই যত সকলে পলাইল। মিৰি মিচিমিত পশি প্ৰাণক ৰাখিলা॥ চুটিয়াৰ ৰাজাক মাৰিয়া ছলে বলে। লৈলা সেহি ৰাজ্যক অসমে কৌতূহলে॥ ৩৭১</poem> ===১৫২৬ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া=== চুতীয়া সকলে প্ৰথম বিদ্ৰোহ ১৫২৬ চনৰ ফাগুন মাহত ৰাজধানী শদিয়াত ঘোষণা কৰিছিল, অৰ্থাৎ ৰাজ্য পতনৰ ৩ বছৰৰ পাছত। বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ আৰু ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইক সহযোগ কৰিবলৈ দিহিঙীয়া গোহাঁইক পঠিওৱা হৈছিল। যুদ্ধত বিদ্ৰোহী সকলৰ হাতত ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইৰ হাতী প্লাইপাম আৰু দিহিঙীয়া গোহাঁই মৰা পৰিছিল। কিন্তু শেষ পৰ্যায়ত বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হৈ উভতি যাবলৈ বাধ্য হ'ল। এই বিদ্ৰোহৰ ফলত চুহুংমুঙ ৰজাই বহুতো প্ৰশাসনীয় পৰিবৰ্তন কৰিবলৈ বাধ্য হৈছিল। ১৫২৭ চনৰ জেঠ মাহত, ডিব্ৰুগড় অঞ্চলত নতুন এখন প্ৰদেশ গঠন কৰি তাত চাওলুং চুলিঙক শাসনকৰ্তা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হৈছিল, যাতে শদিয়া অঞ্চলত পুনৰ বিদ্ৰোহ হ'লে ডিব্ৰু প্ৰদেশৰ সেনাই শদিয়া বাহিনীৰ সহযোগ কৰিব পাৰে। ইয়াৰ উপৰিও কিংলুন বুঢ়াগোহাঁইক "থাও-মুঙ-বঙেন" পাতি পশ্চিম শদিয়া অঞ্চলত (তিনিচুকীয়াৰ সোণাৰিৰ(কাংখাম) পৰা লুহিত নদীৰ গুৰি লৈকে) শাসন কৰিবলৈ দিয়া হ'ল। ===১৫২৯ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া=== প্ৰথম বিদ্ৰোহৰ দুবছৰ পাছতে ১৫২৯ চনৰ পুহ মাহত শদিয়াৰ চুতীয়া সকলে আকৌ মুৰ দাঙি উঠিলে। এইবাৰ চুহুংমুঙ ৰজাই ফ্ৰাচেংমুঙক সহযোগ কৰিবলৈ চাও চুক্লান (তিপামৰ পৰা) আৰু কিংলুনক সহযোগ কৰিবলৈ চাওলুং চুলিঙক (ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা) পঠিয়ালে। ইয়াৰ পাছত চুহুংমুঙে চুক্লেংমুঙ ৰাজকোঁৱৰক ৰাজধানীত ৰাখি সকলো বিষয়ববীয়াৰ সৈতে নিজে শদিয়া আহি উপস্থিত হয়। লুহিতৰ পাৰত, ডিবাং নৈৰ পাৰত, মাৰানকাও, চন্দনগিৰি পৰ্বত, দৈথাং পৰ্বত, ইত্যাদি বিভিন্ন ঠাইত কেইবাখনো যুদ্ধ হয়। প্ৰথম পৰ্যায়ত বিদ্ৰোহী সকলে চাও চুলিঙক ধৰি নিবলৈ সক্ষম হৈছিল কিন্তু পাছৰ পৰ্যায়ত এৰি দিলে। বহু মাহ যুদ্ধ লগা পাছত শেষত বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হ'ল। যুদ্ধত লাভ কৰা সকলো ধন আৰু সম্পত্তি ৰজা আৰু মন্ত্ৰী সকলে নিজৰ মাজতে ভাগ কৰি ল'লে আৰু ৰজাই বৰগোহাঁই আৰু বুঢ়াগোহাঁইক শদিয়াত ৰাখি নিজে ৰাজধানী লৈ ঘূৰি গ'ল। ===১৫৪২ চনৰ বিদ্ৰোহ, দিচাং নৈৰ পাৰত=== চুতীয়া সকলে পুনৰ বাৰ ১৫৪২ চনত ৰজা চুক্লেংমুঙৰ দিনত বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰে কৰিছিল। এইবাৰ ১৫৪২ চনৰ বহাগ মাহত ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে শিৱসাগৰৰ দিচাং নৈৰ ওচৰত আহোম মন্ত্ৰী চেং-হাননক পৰাস্ত কৰি স্বৰাজ ঘোষণা কৰে। কিন্তু ইয়াৰ পাছতে চুক্লেংমুঙে চাওলুং তিমাক বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ পঠিয়াই আৰু দুবছৰ লৈকে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ বিভিন্ন অঞ্চল ধ্বংস কৰে যাতে কোনো চুতীয়া সকলে পুনৰ বিদ্ৰোহ কৰিবলৈ সাহস নকৰে। ===১৫৫০ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া=== ১৫৫০ চনত শদিয়াখোৱা গোহাঁইৰ মৃত্যুৰ পাছত, কংসপাত্ৰ নামৰ চুতীয়া নায়ক এজনে শদিয়াত বিদ্ৰোহ কৰি নিজকে ৰজা বুলি ঘোষণা কৰিছিল। আহোম ৰাজ্যৰ বহুতো ৰাজকোঁৱৰে তেওঁক সহযোগ কৰিছিল আৰু শদিয়াত উপস্থিত হৈ আহোম ৰজাৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ কৰিবলৈ সাজু হৈছিল। এই যুদ্ধ ৩ বছৰ লৈকে চলিছিল আৰু শেষত কংসপাত্ৰৰ লগতে বহুতো চুতীয়াই মৃত্যু বৰণ কৰিছিল। ৰাজকোঁৱৰ সকলৰ ভিতৰত কিছুমানৰ মৃত্যু হৈছিল আৰু বাকী থকা সকলক বন্দী বনাই পাছলৈ চাৰিঙত থাকিবলৈ দিয়া হৈছিল। ===১৫৬৫ চনৰ বিদ্ৰোহ, নামৰূপ আৰু খেৰাম=== ১৫৬৫ চনৰ মাঘ মাহত ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰি নামৰূপ আৰু খেৰাম(বৰ্তমান ডিব্ৰুগড়ৰৰ খেৰেমীয়া) অঞ্চলৰ আহোম গাঁও সমূহ আক্ৰমণ কৰি লুণ্ঠন কৰিছিল। ৰজাই বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ চাওলুং তিপামক পঠিয়াইছিল। বিদ্ৰোহী সকলৰ লগত হোৱা যুদ্ধত চাওলুং তিমাৰ হাতী আহত হৈছিল যাৰ বাবে তেওঁ যুদ্ধ এৰি দিহিং পাৰ হৈ উভতি আহে। ইয়াৰ পাছত বিদ্ৰোহৰ কি পৰিণতি হ'ল গম পোৱা নাযায়। সম্ভৱতঃ পাছলৈ বিদ্ৰোহ দমন কৰা হৈছিল। ===১৫৭২ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া=== ১৫৭২ চনত পুনৰ বাব চুতীয়া সেনাপতি এজনৰ নেতৃত্বত শদিয়া অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে মুৰ দাঙি উঠে। বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ চাওলুং চাৰিং, চাওফ্ৰাংমুঙ বৰগোহাঁই, শদিয়া খোৱা গোঁহাই, ইত্যাদি বহুতো বিষয়ববীয়াক পঠিওৱা হৈছিল। আহোম সেনাৰ তুলনাত বিদ্ৰোহী সকলৰ সংখ্যা কম থকাৰ বাবে বিদ্ৰোহী সকল কানচাই আৰু পুখুৰীখনা নামৰ অঞ্চল লৈ আতঁৰি আহিছিল আৰু সেই অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলৰ সহযোগত পুনৰ ৰণ কৰিছিল। কিন্তু দুৰ্ভাগ্যবশতঃ বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হৈছিল। চুতীয়া সেনাপতি, কানচাইৰ মুখিয়াল আৰু অন্য বহুতো চুতীয়া সৈন্যক বন্দী বনাই ৰাজধানী লৈ লয় অনা হৈছিল। ===১৬৬৫ চনৰ বিদ্ৰোহ, উত্তৰ পাৰ=== ১৬৬৫ চনত আহোম সেনা নগা সকলৰ লগত হোৱা যুদ্ধত ব্যস্ত আছিল। এই সুযোগ লয়, উত্তৰ পাৰৰ লখিমপুৰৰ এখিনি চুতীয়া লোকে মিৰি আৰু দফলা লোকৰ লগত মিলি বিদ্ৰোহ কৰিছিল। কিন্তু বিদ্ৰোহ সফল নহ'ল। ===১৬৭৩ চনৰ বিদ্ৰোহ, উত্তৰ পাৰ=== ১৬৭৩ চনত ধেমাজি অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰি ৰূপা(বৰ্তমানৰ ৰূপহী) আৰু ডিমৌ(বৰ্তমানৰ ধেমাজিৰ ডিমৌ) মিৰি সকলে আহোম ৰজাক কৰ হিচাপে দিয়া মাৰ নাও তোলাই লৈ গৈছিল। এই কথা শুনি আহোম ৰজাই চুতীয়া অঞ্চললৈ কটকী পঠিয়াই নাও সমূহ ঘূৰাই দিবলৈ আদেশ কৰিছিল, কিন্তু চুতীয়া সকলে আদেশ নামানিলে। ইয়াৰ পাছত সকলো চুতীয়া দেউলীয়া নামৰ গাঁৱ এখনত একগোট হৈছিল। কটকীৰ খবৰ পাই আহোম ৰজাই তিনিমুখিয়া অঞ্চলত থকা নাৰাই নামৰ চুতীয়া বিদ্ৰোহী নেতা জনক ধৰি আনিবলৈ সৈনিক পঠিয়ালে। ইয়াৰ পাছত ৰজাই শদিয়াখোৱা গোঁহাই আৰু মৰঙ্গীখোৱা গোহাঁইক চেঁচামুখত গড় নিৰ্মাণ কৰি যুদ্ধৰ বাবে সাজু হ'বলৈ আদেশ দিলে। দিহিং নদীৰ পাৰত আন এটা গড় নিৰ্মাণ কৰা হ'ল। তাৰ পাছত আহোম সেনাই দিহিং পাৰ হৈ মাজুলী হৈ চুতীয়া গাঁৱলৈ আগ বাঢ়ি আহিল। চুতীয়া সকলেও হাতত ধেনু-কাড় লয় দেউলীয়া গাঁৱৰ পৰা মিৰি গাঁৱ এখনলৈ আগ বাঢ়ি আহিলে। আহোম ৰজাই পুনৰ চুতীয়া সকলৰ ওচৰলৈ কটকী পঠিয়াইলে। চুতীয়া বৰুৱা জনে অৱশেষত বশ্যতা স্বীকাৰ কৰিলে, কিন্তু নিজৰ গৰু-ছাগলী, হাঁহ-কুকুৰ, ইত্যাদি সকলো হেৰুৱালে। নাৰাই আৰু অন্য চুতীয়া বিদ্ৰোহী নেতা সকলক মদ্যপান কৰোৱাই পুনৰ বিদ্ৰোহ নকৰিবলৈ প্ৰতিজ্ঞা কৰালে। সবল আৰু শক্তিশালী চুতীয়া সৈনিক সকলৰ বন্দী বনোৱা হ'ল আৰু অন্য চুতীয়া সকলক প্ৰতি বছৰে কৰ হিচাপে নাও দিবলৈ আদেশ দিয়া হ'ল। ===১৭৬৯-১৮০৫ চনৰ মায়ামৰা বিদ্ৰোহ=== মায়ামৰা ধৰ্মীয় চুতীয়া সকলে ১৭৬৯ চনত আহোম ৰাজ্যৰ বিৰুদ্ধে বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰি ১৭৯১ লৈকে বেংমৰা নামৰ পৃথক ৰাজ্য এখন গঠন কৰিছিল। মায়ামৰা বিদ্ৰোহত ভাগ লোৱা জনগোষ্ঠী সমূহৰ মাজত দ্বিতীয় সৰ্বাধিক লোক চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ আছিল। বেংমৰা ৰাজ্যৰ ৰজা সৰ্বানন্দ সিংহ বীৰপালৰ বংশৰ বুৰুক চুতীয়া ৰাজপৰিয়ালৰ লোক আছিল। হয়তো ১৫২৫ চনত ৰাজ্য হেৰুৱা চুতীয়া ৰাজপৰিয়াল টোৱে সৰুকৈ হ'লেও পুনৰ বাৰ ৰাজ্য ৰাজত্ব কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। ===১৭৭৫ চনৰ বিদ্ৰোহ, ডিব্ৰু-দিহিং অঞ্চল=== মায়ামৰা বিদ্ৰোহ হৈ থাকোঁতে ডিব্ৰু-দিহিংৰ মাজৰ অঞ্চলৰ একাংশ চুতীয়াই বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰিছিল। টাই ভাষাৰ "আহোম বুৰঞ্জী" নামৰ গ্ৰন্থত উল্লেখ কৰা মতে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ সীমান্ত অঞ্চলৰ খামজাং প্ৰদেশৰ পৰা নঙাখাম নামৰ নৰা মুখিয়ালৰ লগত ধৰা সকলে আহি বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰিছিল। এই বিদ্ৰোহত চুতীয়া সকলে নৰা সকলক সহযোগ কৰিছিল। নৰা মুখিয়াল জনে ১৭৭৫ চনত চুতীয়া সকলৰ সহযোগত হাটখোৱা গোহাঁইক পৰাস্ত কৰি নিজকে ডিব্ৰু নৈৰ কাষৰ অঞ্চলৰ ৰজা বুলি ঘোষণা কৰিছিল। ৰজা হৈ নঙাখামে চুতীয়া আৰু বাৰেচিৰিঙীয়া সকলৰ মাজৰ পৰাই ফুকন আৰু বৰুৱা নিযুক্ত কৰিছিল। আহোম ৰজাই নঙাখাম আৰু চুতীয়া সকলৰ বিৰুদ্ধে বুঢ়াগোহাঁইৰ নেতৃত্বত ৪০ হাজাৰ সৈন্য পঠিয়াইছিল। সেনা সকলে আহি ৰঙাগড়াত(বৰ্তমানৰ ডিব্ৰু-চৈখোৱাৰ দক্ষিণত) উপস্থিত হৈছিল। ইয়াত পাছত তেজী আৰু দিহিং নৈৰ পাৰত যুদ্ধ হৈছিল। বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হৈ আতৰি গৈছিল। নৰা সকলে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলত আশ্ৰয় লয় আৰু চুতীয়া সকলে ধূনাগুৰি নামৰ ঠাই এদখৰত আশ্ৰয় লয়। বহুতো চুতীয়া, বাৰেচিৰিং আৰু নৰা বিদ্ৰোহীক ৰাজধানী ৰংপুৰলৈ লয় অনা হয়। তাৰে কিছুমানক মৃত্যু দণ্ড দিয়া হৈছিল আৰু আন সকলক বন্দী হিচাপে ৰখা হৈছিল।<ref>Barua, G.C, "Ahom Buranji, p. 331-333</ref> ==অসমীয়া সংস্কৃতিত চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰভাব== ==আৰু চাওক== * [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী]] * [[সতী সাধনী]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} * {{cite book | last = Gait | first = Edward | title = A History of Assam | publisher = Thacker, Spink & Co. | date = 1906 | location = Calcutta | url = http://books.google.com/books?id=w-6kr1IyHJkC}} *{{Cite journal|last=Neog|first=Maheswar|title=Light on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh in the Fourteenth and Fifteenth Centuries|date=1977|journal=Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute|volume=58/59|pages=813–820|jstor=41691751|issn=0378-1143}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{অসম বুৰঞ্জী}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ ইতিহাস]] [[শ্ৰেণী:চুতীয়া ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ সাম্ৰাজ্য আৰু ৰাজ্য]] plr5v5m4bhsv4tf9y9j9ner5erytwj5 601718 601716 2026-04-21T02:12:47Z Ananya Taye 28065 601718 wikitext text/x-wiki {{under construction}} {{Infobox Former Country |native_name = সধয়া/স্বধয়া |conventional_long_name = চুতীয়া সাম্ৰাজ্য |common_name= স্বধয়া, সধয়া |year_start = ১১৮৭ |date_start = |event1 = |date_event1 = |event_end = |year_end = ৭ বহাগ ১৫২৪ (সাধনী দিৱস) |date_end = |p1 = কামৰূপ ৰাজ্য |flag_p1 = Copper Plate Seal of Kamarupa Kings.jpg |s1 = আহোম ৰাজ্য |flag_s1 = |image_flag = |flag_type = |image_map = Chutia kingdom Map.png |image_map_caption = চুতীয়া ৰাজ্যৰ মানচিত্ৰ | image_coat = Chutia royal Insignia.png | symbol_type = ৰাজকীয় প্ৰতীক |capital = [[শদিয়া|সধয়াপুৰ/স্বধয়াপুৰ]] |common_languages = চুতীয়া ভাষা (ৰাজকীয়)</br>[[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] (ৰাজ্যিক) |religion = জনজাতীয় তান্ত্ৰিক (ৰাজকীয় আৰু প্ৰজা)</br> হিন্দু (একাংশ প্ৰজা) |government_type = ৰাজতন্ত্ৰ |leader1 = বীৰপাল/গয়াপাল |year_leader1 = ১১৮৭-১২২০ |leader2 = [[ৰত্নধ্বজপাল]]/গৌৰী নাৰায়ণ |year_leader2 = ১২৩০-১২৬০ |leader3 = ধৰ্মধ্বজপাল/[[ধীৰনাৰায়ণ]] |year_leader3 = ১৫২০-১৫২২ |leader4 = নীতিপাল/চন্দ্ৰ নাৰায়ণ(অন্তিম) |year_leader4 = ১৫২২-১৫২৪ |title_leader = সধেয়াধিপতি (নাৰায়ণ/পাল) |legislature = |today = [[অসম]], [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]], [[ভাৰত]] |}} '''চুতীয়া ৰাজ্য''' ({{lang-en|Sutiya kingdom}}) আছিল ত্ৰয়োদশ শতিকাত [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]]ৰ উত্তৰ পাৰে দিকাৰাই নদী<ref>Acharya,N.N.,"The history of Medieval Assam",p.232</ref><ref>William Robinson, "A descriptive account of Assam",p.323.</ref><ref>Dutta, Sristidhar, "The Mataks and their kingdom,p.28</ref> আৰু দক্ষিণ পাৰে [[দিচাং নদী]]ৰ মাজত গঠন হোৱা এক বিশাল সাম্ৰাজ্য<ref name="চুতীয়া ৰাজ্য">{{cite web | url=http://enajori.com/test/history/kingdomsofAssam/kingdomofassam1.html | title=চুতীয়া ৰাজ্য | accessdate=August 11, 2012 }}{{Dead link|date=March 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>। এই ৰাজ্য বৰ্তমানৰ [[অসম]]ৰ [[ডিব্ৰুগড় জিলা|ডিব্ৰুগড়]], [[লখিমপুৰ জিলা|লখিমপুৰ]], [[ধেমাজি জিলা|ধেমাজি]], [[তিনিচুকীয়া জিলা|তিনিচুকীয়া]], [[বিশ্বনাথ জিলা|বিশ্বনাথ]], [[মাজুলী জিলা|মাজুলী]] জিলাকে ধৰি‌ [[শিৱসাগৰ জিলা]]ৰ এটা অংশ আৰু [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ ভৈয়াম আৰু দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত বিয়পি আছিল। ইতিহাসবিদ সকলৰ মতে উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ মধ্যযুগৰ সকলো ৰাজ্যৰ ভিতৰত চুতীয়া ৰাজ্যখনে আটাইতকৈ উন্নত আৰু প্ৰগতিশীল ৰাজ্য আছিল।<ref>Guha, Amalendu (December 1983), "The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)", p.5, "The period from the 13th to the 16th century saw the emergence and development of a large number of tribal political formations in north-east India. The Chutiya, the Tai-Ahom, the Koch, the Dimasa (Kachari), the Tripuri, the Meithei (Manipuri), the Khasi (Khyriem) and the Pamar (Jaintia)—all these tribes crystallised into rudimentary state formations by the 15th century. The most developed of the tribes in the 15th century were the Chutiyas."</ref> ১১৮৭ চনত বীৰপালে শদিয়াক ৰাজধানী পাতি উত্তৰ-পূব অসম আৰু অৰুণাচলৰ কিছু অঞ্চল লয় চুতীয়া ৰাজ্য স্থাপন কৰিছিল। তেওঁৰ পুত্ৰ গৌৰী নাৰায়ণে সকলো চুতীয়াক একত্ৰিত কৰি এখন বৃহৎ ৰাজ্য গঠন কৰিছিল। উজনি অসমৰ শিৱসাগৰ(দক্ষিণ পাৰ) আৰু বিশ্বনাথ(উত্তৰ পাৰ) জিলাৰ পৰা আৰম্ভ কৰি পূব দিশত অৰুণাচলৰ পাহাৰৰ লৈকে এসময়ত চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল। ইয়াৰ পিছত প্ৰায় সোতৰজন ৰজাই এই সাম্ৰাজ্য চলাইছিল। [[কামৰূপ ৰাজ্য]] ধ্বংস হোৱাৰ লগে লগে অসমৰ উত্তৰ-পূবত চুতীয়াসকল, পশ্চিম দিশে বাৰভূঞা আৰু কমতা ৰাজ্য ক্ষমতালৈ আহিছিল<ref name="চুতীয়া ৰজা">{{cite web | url=http://www.historyfiles.co.uk/KingListsFarEast/IndiaChutiyas.htm | title=চুতীয়া ৰজা | accessdate=August 11, 2012}}</ref>। ১৪ শতিকাৰ শেষৰ ফালে চুতীয়া ৰজা সত্যনাৰায়ণে কামৰূপ আক্ৰমণ কৰা মুচলমান সকলক (সম্ভৱতঃ ১৩৮৯ত কামৰূপ দখল কৰা ঘিয়াছুদ্দিন শাহ) পৰাস্ত কৰি [[কমতা ৰাজ্য|কমতাপুৰত]] ৰজা হৈছিল আৰু কামৰূপ ৰাজ্যৰ পতনৰ পাছত পোণপ্ৰথমবাৰৰ বাবে [[শদিয়া]]ৰ পৰা [[বংগ|উত্তৰ বংগ]]ৰ [[কৰতোৱা নদী|কৰতয়া]] নৈ লৈকে এখন বৃহৎ [[কামৰূপ ৰাজ্য|বৰ-কামৰূপ]] ৰাজ্য গঠন কৰিছিল<ref>"The eastern region, whether it is called Sadhaya or Svadhaya as in the plates or Sadhiya or Sadiya as in Assamese chronicles and the western region of Kamatapura seems to be politically connected and the same Satyanarayana/Ratnanarayana might have held sway over both regions"{{harvcol|Neog|1977|p=818}}</ref> অসমৰ স্থানীয় জনজাতিসকলৰ মাজত চুতীয়াসকল অন্যতম। চুতীয়া সকল কছাৰী গোষ্ঠীৰ লোক আছিল আৰু এটা সময়ত তিব্বত-বাৰ্মীজ ভাষা ব্যৱহাৰ কৰিছিল। চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজকীয় তথা ধৰ্মীয় ভাষা বৰ্তমানৰ [[দেউৰী ভাষা]]। বৃটিছৰ দিনত এই ভাষাক ''দেউৰী-চুতীয়া'' ভাষা বুলি কোৱা হৈছিল। সাম্প্ৰতিক কালত, চুতীয়াসকলে [[অসমীয়া ভাষা]] ব্যৱহাৰ কৰে।‌ ==ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা== চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠা আৰু পতনৰ কথা কেইবাখনো বুৰঞ্জীত পোৱা যায় যেনে দেওধাই অসম বুৰঞ্জী, অসম বুৰঞ্জী (SM), ইত্যাদি। সকলো বুৰঞ্জীৰ তথ্য সসূহ প্ৰায় একেই। বৃটিছ বিষয়া ''ET Dalton‌'' আৰু ''W.B.Brown''ৰ অনুসৰি একেবোৰ আখ্যান কিম্বদন্তি ৰূপত [[মিচিং জনগোষ্ঠী|মিচিং]] আৰু [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]] লোকৰ মাজতো প্ৰচলিত আছিল।<ref>{{cite book |last=Brown |first=W.B. |title=An Outline Grammar Of The Deori Chutiya Language |publisher= Assam Secretariat Printing Office |location=Shillong |year=1895 |pages=75, 84 |quote="..as it agrees in all particulars with the traditions,I have elsewhere met with, it may merely be a compilation from them..These traditions are preserved among the Miris, the Deoris, who were the Chutiya priests (and amongst whom alone remnants of the ancient language and customs of the race are still preserved), and by some few of the Chutiyas who now call themselves Hindu Chutiyas... I have heard from them(Deoris) the story of how the Chutiya princess Sadhuni was won by the young archer (Niti Pal)... Probably enquiry would show that the other incidents of the chronicle are preserved as traditions among the Deoris in a similar modified form. }}</ref> দেউধাই বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা মতে আনুমানিক ১১৮৭ চনত চুতীয়া সকলে বিভিন্ন সৰু সৰু ৰাজ্য(বা বৃহৎ গাঁও) গঠন কৰি বাস কৰি আছিল।<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.193</ref> তাৰ ভিতৰতে স্বৰ্ণগিৰি নামৰ ৰাজ্য খনত বীৰপাল নামৰ এজন লোক ৰজা হৈ আছিল। বীৰপালৰ ৰাজ্যত ৬০ টা যৌথ পৰিয়ালৰ লোকে বাস কৰিছিল, অৰ্থাৎ প্ৰায় ৬০০০ লোক।<ref>Dutta, Sristidhar, "The Mataks and their kingdom", p.45. "Morans, Borahis, Kacharis and Chutias were the main tribes in the Matak community. As all of them were Bodos in origin, they had a common living pattern too. They lived in joint families. The number of members in a joint family sometimes exceeded one hundred."</ref> ইয়াৰ পিছত চুবুৰীয়া চুতীয়া লোকসলক পৰাস্ত কৰি তেওঁ 'গয়াপাল' নাম লৈছিল। শদিয়াক তেওঁ চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজধানী পাতিছিল। তেওঁক খুন্ত ৰজা বুলিও জনা‌ গৈছিল।<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.202</ref> ত্ৰয়োবিংশ শতিকাৰ আগভাগত [[আহোম]]সকলে অসমত তেওঁলোকৰ ৰাজ্য স্থাপন কৰিবৰ সময়ত উজনি অসমত চুতীয়াসকলেই আটাইতকৈ শক্তিশালী আছিল। চুতীয়া সকলৰ মাজত বুৰঞ্জী লিখাৰ প্ৰথা নথকাৰ বাবে তেওঁলোকৰ আটাইবোৰ ৰজাৰ নাম জনা নাযায়। দেওধাই অসম বুৰঞ্জীৰ মতে বাৰ শতিকাৰ মাজভাগৰ পৰা ষোল্ল শতিকাৰ আগভাগলৈকে মুঠ দহজন চুতীয়া ৰজাই ৰাজত্ব কৰিছিল। নোই ইলিয়াছ চাহাবৰ "হিষ্ট্ৰী অৱ দা শ্বান্‌ছ" গ্ৰন্থৰ মতে আহোম ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠাপক [[চুকাফা]]ৰ সমসাময়িক চুতীয়া ৰজা কোছীৰ আগতে তেওঁৰ বংশৰ চৌত্ৰিশজন ৰজাই ৰাজত্ব কৰিছিল। তালৈ চাই কোনো কোনো পণ্ডিতে চুতীয়াসকলে খ্ৰীষ্টীয় সপ্তম শতিকামানতে ৰাজ্য স্থাপন কৰিছিল বুলি অনুমান কৰে।<ref name="বুৰঞ্জী">{{cite book | title=মাধ্যমিক অসম বুৰঞ্জী | author=ড: স্বৰ্ণলতা বৰা | pages=১৮৪-১৯০ | isbn=81-85905-11-8}}</ref> ==ৰাজ্য বিস্তাৰ== বীৰপালৰ পুত্ৰ আছিল ৰত্নধ্বজপাল বা গৌৰীনাৰায়ণ। তেওঁ নিজৰ বাহু বলেৰে উজনি অসমৰ সকলো চুতীয়া ৰাজ্য (যেনে ৰঙ্গালগিৰি, স্বেতাগিৰি, চন্দ্ৰগিৰি, ধৱলগিৰি, নীলগিৰি, ইত্যাদি) একত্ৰিত কৰি বৃহৎ চুতীয়া ৰাজ্য গঠন কৰিছিল<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.194</ref>। সেই সময়ত প্ৰায়বোৰ ৰাজ্যৰ ৰাজধানী পাহাৰীয়া বা পাহাৰৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত পতা হৈছিল। উদাহৰণস্বৰূপে আহোমৰ চৰাইদেউ পৰ্বত, কছাৰীৰ ডিমাপুৰ/মাইবাং, কোচৰ চিকণা পৰ্বত, ইত্যাদি। পাছলৈ চুতীয়া ৰাজ্যৰ নগৰ যেনে চন্দনগিৰি(আজিৰ দিনৰ ৰুক্মিণীনগৰ), ভীষ্মকনগৰ, ইটানগৰ, ইত্যাদি সকলো পাহাৰৰ‌ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলতে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ওপৰিও জনা যায় যে আগৰ দিনত‌ উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ বহুতো জনগোষ্ঠীৰ লোকে পাহাৰৰ দাতিকাষৰীয়া বা‌ ওখ অঞ্চলত স্থায়ী ভাৱে থাকি ভৈয়ামত খেতি কৰিছিল।<ref>উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ বহুতো জনগোষ্ঠীৰ লোকে খেতিৰ অনুসৰি ভৈয়াম আৰু পাহাৰ দুয়ো অঞ্চলতে জীৱন নিৰ্বাহ কৰিছিল।‌ প্ৰায়বোৰ লোকে তেতিয়াৰ দিনত আহু আৰু বাও ধানৰ খেতি কৰিছিল। শালি‌ কৰিলেও বেছি পৰিমাণে কৰা‌ নাছিল। বছৰৰ আৰম্ভণিতে আহু ধানৰ খেতি কৰি চপাই মেলি, বাও বা শালি খেতি কৰি বাৰিষাৰ বানৰ পৰা ৰোধ পাবলৈ বা বাৰিষাৰ বেমাৰ আজাৰ নহ'বলৈ পাহাৰৰ দাতিৰ‌ স্থায়ী অঞ্চল বোৰলৈ ঘূৰি গৈছিল। বৰাহী সকলে সেইবাবেই হয়টো চুকাফাক চৰাইদেউ পৰ্বতত থাকিবলৈ উপদেশ দিছিল। কালিকা পুৰাণৰ মতে দিক্কৰবাসিনী পীঠও বছৰৰ কেইবামাহ ধৰি পানীৰ তলত ডুব গৈছিল। কিছু লোকে হয়টো সেই সময়ত ভৈয়ামত স্থায়ী ৰুপে থাকি খেতি কৰিছিল আৰু সময়ত পাছলৈ বাকী লোকেও ভৈয়ামত স্থায়ী গাঁৱ পাতি থাকিবলৈ লৈছিল। বৰাহী চুতীয়া সকলৰ দুই শ্ৰেণী: চাং আৰু বাম বৰাহী হয়টো ইয়াৰে চিন। চুতীয়া ৰজা সকলে ব্ৰাহ্মণক ভূমিদানো‌ সম্ভৱতঃ এই কাৰণতে কৰিছিল যাতে চুতীয়া লোক সকলে ভৈয়ামত হিন্দু ধৰ্মত দিক্ষিত হৈ স্থায়ীভাৱে থাকিবলৈ লয়। পাছলৈ চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ ফলত পাহাৰীয়া অঞ্চলত বসতি নোহোৱাৰ বাবে বা সুৰক্ষাৰ ব্যৱস্থা/দূৰ্গ নোহোৱাৰ বাবে সেইবোৰ অঞ্চল পাহাৰীয়া জনজাতি সকলৰ হাতলৈ যায়। সেই কাৰণতে আহোম ৰাজ্যৰ দিনত পাহাৰীয়া জনজাতি বোৰে সঘনে ভৈয়ামৰ গাঁৱ লুণ্ঠন কৰিবলৈ ধৰে আৰু ইয়াৰ প্ৰতিৰোধৰ বাবে আহোম সকলে পছা প্ৰথা আৰম্ভ কৰে।</ref> গতিকে এই সকলো কথাৰ পৰা জনা যায় যে পাহাৰীয়া দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত থাকি ভৈয়ামত খেতি কৰা চুতীয়া সকলে মধ্যযুগৰ চুতীয়া ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠাৰ পাছৰে পৰা ক্ৰমান্বয়ে সুসংগঠিত ভাৱে ভৈয়ামতো‌ স্থায়ী ভাৱে থাকিবলৈ লয়। দেউধাই বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা "চুতীয়াৰ কথা"ৰ দ্বিতীয় আখ্যানৰ<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.201-202</ref> মতে বীৰপালে কিৰাতনী দেৱীৰ আশীৰ্বাদত দুটা সোণৰ মেকুৰী আৰু দণ্ড-খাট লাভ কৰি চোট-হিন্দুৱান খুন্তৱান(চুতীয়া ৰাজ্যৰ) ৰজা হৈছিল আৰু শদিয়াত আছিল ("পৰদিনা চৰুৰ ঢাকন গুচাই চালে, সোণৰ বিড়ালী দুটী পালে, দণ্ড-খাট পালে। সেইদিন ধৰি সকলৰে সোধ-পোছ দিন দিন ধৰি পালে। ছোট হিন্দুৱানৰ খুন্তৱানৰ ৰজা হ'ল। শদিয়াত সিটো ৰজা অবাক ৰূপে থাকে।")। ইয়াৰ পৰা বুজিব পাৰি যে বীৰপালৰ বসতি(স্বৰ্ণগিৰি চুতীয়া ৰাজ্য) শদিয়া অঞ্চলতে আছিল। দেউধাই বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা চন্দ্ৰগিৰি নামৰ চুতীয়া ৰাজ্য খনো বৰ্তমান শদিয়াতে অৱস্থিত আছিল। এইখন পাছলৈ স্বৰ্ণগিৰিৰ চুতীয়া ৰজা ৰত্নধ্বজপালে নিজৰ অধীনলৈ আনি বৃহৎ চুতীয়া ৰাজ্য গঠন কৰিছিল। চন্দ্ৰগিৰি অঞ্চলতে নীতিপালে আহোম ৰজাৰ লগত যুদ্ধ কৰিছিল, যাৰ বাবে তেওঁক "চন্দ্ৰ নাৰায়ণ" বুলিও কোৱা হৈছিল<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.200</ref>। গোপাল চন্দ্ৰ বৰুৱাৰ টাই ভাষাৰ বুৰঞ্জীত এই অঞ্চলটোক "দৈ-চন্দন"(টাই ভাষাত দৈ=পাহাৰ) কোৱা হৈছে। ৰানী সাধনীয়ে এই অঞ্চলতে প্ৰাণ ত্যোগ কৰিছিল।  ৰত্নধ্বজপালে বস কৰা ৰাজ্য স্বেতাগিৰি সম্ভৱত বৰ্তমান লখিমপুৰ জিলাত আছিল কাৰণ এই ৰাজ্য দখল কৰা পাছতে তেওঁ বৰ্তমান মাজুলীত নিজৰ ৰাজধানী হিচাপে "ৰতনপুৰ" নামৰ এখন নগৰ গঠন কৰিছিল<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.193</ref> । "ঢোল বাই ক'ত? ৰতনপুৰত। খোল বাই ক'ত? ৰতনপুৰত", এই বিখ্যাত পুৰণি গীতটো চুতীয়া ৰাজধানী ৰতনপুৰক লৈয়ে সৃষ্টি কৰা হৈছিল। এই ৰতনপুৰতে পাছলৈ নৱ-বৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ সত্ৰ এখনো স্থাপন কৰা হৈছিল। পৰবৰ্তী কালত ৰত্নধ্বজপালে নিজৰ ৰাজধানী শদিয়াত স্থায়ী ৰূপে গঠন কৰিছিল<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.193</ref>। আহোম সকলৰ বুৰঞ্জীত উল্লেখ থকাৰ মতে চুকাফা ৰাজকুমাৰ মাও-লুং দেশত থাকোতে অসমত পাছখন ৰাজ্য আছিল: চুতীয়া, কমতেশ্বৰ, কছাৰী, বৰাহী আৰু মৰাণ। চুকাফাই চৰাইদেউত ৰাজধানী পতাৰ আগতে বাটত বহুতো চুতীয়াক লগ পাইছিল<ref>Bhuyan, S.K., Satsari Buranji, p.4</ref>। যিহেতু চুকাফাই চৰাইদেউত নগৰ গঢ়া আগতে নামৰুপ, তিপাম, অভয়পুৰ, হাবুং, শিমলুগুৰি আৰু চনটক বাস কৰি আহিছিল। গতিকে এইবোৰ অঞ্চলৰে কিছুমান জেগাত চুতীয়া সকলৰ বসতি আছিল বুলি ধৰিব পৰা যায়। বহুতো চুতীয়া পৰিয়াল (যেনে চোম-চিৰিং, চাংচাই, খাতুৱাল চেতিয়া, ইত্যাদি) চুকাফাৰ দিনতে আহোম জাতিত অন্তৰ্ভুক্ত হৈ বিলীন হৈ গৈছিল<ref>Goswami, Hemchandra, Purani Asam Buranji, p. 23, 25</ref>। এই সকলো তথ্যৰ পৰা ধৰিব পাৰি যে ১২-১৩ শতিকাত চুতীয়া ৰাজ্য সেই সময়ত লখিমপুৰ, ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ পৰা শদিয়া আৰু অৰুণাচলৰ সীমান্ত অঞ্চলৰ লৈকে বিয়পি আছিল।  ==চুতীয়া ৰাজ্যৰ অঞ্চল সমূহ== ===ৰাজধানী অঞ্চল=== চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰাণকেন্দ্ৰ আৰু ৰাজধানী আছিল শদিয়া বা সধয়াপুৰ। চুতীয়া ৰজা সকলে নিজকে সধয়াপুৰেশ্বৰ বা সধয়াধিপতি বুলি চিনাকি দিছিল <ref>Shin, Jae-eun, Descending from Demons, Ascending to Kshatriyas, p.5.</ref> শদিয়াৰ কীৰ্তিচিহ্ন সমূহতো চুতীয়া ৰজাৰ নাম খোদিত আছে। ভীষ্মক নগৰ আৰু ৰুক্মিণী নগৰৰ ইটাত চুতীয়া ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণ আৰু প্ৰত্যক্ষ নাৰায়ণৰ নাম খোদিত আছে<ref>Neog, Maheswar, Lights on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh, p.814</ref>। তাম্ৰেশ্বৰী শালৰ ইটাৰ দেৱালখন চুতীয়া ৰজা মুক্ত-ধৰ্মনাৰায়ণে নিৰ্মাণ কৰাইছিল <ref>A Sircar, D.C, Journal of Ancient Indian History, p. 21</ref>। [[File:Brick with king Pratyakshnarayan's name.jpg|thumb|ভীষ্মক নগৰ আৰু শদিয়াৰ পদুম পুখুৰীত উদ্ধাৰ হোৱা নৃপতি শ্ৰী শ্ৰী প্ৰত্যক্ষ নাৰায়ৰণ নাম খোদিত থকা ইটা। এই ৰজা জনৰ নাম ঘিলামৰাত উদ্ধাৰ হোৱা সধয়াধিপতি সত্যনাৰায়ণৰ ফলিতো উল্লেখ কৰা আছে।]] ===উত্তৰ কূলৰ অঞ্চল=== ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰৰৰ উত্তৰ পাৰৰ সীমাৰ কথা বুৰঞ্জী সমূহত পোনপটীয়াকৈ উল্লেখ পোৱা নাযায়। তথাপিও বুৰঞ্জী সমূহত উল্লেখ কৰা আছে যে চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা পাছত আহোম ৰজা চুহুংমুঙে ভৰালী‌ নৈ পাৰ হৈ ৰাউতা-তেমনীৰ (আজিৰ দিনৰ দৰং-নগাঁৱৰ অঞ্চল) ভূঞা সকলক বস কৰিছিল<ref>According to ''Purani Assam Buranji'', p.27. the twelve Bara Bhuyans of Rowta-Temani (mid-Assam, on either banks of the Brahmaputra) namely Utai, Tamai, Rai, Sakai, Kausika, Uzir, Laskar, Comdar, Sanatana, Keho, Rambhat and Bhakat with four sub-Bhuyans each, were transported and settled in various places of Uttara-kula (Biswanath, Lakhimpur districts). The Lacam Kalita Bhuyan family was placed at Bahbari(Lakhimpur), while one of them was settled on the river Sonari(Dhakuakhana), and another on the hills. As per ''Satsari Buranji'', p.16, Suhungmung suppressed the Baro-Bhuyans in Rowta. The people of the region were placed under the leadership of the Baro-Bhuyans and re-settled at different places of the kingdom.</ref>। গতিকে ইয়াৰ পৰা বুজিব পাৰি যে ভৰালী নদীৰ লৈকে চুতীয়া ৰাজ্য বিয়পি আছিল। ৰজা সত্এযনাৰায়ণৰ দিনত বা‌ তাৰো পাছৰ লৈকে এই পশ্চিম সীমা কমতাপুৰৰ লৈকে পাইছিল গৈ। বৰ্তমান লখিমপুৰৰ সোৱনশিৰি অঞ্চলতো চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল। সেই অঞ্চল পুৰণি কালত হাবুং বুলি জনা গৈছিল। শদিয়াৰ চেপাখোৱা তামৰ ফলিত উল্লেখ থকাৰ মতে চুতীয়া ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ আদেশত ১৪২৮ চনত হাবুঙাধিপতি বৃহৎ পাত্ৰয়েই ব্ৰাক্ষ্মণক ভূমিদান কৰিছিল<ref>Neog, Maheswar, Lights on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh, p.818.</ref><ref>Guha, Amalendu, Pre-Ahom Roots and the Medieval State in Assam: A Reply, p. 73, “Habung was a Chutiya dependency; that still earlier it was an autonomous principality of Brahmins; and that the latter's origins could be traced back to a circa 10th-century copper-plate and grant issued by king Ratnapala”.</ref>। চুতীয়া ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণে ১৪০২ চনত সোৱণশিৰিৰ পশ্চিম দিশত(বৰ্তমান লক্ষিমপুৰ নগৰৰ ওচৰত) আৰু ১৩৯২ চনত সত্যনাৰায়ণ ৰজাই ধৱলী(বগীনদী) নৈৰ পাৰত ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰিছিল<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.583</ref>। ১৫২২ চনত ধীৰনাৰায়ণ ৰজাই ঢকুৱাখনাত ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰিছিল<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.590</ref>। এই সকলো কথাৰ পৰা জনা যায় যে বৰ্তমানৰ লখিমপুৰ জিলাখন সম্পূৰ্ণ ভাবে চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল। ধেমাজি জিলাৰ চিচিবৰগাঁও-বৰদলনি অঞ্চলত বহুতো পুৰণি চুতীয়া যুগৰ ধ্বংসাৱশেষ দেখিবলৈ পোৱা যায়<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.439</ref>। জোনাইৰ ৰজাখনা অঞ্চলত ১৩-১৪ শতিকাৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ ইটাৰ দুৰ্গৰ অৱশেষ পোৱা গৈছিল<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.441; Indian Archaeology 1986-87, p. 22</ref>। বিশ্বনাথ জিলা যে চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল, সেই কথা চুতীয়া যুগৰ কীৰ্তিচিহ্ন সমূহৰ পৰা পুহৰলৈ আহে। চুতীয়া যুগৰ খনিকৰ সকলে কিবা উল্লেখযোগ্য কীৰ্তিচিহ্ন নিৰ্মাণ কৰিলে এক বিশেষ ধৰণৰ চিহ্ন কিছুমান ব্যৱহাৰ কৰিছিল। বিশ্বনাথ জিলাৰ অৰুণাচল সীমান্তৰ বুঢ়ৈ দুৰ্গ, নক্সাপৰ্বত দুৰ্গ আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ পাৰৰ উমাতুমনি দ্বিপ তাৰে প্ৰমাণ। হুবহু একেই খনিকৰ চিহ্ন শদিয়াৰ তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ, বুঢ়াবুঢ়ী শাল, ইটা পুখুৰী, ইত্যাদি জেগাত দেখিবলৈ পোৱা গৈছে। উল্লেখযোগ্য যে তাম্ৰেশ্বৰীৰ যিখন শিল-ইটাৰ দেৱালত এই চিহ্ন সমূহ খোদিত আছিল, সেই খন চুতীয়া ৰজা মুক্তধৰ্মনাৰায়ণে ১৪৪২ চনত নিৰ্মাণ কৰিছিল।<ref>A Sircar, D.C, Journal of Ancient Indian History, p. 21; Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.589; Journal of the Asiatic Soceity of Bengal, 1848, p.467</ref> জনা মতে নক্সাপৰ্বত(১৪০০-১৫০০ খ্ৰীষ্টাব্দ)<ref>Tada, Tage, Archaeological remains of Arunachal Pradesh up to 16th century, p.183</ref> আৰু বুঢ়ৈ দুৰ্গ<ref> Barua, Kanaklal, Early History of Kamrupa, p.271</ref> প্ৰায় একে যুগৰে সৃষ্টি হয়। এই সকলো তথ্যৰ ভিথিত কনকলাল বৰুৱা আৰু মহেশ্বৰ নেওগ লৈখীয়া বিশিষ্ট ইতিহাস বিধে চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰিসীমা বিশ্বনাথ জিলা লৈকে থকা কথা স্বীকাৰ কৰিছে।<ref> Barua, Kanaklal, Early History of Kamrupa, p.271-272, "The probability is that these ruins are the traces of a Hindu or Hinduised dynasty of local rulers who ruled over a kingdom to the north of Brahmaputra and extending from the Burai river on the west to Sadiya on the east. The dynasty is evidently the line of Chutia kings who assumed the surname Pala."</ref><ref>Neog, Maheswar, "Lights on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh", p. 218, "If architectural continuity is admitted between the fortifications in the Sadiya region and the Burai river ruin site, it would be possible to believe that the kingdom of these rulers(Chutia) extended as far as the outer limit of Darrang district, in the western most extent of which Ahom conquerors settled the vanquished Chutias in the early part of the sixteenth century."</ref> ইয়াৰ ওপৰিও জনা যায় যে চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা পাছতেই (অৰ্থাৎ ১৫২৫ চনতে) আহোম ৰজাই শদিয়া, হাবুং(লখিমপুৰ), দিহিং, টিফাও(ডিব্ৰু), বানলুং(ধেমাজি) অঞ্চল সাহস কৰিবলৈ নতুনকৈ পদবী সৃষ্টি কৰিছিল<ref>Barua, Gopal Chandra, Ahom Buranji, p.59-61; Gait, Edward, A history of Assam, p. 86</ref>। গতিকে এই সমূহ অঞ্চল চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল বুলি গ'ম পোৱা যায়। [[File:Another section of the palace.jpg|thumb|চুতীয়া দুৰ্গ ভীষ্মক নগৰৰ ইটাৰ গড়ৰ এক অংশ]] ৰত্ননাৰায়ণ ৰজাই ৰাজ্য বিস্তাৰৰ তথ্য ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ শদিয়া-চেপাখোৱা তামৰ ফলিত(১৫২৮ চনৰ) পোৱা যায়। এই ফলিত উল্লেখ কৰা মতে ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ পিতৃ আছিল ৰজা ধৰ্মনাৰায়ণ আৰু ধৰ্মনাৰায়ণৰ পিতৃ ৰত্ননাৰায়ণে এসময়ত কমতাপুৰৰ লৈকে নিজৰ ৰাজ্য বিস্তাৰ কৰিছিল।   ভূমিদানৰ ফলিখনত উল্লেখ আছে<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.587</ref>, {{Quote|text="একোহভূ্ৎ কমতাপুৰে নৰপতি ভূপাল-ৱাৰাৰ্চ্চিতঃ <br /> কন্দৰ্প-প্ৰতিপক্ষ-লক্ষ-ৱিজয়ী শ্ৰী ৰত্ননাৰায়ণঃ।।"}} অৰ্থাৎ এজন হৈছিল (একোহভূৎ) কমতাপুৰৰ ৰজা (কমতাপুৰে নৰপতি), যি জন আছিল "ভূপাল সমূহৰদ্বাৰা অৰ্চিত"(ভূপাল-ৱাৰাৰ্চ্চিত) আৰু "কামদেৱৰ(আন এটা নাম কন্দৰ্প) শত্ৰুৰ বিৰুদ্ধে বিজয়ী" (কন্দৰ্প-প্ৰতিপক্ষ-লক্ষ-ৱিজয়ী) শ্ৰী ৰত্ননাৰায়ণ।   ৰত্ননাৰায়ণৰ আন এটা নাম সত্যনাৰায়ণো আছিল। এই কথা ঘিলামৰা অঞ্চলৰ বৰমূৰ্তিয়া বিলৰ তাম্ৰপত্ৰৰ পৰা জানিবলৈ পোৱা যায়। ফলিখনৰ মতে ১৩৯২ খ্ৰীষ্টাব্দত সুৰ-ৰিপু(অসুৰ) বংশৰ সধয়াপুৰৰ ৰজা নন্দিশ্বৰৰ পুত্ৰ সত্যনায়াণে ব্ৰাহ্মণক ২০০ পুৰা(৮০০ বিঘা) মাটি দান কৰিছিল। তেওঁৰ পুত্ৰ(আত্মজ) ধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাই ফলিখনৰ নবীকৰণ কৰিছিল। গতিকে ইয়াৰ পৰা বুজিব পাৰি যে ধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাৰ পিতৃ ৰত্ননাৰায়ণৰ আন এটা নাম সত্যনাৰায়ণ আছিল। উল্লেখযোগ্য যে ১৫০ বছৰ আগতে গৌৰীনায়াৰণ/ৰত্নধ্বজপালেও নিজৰ পুত্ৰ শিৱনাৰায়ণৰ লগত কমতেশ্বৰ ৰজা সন্ধয়াৰ ৰাজকুমাৰীক বিয়া কৰাই কমতা ৰাজ্যৰ লগত বন্ধুত্ব স্থাপন কৰিছিল। সম্ভৱতঃ এই কমতা ৰাজবংশ নাইকীয়া বা দুৰ্বল হৈ যোৱা ফলতে চুতীয়া ৰজা সত্যনাৰায়ণে কমতা ৰাজ্য নিজৰ অধীনলৈ আনিছিল। ===দক্ষিণ কূলৰ অঞ্চল=== চুতীয়া ৰাজ্যৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ নৈৰ দক্ষিণ পাৰৰ সীমা দিহিং নৈ আছিল। এই কথা বুৰঞ্জী সমূহত স্পষ্টকৈ উল্লেখ পোৱা যায় <ref>Assam Buranji(SM), p.9</ref><ref>Bhuyan, S.K., Satsari Buranji, p.56</ref> সেই সময়ত মাজুলী দ্বীপ সৃষ্টি হোৱা নাছিল আৰু দিহিং নৈ ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ কাষে কাষে বৈ গৈ বৰ্তমান মাজুলীৰ পশ্চিমত লগ হৈছিল। বুৰঞ্জী সমূহৰ পৰা জনা যায় যে আহোম ৰাজ্যৰ ৰাজধানী চাৰাগুৱা আৰু বকতা<ref>Ahmed, Nasir, Assam-Bengal Trade in the Medieval Period: A Numismatic Perspective, p.170, "they made Bakata(on the banks of Dihing) their capital in the reign of their king Suhungmung Svarga Narayan."; Guha, Amalendu, The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714), p.19.</ref> দিহিং নৈৰ পাৰত অৱস্থিত আছিল। গতিকে এই সকলো কথাৰ পৰা ধৰিব পাৰি যে বৰ্তমানৰ শিৱসাগৰ অঞ্চলৰো এটা অংশ চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল। ১৫২২ চনত দিহিং মুখৰ যুদ্ধত নীতিপালৰ সৈন্য বাহিনীক পৰাস্ত কৰি আহোম সেণা চুতীয়া ৰাজ্যত প্ৰবেশ কৰিছিল। চুহুংমুঙৰ সৈন্যয়ে চুতীয়া নৌ সেনাক খেদি ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰয়ে দি উজাই আহি ডিব্ৰুমুখত গড় নিৰ্মাণ কৰিছিল।ডিব্ৰু মুখ, চেচামুখ, লাৰুপাৰা আৰু সোণাৰীত(তিনিচুকীয়া) পুণৰ ৰণ হৈছিল। গতিকে এই সকলো অঞ্চলতে চুতীয়া সকলৰ বসতি আছিল বুলি ক’ব পৰা যায়। দক্ষিণ সীমান্তত এলেকা তিপাম-নামৰূপ-বৰহাট অঞ্চল আছিল। টাই ভাষাৰ "আহোম বুৰঞ্জী" গ্ৰন্থ খনত উল্লেখ থকাৰ মতে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ সীমান্তৰ অঞ্চলৰ খামজাং প্ৰদেশৰ নঙাখাম নামৰ নৰা মুখিয়াল এজনে ১৭৭৫ চনত চুতীয়া সকলক লগত লয় হাটখোৱা গোহাঁইৰ বিৰুদ্ধে বিদ্ৰোহ কৰিছিল আৰু পৰাস্ত হৈ দিহিং/নামজিন নৈ পাৰ হৈ পূৰবৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলত আশ্ৰয় লৈছিল<ref>Barua, Gopal Chandra, Ahom Buranji, p.331</ref>। বুৰঞ্জীৰ পৰা জনা যায় যে খামজাং প্ৰদেশ পাটকাই পৰ্বতৰ‌ নং-খেও-য়ং(Lake of no return) অঞ্চলত অৱস্থিত আছিল। গতিকে ধৰিব পাৰি যে চুতীয়া ৰাজ্য এসময়ত সেই অঞ্চলৰ লৈকে বিয়পি আছিল। [[File:Stone inscription of Chutia king Muktadharmanarayana.jpg|thumb|চুতীয়া ৰজা মুক্তধৰ্মনাৰায়ণৰ ১৪৪২ চনৰ শিলৰ লিপি]] ==ৰজা সকলৰ তালিকা== {|class="wikitable" |+ '''ৰজাৰ তালিকাত''' |- ! # ! বছৰ ! ৰাজত্ব কাল ! নাম ! অন্য নাম |---- | ১. | ১১৮৭ - ১২২০ | ৩৩ ব | বীৰপাল | গয়াপাল |---- | ২. | ১২২০ - ১২৫৫ | ৩৫ ব | [[ৰত্নধ্বজপাল]] | গৌৰীনাৰায়ণ |---- | ৩. | ১২৫৫ - ১২৭০ | ১৫ ব | বিজয়ধ্বজপাল | শিৱনাৰায়ণ |---- | ৪. | ১২৭০ - ১২৮৫ | ১৫ ব | বিক্ৰমধ্বজপাল | জগতনাৰায়ণ |---- | ৫. | ১২৮৫ - ১৩০৫ | ২০ ব | গৌৰধ্বজপাল | প্ৰমত্তনাৰায়ণ |---- | ৬. | ১৩০৫ - ১৩২৫ | ২০ ব | শঙ্খধ্বজপাল | হৰিনাৰায়ণ |---- | ৭. | ১৩২৫ - ১৩৪৩ | ১৮ ব | ময়ূৰধ্বজপাল | গোলোকনাৰায়ণ |---- | ৮. | ১৩৪৩ - ১৩৬০ |১৭ ব | জয়ধ্বজপাল | বজ্ৰনাৰায়ণ |---- | ৯. | ১৩৬০ - ১৩৮০ | ২০ ব | কৰ্মধ্বজপাল | নন্দেশ্বৰ/নন্দিনৃপ |---- | ১০. | ১৩৮০ - ১৪০০ | ২০ ব | সত্যনাৰায়ণ | ৰত্ননাৰায়ণ |---- | ১১. | ১৪০০ - ১৪১৫ | ১৫ ব | লক্ষ্মীনাৰায়ণ | ধৰ্মনাৰায়ণ |---- | ১২. | ১৪১৫ - ১৪৩০ | ১৫ ব | দুৰ্লভনাৰায়ণ | |---- | ১৩. | ১৪৩০- ১৪৪৫ | ১৫ ব | মুক্তধৰ্মনাৰায়ণ | |---- | ১৪. | ১৪৪৫ - ১৪৬৫ | ২০ ব | প্ৰত্যক্ষনাৰায়ণ/প্ৰতাপনাৰায়ণ | |---- | ১৫. | ১৪৬৫ - ১৪৮০ | ১৫ ব | যশনাৰায়ণ | |---- | ১৬. | ১৪৮০- ১৫০০ | ২০ ব | পুৰন্দৰধ্বজপাল | পুৰন্দৰনাৰায়ণ |---- | ১৭. | ১৫০০ - ১৫২২ | ২২ ব | ধৰ্মধ্বজপাল | [[ধীৰনাৰায়ণ]] |---- | ১৮. | ১৫২২ - ১৫২৪ | ২ ব | নীতিপাল/নিত্যপাল | চন্দ্ৰনাৰায়ণ |} ==চুতীয়া ৰজাৰ কমতাপুৰ বিজয়== ==চীনৰ লগত সম্পৰ্ক== ==চুতীয়া ৰাজ্যৰ স্থাপত্য আৰু কীৰ্তিচিহ্ন== ==চুতীয়া-আহোম যুদ্ধ== ১৫১২ চনত চুতীয়াৰ হাবুঙৰ প্ৰদেশৰ পানবাৰী অঞ্চলত চুহুংমুঙে প্ৰৱেশ কৰে আৰু আগতে বামুণীয়া কোঁৱৰক তূলি লোৱা বামুণ পৰিয়ালটোক নিজৰ লগত লয়। বামুণ জনক সোণৰ লগুণ উপহাৰ দি হাতী-ঘাহী অধিকাৰী পাতি নিজৰ লগত লয়। পানবাৰীত থকাৰ সময়ত আহোম ৰজাই সেনা বাহিনীৰ কিছুমানক দিহিং নৈত মাছ ধৰিবলৈ পঠিয়াই। দিহিঙত ডাঙৰ বৰালী ধৰিবলৈ লওঁতে চুতীয়াই আহোম সেনাক দেখে। দিহিং নৈ চুতীয়া আৰু আহোম ৰাজ্যৰ সীমা আছিল, উত্তৰত চুতীয়া ৰাজ্য আৰু দক্ষিণত আহোম ৰাজ্য। চুতীয়াৰ পানীত মাছ ধৰিছে বুলি গম পাই মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাই (সম্ভৱতঃ এইজন দিহিং উপত্যকাৰ শাসনকৰ্তা আছিল) মানু্হ পঠিয়াই। কিন্তু আহোম সকলে মাছৰ লগতে চুতীয়া মানু্হকো ধৰি নিয়ে। এই কথা মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাই ধীৰনাৰায়ণ ৰজাৰ জোৱাঁই নিতাইক জনাই। নীতিপালৰ পৰা ধীৰনাৰায়ণে খবৰ পাই যে আহোম সেনাই দিহিঙৰ সীমা নামানি উত্তৰ পাৰৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ হাবুঙ অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰিছে।<ref>Assam Buranji (SM), p. 9</ref> ===দিখৌ-মুখৰ ৰণ=== ধীৰনাৰায়ণ ৰজাই এই কথা গম পাই যুদ্ধ কৰিবলৈ মন কৰে আৰু ১৫১৩ চনত লুইতে দি আহি দিখৌমুখত কোঠ পাতে। সেই সময়ত দিখৌ মুখ আজিৰ দিনৰ কলিয়াবৰৰ ওচৰত আছিল। চুতীয়া সেনাই দিখৌ মুখ অঞ্চলত পচলা গড় নিৰ্মাণ কৰে। তাৰ পৰা আগ বাঢ়ি আহি চেৰুৱাকটা অঞ্চলৰ নঙকামুঙ বিলৰ পাৰত কোঠ পাতে। চেৰুৱাকটাৰ পৰা এখিনি সেনা বৰনাঁৱত উঠি চিৰা আটি অঞ্চললৈ যায়। চুহুংমুঙে চাও-চুখ্ৰিং আৰু ৰাইলুঙীয়া গোহাঁইক সৈন্য দি চুতীয়াৰ বৰনাঁৱ ধৰিবলৈ সেনা পঠিয়াই। তাৰ পাছত তেওঁ চেৰুৱাকটাৰ চুতীয়া সেনাক আক্ৰমণ কৰে। চুতীয়া সেনাই শত্ৰুৰ শক্তিৰ অনুমান নাপায় যুদ্ধত পৰাজয় হব লগিয়া হয়। এই যুদ্ধত ৪ হাজাৰ চুতীয়া সৈনিক স্বহীদ হয় আৰু ৩ হাজাৰ বন্দী হয়। বন্দী সকলৰ মূৰ কাটি আহোম ৰজাই মুণ্ডমালা বান্ধিলে।<ref>Satsari Assam Buranji, p.57</ref> সাতসৰী বুৰঞ্জীৰ অনুসৰি চুতীয়া সেনা দিখৌমুখৰ পৰা উজাই আহিছিল আৰু ডিব্ৰুমুখৰ তিনিমুণি অঞ্চলত ৫ দিন পুণৰ এখন ৰণ হৈছিল, য'ত মাণিকচন্দ্ৰ বৰুৱা, ৰজাৰ ভায়েক ঢেলা আৰু বৰহুলৈ বৰুৱাই ভাগ লৈছিল। যুদ্ধত মাণিকচন্দ্ৰ বৰুৱাৰ গাত কাড় লাগিছিল আৰু বৰহুলৈ বৰুৱাকে প্ৰমুখ কৰি চুতীয়া সেনা পিছ হুঁহকি শদিয়ালৈ আহিলে। ডিব্ৰুমুখৰ এই যুদ্ধৰ কথা কিন্তু অন্য বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা হোৱা নাই, গতিকে এয়া পাছত হোৱা দিহিংমুখৰ দ্বিতীয়খন ৰণৰ বৰ্ণনাও হ'ব পাৰে যিখনত চুতীয়া সেনা পৰাস্ত হোৱাৰ পাছত আহোম সেনাই ডিব্ৰুমুখত গড় নিৰ্মাণ কৰিছিল। যুদ্ধৰ পৰাজয়ৰ ফলত দিখৌ মুখত বাকী থকা চুতীয়া সেনা সেই অঞ্চলৰ পৰা ঘূৰি আহে আৰু পানবাৰী আহোমৰ হাতলৈ যায়। তাৰ পাছত ১৫১৯ চনত চুহুংমুঙ হাবুঙৰ পৰা দিহিংমুখ অঞ্চল লৈ আহে আৰু তাত এটা কোঠ/দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰে। তেতিয়াৰ দিহিংমুখ আজিৰ দিনৰ পশ্চিম মাজুলী অঞ্চল হয়।<ref>Satsari Assam Buranji, p.57</ref><ref>Goswami, Hemchandra, Purani Assam Buranji, p.40</ref> ===দিহিং-মুখৰ প্ৰথম ৰণ=== ১৫২০ চনত চুতীয়া সেনাই এইবাৰ আকৌ ভটিয়াই আহি আহোমৰ নতুনকৈ নিৰ্মিত দিহিংমুখৰ দুৰ্গ(মৌঙখ্ৰাঙ) আক্ৰমণ কৰে। যুদ্ধত চুতীয়া সেনা জয়ী হয় আৰু আহোম সেনাপতি খেনমোঙক মাৰি আহোম সেনাক সেই অঞ্চলৰ পৰা খেদি পঠিয়াই। ফলত দিহিংমুখৰ কোঠ চুতীয়াৰ হাতলৈ যায়।<ref>Satsari Assam Buranji, p.57</ref><ref>Purani Assam Buranji, p.40</ref> ==চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতন== ===নীতিপালৰ ৰাজত্ব=== ইয়াৰ পাছতে ১৫২২ চনত ধীৰনাৰায়ণ ৰজাই [[হাবুং]] অঞ্চলৰ (বৰ্তমান ঢকুৱাখনা) ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰি সাধনী আৰু নিতাই ৰাজ্য ভাৰ দিয়ে। ৰজা হৈ নিতায়ে নীতিপাল নাম লয়। ৰজা ধীৰনাৰায়ণে ৰাজ্য ভাৰ এৰি জামাতাক যুৱৰাজ পাতি, আপোন পুত্ৰ তিনি বছৰৰ শিশু সাধক নাৰায়ণক নীতিপালৰ হাতত সমৰ্পন কৰি দেশান্তৰিত হয়। সামান্য ‌চুতীয়া ল'ৰা ৰজা হোৱাত ৰাজবংশৰ ৰাজপাট দাবীদাৰ কোঁৱৰসকল স্বাভাৱিকতে ক্ষুণ্ণ ‌হৈ পৰে। এই লোক সকলে নিত্যপালক সিংহাসনচ্যুত কৰিবলৈ ষড়যন্ত্ৰত নামে। এই ষড়যন্ত্ৰৰ মূল নায়ক ধীৰনাৰায়ণ ৰজাৰ ভায়েক সুৰজিৎ ওৰফে সুৰধ্বজপাল আছিল। ষড়যন্ত্ৰ সফল নহ'ল। নীতিপালে তেওঁৰ বিশ্বাসী চোৰাংচোৱাৰ পৰা সকলো কথা জানিব পাৰি ষড়যন্ত্ৰত লিপ্ত বিষয়াক ভাঙি নতুন মন্ত্ৰী বিষয়া নিয়োগ কৰে। পূৰ্ব্বৰ পাত্ৰ মন্ত্ৰী গুচাই সামান্য পাত্ৰ-মন্ত্ৰী পাতি লʼলে। সূৰধ্বজপালক ধৰি আনিবৰ বাবে কাচিতৰা সেনাপতিক পঠায়। কিন্তু সুৰধ্বজ দেশ এৰি পলাই যোৱাত সেই কাম সম্ভৱ নহ'ল। নীতিপালৰ দিনত নাৰায়ণ নামৰ এজন বৰসেনাপতি আৰু ৰঘূবীৰ তথা কাচিতৰা সহসেনাপতি আছিল বুলি জনা যায়। কিন্তু সময়ত নীতিপালৰ শাসন দুৰ্বল হৈ পৰে। পূৰ্বৰ সাধাৰণ বংশৰ লগৰীয়া সকলক ৰাজ্যৰ বিষয়-বাব দিবলৈ ধৰাৰ ফলত সম্ভ্ৰান্ত বংশৰ লোকৰ বিশ্বাস আৰু আনুগত্য হেৰুৱাব লগা হয়। দোষ গুণৰ সুবিচাৰ নকৰি হকে-বিহকে প্ৰজাৰ ওপৰত উৎপীড়ন চলোৱাৰ বাবেই‌ [[নীতিপাল]] প্ৰজাৰ মাজত অনীতিপাল বুলি খ্যাত হৈ পৰে।<ref>Barua, Swarnalata, "Chutia jatir Buranji, p.594.</ref> ===দিহিং-মুখৰ দ্বিতীয় ৰণ=== চুতীয়া ৰাজ্যৰ দুৰৱস্থাৰ বাতৰি আহোম ৰজা [[চুহুন্মুং]]ৰ কাণত পৰিল। ফলত সেই বছৰৰ শেষৰ পিনে(১৫২২ চন) তেওঁ চুতীয়া ৰাজ্য আক্ৰমণ কৰে। প্ৰথমতে মাজুলীৰ নঙকঙমোঙ বীলৰ ওচৰলৈ আহি তেওঁ দিহিঙমুখত(বৰ্তমানৰ পশ্চিম মাজুলী অঞ্চল) কোঠ দি থকা চুতীয়াক আক্ৰমণ কৰিবলৈ সেনা পঠায়। যুদ্ধৰ নেতৃত্বত থকা বৰগোহাঁয়ে চুতীয়া সেনাক দিহিং মুখৰ পৰা পুবলৈ ঠেলি নিয়ে আৰু লাচাই-টাই নামৰ এজনক চুতীয়াৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা বৰ-নাঁৱত উঠাই ৰজাৰ ওচৰলৈ পঠায়। সেই সময়ত ৰজা বীলৰ পৰা আগ বাঢ়ি আহি চেৰুৱাকতা নামৰ অঞ্চল এটাত আছিল। চুহুংমুঙে লাচাই-টাইক যুদ্ধৰ খবৰ লয়। লাচাই-টাই ৰজাক জনাই যে চুতীয়া সৈন্য লুইত(টিলাও) নৈ‌ ওচৰৰ অঞ্চলৰ লগতে ডিব্ৰুমুখৰ(চোপ-নাম-টিফাও) পানীত কোঠ পাতি আছে।<ref>Deodhai Assam Buranji, p. 17.</ref> ইয়াৰ পাছতে হয়টো আগতে উল্লেখ কৰি অহা ডিব্ৰুগড় ৰণখন সংঘটিত হয়। ===ডিব্ৰু-মুখ/ডিব্ৰুগড়ৰ ৰণ=== ১৫২৩ চনৰ কাতি মাহত চুহুংমুঙৰ আদেশত ফ্ৰাচেনমুঙ বৰগোহাঁই আৰু কিঙলুন বুঢ়াগোহাঁই ৰাজমন্ত্ৰীয়ে নিজৰ সমস্ত সৈন্য বাহিনী লয় ডিব্ৰুমুখলৈ আগ বাঢ়ি আহি তাত এটা গড় নিৰ্মাণ কৰে। চুহুংমুঙে চৰাইদেউ লৈ আহি ভগৱানৰ ওচৰত বলি আগ বঢ়ায়। ১৫২৩ চনৰ আঘোণ মাহত চুহুংমুঙে সৈন্য বাহিনী লয় আগ বাঢ়ি চেঁচামুখত কোঠ দিয়ে। নীতিপালে গড় বন্ধাৰ খবৰ পাই শদিয়াৰ পৰা লাৰুপাৰা(বৰ্তমান চাবুৱাৰ ওচৰৰ) লৈ আগ বাঢ়ি আহে। তাৰ পৰা তেওঁ শত্ৰুক দেশৰ পৰা খেদিবলৈ বুঢ়া বৰুৱাৰ নেতৃত্বত ডিব্ৰুমুখ লৈ সৈন্য বাহিনী পঠিয়ায়। সম্ভৱতঃ এজন ডিব্ৰু উপত্যকাৰ শাসনকৰ্তা আছিল। চুতীয়া সেনাপতি জনে ৰজাৰ আদেশ মতে ডিব্ৰুগড় আক্ৰমণ কৰে। আনপিনে চুহুংমুঙেও ডিব্ৰুমুখলৈ আহি যুদ্ধত ভাগ লয়। ফ্ৰাচেনমুঙ বৰগোহাঁই আৰু কিঙলুন বুঢ়াগোহাঁই ৰাজমন্ত্ৰীয়ে একলগ হৈ পথে দি আগ বাঢ়ি চুতীয়াৰ নৌ বাহিনীক আক্ৰমণ কৰে। চুতীয়াৰ নৌ সেনাৰ নেতৃত্বত আছিল কাচিতৰা, চুলুকী চেতিয়া (GC Baruaৰ বুৰঞ্জীত এলেঙী চেতিয়া বুলি কোৱা হৈছে) আৰু বৰপাত্ৰ নামৰ তিনিজন সেনাপতি। বৰপাত্ৰ জন সম্ভৱতঃ সোৱণশিৰি উপত্যকাৰ তথা হাবুঙৰ শাসনকৰ্তা আছিল, যিজনক তামৰ ফলিত হাবুঙাধিপতি বৃহৎ পাত্ৰ বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। কাচিতৰা আছিল লুইত উপত্যকাৰ শাসনকৰ্তা। যুদ্ধত চুতীয়া সেনা পৰাস্ত হয়। পিছ দিনা চুহুংমুঙ ৰজাই গড়ত থকা সকলো মন্ত্ৰী ডাঙৰীয়া আৰু সেনাক লগত লৈ আগ বাঢ়ি সোণাৰী অঞ্চলত (বৰ্তমান কাকপথাৰ অঞ্চল) সোমায়। <ref>Deodhai Assam Buranji, p. 17.</ref> ===নীতিপালৰ সন্ধি প্ৰস্তাৱ=== ইয়াকে দেখি নীতিপালে আহোম ৰজা লৈ কটকীৰ সৈতে কিছুমান উপহাৰ পঠায়। উপহাৰ সমূহৰ মাজত আছিল সোণৰ কাণফুলী/থুৰীয়া(তং-ৰু-খাম), সোণোৱালী‌ মেখেলা(চিন-খাম), কপাহী কাপোৰ(ফ্ৰা-নোন), শৰাই/মাইহাং (ফোন), পাটি, ইত্যাদি। সকলো উপহাৰ গ্ৰহণ কৰিও চুহুংমুঙে চুতীয়া ৰাজ সম্পদ(সোণ-ৰুপৰ মেকুৰী, সোণ-ৰুপৰ ছত্ৰ, ৰাজকীয় খাট আৰু ৰাজ দণ্ড), ১০টা দতাল হাতী, এজনী মাখুন্দী হাতী আৰু এজনী ছোৱালী বিচাৰি পঠায়। নীতিপালে ছোৱালী আৰু হাতী দিবলৈ মান্তি হয় যদিও ৰাজকীয় সম্পদ পূৰ্বপুৰুষৰ সম্পত্তি বুলি দিবলৈ নিবিচাৰে। ইয়াৰ বিপৰীতে এক মাহৰ পাছত সোণ-ৰুপৰ জাপি (কোপ-খাম-ঙেন), সোণৰ আঙঠি (খোপ-খাম), সোণৰ তোম (লিউ-খাম), সোণৰ ছত্ৰ (চাং-খাম), সোণৰ খাৰু (মাউ-খাম), সোণৰ থগা (খু-টিন-খাম), হাতী, ঘোঁৰা, হাতীৰ দাতৰ পাটি, কটাৰী আৰু পানীকমলী কাপোৰ দি পঠায়। সমান্তৰাল ভাৱে নীতিপালে লুইতৰ পাৰত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিবলৈ লয় আৰু তাতে থাকে। দুৰ্গ নিৰ্মাণৰ কথা শুনি, ৰাজসম্পদ নাপায় আৰু লগতে উপহাৰৰ মাজত কটাৰী দেখি চুহুংমুঙ ৰজাই শদিয়াপুৰ আক্ৰমণ কৰিবলৈ নিৰ্ণয় কৰে।<ref>Deodhai Assam Buranji, p. 18.</ref> ===শদিয়াৰ ৰণ=== ১৫২৪ চনৰ বহাগত লুইত নৈ পাৰ হৈ শদিয়া(সধয়াপুৰ) আক্ৰমণ কৰে। [[ব'হাগ বিহু|ব'হাগ মাহৰ বিহুৰ দিনা]] [[শদিয়া]] আক্ৰমণ কৰা হৈছিল। বিহুৰ দিনা শদিয়াৰ চাৰি শালত বৰ-বলি আয়োজন কৰা হয়, যʼত [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]] পূজাৰীৰ বাহিৰে অন্য লোকে হাতত অস্ত্ৰ লোৱাতো বৰ্জিত আছিল। আজিও এই বৰবলিৰ নিয়ম শদিয়া অঞ্চলৰ থান সমূহত পালন কৰা হয়। সেই সময়ত সৌমাৰ খণ্ডত একমাত্ৰ চুতীয়া সকলৰ মাজত হে খাৰ-বাৰুদ বা হিলৈ-বৰটোপৰ প্ৰচলন আছিল। সেই বাবে হয়তো আক্ৰমণকাৰী সকলে বিহুৰ বতৰত আক্ৰমণ কৰিবলৈ নিৰ্ণয় কৰি লৈছিল। বুৰঞ্জী সমূহৰ মতে সেই সময়ত নীতিপালে পুখুৰী এটাও খন্দাই আছিল। শদিয়াৰ দুৰ্গত কৰা আক্ৰমণ সহিব নোৱাৰি নীতিপাল চন্দনগিৰি লৈ গুচি আহে আৰু কাচিতৰা দৈথাং পৰ্বতত উঠে।<ref>Deodhai Assam Buranji, p. 19.</ref> ===চন্দনগিৰি আৰু দৈথাং পৰ্বতৰ ৰণ=== চুহুংমুঙে শদিয়াৰ বৰনগৰত থাকি ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁই আৰু কিঙলুন ৰাজমন্ত্ৰীক(বুঢ়াগোহাঁই) চন্দনগিৰি লৈ আক্ৰমণ কৰিবলৈ পঠায়। আনহাতে কনচেং ধনুদাৰী গোহাঁইক (চাও-চঙ কুঙ-ৰিণ) কাচিতৰাৰ লগত যুঁজিবলৈ দৈথাং পৰ্বতলৈ পঠায়। ইফালে চুতীয়া ৰজাৰ তামুলী গজৰাই বৰুৱাক আহোম বাহিনীয়ে বন্দী কৰে‌ আৰু চুতীয়া ৰজা ৰাণীৰ আত্মগোপন স্থান প্ৰকাশ কৰিবলৈ বাধ্য হয়।<ref>Bhuyan, S.K.,''Assam Buranji(SM)'',p.10</ref> পিছত তেওঁ আহোম বিষয়াসকলক জনাইছিল যে চুতীয়া ৰজা ৰাণীয়ে চন্দনগিৰিৰ এটা পাহাৰীয়া নৈৰ ওচৰত আশ্ৰয় লৈছে। চন্দনগিৰি পৰ্বতত উঠিবৰ কাৰণে আহোম সেনাই আপ্ৰাণ চেষ্টা চলাইও সফল নহয়। চুতীয়া সেনাই ওপৰৰ পৰা শিল বগৰাই আৰু দলিয়াই বহুতো আক্ৰমণকাৰীৰ বধ কৰে। সাতসৰী আৰু অসম বুৰঞ্জীৰ (SM)ৰ পৰা জনা যায় যে সেই সময়ত [[সতী সাধনী|সাধনী ৰাণী]] গৰ্ভৱতী আছিল। লগতে আছিল তেওঁৰ ১২-১৩ বছৰীয়া পুত্ৰ। সাধনীৰ লগৰ ১২০ গৰাকী কুঁৱৰীয়েও শিলা কুচাই বিৰোধী পক্ষৰ সৈনিকক মাৰে। আহোম সৈন্য চন্দনগিৰি পৰ্বতত উঠিবলৈ সক্ষম নহৈ পিছুৱাই আহিব লগাত পৰে আৰু এজন চুতীয়া সৈনিকক লগত ধৰি আনে। ইয়াৰ পাছত আক্ৰমণকাৰী সকলে ৰননীতি কৰি পৰ্বতৰ তিনিফালে বেৰি ধৰিব লয়। ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁই কিছু লোকক ঘিলা গছত উঠি [[ঢোল]] বজাবলৈ আদেশ দিয়ে। হয়তো এই সকল আগতে ধৰি অনা‌ চুতীয়া বন্দী আছিল। আগৰ দিনত ঢোল বজোৱাটো যুদ্ধত জয়ৰ প্ৰতীক আছিল। ঢোল বজাই বিজয়ৰ কথা জনাই দিয়া হয়। সেই বাবে পাহাৰৰ ওপৰত উঠি থকা ৰজা ৰাণীয়ে বিহুৰ বতৰত ঢোলৰ মাত শুনি বাহিৰলৈ উলাই আহে আৰু তিনিও ফালৰ পৰা শত্ৰুৰ আক্ৰমণৰ বলি হয়। নীতিপালে শত্ৰুৰ গালৈ কাড় মাৰিবলৈ লয় যদিও বিৰোধী পক্ষৰ জানমোঙখাম হাতীবৰুৱাৰ (ফু-কে-চং) কাড় লাগি মৃত্যু বৰণ কৰে। সাধনীয়ে নিজৰ মহিলা সৈন্য বাহিনীক লগত লয় যুঁজ দিয়ে যদিও শেষত পৰাস্ত হৈ চন্দনগিৰিৰ পৰা জাপ মাৰে। প্ৰায় সংখ্যক বুৰঞ্জীত সাধনীয়ে আত্মবলিদান কৰিছিল বুলি আছে যদিও গোপাল চন্দ্ৰ বৰবৰুৱাৰ টাই ভাষাৰ বুৰঞ্জীত ৰাণীৰ (নাঙ-লুং) গাত যাঠি লাগিছিল বুলি উল্লেখ আছে। যিকি নহওক এই তথ্য পৰাও ৰানী সাধনীয়ে আত্মসমৰ্পণ নকৰি শত্ৰুৰ বিৰুদ্ধে যুঁজ দিয়াৰ কথাহে পোহৰলৈ আনে, কাৰণ আত্মসমৰ্পণ কৰা হ'লে তেওঁক যাঠি মাৰি আক্ৰমণ কৰা নহ'ল হয়। আনপিনে কাচিতৰাক কনচেঙে দৈথাং পৰ্বতত পৰাস্ত কৰে। <ref>Deodhai Assam Buranji, p. 19.</ref> [[File:Statue of Queen Sadhani Narayan.jpg|thumb|চুতীয়া বংশৰ শেষ ৰাণী বীৰাঙ্গনা সাধনী নাৰায়ণীৰ প্ৰতিমূর্তি]] ==ৰাজ্য পতনৰ পৰবৰ্তী পৰিস্থিতি== চুতীয়া ৰজা নীতিপাল, তেওঁৰ পুত্ৰ আৰু কাচিতৰা তিনিওৰে মূৰ চন্দগিৰি আৰু দৈথাঙৰ পৰা কাটি আনি শদিয়াত থকা চুহুংমুঙৰ আগত প্ৰস্তুত কৰা হয়। ৰজা আৰু পুত্ৰৰ মূৰ কেইটা নচোৱাই পৰ্বতত মুণ্ডামালা বান্ধি শেষত চৰাইদেউৰ শালৰ খটখটিত পোতি থোৱা হয়। অসম বুৰঞ্জী(SM)ৰ মতে আহোম সেনাই সাধনীৰ মৃত শৰীৰৰ পৰা কঁকালত পিন্ধা সোণৰ কঙ্কালি লয় আনি শদিয়াৰ থানলৈ আনিছিল, কিন্তু তাত কিছুমান চুতীয়াই আক্ৰমণ কৰি লাপিত ফাংত্যাং দেওধাই নামৰ এজনক বধ কৰিছিল। Edward Gaitৰ‌ A History of Assamত উল্লেখ কৰা‌ মতে ৰাণীৰ মৃত্যু যাঠী লাগ হৈছিল। GC Baruaৰ Ahom Buranjiত ৰাণীৰ(নাঙ-লুং) বিষয়ে দিয়া আছে যদিও এই অংশৰ অনুবাদ দিয়া হোৱা নাই। অংশটোত "টিং" শব্দৰ উল্লেখ চাই ক'ব পাৰি যে ইয়াতো ৰাণীৰ গাত "যাঠী" লগাৰ কথাই উল্লেখ আছে। "পুৰণি অসম বুৰঞ্জীৰ অনুসৰি কোঁৱৰী কিছুমানক কাটিছিল আৰু কিছুমানক ধৰি আনিছিল<ref>Goswami, Hemchandra,"Purani Assam Buranji, p. 42</ref>। অন্য বুৰঞ্জী সমূহত এই অংশত ৰানী সাধনীৰ(নাঙ-লুং) কথ উল্লেখ কৰা হোৱা নাই। ===চুতীয়া ৰাজ্যত পোৱা সম্পদ=== চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰা কমাৰ, সোণাৰি, কমাৰ, কুমাৰ, কহাৰ, তাতি, খনিকৰ, বাঢ়ৈ, বামুণ, কায়স্থ, গণক, ইত্যাদি বহুতো ভিন্ন ভিন্ন‌‌ বৃক্তিকৰ লোক পোৱা‌ গৈছিল। ইয়াৰ বহুতো লোকক ৰজাই নিজৰ ৰাজধানী লৈ লয় আনে। তিনি হাজাৰ চুতীয়া কমাৰক চুহুংমুঙ ৰজাই যোৰহাট জিলাৰ বছাৰ পিনে আৰু তাৰে উজনি অঞ্চলত বহুৱাইছিল<ref>Sarma, Benudhar, ''Maniram Dewan, p.287</ref>। বন্দী হোৱা লোকৰ পৰা বিভিন্ন "চেতিয়া" খেল/বংশও সৃষ্টি কৰা হয়। ইয়াৰ বাহিৰে শদিয়াত বহুতো সম্পদ যেনে সোণৰ মাইহাং, কেকুৰা দোলা,‌‌ কলাই খাৰ,‌‌ সোণৰ তিনিচুকীয়া সিংহাসন, খাট, ভোগজৰা, বেলা, জাপি, পিকদান, আৰোৱান, দবা, কালি, হিলৈ, বৰটোপ (মিঠাহুলোং),‌ হিলৈ-তোলা চৰা নাও, চুতীয়া ধেনু, বৰধেনু, বাৰু-বৰ্চা, ইত্যাদি পোৱা গৈছিল। বহুতো ঘোৰা, গৰু-মʼহ আৰু হাতীও লাভ কৰা হৈছিল। সম্পদ সমূহ শদিয়াৰ পৰা দিহিং নৈয়ে দি ৰাজধানী‌ লৈ অনা হয় ‌আৰু পাছলৈ চাৰিং অঞ্চলত ৰখা হয়। এখিনি চুতীয়া লোকক চাৰিঙত পাতি নাওবৈচা খেল সৃষ্টি কৰে,‌ য'ৰ পৰা পাছলৈ শেনচোৱা, তাঙোন ধৰা, বচোৱাল বোৱা, ইত্যাদি খেলৰ সৃষ্টি হয়। এই নাওবৈচা সকলে চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰা পোৱা চৰানাও চলাই। একেধৰণে এখিনি লোকক লয় হিলৈধাৰী ফৈদ গঠন কৰা হৈছিল। চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা পাছত আহোম সকলে প্ৰথম বাৰৰ বাবে মিৰি, মিচিমি, আবৰ, দফলা, ইত্যাদি পাহাৰীয়া জাতিৰ সম্পৰ্কত আহে।<ref>Satsari Assam Buranji,p.14, 61</ref> ===চুতীয়া ভূমিৰ বিতৰণ=== শদিয়া ৰাজধানী শাসন কৰিবলৈ ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁইক তিনিশ সৈনিক দিয়া হৈছিল। শদিয়া আৰু দিহিং অঞ্চলত নতুনকৈ আহোম ৰাজ্যৰ মানুহ আনি থাকিবলৈ দিয়া হয়। ‌চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰদেশ সমূহ ভাল দৰে শাসন কৰিবলৈ বহুতো নতুন পদবী সৃষ্টি কৰা হয়। ১৫২৬ চনত চাওচেং কুঙৰিন (ধনুধৰিয়া গোহাঁই)‌ কনচেঙক থাওমৌঙ মৌঙ-তেও (ভটিয়লীয়া গোহাঁই বা নামনিয়াল সন্দিকৈ<ref>Satsari Buranji, p.62</ref>) পতা হয়। এইজনক হাবুঙ অঞ্চলত ৰখা হয় আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰৰ বিশ্বনাথৰ, লখিমপুৰ আৰু ধেমাজি শাসন কৰিবলৈ দিয়া হয়।‌ একেই বছৰতে থাওমৌঙ বানলুং (বানলুঙীয়া গোহাঁই) খেওখেনক থাওমৌঙ লৌঙ-ক্লং (দিহিঙীয়া গোহাঁই)‌ পতা‌ হয়। সেই‌ সময়ত দিহিং নৈ পাটকাইৰ পৰা ডিগবৈ, দিহিং-পাটকাই অৰণ্য, তিপাম,‌ নাহৰকটীয়া, মৰাণহাট, চেপন, বকতা, চৰগুৱা হৈ ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰৰ সমান্তৰাল ভাৱে বৈ গৈ পশ্চিম মাজুলী/বোকাখাত অঞ্চলত ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰত পাৰিছিল। এইজন গোহাঁইক দিহিং প্ৰদেশ অৰ্থাৎ মাজুলী, উত্তৰ শিৱসাগৰ, ডিব্ৰুগড় আৰু দক্ষিণ তিনিচুকীয়া লৈকে শাসন‌ কৰিবলৈ দিয়া হয়। ১৫২৬ চনত হোৱা চুতীয়া বিদ্ৰোহৰ ফলত ডিব্ৰুগড়ত নতুন এখন প্ৰদেশ গঠন কৰি ১৫২৭ত চাওলুং চুলিঙক শাসনকৰ্তা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়, যাতে ১৫২৬ৰ দৰে শদিয়া অঞ্চলত পুনৰ বিদ্ৰোহ হ'লে ডিব্ৰু প্ৰদেশৰ সেনাই শদিয়া বাহিনীৰ সহযোগ কৰিব পাৰে। ইয়াৰ উপৰিও একেই‌ সময়তে কিংলুন বুঢ়াগোহাঁইক "থাও-মুঙ-বঙেন" পাতি তিনিচুকীয়া অঞ্চল শাসন(সোণাৰীৰ পৰা লুইতৰ লৈকে) কৰিবলৈ দিয়া হয়। শদিয়াৰ মহং (নগা পাহাৰৰ মহঙতকৈ পৃথক) অঞ্চলৰ লোণৰ খাট ৰক্ষা কৰিবলৈ "থাও-মুঙ-বক্লাঙ" বা‌ হাটখোৱা গোহাঁই নিযুক্ত কৰা হৈছিল। বুৰঞ্জীৰ পৰা জনা যায় যে ১৫২৯ চনত হোৱা চুতীয়া বিদ্ৰোহত দুয়োজন গোহাঁই (ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোঁহাই আৰু কিংলুন বুঢ়াগোহাঁই) একেলগে শদিয়া-তিনিচুকীয়া অঞ্চলতে শাসন কৰি আছিল। একেই বছৰৰে(১৫২৭) শেষৰ পিনে কনচেঙক ভটিয়লীয়া গোহাঁইৰ পৰা নতুন পদবী‌ "চাও-চেঙলুং"‌(ৰাজমন্ত্ৰী) দিয়া হয়<ref>Barua, Gopal Chandra, ''Ahom Buranji'', p.61</ref>। পূৰ্বতে ৰাজমন্ত্ৰী পদবীটো বৰগোঁহাই বা বুঢ়াগোহাঁই এজনক দিয়া হৈছিল। ৰাজমন্ত্ৰী পাতি চুহুংমুঙে কনচেঙক দুয়োজন‌ গোহাঁইৰ লগত একেই শাৰিতে ৰাখি সমমৰ্যাদা দিছিল। চুতীয়াৰ বৰপাত্ৰ পদবীটো চুহুংমুঙৰ‌ দিনটো অব্যাহত আছিল। চুক্লেংমুঙ(চুহুংমুঙৰ পুত্ৰ) ৰজাৰ দিনত চুতীয়াৰ বৰপাত্ৰ এজনৰ সমৰ্থন পাই হাবুঙৰ ব্ৰাহ্মণ মুখিয়াল এজনে বিদ্ৰোহ কৰে। ফলত যুদ্ধ এখন হয় য'ত বৰপাত্ৰ জনৰ মৃত্যু হয় আৰু ব্ৰাহ্মণজন বেহাৰলৈ পলাই যায়<ref> সুকুমাৰ মহন্তৰ ঘৰত পোৱা অসম বুৰঞ্জী, ২৫ পৃষ্ঠাত আছে-"সেই সময়ত ৰজা দাই ধৰিলে, বোলে-'চুটিয়া মাৰি ভূঞা বিলাকক মাৰি-কাটি বুপা ৰজায়ে ময়েহে ৰাজ্য লৈছো। বামুণে যে ৰজা‌ হয় চুটিয়াৰ বৰপাত্ৰকনো কিহলৈ থৈছোঁ?' এহি বুলি বৰপাত্ৰক মাৰিলে, বামুণকো ‌মাৰিব চালে, সপুত্ৰবান্ধৱে বেহাৰলৈ পলাই গেʼল। " </ref>। এই বৰপাত্ৰ জন হয়টো পুৰণি চুতীয়া বৰপাত্ৰ জনেই আছিল (ডিব্ৰাৰুগড় ৰণত আত্মসমৰ্পণ কৰিব পাৰে) বা‌ একেই পৰিয়ালৰ লোক আছিল‌‌। তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছতে হয়টো "চাও-চেঙলুং" আৰু "বৰপাত্ৰ" উপাধি দুটা মিলি "বৰপাত্ৰগোঁহাই" হিচাপে জনাজাত হয়।<ref>[https://www.jstor.org/stable/3516963?read-now=1&seq=18#page_scan_tab_contents Guha, Amalendu, ''The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)'',p. 20,''It appears that the noble designation of Barpatragohain was borrowed from the civil list of Habung where the local ruler, a dependent of the Chutia king, had the title of Vrihatpatra''.]</ref> এই‌ সকলো কথাৰ পৰা সহজে ধৰিব পাৰি যে চুহুংমুঙে পূৰ্বৰ চুতীয়া বিষয়া সকলৰ ঠাইতেই একো একোটা নতুন পদবী গঠন কৰিছিল। চুতীয়া বৰপাত্ৰৰ ঠাইত প্ৰথমতে ভটিয়লীয়া গোহাঁই আৰু পাছলৈ বৰপাত্ৰ গোহাঁই, মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাৰ ঠাইত দিহিঙীয়া গোহাঁই, ডিব্ৰুৰ বুঢ়া বৰুৱাৰ ঠাইত চাওলুং চুলিঙ আৰু শদিয়া-তিনিচুকীয়াত কাচিতৰা বৰুৱা বা ৰজাৰ ঠাইত দুয়ো প্ৰমুখ গোহাঁই। ইয়াৰ পাছত দিহিঙৰ পাৰৰ বকতাত নতুন ৰাজধানী এখন নিৰ্মাণ কৰা হয়।<ref>Ahom Buranji(GC Barua), p.64</ref> [[File:Old course of Dihing river.jpg|thumb|মেপত দিহিং নৈৰ‌ ১৬ শতিকাৰ পুৰণি সুতি দেখোৱা হৈছে। এই সময়ত চৰগুৱা, বকতা, নামৰূপ আৰু তিপাম দিহিঙৰ দক্ষিণ পাৰত অৱস্থিত আছিল]] ==চুতীয়া বিদ্ৰোহ== ১৫২৪ চনত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতন হৈছিল যদিও চুতীয়া সকলৰ মনৰ পৰা স্বাধীনতা আৰু স্বৰাজৰ আশা নাইকিয়া হৈ যোৱা নাছিল। চিৰদিন স্বাধীন হৈ থকা চুতীয়া সকলে বীৰাঙ্গণা ৰাণী সাধনীৰ আত্মোৎসৰ্গৰ কথা সোঁৱৰি পুনৰ জাগ্ৰত হৈ উঠিল আৰু বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰিলে। এই বিদ্ৰোহ ১৫২৭ চনৰ পৰা ১৭০০ শতিকাৰ শেষ ভাগৰ লৈকে চলিছিল। ১৭৭০ দখকৰ মায়ামৰা বিদ্ৰোহে জাতিটোৰ শেষ বিদ্ৰোহ বুলি কব পাৰি যাৰ ফলত সকলো নহলেও এটা অংশয়ে স্বাধীন হৈ নিজৰ ৰাজ্য গঠন কৰিছিল। চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজধানী শদিয়া ধ্বংস হোৱাৰ ফলত বহুতো ৰাজকোঁৱৰ আৰু সম্ভ্ৰান্ত পৰিয়ালৰ লোকে পাহাৰীয়া মিচিং, মিচিমি জাতিৰ লোক সকলৰ মাজত আশ্ৰয় লৈছিল আৰু প্ৰথম বিদ্ৰোহ এই সকল লোকে আৰম্ভ কৰিছিল। এই কথা কোচ ৰজা সকলৰ দৰং ৰাজ বংশাৱলীতো উল্লেখ কৰা হৈছে। <poem>"পূৰ্বে চুটিয়াৰ ৰজা সিঠাৱে আছিল। অন্যায়ে অসম ছল কৰিয়া মাৰিলে॥ যিমতে মাৰিল তাৰ শুনিয়ো কাহিনী। বলে নপাৰিয়া স্বৰ্গী ৰাজা মনে গুণি॥ ৩৬৪ ... তাৰ পুত্ৰ ভাই যত সকলে পলাইল। মিৰি মিচিমিত পশি প্ৰাণক ৰাখিলা॥ চুটিয়াৰ ৰাজাক মাৰিয়া ছলে বলে। লৈলা সেহি ৰাজ্যক অসমে কৌতূহলে॥ ৩৭১</poem> ===১৫২৬ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া=== চুতীয়া সকলে প্ৰথম বিদ্ৰোহ ১৫২৬ চনৰ ফাগুন মাহত ৰাজধানী শদিয়াত ঘোষণা কৰিছিল, অৰ্থাৎ ৰাজ্য পতনৰ ৩ বছৰৰ পাছত। বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ আৰু ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইক সহযোগ কৰিবলৈ দিহিঙীয়া গোহাঁইক পঠিওৱা হৈছিল। যুদ্ধত বিদ্ৰোহী সকলৰ হাতত ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইৰ হাতী প্লাইপাম আৰু দিহিঙীয়া গোহাঁই মৰা পৰিছিল। কিন্তু শেষ পৰ্যায়ত বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হৈ উভতি যাবলৈ বাধ্য হ'ল। এই বিদ্ৰোহৰ ফলত চুহুংমুঙ ৰজাই বহুতো প্ৰশাসনীয় পৰিবৰ্তন কৰিবলৈ বাধ্য হৈছিল। ১৫২৭ চনৰ জেঠ মাহত, ডিব্ৰুগড় অঞ্চলত নতুন এখন প্ৰদেশ গঠন কৰি তাত চাওলুং চুলিঙক শাসনকৰ্তা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হৈছিল, যাতে শদিয়া অঞ্চলত পুনৰ বিদ্ৰোহ হ'লে ডিব্ৰু প্ৰদেশৰ সেনাই শদিয়া বাহিনীৰ সহযোগ কৰিব পাৰে। ইয়াৰ উপৰিও কিংলুন বুঢ়াগোহাঁইক "থাও-মুঙ-বঙেন" পাতি পশ্চিম শদিয়া অঞ্চলত (তিনিচুকীয়াৰ সোণাৰিৰ(কাংখাম) পৰা লুহিত নদীৰ গুৰি লৈকে) শাসন কৰিবলৈ দিয়া হ'ল। ===১৫২৯ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া=== প্ৰথম বিদ্ৰোহৰ দুবছৰ পাছতে ১৫২৯ চনৰ পুহ মাহত শদিয়াৰ চুতীয়া সকলে আকৌ মুৰ দাঙি উঠিলে। এইবাৰ চুহুংমুঙ ৰজাই ফ্ৰাচেংমুঙক সহযোগ কৰিবলৈ চাও চুক্লান (তিপামৰ পৰা) আৰু কিংলুনক সহযোগ কৰিবলৈ চাওলুং চুলিঙক (ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা) পঠিয়ালে। ইয়াৰ পাছত চুহুংমুঙে চুক্লেংমুঙ ৰাজকোঁৱৰক ৰাজধানীত ৰাখি সকলো বিষয়ববীয়াৰ সৈতে নিজে শদিয়া আহি উপস্থিত হয়। লুহিতৰ পাৰত, ডিবাং নৈৰ পাৰত, মাৰানকাও, চন্দনগিৰি পৰ্বত, দৈথাং পৰ্বত, ইত্যাদি বিভিন্ন ঠাইত কেইবাখনো যুদ্ধ হয়। প্ৰথম পৰ্যায়ত বিদ্ৰোহী সকলে চাও চুলিঙক ধৰি নিবলৈ সক্ষম হৈছিল কিন্তু পাছৰ পৰ্যায়ত এৰি দিলে। বহু মাহ যুদ্ধ লগা পাছত শেষত বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হ'ল। যুদ্ধত লাভ কৰা সকলো ধন আৰু সম্পত্তি ৰজা আৰু মন্ত্ৰী সকলে নিজৰ মাজতে ভাগ কৰি ল'লে আৰু ৰজাই বৰগোহাঁই আৰু বুঢ়াগোহাঁইক শদিয়াত ৰাখি নিজে ৰাজধানী লৈ ঘূৰি গ'ল। ===১৫৪২ চনৰ বিদ্ৰোহ, দিচাং নৈৰ পাৰত=== চুতীয়া সকলে পুনৰ বাৰ ১৫৪২ চনত ৰজা চুক্লেংমুঙৰ দিনত বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰে কৰিছিল। এইবাৰ ১৫৪২ চনৰ বহাগ মাহত ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে শিৱসাগৰৰ দিচাং নৈৰ ওচৰত আহোম মন্ত্ৰী চেং-হাননক পৰাস্ত কৰি স্বৰাজ ঘোষণা কৰে। কিন্তু ইয়াৰ পাছতে চুক্লেংমুঙে চাওলুং তিমাক বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ পঠিয়াই আৰু দুবছৰ লৈকে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ বিভিন্ন অঞ্চল ধ্বংস কৰে যাতে কোনো চুতীয়া সকলে পুনৰ বিদ্ৰোহ কৰিবলৈ সাহস নকৰে। ===১৫৫০ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া=== ১৫৫০ চনত শদিয়াখোৱা গোহাঁইৰ মৃত্যুৰ পাছত, কংসপাত্ৰ নামৰ চুতীয়া নায়ক এজনে শদিয়াত বিদ্ৰোহ কৰি নিজকে ৰজা বুলি ঘোষণা কৰিছিল। আহোম ৰাজ্যৰ বহুতো ৰাজকোঁৱৰে তেওঁক সহযোগ কৰিছিল আৰু শদিয়াত উপস্থিত হৈ আহোম ৰজাৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ কৰিবলৈ সাজু হৈছিল। এই যুদ্ধ ৩ বছৰ লৈকে চলিছিল আৰু শেষত কংসপাত্ৰৰ লগতে বহুতো চুতীয়াই মৃত্যু বৰণ কৰিছিল। ৰাজকোঁৱৰ সকলৰ ভিতৰত কিছুমানৰ মৃত্যু হৈছিল আৰু বাকী থকা সকলক বন্দী বনাই পাছলৈ চাৰিঙত থাকিবলৈ দিয়া হৈছিল। ===১৫৬৫ চনৰ বিদ্ৰোহ, নামৰূপ আৰু খেৰাম=== ১৫৬৫ চনৰ মাঘ মাহত ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰি নামৰূপ আৰু খেৰাম(বৰ্তমান ডিব্ৰুগড়ৰৰ খেৰেমীয়া) অঞ্চলৰ আহোম গাঁও সমূহ আক্ৰমণ কৰি লুণ্ঠন কৰিছিল। ৰজাই বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ চাওলুং তিপামক পঠিয়াইছিল। বিদ্ৰোহী সকলৰ লগত হোৱা যুদ্ধত চাওলুং তিমাৰ হাতী আহত হৈছিল যাৰ বাবে তেওঁ যুদ্ধ এৰি দিহিং পাৰ হৈ উভতি আহে। ইয়াৰ পাছত বিদ্ৰোহৰ কি পৰিণতি হ'ল গম পোৱা নাযায়। সম্ভৱতঃ পাছলৈ বিদ্ৰোহ দমন কৰা হৈছিল। ===১৫৭২ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া=== ১৫৭২ চনত পুনৰ বাব চুতীয়া সেনাপতি এজনৰ নেতৃত্বত শদিয়া অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে মুৰ দাঙি উঠে। বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ চাওলুং চাৰিং, চাওফ্ৰাংমুঙ বৰগোহাঁই, শদিয়া খোৱা গোঁহাই, ইত্যাদি বহুতো বিষয়ববীয়াক পঠিওৱা হৈছিল। আহোম সেনাৰ তুলনাত বিদ্ৰোহী সকলৰ সংখ্যা কম থকাৰ বাবে বিদ্ৰোহী সকল কানচাই আৰু পুখুৰীখনা নামৰ অঞ্চল লৈ আতঁৰি আহিছিল আৰু সেই অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলৰ সহযোগত পুনৰ ৰণ কৰিছিল। কিন্তু দুৰ্ভাগ্যবশতঃ বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হৈছিল। চুতীয়া সেনাপতি, কানচাইৰ মুখিয়াল আৰু অন্য বহুতো চুতীয়া সৈন্যক বন্দী বনাই ৰাজধানী লৈ লয় অনা হৈছিল। ===১৬৬৫ চনৰ বিদ্ৰোহ, উত্তৰ পাৰ=== ১৬৬৫ চনত আহোম সেনা নগা সকলৰ লগত হোৱা যুদ্ধত ব্যস্ত আছিল। এই সুযোগ লয়, উত্তৰ পাৰৰ লখিমপুৰৰ এখিনি চুতীয়া লোকে মিৰি আৰু দফলা লোকৰ লগত মিলি বিদ্ৰোহ কৰিছিল। কিন্তু বিদ্ৰোহ সফল নহ'ল। ===১৬৭৩ চনৰ বিদ্ৰোহ, উত্তৰ পাৰ=== ১৬৭৩ চনত ধেমাজি অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰি ৰূপা(বৰ্তমানৰ ৰূপহী) আৰু ডিমৌ(বৰ্তমানৰ ধেমাজিৰ ডিমৌ) মিৰি সকলে আহোম ৰজাক কৰ হিচাপে দিয়া মাৰ নাও তোলাই লৈ গৈছিল। এই কথা শুনি আহোম ৰজাই চুতীয়া অঞ্চললৈ কটকী পঠিয়াই নাও সমূহ ঘূৰাই দিবলৈ আদেশ কৰিছিল, কিন্তু চুতীয়া সকলে আদেশ নামানিলে। ইয়াৰ পাছত সকলো চুতীয়া দেউলীয়া নামৰ গাঁৱ এখনত একগোট হৈছিল। কটকীৰ খবৰ পাই আহোম ৰজাই তিনিমুখিয়া অঞ্চলত থকা নাৰাই নামৰ চুতীয়া বিদ্ৰোহী নেতা জনক ধৰি আনিবলৈ সৈনিক পঠিয়ালে। ইয়াৰ পাছত ৰজাই শদিয়াখোৱা গোঁহাই আৰু মৰঙ্গীখোৱা গোহাঁইক চেঁচামুখত গড় নিৰ্মাণ কৰি যুদ্ধৰ বাবে সাজু হ'বলৈ আদেশ দিলে। দিহিং নদীৰ পাৰত আন এটা গড় নিৰ্মাণ কৰা হ'ল। তাৰ পাছত আহোম সেনাই দিহিং পাৰ হৈ মাজুলী হৈ চুতীয়া গাঁৱলৈ আগ বাঢ়ি আহিল। চুতীয়া সকলেও হাতত ধেনু-কাড় লয় দেউলীয়া গাঁৱৰ পৰা মিৰি গাঁৱ এখনলৈ আগ বাঢ়ি আহিলে। আহোম ৰজাই পুনৰ চুতীয়া সকলৰ ওচৰলৈ কটকী পঠিয়াইলে। চুতীয়া বৰুৱা জনে অৱশেষত বশ্যতা স্বীকাৰ কৰিলে, কিন্তু নিজৰ গৰু-ছাগলী, হাঁহ-কুকুৰ, ইত্যাদি সকলো হেৰুৱালে। নাৰাই আৰু অন্য চুতীয়া বিদ্ৰোহী নেতা সকলক মদ্যপান কৰোৱাই পুনৰ বিদ্ৰোহ নকৰিবলৈ প্ৰতিজ্ঞা কৰালে। সবল আৰু শক্তিশালী চুতীয়া সৈনিক সকলৰ বন্দী বনোৱা হ'ল আৰু অন্য চুতীয়া সকলক প্ৰতি বছৰে কৰ হিচাপে নাও দিবলৈ আদেশ দিয়া হ'ল। ===১৭৬৯-১৮০৫ চনৰ মায়ামৰা বিদ্ৰোহ=== মায়ামৰা ধৰ্মীয় চুতীয়া সকলে ১৭৬৯ চনত আহোম ৰাজ্যৰ বিৰুদ্ধে বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰি ১৭৯১ লৈকে বেংমৰা নামৰ পৃথক ৰাজ্য এখন গঠন কৰিছিল। মায়ামৰা বিদ্ৰোহত ভাগ লোৱা জনগোষ্ঠী সমূহৰ মাজত দ্বিতীয় সৰ্বাধিক লোক চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ আছিল। বেংমৰা ৰাজ্যৰ ৰজা সৰ্বানন্দ সিংহ বীৰপালৰ বংশৰ বুৰুক চুতীয়া ৰাজপৰিয়ালৰ লোক আছিল। হয়তো ১৫২৫ চনত ৰাজ্য হেৰুৱা চুতীয়া ৰাজপৰিয়াল টোৱে সৰুকৈ হ'লেও পুনৰ বাৰ ৰাজ্য ৰাজত্ব কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। ===১৭৭৫ চনৰ বিদ্ৰোহ, ডিব্ৰু-দিহিং অঞ্চল=== মায়ামৰা বিদ্ৰোহ হৈ থাকোঁতে ডিব্ৰু-দিহিংৰ মাজৰ অঞ্চলৰ একাংশ চুতীয়াই বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰিছিল। টাই ভাষাৰ "আহোম বুৰঞ্জী" নামৰ গ্ৰন্থত উল্লেখ কৰা মতে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ সীমান্ত অঞ্চলৰ খামজাং প্ৰদেশৰ পৰা নঙাখাম নামৰ নৰা মুখিয়ালৰ লগত ধৰা সকলে আহি বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰিছিল। এই বিদ্ৰোহত চুতীয়া সকলে নৰা সকলক সহযোগ কৰিছিল। নৰা মুখিয়াল জনে ১৭৭৫ চনত চুতীয়া সকলৰ সহযোগত হাটখোৱা গোহাঁইক পৰাস্ত কৰি নিজকে ডিব্ৰু নৈৰ কাষৰ অঞ্চলৰ ৰজা বুলি ঘোষণা কৰিছিল। ৰজা হৈ নঙাখামে চুতীয়া আৰু বাৰেচিৰিঙীয়া সকলৰ মাজৰ পৰাই ফুকন আৰু বৰুৱা নিযুক্ত কৰিছিল। আহোম ৰজাই নঙাখাম আৰু চুতীয়া সকলৰ বিৰুদ্ধে বুঢ়াগোহাঁইৰ নেতৃত্বত ৪০ হাজাৰ সৈন্য পঠিয়াইছিল। সেনা সকলে আহি ৰঙাগড়াত(বৰ্তমানৰ ডিব্ৰু-চৈখোৱাৰ দক্ষিণত) উপস্থিত হৈছিল। ইয়াত পাছত তেজী আৰু দিহিং নৈৰ পাৰত যুদ্ধ হৈছিল। বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হৈ আতৰি গৈছিল। নৰা সকলে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলত আশ্ৰয় লয় আৰু চুতীয়া সকলে ধূনাগুৰি নামৰ ঠাই এদখৰত আশ্ৰয় লয়। বহুতো চুতীয়া, বাৰেচিৰিং আৰু নৰা বিদ্ৰোহীক ৰাজধানী ৰংপুৰলৈ লয় অনা হয়। তাৰে কিছুমানক মৃত্যু দণ্ড দিয়া হৈছিল আৰু আন সকলক বন্দী হিচাপে ৰখা হৈছিল।<ref>Barua, G.C, "Ahom Buranji, p. 331-333</ref> ==অসমীয়া সংস্কৃতিত চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰভাব== ==আৰু চাওক== * [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী]] * [[সতী সাধনী]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} * {{cite book | last = Gait | first = Edward | title = A History of Assam | publisher = Thacker, Spink & Co. | date = 1906 | location = Calcutta | url = http://books.google.com/books?id=w-6kr1IyHJkC}} *{{Cite journal|last=Neog|first=Maheswar|title=Light on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh in the Fourteenth and Fifteenth Centuries|date=1977|journal=Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute|volume=58/59|pages=813–820|jstor=41691751|issn=0378-1143}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{অসম বুৰঞ্জী}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ ইতিহাস]] [[শ্ৰেণী:চুতীয়া ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ সাম্ৰাজ্য আৰু ৰাজ্য]] qbejw87ovn9541le38871326u6vtog0 601719 601718 2026-04-21T02:33:51Z Ananya Taye 28065 601719 wikitext text/x-wiki {{under construction}} {{Infobox Former Country |native_name = সধয়া/স্বধয়া |conventional_long_name = চুতীয়া সাম্ৰাজ্য |common_name= স্বধয়া, সধয়া |year_start = ১১৮৭ |date_start = |event1 = |date_event1 = |event_end = |year_end = ৭ বহাগ ১৫২৪ (সাধনী দিৱস) |date_end = |p1 = কামৰূপ ৰাজ্য |flag_p1 = Copper Plate Seal of Kamarupa Kings.jpg |s1 = আহোম ৰাজ্য |flag_s1 = |image_flag = |flag_type = |image_map = Chutia kingdom Map.png |image_map_caption = চুতীয়া ৰাজ্যৰ মানচিত্ৰ | image_coat = Chutia royal Insignia.png | symbol_type = ৰাজকীয় প্ৰতীক |capital = [[শদিয়া|সধয়াপুৰ/স্বধয়াপুৰ]] |common_languages = চুতীয়া ভাষা (ৰাজকীয়)</br>[[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] (ৰাজ্যিক) |religion = জনজাতীয় তান্ত্ৰিক (ৰাজকীয় আৰু প্ৰজা)</br> হিন্দু (একাংশ প্ৰজা) |government_type = ৰাজতন্ত্ৰ |leader1 = বীৰপাল/গয়াপাল |year_leader1 = ১১৮৭-১২২০ |leader2 = [[ৰত্নধ্বজপাল]]/গৌৰী নাৰায়ণ |year_leader2 = ১২৩০-১২৬০ |leader3 = ধৰ্মধ্বজপাল/[[ধীৰনাৰায়ণ]] |year_leader3 = ১৫২০-১৫২২ |leader4 = নীতিপাল/চন্দ্ৰ নাৰায়ণ(অন্তিম) |year_leader4 = ১৫২২-১৫২৪ |title_leader = সধেয়াধিপতি (নাৰায়ণ/পাল) |legislature = |today = [[অসম]], [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]], [[ভাৰত]] |}} '''চুতীয়া ৰাজ্য''' ({{lang-en|Sutiya kingdom}}) আছিল ত্ৰয়োদশ শতিকাত [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]]ৰ উত্তৰ পাৰে দিকাৰাই নদী<ref>Acharya,N.N.,"The history of Medieval Assam",p.232</ref><ref>William Robinson, "A descriptive account of Assam",p.323.</ref><ref>Dutta, Sristidhar, "The Mataks and their kingdom,p.28</ref> আৰু দক্ষিণ পাৰে [[দিচাং নদী]]ৰ মাজত গঠন হোৱা এক বিশাল সাম্ৰাজ্য<ref name="চুতীয়া ৰাজ্য">{{cite web | url=http://enajori.com/test/history/kingdomsofAssam/kingdomofassam1.html | title=চুতীয়া ৰাজ্য | accessdate=August 11, 2012 }}{{Dead link|date=March 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>। এই ৰাজ্য বৰ্তমানৰ [[অসম]]ৰ [[ডিব্ৰুগড় জিলা|ডিব্ৰুগড়]], [[লখিমপুৰ জিলা|লখিমপুৰ]], [[ধেমাজি জিলা|ধেমাজি]], [[তিনিচুকীয়া জিলা|তিনিচুকীয়া]], [[বিশ্বনাথ জিলা|বিশ্বনাথ]], [[মাজুলী জিলা|মাজুলী]] জিলাকে ধৰি‌ [[শিৱসাগৰ জিলা]]ৰ এটা অংশ আৰু [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ ভৈয়াম আৰু দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত বিয়পি আছিল। ইতিহাসবিদ সকলৰ মতে উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ মধ্যযুগৰ সকলো ৰাজ্যৰ ভিতৰত চুতীয়া ৰাজ্যখনে আটাইতকৈ উন্নত আৰু প্ৰগতিশীল ৰাজ্য আছিল।<ref>Guha, Amalendu (December 1983), "The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)", p.5, "The period from the 13th to the 16th century saw the emergence and development of a large number of tribal political formations in north-east India. The Chutiya, the Tai-Ahom, the Koch, the Dimasa (Kachari), the Tripuri, the Meithei (Manipuri), the Khasi (Khyriem) and the Pamar (Jaintia)—all these tribes crystallised into rudimentary state formations by the 15th century. The most developed of the tribes in the 15th century were the Chutiyas."</ref> ১১৮৭ চনত বীৰপালে শদিয়াক ৰাজধানী পাতি উত্তৰ-পূব অসম আৰু অৰুণাচলৰ কিছু অঞ্চল লয় চুতীয়া ৰাজ্য স্থাপন কৰিছিল। তেওঁৰ পুত্ৰ গৌৰী নাৰায়ণে সকলো চুতীয়াক একত্ৰিত কৰি এখন বৃহৎ ৰাজ্য গঠন কৰিছিল। উজনি অসমৰ শিৱসাগৰ(দক্ষিণ পাৰ) আৰু বিশ্বনাথ(উত্তৰ পাৰ) জিলাৰ পৰা আৰম্ভ কৰি পূব দিশত অৰুণাচলৰ পাহাৰৰ লৈকে এসময়ত চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল। ইয়াৰ পিছত প্ৰায় সোতৰজন ৰজাই এই সাম্ৰাজ্য চলাইছিল। [[কামৰূপ ৰাজ্য]] ধ্বংস হোৱাৰ লগে লগে অসমৰ উত্তৰ-পূবত চুতীয়াসকল, পশ্চিম দিশে বাৰভূঞা আৰু কমতা ৰাজ্য ক্ষমতালৈ আহিছিল<ref name="চুতীয়া ৰজা">{{cite web | url=http://www.historyfiles.co.uk/KingListsFarEast/IndiaChutiyas.htm | title=চুতীয়া ৰজা | accessdate=August 11, 2012}}</ref>। ১৪ শতিকাৰ শেষৰ ফালে চুতীয়া ৰজা সত্যনাৰায়ণে কামৰূপ আক্ৰমণ কৰা মুচলমান সকলক (সম্ভৱতঃ ১৩৮৯ত কামৰূপ দখল কৰা ঘিয়াছুদ্দিন শাহ) পৰাস্ত কৰি [[কমতা ৰাজ্য|কমতাপুৰত]] ৰজা হৈছিল আৰু কামৰূপ ৰাজ্যৰ পতনৰ পাছত পোণপ্ৰথমবাৰৰ বাবে [[শদিয়া]]ৰ পৰা [[বংগ|উত্তৰ বংগ]]ৰ [[কৰতোৱা নদী|কৰতয়া]] নৈ লৈকে এখন বৃহৎ [[কামৰূপ ৰাজ্য|বৰ-কামৰূপ]] ৰাজ্য গঠন কৰিছিল<ref>"The eastern region, whether it is called Sadhaya or Svadhaya as in the plates or Sadhiya or Sadiya as in Assamese chronicles and the western region of Kamatapura seems to be politically connected and the same Satyanarayana/Ratnanarayana might have held sway over both regions"{{harvcol|Neog|1977|p=818}}</ref> অসমৰ স্থানীয় জনজাতিসকলৰ মাজত চুতীয়াসকল অন্যতম। চুতীয়া সকল কছাৰী গোষ্ঠীৰ লোক আছিল আৰু এটা সময়ত তিব্বত-বাৰ্মীজ ভাষা ব্যৱহাৰ কৰিছিল। চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজকীয় তথা ধৰ্মীয় ভাষা বৰ্তমানৰ [[দেউৰী ভাষা]]। বৃটিছৰ দিনত এই ভাষাক ''দেউৰী-চুতীয়া'' ভাষা বুলি কোৱা হৈছিল। সাম্প্ৰতিক কালত, চুতীয়াসকলে [[অসমীয়া ভাষা]] ব্যৱহাৰ কৰে।‌ ==ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা== চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠা আৰু পতনৰ কথা কেইবাখনো বুৰঞ্জীত পোৱা যায় যেনে দেওধাই অসম বুৰঞ্জী, অসম বুৰঞ্জী (SM), ইত্যাদি। সকলো বুৰঞ্জীৰ তথ্য সসূহ প্ৰায় একেই। বৃটিছ বিষয়া ''ET Dalton‌'' আৰু ''W.B.Brown''ৰ অনুসৰি একেবোৰ আখ্যান কিম্বদন্তি ৰূপত [[মিচিং জনগোষ্ঠী|মিচিং]] আৰু [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]] লোকৰ মাজতো প্ৰচলিত আছিল।<ref>{{cite book |last=Brown |first=W.B. |title=An Outline Grammar Of The Deori Chutiya Language |publisher= Assam Secretariat Printing Office |location=Shillong |year=1895 |pages=75, 84 |quote="..as it agrees in all particulars with the traditions,I have elsewhere met with, it may merely be a compilation from them..These traditions are preserved among the Miris, the Deoris, who were the Chutiya priests (and amongst whom alone remnants of the ancient language and customs of the race are still preserved), and by some few of the Chutiyas who now call themselves Hindu Chutiyas... I have heard from them(Deoris) the story of how the Chutiya princess Sadhuni was won by the young archer (Niti Pal)... Probably enquiry would show that the other incidents of the chronicle are preserved as traditions among the Deoris in a similar modified form. }}</ref> দেউধাই বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা মতে আনুমানিক ১১৮৭ চনত চুতীয়া সকলে বিভিন্ন সৰু সৰু ৰাজ্য(বা বৃহৎ গাঁও) গঠন কৰি বাস কৰি আছিল।<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.193</ref> তাৰ ভিতৰতে স্বৰ্ণগিৰি নামৰ ৰাজ্য খনত বীৰপাল নামৰ এজন লোক ৰজা হৈ আছিল। বীৰপালৰ ৰাজ্যত ৬০ টা যৌথ পৰিয়ালৰ লোকে বাস কৰিছিল, অৰ্থাৎ প্ৰায় ৬০০০ লোক।<ref>Dutta, Sristidhar, "The Mataks and their kingdom", p.45. "Morans, Borahis, Kacharis and Chutias were the main tribes in the Matak community. As all of them were Bodos in origin, they had a common living pattern too. They lived in joint families. The number of members in a joint family sometimes exceeded one hundred."</ref> ইয়াৰ পিছত চুবুৰীয়া চুতীয়া লোকসলক পৰাস্ত কৰি তেওঁ 'গয়াপাল' নাম লৈছিল। শদিয়াক তেওঁ চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজধানী পাতিছিল। তেওঁক খুন্ত ৰজা বুলিও জনা‌ গৈছিল।<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.202</ref> ত্ৰয়োবিংশ শতিকাৰ আগভাগত [[আহোম]]সকলে অসমত তেওঁলোকৰ ৰাজ্য স্থাপন কৰিবৰ সময়ত উজনি অসমত চুতীয়াসকলেই আটাইতকৈ শক্তিশালী আছিল। চুতীয়া সকলৰ মাজত বুৰঞ্জী লিখাৰ প্ৰথা নথকাৰ বাবে তেওঁলোকৰ আটাইবোৰ ৰজাৰ নাম জনা নাযায়। দেওধাই অসম বুৰঞ্জীৰ মতে বাৰ শতিকাৰ মাজভাগৰ পৰা ষোল্ল শতিকাৰ আগভাগলৈকে মুঠ দহজন চুতীয়া ৰজাই ৰাজত্ব কৰিছিল। নোই ইলিয়াছ চাহাবৰ "হিষ্ট্ৰী অৱ দা শ্বান্‌ছ" গ্ৰন্থৰ মতে আহোম ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠাপক [[চুকাফা]]ৰ সমসাময়িক চুতীয়া ৰজা কোছীৰ আগতে তেওঁৰ বংশৰ চৌত্ৰিশজন ৰজাই ৰাজত্ব কৰিছিল। তালৈ চাই কোনো কোনো পণ্ডিতে চুতীয়াসকলে খ্ৰীষ্টীয় সপ্তম শতিকামানতে ৰাজ্য স্থাপন কৰিছিল বুলি অনুমান কৰে।<ref name="বুৰঞ্জী">{{cite book | title=মাধ্যমিক অসম বুৰঞ্জী | author=ড: স্বৰ্ণলতা বৰা | pages=১৮৪-১৯০ | isbn=81-85905-11-8}}</ref> ==ৰাজ্য বিস্তাৰ== বীৰপালৰ পুত্ৰ আছিল ৰত্নধ্বজপাল বা গৌৰীনাৰায়ণ। তেওঁ নিজৰ বাহু বলেৰে উজনি অসমৰ সকলো চুতীয়া ৰাজ্য (যেনে ৰঙ্গালগিৰি, স্বেতাগিৰি, চন্দ্ৰগিৰি, ধৱলগিৰি, নীলগিৰি, ইত্যাদি) একত্ৰিত কৰি বৃহৎ চুতীয়া ৰাজ্য গঠন কৰিছিল<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.194</ref>। সেই সময়ত প্ৰায়বোৰ ৰাজ্যৰ ৰাজধানী পাহাৰীয়া বা পাহাৰৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত পতা হৈছিল। উদাহৰণস্বৰূপে আহোমৰ চৰাইদেউ পৰ্বত, কছাৰীৰ ডিমাপুৰ/মাইবাং, কোচৰ চিকণা পৰ্বত, ইত্যাদি। পাছলৈ চুতীয়া ৰাজ্যৰ নগৰ যেনে চন্দনগিৰি(আজিৰ দিনৰ ৰুক্মিণীনগৰ), ভীষ্মকনগৰ, ইটানগৰ, ইত্যাদি সকলো পাহাৰৰ‌ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলতে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ওপৰিও জনা যায় যে আগৰ দিনত‌ উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ বহুতো জনগোষ্ঠীৰ লোকে পাহাৰৰ দাতিকাষৰীয়া বা‌ ওখ অঞ্চলত স্থায়ী ভাৱে থাকি ভৈয়ামত খেতি কৰিছিল।<ref>উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ বহুতো জনগোষ্ঠীৰ লোকে খেতিৰ অনুসৰি ভৈয়াম আৰু পাহাৰ দুয়ো অঞ্চলতে জীৱন নিৰ্বাহ কৰিছিল।‌ প্ৰায়বোৰ লোকে তেতিয়াৰ দিনত আহু আৰু বাও ধানৰ খেতি কৰিছিল। শালি‌ কৰিলেও বেছি পৰিমাণে কৰা‌ নাছিল। বছৰৰ আৰম্ভণিতে আহু ধানৰ খেতি কৰি চপাই মেলি, বাও বা শালি খেতি কৰি বাৰিষাৰ বানৰ পৰা ৰোধ পাবলৈ বা বাৰিষাৰ বেমাৰ আজাৰ নহ'বলৈ পাহাৰৰ দাতিৰ‌ স্থায়ী অঞ্চল বোৰলৈ ঘূৰি গৈছিল। বৰাহী সকলে সেইবাবেই হয়টো চুকাফাক চৰাইদেউ পৰ্বতত থাকিবলৈ উপদেশ দিছিল। কালিকা পুৰাণৰ মতে দিক্কৰবাসিনী পীঠও বছৰৰ কেইবামাহ ধৰি পানীৰ তলত ডুব গৈছিল। কিছু লোকে হয়টো সেই সময়ত ভৈয়ামত স্থায়ী ৰুপে থাকি খেতি কৰিছিল আৰু সময়ত পাছলৈ বাকী লোকেও ভৈয়ামত স্থায়ী গাঁৱ পাতি থাকিবলৈ লৈছিল। বৰাহী চুতীয়া সকলৰ দুই শ্ৰেণী: চাং আৰু বাম বৰাহী হয়টো ইয়াৰে চিন। চুতীয়া ৰজা সকলে ব্ৰাহ্মণক ভূমিদানো‌ সম্ভৱতঃ এই কাৰণতে কৰিছিল যাতে চুতীয়া লোক সকলে ভৈয়ামত হিন্দু ধৰ্মত দিক্ষিত হৈ স্থায়ীভাৱে থাকিবলৈ লয়। পাছলৈ চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ ফলত পাহাৰীয়া অঞ্চলত বসতি নোহোৱাৰ বাবে বা সুৰক্ষাৰ ব্যৱস্থা/দূৰ্গ নোহোৱাৰ বাবে সেইবোৰ অঞ্চল পাহাৰীয়া জনজাতি সকলৰ হাতলৈ যায়। সেই কাৰণতে আহোম ৰাজ্যৰ দিনত পাহাৰীয়া জনজাতি বোৰে সঘনে ভৈয়ামৰ গাঁৱ লুণ্ঠন কৰিবলৈ ধৰে আৰু ইয়াৰ প্ৰতিৰোধৰ বাবে আহোম সকলে পছা প্ৰথা আৰম্ভ কৰে।</ref> গতিকে এই সকলো কথাৰ পৰা জনা যায় যে পাহাৰীয়া দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত থাকি ভৈয়ামত খেতি কৰা চুতীয়া সকলে মধ্যযুগৰ চুতীয়া ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠাৰ পাছৰে পৰা ক্ৰমান্বয়ে সুসংগঠিত ভাৱে ভৈয়ামতো‌ স্থায়ী ভাৱে থাকিবলৈ লয়। দেউধাই বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা "চুতীয়াৰ কথা"ৰ দ্বিতীয় আখ্যানৰ<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.201-202</ref> মতে বীৰপালে কিৰাতনী দেৱীৰ আশীৰ্বাদত দুটা সোণৰ মেকুৰী আৰু দণ্ড-খাট লাভ কৰি চোট-হিন্দুৱান খুন্তৱান(চুতীয়া ৰাজ্যৰ) ৰজা হৈছিল আৰু শদিয়াত আছিল ("পৰদিনা চৰুৰ ঢাকন গুচাই চালে, সোণৰ বিড়ালী দুটী পালে, দণ্ড-খাট পালে। সেইদিন ধৰি সকলৰে সোধ-পোছ দিন দিন ধৰি পালে। ছোট হিন্দুৱানৰ খুন্তৱানৰ ৰজা হ'ল। শদিয়াত সিটো ৰজা অবাক ৰূপে থাকে।")। ইয়াৰ পৰা বুজিব পাৰি যে বীৰপালৰ বসতি(স্বৰ্ণগিৰি চুতীয়া ৰাজ্য) শদিয়া অঞ্চলতে আছিল। দেউধাই বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা চন্দ্ৰগিৰি নামৰ চুতীয়া ৰাজ্য খনো বৰ্তমান শদিয়াতে অৱস্থিত আছিল। এইখন পাছলৈ স্বৰ্ণগিৰিৰ চুতীয়া ৰজা ৰত্নধ্বজপালে নিজৰ অধীনলৈ আনি বৃহৎ চুতীয়া ৰাজ্য গঠন কৰিছিল। চন্দ্ৰগিৰি অঞ্চলতে নীতিপালে আহোম ৰজাৰ লগত যুদ্ধ কৰিছিল, যাৰ বাবে তেওঁক "চন্দ্ৰ নাৰায়ণ" বুলিও কোৱা হৈছিল<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.200</ref>। গোপাল চন্দ্ৰ বৰুৱাৰ টাই ভাষাৰ বুৰঞ্জীত এই অঞ্চলটোক "দৈ-চন্দন"(টাই ভাষাত দৈ=পাহাৰ) কোৱা হৈছে। ৰানী সাধনীয়ে এই অঞ্চলতে প্ৰাণ ত্যোগ কৰিছিল।  ৰত্নধ্বজপালে বস কৰা ৰাজ্য স্বেতাগিৰি সম্ভৱত বৰ্তমান লখিমপুৰ জিলাত আছিল কাৰণ এই ৰাজ্য দখল কৰা পাছতে তেওঁ বৰ্তমান মাজুলীত নিজৰ ৰাজধানী হিচাপে "ৰতনপুৰ" নামৰ এখন নগৰ গঠন কৰিছিল<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.193</ref> । "ঢোল বাই ক'ত? ৰতনপুৰত। খোল বাই ক'ত? ৰতনপুৰত", এই বিখ্যাত পুৰণি গীতটো চুতীয়া ৰাজধানী ৰতনপুৰক লৈয়ে সৃষ্টি কৰা হৈছিল। এই ৰতনপুৰতে পাছলৈ নৱ-বৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ সত্ৰ এখনো স্থাপন কৰা হৈছিল। পৰবৰ্তী কালত ৰত্নধ্বজপালে নিজৰ ৰাজধানী শদিয়াত স্থায়ী ৰূপে গঠন কৰিছিল<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.193</ref>। আহোম সকলৰ বুৰঞ্জীত উল্লেখ থকাৰ মতে চুকাফা ৰাজকুমাৰ মাও-লুং দেশত থাকোতে অসমত পাছখন ৰাজ্য আছিল: চুতীয়া, কমতেশ্বৰ, কছাৰী, বৰাহী আৰু মৰাণ। চুকাফাই চৰাইদেউত ৰাজধানী পতাৰ আগতে বাটত বহুতো চুতীয়াক লগ পাইছিল<ref>Bhuyan, S.K., Satsari Buranji, p.4</ref>। যিহেতু চুকাফাই চৰাইদেউত নগৰ গঢ়া আগতে নামৰুপ, তিপাম, অভয়পুৰ, হাবুং, শিমলুগুৰি আৰু চনটক বাস কৰি আহিছিল। গতিকে এইবোৰ অঞ্চলৰে কিছুমান জেগাত চুতীয়া সকলৰ বসতি আছিল বুলি ধৰিব পৰা যায়। বহুতো চুতীয়া পৰিয়াল (যেনে চোম-চিৰিং, চাংচাই, খাতুৱাল চেতিয়া, ইত্যাদি) চুকাফাৰ দিনতে আহোম জাতিত অন্তৰ্ভুক্ত হৈ বিলীন হৈ গৈছিল<ref>Goswami, Hemchandra, Purani Asam Buranji, p. 23, 25</ref>। এই সকলো তথ্যৰ পৰা ধৰিব পাৰি যে ১২-১৩ শতিকাত চুতীয়া ৰাজ্য সেই সময়ত লখিমপুৰ, ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ পৰা শদিয়া আৰু অৰুণাচলৰ সীমান্ত অঞ্চলৰ লৈকে বিয়পি আছিল।  ==চুতীয়া ৰাজ্যৰ অঞ্চল সমূহ== ===ৰাজধানী অঞ্চল=== চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰাণকেন্দ্ৰ আৰু ৰাজধানী আছিল শদিয়া বা সধয়াপুৰ। চুতীয়া ৰজা সকলে নিজকে সধয়াপুৰেশ্বৰ বা সধয়াধিপতি বুলি চিনাকি দিছিল <ref>Shin, Jae-eun, Descending from Demons, Ascending to Kshatriyas, p.5.</ref> শদিয়াৰ কীৰ্তিচিহ্ন সমূহতো চুতীয়া ৰজাৰ নাম খোদিত আছে। ভীষ্মক নগৰ আৰু ৰুক্মিণী নগৰৰ ইটাত চুতীয়া ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণ আৰু প্ৰত্যক্ষ নাৰায়ণৰ নাম খোদিত আছে<ref>Neog, Maheswar, Lights on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh, p.814</ref>। তাম্ৰেশ্বৰী শালৰ ইটাৰ দেৱালখন চুতীয়া ৰজা মুক্ত-ধৰ্মনাৰায়ণে নিৰ্মাণ কৰাইছিল <ref>A Sircar, D.C, Journal of Ancient Indian History, p. 21</ref>। [[File:Brick with king Pratyakshnarayan's name.jpg|thumb|ভীষ্মক নগৰ আৰু শদিয়াৰ পদুম পুখুৰীত উদ্ধাৰ হোৱা নৃপতি শ্ৰী শ্ৰী প্ৰত্যক্ষ নাৰায়ৰণ নাম খোদিত থকা ইটা। এই ৰজা জনৰ নাম ঘিলামৰাত উদ্ধাৰ হোৱা সধয়াধিপতি সত্যনাৰায়ণৰ ফলিতো উল্লেখ কৰা আছে।]] ===উত্তৰ কূলৰ অঞ্চল=== ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰৰৰ উত্তৰ পাৰৰ সীমাৰ কথা বুৰঞ্জী সমূহত পোনপটীয়াকৈ উল্লেখ পোৱা নাযায়। তথাপিও বুৰঞ্জী সমূহত উল্লেখ কৰা আছে যে চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা পাছত আহোম ৰজা চুহুংমুঙে ভৰালী‌ নৈ পাৰ হৈ ৰাউতা-তেমনীৰ (আজিৰ দিনৰ দৰং-নগাঁৱৰ অঞ্চল) ভূঞা সকলক বস কৰিছিল<ref>According to ''Purani Assam Buranji'', p.27. the twelve Bara Bhuyans of Rowta-Temani (mid-Assam, on either banks of the Brahmaputra) namely Utai, Tamai, Rai, Sakai, Kausika, Uzir, Laskar, Comdar, Sanatana, Keho, Rambhat and Bhakat with four sub-Bhuyans each, were transported and settled in various places of Uttara-kula (Biswanath, Lakhimpur districts). The Lacam Kalita Bhuyan family was placed at Bahbari(Lakhimpur), while one of them was settled on the river Sonari(Dhakuakhana), and another on the hills. As per ''Satsari Buranji'', p.16, Suhungmung suppressed the Baro-Bhuyans in Rowta. The people of the region were placed under the leadership of the Baro-Bhuyans and re-settled at different places of the kingdom.</ref>। গতিকে ইয়াৰ পৰা বুজিব পাৰি যে ভৰালী নদীৰ লৈকে চুতীয়া ৰাজ্য বিয়পি আছিল। ৰজা সত্এযনাৰায়ণৰ দিনত বা‌ তাৰো পাছৰ লৈকে এই পশ্চিম সীমা কমতাপুৰৰ লৈকে পাইছিল গৈ। বৰ্তমান লখিমপুৰৰ সোৱনশিৰি অঞ্চলতো চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল। সেই অঞ্চল পুৰণি কালত হাবুং বুলি জনা গৈছিল। শদিয়াৰ চেপাখোৱা তামৰ ফলিত উল্লেখ থকাৰ মতে চুতীয়া ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ আদেশত ১৪২৮ চনত হাবুঙাধিপতি বৃহৎ পাত্ৰয়েই ব্ৰাক্ষ্মণক ভূমিদান কৰিছিল<ref>Neog, Maheswar, Lights on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh, p.818.</ref><ref>Guha, Amalendu, Pre-Ahom Roots and the Medieval State in Assam: A Reply, p. 73, “Habung was a Chutiya dependency; that still earlier it was an autonomous principality of Brahmins; and that the latter's origins could be traced back to a circa 10th-century copper-plate and grant issued by king Ratnapala”.</ref>। চুতীয়া ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণে ১৪০২ চনত সোৱণশিৰিৰ পশ্চিম দিশত(বৰ্তমান লক্ষিমপুৰ নগৰৰ ওচৰত) আৰু ১৩৯২ চনত সত্যনাৰায়ণ ৰজাই ধৱলী(বগীনদী) নৈৰ পাৰত ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰিছিল<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.583</ref>। ১৫২২ চনত ধীৰনাৰায়ণ ৰজাই ঢকুৱাখনাত ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰিছিল<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.590</ref>। এই সকলো কথাৰ পৰা জনা যায় যে বৰ্তমানৰ লখিমপুৰ জিলাখন সম্পূৰ্ণ ভাবে চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল। ধেমাজি জিলাৰ চিচিবৰগাঁও-বৰদলনি অঞ্চলত বহুতো পুৰণি চুতীয়া যুগৰ ধ্বংসাৱশেষ দেখিবলৈ পোৱা যায়<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.439</ref>। জোনাইৰ ৰজাখনা অঞ্চলত ১৩-১৪ শতিকাৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ ইটাৰ দুৰ্গৰ অৱশেষ পোৱা গৈছিল<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.441; Indian Archaeology 1986-87, p. 22</ref>। বিশ্বনাথ জিলা যে চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল, সেই কথা চুতীয়া যুগৰ কীৰ্তিচিহ্ন সমূহৰ পৰা পুহৰলৈ আহে। চুতীয়া যুগৰ খনিকৰ সকলে কিবা উল্লেখযোগ্য কীৰ্তিচিহ্ন নিৰ্মাণ কৰিলে এক বিশেষ ধৰণৰ চিহ্ন কিছুমান ব্যৱহাৰ কৰিছিল। বিশ্বনাথ জিলাৰ অৰুণাচল সীমান্তৰ বুঢ়ৈ দুৰ্গ, নক্সাপৰ্বত দুৰ্গ আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ পাৰৰ উমাতুমনি দ্বিপ তাৰে প্ৰমাণ। হুবহু একেই খনিকৰ চিহ্ন শদিয়াৰ তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ, বুঢ়াবুঢ়ী শাল, ইটা পুখুৰী, ইত্যাদি জেগাত দেখিবলৈ পোৱা গৈছে। উল্লেখযোগ্য যে তাম্ৰেশ্বৰীৰ যিখন শিল-ইটাৰ দেৱালত এই চিহ্ন সমূহ খোদিত আছিল, সেই খন চুতীয়া ৰজা মুক্তধৰ্মনাৰায়ণে ১৪৪২ চনত নিৰ্মাণ কৰিছিল।<ref>A Sircar, D.C, Journal of Ancient Indian History, p. 21; Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.589; Journal of the Asiatic Soceity of Bengal, 1848, p.467</ref> জনা মতে নক্সাপৰ্বত(১৪০০-১৫০০ খ্ৰীষ্টাব্দ)<ref>Tada, Tage, Archaeological remains of Arunachal Pradesh up to 16th century, p.183</ref> আৰু বুঢ়ৈ দুৰ্গ<ref> Barua, Kanaklal, Early History of Kamrupa, p.271</ref> প্ৰায় একে যুগৰে সৃষ্টি হয়। এই সকলো তথ্যৰ ভিথিত কনকলাল বৰুৱা আৰু মহেশ্বৰ নেওগ লৈখীয়া বিশিষ্ট ইতিহাস বিধে চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰিসীমা বিশ্বনাথ জিলা লৈকে থকা কথা স্বীকাৰ কৰিছে।<ref> Barua, Kanaklal, Early History of Kamrupa, p.271-272, "The probability is that these ruins are the traces of a Hindu or Hinduised dynasty of local rulers who ruled over a kingdom to the north of Brahmaputra and extending from the Burai river on the west to Sadiya on the east. The dynasty is evidently the line of Chutia kings who assumed the surname Pala."</ref><ref>Neog, Maheswar, "Lights on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh", p. 218, "If architectural continuity is admitted between the fortifications in the Sadiya region and the Burai river ruin site, it would be possible to believe that the kingdom of these rulers(Chutia) extended as far as the outer limit of Darrang district, in the western most extent of which Ahom conquerors settled the vanquished Chutias in the early part of the sixteenth century."</ref> ইয়াৰ ওপৰিও জনা যায় যে চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা পাছতেই (অৰ্থাৎ ১৫২৫ চনতে) আহোম ৰজাই শদিয়া, হাবুং(লখিমপুৰ), দিহিং, টিফাও(ডিব্ৰু), বানলুং(ধেমাজি) অঞ্চল সাহস কৰিবলৈ নতুনকৈ পদবী সৃষ্টি কৰিছিল<ref>Barua, Gopal Chandra, Ahom Buranji, p.59-61; Gait, Edward, A history of Assam, p. 86</ref>। গতিকে এই সমূহ অঞ্চল চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল বুলি গ'ম পোৱা যায়। [[File:Another section of the palace.jpg|thumb|চুতীয়া দুৰ্গ ভীষ্মক নগৰৰ ইটাৰ গড়ৰ এক অংশ]] ৰত্ননাৰায়ণ ৰজাই ৰাজ্য বিস্তাৰৰ তথ্য ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ শদিয়া-চেপাখোৱা তামৰ ফলিত(১৫২৮ চনৰ) পোৱা যায়। এই ফলিত উল্লেখ কৰা মতে ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ পিতৃ আছিল ৰজা ধৰ্মনাৰায়ণ আৰু ধৰ্মনাৰায়ণৰ পিতৃ ৰত্ননাৰায়ণে এসময়ত কমতাপুৰৰ লৈকে নিজৰ ৰাজ্য বিস্তাৰ কৰিছিল।   ভূমিদানৰ ফলিখনত উল্লেখ আছে<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.587</ref>, {{Quote|text="একোহভূ্ৎ কমতাপুৰে নৰপতি ভূপাল-ৱাৰাৰ্চ্চিতঃ <br /> কন্দৰ্প-প্ৰতিপক্ষ-লক্ষ-ৱিজয়ী শ্ৰী ৰত্ননাৰায়ণঃ।।"}} অৰ্থাৎ এজন হৈছিল (একোহভূৎ) কমতাপুৰৰ ৰজা (কমতাপুৰে নৰপতি), যি জন আছিল "ভূপাল সমূহৰদ্বাৰা অৰ্চিত"(ভূপাল-ৱাৰাৰ্চ্চিত) আৰু "কামদেৱৰ(আন এটা নাম কন্দৰ্প) শত্ৰুৰ বিৰুদ্ধে বিজয়ী" (কন্দৰ্প-প্ৰতিপক্ষ-লক্ষ-ৱিজয়ী) শ্ৰী ৰত্ননাৰায়ণ।   ৰত্ননাৰায়ণৰ আন এটা নাম সত্যনাৰায়ণো আছিল। এই কথা ঘিলামৰা অঞ্চলৰ বৰমূৰ্তিয়া বিলৰ তাম্ৰপত্ৰৰ পৰা জানিবলৈ পোৱা যায়। ফলিখনৰ মতে ১৩৯২ খ্ৰীষ্টাব্দত সুৰ-ৰিপু(অসুৰ) বংশৰ সধয়াপুৰৰ ৰজা নন্দিশ্বৰৰ পুত্ৰ সত্যনায়াণে ব্ৰাহ্মণক ২০০ পুৰা(৮০০ বিঘা) মাটি দান কৰিছিল। তেওঁৰ পুত্ৰ(আত্মজ) ধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাই ফলিখনৰ নবীকৰণ কৰিছিল। গতিকে ইয়াৰ পৰা বুজিব পাৰি যে ধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাৰ পিতৃ ৰত্ননাৰায়ণৰ আন এটা নাম সত্যনাৰায়ণ আছিল। উল্লেখযোগ্য যে ১৫০ বছৰ আগতে গৌৰীনায়াৰণ/ৰত্নধ্বজপালেও নিজৰ পুত্ৰ শিৱনাৰায়ণৰ লগত কমতেশ্বৰ ৰজা সন্ধয়াৰ ৰাজকুমাৰীক বিয়া কৰাই কমতা ৰাজ্যৰ লগত বন্ধুত্ব স্থাপন কৰিছিল। সম্ভৱতঃ এই কমতা ৰাজবংশ নাইকীয়া বা দুৰ্বল হৈ যোৱা ফলতে চুতীয়া ৰজা সত্যনাৰায়ণে কমতা ৰাজ্য নিজৰ অধীনলৈ আনিছিল। ===দক্ষিণ কূলৰ অঞ্চল=== চুতীয়া ৰাজ্যৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ নৈৰ দক্ষিণ পাৰৰ সীমা দিহিং নৈ আছিল। এই কথা বুৰঞ্জী সমূহত স্পষ্টকৈ উল্লেখ পোৱা যায় <ref>Assam Buranji(SM), p.9</ref><ref>Bhuyan, S.K., Satsari Buranji, p.56</ref> সেই সময়ত মাজুলী দ্বীপ সৃষ্টি হোৱা নাছিল আৰু দিহিং নৈ ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ কাষে কাষে বৈ গৈ বৰ্তমান মাজুলীৰ পশ্চিমত লগ হৈছিল। বুৰঞ্জী সমূহৰ পৰা জনা যায় যে আহোম ৰাজ্যৰ ৰাজধানী চাৰাগুৱা আৰু বকতা<ref>Ahmed, Nasir, Assam-Bengal Trade in the Medieval Period: A Numismatic Perspective, p.170, "they made Bakata(on the banks of Dihing) their capital in the reign of their king Suhungmung Svarga Narayan."; Guha, Amalendu, The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714), p.19.</ref> দিহিং নৈৰ পাৰত অৱস্থিত আছিল। গতিকে এই সকলো কথাৰ পৰা ধৰিব পাৰি যে বৰ্তমানৰ শিৱসাগৰ অঞ্চলৰো এটা অংশ চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল। ১৫২২ চনত দিহিং মুখৰ যুদ্ধত নীতিপালৰ সৈন্য বাহিনীক পৰাস্ত কৰি আহোম সেণা চুতীয়া ৰাজ্যত প্ৰবেশ কৰিছিল। চুহুংমুঙৰ সৈন্যয়ে চুতীয়া নৌ সেনাক খেদি ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰয়ে দি উজাই আহি ডিব্ৰুমুখত গড় নিৰ্মাণ কৰিছিল।ডিব্ৰু মুখ, চেচামুখ, লাৰুপাৰা আৰু সোণাৰীত(তিনিচুকীয়া) পুণৰ ৰণ হৈছিল। গতিকে এই সকলো অঞ্চলতে চুতীয়া সকলৰ বসতি আছিল বুলি ক’ব পৰা যায়। দক্ষিণ সীমান্তত এলেকা তিপাম-নামৰূপ-বৰহাট অঞ্চল আছিল। টাই ভাষাৰ "আহোম বুৰঞ্জী" গ্ৰন্থ খনত উল্লেখ থকাৰ মতে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ সীমান্তৰ অঞ্চলৰ খামজাং প্ৰদেশৰ নঙাখাম নামৰ নৰা মুখিয়াল এজনে ১৭৭৫ চনত চুতীয়া সকলক লগত লয় হাটখোৱা গোহাঁইৰ বিৰুদ্ধে বিদ্ৰোহ কৰিছিল আৰু পৰাস্ত হৈ দিহিং/নামজিন নৈ পাৰ হৈ পূৰবৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলত আশ্ৰয় লৈছিল<ref>Barua, Gopal Chandra, Ahom Buranji, p.331</ref>। বুৰঞ্জীৰ পৰা জনা যায় যে খামজাং প্ৰদেশ পাটকাই পৰ্বতৰ‌ নং-খেও-য়ং(Lake of no return) অঞ্চলত অৱস্থিত আছিল। গতিকে ধৰিব পাৰি যে চুতীয়া ৰাজ্য এসময়ত সেই অঞ্চলৰ লৈকে বিয়পি আছিল। [[File:Stone inscription of Chutia king Muktadharmanarayana.jpg|thumb|চুতীয়া ৰজা মুক্তধৰ্মনাৰায়ণৰ ১৪৪২ চনৰ শিলৰ লিপি]] ==ৰজা সকলৰ তালিকা== {|class="wikitable" |+ '''ৰজাৰ তালিকাত''' |- ! # ! বছৰ ! ৰাজত্ব কাল ! নাম ! অন্য নাম |---- | ১. | ১১৮৭ - ১২২০ | ৩৩ ব | বীৰপাল | গয়াপাল |---- | ২. | ১২২০ - ১২৫৫ | ৩৫ ব | [[ৰত্নধ্বজপাল]] | গৌৰীনাৰায়ণ |---- | ৩. | ১২৫৫ - ১২৭০ | ১৫ ব | বিজয়ধ্বজপাল | শিৱনাৰায়ণ |---- | ৪. | ১২৭০ - ১২৮৫ | ১৫ ব | বিক্ৰমধ্বজপাল | জগতনাৰায়ণ |---- | ৫. | ১২৮৫ - ১৩০৫ | ২০ ব | গৌৰধ্বজপাল | প্ৰমত্তনাৰায়ণ |---- | ৬. | ১৩০৫ - ১৩২৫ | ২০ ব | শঙ্খধ্বজপাল | হৰিনাৰায়ণ |---- | ৭. | ১৩২৫ - ১৩৪৩ | ১৮ ব | ময়ূৰধ্বজপাল | গোলোকনাৰায়ণ |---- | ৮. | ১৩৪৩ - ১৩৬০ |১৭ ব | জয়ধ্বজপাল | বজ্ৰনাৰায়ণ |---- | ৯. | ১৩৬০ - ১৩৮০ | ২০ ব | কৰ্মধ্বজপাল | নন্দেশ্বৰ/নন্দিনৃপ |---- | ১০. | ১৩৮০ - ১৪০০ | ২০ ব | সত্যনাৰায়ণ | ৰত্ননাৰায়ণ |---- | ১১. | ১৪০০ - ১৪১৫ | ১৫ ব | লক্ষ্মীনাৰায়ণ | ধৰ্মনাৰায়ণ |---- | ১২. | ১৪১৫ - ১৪৩০ | ১৫ ব | দুৰ্লভনাৰায়ণ | |---- | ১৩. | ১৪৩০- ১৪৪৫ | ১৫ ব | মুক্তধৰ্মনাৰায়ণ | |---- | ১৪. | ১৪৪৫ - ১৪৬৫ | ২০ ব | প্ৰত্যক্ষনাৰায়ণ/প্ৰতাপনাৰায়ণ | |---- | ১৫. | ১৪৬৫ - ১৪৮০ | ১৫ ব | যশনাৰায়ণ | |---- | ১৬. | ১৪৮০- ১৫০০ | ২০ ব | পুৰন্দৰধ্বজপাল | পুৰন্দৰনাৰায়ণ |---- | ১৭. | ১৫০০ - ১৫২২ | ২২ ব | ধৰ্মধ্বজপাল | [[ধীৰনাৰায়ণ]] |---- | ১৮. | ১৫২২ - ১৫২৪ | ২ ব | নীতিপাল/নিত্যপাল | চন্দ্ৰনাৰায়ণ |} ==চুতীয়া ৰজাৰ কমতাপুৰ বিজয়== ==চীনৰ লগত সম্পৰ্ক== ==চুতীয়া ৰাজ্যৰ স্থাপত্য আৰু কীৰ্তিচিহ্ন== ==চুতীয়া-আহোম যুদ্ধ== ১৫১২ চনত চুতীয়াৰ হাবুঙৰ প্ৰদেশৰ পানবাৰী অঞ্চলত চুহুংমুঙে প্ৰৱেশ কৰে আৰু আগতে বামুণীয়া কোঁৱৰক তূলি লোৱা বামুণ পৰিয়ালটোক নিজৰ লগত লয়। বামুণ জনক সোণৰ লগুণ উপহাৰ দি হাতী-ঘাহী অধিকাৰী পাতি নিজৰ লগত লয়। পানবাৰীত থকাৰ সময়ত আহোম ৰজাই সেনা বাহিনীৰ কিছুমানক দিহিং নৈত মাছ ধৰিবলৈ পঠিয়াই। দিহিঙত ডাঙৰ বৰালী ধৰিবলৈ লওঁতে চুতীয়াই আহোম সেনাক দেখে। দিহিং নৈ চুতীয়া আৰু আহোম ৰাজ্যৰ সীমা আছিল, উত্তৰত চুতীয়া ৰাজ্য আৰু দক্ষিণত আহোম ৰাজ্য। চুতীয়াৰ পানীত মাছ ধৰিছে বুলি গম পাই মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাই (সম্ভৱতঃ এইজন দিহিং উপত্যকাৰ শাসনকৰ্তা আছিল) মানু্হ পঠিয়াই। কিন্তু আহোম সকলে মাছৰ লগতে চুতীয়া মানু্হকো ধৰি নিয়ে। এই কথা মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাই ধীৰনাৰায়ণ ৰজাৰ জোৱাঁই নিতাইক জনাই। নীতিপালৰ পৰা ধীৰনাৰায়ণে খবৰ পাই যে আহোম সেনাই দিহিঙৰ সীমা নামানি উত্তৰ পাৰৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ হাবুঙ অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰিছে।<ref>Assam Buranji (SM), p. 9</ref> ===দিখৌ-মুখৰ ৰণ=== ধীৰনাৰায়ণ ৰজাই এই কথা গম পাই যুদ্ধ কৰিবলৈ মন কৰে আৰু ১৫১৩ চনত লুইতে দি আহি দিখৌমুখত কোঠ পাতে। সেই সময়ত দিখৌ মুখ আজিৰ দিনৰ কলিয়াবৰৰ ওচৰত আছিল। চুতীয়া সেনাই দিখৌ মুখ অঞ্চলত পচলা গড় নিৰ্মাণ কৰে। তাৰ পৰা আগ বাঢ়ি আহি চেৰুৱাকটা অঞ্চলৰ নঙকামুঙ বিলৰ পাৰত কোঠ পাতে। চেৰুৱাকটাৰ পৰা এখিনি সেনা বৰনাঁৱত উঠি চিৰা আটি অঞ্চললৈ যায়। চুহুংমুঙে চাও-চুখ্ৰিং আৰু ৰাইলুঙীয়া গোহাঁইক সৈন্য দি চুতীয়াৰ বৰনাঁৱ ধৰিবলৈ সেনা পঠিয়াই। তাৰ পাছত তেওঁ চেৰুৱাকটাৰ চুতীয়া সেনাক আক্ৰমণ কৰে। চুতীয়া সেনাই শত্ৰুৰ শক্তিৰ অনুমান নাপায় যুদ্ধত পৰাজয় হব লগিয়া হয়। এই যুদ্ধত ৪ হাজাৰ চুতীয়া সৈনিক স্বহীদ হয় আৰু ৩ হাজাৰ বন্দী হয়। বন্দী সকলৰ মূৰ কাটি আহোম ৰজাই মুণ্ডমালা বান্ধিলে।<ref>Satsari Assam Buranji, p.57</ref> সাতসৰী বুৰঞ্জীৰ অনুসৰি চুতীয়া সেনা দিখৌমুখৰ পৰা উজাই আহিছিল আৰু ডিব্ৰুমুখৰ তিনিমুণি অঞ্চলত ৫ দিন পুণৰ এখন ৰণ হৈছিল, য'ত মাণিকচন্দ্ৰ বৰুৱা, ৰজাৰ ভায়েক ঢেলা আৰু বৰহুলৈ বৰুৱাই ভাগ লৈছিল। যুদ্ধত মাণিকচন্দ্ৰ বৰুৱাৰ গাত কাড় লাগিছিল আৰু বৰহুলৈ বৰুৱাকে প্ৰমুখ কৰি চুতীয়া সেনা পিছ হুঁহকি শদিয়ালৈ আহিলে। ডিব্ৰুমুখৰ এই যুদ্ধৰ কথা কিন্তু অন্য বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা হোৱা নাই, গতিকে এয়া পাছত হোৱা দিহিংমুখৰ দ্বিতীয়খন ৰণৰ বৰ্ণনাও হ'ব পাৰে যিখনত চুতীয়া সেনা পৰাস্ত হোৱাৰ পাছত আহোম সেনাই ডিব্ৰুমুখত গড় নিৰ্মাণ কৰিছিল। যুদ্ধৰ পৰাজয়ৰ ফলত দিখৌ মুখত বাকী থকা চুতীয়া সেনা সেই অঞ্চলৰ পৰা ঘূৰি আহে আৰু পানবাৰী আহোমৰ হাতলৈ যায়। তাৰ পাছত ১৫১৯ চনত চুহুংমুঙ হাবুঙৰ পৰা দিহিংমুখ অঞ্চল লৈ আহে আৰু তাত এটা কোঠ/দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰে। তেতিয়াৰ দিহিংমুখ আজিৰ দিনৰ পশ্চিম মাজুলী অঞ্চল হয়।<ref>Satsari Assam Buranji, p.57</ref><ref>Goswami, Hemchandra, Purani Assam Buranji, p.40</ref> ===দিহিং-মুখৰ প্ৰথম ৰণ=== ১৫২০ চনত চুতীয়া সেনাই এইবাৰ আকৌ ভটিয়াই আহি আহোমৰ নতুনকৈ নিৰ্মিত দিহিংমুখৰ দুৰ্গ(মৌঙখ্ৰাঙ) আক্ৰমণ কৰে। যুদ্ধত চুতীয়া সেনা জয়ী হয় আৰু আহোম সেনাপতি খেনমোঙক মাৰি আহোম সেনাক সেই অঞ্চলৰ পৰা খেদি পঠিয়াই। ফলত দিহিংমুখৰ কোঠ চুতীয়াৰ হাতলৈ যায়।<ref>Satsari Assam Buranji, p.57</ref><ref>Purani Assam Buranji, p.40</ref> ==চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতন== ===নীতিপালৰ ৰাজত্ব=== ইয়াৰ পাছতে ১৫২২ চনত ধীৰনাৰায়ণ ৰজাই [[হাবুং]] অঞ্চলৰ (বৰ্তমান ঢকুৱাখনা) ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰি সাধনী আৰু নিতাই ৰাজ্য ভাৰ দিয়ে। ৰজা হৈ নিতায়ে নীতিপাল নাম লয়। ৰজা ধীৰনাৰায়ণে ৰাজ্য ভাৰ এৰি জামাতাক যুৱৰাজ পাতি, আপোন পুত্ৰ তিনি বছৰৰ শিশু সাধক নাৰায়ণক নীতিপালৰ হাতত সমৰ্পন কৰি দেশান্তৰিত হয়। সামান্য ‌চুতীয়া ল'ৰা ৰজা হোৱাত ৰাজবংশৰ ৰাজপাট দাবীদাৰ কোঁৱৰসকল স্বাভাৱিকতে ক্ষুণ্ণ ‌হৈ পৰে। এই লোক সকলে নিত্যপালক সিংহাসনচ্যুত কৰিবলৈ ষড়যন্ত্ৰত নামে। এই ষড়যন্ত্ৰৰ মূল নায়ক ধীৰনাৰায়ণ ৰজাৰ ভায়েক সুৰজিৎ ওৰফে সুৰধ্বজপাল আছিল। ষড়যন্ত্ৰ সফল নহ'ল। নীতিপালে তেওঁৰ বিশ্বাসী চোৰাংচোৱাৰ পৰা সকলো কথা জানিব পাৰি ষড়যন্ত্ৰত লিপ্ত বিষয়াক ভাঙি নতুন মন্ত্ৰী বিষয়া নিয়োগ কৰে। পূৰ্ব্বৰ পাত্ৰ মন্ত্ৰী গুচাই সামান্য পাত্ৰ-মন্ত্ৰী পাতি লʼলে। সূৰধ্বজপালক ধৰি আনিবৰ বাবে কাচিতৰা সেনাপতিক পঠায়। কিন্তু সুৰধ্বজ দেশ এৰি পলাই যোৱাত সেই কাম সম্ভৱ নহ'ল। নীতিপালৰ দিনত নাৰায়ণ নামৰ এজন বৰসেনাপতি আৰু ৰঘূবীৰ তথা কাচিতৰা সহসেনাপতি আছিল বুলি জনা যায়। কিন্তু সময়ত নীতিপালৰ শাসন দুৰ্বল হৈ পৰে। পূৰ্বৰ সাধাৰণ বংশৰ লগৰীয়া সকলক ৰাজ্যৰ বিষয়-বাব দিবলৈ ধৰাৰ ফলত সম্ভ্ৰান্ত বংশৰ লোকৰ বিশ্বাস আৰু আনুগত্য হেৰুৱাব লগা হয়। দোষ গুণৰ সুবিচাৰ নকৰি হকে-বিহকে প্ৰজাৰ ওপৰত উৎপীড়ন চলোৱাৰ বাবেই‌ [[নীতিপাল]] প্ৰজাৰ মাজত অনীতিপাল বুলি খ্যাত হৈ পৰে।<ref>Barua, Swarnalata, "Chutia jatir Buranji, p.594.</ref> ===দিহিং-মুখৰ দ্বিতীয় ৰণ=== চুতীয়া ৰাজ্যৰ দুৰৱস্থাৰ বাতৰি আহোম ৰজা [[চুহুন্মুং]]ৰ কাণত পৰিল। ফলত সেই বছৰৰ শেষৰ পিনে(১৫২২ চন) তেওঁ চুতীয়া ৰাজ্য আক্ৰমণ কৰে। প্ৰথমতে মাজুলীৰ নঙকঙমোঙ বীলৰ ওচৰলৈ আহি তেওঁ দিহিঙমুখত(বৰ্তমানৰ পশ্চিম মাজুলী অঞ্চল) কোঠ দি থকা চুতীয়াক আক্ৰমণ কৰিবলৈ সেনা পঠায়। যুদ্ধৰ নেতৃত্বত থকা বৰগোহাঁয়ে চুতীয়া সেনাক দিহিং মুখৰ পৰা পুবলৈ ঠেলি নিয়ে আৰু লাচাই-টাই নামৰ এজনক চুতীয়াৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা বৰ-নাঁৱত উঠাই ৰজাৰ ওচৰলৈ পঠায়। সেই সময়ত ৰজা বীলৰ পৰা আগ বাঢ়ি আহি চেৰুৱাকতা নামৰ অঞ্চল এটাত আছিল। চুহুংমুঙে লাচাই-টাইক যুদ্ধৰ খবৰ লয়। লাচাই-টাই ৰজাক জনাই যে চুতীয়া সৈন্য লুইত(টিলাও) নৈ‌ ওচৰৰ অঞ্চলৰ লগতে ডিব্ৰুমুখৰ(চোপ-নাম-টিফাও) পানীত কোঠ পাতি আছে।<ref>Deodhai Assam Buranji, p. 17.</ref> ইয়াৰ পাছতে হয়টো আগতে উল্লেখ কৰি অহা ডিব্ৰুগড় ৰণখন সংঘটিত হয়। ===ডিব্ৰু-মুখ/ডিব্ৰুগড়ৰ ৰণ=== ১৫২৩ চনৰ কাতি মাহত চুহুংমুঙৰ আদেশত ফ্ৰাচেনমুঙ বৰগোহাঁই আৰু কিঙলুন বুঢ়াগোহাঁই ৰাজমন্ত্ৰীয়ে নিজৰ সমস্ত সৈন্য বাহিনী লয় ডিব্ৰুমুখলৈ আগ বাঢ়ি আহি তাত এটা গড় নিৰ্মাণ কৰে। চুহুংমুঙে চৰাইদেউ লৈ আহি ভগৱানৰ ওচৰত বলি আগ বঢ়ায়। ১৫২৩ চনৰ আঘোণ মাহত চুহুংমুঙে সৈন্য বাহিনী লয় আগ বাঢ়ি চেঁচামুখত কোঠ দিয়ে। নীতিপালে গড় বন্ধাৰ খবৰ পাই শদিয়াৰ পৰা লাৰুপাৰা(বৰ্তমান চাবুৱাৰ ওচৰৰ) লৈ আগ বাঢ়ি আহে। তাৰ পৰা তেওঁ শত্ৰুক দেশৰ পৰা খেদিবলৈ বুঢ়া বৰুৱাৰ নেতৃত্বত ডিব্ৰুমুখ লৈ সৈন্য বাহিনী পঠিয়ায়। সম্ভৱতঃ এজন ডিব্ৰু উপত্যকাৰ শাসনকৰ্তা আছিল। চুতীয়া সেনাপতি জনে ৰজাৰ আদেশ মতে ডিব্ৰুগড় আক্ৰমণ কৰে। আনপিনে চুহুংমুঙেও ডিব্ৰুমুখলৈ আহি যুদ্ধত ভাগ লয়। ফ্ৰাচেনমুঙ বৰগোহাঁই আৰু কিঙলুন বুঢ়াগোহাঁই ৰাজমন্ত্ৰীয়ে একলগ হৈ পথে দি আগ বাঢ়ি চুতীয়াৰ নৌ বাহিনীক আক্ৰমণ কৰে। চুতীয়াৰ নৌ সেনাৰ নেতৃত্বত আছিল কাচিতৰা, চুলুকী চেতিয়া (GC Baruaৰ বুৰঞ্জীত এলেঙী চেতিয়া বুলি কোৱা হৈছে) আৰু বৰপাত্ৰ নামৰ তিনিজন সেনাপতি। বৰপাত্ৰ জন সম্ভৱতঃ সোৱণশিৰি উপত্যকাৰ তথা হাবুঙৰ শাসনকৰ্তা আছিল, যিজনক তামৰ ফলিত হাবুঙাধিপতি বৃহৎ পাত্ৰ বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। কাচিতৰা আছিল লুইত উপত্যকাৰ শাসনকৰ্তা। যুদ্ধত চুতীয়া সেনা পৰাস্ত হয়। পিছ দিনা চুহুংমুঙ ৰজাই গড়ত থকা সকলো মন্ত্ৰী ডাঙৰীয়া আৰু সেনাক লগত লৈ আগ বাঢ়ি সোণাৰী অঞ্চলত (বৰ্তমান কাকপথাৰ অঞ্চল) সোমায়। <ref>Deodhai Assam Buranji, p. 17.</ref> ===নীতিপালৰ সন্ধি প্ৰস্তাৱ=== ইয়াকে দেখি নীতিপালে আহোম ৰজা লৈ কটকীৰ সৈতে কিছুমান উপহাৰ পঠায়। উপহাৰ সমূহৰ মাজত আছিল সোণৰ কাণফুলী/থুৰীয়া(তং-ৰু-খাম), সোণোৱালী‌ মেখেলা(চিন-খাম), কপাহী কাপোৰ(ফ্ৰা-নোন), শৰাই/মাইহাং (ফোন), পাটি, ইত্যাদি। সকলো উপহাৰ গ্ৰহণ কৰিও চুহুংমুঙে চুতীয়া ৰাজ সম্পদ(সোণ-ৰুপৰ মেকুৰী, সোণ-ৰুপৰ ছত্ৰ, ৰাজকীয় খাট আৰু ৰাজ দণ্ড), ১০টা দতাল হাতী, এজনী মাখুন্দী হাতী আৰু এজনী ছোৱালী বিচাৰি পঠায়। নীতিপালে ছোৱালী আৰু হাতী দিবলৈ মান্তি হয় যদিও ৰাজকীয় সম্পদ পূৰ্বপুৰুষৰ সম্পত্তি বুলি দিবলৈ নিবিচাৰে। ইয়াৰ বিপৰীতে এক মাহৰ পাছত সোণ-ৰুপৰ জাপি (কোপ-খাম-ঙেন), সোণৰ আঙঠি (খোপ-খাম), সোণৰ তোম (লিউ-খাম), সোণৰ ছত্ৰ (চাং-খাম), সোণৰ খাৰু (মাউ-খাম), সোণৰ থগা (খু-টিন-খাম), হাতী, ঘোঁৰা, হাতীৰ দাতৰ পাটি, কটাৰী আৰু পানীকমলী কাপোৰ দি পঠায়। সমান্তৰাল ভাৱে নীতিপালে লুইতৰ পাৰত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিবলৈ লয় আৰু তাতে থাকে। দুৰ্গ নিৰ্মাণৰ কথা শুনি, ৰাজসম্পদ নাপায় আৰু লগতে উপহাৰৰ মাজত কটাৰী দেখি চুহুংমুঙ ৰজাই শদিয়াপুৰ আক্ৰমণ কৰিবলৈ নিৰ্ণয় কৰে।<ref>Deodhai Assam Buranji, p. 18.</ref> ===শদিয়াৰ ৰণ=== ১৫২৪ চনৰ বহাগত লুইত নৈ পাৰ হৈ শদিয়া(সধয়াপুৰ) আক্ৰমণ কৰে। [[ব'হাগ বিহু|ব'হাগ মাহৰ বিহুৰ দিনা]] [[শদিয়া]] আক্ৰমণ কৰা হৈছিল। বিহুৰ দিনা শদিয়াৰ চাৰি শালত বৰ-বলি আয়োজন কৰা হয়, যʼত [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]] পূজাৰীৰ বাহিৰে অন্য লোকে হাতত অস্ত্ৰ লোৱাতো বৰ্জিত আছিল। আজিও এই বৰবলিৰ নিয়ম শদিয়া অঞ্চলৰ থান সমূহত পালন কৰা হয়। সেই সময়ত সৌমাৰ খণ্ডত একমাত্ৰ চুতীয়া সকলৰ মাজত হে খাৰ-বাৰুদ বা হিলৈ-বৰটোপৰ প্ৰচলন আছিল। সেই বাবে হয়তো আক্ৰমণকাৰী সকলে বিহুৰ বতৰত আক্ৰমণ কৰিবলৈ নিৰ্ণয় কৰি লৈছিল। বুৰঞ্জী সমূহৰ মতে সেই সময়ত নীতিপালে পুখুৰী এটাও খন্দাই আছিল। শদিয়াৰ দুৰ্গত কৰা আক্ৰমণ সহিব নোৱাৰি নীতিপাল চন্দনগিৰি লৈ গুচি আহে আৰু কাচিতৰা দৈথাং পৰ্বতত উঠে।<ref>Deodhai Assam Buranji, p. 19.</ref> ===চন্দনগিৰি আৰু দৈথাং পৰ্বতৰ ৰণ=== চুহুংমুঙে শদিয়াৰ বৰনগৰত থাকি ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁই আৰু কিঙলুন ৰাজমন্ত্ৰীক(বুঢ়াগোহাঁই) চন্দনগিৰি লৈ আক্ৰমণ কৰিবলৈ পঠায়। আনহাতে কনচেং ধনুদাৰী গোহাঁইক (চাও-চঙ কুঙ-ৰিণ) কাচিতৰাৰ লগত যুঁজিবলৈ দৈথাং পৰ্বতলৈ পঠায়। ইফালে চুতীয়া ৰজাৰ তামুলী গজৰাই বৰুৱাক আহোম বাহিনীয়ে বন্দী কৰে‌ আৰু চুতীয়া ৰজা ৰাণীৰ আত্মগোপন স্থান প্ৰকাশ কৰিবলৈ বাধ্য হয়।<ref>Bhuyan, S.K.,''Assam Buranji(SM)'',p.10</ref> পিছত তেওঁ আহোম বিষয়াসকলক জনাইছিল যে চুতীয়া ৰজা ৰাণীয়ে চন্দনগিৰিৰ এটা পাহাৰীয়া নৈৰ ওচৰত আশ্ৰয় লৈছে। চন্দনগিৰি পৰ্বতত উঠিবৰ কাৰণে আহোম সেনাই আপ্ৰাণ চেষ্টা চলাইও সফল নহয়। চুতীয়া সেনাই ওপৰৰ পৰা শিল বগৰাই আৰু দলিয়াই বহুতো আক্ৰমণকাৰীৰ বধ কৰে। সাতসৰী আৰু অসম বুৰঞ্জীৰ (SM)ৰ পৰা জনা যায় যে সেই সময়ত [[সতী সাধনী|সাধনী ৰাণী]] গৰ্ভৱতী আছিল। লগতে আছিল তেওঁৰ ১২-১৩ বছৰীয়া পুত্ৰ। সাধনীৰ লগৰ ১২০ গৰাকী কুঁৱৰীয়েও শিলা কুচাই বিৰোধী পক্ষৰ সৈনিকক মাৰে। আহোম সৈন্য চন্দনগিৰি পৰ্বতত উঠিবলৈ সক্ষম নহৈ পিছুৱাই আহিব লগাত পৰে আৰু এজন চুতীয়া সৈনিকক লগত ধৰি আনে। ইয়াৰ পাছত আক্ৰমণকাৰী সকলে ৰননীতি কৰি পৰ্বতৰ তিনিফালে বেৰি ধৰিব লয়। ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁই কিছু লোকক ঘিলা গছত উঠি [[ঢোল]] বজাবলৈ আদেশ দিয়ে। হয়তো এই সকল আগতে ধৰি অনা‌ চুতীয়া বন্দী আছিল। আগৰ দিনত ঢোল বজোৱাটো যুদ্ধত জয়ৰ প্ৰতীক আছিল। ঢোল বজাই বিজয়ৰ কথা জনাই দিয়া হয়। সেই বাবে পাহাৰৰ ওপৰত উঠি থকা ৰজা ৰাণীয়ে বিহুৰ বতৰত ঢোলৰ মাত শুনি বাহিৰলৈ উলাই আহে আৰু তিনিও ফালৰ পৰা শত্ৰুৰ আক্ৰমণৰ বলি হয়। নীতিপালে শত্ৰুৰ গালৈ কাড় মাৰিবলৈ লয় যদিও বিৰোধী পক্ষৰ জানমোঙখাম হাতীবৰুৱাৰ (ফু-কে-চং) কাড় লাগি মৃত্যু বৰণ কৰে। সাধনীয়ে নিজৰ মহিলা সৈন্য বাহিনীক লগত লয় যুঁজ দিয়ে যদিও শেষত পৰাস্ত হৈ চন্দনগিৰিৰ পৰা জাপ মাৰে। প্ৰায় সংখ্যক বুৰঞ্জীত সাধনীয়ে আত্মবলিদান কৰিছিল বুলি আছে যদিও গোপাল চন্দ্ৰ বৰবৰুৱাৰ টাই ভাষাৰ বুৰঞ্জীত ৰাণীৰ (নাঙ-লুং) গাত যাঠি লাগিছিল বুলি উল্লেখ আছে। যিকি নহওক এই তথ্য পৰাও ৰানী সাধনীয়ে আত্মসমৰ্পণ নকৰি শত্ৰুৰ বিৰুদ্ধে যুঁজ দিয়াৰ কথাহে পোহৰলৈ আনে, কাৰণ আত্মসমৰ্পণ কৰা হ'লে তেওঁক যাঠি মাৰি আক্ৰমণ কৰা নহ'ল হয়। আনপিনে কাচিতৰাক কনচেঙে দৈথাং পৰ্বতত পৰাস্ত কৰে। <ref>Deodhai Assam Buranji, p. 19.</ref> [[File:Statue of Queen Sadhani Narayan.jpg|thumb|চুতীয়া বংশৰ শেষ ৰাণী বীৰাঙ্গনা সাধনী নাৰায়ণীৰ প্ৰতিমূর্তি]] ==ৰাজ্য পতনৰ পৰবৰ্তী পৰিস্থিতি== চুতীয়া ৰজা নীতিপাল, তেওঁৰ পুত্ৰ আৰু কাচিতৰা তিনিওৰে মূৰ চন্দগিৰি আৰু দৈথাঙৰ পৰা কাটি আনি শদিয়াত থকা চুহুংমুঙৰ আগত প্ৰস্তুত কৰা হয়। ৰজা আৰু পুত্ৰৰ মূৰ কেইটা নচোৱাই পৰ্বতত মুণ্ডামালা বান্ধি শেষত চৰাইদেউৰ শালৰ খটখটিত পোতি থোৱা হয়। অসম বুৰঞ্জী(SM)ৰ মতে আহোম সেনাই সাধনীৰ মৃত শৰীৰৰ পৰা কঁকালত পিন্ধা সোণৰ কঙ্কালি লয় আনি শদিয়াৰ থানলৈ আনিছিল, কিন্তু তাত কিছুমান চুতীয়াই আক্ৰমণ কৰি লাপিত ফাংত্যাং দেওধাই নামৰ এজনক বধ কৰিছিল। Edward Gaitৰ‌ A History of Assamত উল্লেখ কৰা‌ মতে ৰাণীৰ মৃত্যু যাঠী লাগ হৈছিল। GC Baruaৰ Ahom Buranjiত ৰাণীৰ(নাঙ-লুং) বিষয়ে দিয়া আছে যদিও এই অংশৰ অনুবাদ দিয়া হোৱা নাই। অংশটোত "টিং" শব্দৰ উল্লেখ চাই ক'ব পাৰি যে ইয়াতো ৰাণীৰ গাত "যাঠী" লগাৰ কথাই উল্লেখ আছে। "পুৰণি অসম বুৰঞ্জীৰ অনুসৰি কোঁৱৰী কিছুমানক কাটিছিল আৰু কিছুমানক ধৰি আনিছিল<ref>Goswami, Hemchandra,"Purani Assam Buranji, p. 42</ref>। অন্য বুৰঞ্জী সমূহত এই অংশত ৰানী সাধনীৰ(নাঙ-লুং) কথ উল্লেখ কৰা হোৱা নাই। ===চুতীয়া ৰাজ্যত পোৱা সম্পদ=== চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰা কমাৰ, সোণাৰি, কমাৰ, কুমাৰ, কহাৰ, তাতি, খনিকৰ, বাঢ়ৈ, বামুণ, কায়স্থ, গণক, কলিতা, ইত্যাদি বহুতো ভিন্ন ভিন্ন‌‌ বৃক্তিকৰ লোক পোৱা‌ গৈছিল। ইয়াৰ বহুতো লোকক ৰজাই নিজৰ ৰাজধানী লৈ লয় আনে।‌ চুতীয়াৰ বাহিৰে মিচিং‌,‌ দেউৰী, কিছু মৰাণ আৰু কোচ জনগোষ্ঠীৰ লোকো চুতীয়া ৰাজ্যৰ নাগৰিক আছিল। তাৰে চুতীয়া ৰাজ্যৰ মিচিং সকলক "চুতীয়া মিৰি" কোৱা‌ হৈছিল যি‌ সকল আজিৰ দিনৰ বাৰগাম মিচিং যেনে দলে, পেগু, পায়েং, টাইদ, ইত্যাদি। চুতীয়া ৰজাৰ শুকান মাংসৰ ভৰালী জন কোচ লোক আছিল। তিনি হাজাৰ চুতীয়া কমাৰক চুহুংমুঙ ৰজাই যোৰহাট জিলাৰ বছাৰ পিনে আৰু তাৰে উজনি অঞ্চলত বহুৱাইছিল<ref>Sarma, Benudhar, ''Maniram Dewan, p.287</ref>। বন্দী হোৱা লোকৰ পৰা বিভিন্ন "চেতিয়া" খেল/বংশও সৃষ্টি কৰা হয়। ইয়াৰ বাহিৰে শদিয়াত বহুতো সম্পদ যেনে সোণৰ মাইহাং, কেকুৰা দোলা,‌‌ কলাই খাৰ,‌‌ সোণৰ তিনিচুকীয়া সিংহাসন, খাট, ভোগজৰা, বেলা, জাপি, পিকদান, আৰোৱান, দবা, কালি, হিলৈ, বৰটোপ (মিঠাহুলোং),‌ হিলৈ-তোলা চৰা নাও, চুতীয়া ধেনু, বৰধেনু, বাৰু-বৰ্চা, ইত্যাদি পোৱা গৈছিল। বহুতো ঘোৰা, গৰু-মʼহ আৰু হাতীও লাভ কৰা হৈছিল। সম্পদ সমূহ শদিয়াৰ পৰা দিহিং নৈয়ে দি ৰাজধানী‌ লৈ অনা হয় ‌আৰু পাছলৈ চাৰিং অঞ্চলত ৰখা হয়। এখিনি চুতীয়া লোকক চাৰিঙত পাতি নাওবৈচা খেল সৃষ্টি কৰে,‌ য'ৰ পৰা পাছলৈ শেনচোৱা, তাঙোন ধৰা, বচোৱাল বোৱা, ইত্যাদি খেলৰ সৃষ্টি হয়। এই নাওবৈচা সকলে চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰা পোৱা চৰানাও চলাই। একেধৰণে এখিনি লোকক লয় হিলৈধাৰী ফৈদ গঠন কৰা হৈছিল। চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা পাছত আহোম সকলে প্ৰথম বাৰৰ বাবে মিৰি, মিচিমি, আবৰ, দফলা, ইত্যাদি পাহাৰীয়া জাতিৰ সম্পৰ্কত আহে।<ref>Satsari Assam Buranji,p.14, 61</ref> ===চুতীয়া ভূমিৰ বিতৰণ=== শদিয়া ৰাজধানী শাসন কৰিবলৈ ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁইক তিনিশ সৈনিক দিয়া হৈছিল। শদিয়া আৰু দিহিং অঞ্চলত নতুনকৈ আহোম ৰাজ্যৰ মানুহ আনি থাকিবলৈ দিয়া হয়। ‌চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰদেশ সমূহ ভাল দৰে শাসন কৰিবলৈ বহুতো নতুন পদবী সৃষ্টি কৰা হয়। ১৫২৬ চনত চাওচেং কুঙৰিন (ধনুধৰিয়া গোহাঁই)‌ কনচেঙক থাওমৌঙ মৌঙ-তেও (ভটিয়লীয়া গোহাঁই বা নামনিয়াল সন্দিকৈ<ref>Satsari Buranji, p.62</ref>) পতা হয়। এইজনক হাবুঙ অঞ্চলত ৰখা হয় আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰৰ বিশ্বনাথৰ, লখিমপুৰ আৰু ধেমাজি শাসন কৰিবলৈ দিয়া হয়।‌ একেই বছৰতে থাওমৌঙ বানলুং (বানলুঙীয়া গোহাঁই) খেওখেনক থাওমৌঙ লৌঙ-ক্লং (দিহিঙীয়া গোহাঁই)‌ পতা‌ হয়। সেই‌ সময়ত দিহিং নৈ পাটকাইৰ পৰা ডিগবৈ, দিহিং-পাটকাই অৰণ্য, তিপাম,‌ নাহৰকটীয়া, মৰাণহাট, চেপন, বকতা, চৰগুৱা হৈ ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰৰ সমান্তৰাল ভাৱে বৈ গৈ পশ্চিম মাজুলী/বোকাখাত অঞ্চলত ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰত পাৰিছিল। এইজন গোহাঁইক দিহিং প্ৰদেশ অৰ্থাৎ মাজুলী, উত্তৰ শিৱসাগৰ, ডিব্ৰুগড় আৰু দক্ষিণ তিনিচুকীয়া লৈকে শাসন‌ কৰিবলৈ দিয়া হয়। ১৫২৬ চনত হোৱা চুতীয়া বিদ্ৰোহৰ ফলত ডিব্ৰুগড়ত নতুন এখন প্ৰদেশ গঠন কৰি ১৫২৭ত চাওলুং চুলিঙক শাসনকৰ্তা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়, যাতে ১৫২৬ৰ দৰে শদিয়া অঞ্চলত পুনৰ বিদ্ৰোহ হ'লে ডিব্ৰু প্ৰদেশৰ সেনাই শদিয়া বাহিনীৰ সহযোগ কৰিব পাৰে। ইয়াৰ উপৰিও একেই‌ সময়তে কিংলুন বুঢ়াগোহাঁইক "থাও-মুঙ-বঙেন" পাতি তিনিচুকীয়া অঞ্চল শাসন(সোণাৰীৰ পৰা লুইতৰ লৈকে) কৰিবলৈ দিয়া হয়। শদিয়াৰ মহং (নগা পাহাৰৰ মহঙতকৈ পৃথক) অঞ্চলৰ লোণৰ খাট ৰক্ষা কৰিবলৈ "থাও-মুঙ-বক্লাঙ" বা‌ হাটখোৱা গোহাঁই নিযুক্ত কৰা হৈছিল। বুৰঞ্জীৰ পৰা জনা যায় যে ১৫২৯ চনত হোৱা চুতীয়া বিদ্ৰোহত দুয়োজন গোহাঁই (ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোঁহাই আৰু কিংলুন বুঢ়াগোহাঁই) একেলগে শদিয়া-তিনিচুকীয়া অঞ্চলতে শাসন কৰি আছিল। একেই বছৰৰে(১৫২৭) শেষৰ পিনে কনচেঙক ভটিয়লীয়া গোহাঁইৰ পৰা নতুন পদবী‌ "চাও-চেঙলুং"‌(ৰাজমন্ত্ৰী) দিয়া হয়<ref>Barua, Gopal Chandra, ''Ahom Buranji'', p.61</ref>। পূৰ্বতে ৰাজমন্ত্ৰী পদবীটো বৰগোঁহাই বা বুঢ়াগোহাঁই এজনক দিয়া হৈছিল। ৰাজমন্ত্ৰী পাতি চুহুংমুঙে কনচেঙক দুয়োজন‌ গোহাঁইৰ লগত একেই শাৰিতে ৰাখি সমমৰ্যাদা দিছিল। চুতীয়াৰ বৰপাত্ৰ পদবীটো চুহুংমুঙৰ‌ দিনটো অব্যাহত আছিল। চুক্লেংমুঙ(চুহুংমুঙৰ পুত্ৰ) ৰজাৰ দিনত চুতীয়াৰ বৰপাত্ৰ এজনৰ সমৰ্থন পাই হাবুঙৰ ব্ৰাহ্মণ মুখিয়াল এজনে বিদ্ৰোহ কৰে। ফলত যুদ্ধ এখন হয় য'ত বৰপাত্ৰ জনৰ মৃত্যু হয় আৰু ব্ৰাহ্মণজন বেহাৰলৈ পলাই যায়<ref> সুকুমাৰ মহন্তৰ ঘৰত পোৱা অসম বুৰঞ্জী, ২৫ পৃষ্ঠাত আছে-"সেই সময়ত ৰজা দাই ধৰিলে, বোলে-'চুটিয়া মাৰি ভূঞা বিলাকক মাৰি-কাটি বুপা ৰজায়ে ময়েহে ৰাজ্য লৈছো। বামুণে যে ৰজা‌ হয় চুটিয়াৰ বৰপাত্ৰকনো কিহলৈ থৈছোঁ?' এহি বুলি বৰপাত্ৰক মাৰিলে, বামুণকো ‌মাৰিব চালে, সপুত্ৰবান্ধৱে বেহাৰলৈ পলাই গেʼল। " </ref>। এই বৰপাত্ৰ জন হয়টো পুৰণি চুতীয়া বৰপাত্ৰ জনেই আছিল (ডিব্ৰাৰুগড় ৰণত আত্মসমৰ্পণ কৰিব পাৰে) বা‌ একেই পৰিয়ালৰ লোক আছিল‌‌। তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছতে হয়টো "চাও-চেঙলুং" আৰু "বৰপাত্ৰ" উপাধি দুটা মিলি "বৰপাত্ৰগোঁহাই" হিচাপে জনাজাত হয়।<ref>[https://www.jstor.org/stable/3516963?read-now=1&seq=18#page_scan_tab_contents Guha, Amalendu, ''The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)'',p. 20,''It appears that the noble designation of Barpatragohain was borrowed from the civil list of Habung where the local ruler, a dependent of the Chutia king, had the title of Vrihatpatra''.]</ref> এই‌ সকলো কথাৰ পৰা সহজে ধৰিব পাৰি যে চুহুংমুঙে পূৰ্বৰ চুতীয়া বিষয়া সকলৰ ঠাইতেই একো একোটা নতুন পদবী গঠন কৰিছিল। চুতীয়া বৰপাত্ৰৰ ঠাইত প্ৰথমতে ভটিয়লীয়া গোহাঁই আৰু পাছলৈ বৰপাত্ৰ গোহাঁই, মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাৰ ঠাইত দিহিঙীয়া গোহাঁই, ডিব্ৰুৰ বুঢ়া বৰুৱাৰ ঠাইত চাওলুং চুলিঙ আৰু শদিয়া-তিনিচুকীয়াত কাচিতৰা বৰুৱা বা ৰজাৰ ঠাইত দুয়ো প্ৰমুখ গোহাঁই। ইয়াৰ পাছত দিহিঙৰ পাৰৰ বকতাত নতুন ৰাজধানী এখন নিৰ্মাণ কৰা হয়।<ref>Ahom Buranji(GC Barua), p.64</ref> [[File:Old course of Dihing river.jpg|thumb|মেপত দিহিং নৈৰ‌ ১৬ শতিকাৰ পুৰণি সুতি দেখোৱা হৈছে। এই সময়ত চৰগুৱা, বকতা, নামৰূপ আৰু তিপাম দিহিঙৰ দক্ষিণ পাৰত অৱস্থিত আছিল]] ==চুতীয়া বিদ্ৰোহ== ১৫২৪ চনত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতন হৈছিল যদিও চুতীয়া সকলৰ মনৰ পৰা স্বাধীনতা আৰু স্বৰাজৰ আশা নাইকিয়া হৈ যোৱা নাছিল। চিৰদিন স্বাধীন হৈ থকা চুতীয়া সকলে বীৰাঙ্গণা ৰাণী সাধনীৰ আত্মোৎসৰ্গৰ কথা সোঁৱৰি পুনৰ জাগ্ৰত হৈ উঠিল আৰু বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰিলে। এই বিদ্ৰোহ ১৫২৭ চনৰ পৰা ১৭০০ শতিকাৰ শেষ ভাগৰ লৈকে চলিছিল। ১৭৭০ দখকৰ মায়ামৰা বিদ্ৰোহে জাতিটোৰ শেষ বিদ্ৰোহ বুলি কব পাৰি যাৰ ফলত সকলো নহলেও এটা অংশয়ে স্বাধীন হৈ নিজৰ ৰাজ্য গঠন কৰিছিল। চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজধানী শদিয়া ধ্বংস হোৱাৰ ফলত বহুতো ৰাজকোঁৱৰ আৰু সম্ভ্ৰান্ত পৰিয়ালৰ লোকে পাহাৰীয়া মিচিং, মিচিমি জাতিৰ লোক সকলৰ মাজত আশ্ৰয় লৈছিল আৰু প্ৰথম বিদ্ৰোহ এই সকল লোকে আৰম্ভ কৰিছিল। এই কথা কোচ ৰজা সকলৰ দৰং ৰাজ বংশাৱলীতো উল্লেখ কৰা হৈছে। <poem>"পূৰ্বে চুটিয়াৰ ৰজা সিঠাৱে আছিল। অন্যায়ে অসম ছল কৰিয়া মাৰিলে॥ যিমতে মাৰিল তাৰ শুনিয়ো কাহিনী। বলে নপাৰিয়া স্বৰ্গী ৰাজা মনে গুণি॥ ৩৬৪ ... তাৰ পুত্ৰ ভাই যত সকলে পলাইল। মিৰি মিচিমিত পশি প্ৰাণক ৰাখিলা॥ চুটিয়াৰ ৰাজাক মাৰিয়া ছলে বলে। লৈলা সেহি ৰাজ্যক অসমে কৌতূহলে॥ ৩৭১</poem> ===১৫২৬ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া=== চুতীয়া সকলে প্ৰথম বিদ্ৰোহ ১৫২৬ চনৰ ফাগুন মাহত ৰাজধানী শদিয়াত ঘোষণা কৰিছিল, অৰ্থাৎ ৰাজ্য পতনৰ ৩ বছৰৰ পাছত। বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ আৰু ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইক সহযোগ কৰিবলৈ দিহিঙীয়া গোহাঁইক পঠিওৱা হৈছিল। যুদ্ধত বিদ্ৰোহী সকলৰ হাতত ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইৰ হাতী প্লাইপাম আৰু দিহিঙীয়া গোহাঁই মৰা পৰিছিল। কিন্তু শেষ পৰ্যায়ত বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হৈ উভতি যাবলৈ বাধ্য হ'ল। এই বিদ্ৰোহৰ ফলত চুহুংমুঙ ৰজাই বহুতো প্ৰশাসনীয় পৰিবৰ্তন কৰিবলৈ বাধ্য হৈছিল। ১৫২৭ চনৰ জেঠ মাহত, ডিব্ৰুগড় অঞ্চলত নতুন এখন প্ৰদেশ গঠন কৰি তাত চাওলুং চুলিঙক শাসনকৰ্তা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হৈছিল, যাতে শদিয়া অঞ্চলত পুনৰ বিদ্ৰোহ হ'লে ডিব্ৰু প্ৰদেশৰ সেনাই শদিয়া বাহিনীৰ সহযোগ কৰিব পাৰে। ইয়াৰ উপৰিও কিংলুন বুঢ়াগোহাঁইক "থাও-মুঙ-বঙেন" পাতি পশ্চিম শদিয়া অঞ্চলত (তিনিচুকীয়াৰ সোণাৰিৰ(কাংখাম) পৰা লুহিত নদীৰ গুৰি লৈকে) শাসন কৰিবলৈ দিয়া হ'ল। ===১৫২৯ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া=== প্ৰথম বিদ্ৰোহৰ দুবছৰ পাছতে ১৫২৯ চনৰ পুহ মাহত শদিয়াৰ চুতীয়া সকলে আকৌ মুৰ দাঙি উঠিলে। এইবাৰ চুহুংমুঙ ৰজাই ফ্ৰাচেংমুঙক সহযোগ কৰিবলৈ চাও চুক্লান (তিপামৰ পৰা) আৰু কিংলুনক সহযোগ কৰিবলৈ চাওলুং চুলিঙক (ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা) পঠিয়ালে। ইয়াৰ পাছত চুহুংমুঙে চুক্লেংমুঙ ৰাজকোঁৱৰক ৰাজধানীত ৰাখি সকলো বিষয়ববীয়াৰ সৈতে নিজে শদিয়া আহি উপস্থিত হয়। লুহিতৰ পাৰত, ডিবাং নৈৰ পাৰত, মাৰানকাও, চন্দনগিৰি পৰ্বত, দৈথাং পৰ্বত, ইত্যাদি বিভিন্ন ঠাইত কেইবাখনো যুদ্ধ হয়। প্ৰথম পৰ্যায়ত বিদ্ৰোহী সকলে চাও চুলিঙক ধৰি নিবলৈ সক্ষম হৈছিল কিন্তু পাছৰ পৰ্যায়ত এৰি দিলে। বহু মাহ যুদ্ধ লগা পাছত শেষত বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হ'ল। যুদ্ধত লাভ কৰা সকলো ধন আৰু সম্পত্তি ৰজা আৰু মন্ত্ৰী সকলে নিজৰ মাজতে ভাগ কৰি ল'লে আৰু ৰজাই বৰগোহাঁই আৰু বুঢ়াগোহাঁইক শদিয়াত ৰাখি নিজে ৰাজধানী লৈ ঘূৰি গ'ল। ===১৫৪২ চনৰ বিদ্ৰোহ, দিচাং নৈৰ পাৰত=== চুতীয়া সকলে পুনৰ বাৰ ১৫৪২ চনত ৰজা চুক্লেংমুঙৰ দিনত বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰে কৰিছিল। এইবাৰ ১৫৪২ চনৰ বহাগ মাহত ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে শিৱসাগৰৰ দিচাং নৈৰ ওচৰত আহোম মন্ত্ৰী চেং-হাননক পৰাস্ত কৰি স্বৰাজ ঘোষণা কৰে। কিন্তু ইয়াৰ পাছতে চুক্লেংমুঙে চাওলুং তিমাক বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ পঠিয়াই আৰু দুবছৰ লৈকে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ বিভিন্ন অঞ্চল ধ্বংস কৰে যাতে কোনো চুতীয়া সকলে পুনৰ বিদ্ৰোহ কৰিবলৈ সাহস নকৰে। ===১৫৫০ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া=== ১৫৫০ চনত শদিয়াখোৱা গোহাঁইৰ মৃত্যুৰ পাছত, কংসপাত্ৰ নামৰ চুতীয়া নায়ক এজনে শদিয়াত বিদ্ৰোহ কৰি নিজকে ৰজা বুলি ঘোষণা কৰিছিল। আহোম ৰাজ্যৰ বহুতো ৰাজকোঁৱৰে তেওঁক সহযোগ কৰিছিল আৰু শদিয়াত উপস্থিত হৈ আহোম ৰজাৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ কৰিবলৈ সাজু হৈছিল। এই যুদ্ধ ৩ বছৰ লৈকে চলিছিল আৰু শেষত কংসপাত্ৰৰ লগতে বহুতো চুতীয়াই মৃত্যু বৰণ কৰিছিল। ৰাজকোঁৱৰ সকলৰ ভিতৰত কিছুমানৰ মৃত্যু হৈছিল আৰু বাকী থকা সকলক বন্দী বনাই পাছলৈ চাৰিঙত থাকিবলৈ দিয়া হৈছিল। ===১৫৬৫ চনৰ বিদ্ৰোহ, নামৰূপ আৰু খেৰাম=== ১৫৬৫ চনৰ মাঘ মাহত ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰি নামৰূপ আৰু খেৰাম(বৰ্তমান ডিব্ৰুগড়ৰৰ খেৰেমীয়া) অঞ্চলৰ আহোম গাঁও সমূহ আক্ৰমণ কৰি লুণ্ঠন কৰিছিল। ৰজাই বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ চাওলুং তিপামক পঠিয়াইছিল। বিদ্ৰোহী সকলৰ লগত হোৱা যুদ্ধত চাওলুং তিমাৰ হাতী আহত হৈছিল যাৰ বাবে তেওঁ যুদ্ধ এৰি দিহিং পাৰ হৈ উভতি আহে। ইয়াৰ পাছত বিদ্ৰোহৰ কি পৰিণতি হ'ল গম পোৱা নাযায়। সম্ভৱতঃ পাছলৈ বিদ্ৰোহ দমন কৰা হৈছিল। ===১৫৭২ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া=== ১৫৭২ চনত পুনৰ বাব চুতীয়া সেনাপতি এজনৰ নেতৃত্বত শদিয়া অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে মুৰ দাঙি উঠে। বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ চাওলুং চাৰিং, চাওফ্ৰাংমুঙ বৰগোহাঁই, শদিয়া খোৱা গোঁহাই, ইত্যাদি বহুতো বিষয়ববীয়াক পঠিওৱা হৈছিল। আহোম সেনাৰ তুলনাত বিদ্ৰোহী সকলৰ সংখ্যা কম থকাৰ বাবে বিদ্ৰোহী সকল কানচাই আৰু পুখুৰীখনা নামৰ অঞ্চল লৈ আতঁৰি আহিছিল আৰু সেই অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলৰ সহযোগত পুনৰ ৰণ কৰিছিল। কিন্তু দুৰ্ভাগ্যবশতঃ বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হৈছিল। চুতীয়া সেনাপতি, কানচাইৰ মুখিয়াল আৰু অন্য বহুতো চুতীয়া সৈন্যক বন্দী বনাই ৰাজধানী লৈ লয় অনা হৈছিল। ===১৬৬৫ চনৰ বিদ্ৰোহ, উত্তৰ পাৰ=== ১৬৬৫ চনত আহোম সেনা নগা সকলৰ লগত হোৱা যুদ্ধত ব্যস্ত আছিল। এই সুযোগ লয়, উত্তৰ পাৰৰ লখিমপুৰৰ এখিনি চুতীয়া লোকে মিৰি আৰু দফলা লোকৰ লগত মিলি বিদ্ৰোহ কৰিছিল। কিন্তু বিদ্ৰোহ সফল নহ'ল। ===১৬৭৩ চনৰ বিদ্ৰোহ, উত্তৰ পাৰ=== ১৬৭৩ চনত ধেমাজি অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰি ৰূপা(বৰ্তমানৰ ৰূপহী) আৰু ডিমৌ(বৰ্তমানৰ ধেমাজিৰ ডিমৌ) মিৰি সকলে আহোম ৰজাক কৰ হিচাপে দিয়া মাৰ নাও তোলাই লৈ গৈছিল। এই কথা শুনি আহোম ৰজাই চুতীয়া অঞ্চললৈ কটকী পঠিয়াই নাও সমূহ ঘূৰাই দিবলৈ আদেশ কৰিছিল, কিন্তু চুতীয়া সকলে আদেশ নামানিলে। ইয়াৰ পাছত সকলো চুতীয়া দেউলীয়া নামৰ গাঁৱ এখনত একগোট হৈছিল। কটকীৰ খবৰ পাই আহোম ৰজাই তিনিমুখিয়া অঞ্চলত থকা নাৰাই নামৰ চুতীয়া বিদ্ৰোহী নেতা জনক ধৰি আনিবলৈ সৈনিক পঠিয়ালে। ইয়াৰ পাছত ৰজাই শদিয়াখোৱা গোঁহাই আৰু মৰঙ্গীখোৱা গোহাঁইক চেঁচামুখত গড় নিৰ্মাণ কৰি যুদ্ধৰ বাবে সাজু হ'বলৈ আদেশ দিলে। দিহিং নদীৰ পাৰত আন এটা গড় নিৰ্মাণ কৰা হ'ল। তাৰ পাছত আহোম সেনাই দিহিং পাৰ হৈ মাজুলী হৈ চুতীয়া গাঁৱলৈ আগ বাঢ়ি আহিল। চুতীয়া সকলেও হাতত ধেনু-কাড় লয় দেউলীয়া গাঁৱৰ পৰা মিৰি গাঁৱ এখনলৈ আগ বাঢ়ি আহিলে। আহোম ৰজাই পুনৰ চুতীয়া সকলৰ ওচৰলৈ কটকী পঠিয়াইলে। চুতীয়া বৰুৱা জনে অৱশেষত বশ্যতা স্বীকাৰ কৰিলে, কিন্তু নিজৰ গৰু-ছাগলী, হাঁহ-কুকুৰ, ইত্যাদি সকলো হেৰুৱালে। নাৰাই আৰু অন্য চুতীয়া বিদ্ৰোহী নেতা সকলক মদ্যপান কৰোৱাই পুনৰ বিদ্ৰোহ নকৰিবলৈ প্ৰতিজ্ঞা কৰালে। সবল আৰু শক্তিশালী চুতীয়া সৈনিক সকলৰ বন্দী বনোৱা হ'ল আৰু অন্য চুতীয়া সকলক প্ৰতি বছৰে কৰ হিচাপে নাও দিবলৈ আদেশ দিয়া হ'ল। ===১৭৬৯-১৮০৫ চনৰ মায়ামৰা বিদ্ৰোহ=== মায়ামৰা ধৰ্মীয় চুতীয়া সকলে ১৭৬৯ চনত আহোম ৰাজ্যৰ বিৰুদ্ধে বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰি ১৭৯১ লৈকে বেংমৰা নামৰ পৃথক ৰাজ্য এখন গঠন কৰিছিল। মায়ামৰা বিদ্ৰোহত ভাগ লোৱা জনগোষ্ঠী সমূহৰ মাজত দ্বিতীয় সৰ্বাধিক লোক চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ আছিল। বেংমৰা ৰাজ্যৰ ৰজা সৰ্বানন্দ সিংহ বীৰপালৰ বংশৰ বুৰুক চুতীয়া ৰাজপৰিয়ালৰ লোক আছিল। হয়তো ১৫২৫ চনত ৰাজ্য হেৰুৱা চুতীয়া ৰাজপৰিয়াল টোৱে সৰুকৈ হ'লেও পুনৰ বাৰ ৰাজ্য ৰাজত্ব কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। ===১৭৭৫ চনৰ বিদ্ৰোহ, ডিব্ৰু-দিহিং অঞ্চল=== মায়ামৰা বিদ্ৰোহ হৈ থাকোঁতে ডিব্ৰু-দিহিংৰ মাজৰ অঞ্চলৰ একাংশ চুতীয়াই বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰিছিল। টাই ভাষাৰ "আহোম বুৰঞ্জী" নামৰ গ্ৰন্থত উল্লেখ কৰা মতে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ সীমান্ত অঞ্চলৰ খামজাং প্ৰদেশৰ পৰা নঙাখাম নামৰ নৰা মুখিয়ালৰ লগত ধৰা সকলে আহি বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰিছিল। এই বিদ্ৰোহত চুতীয়া সকলে নৰা সকলক সহযোগ কৰিছিল। নৰা মুখিয়াল জনে ১৭৭৫ চনত চুতীয়া সকলৰ সহযোগত হাটখোৱা গোহাঁইক পৰাস্ত কৰি নিজকে ডিব্ৰু নৈৰ কাষৰ অঞ্চলৰ ৰজা বুলি ঘোষণা কৰিছিল। ৰজা হৈ নঙাখামে চুতীয়া আৰু বাৰেচিৰিঙীয়া সকলৰ মাজৰ পৰাই ফুকন আৰু বৰুৱা নিযুক্ত কৰিছিল। আহোম ৰজাই নঙাখাম আৰু চুতীয়া সকলৰ বিৰুদ্ধে বুঢ়াগোহাঁইৰ নেতৃত্বত ৪০ হাজাৰ সৈন্য পঠিয়াইছিল। সেনা সকলে আহি ৰঙাগড়াত(বৰ্তমানৰ ডিব্ৰু-চৈখোৱাৰ দক্ষিণত) উপস্থিত হৈছিল। ইয়াত পাছত তেজী আৰু দিহিং নৈৰ পাৰত যুদ্ধ হৈছিল। বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হৈ আতৰি গৈছিল। নৰা সকলে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলত আশ্ৰয় লয় আৰু চুতীয়া সকলে ধূনাগুৰি নামৰ ঠাই এদখৰত আশ্ৰয় লয়। বহুতো চুতীয়া, বাৰেচিৰিং আৰু নৰা বিদ্ৰোহীক ৰাজধানী ৰংপুৰলৈ লয় অনা হয়। তাৰে কিছুমানক মৃত্যু দণ্ড দিয়া হৈছিল আৰু আন সকলক বন্দী হিচাপে ৰখা হৈছিল।<ref>Barua, G.C, "Ahom Buranji, p. 331-333</ref> ==অসমীয়া সংস্কৃতিত চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰভাব== ==আৰু চাওক== * [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী]] * [[সতী সাধনী]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} * {{cite book | last = Gait | first = Edward | title = A History of Assam | publisher = Thacker, Spink & Co. | date = 1906 | location = Calcutta | url = http://books.google.com/books?id=w-6kr1IyHJkC}} *{{Cite journal|last=Neog|first=Maheswar|title=Light on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh in the Fourteenth and Fifteenth Centuries|date=1977|journal=Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute|volume=58/59|pages=813–820|jstor=41691751|issn=0378-1143}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{অসম বুৰঞ্জী}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ ইতিহাস]] [[শ্ৰেণী:চুতীয়া ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ সাম্ৰাজ্য আৰু ৰাজ্য]] nu090ke7bh97td13cyzhx1rjtbs102y 601725 601719 2026-04-21T04:21:09Z Ananya Taye 28065 601725 wikitext text/x-wiki {{under construction}} {{Infobox Former Country |native_name = সধয়া/স্বধয়া |conventional_long_name = চুতীয়া সাম্ৰাজ্য |common_name= স্বধয়া, সধয়া |year_start = ১১৮৭ |date_start = |event1 = |date_event1 = |event_end = |year_end = ৭ বহাগ ১৫২৪ (সাধনী দিৱস) |date_end = |p1 = কামৰূপ ৰাজ্য |flag_p1 = Copper Plate Seal of Kamarupa Kings.jpg |s1 = আহোম ৰাজ্য |flag_s1 = |image_flag = |flag_type = |image_map = Chutia kingdom Map.png |image_map_caption = চুতীয়া ৰাজ্যৰ মানচিত্ৰ | image_coat = Chutia royal Insignia.png | symbol_type = ৰাজকীয় প্ৰতীক |capital = [[শদিয়া|সধয়াপুৰ/স্বধয়াপুৰ]] |common_languages = চুতীয়া ভাষা (ৰাজকীয়)</br>[[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] (ৰাজ্যিক) |religion = জনজাতীয় তান্ত্ৰিক (ৰাজকীয় আৰু প্ৰজা)</br> হিন্দু (একাংশ প্ৰজা) |government_type = ৰাজতন্ত্ৰ |leader1 = বীৰপাল/গয়াপাল |year_leader1 = ১১৮৭-১২২০ |leader2 = [[ৰত্নধ্বজপাল]]/গৌৰী নাৰায়ণ |year_leader2 = ১২৩০-১২৬০ |leader3 = ধৰ্মধ্বজপাল/[[ধীৰনাৰায়ণ]] |year_leader3 = ১৫২০-১৫২২ |leader4 = নীতিপাল/চন্দ্ৰ নাৰায়ণ(অন্তিম) |year_leader4 = ১৫২২-১৫২৪ |title_leader = সধেয়াধিপতি (নাৰায়ণ/পাল) |legislature = |today = [[অসম]], [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]], [[ভাৰত]] |}} '''চুতীয়া ৰাজ্য''' ({{lang-en|Sutiya kingdom}}) আছিল ত্ৰয়োদশ শতিকাত [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]]ৰ উত্তৰ পাৰে দিকাৰাই নদী<ref>Acharya,N.N.,"The history of Medieval Assam",p.232</ref><ref>William Robinson, "A descriptive account of Assam",p.323.</ref><ref>Dutta, Sristidhar, "The Mataks and their kingdom,p.28</ref> আৰু দক্ষিণ পাৰে [[দিচাং নদী]]ৰ মাজত গঠন হোৱা এক বিশাল সাম্ৰাজ্য<ref name="চুতীয়া ৰাজ্য">{{cite web | url=http://enajori.com/test/history/kingdomsofAssam/kingdomofassam1.html | title=চুতীয়া ৰাজ্য | accessdate=August 11, 2012 }}{{Dead link|date=March 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>। এই ৰাজ্য বৰ্তমানৰ [[অসম]]ৰ [[ডিব্ৰুগড় জিলা|ডিব্ৰুগড়]], [[লখিমপুৰ জিলা|লখিমপুৰ]], [[ধেমাজি জিলা|ধেমাজি]], [[তিনিচুকীয়া জিলা|তিনিচুকীয়া]], [[বিশ্বনাথ জিলা|বিশ্বনাথ]], [[মাজুলী জিলা|মাজুলী]] জিলাকে ধৰি‌ [[শিৱসাগৰ জিলা]]ৰ এটা অংশ আৰু [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ ভৈয়াম আৰু দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত বিয়পি আছিল। ইতিহাসবিদ সকলৰ মতে উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ মধ্যযুগৰ সকলো ৰাজ্যৰ ভিতৰত চুতীয়া ৰাজ্যখনে আটাইতকৈ উন্নত আৰু প্ৰগতিশীল ৰাজ্য আছিল।<ref>Guha, Amalendu (December 1983), "The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)", p.5, "The period from the 13th to the 16th century saw the emergence and development of a large number of tribal political formations in north-east India. The Chutiya, the Tai-Ahom, the Koch, the Dimasa (Kachari), the Tripuri, the Meithei (Manipuri), the Khasi (Khyriem) and the Pamar (Jaintia)—all these tribes crystallised into rudimentary state formations by the 15th century. The most developed of the tribes in the 15th century were the Chutiyas."</ref> ১১৮৭ চনত বীৰপালে শদিয়াক ৰাজধানী পাতি উত্তৰ-পূব অসম আৰু অৰুণাচলৰ কিছু অঞ্চল লয় চুতীয়া ৰাজ্য স্থাপন কৰিছিল। তেওঁৰ পুত্ৰ গৌৰী নাৰায়ণে সকলো চুতীয়াক একত্ৰিত কৰি এখন বৃহৎ ৰাজ্য গঠন কৰিছিল। উজনি অসমৰ শিৱসাগৰ(দক্ষিণ পাৰ) আৰু বিশ্বনাথ(উত্তৰ পাৰ) জিলাৰ পৰা আৰম্ভ কৰি পূব দিশত অৰুণাচলৰ পাহাৰৰ লৈকে এসময়ত চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল। ইয়াৰ পিছত প্ৰায় সোতৰজন ৰজাই এই সাম্ৰাজ্য চলাইছিল। [[কামৰূপ ৰাজ্য]] ধ্বংস হোৱাৰ লগে লগে অসমৰ উত্তৰ-পূবত চুতীয়াসকল, পশ্চিম দিশে বাৰভূঞা আৰু কমতা ৰাজ্য ক্ষমতালৈ আহিছিল<ref name="চুতীয়া ৰজা">{{cite web | url=http://www.historyfiles.co.uk/KingListsFarEast/IndiaChutiyas.htm | title=চুতীয়া ৰজা | accessdate=August 11, 2012}}</ref>। ১৪ শতিকাৰ শেষৰ ফালে চুতীয়া ৰজা সত্যনাৰায়ণে কামৰূপ আক্ৰমণ কৰা মুচলমান সকলক (সম্ভৱতঃ ১৩৮৯ত কামৰূপ দখল কৰা ঘিয়াছুদ্দিন শাহ) পৰাস্ত কৰি [[কমতা ৰাজ্য|কমতাপুৰত]] ৰজা হৈছিল আৰু কামৰূপ ৰাজ্যৰ পতনৰ পাছত পোণপ্ৰথমবাৰৰ বাবে [[শদিয়া]]ৰ পৰা [[বংগ|উত্তৰ বংগ]]ৰ [[কৰতোৱা নদী|কৰতয়া]] নৈ লৈকে এখন বৃহৎ [[কামৰূপ ৰাজ্য|বৰ-কামৰূপ]] ৰাজ্য গঠন কৰিছিল<ref>"The eastern region, whether it is called Sadhaya or Svadhaya as in the plates or Sadhiya or Sadiya as in Assamese chronicles and the western region of Kamatapura seems to be politically connected and the same Satyanarayana/Ratnanarayana might have held sway over both regions"{{harvcol|Neog|1977|p=818}}</ref> অসমৰ স্থানীয় জনজাতিসকলৰ মাজত চুতীয়াসকল অন্যতম। চুতীয়া সকল কছাৰী গোষ্ঠীৰ লোক আছিল আৰু এটা সময়ত তিব্বত-বাৰ্মীজ ভাষা ব্যৱহাৰ কৰিছিল। চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজকীয় তথা ধৰ্মীয় ভাষা বৰ্তমানৰ [[দেউৰী ভাষা]]। বৃটিছৰ দিনত এই ভাষাক ''দেউৰী-চুতীয়া'' ভাষা বুলি কোৱা হৈছিল। সাম্প্ৰতিক কালত, চুতীয়াসকলে [[অসমীয়া ভাষা]] ব্যৱহাৰ কৰে।‌ ==ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা== চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠা আৰু পতনৰ কথা কেইবাখনো বুৰঞ্জীত পোৱা যায় যেনে দেওধাই অসম বুৰঞ্জী, অসম বুৰঞ্জী (SM), ইত্যাদি। সকলো বুৰঞ্জীৰ তথ্য সসূহ প্ৰায় একেই। বৃটিছ বিষয়া ''ET Dalton‌'' আৰু ''W.B.Brown''ৰ অনুসৰি একেবোৰ আখ্যান কিম্বদন্তি ৰূপত [[মিচিং জনগোষ্ঠী|মিচিং]] আৰু [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]] লোকৰ মাজতো প্ৰচলিত আছিল।<ref>{{cite book |last=Brown |first=W.B. |title=An Outline Grammar Of The Deori Chutiya Language |publisher= Assam Secretariat Printing Office |location=Shillong |year=1895 |pages=75, 84 |quote="..as it agrees in all particulars with the traditions,I have elsewhere met with, it may merely be a compilation from them..These traditions are preserved among the Miris, the Deoris, who were the Chutiya priests (and amongst whom alone remnants of the ancient language and customs of the race are still preserved), and by some few of the Chutiyas who now call themselves Hindu Chutiyas... I have heard from them(Deoris) the story of how the Chutiya princess Sadhuni was won by the young archer (Niti Pal)... Probably enquiry would show that the other incidents of the chronicle are preserved as traditions among the Deoris in a similar modified form. }}</ref> দেউধাই বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা মতে আনুমানিক ১১৮৭ চনত চুতীয়া সকলে বিভিন্ন সৰু সৰু ৰাজ্য(বা বৃহৎ গাঁও) গঠন কৰি বাস কৰি আছিল।<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.193</ref> তাৰ ভিতৰতে স্বৰ্ণগিৰি নামৰ ৰাজ্য খনত বীৰপাল নামৰ এজন লোক ৰজা হৈ আছিল। বীৰপালৰ ৰাজ্যত ৬০ টা যৌথ পৰিয়ালৰ লোকে বাস কৰিছিল, অৰ্থাৎ প্ৰায় ৬০০০ লোক।<ref>Dutta, Sristidhar, "The Mataks and their kingdom", p.45. "Morans, Borahis, Kacharis and Chutias were the main tribes in the Matak community. As all of them were Bodos in origin, they had a common living pattern too. They lived in joint families. The number of members in a joint family sometimes exceeded one hundred."</ref> ইয়াৰ পিছত চুবুৰীয়া চুতীয়া লোকসলক পৰাস্ত কৰি তেওঁ 'গয়াপাল' নাম লৈছিল। শদিয়াক তেওঁ চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজধানী পাতিছিল। তেওঁক খুন্ত ৰজা বুলিও জনা‌ গৈছিল।<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.202</ref> ত্ৰয়োবিংশ শতিকাৰ আগভাগত [[আহোম]]সকলে অসমত তেওঁলোকৰ ৰাজ্য স্থাপন কৰিবৰ সময়ত উজনি অসমত চুতীয়াসকলেই আটাইতকৈ শক্তিশালী আছিল। চুতীয়া সকলৰ মাজত বুৰঞ্জী লিখাৰ প্ৰথা নথকাৰ বাবে তেওঁলোকৰ আটাইবোৰ ৰজাৰ নাম জনা নাযায়। দেওধাই অসম বুৰঞ্জীৰ মতে বাৰ শতিকাৰ মাজভাগৰ পৰা ষোল্ল শতিকাৰ আগভাগলৈকে মুঠ দহজন চুতীয়া ৰজাই ৰাজত্ব কৰিছিল। নোই ইলিয়াছ চাহাবৰ "হিষ্ট্ৰী অৱ দা শ্বান্‌ছ" গ্ৰন্থৰ মতে আহোম ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠাপক [[চুকাফা]]ৰ সমসাময়িক চুতীয়া ৰজা কোছীৰ আগতে তেওঁৰ বংশৰ চৌত্ৰিশজন ৰজাই ৰাজত্ব কৰিছিল। তালৈ চাই কোনো কোনো পণ্ডিতে চুতীয়াসকলে খ্ৰীষ্টীয় সপ্তম শতিকামানতে ৰাজ্য স্থাপন কৰিছিল বুলি অনুমান কৰে।<ref name="বুৰঞ্জী">{{cite book | title=মাধ্যমিক অসম বুৰঞ্জী | author=ড: স্বৰ্ণলতা বৰা | pages=১৮৪-১৯০ | isbn=81-85905-11-8}}</ref> ==ৰাজ্য বিস্তাৰ== বীৰপালৰ পুত্ৰ আছিল ৰত্নধ্বজপাল বা গৌৰীনাৰায়ণ। তেওঁ নিজৰ বাহু বলেৰে উজনি অসমৰ সকলো চুতীয়া ৰাজ্য (যেনে ৰঙ্গালগিৰি, স্বেতাগিৰি, চন্দ্ৰগিৰি, ধৱলগিৰি, নীলগিৰি, ইত্যাদি) একত্ৰিত কৰি বৃহৎ চুতীয়া ৰাজ্য গঠন কৰিছিল<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.194</ref>। সেই সময়ত প্ৰায়বোৰ ৰাজ্যৰ ৰাজধানী পাহাৰীয়া বা পাহাৰৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত পতা হৈছিল। উদাহৰণস্বৰূপে আহোমৰ চৰাইদেউ পৰ্বত, কছাৰীৰ ডিমাপুৰ/মাইবাং, কোচৰ চিকণা পৰ্বত, ইত্যাদি। পাছলৈ চুতীয়া ৰাজ্যৰ নগৰ যেনে চন্দনগিৰি(আজিৰ দিনৰ ৰুক্মিণীনগৰ), ভীষ্মকনগৰ, ইটানগৰ, ইত্যাদি সকলো পাহাৰৰ‌ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলতে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ওপৰিও জনা যায় যে আগৰ দিনত‌ উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ বহুতো জনগোষ্ঠীৰ লোকে পাহাৰৰ দাতিকাষৰীয়া বা‌ ওখ অঞ্চলত স্থায়ী ভাৱে থাকি ভৈয়ামত খেতি কৰিছিল।<ref>উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ বহুতো জনগোষ্ঠীৰ লোকে খেতিৰ অনুসৰি ভৈয়াম আৰু পাহাৰ দুয়ো অঞ্চলতে জীৱন নিৰ্বাহ কৰিছিল।‌ প্ৰায়বোৰ লোকে তেতিয়াৰ দিনত আহু আৰু বাও ধানৰ খেতি কৰিছিল। শালি‌ কৰিলেও বেছি পৰিমাণে কৰা‌ নাছিল। বছৰৰ আৰম্ভণিতে আহু ধানৰ খেতি কৰি চপাই মেলি, বাও বা শালি খেতি কৰি বাৰিষাৰ বানৰ পৰা ৰোধ পাবলৈ বা বাৰিষাৰ বেমাৰ আজাৰ নহ'বলৈ পাহাৰৰ দাতিৰ‌ স্থায়ী অঞ্চল বোৰলৈ ঘূৰি গৈছিল। বৰাহী সকলে সেইবাবেই হয়টো চুকাফাক চৰাইদেউ পৰ্বতত থাকিবলৈ উপদেশ দিছিল। কালিকা পুৰাণৰ মতে দিক্কৰবাসিনী পীঠও বছৰৰ কেইবামাহ ধৰি পানীৰ তলত ডুব গৈছিল। কিছু লোকে হয়টো সেই সময়ত ভৈয়ামত স্থায়ী ৰুপে থাকি খেতি কৰিছিল আৰু সময়ত পাছলৈ বাকী লোকেও ভৈয়ামত স্থায়ী গাঁৱ পাতি থাকিবলৈ লৈছিল। বৰাহী চুতীয়া সকলৰ দুই শ্ৰেণী: চাং আৰু বাম বৰাহী হয়টো ইয়াৰে চিন। চুতীয়া ৰজা সকলে ব্ৰাহ্মণক ভূমিদানো‌ সম্ভৱতঃ এই কাৰণতে কৰিছিল যাতে চুতীয়া লোক সকলে ভৈয়ামত হিন্দু ধৰ্মত দিক্ষিত হৈ স্থায়ীভাৱে থাকিবলৈ লয়। পাছলৈ চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ ফলত পাহাৰীয়া অঞ্চলত বসতি নোহোৱাৰ বাবে বা সুৰক্ষাৰ ব্যৱস্থা/দূৰ্গ নোহোৱাৰ বাবে সেইবোৰ অঞ্চল পাহাৰীয়া জনজাতি সকলৰ হাতলৈ যায়। সেই কাৰণতে আহোম ৰাজ্যৰ দিনত পাহাৰীয়া জনজাতি বোৰে সঘনে ভৈয়ামৰ গাঁৱ লুণ্ঠন কৰিবলৈ ধৰে আৰু ইয়াৰ প্ৰতিৰোধৰ বাবে আহোম সকলে পছা প্ৰথা আৰম্ভ কৰে।</ref> গতিকে এই সকলো কথাৰ পৰা জনা যায় যে পাহাৰীয়া দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত থাকি ভৈয়ামত খেতি কৰা চুতীয়া সকলে মধ্যযুগৰ চুতীয়া ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠাৰ পাছৰে পৰা ক্ৰমান্বয়ে সুসংগঠিত ভাৱে ভৈয়ামতো‌ স্থায়ী ভাৱে থাকিবলৈ লয়। দেউধাই বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা "চুতীয়াৰ কথা"ৰ দ্বিতীয় আখ্যানৰ<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.201-202</ref> মতে বীৰপালে কিৰাতনী দেৱীৰ আশীৰ্বাদত দুটা সোণৰ মেকুৰী আৰু দণ্ড-খাট লাভ কৰি চোট-হিন্দুৱান খুন্তৱান(চুতীয়া ৰাজ্যৰ) ৰজা হৈছিল আৰু শদিয়াত আছিল ("পৰদিনা চৰুৰ ঢাকন গুচাই চালে, সোণৰ বিড়ালী দুটী পালে, দণ্ড-খাট পালে। সেইদিন ধৰি সকলৰে সোধ-পোছ দিন দিন ধৰি পালে। ছোট হিন্দুৱানৰ খুন্তৱানৰ ৰজা হ'ল। শদিয়াত সিটো ৰজা অবাক ৰূপে থাকে।")। ইয়াৰ পৰা বুজিব পাৰি যে বীৰপালৰ বসতি(স্বৰ্ণগিৰি চুতীয়া ৰাজ্য) শদিয়া অঞ্চলতে আছিল। দেউধাই বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা চন্দ্ৰগিৰি নামৰ চুতীয়া ৰাজ্য খনো বৰ্তমান শদিয়াতে অৱস্থিত আছিল। এইখন পাছলৈ স্বৰ্ণগিৰিৰ চুতীয়া ৰজা ৰত্নধ্বজপালে নিজৰ অধীনলৈ আনি বৃহৎ চুতীয়া ৰাজ্য গঠন কৰিছিল। চন্দ্ৰগিৰি অঞ্চলতে নীতিপালে আহোম ৰজাৰ লগত যুদ্ধ কৰিছিল, যাৰ বাবে তেওঁক "চন্দ্ৰ নাৰায়ণ" বুলিও কোৱা হৈছিল<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.200</ref>। গোপাল চন্দ্ৰ বৰুৱাৰ টাই ভাষাৰ বুৰঞ্জীত এই অঞ্চলটোক "দৈ-চন্দন"(টাই ভাষাত দৈ=পাহাৰ) কোৱা হৈছে। ৰানী সাধনীয়ে এই অঞ্চলতে প্ৰাণ ত্যোগ কৰিছিল।  ৰত্নধ্বজপালে বস কৰা ৰাজ্য স্বেতাগিৰি সম্ভৱত বৰ্তমান লখিমপুৰ জিলাত আছিল কাৰণ এই ৰাজ্য দখল কৰা পাছতে তেওঁ বৰ্তমান মাজুলীত নিজৰ ৰাজধানী হিচাপে "ৰতনপুৰ" নামৰ এখন নগৰ গঠন কৰিছিল<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.193</ref> । "ঢোল বাই ক'ত? ৰতনপুৰত। খোল বাই ক'ত? ৰতনপুৰত", এই বিখ্যাত পুৰণি গীতটো চুতীয়া ৰাজধানী ৰতনপুৰক লৈয়ে সৃষ্টি কৰা হৈছিল। এই ৰতনপুৰতে পাছলৈ নৱ-বৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ সত্ৰ এখনো স্থাপন কৰা হৈছিল। পৰবৰ্তী কালত ৰত্নধ্বজপালে নিজৰ ৰাজধানী শদিয়াত স্থায়ী ৰূপে গঠন কৰিছিল<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.193</ref>। আহোম সকলৰ বুৰঞ্জীত উল্লেখ থকাৰ মতে চুকাফা ৰাজকুমাৰ মাও-লুং দেশত থাকোতে অসমত পাছখন ৰাজ্য আছিল: চুতীয়া, কমতেশ্বৰ, কছাৰী, বৰাহী আৰু মৰাণ। চুকাফাই চৰাইদেউত ৰাজধানী পতাৰ আগতে বাটত বহুতো চুতীয়াক লগ পাইছিল<ref>Bhuyan, S.K., Satsari Buranji, p.4</ref>। যিহেতু চুকাফাই চৰাইদেউত নগৰ গঢ়া আগতে নামৰুপ, তিপাম, অভয়পুৰ, হাবুং, শিমলুগুৰি আৰু চনটক বাস কৰি আহিছিল। গতিকে এইবোৰ অঞ্চলৰে কিছুমান জেগাত চুতীয়া সকলৰ বসতি আছিল বুলি ধৰিব পৰা যায়। বহুতো চুতীয়া পৰিয়াল (যেনে চোম-চিৰিং, চাংচাই, খাতুৱাল চেতিয়া, ইত্যাদি) চুকাফাৰ দিনতে আহোম জাতিত অন্তৰ্ভুক্ত হৈ বিলীন হৈ গৈছিল<ref>Goswami, Hemchandra, Purani Asam Buranji, p. 23, 25</ref>। এই সকলো তথ্যৰ পৰা ধৰিব পাৰি যে ১২-১৩ শতিকাত চুতীয়া ৰাজ্য সেই সময়ত লখিমপুৰ, ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ পৰা শদিয়া আৰু অৰুণাচলৰ সীমান্ত অঞ্চলৰ লৈকে বিয়পি আছিল।  ==চুতীয়া ৰাজ্যৰ অঞ্চল সমূহ== ===ৰাজধানী অঞ্চল=== চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰাণকেন্দ্ৰ আৰু ৰাজধানী আছিল শদিয়া বা সধয়াপুৰ। চুতীয়া ৰজা সকলে নিজকে সধয়াপুৰেশ্বৰ বা সধয়াধিপতি বুলি চিনাকি দিছিল <ref>Shin, Jae-eun, Descending from Demons, Ascending to Kshatriyas, p.5.</ref> শদিয়াৰ কীৰ্তিচিহ্ন সমূহতো চুতীয়া ৰজাৰ নাম খোদিত আছে। ভীষ্মক নগৰ আৰু ৰুক্মিণী নগৰৰ ইটাত চুতীয়া ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণ আৰু প্ৰত্যক্ষ নাৰায়ণৰ নাম খোদিত আছে<ref>Neog, Maheswar, Lights on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh, p.814</ref>। তাম্ৰেশ্বৰী শালৰ ইটাৰ দেৱালখন চুতীয়া ৰজা মুক্ত-ধৰ্মনাৰায়ণে নিৰ্মাণ কৰাইছিল <ref>A Sircar, D.C, Journal of Ancient Indian History, p. 21</ref>। [[File:Brick with king Pratyakshnarayan's name.jpg|thumb|ভীষ্মক নগৰ আৰু শদিয়াৰ পদুম পুখুৰীত উদ্ধাৰ হোৱা নৃপতি শ্ৰী শ্ৰী প্ৰত্যক্ষ নাৰায়ৰণ নাম খোদিত থকা ইটা। এই ৰজা জনৰ নাম ঘিলামৰাত উদ্ধাৰ হোৱা সধয়াধিপতি সত্যনাৰায়ণৰ ফলিতো উল্লেখ কৰা আছে।]] ===উত্তৰ কূলৰ অঞ্চল=== ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰৰৰ উত্তৰ পাৰৰ সীমাৰ কথা বুৰঞ্জী সমূহত পোনপটীয়াকৈ উল্লেখ পোৱা নাযায়। তথাপিও বুৰঞ্জী সমূহত উল্লেখ কৰা আছে যে চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা পাছত আহোম ৰজা চুহুংমুঙে ভৰালী‌ নৈ পাৰ হৈ ৰাউতা-তেমনীৰ (আজিৰ দিনৰ দৰং-নগাঁৱৰ অঞ্চল) ভূঞা সকলক বস কৰিছিল<ref>According to ''Purani Assam Buranji'', p.27. the twelve Bara Bhuyans of Rowta-Temani (mid-Assam, on either banks of the Brahmaputra) namely Utai, Tamai, Rai, Sakai, Kausika, Uzir, Laskar, Comdar, Sanatana, Keho, Rambhat and Bhakat with four sub-Bhuyans each, were transported and settled in various places of Uttara-kula (Biswanath, Lakhimpur districts). The Lacam Kalita Bhuyan family was placed at Bahbari(Lakhimpur), while one of them was settled on the river Sonari(Dhakuakhana), and another on the hills. As per ''Satsari Buranji'', p.16, Suhungmung suppressed the Baro-Bhuyans in Rowta. The people of the region were placed under the leadership of the Baro-Bhuyans and re-settled at different places of the kingdom.</ref>। গতিকে ইয়াৰ পৰা বুজিব পাৰি যে ভৰালী নদীৰ লৈকে চুতীয়া ৰাজ্য বিয়পি আছিল। ৰজা সত্এযনাৰায়ণৰ দিনত বা‌ তাৰো পাছৰ লৈকে এই পশ্চিম সীমা কমতাপুৰৰ লৈকে পাইছিল গৈ। বৰ্তমান লখিমপুৰৰ সোৱনশিৰি অঞ্চলতো চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল। সেই অঞ্চল পুৰণি কালত হাবুং বুলি জনা গৈছিল। শদিয়াৰ চেপাখোৱা তামৰ ফলিত উল্লেখ থকাৰ মতে চুতীয়া ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ আদেশত ১৪২৮ চনত হাবুঙাধিপতি বৃহৎ পাত্ৰয়েই ব্ৰাক্ষ্মণক ভূমিদান কৰিছিল<ref>Neog, Maheswar, Lights on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh, p.818.</ref><ref>Guha, Amalendu, Pre-Ahom Roots and the Medieval State in Assam: A Reply, p. 73, “Habung was a Chutiya dependency; that still earlier it was an autonomous principality of Brahmins; and that the latter's origins could be traced back to a circa 10th-century copper-plate and grant issued by king Ratnapala”.</ref>। চুতীয়া ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণে ১৪০২ চনত সোৱণশিৰিৰ পশ্চিম দিশত(বৰ্তমান লক্ষিমপুৰ নগৰৰ ওচৰত) আৰু ১৩৯২ চনত সত্যনাৰায়ণ ৰজাই ধৱলী(বগীনদী) নৈৰ পাৰত ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰিছিল<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.583</ref>। ১৫২২ চনত ধীৰনাৰায়ণ ৰজাই ঢকুৱাখনাত ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰিছিল<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.590</ref>। এই সকলো কথাৰ পৰা জনা যায় যে বৰ্তমানৰ লখিমপুৰ জিলাখন সম্পূৰ্ণ ভাবে চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল। ধেমাজি জিলাৰ চিচিবৰগাঁও-বৰদলনি অঞ্চলত বহুতো পুৰণি চুতীয়া যুগৰ ধ্বংসাৱশেষ দেখিবলৈ পোৱা যায়<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.439</ref>। জোনাইৰ ৰজাখনা অঞ্চলত ১৩-১৪ শতিকাৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ ইটাৰ দুৰ্গৰ অৱশেষ পোৱা গৈছিল<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.441; Indian Archaeology 1986-87, p. 22</ref>। বিশ্বনাথ জিলা যে চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল, সেই কথা চুতীয়া যুগৰ কীৰ্তিচিহ্ন সমূহৰ পৰা পুহৰলৈ আহে। চুতীয়া যুগৰ খনিকৰ সকলে কিবা উল্লেখযোগ্য কীৰ্তিচিহ্ন নিৰ্মাণ কৰিলে এক বিশেষ ধৰণৰ চিহ্ন কিছুমান ব্যৱহাৰ কৰিছিল। বিশ্বনাথ জিলাৰ অৰুণাচল সীমান্তৰ বুঢ়ৈ দুৰ্গ, নক্সাপৰ্বত দুৰ্গ আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ পাৰৰ উমাতুমনি দ্বিপ তাৰে প্ৰমাণ। হুবহু একেই খনিকৰ চিহ্ন শদিয়াৰ তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ, বুঢ়াবুঢ়ী শাল, ইটা পুখুৰী, ইত্যাদি জেগাত দেখিবলৈ পোৱা গৈছে। উল্লেখযোগ্য যে তাম্ৰেশ্বৰীৰ যিখন শিল-ইটাৰ দেৱালত এই চিহ্ন সমূহ খোদিত আছিল, সেই খন চুতীয়া ৰজা মুক্তধৰ্মনাৰায়ণে ১৪৪২ চনত নিৰ্মাণ কৰিছিল।<ref>A Sircar, D.C, Journal of Ancient Indian History, p. 21; Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.589; Journal of the Asiatic Soceity of Bengal, 1848, p.467</ref> জনা মতে নক্সাপৰ্বত(১৪০০-১৫০০ খ্ৰীষ্টাব্দ)<ref>Tada, Tage, Archaeological remains of Arunachal Pradesh up to 16th century, p.183</ref> আৰু বুঢ়ৈ দুৰ্গ<ref> Barua, Kanaklal, Early History of Kamrupa, p.271</ref> প্ৰায় একে যুগৰে সৃষ্টি হয়। এই সকলো তথ্যৰ ভিথিত কনকলাল বৰুৱা আৰু মহেশ্বৰ নেওগ লৈখীয়া বিশিষ্ট ইতিহাস বিধে চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰিসীমা বিশ্বনাথ জিলা লৈকে থকা কথা স্বীকাৰ কৰিছে।<ref> Barua, Kanaklal, Early History of Kamrupa, p.271-272, "The probability is that these ruins are the traces of a Hindu or Hinduised dynasty of local rulers who ruled over a kingdom to the north of Brahmaputra and extending from the Burai river on the west to Sadiya on the east. The dynasty is evidently the line of Chutia kings who assumed the surname Pala."</ref><ref>Neog, Maheswar, "Lights on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh", p. 218, "If architectural continuity is admitted between the fortifications in the Sadiya region and the Burai river ruin site, it would be possible to believe that the kingdom of these rulers(Chutia) extended as far as the outer limit of Darrang district, in the western most extent of which Ahom conquerors settled the vanquished Chutias in the early part of the sixteenth century."</ref> ইয়াৰ ওপৰিও জনা যায় যে চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা পাছতেই (অৰ্থাৎ ১৫২৫ চনতে) আহোম ৰজাই শদিয়া, হাবুং(লখিমপুৰ), দিহিং, টিফাও(ডিব্ৰু), বানলুং(ধেমাজি) অঞ্চল সাহস কৰিবলৈ নতুনকৈ পদবী সৃষ্টি কৰিছিল<ref>Barua, Gopal Chandra, Ahom Buranji, p.59-61; Gait, Edward, A history of Assam, p. 86</ref>। গতিকে এই সমূহ অঞ্চল চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল বুলি গ'ম পোৱা যায়। [[File:Another section of the palace.jpg|thumb|চুতীয়া দুৰ্গ ভীষ্মক নগৰৰ ইটাৰ গড়ৰ এক অংশ]] ৰত্ননাৰায়ণ ৰজাই ৰাজ্য বিস্তাৰৰ তথ্য ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ শদিয়া-চেপাখোৱা তামৰ ফলিত(১৫২৮ চনৰ) পোৱা যায়। এই ফলিত উল্লেখ কৰা মতে ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ পিতৃ আছিল ৰজা ধৰ্মনাৰায়ণ আৰু ধৰ্মনাৰায়ণৰ পিতৃ ৰত্ননাৰায়ণে এসময়ত কমতাপুৰৰ লৈকে নিজৰ ৰাজ্য বিস্তাৰ কৰিছিল।   ভূমিদানৰ ফলিখনত উল্লেখ আছে<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.587</ref>, {{Quote|text="একোহভূ্ৎ কমতাপুৰে নৰপতি ভূপাল-ৱাৰাৰ্চ্চিতঃ <br /> কন্দৰ্প-প্ৰতিপক্ষ-লক্ষ-ৱিজয়ী শ্ৰী ৰত্ননাৰায়ণঃ।।"}} অৰ্থাৎ এজন হৈছিল (একোহভূৎ) কমতাপুৰৰ ৰজা (কমতাপুৰে নৰপতি), যি জন আছিল "ভূপাল সমূহৰদ্বাৰা অৰ্চিত"(ভূপাল-ৱাৰাৰ্চ্চিত) আৰু "কামদেৱৰ(আন এটা নাম কন্দৰ্প) শত্ৰুৰ বিৰুদ্ধে বিজয়ী" (কন্দৰ্প-প্ৰতিপক্ষ-লক্ষ-ৱিজয়ী) শ্ৰী ৰত্ননাৰায়ণ।   ৰত্ননাৰায়ণৰ আন এটা নাম সত্যনাৰায়ণো আছিল। এই কথা ঘিলামৰা অঞ্চলৰ বৰমূৰ্তিয়া বিলৰ তাম্ৰপত্ৰৰ পৰা জানিবলৈ পোৱা যায়। ফলিখনৰ মতে ১৩৯২ খ্ৰীষ্টাব্দত সুৰ-ৰিপু(অসুৰ) বংশৰ সধয়াপুৰৰ ৰজা নন্দিশ্বৰৰ পুত্ৰ সত্যনায়াণে ব্ৰাহ্মণক ২০০ পুৰা(৮০০ বিঘা) মাটি দান কৰিছিল। তেওঁৰ পুত্ৰ(আত্মজ) ধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাই ফলিখনৰ নবীকৰণ কৰিছিল। গতিকে ইয়াৰ পৰা বুজিব পাৰি যে ধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাৰ পিতৃ ৰত্ননাৰায়ণৰ আন এটা নাম সত্যনাৰায়ণ আছিল। উল্লেখযোগ্য যে ১৫০ বছৰ আগতে গৌৰীনায়াৰণ/ৰত্নধ্বজপালেও নিজৰ পুত্ৰ শিৱনাৰায়ণৰ লগত কমতেশ্বৰ ৰজা সন্ধয়াৰ ৰাজকুমাৰীক বিয়া কৰাই কমতা ৰাজ্যৰ লগত বন্ধুত্ব স্থাপন কৰিছিল। সম্ভৱতঃ এই কমতা ৰাজবংশ নাইকীয়া বা দুৰ্বল হৈ যোৱা ফলতে চুতীয়া ৰজা সত্যনাৰায়ণে কমতা ৰাজ্য নিজৰ অধীনলৈ আনিছিল। ===দক্ষিণ কূলৰ অঞ্চল=== চুতীয়া ৰাজ্যৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ নৈৰ দক্ষিণ পাৰৰ সীমা দিহিং নৈ আছিল। এই কথা বুৰঞ্জী সমূহত স্পষ্টকৈ উল্লেখ পোৱা যায় <ref>Assam Buranji(SM), p.9</ref><ref>Bhuyan, S.K., Satsari Buranji, p.56</ref> সেই সময়ত মাজুলী দ্বীপ সৃষ্টি হোৱা নাছিল আৰু দিহিং নৈ ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ কাষে কাষে বৈ গৈ বৰ্তমান মাজুলীৰ পশ্চিমত লগ হৈছিল। বুৰঞ্জী সমূহৰ পৰা জনা যায় যে আহোম ৰাজ্যৰ ৰাজধানী চাৰাগুৱা আৰু বকতা<ref>Ahmed, Nasir, Assam-Bengal Trade in the Medieval Period: A Numismatic Perspective, p.170, "they made Bakata(on the banks of Dihing) their capital in the reign of their king Suhungmung Svarga Narayan."; Guha, Amalendu, The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714), p.19.</ref> দিহিং নৈৰ পাৰত অৱস্থিত আছিল। গতিকে এই সকলো কথাৰ পৰা ধৰিব পাৰি যে বৰ্তমানৰ শিৱসাগৰ অঞ্চলৰো এটা অংশ চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল। ১৫২২ চনত দিহিং মুখৰ যুদ্ধত নীতিপালৰ সৈন্য বাহিনীক পৰাস্ত কৰি আহোম সেণা চুতীয়া ৰাজ্যত প্ৰবেশ কৰিছিল। চুহুংমুঙৰ সৈন্যয়ে চুতীয়া নৌ সেনাক খেদি ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰয়ে দি উজাই আহি ডিব্ৰুমুখত গড় নিৰ্মাণ কৰিছিল।ডিব্ৰু মুখ, চেচামুখ, লাৰুপাৰা আৰু সোণাৰীত(তিনিচুকীয়া) পুণৰ ৰণ হৈছিল। গতিকে এই সকলো অঞ্চলতে চুতীয়া সকলৰ বসতি আছিল বুলি ক’ব পৰা যায়। দক্ষিণ সীমান্তত এলেকা তিপাম-নামৰূপ-বৰহাট অঞ্চল আছিল। টাই ভাষাৰ "আহোম বুৰঞ্জী" গ্ৰন্থ খনত উল্লেখ থকাৰ মতে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ সীমান্তৰ অঞ্চলৰ খামজাং প্ৰদেশৰ নঙাখাম নামৰ নৰা মুখিয়াল এজনে ১৭৭৫ চনত চুতীয়া সকলক লগত লয় হাটখোৱা গোহাঁইৰ বিৰুদ্ধে বিদ্ৰোহ কৰিছিল আৰু পৰাস্ত হৈ দিহিং/নামজিন নৈ পাৰ হৈ পূৰবৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলত আশ্ৰয় লৈছিল<ref>Barua, Gopal Chandra, Ahom Buranji, p.331</ref>। বুৰঞ্জীৰ পৰা জনা যায় যে খামজাং প্ৰদেশ পাটকাই পৰ্বতৰ‌ নং-খেও-য়ং(Lake of no return) অঞ্চলত অৱস্থিত আছিল। গতিকে ধৰিব পাৰি যে চুতীয়া ৰাজ্য এসময়ত সেই অঞ্চলৰ লৈকে বিয়পি আছিল। [[File:Stone inscription of Chutia king Muktadharmanarayana.jpg|thumb|চুতীয়া ৰজা মুক্তধৰ্মনাৰায়ণৰ ১৪৪২ চনৰ শিলৰ লিপি]] ==ৰজা সকলৰ তালিকা== {|class="wikitable" |+ '''ৰজাৰ তালিকাত''' |- ! # ! বছৰ ! ৰাজত্ব কাল ! নাম ! অন্য নাম |---- | ১. | ১১৮৭ - ১২২০ | ৩৩ ব | বীৰপাল | গয়াপাল |---- | ২. | ১২২০ - ১২৫৫ | ৩৫ ব | [[ৰত্নধ্বজপাল]] | গৌৰীনাৰায়ণ |---- | ৩. | ১২৫৫ - ১২৭০ | ১৫ ব | বিজয়ধ্বজপাল | শিৱনাৰায়ণ |---- | ৪. | ১২৭০ - ১২৮৫ | ১৫ ব | বিক্ৰমধ্বজপাল | জগতনাৰায়ণ |---- | ৫. | ১২৮৫ - ১৩০৫ | ২০ ব | গৌৰধ্বজপাল | প্ৰমত্তনাৰায়ণ |---- | ৬. | ১৩০৫ - ১৩২৫ | ২০ ব | শঙ্খধ্বজপাল | হৰিনাৰায়ণ |---- | ৭. | ১৩২৫ - ১৩৪৩ | ১৮ ব | ময়ূৰধ্বজপাল | গোলোকনাৰায়ণ |---- | ৮. | ১৩৪৩ - ১৩৬০ |১৭ ব | জয়ধ্বজপাল | বজ্ৰনাৰায়ণ |---- | ৯. | ১৩৬০ - ১৩৮০ | ২০ ব | কৰ্মধ্বজপাল | নন্দেশ্বৰ/নন্দিনৃপ |---- | ১০. | ১৩৮০ - ১৪০০ | ২০ ব | সত্যনাৰায়ণ | ৰত্ননাৰায়ণ |---- | ১১. | ১৪০০ - ১৪১৫ | ১৫ ব | লক্ষ্মীনাৰায়ণ | ধৰ্মনাৰায়ণ |---- | ১২. | ১৪১৫ - ১৪৩০ | ১৫ ব | দুৰ্লভনাৰায়ণ | |---- | ১৩. | ১৪৩০- ১৪৪৫ | ১৫ ব | মুক্তধৰ্মনাৰায়ণ | |---- | ১৪. | ১৪৪৫ - ১৪৬৫ | ২০ ব | প্ৰত্যক্ষনাৰায়ণ/প্ৰতাপনাৰায়ণ | |---- | ১৫. | ১৪৬৫ - ১৪৮০ | ১৫ ব | যশনাৰায়ণ | |---- | ১৬. | ১৪৮০- ১৫০০ | ২০ ব | পুৰন্দৰধ্বজপাল | পুৰন্দৰনাৰায়ণ |---- | ১৭. | ১৫০০ - ১৫২২ | ২২ ব | ধৰ্মধ্বজপাল | [[ধীৰনাৰায়ণ]] |---- | ১৮. | ১৫২২ - ১৫২৪ | ২ ব | নীতিপাল/নিত্যপাল | চন্দ্ৰনাৰায়ণ |} ==চুতীয়া ৰজাৰ কমতাপুৰ বিজয়== ==চীনৰ লগত সম্পৰ্ক== ==চুতীয়া ৰাজ্যৰ স্থাপত্য আৰু কীৰ্তিচিহ্ন== ==চুতীয়া-আহোম যুদ্ধ== ১৫১২ চনত চুতীয়াৰ হাবুঙৰ প্ৰদেশৰ পানবাৰী অঞ্চলত চুহুংমুঙে প্ৰৱেশ কৰে আৰু আগতে বামুণীয়া কোঁৱৰক তূলি লোৱা বামুণ পৰিয়ালটোক নিজৰ লগত লয়। বামুণ জনক সোণৰ লগুণ উপহাৰ দি হাতী-ঘাহী অধিকাৰী পাতি নিজৰ লগত লয়। পানবাৰীত থকাৰ সময়ত আহোম ৰজাই সেনা বাহিনীৰ কিছুমানক দিহিং নৈত মাছ ধৰিবলৈ পঠিয়াই। দিহিঙত ডাঙৰ বৰালী ধৰিবলৈ লওঁতে চুতীয়াই আহোম সেনাক দেখে। দিহিং নৈ চুতীয়া আৰু আহোম ৰাজ্যৰ সীমা আছিল, উত্তৰত চুতীয়া ৰাজ্য আৰু দক্ষিণত আহোম ৰাজ্য। চুতীয়াৰ পানীত মাছ ধৰিছে বুলি গম পাই মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাই (সম্ভৱতঃ এইজন দিহিং উপত্যকাৰ শাসনকৰ্তা আছিল) মানু্হ পঠিয়াই। কিন্তু আহোম সকলে মাছৰ লগতে চুতীয়া মানু্হকো ধৰি নিয়ে। এই কথা মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাই ধীৰনাৰায়ণ ৰজাৰ জোৱাঁই নিতাইক জনাই। নীতিপালৰ পৰা ধীৰনাৰায়ণে খবৰ পাই যে আহোম সেনাই দিহিঙৰ সীমা নামানি উত্তৰ পাৰৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ হাবুঙ অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰিছে।<ref>Assam Buranji (SM), p. 9</ref> ===দিখৌ-মুখৰ ৰণ=== ধীৰনাৰায়ণ ৰজাই এই কথা গম পাই যুদ্ধ কৰিবলৈ মন কৰে আৰু ১৫১৩ চনত লুইতে দি আহি দিখৌমুখত কোঠ পাতে। সেই সময়ত দিখৌ মুখ আজিৰ দিনৰ কলিয়াবৰৰ ওচৰত আছিল। চুতীয়া সেনাই দিখৌ মুখ অঞ্চলত পচলা গড় নিৰ্মাণ কৰে। তাৰ পৰা আগ বাঢ়ি আহি চেৰুৱাকটা অঞ্চলৰ নঙকামুঙ বিলৰ পাৰত কোঠ পাতে। চেৰুৱাকটাৰ পৰা এখিনি সেনা বৰনাঁৱত উঠি চিৰা আটি অঞ্চললৈ যায়। চুহুংমুঙে চাও-চুখ্ৰিং আৰু ৰাইলুঙীয়া গোহাঁইক সৈন্য দি চুতীয়াৰ বৰনাঁৱ ধৰিবলৈ সেনা পঠিয়াই। তাৰ পাছত তেওঁ চেৰুৱাকটাৰ চুতীয়া সেনাক আক্ৰমণ কৰে। চুতীয়া সেনাই শত্ৰুৰ শক্তিৰ অনুমান নাপায় যুদ্ধত পৰাজয় হব লগিয়া হয়। এই যুদ্ধত ৪ হাজাৰ চুতীয়া সৈনিক স্বহীদ হয় আৰু ৩ হাজাৰ বন্দী হয়। বন্দী সকলৰ মূৰ কাটি আহোম ৰজাই মুণ্ডমালা বান্ধিলে।<ref>Satsari Assam Buranji, p.57</ref> সাতসৰী বুৰঞ্জীৰ অনুসৰি চুতীয়া সেনা দিখৌমুখৰ পৰা উজাই আহিছিল আৰু ডিব্ৰুমুখৰ তিনিমুণি অঞ্চলত ৫ দিন পুণৰ এখন ৰণ হৈছিল, য'ত মাণিকচন্দ্ৰ বৰুৱা, ৰজাৰ ভায়েক ঢেলা আৰু বৰহুলৈ বৰুৱাই ভাগ লৈছিল। যুদ্ধত মাণিকচন্দ্ৰ বৰুৱাৰ গাত কাড় লাগিছিল আৰু বৰহুলৈ বৰুৱাকে প্ৰমুখ কৰি চুতীয়া সেনা পিছ হুঁহকি শদিয়ালৈ আহিলে। ডিব্ৰুমুখৰ এই যুদ্ধৰ কথা কিন্তু অন্য বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা হোৱা নাই, গতিকে এয়া পাছত হোৱা দিহিংমুখৰ দ্বিতীয়খন ৰণৰ বৰ্ণনাও হ'ব পাৰে যিখনত চুতীয়া সেনা পৰাস্ত হোৱাৰ পাছত আহোম সেনাই ডিব্ৰুমুখত গড় নিৰ্মাণ কৰিছিল। যুদ্ধৰ পৰাজয়ৰ ফলত দিখৌ মুখত বাকী থকা চুতীয়া সেনা সেই অঞ্চলৰ পৰা ঘূৰি আহে আৰু পানবাৰী আহোমৰ হাতলৈ যায়। তাৰ পাছত ১৫১৯ চনত চুহুংমুঙ হাবুঙৰ পৰা দিহিংমুখ অঞ্চল লৈ আহে আৰু তাত এটা কোঠ/দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰে। তেতিয়াৰ দিহিংমুখ আজিৰ দিনৰ পশ্চিম মাজুলী অঞ্চল হয়।<ref>Satsari Assam Buranji, p.57</ref><ref>Goswami, Hemchandra, Purani Assam Buranji, p.40</ref> ===দিহিং-মুখৰ প্ৰথম ৰণ=== ১৫২০ চনত চুতীয়া সেনাই এইবাৰ আকৌ ভটিয়াই আহি আহোমৰ নতুনকৈ নিৰ্মিত দিহিংমুখৰ দুৰ্গ(মৌঙখ্ৰাঙ) আক্ৰমণ কৰে। যুদ্ধত চুতীয়া সেনা জয়ী হয় আৰু আহোম সেনাপতি খেনমোঙক মাৰি আহোম সেনাক সেই অঞ্চলৰ পৰা খেদি পঠিয়াই। ফলত দিহিংমুখৰ কোঠ চুতীয়াৰ হাতলৈ যায়।<ref>Satsari Assam Buranji, p.57</ref><ref>Purani Assam Buranji, p.40</ref> ==চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতন== ===নীতিপালৰ ৰাজত্ব=== ইয়াৰ পাছতে ১৫২২ চনত ধীৰনাৰায়ণ ৰজাই [[হাবুং]] অঞ্চলৰ (বৰ্তমান ঢকুৱাখনা) ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰি সাধনী আৰু নিতাই ৰাজ্য ভাৰ দিয়ে। ৰজা হৈ নিতায়ে নীতিপাল নাম লয়। ৰজা ধীৰনাৰায়ণে ৰাজ্য ভাৰ এৰি জামাতাক যুৱৰাজ পাতি, আপোন পুত্ৰ তিনি বছৰৰ শিশু সাধক নাৰায়ণক নীতিপালৰ হাতত সমৰ্পন কৰি দেশান্তৰিত হয়। সামান্য ‌চুতীয়া ল'ৰা ৰজা হোৱাত ৰাজবংশৰ ৰাজপাট দাবীদাৰ কোঁৱৰসকল স্বাভাৱিকতে ক্ষুণ্ণ ‌হৈ পৰে। এই লোক সকলে নিত্যপালক সিংহাসনচ্যুত কৰিবলৈ ষড়যন্ত্ৰত নামে। এই ষড়যন্ত্ৰৰ মূল নায়ক ধীৰনাৰায়ণ ৰজাৰ ভায়েক সুৰজিৎ ওৰফে সুৰধ্বজপাল আছিল। ষড়যন্ত্ৰ সফল নহ'ল। নীতিপালে তেওঁৰ বিশ্বাসী চোৰাংচোৱাৰ পৰা সকলো কথা জানিব পাৰি ষড়যন্ত্ৰত লিপ্ত বিষয়াক ভাঙি নতুন মন্ত্ৰী বিষয়া নিয়োগ কৰে। পূৰ্ব্বৰ পাত্ৰ মন্ত্ৰী গুচাই সামান্য পাত্ৰ-মন্ত্ৰী পাতি লʼলে। সূৰধ্বজপালক ধৰি আনিবৰ বাবে কাচিতৰা সেনাপতিক পঠায়। কিন্তু সুৰধ্বজ দেশ এৰি পলাই যোৱাত সেই কাম সম্ভৱ নহ'ল। নীতিপালৰ দিনত নাৰায়ণ নামৰ এজন বৰসেনাপতি আৰু ৰঘূবীৰ তথা কাচিতৰা সহসেনাপতি আছিল বুলি জনা যায়। কিন্তু সময়ত নীতিপালৰ শাসন দুৰ্বল হৈ পৰে। পূৰ্বৰ সাধাৰণ বংশৰ লগৰীয়া সকলক ৰাজ্যৰ বিষয়-বাব দিবলৈ ধৰাৰ ফলত সম্ভ্ৰান্ত বংশৰ লোকৰ বিশ্বাস আৰু আনুগত্য হেৰুৱাব লগা হয়। দোষ গুণৰ সুবিচাৰ নকৰি হকে-বিহকে প্ৰজাৰ ওপৰত উৎপীড়ন চলোৱাৰ বাবেই‌ [[নীতিপাল]] প্ৰজাৰ মাজত অনীতিপাল বুলি খ্যাত হৈ পৰে।<ref>Barua, Swarnalata, "Chutia jatir Buranji, p.594.</ref> ===দিহিং-মুখৰ দ্বিতীয় ৰণ=== চুতীয়া ৰাজ্যৰ দুৰৱস্থাৰ বাতৰি আহোম ৰজা [[চুহুন্মুং]]ৰ কাণত পৰিল। ফলত সেই বছৰৰ শেষৰ পিনে(১৫২২ চন) তেওঁ চুতীয়া ৰাজ্য আক্ৰমণ কৰে। প্ৰথমতে মাজুলীৰ নঙকঙমোঙ বীলৰ ওচৰলৈ আহি তেওঁ দিহিঙমুখত(বৰ্তমানৰ পশ্চিম মাজুলী অঞ্চল) কোঠ দি থকা চুতীয়াক আক্ৰমণ কৰিবলৈ সেনা পঠায়। যুদ্ধৰ নেতৃত্বত থকা বৰগোহাঁয়ে চুতীয়া সেনাক দিহিং মুখৰ পৰা পুবলৈ ঠেলি নিয়ে আৰু লাচাই-টাই নামৰ এজনক চুতীয়াৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা বৰ-নাঁৱত উঠাই ৰজাৰ ওচৰলৈ পঠায়। সেই সময়ত ৰজা বীলৰ পৰা আগ বাঢ়ি আহি চেৰুৱাকতা নামৰ অঞ্চল এটাত আছিল। চুহুংমুঙে লাচাই-টাইক যুদ্ধৰ খবৰ লয়। লাচাই-টাই ৰজাক জনাই যে চুতীয়া সৈন্য লুইত(টিলাও) নৈ‌ ওচৰৰ অঞ্চলৰ লগতে ডিব্ৰুমুখৰ(চোপ-নাম-টিফাও) পানীত কোঠ পাতি আছে।<ref>Deodhai Assam Buranji, p. 17.</ref> ইয়াৰ পাছতে হয়টো আগতে উল্লেখ কৰি অহা ডিব্ৰুগড় ৰণখন সংঘটিত হয়। ===ডিব্ৰু-মুখ/ডিব্ৰুগড়ৰ ৰণ=== ১৫২৩ চনৰ কাতি মাহত চুহুংমুঙৰ আদেশত ফ্ৰাচেনমুঙ বৰগোহাঁই আৰু কিঙলুন বুঢ়াগোহাঁই ৰাজমন্ত্ৰীয়ে নিজৰ সমস্ত সৈন্য বাহিনী লয় ডিব্ৰুমুখলৈ আগ বাঢ়ি আহি তাত এটা গড় নিৰ্মাণ কৰে। চুহুংমুঙে চৰাইদেউ লৈ আহি ভগৱানৰ ওচৰত বলি আগ বঢ়ায়। ১৫২৩ চনৰ আঘোণ মাহত চুহুংমুঙে সৈন্য বাহিনী লয় আগ বাঢ়ি চেঁচামুখত কোঠ দিয়ে। নীতিপালে গড় বন্ধাৰ খবৰ পাই শদিয়াৰ পৰা লাৰুপাৰা(বৰ্তমান চাবুৱাৰ ওচৰৰ) লৈ আগ বাঢ়ি আহে। তাৰ পৰা তেওঁ শত্ৰুক দেশৰ পৰা খেদিবলৈ বুঢ়া বৰুৱাৰ নেতৃত্বত ডিব্ৰুমুখ লৈ সৈন্য বাহিনী পঠিয়ায়। সম্ভৱতঃ এজন ডিব্ৰু উপত্যকাৰ শাসনকৰ্তা আছিল। চুতীয়া সেনাপতি জনে ৰজাৰ আদেশ মতে ডিব্ৰুগড় আক্ৰমণ কৰে। আনপিনে চুহুংমুঙেও ডিব্ৰুমুখলৈ আহি যুদ্ধত ভাগ লয়। ফ্ৰাচেনমুঙ বৰগোহাঁই আৰু কিঙলুন বুঢ়াগোহাঁই ৰাজমন্ত্ৰীয়ে একলগ হৈ পথে দি আগ বাঢ়ি চুতীয়াৰ নৌ বাহিনীক আক্ৰমণ কৰে। চুতীয়াৰ নৌ সেনাৰ নেতৃত্বত আছিল কাচিতৰা, চুলুকী চেতিয়া (GC Baruaৰ বুৰঞ্জীত এলেঙী চেতিয়া বুলি কোৱা হৈছে) আৰু বৰপাত্ৰ নামৰ তিনিজন সেনাপতি। বৰপাত্ৰ জন সম্ভৱতঃ সোৱণশিৰি উপত্যকাৰ তথা হাবুঙৰ শাসনকৰ্তা আছিল, যিজনক তামৰ ফলিত হাবুঙাধিপতি বৃহৎ পাত্ৰ বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। কাচিতৰা আছিল লুইত উপত্যকাৰ শাসনকৰ্তা। যুদ্ধত চুতীয়া সেনা পৰাস্ত হয়। পিছ দিনা চুহুংমুঙ ৰজাই গড়ত থকা সকলো মন্ত্ৰী ডাঙৰীয়া আৰু সেনাক লগত লৈ আগ বাঢ়ি সোণাৰী অঞ্চলত (বৰ্তমান কাকপথাৰ অঞ্চল) সোমায়। <ref>Deodhai Assam Buranji, p. 17.</ref> ===নীতিপালৰ সন্ধি প্ৰস্তাৱ=== ইয়াকে দেখি নীতিপালে আহোম ৰজা লৈ কটকীৰ সৈতে কিছুমান উপহাৰ পঠায়। উপহাৰ সমূহৰ মাজত আছিল সোণৰ কাণফুলী/থুৰীয়া(তং-ৰু-খাম), সোণোৱালী‌ মেখেলা(চিন-খাম), কপাহী কাপোৰ(ফ্ৰা-নোন), শৰাই/মাইহাং (ফোন), পাটি, ইত্যাদি। সকলো উপহাৰ গ্ৰহণ কৰিও চুহুংমুঙে চুতীয়া ৰাজ সম্পদ(সোণ-ৰুপৰ মেকুৰী, সোণ-ৰুপৰ ছত্ৰ, ৰাজকীয় খাট আৰু ৰাজ দণ্ড), ১০টা দতাল হাতী, এজনী মাখুন্দী হাতী আৰু এজনী ছোৱালী বিচাৰি পঠায়। নীতিপালে ছোৱালী আৰু হাতী দিবলৈ মান্তি হয় যদিও ৰাজকীয় সম্পদ পূৰ্বপুৰুষৰ সম্পত্তি বুলি দিবলৈ নিবিচাৰে। ইয়াৰ বিপৰীতে এক মাহৰ পাছত সোণ-ৰুপৰ জাপি (কোপ-খাম-ঙেন), সোণৰ আঙঠি (খোপ-খাম), সোণৰ তোম (লিউ-খাম), সোণৰ ছত্ৰ (চাং-খাম), সোণৰ খাৰু (মাউ-খাম), সোণৰ থগা (খু-টিন-খাম), হাতী, ঘোঁৰা, হাতীৰ দাতৰ পাটি, কটাৰী আৰু পানীকমলী কাপোৰ দি পঠায়। সমান্তৰাল ভাৱে নীতিপালে লুইতৰ পাৰত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিবলৈ লয় আৰু তাতে থাকে। দুৰ্গ নিৰ্মাণৰ কথা শুনি, ৰাজসম্পদ নাপায় আৰু লগতে উপহাৰৰ মাজত কটাৰী দেখি চুহুংমুঙ ৰজাই শদিয়াপুৰ আক্ৰমণ কৰিবলৈ নিৰ্ণয় কৰে।<ref>Deodhai Assam Buranji, p. 18.</ref> ===শদিয়াৰ ৰণ=== ১৫২৪ চনৰ বহাগত লুইত নৈ পাৰ হৈ শদিয়া(সধয়াপুৰ) আক্ৰমণ কৰে। [[ব'হাগ বিহু|ব'হাগ মাহৰ বিহুৰ দিনা]] [[শদিয়া]] আক্ৰমণ কৰা হৈছিল। বিহুৰ দিনা শদিয়াৰ চাৰি শালত বৰ-বলি আয়োজন কৰা হয়, যʼত [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]] পূজাৰীৰ বাহিৰে অন্য লোকে হাতত অস্ত্ৰ লোৱাতো বৰ্জিত আছিল। আজিও এই বৰবলিৰ নিয়ম শদিয়া অঞ্চলৰ থান সমূহত পালন কৰা হয়। সেই সময়ত সৌমাৰ খণ্ডত একমাত্ৰ চুতীয়া সকলৰ মাজত হে খাৰ-বাৰুদ বা হিলৈ-বৰটোপৰ প্ৰচলন আছিল। সেই বাবে হয়তো আক্ৰমণকাৰী সকলে বিহুৰ বতৰত আক্ৰমণ কৰিবলৈ নিৰ্ণয় কৰি লৈছিল। বুৰঞ্জী সমূহৰ মতে সেই সময়ত নীতিপালে পুখুৰী এটাও খন্দাই আছিল। শদিয়াৰ দুৰ্গত কৰা আক্ৰমণ সহিব নোৱাৰি নীতিপাল চন্দনগিৰি লৈ গুচি আহে আৰু কাচিতৰা দৈথাং পৰ্বতত উঠে।<ref>Deodhai Assam Buranji, p. 19.</ref> ===চন্দনগিৰি আৰু দৈথাং পৰ্বতৰ ৰণ=== চুহুংমুঙে শদিয়াৰ বৰনগৰত থাকি ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁই আৰু কিঙলুন ৰাজমন্ত্ৰীক(বুঢ়াগোহাঁই) চন্দনগিৰি লৈ আক্ৰমণ কৰিবলৈ পঠায়। আনহাতে কনচেং ধনুদাৰী গোহাঁইক (চাও-চঙ কুঙ-ৰিণ) কাচিতৰাৰ লগত যুঁজিবলৈ দৈথাং পৰ্বতলৈ পঠায়। ইফালে চুতীয়া ৰজাৰ তামুলী গজৰাই বৰুৱাক আহোম বাহিনীয়ে বন্দী কৰে‌ আৰু চুতীয়া ৰজা ৰাণীৰ আত্মগোপন স্থান প্ৰকাশ কৰিবলৈ বাধ্য হয়।<ref>Bhuyan, S.K.,''Assam Buranji(SM)'',p.10</ref> পিছত তেওঁ আহোম বিষয়াসকলক জনাইছিল যে চুতীয়া ৰজা ৰাণীয়ে চন্দনগিৰিৰ এটা পাহাৰীয়া নৈৰ ওচৰত আশ্ৰয় লৈছে। চন্দনগিৰি পৰ্বতত উঠিবৰ কাৰণে আহোম সেনাই আপ্ৰাণ চেষ্টা চলাইও সফল নহয়। চুতীয়া সেনাই ওপৰৰ পৰা শিল বগৰাই আৰু দলিয়াই বহুতো আক্ৰমণকাৰীৰ বধ কৰে। সাতসৰী আৰু অসম বুৰঞ্জীৰ (SM)ৰ পৰা জনা যায় যে সেই সময়ত [[সতী সাধনী|সাধনী ৰাণী]] গৰ্ভৱতী আছিল। লগতে আছিল তেওঁৰ ১২-১৩ বছৰীয়া পুত্ৰ। সাধনীৰ লগৰ ১২০ গৰাকী কুঁৱৰীয়েও শিলা কুচাই বিৰোধী পক্ষৰ সৈনিকক মাৰে। আহোম সৈন্য চন্দনগিৰি পৰ্বতত উঠিবলৈ সক্ষম নহৈ পিছুৱাই আহিব লগাত পৰে আৰু এজন চুতীয়া সৈনিকক লগত ধৰি আনে। ইয়াৰ পাছত আক্ৰমণকাৰী সকলে ৰননীতি কৰি পৰ্বতৰ তিনিফালে বেৰি ধৰিব লয়। ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁই কিছু লোকক ঘিলা গছত উঠি [[ঢোল]] বজাবলৈ আদেশ দিয়ে। হয়তো এই সকল আগতে ধৰি অনা‌ চুতীয়া বন্দী আছিল। আগৰ দিনত ঢোল বজোৱাটো যুদ্ধত জয়ৰ প্ৰতীক আছিল। ঢোল বজাই বিজয়ৰ কথা জনাই দিয়া হয়। সেই বাবে পাহাৰৰ ওপৰত উঠি থকা ৰজা ৰাণীয়ে বিহুৰ বতৰত ঢোলৰ মাত শুনি বাহিৰলৈ উলাই আহে আৰু তিনিও ফালৰ পৰা শত্ৰুৰ আক্ৰমণৰ বলি হয়। নীতিপালে শত্ৰুৰ গালৈ কাড় মাৰিবলৈ লয় যদিও বিৰোধী পক্ষৰ জানমোঙখাম হাতীবৰুৱাৰ (ফু-কে-চং) কাড় লাগি মৃত্যু বৰণ কৰে। সাধনীয়ে নিজৰ মহিলা সৈন্য বাহিনীক লগত লয় যুঁজ দিয়ে যদিও শেষত পৰাস্ত হৈ চন্দনগিৰিৰ পৰা জাপ মাৰে। প্ৰায় সংখ্যক বুৰঞ্জীত সাধনীয়ে আত্মবলিদান কৰিছিল বুলি আছে যদিও গোপাল চন্দ্ৰ বৰবৰুৱাৰ টাই ভাষাৰ বুৰঞ্জীত ৰাণীৰ (নাঙ-লুং) গাত যাঠি লাগিছিল বুলি উল্লেখ আছে। যিকি নহওক এই তথ্য পৰাও ৰানী সাধনীয়ে আত্মসমৰ্পণ নকৰি শত্ৰুৰ বিৰুদ্ধে যুঁজ দিয়াৰ কথাহে পোহৰলৈ আনে, কাৰণ আত্মসমৰ্পণ কৰা হ'লে তেওঁক যাঠি মাৰি আক্ৰমণ কৰা নহ'ল হয়। আনপিনে কাচিতৰাক কনচেঙে দৈথাং পৰ্বতত পৰাস্ত কৰে। <ref>Deodhai Assam Buranji, p. 19.</ref> [[File:Statue of Queen Sadhani Narayan.jpg|thumb|চুতীয়া বংশৰ শেষ ৰাণী বীৰাঙ্গনা সাধনী নাৰায়ণীৰ প্ৰতিমূর্তি]] ==ৰাজ্য পতনৰ পৰবৰ্তী পৰিস্থিতি== চুতীয়া ৰজা নীতিপাল, তেওঁৰ পুত্ৰ আৰু কাচিতৰা তিনিওৰে মূৰ চন্দগিৰি আৰু দৈথাঙৰ পৰা কাটি আনি শদিয়াত থকা চুহুংমুঙৰ আগত প্ৰস্তুত কৰা হয়। দেওধাই বুৰঞ্জীৰ মতে সাধনীৰ মূৰটো কাটি অনা হৈছিল। ৰজা আৰু পুত্ৰৰ মূৰ কেইটা নচোৱাই পৰ্বতত মুণ্ডামালা বান্ধি শেষত চৰাইদেউৰ শালৰ খটখটিত পোতি থোৱা হয়। অসম বুৰঞ্জী(SM)ৰ মতে আহোম সেনাই সাধনীৰ মৃত শৰীৰৰ পৰা কঁকালত পিন্ধা সোণৰ কঙ্কালি লয় আনি শদিয়াৰ থানলৈ আনিছিল, কিন্তু তাত কিছুমান চুতীয়াই আক্ৰমণ কৰি লাপিত ফাংত্যাং দেওধাই নামৰ এজনক বধ কৰিছিল। Edward Gaitৰ‌ A History of Assamত উল্লেখ কৰা‌ মতে ৰাণীৰ মৃত্যু যাঠী লাগ হৈছিল। GC Baruaৰ Ahom Buranjiত ৰাণীৰ(নাঙ-লুং) বিষয়ে দিয়া আছে যদিও এই অংশৰ অনুবাদ দিয়া হোৱা নাই। অংশটোত "টিং" শব্দৰ উল্লেখ চাই ক'ব পাৰি যে ইয়াতো ৰাণীৰ গাত "যাঠী" লগাৰ কথাই উল্লেখ আছে। "পুৰণি অসম বুৰঞ্জীৰ অনুসৰি কোঁৱৰী কিছুমানক কাটিছিল আৰু কিছুমানক ধৰি আনিছিল<ref>Goswami, Hemchandra,"Purani Assam Buranji, p. 42</ref>। অন্য বুৰঞ্জী সমূহত এই অংশত ৰানী সাধনীৰ(নাঙ-লুং) কথ উল্লেখ কৰা হোৱা নাই। ===চুতীয়া ৰাজ্যত পোৱা সম্পদ=== চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰা কমাৰ, সোণাৰি, কমাৰ, কুমাৰ, কহাৰ, তাতি, খনিকৰ, বাঢ়ৈ, বামুণ, কায়স্থ, গণক, কলিতা, ইত্যাদি বহুতো ভিন্ন ভিন্ন‌‌ বৃক্তিকৰ লোক পোৱা‌ গৈছিল। ইয়াৰ বহুতো লোকক ৰজাই নিজৰ ৰাজধানী লৈ লয় আনে।‌ চুতীয়াৰ বাহিৰে মিচিং‌,‌ দেউৰী, কিছু মৰাণ আৰু কোচ জনগোষ্ঠীৰ লোকো চুতীয়া ৰাজ্যৰ নাগৰিক আছিল। তাৰে চুতীয়া ৰাজ্যৰ মিচিং সকলক "চুতীয়া মিৰি" কোৱা‌ হৈছিল যি‌ সকল আজিৰ দিনৰ বাৰগাম মিচিং যেনে দলে, পেগু, পায়েং, টাইদ, ইত্যাদি। চুতীয়া ৰজাৰ শুকান মাংসৰ ভৰালী জন কোচ লোক আছিল। তিনি হাজাৰ চুতীয়া কমাৰক চুহুংমুঙ ৰজাই যোৰহাট জিলাৰ বছাৰ পিনে আৰু তাৰে উজনি অঞ্চলত বহুৱাইছিল<ref>Sarma, Benudhar, ''Maniram Dewan, p.287</ref>। বন্দী হোৱা লোকৰ পৰা বিভিন্ন "চেতিয়া" খেল/বংশও সৃষ্টি কৰা হয়। ইয়াৰ বাহিৰে শদিয়াত বহুতো সম্পদ যেনে সোণৰ মাইহাং, কেকুৰা দোলা,‌‌ কলাই খাৰ,‌‌ সোণৰ তিনিচুকীয়া সিংহাসন, খাট, ভোগজৰা, বেলা, জাপি, পিকদান, আৰোৱান, দবা, কালি, হিলৈ, বৰটোপ (মিঠাহুলোং),‌ হিলৈ-তোলা চৰা নাও, চুতীয়া ধেনু, বৰধেনু, বাৰু-বৰ্চা, ইত্যাদি পোৱা গৈছিল। বহুতো ঘোৰা, গৰু-মʼহ আৰু হাতীও লাভ কৰা হৈছিল। সম্পদ সমূহ শদিয়াৰ পৰা দিহিং নৈয়ে দি ৰাজধানী‌ লৈ অনা হয় ‌আৰু পাছলৈ চাৰিং অঞ্চলত ৰখা হয়। এখিনি চুতীয়া লোকক চাৰিঙত পাতি নাওবৈচা খেল সৃষ্টি কৰে,‌ য'ৰ পৰা পাছলৈ শেনচোৱা, তাঙোন ধৰা, বচোৱাল বোৱা, ইত্যাদি খেলৰ সৃষ্টি হয়। এই নাওবৈচা সকলে চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰা পোৱা চৰানাও চলাই। একেধৰণে এখিনি লোকক লয় হিলৈধাৰী ফৈদ গঠন কৰা হৈছিল। চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা পাছত আহোম সকলে প্ৰথম বাৰৰ বাবে মিৰি, মিচিমি, আবৰ, দফলা, ইত্যাদি পাহাৰীয়া জাতিৰ সম্পৰ্কত আহে।<ref>Satsari Assam Buranji,p.14, 61</ref> ===চুতীয়া ভূমিৰ বিতৰণ=== শদিয়া ৰাজধানী শাসন কৰিবলৈ ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁইক তিনিশ সৈনিক দিয়া হৈছিল। শদিয়া আৰু দিহিং অঞ্চলত নতুনকৈ আহোম ৰাজ্যৰ মানুহ আনি থাকিবলৈ দিয়া হয়। ‌চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰদেশ সমূহ ভাল দৰে শাসন কৰিবলৈ বহুতো নতুন পদবী সৃষ্টি কৰা হয়। ১৫২৬ চনত চাওচেং কুঙৰিন (ধনুধৰিয়া গোহাঁই)‌ কনচেঙক থাওমৌঙ মৌঙ-তেও (ভটিয়লীয়া গোহাঁই বা নামনিয়াল সন্দিকৈ<ref>Satsari Buranji, p.62</ref>) পতা হয়। এইজনক হাবুঙ অঞ্চলত ৰখা হয় আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰৰ বিশ্বনাথৰ, লখিমপুৰ আৰু ধেমাজি শাসন কৰিবলৈ দিয়া হয়।‌ একেই বছৰতে থাওমৌঙ বানলুং (বানলুঙীয়া গোহাঁই) খেওখেনক থাওমৌঙ লৌঙ-ক্লং (দিহিঙীয়া গোহাঁই)‌ পতা‌ হয়। সেই‌ সময়ত দিহিং নৈ পাটকাইৰ পৰা ডিগবৈ, দিহিং-পাটকাই অৰণ্য, তিপাম,‌ নাহৰকটীয়া, মৰাণহাট, চেপন, বকতা, চৰগুৱা হৈ ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰৰ সমান্তৰাল ভাৱে বৈ গৈ পশ্চিম মাজুলী/বোকাখাত অঞ্চলত ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰত পাৰিছিল। এইজন গোহাঁইক দিহিং প্ৰদেশ অৰ্থাৎ মাজুলী, উত্তৰ শিৱসাগৰ, ডিব্ৰুগড় আৰু দক্ষিণ তিনিচুকীয়া লৈকে শাসন‌ কৰিবলৈ দিয়া হয়। ১৫২৬ চনত হোৱা চুতীয়া বিদ্ৰোহৰ ফলত ডিব্ৰুগড়ত নতুন এখন প্ৰদেশ গঠন কৰি ১৫২৭ত চাওলুং চুলিঙক শাসনকৰ্তা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়, যাতে ১৫২৬ৰ দৰে শদিয়া অঞ্চলত পুনৰ বিদ্ৰোহ হ'লে ডিব্ৰু প্ৰদেশৰ সেনাই শদিয়া বাহিনীৰ সহযোগ কৰিব পাৰে। ইয়াৰ উপৰিও একেই‌ সময়তে কিংলুন বুঢ়াগোহাঁইক "থাও-মুঙ-বঙেন" পাতি তিনিচুকীয়া অঞ্চল শাসন(সোণাৰীৰ পৰা লুইতৰ লৈকে) কৰিবলৈ দিয়া হয়। শদিয়াৰ মহং (নগা পাহাৰৰ মহঙতকৈ পৃথক) অঞ্চলৰ লোণৰ খাট ৰক্ষা কৰিবলৈ "থাও-মুঙ-বক্লাঙ" বা‌ হাটখোৱা গোহাঁই নিযুক্ত কৰা হৈছিল। বুৰঞ্জীৰ পৰা জনা যায় যে ১৫২৯ চনত হোৱা চুতীয়া বিদ্ৰোহত দুয়োজন গোহাঁই (ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোঁহাই আৰু কিংলুন বুঢ়াগোহাঁই) একেলগে শদিয়া-তিনিচুকীয়া অঞ্চলতে শাসন কৰি আছিল। একেই বছৰৰে(১৫২৭) শেষৰ পিনে কনচেঙক ভটিয়লীয়া গোহাঁইৰ পৰা নতুন পদবী‌ "চাও-চেঙলুং"‌(ৰাজমন্ত্ৰী) দিয়া হয়<ref>Barua, Gopal Chandra, ''Ahom Buranji'', p.61</ref>। পূৰ্বতে ৰাজমন্ত্ৰী পদবীটো বৰগোঁহাই বা বুঢ়াগোহাঁই এজনক দিয়া হৈছিল। ৰাজমন্ত্ৰী পাতি চুহুংমুঙে কনচেঙক দুয়োজন‌ গোহাঁইৰ লগত একেই শাৰিতে ৰাখি সমমৰ্যাদা দিছিল। চুতীয়াৰ বৰপাত্ৰ পদবীটো চুহুংমুঙৰ‌ দিনটো অব্যাহত আছিল। চুক্লেংমুঙ(চুহুংমুঙৰ পুত্ৰ) ৰজাৰ দিনত চুতীয়াৰ বৰপাত্ৰ এজনৰ সমৰ্থন পাই হাবুঙৰ ব্ৰাহ্মণ মুখিয়াল এজনে বিদ্ৰোহ কৰে। ফলত যুদ্ধ এখন হয় য'ত বৰপাত্ৰ জনৰ মৃত্যু হয় আৰু ব্ৰাহ্মণজন বেহাৰলৈ পলাই যায়<ref> সুকুমাৰ মহন্তৰ ঘৰত পোৱা অসম বুৰঞ্জী, ২৫ পৃষ্ঠাত আছে-"সেই সময়ত ৰজা দাই ধৰিলে, বোলে-'চুটিয়া মাৰি ভূঞা বিলাকক মাৰি-কাটি বুপা ৰজায়ে ময়েহে ৰাজ্য লৈছো। বামুণে যে ৰজা‌ হয় চুটিয়াৰ বৰপাত্ৰকনো কিহলৈ থৈছোঁ?' এহি বুলি বৰপাত্ৰক মাৰিলে, বামুণকো ‌মাৰিব চালে, সপুত্ৰবান্ধৱে বেহাৰলৈ পলাই গেʼল। " </ref>। এই বৰপাত্ৰ জন হয়টো পুৰণি চুতীয়া বৰপাত্ৰ জনেই আছিল (ডিব্ৰাৰুগড় ৰণত আত্মসমৰ্পণ কৰিব পাৰে) বা‌ একেই পৰিয়ালৰ লোক আছিল‌‌। তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছতে হয়টো "চাও-চেঙলুং" আৰু "বৰপাত্ৰ" উপাধি দুটা মিলি "বৰপাত্ৰগোঁহাই" হিচাপে জনাজাত হয়।<ref>[https://www.jstor.org/stable/3516963?read-now=1&seq=18#page_scan_tab_contents Guha, Amalendu, ''The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)'',p. 20,''It appears that the noble designation of Barpatragohain was borrowed from the civil list of Habung where the local ruler, a dependent of the Chutia king, had the title of Vrihatpatra''.]</ref> এই‌ সকলো কথাৰ পৰা সহজে ধৰিব পাৰি যে চুহুংমুঙে পূৰ্বৰ চুতীয়া বিষয়া সকলৰ ঠাইতেই একো একোটা নতুন পদবী গঠন কৰিছিল। চুতীয়া বৰপাত্ৰৰ ঠাইত প্ৰথমতে ভটিয়লীয়া গোহাঁই আৰু পাছলৈ বৰপাত্ৰ গোহাঁই, মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাৰ ঠাইত দিহিঙীয়া গোহাঁই, ডিব্ৰুৰ বুঢ়া বৰুৱাৰ ঠাইত চাওলুং চুলিঙ আৰু শদিয়া-তিনিচুকীয়াত কাচিতৰা বৰুৱা বা ৰজাৰ ঠাইত দুয়ো প্ৰমুখ গোহাঁই। ইয়াৰ পাছত দিহিঙৰ পাৰৰ বকতাত নতুন ৰাজধানী এখন নিৰ্মাণ কৰা হয়।<ref>Ahom Buranji(GC Barua), p.64</ref> [[File:Old course of Dihing river.jpg|thumb|মেপত দিহিং নৈৰ‌ ১৬ শতিকাৰ পুৰণি সুতি দেখোৱা হৈছে। এই সময়ত চৰগুৱা, বকতা, নামৰূপ আৰু তিপাম দিহিঙৰ দক্ষিণ পাৰত অৱস্থিত আছিল]] ==চুতীয়া বিদ্ৰোহ== ১৫২৪ চনত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতন হৈছিল যদিও চুতীয়া সকলৰ মনৰ পৰা স্বাধীনতা আৰু স্বৰাজৰ আশা নাইকিয়া হৈ যোৱা নাছিল। চিৰদিন স্বাধীন হৈ থকা চুতীয়া সকলে বীৰাঙ্গণা ৰাণী সাধনীৰ আত্মোৎসৰ্গৰ কথা সোঁৱৰি পুনৰ জাগ্ৰত হৈ উঠিল আৰু বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰিলে। এই বিদ্ৰোহ ১৫২৭ চনৰ পৰা ১৭০০ শতিকাৰ শেষ ভাগৰ লৈকে চলিছিল। ১৭৭০ দখকৰ মায়ামৰা বিদ্ৰোহে জাতিটোৰ শেষ বিদ্ৰোহ বুলি কব পাৰি যাৰ ফলত সকলো নহলেও এটা অংশয়ে স্বাধীন হৈ নিজৰ ৰাজ্য গঠন কৰিছিল। চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজধানী শদিয়া ধ্বংস হোৱাৰ ফলত বহুতো ৰাজকোঁৱৰ আৰু সম্ভ্ৰান্ত পৰিয়ালৰ লোকে পাহাৰীয়া মিচিং, মিচিমি জাতিৰ লোক সকলৰ মাজত আশ্ৰয় লৈছিল আৰু প্ৰথম বিদ্ৰোহ এই সকল লোকে আৰম্ভ কৰিছিল। এই কথা কোচ ৰজা সকলৰ দৰং ৰাজ বংশাৱলীতো উল্লেখ কৰা হৈছে। <poem>"পূৰ্বে চুটিয়াৰ ৰজা সিঠাৱে আছিল। অন্যায়ে অসম ছল কৰিয়া মাৰিলে॥ যিমতে মাৰিল তাৰ শুনিয়ো কাহিনী। বলে নপাৰিয়া স্বৰ্গী ৰাজা মনে গুণি॥ ৩৬৪ ... তাৰ পুত্ৰ ভাই যত সকলে পলাইল। মিৰি মিচিমিত পশি প্ৰাণক ৰাখিলা॥ চুটিয়াৰ ৰাজাক মাৰিয়া ছলে বলে। লৈলা সেহি ৰাজ্যক অসমে কৌতূহলে॥ ৩৭১</poem> ===১৫২৬ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া=== চুতীয়া সকলে প্ৰথম বিদ্ৰোহ ১৫২৬ চনৰ ফাগুন মাহত ৰাজধানী শদিয়াত ঘোষণা কৰিছিল, অৰ্থাৎ ৰাজ্য পতনৰ ৩ বছৰৰ পাছত। বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ আৰু ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইক সহযোগ কৰিবলৈ দিহিঙীয়া গোহাঁইক পঠিওৱা হৈছিল। যুদ্ধত বিদ্ৰোহী সকলৰ হাতত ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইৰ হাতী প্লাইপাম আৰু দিহিঙীয়া গোহাঁই মৰা পৰিছিল। কিন্তু শেষ পৰ্যায়ত বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হৈ উভতি যাবলৈ বাধ্য হ'ল। এই বিদ্ৰোহৰ ফলত চুহুংমুঙ ৰজাই বহুতো প্ৰশাসনীয় পৰিবৰ্তন কৰিবলৈ বাধ্য হৈছিল। ১৫২৭ চনৰ জেঠ মাহত, ডিব্ৰুগড় অঞ্চলত নতুন এখন প্ৰদেশ গঠন কৰি তাত চাওলুং চুলিঙক শাসনকৰ্তা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হৈছিল, যাতে শদিয়া অঞ্চলত পুনৰ বিদ্ৰোহ হ'লে ডিব্ৰু প্ৰদেশৰ সেনাই শদিয়া বাহিনীৰ সহযোগ কৰিব পাৰে। ইয়াৰ উপৰিও কিংলুন বুঢ়াগোহাঁইক "থাও-মুঙ-বঙেন" পাতি পশ্চিম শদিয়া অঞ্চলত (তিনিচুকীয়াৰ সোণাৰিৰ(কাংখাম) পৰা লুহিত নদীৰ গুৰি লৈকে) শাসন কৰিবলৈ দিয়া হ'ল। ===১৫২৯ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া=== প্ৰথম বিদ্ৰোহৰ দুবছৰ পাছতে ১৫২৯ চনৰ পুহ মাহত শদিয়াৰ চুতীয়া সকলে আকৌ মুৰ দাঙি উঠিলে। এইবাৰ চুহুংমুঙ ৰজাই ফ্ৰাচেংমুঙক সহযোগ কৰিবলৈ চাও চুক্লান (তিপামৰ পৰা) আৰু কিংলুনক সহযোগ কৰিবলৈ চাওলুং চুলিঙক (ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা) পঠিয়ালে। ইয়াৰ পাছত চুহুংমুঙে চুক্লেংমুঙ ৰাজকোঁৱৰক ৰাজধানীত ৰাখি সকলো বিষয়ববীয়াৰ সৈতে নিজে শদিয়া আহি উপস্থিত হয়। লুহিতৰ পাৰত, ডিবাং নৈৰ পাৰত, মাৰানকাও, চন্দনগিৰি পৰ্বত, দৈথাং পৰ্বত, ইত্যাদি বিভিন্ন ঠাইত কেইবাখনো যুদ্ধ হয়। প্ৰথম পৰ্যায়ত বিদ্ৰোহী সকলে চাও চুলিঙক ধৰি নিবলৈ সক্ষম হৈছিল কিন্তু পাছৰ পৰ্যায়ত এৰি দিলে। বহু মাহ যুদ্ধ লগা পাছত শেষত বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হ'ল। যুদ্ধত লাভ কৰা সকলো ধন আৰু সম্পত্তি ৰজা আৰু মন্ত্ৰী সকলে নিজৰ মাজতে ভাগ কৰি ল'লে আৰু ৰজাই বৰগোহাঁই আৰু বুঢ়াগোহাঁইক শদিয়াত ৰাখি নিজে ৰাজধানী লৈ ঘূৰি গ'ল। ===১৫৪২ চনৰ বিদ্ৰোহ, দিচাং নৈৰ পাৰত=== চুতীয়া সকলে পুনৰ বাৰ ১৫৪২ চনত ৰজা চুক্লেংমুঙৰ দিনত বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰে কৰিছিল। এইবাৰ ১৫৪২ চনৰ বহাগ মাহত ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে শিৱসাগৰৰ দিচাং নৈৰ ওচৰত আহোম মন্ত্ৰী চেং-হাননক পৰাস্ত কৰি স্বৰাজ ঘোষণা কৰে। কিন্তু ইয়াৰ পাছতে চুক্লেংমুঙে চাওলুং তিমাক বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ পঠিয়াই আৰু দুবছৰ লৈকে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ বিভিন্ন অঞ্চল ধ্বংস কৰে যাতে কোনো চুতীয়া সকলে পুনৰ বিদ্ৰোহ কৰিবলৈ সাহস নকৰে। ===১৫৫০ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া=== ১৫৫০ চনত শদিয়াখোৱা গোহাঁইৰ মৃত্যুৰ পাছত, কংসপাত্ৰ নামৰ চুতীয়া নায়ক এজনে শদিয়াত বিদ্ৰোহ কৰি নিজকে ৰজা বুলি ঘোষণা কৰিছিল। আহোম ৰাজ্যৰ বহুতো ৰাজকোঁৱৰে তেওঁক সহযোগ কৰিছিল আৰু শদিয়াত উপস্থিত হৈ আহোম ৰজাৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ কৰিবলৈ সাজু হৈছিল। এই যুদ্ধ ৩ বছৰ লৈকে চলিছিল আৰু শেষত কংসপাত্ৰৰ লগতে বহুতো চুতীয়াই মৃত্যু বৰণ কৰিছিল। ৰাজকোঁৱৰ সকলৰ ভিতৰত কিছুমানৰ মৃত্যু হৈছিল আৰু বাকী থকা সকলক বন্দী বনাই পাছলৈ চাৰিঙত থাকিবলৈ দিয়া হৈছিল। ===১৫৬৫ চনৰ বিদ্ৰোহ, নামৰূপ আৰু খেৰাম=== ১৫৬৫ চনৰ মাঘ মাহত ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰি নামৰূপ আৰু খেৰাম(বৰ্তমান ডিব্ৰুগড়ৰৰ খেৰেমীয়া) অঞ্চলৰ আহোম গাঁও সমূহ আক্ৰমণ কৰি লুণ্ঠন কৰিছিল। ৰজাই বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ চাওলুং তিপামক পঠিয়াইছিল। বিদ্ৰোহী সকলৰ লগত হোৱা যুদ্ধত চাওলুং তিমাৰ হাতী আহত হৈছিল যাৰ বাবে তেওঁ যুদ্ধ এৰি দিহিং পাৰ হৈ উভতি আহে। ইয়াৰ পাছত বিদ্ৰোহৰ কি পৰিণতি হ'ল গম পোৱা নাযায়। সম্ভৱতঃ পাছলৈ বিদ্ৰোহ দমন কৰা হৈছিল। ===১৫৭২ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া=== ১৫৭২ চনত পুনৰ বাব চুতীয়া সেনাপতি এজনৰ নেতৃত্বত শদিয়া অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে মুৰ দাঙি উঠে। বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ চাওলুং চাৰিং, চাওফ্ৰাংমুঙ বৰগোহাঁই, শদিয়া খোৱা গোঁহাই, ইত্যাদি বহুতো বিষয়ববীয়াক পঠিওৱা হৈছিল। আহোম সেনাৰ তুলনাত বিদ্ৰোহী সকলৰ সংখ্যা কম থকাৰ বাবে বিদ্ৰোহী সকল কানচাই আৰু পুখুৰীখনা নামৰ অঞ্চল লৈ আতঁৰি আহিছিল আৰু সেই অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলৰ সহযোগত পুনৰ ৰণ কৰিছিল। কিন্তু দুৰ্ভাগ্যবশতঃ বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হৈছিল। চুতীয়া সেনাপতি, কানচাইৰ মুখিয়াল আৰু অন্য বহুতো চুতীয়া সৈন্যক বন্দী বনাই ৰাজধানী লৈ লয় অনা হৈছিল। ===১৬৬৫ চনৰ বিদ্ৰোহ, উত্তৰ পাৰ=== ১৬৬৫ চনত আহোম সেনা নগা সকলৰ লগত হোৱা যুদ্ধত ব্যস্ত আছিল। এই সুযোগ লয়, উত্তৰ পাৰৰ লখিমপুৰৰ এখিনি চুতীয়া লোকে মিৰি আৰু দফলা লোকৰ লগত মিলি বিদ্ৰোহ কৰিছিল। কিন্তু বিদ্ৰোহ সফল নহ'ল। ===১৬৭৩ চনৰ বিদ্ৰোহ, উত্তৰ পাৰ=== ১৬৭৩ চনত ধেমাজি অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰি ৰূপা(বৰ্তমানৰ ৰূপহী) আৰু ডিমৌ(বৰ্তমানৰ ধেমাজিৰ ডিমৌ) মিৰি সকলে আহোম ৰজাক কৰ হিচাপে দিয়া মাৰ নাও তোলাই লৈ গৈছিল। এই কথা শুনি আহোম ৰজাই চুতীয়া অঞ্চললৈ কটকী পঠিয়াই নাও সমূহ ঘূৰাই দিবলৈ আদেশ কৰিছিল, কিন্তু চুতীয়া সকলে আদেশ নামানিলে। ইয়াৰ পাছত সকলো চুতীয়া দেউলীয়া নামৰ গাঁৱ এখনত একগোট হৈছিল। কটকীৰ খবৰ পাই আহোম ৰজাই তিনিমুখিয়া অঞ্চলত থকা নাৰাই নামৰ চুতীয়া বিদ্ৰোহী নেতা জনক ধৰি আনিবলৈ সৈনিক পঠিয়ালে। ইয়াৰ পাছত ৰজাই শদিয়াখোৱা গোঁহাই আৰু মৰঙ্গীখোৱা গোহাঁইক চেঁচামুখত গড় নিৰ্মাণ কৰি যুদ্ধৰ বাবে সাজু হ'বলৈ আদেশ দিলে। দিহিং নদীৰ পাৰত আন এটা গড় নিৰ্মাণ কৰা হ'ল। তাৰ পাছত আহোম সেনাই দিহিং পাৰ হৈ মাজুলী হৈ চুতীয়া গাঁৱলৈ আগ বাঢ়ি আহিল। চুতীয়া সকলেও হাতত ধেনু-কাড় লয় দেউলীয়া গাঁৱৰ পৰা মিৰি গাঁৱ এখনলৈ আগ বাঢ়ি আহিলে। আহোম ৰজাই পুনৰ চুতীয়া সকলৰ ওচৰলৈ কটকী পঠিয়াইলে। চুতীয়া বৰুৱা জনে অৱশেষত বশ্যতা স্বীকাৰ কৰিলে, কিন্তু নিজৰ গৰু-ছাগলী, হাঁহ-কুকুৰ, ইত্যাদি সকলো হেৰুৱালে। নাৰাই আৰু অন্য চুতীয়া বিদ্ৰোহী নেতা সকলক মদ্যপান কৰোৱাই পুনৰ বিদ্ৰোহ নকৰিবলৈ প্ৰতিজ্ঞা কৰালে। সবল আৰু শক্তিশালী চুতীয়া সৈনিক সকলৰ বন্দী বনোৱা হ'ল আৰু অন্য চুতীয়া সকলক প্ৰতি বছৰে কৰ হিচাপে নাও দিবলৈ আদেশ দিয়া হ'ল। ===১৭৬৯-১৮০৫ চনৰ মায়ামৰা বিদ্ৰোহ=== মায়ামৰা ধৰ্মীয় চুতীয়া সকলে ১৭৬৯ চনত আহোম ৰাজ্যৰ বিৰুদ্ধে বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰি ১৭৯১ লৈকে বেংমৰা নামৰ পৃথক ৰাজ্য এখন গঠন কৰিছিল। মায়ামৰা বিদ্ৰোহত ভাগ লোৱা জনগোষ্ঠী সমূহৰ মাজত দ্বিতীয় সৰ্বাধিক লোক চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ আছিল। বেংমৰা ৰাজ্যৰ ৰজা সৰ্বানন্দ সিংহ বীৰপালৰ বংশৰ বুৰুক চুতীয়া ৰাজপৰিয়ালৰ লোক আছিল। হয়তো ১৫২৫ চনত ৰাজ্য হেৰুৱা চুতীয়া ৰাজপৰিয়াল টোৱে সৰুকৈ হ'লেও পুনৰ বাৰ ৰাজ্য ৰাজত্ব কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। ===১৭৭৫ চনৰ বিদ্ৰোহ, ডিব্ৰু-দিহিং অঞ্চল=== মায়ামৰা বিদ্ৰোহ হৈ থাকোঁতে ডিব্ৰু-দিহিংৰ মাজৰ অঞ্চলৰ একাংশ চুতীয়াই বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰিছিল। টাই ভাষাৰ "আহোম বুৰঞ্জী" নামৰ গ্ৰন্থত উল্লেখ কৰা মতে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ সীমান্ত অঞ্চলৰ খামজাং প্ৰদেশৰ পৰা নঙাখাম নামৰ নৰা মুখিয়ালৰ লগত ধৰা সকলে আহি বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰিছিল। এই বিদ্ৰোহত চুতীয়া সকলে নৰা সকলক সহযোগ কৰিছিল। নৰা মুখিয়াল জনে ১৭৭৫ চনত চুতীয়া সকলৰ সহযোগত হাটখোৱা গোহাঁইক পৰাস্ত কৰি নিজকে ডিব্ৰু নৈৰ কাষৰ অঞ্চলৰ ৰজা বুলি ঘোষণা কৰিছিল। ৰজা হৈ নঙাখামে চুতীয়া আৰু বাৰেচিৰিঙীয়া সকলৰ মাজৰ পৰাই ফুকন আৰু বৰুৱা নিযুক্ত কৰিছিল। আহোম ৰজাই নঙাখাম আৰু চুতীয়া সকলৰ বিৰুদ্ধে বুঢ়াগোহাঁইৰ নেতৃত্বত ৪০ হাজাৰ সৈন্য পঠিয়াইছিল। সেনা সকলে আহি ৰঙাগড়াত(বৰ্তমানৰ ডিব্ৰু-চৈখোৱাৰ দক্ষিণত) উপস্থিত হৈছিল। ইয়াত পাছত তেজী আৰু দিহিং নৈৰ পাৰত যুদ্ধ হৈছিল। বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হৈ আতৰি গৈছিল। নৰা সকলে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলত আশ্ৰয় লয় আৰু চুতীয়া সকলে ধূনাগুৰি নামৰ ঠাই এদখৰত আশ্ৰয় লয়। বহুতো চুতীয়া, বাৰেচিৰিং আৰু নৰা বিদ্ৰোহীক ৰাজধানী ৰংপুৰলৈ লয় অনা হয়। তাৰে কিছুমানক মৃত্যু দণ্ড দিয়া হৈছিল আৰু আন সকলক বন্দী হিচাপে ৰখা হৈছিল।<ref>Barua, G.C, "Ahom Buranji, p. 331-333</ref> ==অসমীয়া সংস্কৃতিত চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰভাব== ==আৰু চাওক== * [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী]] * [[সতী সাধনী]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} * {{cite book | last = Gait | first = Edward | title = A History of Assam | publisher = Thacker, Spink & Co. | date = 1906 | location = Calcutta | url = http://books.google.com/books?id=w-6kr1IyHJkC}} *{{Cite journal|last=Neog|first=Maheswar|title=Light on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh in the Fourteenth and Fifteenth Centuries|date=1977|journal=Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute|volume=58/59|pages=813–820|jstor=41691751|issn=0378-1143}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{অসম বুৰঞ্জী}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ ইতিহাস]] [[শ্ৰেণী:চুতীয়া ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ সাম্ৰাজ্য আৰু ৰাজ্য]] hsy8ugk8w2e1oni2dywao4qf1kmz38s 601727 601725 2026-04-21T04:59:57Z Ananya Taye 28065 /* চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতন */ 601727 wikitext text/x-wiki {{under construction}} {{Infobox Former Country |native_name = সধয়া/স্বধয়া |conventional_long_name = চুতীয়া সাম্ৰাজ্য |common_name= স্বধয়া, সধয়া |year_start = ১১৮৭ |date_start = |event1 = |date_event1 = |event_end = |year_end = ৭ বহাগ ১৫২৪ (সাধনী দিৱস) |date_end = |p1 = কামৰূপ ৰাজ্য |flag_p1 = Copper Plate Seal of Kamarupa Kings.jpg |s1 = আহোম ৰাজ্য |flag_s1 = |image_flag = |flag_type = |image_map = Chutia kingdom Map.png |image_map_caption = চুতীয়া ৰাজ্যৰ মানচিত্ৰ | image_coat = Chutia royal Insignia.png | symbol_type = ৰাজকীয় প্ৰতীক |capital = [[শদিয়া|সধয়াপুৰ/স্বধয়াপুৰ]] |common_languages = চুতীয়া ভাষা (ৰাজকীয়)</br>[[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] (ৰাজ্যিক) |religion = জনজাতীয় তান্ত্ৰিক (ৰাজকীয় আৰু প্ৰজা)</br> হিন্দু (একাংশ প্ৰজা) |government_type = ৰাজতন্ত্ৰ |leader1 = বীৰপাল/গয়াপাল |year_leader1 = ১১৮৭-১২২০ |leader2 = [[ৰত্নধ্বজপাল]]/গৌৰী নাৰায়ণ |year_leader2 = ১২৩০-১২৬০ |leader3 = ধৰ্মধ্বজপাল/[[ধীৰনাৰায়ণ]] |year_leader3 = ১৫২০-১৫২২ |leader4 = নীতিপাল/চন্দ্ৰ নাৰায়ণ(অন্তিম) |year_leader4 = ১৫২২-১৫২৪ |title_leader = সধেয়াধিপতি (নাৰায়ণ/পাল) |legislature = |today = [[অসম]], [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]], [[ভাৰত]] |}} '''চুতীয়া ৰাজ্য''' ({{lang-en|Sutiya kingdom}}) আছিল ত্ৰয়োদশ শতিকাত [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]]ৰ উত্তৰ পাৰে দিকাৰাই নদী<ref>Acharya,N.N.,"The history of Medieval Assam",p.232</ref><ref>William Robinson, "A descriptive account of Assam",p.323.</ref><ref>Dutta, Sristidhar, "The Mataks and their kingdom,p.28</ref> আৰু দক্ষিণ পাৰে [[দিচাং নদী]]ৰ মাজত গঠন হোৱা এক বিশাল সাম্ৰাজ্য<ref name="চুতীয়া ৰাজ্য">{{cite web | url=http://enajori.com/test/history/kingdomsofAssam/kingdomofassam1.html | title=চুতীয়া ৰাজ্য | accessdate=August 11, 2012 }}{{Dead link|date=March 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>। এই ৰাজ্য বৰ্তমানৰ [[অসম]]ৰ [[ডিব্ৰুগড় জিলা|ডিব্ৰুগড়]], [[লখিমপুৰ জিলা|লখিমপুৰ]], [[ধেমাজি জিলা|ধেমাজি]], [[তিনিচুকীয়া জিলা|তিনিচুকীয়া]], [[বিশ্বনাথ জিলা|বিশ্বনাথ]], [[মাজুলী জিলা|মাজুলী]] জিলাকে ধৰি‌ [[শিৱসাগৰ জিলা]]ৰ এটা অংশ আৰু [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ ভৈয়াম আৰু দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত বিয়পি আছিল। ইতিহাসবিদ সকলৰ মতে উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ মধ্যযুগৰ সকলো ৰাজ্যৰ ভিতৰত চুতীয়া ৰাজ্যখনে আটাইতকৈ উন্নত আৰু প্ৰগতিশীল ৰাজ্য আছিল।<ref>Guha, Amalendu (December 1983), "The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)", p.5, "The period from the 13th to the 16th century saw the emergence and development of a large number of tribal political formations in north-east India. The Chutiya, the Tai-Ahom, the Koch, the Dimasa (Kachari), the Tripuri, the Meithei (Manipuri), the Khasi (Khyriem) and the Pamar (Jaintia)—all these tribes crystallised into rudimentary state formations by the 15th century. The most developed of the tribes in the 15th century were the Chutiyas."</ref> ১১৮৭ চনত বীৰপালে শদিয়াক ৰাজধানী পাতি উত্তৰ-পূব অসম আৰু অৰুণাচলৰ কিছু অঞ্চল লয় চুতীয়া ৰাজ্য স্থাপন কৰিছিল। তেওঁৰ পুত্ৰ গৌৰী নাৰায়ণে সকলো চুতীয়াক একত্ৰিত কৰি এখন বৃহৎ ৰাজ্য গঠন কৰিছিল। উজনি অসমৰ শিৱসাগৰ(দক্ষিণ পাৰ) আৰু বিশ্বনাথ(উত্তৰ পাৰ) জিলাৰ পৰা আৰম্ভ কৰি পূব দিশত অৰুণাচলৰ পাহাৰৰ লৈকে এসময়ত চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল। ইয়াৰ পিছত প্ৰায় সোতৰজন ৰজাই এই সাম্ৰাজ্য চলাইছিল। [[কামৰূপ ৰাজ্য]] ধ্বংস হোৱাৰ লগে লগে অসমৰ উত্তৰ-পূবত চুতীয়াসকল, পশ্চিম দিশে বাৰভূঞা আৰু কমতা ৰাজ্য ক্ষমতালৈ আহিছিল<ref name="চুতীয়া ৰজা">{{cite web | url=http://www.historyfiles.co.uk/KingListsFarEast/IndiaChutiyas.htm | title=চুতীয়া ৰজা | accessdate=August 11, 2012}}</ref>। ১৪ শতিকাৰ শেষৰ ফালে চুতীয়া ৰজা সত্যনাৰায়ণে কামৰূপ আক্ৰমণ কৰা মুচলমান সকলক (সম্ভৱতঃ ১৩৮৯ত কামৰূপ দখল কৰা ঘিয়াছুদ্দিন শাহ) পৰাস্ত কৰি [[কমতা ৰাজ্য|কমতাপুৰত]] ৰজা হৈছিল আৰু কামৰূপ ৰাজ্যৰ পতনৰ পাছত পোণপ্ৰথমবাৰৰ বাবে [[শদিয়া]]ৰ পৰা [[বংগ|উত্তৰ বংগ]]ৰ [[কৰতোৱা নদী|কৰতয়া]] নৈ লৈকে এখন বৃহৎ [[কামৰূপ ৰাজ্য|বৰ-কামৰূপ]] ৰাজ্য গঠন কৰিছিল<ref>"The eastern region, whether it is called Sadhaya or Svadhaya as in the plates or Sadhiya or Sadiya as in Assamese chronicles and the western region of Kamatapura seems to be politically connected and the same Satyanarayana/Ratnanarayana might have held sway over both regions"{{harvcol|Neog|1977|p=818}}</ref> অসমৰ স্থানীয় জনজাতিসকলৰ মাজত চুতীয়াসকল অন্যতম। চুতীয়া সকল কছাৰী গোষ্ঠীৰ লোক আছিল আৰু এটা সময়ত তিব্বত-বাৰ্মীজ ভাষা ব্যৱহাৰ কৰিছিল। চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজকীয় তথা ধৰ্মীয় ভাষা বৰ্তমানৰ [[দেউৰী ভাষা]]। বৃটিছৰ দিনত এই ভাষাক ''দেউৰী-চুতীয়া'' ভাষা বুলি কোৱা হৈছিল। সাম্প্ৰতিক কালত, চুতীয়াসকলে [[অসমীয়া ভাষা]] ব্যৱহাৰ কৰে।‌ ==ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা== চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠা আৰু পতনৰ কথা কেইবাখনো বুৰঞ্জীত পোৱা যায় যেনে দেওধাই অসম বুৰঞ্জী, অসম বুৰঞ্জী (SM), ইত্যাদি। সকলো বুৰঞ্জীৰ তথ্য সসূহ প্ৰায় একেই। বৃটিছ বিষয়া ''ET Dalton‌'' আৰু ''W.B.Brown''ৰ অনুসৰি একেবোৰ আখ্যান কিম্বদন্তি ৰূপত [[মিচিং জনগোষ্ঠী|মিচিং]] আৰু [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]] লোকৰ মাজতো প্ৰচলিত আছিল।<ref>{{cite book |last=Brown |first=W.B. |title=An Outline Grammar Of The Deori Chutiya Language |publisher= Assam Secretariat Printing Office |location=Shillong |year=1895 |pages=75, 84 |quote="..as it agrees in all particulars with the traditions,I have elsewhere met with, it may merely be a compilation from them..These traditions are preserved among the Miris, the Deoris, who were the Chutiya priests (and amongst whom alone remnants of the ancient language and customs of the race are still preserved), and by some few of the Chutiyas who now call themselves Hindu Chutiyas... I have heard from them(Deoris) the story of how the Chutiya princess Sadhuni was won by the young archer (Niti Pal)... Probably enquiry would show that the other incidents of the chronicle are preserved as traditions among the Deoris in a similar modified form. }}</ref> দেউধাই বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা মতে আনুমানিক ১১৮৭ চনত চুতীয়া সকলে বিভিন্ন সৰু সৰু ৰাজ্য(বা বৃহৎ গাঁও) গঠন কৰি বাস কৰি আছিল।<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.193</ref> তাৰ ভিতৰতে স্বৰ্ণগিৰি নামৰ ৰাজ্য খনত বীৰপাল নামৰ এজন লোক ৰজা হৈ আছিল। বীৰপালৰ ৰাজ্যত ৬০ টা যৌথ পৰিয়ালৰ লোকে বাস কৰিছিল, অৰ্থাৎ প্ৰায় ৬০০০ লোক।<ref>Dutta, Sristidhar, "The Mataks and their kingdom", p.45. "Morans, Borahis, Kacharis and Chutias were the main tribes in the Matak community. As all of them were Bodos in origin, they had a common living pattern too. They lived in joint families. The number of members in a joint family sometimes exceeded one hundred."</ref> ইয়াৰ পিছত চুবুৰীয়া চুতীয়া লোকসলক পৰাস্ত কৰি তেওঁ 'গয়াপাল' নাম লৈছিল। শদিয়াক তেওঁ চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজধানী পাতিছিল। তেওঁক খুন্ত ৰজা বুলিও জনা‌ গৈছিল।<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.202</ref> ত্ৰয়োবিংশ শতিকাৰ আগভাগত [[আহোম]]সকলে অসমত তেওঁলোকৰ ৰাজ্য স্থাপন কৰিবৰ সময়ত উজনি অসমত চুতীয়াসকলেই আটাইতকৈ শক্তিশালী আছিল। চুতীয়া সকলৰ মাজত বুৰঞ্জী লিখাৰ প্ৰথা নথকাৰ বাবে তেওঁলোকৰ আটাইবোৰ ৰজাৰ নাম জনা নাযায়। দেওধাই অসম বুৰঞ্জীৰ মতে বাৰ শতিকাৰ মাজভাগৰ পৰা ষোল্ল শতিকাৰ আগভাগলৈকে মুঠ দহজন চুতীয়া ৰজাই ৰাজত্ব কৰিছিল। নোই ইলিয়াছ চাহাবৰ "হিষ্ট্ৰী অৱ দা শ্বান্‌ছ" গ্ৰন্থৰ মতে আহোম ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠাপক [[চুকাফা]]ৰ সমসাময়িক চুতীয়া ৰজা কোছীৰ আগতে তেওঁৰ বংশৰ চৌত্ৰিশজন ৰজাই ৰাজত্ব কৰিছিল। তালৈ চাই কোনো কোনো পণ্ডিতে চুতীয়াসকলে খ্ৰীষ্টীয় সপ্তম শতিকামানতে ৰাজ্য স্থাপন কৰিছিল বুলি অনুমান কৰে।<ref name="বুৰঞ্জী">{{cite book | title=মাধ্যমিক অসম বুৰঞ্জী | author=ড: স্বৰ্ণলতা বৰা | pages=১৮৪-১৯০ | isbn=81-85905-11-8}}</ref> ==ৰাজ্য বিস্তাৰ== বীৰপালৰ পুত্ৰ আছিল ৰত্নধ্বজপাল বা গৌৰীনাৰায়ণ। তেওঁ নিজৰ বাহু বলেৰে উজনি অসমৰ সকলো চুতীয়া ৰাজ্য (যেনে ৰঙ্গালগিৰি, স্বেতাগিৰি, চন্দ্ৰগিৰি, ধৱলগিৰি, নীলগিৰি, ইত্যাদি) একত্ৰিত কৰি বৃহৎ চুতীয়া ৰাজ্য গঠন কৰিছিল<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.194</ref>। সেই সময়ত প্ৰায়বোৰ ৰাজ্যৰ ৰাজধানী পাহাৰীয়া বা পাহাৰৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত পতা হৈছিল। উদাহৰণস্বৰূপে আহোমৰ চৰাইদেউ পৰ্বত, কছাৰীৰ ডিমাপুৰ/মাইবাং, কোচৰ চিকণা পৰ্বত, ইত্যাদি। পাছলৈ চুতীয়া ৰাজ্যৰ নগৰ যেনে চন্দনগিৰি(আজিৰ দিনৰ ৰুক্মিণীনগৰ), ভীষ্মকনগৰ, ইটানগৰ, ইত্যাদি সকলো পাহাৰৰ‌ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলতে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ওপৰিও জনা যায় যে আগৰ দিনত‌ উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ বহুতো জনগোষ্ঠীৰ লোকে পাহাৰৰ দাতিকাষৰীয়া বা‌ ওখ অঞ্চলত স্থায়ী ভাৱে থাকি ভৈয়ামত খেতি কৰিছিল।<ref>উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ বহুতো জনগোষ্ঠীৰ লোকে খেতিৰ অনুসৰি ভৈয়াম আৰু পাহাৰ দুয়ো অঞ্চলতে জীৱন নিৰ্বাহ কৰিছিল।‌ প্ৰায়বোৰ লোকে তেতিয়াৰ দিনত আহু আৰু বাও ধানৰ খেতি কৰিছিল। শালি‌ কৰিলেও বেছি পৰিমাণে কৰা‌ নাছিল। বছৰৰ আৰম্ভণিতে আহু ধানৰ খেতি কৰি চপাই মেলি, বাও বা শালি খেতি কৰি বাৰিষাৰ বানৰ পৰা ৰোধ পাবলৈ বা বাৰিষাৰ বেমাৰ আজাৰ নহ'বলৈ পাহাৰৰ দাতিৰ‌ স্থায়ী অঞ্চল বোৰলৈ ঘূৰি গৈছিল। বৰাহী সকলে সেইবাবেই হয়টো চুকাফাক চৰাইদেউ পৰ্বতত থাকিবলৈ উপদেশ দিছিল। কালিকা পুৰাণৰ মতে দিক্কৰবাসিনী পীঠও বছৰৰ কেইবামাহ ধৰি পানীৰ তলত ডুব গৈছিল। কিছু লোকে হয়টো সেই সময়ত ভৈয়ামত স্থায়ী ৰুপে থাকি খেতি কৰিছিল আৰু সময়ত পাছলৈ বাকী লোকেও ভৈয়ামত স্থায়ী গাঁৱ পাতি থাকিবলৈ লৈছিল। বৰাহী চুতীয়া সকলৰ দুই শ্ৰেণী: চাং আৰু বাম বৰাহী হয়টো ইয়াৰে চিন। চুতীয়া ৰজা সকলে ব্ৰাহ্মণক ভূমিদানো‌ সম্ভৱতঃ এই কাৰণতে কৰিছিল যাতে চুতীয়া লোক সকলে ভৈয়ামত হিন্দু ধৰ্মত দিক্ষিত হৈ স্থায়ীভাৱে থাকিবলৈ লয়। পাছলৈ চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ ফলত পাহাৰীয়া অঞ্চলত বসতি নোহোৱাৰ বাবে বা সুৰক্ষাৰ ব্যৱস্থা/দূৰ্গ নোহোৱাৰ বাবে সেইবোৰ অঞ্চল পাহাৰীয়া জনজাতি সকলৰ হাতলৈ যায়। সেই কাৰণতে আহোম ৰাজ্যৰ দিনত পাহাৰীয়া জনজাতি বোৰে সঘনে ভৈয়ামৰ গাঁৱ লুণ্ঠন কৰিবলৈ ধৰে আৰু ইয়াৰ প্ৰতিৰোধৰ বাবে আহোম সকলে পছা প্ৰথা আৰম্ভ কৰে।</ref> গতিকে এই সকলো কথাৰ পৰা জনা যায় যে পাহাৰীয়া দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত থাকি ভৈয়ামত খেতি কৰা চুতীয়া সকলে মধ্যযুগৰ চুতীয়া ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠাৰ পাছৰে পৰা ক্ৰমান্বয়ে সুসংগঠিত ভাৱে ভৈয়ামতো‌ স্থায়ী ভাৱে থাকিবলৈ লয়। দেউধাই বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা "চুতীয়াৰ কথা"ৰ দ্বিতীয় আখ্যানৰ<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.201-202</ref> মতে বীৰপালে কিৰাতনী দেৱীৰ আশীৰ্বাদত দুটা সোণৰ মেকুৰী আৰু দণ্ড-খাট লাভ কৰি চোট-হিন্দুৱান খুন্তৱান(চুতীয়া ৰাজ্যৰ) ৰজা হৈছিল আৰু শদিয়াত আছিল ("পৰদিনা চৰুৰ ঢাকন গুচাই চালে, সোণৰ বিড়ালী দুটী পালে, দণ্ড-খাট পালে। সেইদিন ধৰি সকলৰে সোধ-পোছ দিন দিন ধৰি পালে। ছোট হিন্দুৱানৰ খুন্তৱানৰ ৰজা হ'ল। শদিয়াত সিটো ৰজা অবাক ৰূপে থাকে।")। ইয়াৰ পৰা বুজিব পাৰি যে বীৰপালৰ বসতি(স্বৰ্ণগিৰি চুতীয়া ৰাজ্য) শদিয়া অঞ্চলতে আছিল। দেউধাই বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা চন্দ্ৰগিৰি নামৰ চুতীয়া ৰাজ্য খনো বৰ্তমান শদিয়াতে অৱস্থিত আছিল। এইখন পাছলৈ স্বৰ্ণগিৰিৰ চুতীয়া ৰজা ৰত্নধ্বজপালে নিজৰ অধীনলৈ আনি বৃহৎ চুতীয়া ৰাজ্য গঠন কৰিছিল। চন্দ্ৰগিৰি অঞ্চলতে নীতিপালে আহোম ৰজাৰ লগত যুদ্ধ কৰিছিল, যাৰ বাবে তেওঁক "চন্দ্ৰ নাৰায়ণ" বুলিও কোৱা হৈছিল<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.200</ref>। গোপাল চন্দ্ৰ বৰুৱাৰ টাই ভাষাৰ বুৰঞ্জীত এই অঞ্চলটোক "দৈ-চন্দন"(টাই ভাষাত দৈ=পাহাৰ) কোৱা হৈছে। ৰানী সাধনীয়ে এই অঞ্চলতে প্ৰাণ ত্যোগ কৰিছিল।  ৰত্নধ্বজপালে বস কৰা ৰাজ্য স্বেতাগিৰি সম্ভৱত বৰ্তমান লখিমপুৰ জিলাত আছিল কাৰণ এই ৰাজ্য দখল কৰা পাছতে তেওঁ বৰ্তমান মাজুলীত নিজৰ ৰাজধানী হিচাপে "ৰতনপুৰ" নামৰ এখন নগৰ গঠন কৰিছিল<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.193</ref> । "ঢোল বাই ক'ত? ৰতনপুৰত। খোল বাই ক'ত? ৰতনপুৰত", এই বিখ্যাত পুৰণি গীতটো চুতীয়া ৰাজধানী ৰতনপুৰক লৈয়ে সৃষ্টি কৰা হৈছিল। এই ৰতনপুৰতে পাছলৈ নৱ-বৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ সত্ৰ এখনো স্থাপন কৰা হৈছিল। পৰবৰ্তী কালত ৰত্নধ্বজপালে নিজৰ ৰাজধানী শদিয়াত স্থায়ী ৰূপে গঠন কৰিছিল<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.193</ref>। আহোম সকলৰ বুৰঞ্জীত উল্লেখ থকাৰ মতে চুকাফা ৰাজকুমাৰ মাও-লুং দেশত থাকোতে অসমত পাছখন ৰাজ্য আছিল: চুতীয়া, কমতেশ্বৰ, কছাৰী, বৰাহী আৰু মৰাণ। চুকাফাই চৰাইদেউত ৰাজধানী পতাৰ আগতে বাটত বহুতো চুতীয়াক লগ পাইছিল<ref>Bhuyan, S.K., Satsari Buranji, p.4</ref>। যিহেতু চুকাফাই চৰাইদেউত নগৰ গঢ়া আগতে নামৰুপ, তিপাম, অভয়পুৰ, হাবুং, শিমলুগুৰি আৰু চনটক বাস কৰি আহিছিল। গতিকে এইবোৰ অঞ্চলৰে কিছুমান জেগাত চুতীয়া সকলৰ বসতি আছিল বুলি ধৰিব পৰা যায়। বহুতো চুতীয়া পৰিয়াল (যেনে চোম-চিৰিং, চাংচাই, খাতুৱাল চেতিয়া, ইত্যাদি) চুকাফাৰ দিনতে আহোম জাতিত অন্তৰ্ভুক্ত হৈ বিলীন হৈ গৈছিল<ref>Goswami, Hemchandra, Purani Asam Buranji, p. 23, 25</ref>। এই সকলো তথ্যৰ পৰা ধৰিব পাৰি যে ১২-১৩ শতিকাত চুতীয়া ৰাজ্য সেই সময়ত লখিমপুৰ, ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ পৰা শদিয়া আৰু অৰুণাচলৰ সীমান্ত অঞ্চলৰ লৈকে বিয়পি আছিল।  ==চুতীয়া ৰাজ্যৰ অঞ্চল সমূহ== ===ৰাজধানী অঞ্চল=== চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰাণকেন্দ্ৰ আৰু ৰাজধানী আছিল শদিয়া বা সধয়াপুৰ। চুতীয়া ৰজা সকলে নিজকে সধয়াপুৰেশ্বৰ বা সধয়াধিপতি বুলি চিনাকি দিছিল <ref>Shin, Jae-eun, Descending from Demons, Ascending to Kshatriyas, p.5.</ref> শদিয়াৰ কীৰ্তিচিহ্ন সমূহতো চুতীয়া ৰজাৰ নাম খোদিত আছে। ভীষ্মক নগৰ আৰু ৰুক্মিণী নগৰৰ ইটাত চুতীয়া ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণ আৰু প্ৰত্যক্ষ নাৰায়ণৰ নাম খোদিত আছে<ref>Neog, Maheswar, Lights on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh, p.814</ref>। তাম্ৰেশ্বৰী শালৰ ইটাৰ দেৱালখন চুতীয়া ৰজা মুক্ত-ধৰ্মনাৰায়ণে নিৰ্মাণ কৰাইছিল <ref>A Sircar, D.C, Journal of Ancient Indian History, p. 21</ref>। [[File:Brick with king Pratyakshnarayan's name.jpg|thumb|ভীষ্মক নগৰ আৰু শদিয়াৰ পদুম পুখুৰীত উদ্ধাৰ হোৱা নৃপতি শ্ৰী শ্ৰী প্ৰত্যক্ষ নাৰায়ৰণ নাম খোদিত থকা ইটা। এই ৰজা জনৰ নাম ঘিলামৰাত উদ্ধাৰ হোৱা সধয়াধিপতি সত্যনাৰায়ণৰ ফলিতো উল্লেখ কৰা আছে।]] ===উত্তৰ কূলৰ অঞ্চল=== ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰৰৰ উত্তৰ পাৰৰ সীমাৰ কথা বুৰঞ্জী সমূহত পোনপটীয়াকৈ উল্লেখ পোৱা নাযায়। তথাপিও বুৰঞ্জী সমূহত উল্লেখ কৰা আছে যে চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা পাছত আহোম ৰজা চুহুংমুঙে ভৰালী‌ নৈ পাৰ হৈ ৰাউতা-তেমনীৰ (আজিৰ দিনৰ দৰং-নগাঁৱৰ অঞ্চল) ভূঞা সকলক বস কৰিছিল<ref>According to ''Purani Assam Buranji'', p.27. the twelve Bara Bhuyans of Rowta-Temani (mid-Assam, on either banks of the Brahmaputra) namely Utai, Tamai, Rai, Sakai, Kausika, Uzir, Laskar, Comdar, Sanatana, Keho, Rambhat and Bhakat with four sub-Bhuyans each, were transported and settled in various places of Uttara-kula (Biswanath, Lakhimpur districts). The Lacam Kalita Bhuyan family was placed at Bahbari(Lakhimpur), while one of them was settled on the river Sonari(Dhakuakhana), and another on the hills. As per ''Satsari Buranji'', p.16, Suhungmung suppressed the Baro-Bhuyans in Rowta. The people of the region were placed under the leadership of the Baro-Bhuyans and re-settled at different places of the kingdom.</ref>। গতিকে ইয়াৰ পৰা বুজিব পাৰি যে ভৰালী নদীৰ লৈকে চুতীয়া ৰাজ্য বিয়পি আছিল। ৰজা সত্এযনাৰায়ণৰ দিনত বা‌ তাৰো পাছৰ লৈকে এই পশ্চিম সীমা কমতাপুৰৰ লৈকে পাইছিল গৈ। বৰ্তমান লখিমপুৰৰ সোৱনশিৰি অঞ্চলতো চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল। সেই অঞ্চল পুৰণি কালত হাবুং বুলি জনা গৈছিল। শদিয়াৰ চেপাখোৱা তামৰ ফলিত উল্লেখ থকাৰ মতে চুতীয়া ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ আদেশত ১৪২৮ চনত হাবুঙাধিপতি বৃহৎ পাত্ৰয়েই ব্ৰাক্ষ্মণক ভূমিদান কৰিছিল<ref>Neog, Maheswar, Lights on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh, p.818.</ref><ref>Guha, Amalendu, Pre-Ahom Roots and the Medieval State in Assam: A Reply, p. 73, “Habung was a Chutiya dependency; that still earlier it was an autonomous principality of Brahmins; and that the latter's origins could be traced back to a circa 10th-century copper-plate and grant issued by king Ratnapala”.</ref>। চুতীয়া ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণে ১৪০২ চনত সোৱণশিৰিৰ পশ্চিম দিশত(বৰ্তমান লক্ষিমপুৰ নগৰৰ ওচৰত) আৰু ১৩৯২ চনত সত্যনাৰায়ণ ৰজাই ধৱলী(বগীনদী) নৈৰ পাৰত ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰিছিল<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.583</ref>। ১৫২২ চনত ধীৰনাৰায়ণ ৰজাই ঢকুৱাখনাত ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰিছিল<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.590</ref>। এই সকলো কথাৰ পৰা জনা যায় যে বৰ্তমানৰ লখিমপুৰ জিলাখন সম্পূৰ্ণ ভাবে চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল। ধেমাজি জিলাৰ চিচিবৰগাঁও-বৰদলনি অঞ্চলত বহুতো পুৰণি চুতীয়া যুগৰ ধ্বংসাৱশেষ দেখিবলৈ পোৱা যায়<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.439</ref>। জোনাইৰ ৰজাখনা অঞ্চলত ১৩-১৪ শতিকাৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ ইটাৰ দুৰ্গৰ অৱশেষ পোৱা গৈছিল<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.441; Indian Archaeology 1986-87, p. 22</ref>। বিশ্বনাথ জিলা যে চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল, সেই কথা চুতীয়া যুগৰ কীৰ্তিচিহ্ন সমূহৰ পৰা পুহৰলৈ আহে। চুতীয়া যুগৰ খনিকৰ সকলে কিবা উল্লেখযোগ্য কীৰ্তিচিহ্ন নিৰ্মাণ কৰিলে এক বিশেষ ধৰণৰ চিহ্ন কিছুমান ব্যৱহাৰ কৰিছিল। বিশ্বনাথ জিলাৰ অৰুণাচল সীমান্তৰ বুঢ়ৈ দুৰ্গ, নক্সাপৰ্বত দুৰ্গ আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ পাৰৰ উমাতুমনি দ্বিপ তাৰে প্ৰমাণ। হুবহু একেই খনিকৰ চিহ্ন শদিয়াৰ তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ, বুঢ়াবুঢ়ী শাল, ইটা পুখুৰী, ইত্যাদি জেগাত দেখিবলৈ পোৱা গৈছে। উল্লেখযোগ্য যে তাম্ৰেশ্বৰীৰ যিখন শিল-ইটাৰ দেৱালত এই চিহ্ন সমূহ খোদিত আছিল, সেই খন চুতীয়া ৰজা মুক্তধৰ্মনাৰায়ণে ১৪৪২ চনত নিৰ্মাণ কৰিছিল।<ref>A Sircar, D.C, Journal of Ancient Indian History, p. 21; Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.589; Journal of the Asiatic Soceity of Bengal, 1848, p.467</ref> জনা মতে নক্সাপৰ্বত(১৪০০-১৫০০ খ্ৰীষ্টাব্দ)<ref>Tada, Tage, Archaeological remains of Arunachal Pradesh up to 16th century, p.183</ref> আৰু বুঢ়ৈ দুৰ্গ<ref> Barua, Kanaklal, Early History of Kamrupa, p.271</ref> প্ৰায় একে যুগৰে সৃষ্টি হয়। এই সকলো তথ্যৰ ভিথিত কনকলাল বৰুৱা আৰু মহেশ্বৰ নেওগ লৈখীয়া বিশিষ্ট ইতিহাস বিধে চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰিসীমা বিশ্বনাথ জিলা লৈকে থকা কথা স্বীকাৰ কৰিছে।<ref> Barua, Kanaklal, Early History of Kamrupa, p.271-272, "The probability is that these ruins are the traces of a Hindu or Hinduised dynasty of local rulers who ruled over a kingdom to the north of Brahmaputra and extending from the Burai river on the west to Sadiya on the east. The dynasty is evidently the line of Chutia kings who assumed the surname Pala."</ref><ref>Neog, Maheswar, "Lights on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh", p. 218, "If architectural continuity is admitted between the fortifications in the Sadiya region and the Burai river ruin site, it would be possible to believe that the kingdom of these rulers(Chutia) extended as far as the outer limit of Darrang district, in the western most extent of which Ahom conquerors settled the vanquished Chutias in the early part of the sixteenth century."</ref> ইয়াৰ ওপৰিও জনা যায় যে চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা পাছতেই (অৰ্থাৎ ১৫২৫ চনতে) আহোম ৰজাই শদিয়া, হাবুং(লখিমপুৰ), দিহিং, টিফাও(ডিব্ৰু), বানলুং(ধেমাজি) অঞ্চল সাহস কৰিবলৈ নতুনকৈ পদবী সৃষ্টি কৰিছিল<ref>Barua, Gopal Chandra, Ahom Buranji, p.59-61; Gait, Edward, A history of Assam, p. 86</ref>। গতিকে এই সমূহ অঞ্চল চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল বুলি গ'ম পোৱা যায়। [[File:Another section of the palace.jpg|thumb|চুতীয়া দুৰ্গ ভীষ্মক নগৰৰ ইটাৰ গড়ৰ এক অংশ]] ৰত্ননাৰায়ণ ৰজাই ৰাজ্য বিস্তাৰৰ তথ্য ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ শদিয়া-চেপাখোৱা তামৰ ফলিত(১৫২৮ চনৰ) পোৱা যায়। এই ফলিত উল্লেখ কৰা মতে ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ পিতৃ আছিল ৰজা ধৰ্মনাৰায়ণ আৰু ধৰ্মনাৰায়ণৰ পিতৃ ৰত্ননাৰায়ণে এসময়ত কমতাপুৰৰ লৈকে নিজৰ ৰাজ্য বিস্তাৰ কৰিছিল।   ভূমিদানৰ ফলিখনত উল্লেখ আছে<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.587</ref>, {{Quote|text="একোহভূ্ৎ কমতাপুৰে নৰপতি ভূপাল-ৱাৰাৰ্চ্চিতঃ <br /> কন্দৰ্প-প্ৰতিপক্ষ-লক্ষ-ৱিজয়ী শ্ৰী ৰত্ননাৰায়ণঃ।।"}} অৰ্থাৎ এজন হৈছিল (একোহভূৎ) কমতাপুৰৰ ৰজা (কমতাপুৰে নৰপতি), যি জন আছিল "ভূপাল সমূহৰদ্বাৰা অৰ্চিত"(ভূপাল-ৱাৰাৰ্চ্চিত) আৰু "কামদেৱৰ(আন এটা নাম কন্দৰ্প) শত্ৰুৰ বিৰুদ্ধে বিজয়ী" (কন্দৰ্প-প্ৰতিপক্ষ-লক্ষ-ৱিজয়ী) শ্ৰী ৰত্ননাৰায়ণ।   ৰত্ননাৰায়ণৰ আন এটা নাম সত্যনাৰায়ণো আছিল। এই কথা ঘিলামৰা অঞ্চলৰ বৰমূৰ্তিয়া বিলৰ তাম্ৰপত্ৰৰ পৰা জানিবলৈ পোৱা যায়। ফলিখনৰ মতে ১৩৯২ খ্ৰীষ্টাব্দত সুৰ-ৰিপু(অসুৰ) বংশৰ সধয়াপুৰৰ ৰজা নন্দিশ্বৰৰ পুত্ৰ সত্যনায়াণে ব্ৰাহ্মণক ২০০ পুৰা(৮০০ বিঘা) মাটি দান কৰিছিল। তেওঁৰ পুত্ৰ(আত্মজ) ধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাই ফলিখনৰ নবীকৰণ কৰিছিল। গতিকে ইয়াৰ পৰা বুজিব পাৰি যে ধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাৰ পিতৃ ৰত্ননাৰায়ণৰ আন এটা নাম সত্যনাৰায়ণ আছিল। উল্লেখযোগ্য যে ১৫০ বছৰ আগতে গৌৰীনায়াৰণ/ৰত্নধ্বজপালেও নিজৰ পুত্ৰ শিৱনাৰায়ণৰ লগত কমতেশ্বৰ ৰজা সন্ধয়াৰ ৰাজকুমাৰীক বিয়া কৰাই কমতা ৰাজ্যৰ লগত বন্ধুত্ব স্থাপন কৰিছিল। সম্ভৱতঃ এই কমতা ৰাজবংশ নাইকীয়া বা দুৰ্বল হৈ যোৱা ফলতে চুতীয়া ৰজা সত্যনাৰায়ণে কমতা ৰাজ্য নিজৰ অধীনলৈ আনিছিল। ===দক্ষিণ কূলৰ অঞ্চল=== চুতীয়া ৰাজ্যৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ নৈৰ দক্ষিণ পাৰৰ সীমা দিহিং নৈ আছিল। এই কথা বুৰঞ্জী সমূহত স্পষ্টকৈ উল্লেখ পোৱা যায় <ref>Assam Buranji(SM), p.9</ref><ref>Bhuyan, S.K., Satsari Buranji, p.56</ref> সেই সময়ত মাজুলী দ্বীপ সৃষ্টি হোৱা নাছিল আৰু দিহিং নৈ ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ কাষে কাষে বৈ গৈ বৰ্তমান মাজুলীৰ পশ্চিমত লগ হৈছিল। বুৰঞ্জী সমূহৰ পৰা জনা যায় যে আহোম ৰাজ্যৰ ৰাজধানী চাৰাগুৱা আৰু বকতা<ref>Ahmed, Nasir, Assam-Bengal Trade in the Medieval Period: A Numismatic Perspective, p.170, "they made Bakata(on the banks of Dihing) their capital in the reign of their king Suhungmung Svarga Narayan."; Guha, Amalendu, The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714), p.19.</ref> দিহিং নৈৰ পাৰত অৱস্থিত আছিল। গতিকে এই সকলো কথাৰ পৰা ধৰিব পাৰি যে বৰ্তমানৰ শিৱসাগৰ অঞ্চলৰো এটা অংশ চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল। ১৫২২ চনত দিহিং মুখৰ যুদ্ধত নীতিপালৰ সৈন্য বাহিনীক পৰাস্ত কৰি আহোম সেণা চুতীয়া ৰাজ্যত প্ৰবেশ কৰিছিল। চুহুংমুঙৰ সৈন্যয়ে চুতীয়া নৌ সেনাক খেদি ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰয়ে দি উজাই আহি ডিব্ৰুমুখত গড় নিৰ্মাণ কৰিছিল।ডিব্ৰু মুখ, চেচামুখ, লাৰুপাৰা আৰু সোণাৰীত(তিনিচুকীয়া) পুণৰ ৰণ হৈছিল। গতিকে এই সকলো অঞ্চলতে চুতীয়া সকলৰ বসতি আছিল বুলি ক’ব পৰা যায়। দক্ষিণ সীমান্তত এলেকা তিপাম-নামৰূপ-বৰহাট অঞ্চল আছিল। টাই ভাষাৰ "আহোম বুৰঞ্জী" গ্ৰন্থ খনত উল্লেখ থকাৰ মতে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ সীমান্তৰ অঞ্চলৰ খামজাং প্ৰদেশৰ নঙাখাম নামৰ নৰা মুখিয়াল এজনে ১৭৭৫ চনত চুতীয়া সকলক লগত লয় হাটখোৱা গোহাঁইৰ বিৰুদ্ধে বিদ্ৰোহ কৰিছিল আৰু পৰাস্ত হৈ দিহিং/নামজিন নৈ পাৰ হৈ পূৰবৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলত আশ্ৰয় লৈছিল<ref>Barua, Gopal Chandra, Ahom Buranji, p.331</ref>। বুৰঞ্জীৰ পৰা জনা যায় যে খামজাং প্ৰদেশ পাটকাই পৰ্বতৰ‌ নং-খেও-য়ং(Lake of no return) অঞ্চলত অৱস্থিত আছিল। গতিকে ধৰিব পাৰি যে চুতীয়া ৰাজ্য এসময়ত সেই অঞ্চলৰ লৈকে বিয়পি আছিল। [[File:Stone inscription of Chutia king Muktadharmanarayana.jpg|thumb|চুতীয়া ৰজা মুক্তধৰ্মনাৰায়ণৰ ১৪৪২ চনৰ শিলৰ লিপি]] ==ৰজা সকলৰ তালিকা== {|class="wikitable" |+ '''ৰজাৰ তালিকাত''' |- ! # ! বছৰ ! ৰাজত্ব কাল ! নাম ! অন্য নাম |---- | ১. | ১১৮৭ - ১২২০ | ৩৩ ব | বীৰপাল | গয়াপাল |---- | ২. | ১২২০ - ১২৫৫ | ৩৫ ব | [[ৰত্নধ্বজপাল]] | গৌৰীনাৰায়ণ |---- | ৩. | ১২৫৫ - ১২৭০ | ১৫ ব | বিজয়ধ্বজপাল | শিৱনাৰায়ণ |---- | ৪. | ১২৭০ - ১২৮৫ | ১৫ ব | বিক্ৰমধ্বজপাল | জগতনাৰায়ণ |---- | ৫. | ১২৮৫ - ১৩০৫ | ২০ ব | গৌৰধ্বজপাল | প্ৰমত্তনাৰায়ণ |---- | ৬. | ১৩০৫ - ১৩২৫ | ২০ ব | শঙ্খধ্বজপাল | হৰিনাৰায়ণ |---- | ৭. | ১৩২৫ - ১৩৪৩ | ১৮ ব | ময়ূৰধ্বজপাল | গোলোকনাৰায়ণ |---- | ৮. | ১৩৪৩ - ১৩৬০ |১৭ ব | জয়ধ্বজপাল | বজ্ৰনাৰায়ণ |---- | ৯. | ১৩৬০ - ১৩৮০ | ২০ ব | কৰ্মধ্বজপাল | নন্দেশ্বৰ/নন্দিনৃপ |---- | ১০. | ১৩৮০ - ১৪০০ | ২০ ব | সত্যনাৰায়ণ | ৰত্ননাৰায়ণ |---- | ১১. | ১৪০০ - ১৪১৫ | ১৫ ব | লক্ষ্মীনাৰায়ণ | ধৰ্মনাৰায়ণ |---- | ১২. | ১৪১৫ - ১৪৩০ | ১৫ ব | দুৰ্লভনাৰায়ণ | |---- | ১৩. | ১৪৩০- ১৪৪৫ | ১৫ ব | মুক্তধৰ্মনাৰায়ণ | |---- | ১৪. | ১৪৪৫ - ১৪৬৫ | ২০ ব | প্ৰত্যক্ষনাৰায়ণ/প্ৰতাপনাৰায়ণ | |---- | ১৫. | ১৪৬৫ - ১৪৮০ | ১৫ ব | যশনাৰায়ণ | |---- | ১৬. | ১৪৮০- ১৫০০ | ২০ ব | পুৰন্দৰধ্বজপাল | পুৰন্দৰনাৰায়ণ |---- | ১৭. | ১৫০০ - ১৫২২ | ২২ ব | ধৰ্মধ্বজপাল | [[ধীৰনাৰায়ণ]] |---- | ১৮. | ১৫২২ - ১৫২৪ | ২ ব | নীতিপাল/নিত্যপাল | চন্দ্ৰনাৰায়ণ |} ==চুতীয়া ৰজাৰ কমতাপুৰ বিজয়== ==চীনৰ লগত সম্পৰ্ক== ==চুতীয়া ৰাজ্যৰ স্থাপত্য আৰু কীৰ্তিচিহ্ন== ==চুতীয়া-আহোম যুদ্ধ== ১৫১২ চনত চুতীয়াৰ হাবুঙৰ প্ৰদেশৰ পানবাৰী অঞ্চলত চুহুংমুঙে প্ৰৱেশ কৰে আৰু আগতে বামুণীয়া কোঁৱৰক তূলি লোৱা বামুণ পৰিয়ালটোক নিজৰ লগত লয়। বামুণ জনক সোণৰ লগুণ উপহাৰ দি হাতী-ঘাহী অধিকাৰী পাতি নিজৰ লগত লয়। পানবাৰীত থকাৰ সময়ত আহোম ৰজাই সেনা বাহিনীৰ কিছুমানক দিহিং নৈত মাছ ধৰিবলৈ পঠিয়াই। দিহিঙত ডাঙৰ বৰালী ধৰিবলৈ লওঁতে চুতীয়াই আহোম সেনাক দেখে। দিহিং নৈ চুতীয়া আৰু আহোম ৰাজ্যৰ সীমা আছিল, উত্তৰত চুতীয়া ৰাজ্য আৰু দক্ষিণত আহোম ৰাজ্য। চুতীয়াৰ পানীত মাছ ধৰিছে বুলি গম পাই মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাই (সম্ভৱতঃ এইজন দিহিং উপত্যকাৰ শাসনকৰ্তা আছিল) মানু্হ পঠিয়াই। কিন্তু আহোম সকলে মাছৰ লগতে চুতীয়া মানু্হকো ধৰি নিয়ে। এই কথা মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাই ধীৰনাৰায়ণ ৰজাৰ জোৱাঁই নিতাইক জনাই। নীতিপালৰ পৰা ধীৰনাৰায়ণে খবৰ পাই যে আহোম সেনাই দিহিঙৰ সীমা নামানি উত্তৰ পাৰৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ হাবুঙ অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰিছে।<ref>Assam Buranji (SM), p. 9</ref> ===দিখৌ-মুখৰ ৰণ=== ধীৰনাৰায়ণ ৰজাই এই কথা গম পাই যুদ্ধ কৰিবলৈ মন কৰে আৰু ১৫১৩ চনত লুইতে দি আহি দিখৌমুখত কোঠ পাতে। সেই সময়ত দিখৌ মুখ আজিৰ দিনৰ কলিয়াবৰৰ ওচৰত আছিল। চুতীয়া সেনাই দিখৌ মুখ অঞ্চলত পচলা গড় নিৰ্মাণ কৰে। তাৰ পৰা আগ বাঢ়ি আহি চেৰুৱাকটা অঞ্চলৰ নঙকামুঙ বিলৰ পাৰত কোঠ পাতে। চেৰুৱাকটাৰ পৰা এখিনি সেনা বৰনাঁৱত উঠি চিৰা আটি অঞ্চললৈ যায়। চুহুংমুঙে চাও-চুখ্ৰিং আৰু ৰাইলুঙীয়া গোহাঁইক সৈন্য দি চুতীয়াৰ বৰনাঁৱ ধৰিবলৈ সেনা পঠিয়াই। তাৰ পাছত তেওঁ চেৰুৱাকটাৰ চুতীয়া সেনাক আক্ৰমণ কৰে। চুতীয়া সেনাই শত্ৰুৰ শক্তিৰ অনুমান নাপায় যুদ্ধত পৰাজয় হব লগিয়া হয়। এই যুদ্ধত ৪ হাজাৰ চুতীয়া সৈনিক স্বহীদ হয় আৰু ৩ হাজাৰ বন্দী হয়। বন্দী সকলৰ মূৰ কাটি আহোম ৰজাই মুণ্ডমালা বান্ধিলে।<ref>Satsari Assam Buranji, p.57</ref> সাতসৰী বুৰঞ্জীৰ অনুসৰি চুতীয়া সেনা দিখৌমুখৰ পৰা উজাই আহিছিল আৰু ডিব্ৰুমুখৰ তিনিমুণি অঞ্চলত ৫ দিন পুণৰ এখন ৰণ হৈছিল, য'ত মাণিকচন্দ্ৰ বৰুৱা, ৰজাৰ ভায়েক ঢেলা আৰু বৰহুলৈ বৰুৱাই ভাগ লৈছিল। যুদ্ধত মাণিকচন্দ্ৰ বৰুৱাৰ গাত কাড় লাগিছিল আৰু বৰহুলৈ বৰুৱাকে প্ৰমুখ কৰি চুতীয়া সেনা পিছ হুঁহকি শদিয়ালৈ আহিলে। ডিব্ৰুমুখৰ এই যুদ্ধৰ কথা কিন্তু অন্য বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা হোৱা নাই, গতিকে এয়া পাছত হোৱা দিহিংমুখৰ দ্বিতীয়খন ৰণৰ বৰ্ণনাও হ'ব পাৰে যিখনত চুতীয়া সেনা পৰাস্ত হোৱাৰ পাছত আহোম সেনাই ডিব্ৰুমুখত গড় নিৰ্মাণ কৰিছিল। যুদ্ধৰ পৰাজয়ৰ ফলত দিখৌ মুখত বাকী থকা চুতীয়া সেনা সেই অঞ্চলৰ পৰা ঘূৰি আহে আৰু পানবাৰী আহোমৰ হাতলৈ যায়। তাৰ পাছত ১৫১৯ চনত চুহুংমুঙ হাবুঙৰ পৰা দিহিংমুখ অঞ্চল লৈ আহে আৰু তাত এটা কোঠ/দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰে। তেতিয়াৰ দিহিংমুখ আজিৰ দিনৰ পশ্চিম মাজুলী অঞ্চল হয়।<ref>Satsari Assam Buranji, p.57</ref><ref>Goswami, Hemchandra, Purani Assam Buranji, p.40</ref> ===দিহিং-মুখৰ প্ৰথম ৰণ=== ১৫২০ চনত চুতীয়া সেনাই এইবাৰ আকৌ ভটিয়াই আহি আহোমৰ নতুনকৈ নিৰ্মিত দিহিংমুখৰ দুৰ্গ(মৌঙখ্ৰাঙ) আক্ৰমণ কৰে। যুদ্ধত চুতীয়া সেনা জয়ী হয় আৰু আহোম সেনাপতি খেনমোঙক মাৰি আহোম সেনাক সেই অঞ্চলৰ পৰা খেদি পঠিয়াই। ফলত দিহিংমুখৰ কোঠ চুতীয়াৰ হাতলৈ যায়।<ref>Satsari Assam Buranji, p.57</ref><ref>Purani Assam Buranji, p.40</ref> ==চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতন== ===নীতিপালৰ ৰাজত্ব=== ইয়াৰ পাছতে ১৫২২ চনত ধীৰনাৰায়ণ ৰজাই [[হাবুং]] অঞ্চলৰ (বৰ্তমান ঢকুৱাখনা) ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰি সাধনী আৰু নিতাই ৰাজ্য ভাৰ দিয়ে। ৰজা হৈ নিতায়ে নীতিপাল নাম লয়। ৰজা ধীৰনাৰায়ণে ৰাজ্য ভাৰ এৰি জামাতাক যুৱৰাজ পাতি, আপোন পুত্ৰ তিনি বছৰৰ শিশু সাধক নাৰায়ণক নীতিপালৰ হাতত সমৰ্পন কৰি দেশান্তৰিত হয়। সামান্য ‌চুতীয়া ল'ৰা ৰজা হোৱাত ৰাজবংশৰ ৰাজপাট দাবীদাৰ কোঁৱৰসকল স্বাভাৱিকতে ক্ষুণ্ণ ‌হৈ পৰে। এই লোক সকলে নিত্যপালক সিংহাসনচ্যুত কৰিবলৈ ষড়যন্ত্ৰত নামে। এই ষড়যন্ত্ৰৰ মূল নায়ক ধীৰনাৰায়ণ ৰজাৰ ভায়েক সুৰজিৎ ওৰফে সুৰধ্বজপাল আছিল। ষড়যন্ত্ৰ সফল নহ'ল। নীতিপালে তেওঁৰ বিশ্বাসী চোৰাংচোৱাৰ পৰা সকলো কথা জানিব পাৰি ষড়যন্ত্ৰত লিপ্ত বিষয়াক ভাঙি নতুন মন্ত্ৰী বিষয়া নিয়োগ কৰে। পূৰ্ব্বৰ পাত্ৰ মন্ত্ৰী গুচাই সামান্য পাত্ৰ-মন্ত্ৰী পাতি লʼলে। সূৰধ্বজপালক ধৰি আনিবৰ বাবে কাচিতৰা সেনাপতিক পঠায়। কিন্তু সুৰধ্বজ দেশ এৰি পলাই যোৱাত সেই কাম সম্ভৱ নহ'ল। নীতিপালৰ দিনত নাৰায়ণ নামৰ এজন বৰসেনাপতি আৰু ৰঘূবীৰ তথা কাচিতৰা সহসেনাপতি আছিল বুলি জনা যায়। কিন্তু সময়ত নীতিপালৰ শাসন দুৰ্বল হৈ পৰে। পূৰ্বৰ সাধাৰণ বংশৰ লগৰীয়া সকলক ৰাজ্যৰ বিষয়-বাব দিবলৈ ধৰাৰ ফলত সম্ভ্ৰান্ত বংশৰ লোকৰ বিশ্বাস আৰু আনুগত্য হেৰুৱাব লগা হয়। দোষ গুণৰ সুবিচাৰ নকৰি হকে-বিহকে প্ৰজাৰ ওপৰত উৎপীড়ন চলোৱাৰ বাবেই‌ [[নীতিপাল]] প্ৰজাৰ মাজত অনীতিপাল বুলি খ্যাত হৈ পৰে।<ref>Barua, Swarnalata, "Chutia jatir Buranji, p.594.</ref> ===দিহিং-মুখৰ দ্বিতীয় ৰণ=== চুতীয়া ৰাজ্যৰ দুৰৱস্থাৰ বাতৰি আহোম ৰজা [[চুহুন্মুং]]ৰ কাণত পৰিল। ফলত সেই বছৰৰ শেষৰ পিনে(১৫২২ চন) তেওঁ চুতীয়া ৰাজ্য আক্ৰমণ কৰে। প্ৰথমতে মাজুলীৰ নঙকঙমোঙ বীলৰ ওচৰলৈ আহি তেওঁ দিহিঙমুখত(বৰ্তমানৰ পশ্চিম মাজুলী অঞ্চল) কোঠ দি থকা চুতীয়াক আক্ৰমণ কৰিবলৈ সেনা পঠায়। যুদ্ধৰ নেতৃত্বত থকা বৰগোহাঁয়ে চুতীয়া সেনাক দিহিং মুখৰ পৰা পুবলৈ ঠেলি নিয়ে আৰু লাচাই-টাই নামৰ এজনক চুতীয়াৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা বৰ-নাঁৱত উঠাই ৰজাৰ ওচৰলৈ পঠায়। সেই সময়ত ৰজা বীলৰ পৰা আগ বাঢ়ি আহি চেৰুৱাকতা নামৰ অঞ্চল এটাত আছিল। চুহুংমুঙে লাচাই-টাইক যুদ্ধৰ খবৰ লয়। লাচাই-টাই ৰজাক জনাই যে চুতীয়া সৈন্য লুইত(টিলাও) নৈ‌ ওচৰৰ অঞ্চলৰ লগতে ডিব্ৰুমুখৰ(চোপ-নাম-টিফাও) পানীত কোঠ পাতি আছে।<ref>Deodhai Assam Buranji, p. 17.</ref> ইয়াৰ পাছতে হয়টো আগতে উল্লেখ কৰি অহা ডিব্ৰুগড় ৰণখন সংঘটিত হয়। ===ডিব্ৰু-মুখ/ডিব্ৰুগড়ৰ ৰণ=== ১৫২৩ চনৰ কাতি মাহত চুহুংমুঙৰ আদেশত ফ্ৰাচেনমুঙ বৰগোহাঁই আৰু কিঙলুন বুঢ়াগোহাঁই ৰাজমন্ত্ৰীয়ে নিজৰ সমস্ত সৈন্য বাহিনী লয় ডিব্ৰুমুখলৈ আগ বাঢ়ি আহি তাত এটা গড় নিৰ্মাণ কৰে। চুহুংমুঙে চৰাইদেউ লৈ আহি ভগৱানৰ ওচৰত বলি আগ বঢ়ায়। ১৫২৩ চনৰ আঘোণ মাহত চুহুংমুঙে সৈন্য বাহিনী লয় আগ বাঢ়ি চেঁচামুখত কোঠ দিয়ে। নীতিপালে গড় বন্ধাৰ খবৰ পাই শদিয়াৰ পৰা লাৰুপাৰা(বৰ্তমান চাবুৱাৰ ওচৰৰ) লৈ আগ বাঢ়ি আহে। তাৰ পৰা তেওঁ শত্ৰুক দেশৰ পৰা খেদিবলৈ বুঢ়া বৰুৱাৰ নেতৃত্বত ডিব্ৰুমুখ লৈ সৈন্য বাহিনী পঠিয়ায়। সম্ভৱতঃ এজন ডিব্ৰু উপত্যকাৰ শাসনকৰ্তা আছিল। চুতীয়া সেনাপতি জনে ৰজাৰ আদেশ মতে ডিব্ৰুগড় আক্ৰমণ কৰে। আনপিনে চুহুংমুঙেও ডিব্ৰুমুখলৈ আহি যুদ্ধত ভাগ লয়। ফ্ৰাচেনমুঙ বৰগোহাঁই আৰু কিঙলুন বুঢ়াগোহাঁই ৰাজমন্ত্ৰীয়ে একলগ হৈ পথে দি আগ বাঢ়ি চুতীয়াৰ নৌ বাহিনীক আক্ৰমণ কৰে। চুতীয়াৰ নৌ সেনাৰ নেতৃত্বত আছিল কাচিতৰা, চুলুকী চেতিয়া (GC Baruaৰ বুৰঞ্জীত এলেঙী চেতিয়া বুলি কোৱা হৈছে) আৰু বৰপাত্ৰ নামৰ তিনিজন সেনাপতি। বৰপাত্ৰ জন সম্ভৱতঃ সোৱণশিৰি উপত্যকাৰ তথা হাবুঙৰ শাসনকৰ্তা আছিল, যিজনক তামৰ ফলিত হাবুঙাধিপতি বৃহৎ পাত্ৰ বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। কাচিতৰা আছিল লুইত উপত্যকাৰ শাসনকৰ্তা। যুদ্ধত চুতীয়া সেনা পৰাস্ত হয়। পিছ দিনা চুহুংমুঙ ৰজাই গড়ত থকা সকলো মন্ত্ৰী ডাঙৰীয়া আৰু সেনাক লগত লৈ আগ বাঢ়ি সোণাৰী অঞ্চলত (বৰ্তমান কাকপথাৰ অঞ্চল) সোমায়। <ref>Deodhai Assam Buranji, p. 17.</ref> ===নীতিপালৰ সন্ধি প্ৰস্তাৱ=== ইয়াকে দেখি নীতিপালে আহোম ৰজা লৈ কটকীৰ সৈতে কিছুমান উপহাৰ পঠায়। উপহাৰ সমূহৰ মাজত আছিল সোণৰ কাণফুলী/থুৰীয়া(তং-ৰু-খাম), সোণোৱালী‌ মেখেলা(চিন-খাম), কপাহী কাপোৰ(ফ্ৰা-নোন), শৰাই/মাইহাং (ফোন), পাটি, ইত্যাদি। সকলো উপহাৰ গ্ৰহণ কৰিও চুহুংমুঙে চুতীয়া ৰাজ সম্পদ(সোণ-ৰুপৰ মেকুৰী, সোণ-ৰুপৰ ছত্ৰ, ৰাজকীয় খাট আৰু ৰাজ দণ্ড), ১০টা দতাল হাতী, এজনী মাখুন্দী হাতী আৰু এজনী ছোৱালী বিচাৰি পঠায়। নীতিপালে ছোৱালী আৰু হাতী দিবলৈ মান্তি হয় যদিও ৰাজকীয় সম্পদ পূৰ্বপুৰুষৰ সম্পত্তি বুলি দিবলৈ নিবিচাৰে। ইয়াৰ বিপৰীতে এক মাহৰ পাছত সোণ-ৰুপৰ জাপি (কোপ-খাম-ঙেন), সোণৰ আঙঠি (খোপ-খাম), সোণৰ তোম (লিউ-খাম), সোণৰ ছত্ৰ (চাং-খাম), সোণৰ খাৰু (মাউ-খাম), সোণৰ থগা (খু-টিন-খাম), হাতী, ঘোঁৰা, হাতীৰ দাতৰ পাটি, কটাৰী আৰু পানীকমলী কাপোৰ দি পঠায়। সমান্তৰাল ভাৱে নীতিপালে লুইতৰ পাৰত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিবলৈ লয় আৰু তাতে থাকে। দুৰ্গ নিৰ্মাণৰ কথা শুনি, ৰাজসম্পদ নাপায় আৰু লগতে উপহাৰৰ মাজত কটাৰী দেখি চুহুংমুঙ ৰজাই শদিয়াপুৰ আক্ৰমণ কৰিবলৈ নিৰ্ণয় কৰে।<ref>Deodhai Assam Buranji, p. 18.</ref> ===শদিয়াৰ ৰণ=== ১৫২৪ চনৰ বহাগত লুইত নৈ পাৰ হৈ শদিয়া(সধয়াপুৰ) আক্ৰমণ কৰে। [[ব'হাগ বিহু|ব'হাগ মাহৰ বিহুৰ দিনা]] [[শদিয়া]] আক্ৰমণ কৰা হৈছিল। বিহুৰ দিনা শদিয়াৰ চাৰি শালত বৰ-বলি আয়োজন কৰা হয়, যʼত [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]] পূজাৰীৰ বাহিৰে অন্য লোকে হাতত অস্ত্ৰ লোৱাতো বৰ্জিত আছিল। আজিও এই বৰবলিৰ নিয়ম শদিয়া অঞ্চলৰ থান সমূহত পালন কৰা হয়। সেই সময়ত সৌমাৰ খণ্ডত একমাত্ৰ চুতীয়া সকলৰ মাজত হে খাৰ-বাৰুদ বা হিলৈ-বৰটোপৰ প্ৰচলন আছিল। সেই বাবে হয়তো আক্ৰমণকাৰী সকলে বিহুৰ বতৰত আক্ৰমণ কৰিবলৈ নিৰ্ণয় কৰি লৈছিল। বুৰঞ্জী সমূহৰ মতে সেই সময়ত নীতিপালে পুখুৰী এটাও খন্দাই আছিল। শদিয়াৰ দুৰ্গত কৰা আক্ৰমণ সহিব নোৱাৰি নীতিপাল চন্দনগিৰি লৈ গুচি আহে আৰু কাচিতৰা দৈথাং পৰ্বতত উঠে।<ref>Deodhai Assam Buranji, p. 19.</ref> ===চন্দনগিৰি আৰু দৈথাং পৰ্বতৰ ৰণ=== চুহুংমুঙে শদিয়াৰ বৰনগৰত থাকি ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁই আৰু কিঙলুন ৰাজমন্ত্ৰীক(বুঢ়াগোহাঁই) চন্দনগিৰি লৈ আক্ৰমণ কৰিবলৈ পঠায়। আনহাতে কনচেং ধনুদাৰী গোহাঁইক (চাও-চঙ কুঙ-ৰিণ) কাচিতৰাৰ লগত যুঁজিবলৈ দৈথাং পৰ্বতলৈ পঠায়। ইফালে চুতীয়া ৰজাৰ তামুলী গজৰাই বৰুৱাক আহোম বাহিনীয়ে বন্দী কৰে‌ আৰু চুতীয়া ৰজা ৰাণীৰ আত্মগোপন স্থান প্ৰকাশ কৰিবলৈ বাধ্য হয়।<ref>Bhuyan, S.K.,''Assam Buranji(SM)'',p.10</ref> পিছত তেওঁ আহোম বিষয়াসকলক জনাইছিল যে চুতীয়া ৰজা ৰাণীয়ে চন্দনগিৰিৰ এটা পাহাৰীয়া নৈৰ ওচৰত আশ্ৰয় লৈছে। চন্দনগিৰি পৰ্বতত উঠিবৰ কাৰণে আহোম সেনাই আপ্ৰাণ চেষ্টা চলাইও সফল নহয়। চুতীয়া সেনাই ওপৰৰ পৰা শিল বগৰাই আৰু দলিয়াই বহুতো আক্ৰমণকাৰীৰ বধ কৰে। সাতসৰী আৰু অসম বুৰঞ্জীৰ (SM)ৰ পৰা জনা যায় যে সেই সময়ত [[সতী সাধনী|সাধনী ৰাণী]] গৰ্ভৱতী আছিল। লগতে আছিল তেওঁৰ ১২-১৩ বছৰীয়া পুত্ৰ। সাধনীৰ লগৰ ১২০ গৰাকী কুঁৱৰীয়েও শিলা কুচাই বিৰোধী পক্ষৰ সৈনিকক মাৰে। আহোম সৈন্য চন্দনগিৰি পৰ্বতত উঠিবলৈ সক্ষম নহৈ পিছুৱাই আহিব লগাত পৰে আৰু এজন চুতীয়া সৈনিকক লগত ধৰি আনে। ইয়াৰ পাছত আক্ৰমণকাৰী সকলে ৰননীতি কৰি পৰ্বতৰ তিনিফালে বেৰি ধৰিব লয়। চাও ৰু-পক আৰু কিছু লোক ঘিলা গছৰ সহায়ত চন্দনগিৰি পাহাৰত উঠিল, কিন্তু মানুহ নেদেখিলে। আগ বাঢ়ি গৈ এখন গাঁও পালে আৰু তাত দুকুৰিমান মানুহ দেখিলে। চুতীয়া বুৰঞ্জী অনুসৰি ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁই কিছু লোকক ঘিলা গছত উঠি [[ঢোল]] বজাবলৈ আদেশ দিয়ে। হয়তো এই সকল আগতে ধৰি অনা‌ চুতীয়া বন্দী আছিল। আগৰ দিনত ঢোল বজোৱাটো যুদ্ধত জয়ৰ প্ৰতীক আছিল। ঢোল বজাই বিজয়ৰ কথা জনাই দিয়া হয়। সেই বাবে পাহাৰৰ ওপৰত উঠি থকা ৰজা ৰাণীয়ে বিহুৰ বতৰত ঢোলৰ মাত শুনি বাহিৰলৈ উলাই আহে আৰু তিনিও ফালৰ পৰা শত্ৰুৰ আক্ৰমণৰ বলি হয়। নীতিপালক আহোম সেনাই বৰদ্বাৰত দেখিলে। তথাপিও চুতীয়া সেনানী যি সকল আছিলে সেই সকলে আকৌ শিল দলিয়াই কিছু শত্ৰুক মাৰিলে।নীতিপালে শত্ৰুৰ গালৈ কাড় মাৰিবলৈ লয় যদিও বিৰোধী পক্ষৰ জানমোঙখাম হাতীবৰুৱাৰ (ফু-কে-চং) কাড় লাগি মৃত্যু বৰণ কৰে। সাধনীয়ে নিজৰ মহিলা সৈন্য বাহিনীক লগত লয় যুঁজ দিয়ে যদিও শেষত পৰাস্ত হৈ চন্দনগিৰিৰ পৰা জাপ মাৰে। প্ৰায় সংখ্যক বুৰঞ্জীত সাধনীয়ে আত্মবলিদান কৰিছিল বুলি আছে যদিও গোপাল চন্দ্ৰ বৰবৰুৱাৰ টাই ভাষাৰ বুৰঞ্জীত ৰাণীৰ (নাঙ-লুং) গাত যাঠি লাগিছিল বুলি উল্লেখ আছে। যিকি নহওক এই তথ্য পৰাও ৰানী সাধনীয়ে আত্মসমৰ্পণ নকৰি শত্ৰুৰ বিৰুদ্ধে যুঁজ দিয়াৰ কথাহে পোহৰলৈ আনে, কাৰণ আত্মসমৰ্পণ কৰা হ'লে তেওঁক যাঠি মাৰি আক্ৰমণ কৰা নহ'ল হয়। আনপিনে কাচিতৰাক কনচেঙে দৈথাং পৰ্বতত পৰাস্ত কৰে। <ref>Deodhai Assam Buranji, p. 19.</ref> [[File:Statue of Queen Sadhani Narayan.jpg|thumb|চুতীয়া বংশৰ শেষ ৰাণী বীৰাঙ্গনা সাধনী নাৰায়ণীৰ প্ৰতিমূর্তি]] ==ৰাজ্য পতনৰ পৰবৰ্তী পৰিস্থিতি== চুতীয়া ৰজা নীতিপাল, তেওঁৰ পুত্ৰ আৰু কাচিতৰা তিনিওৰে মূৰ চন্দগিৰি আৰু দৈথাঙৰ পৰা কাটি আনি শদিয়াত থকা চুহুংমুঙৰ আগত প্ৰস্তুত কৰা হয়। দেওধাই বুৰঞ্জীৰ মতে সাধনীৰ মূৰটো কাটি অনা হৈছিল। ৰজা আৰু পুত্ৰৰ মূৰ কেইটা নচোৱাই পৰ্বতত মুণ্ডামালা বান্ধি শেষত চৰাইদেউৰ শালৰ খটখটিত পোতি থোৱা হয়। অসম বুৰঞ্জী(SM)ৰ মতে আহোম সেনাই সাধনীৰ মৃত শৰীৰৰ পৰা কঁকালত পিন্ধা সোণৰ কঙ্কালি লয় আনি শদিয়াৰ থানলৈ আনিছিল, কিন্তু তাত কিছুমান চুতীয়াই আক্ৰমণ কৰি লাপিত ফাংত্যাং দেওধাই নামৰ এজনক বধ কৰিছিল। Edward Gaitৰ‌ A History of Assamত উল্লেখ কৰা‌ মতে ৰাণীৰ মৃত্যু যাঠী লাগ হৈছিল। GC Baruaৰ Ahom Buranjiত ৰাণীৰ(নাঙ-লুং) বিষয়ে দিয়া আছে যদিও এই অংশৰ অনুবাদ দিয়া হোৱা নাই। অংশটোত "টিং" শব্দৰ উল্লেখ চাই ক'ব পাৰি যে ইয়াতো ৰাণীৰ গাত "যাঠী" লগাৰ কথাই উল্লেখ আছে। "পুৰণি অসম বুৰঞ্জীৰ অনুসৰি কোঁৱৰী কিছুমানক কাটিছিল আৰু কিছুমানক ধৰি আনিছিল<ref>Goswami, Hemchandra,"Purani Assam Buranji, p. 42</ref>। অন্য বুৰঞ্জী সমূহত এই অংশত ৰানী সাধনীৰ(নাঙ-লুং) কথ উল্লেখ কৰা হোৱা নাই। ===চুতীয়া ৰাজ্যত পোৱা সম্পদ=== চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰা কমাৰ, সোণাৰি, কমাৰ, কুমাৰ, কহাৰ, তাতি, খনিকৰ, বাঢ়ৈ, বামুণ, কায়স্থ, গণক, কলিতা, ইত্যাদি বহুতো ভিন্ন ভিন্ন‌‌ বৃক্তিকৰ লোক পোৱা‌ গৈছিল। ইয়াৰ বহুতো লোকক ৰজাই নিজৰ ৰাজধানী লৈ লয় আনে।‌ চুতীয়াৰ বাহিৰে মিচিং‌,‌ দেউৰী, কিছু মৰাণ আৰু কোচ জনগোষ্ঠীৰ লোকো চুতীয়া ৰাজ্যৰ নাগৰিক আছিল। তাৰে চুতীয়া ৰাজ্যৰ মিচিং সকলক "চুতীয়া মিৰি" কোৱা‌ হৈছিল যি‌ সকল আজিৰ দিনৰ বাৰগাম মিচিং যেনে দলে, পেগু, পায়েং, টাইদ, ইত্যাদি। চুতীয়া ৰজাৰ শুকান মাংসৰ ভৰালী জন কোচ লোক আছিল। তিনি হাজাৰ চুতীয়া কমাৰক চুহুংমুঙ ৰজাই যোৰহাট জিলাৰ বছাৰ পিনে আৰু তাৰে উজনি অঞ্চলত বহুৱাইছিল<ref>Sarma, Benudhar, ''Maniram Dewan, p.287</ref>। বন্দী হোৱা লোকৰ পৰা বিভিন্ন "চেতিয়া" খেল/বংশও সৃষ্টি কৰা হয়। ইয়াৰ বাহিৰে শদিয়াত বহুতো সম্পদ যেনে সোণৰ মাইহাং, কেকুৰা দোলা,‌‌ কলাই খাৰ,‌‌ সোণৰ তিনিচুকীয়া সিংহাসন, খাট, ভোগজৰা, বেলা, জাপি, পিকদান, আৰোৱান, দবা, কালি, হিলৈ, বৰটোপ (মিঠাহুলোং),‌ হিলৈ-তোলা চৰা নাও, চুতীয়া ধেনু, বৰধেনু, বাৰু-বৰ্চা, ইত্যাদি পোৱা গৈছিল। বহুতো ঘোৰা, গৰু-মʼহ আৰু হাতীও লাভ কৰা হৈছিল। সম্পদ সমূহ শদিয়াৰ পৰা দিহিং নৈয়ে দি ৰাজধানী‌ লৈ অনা হয় ‌আৰু পাছলৈ চাৰিং অঞ্চলত ৰখা হয়। এখিনি চুতীয়া লোকক চাৰিঙত পাতি নাওবৈচা খেল সৃষ্টি কৰে,‌ য'ৰ পৰা পাছলৈ শেনচোৱা, তাঙোন ধৰা, বচোৱাল বোৱা, ইত্যাদি খেলৰ সৃষ্টি হয়। এই নাওবৈচা সকলে চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰা পোৱা চৰানাও চলাই। একেধৰণে এখিনি লোকক লয় হিলৈধাৰী ফৈদ গঠন কৰা হৈছিল। চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা পাছত আহোম সকলে প্ৰথম বাৰৰ বাবে মিৰি, মিচিমি, আবৰ, দফলা, ইত্যাদি পাহাৰীয়া জাতিৰ সম্পৰ্কত আহে।<ref>Satsari Assam Buranji,p.14, 61</ref> ===চুতীয়া ভূমিৰ বিতৰণ=== শদিয়া ৰাজধানী শাসন কৰিবলৈ ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁইক তিনিশ সৈনিক দিয়া হৈছিল। শদিয়া আৰু দিহিং অঞ্চলত নতুনকৈ আহোম ৰাজ্যৰ মানুহ আনি থাকিবলৈ দিয়া হয়। ‌চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰদেশ সমূহ ভাল দৰে শাসন কৰিবলৈ বহুতো নতুন পদবী সৃষ্টি কৰা হয়। ১৫২৬ চনত চাওচেং কুঙৰিন (ধনুধৰিয়া গোহাঁই)‌ কনচেঙক থাওমৌঙ মৌঙ-তেও (ভটিয়লীয়া গোহাঁই বা নামনিয়াল সন্দিকৈ<ref>Satsari Buranji, p.62</ref>) পতা হয়। এইজনক হাবুঙ অঞ্চলত ৰখা হয় আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰৰ বিশ্বনাথৰ, লখিমপুৰ আৰু ধেমাজি শাসন কৰিবলৈ দিয়া হয়।‌ একেই বছৰতে থাওমৌঙ বানলুং (বানলুঙীয়া গোহাঁই) খেওখেনক থাওমৌঙ লৌঙ-ক্লং (দিহিঙীয়া গোহাঁই)‌ পতা‌ হয়। সেই‌ সময়ত দিহিং নৈ পাটকাইৰ পৰা ডিগবৈ, দিহিং-পাটকাই অৰণ্য, তিপাম,‌ নাহৰকটীয়া, মৰাণহাট, চেপন, বকতা, চৰগুৱা হৈ ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰৰ সমান্তৰাল ভাৱে বৈ গৈ পশ্চিম মাজুলী/বোকাখাত অঞ্চলত ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰত পাৰিছিল। এইজন গোহাঁইক দিহিং প্ৰদেশ অৰ্থাৎ মাজুলী, উত্তৰ শিৱসাগৰ, ডিব্ৰুগড় আৰু দক্ষিণ তিনিচুকীয়া লৈকে শাসন‌ কৰিবলৈ দিয়া হয়। ১৫২৬ চনত হোৱা চুতীয়া বিদ্ৰোহৰ ফলত ডিব্ৰুগড়ত নতুন এখন প্ৰদেশ গঠন কৰি ১৫২৭ত চাওলুং চুলিঙক শাসনকৰ্তা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়, যাতে ১৫২৬ৰ দৰে শদিয়া অঞ্চলত পুনৰ বিদ্ৰোহ হ'লে ডিব্ৰু প্ৰদেশৰ সেনাই শদিয়া বাহিনীৰ সহযোগ কৰিব পাৰে। ইয়াৰ উপৰিও একেই‌ সময়তে কিংলুন বুঢ়াগোহাঁইক "থাও-মুঙ-বঙেন" পাতি তিনিচুকীয়া অঞ্চল শাসন(সোণাৰীৰ পৰা লুইতৰ লৈকে) কৰিবলৈ দিয়া হয়। শদিয়াৰ মহং (নগা পাহাৰৰ মহঙতকৈ পৃথক) অঞ্চলৰ লোণৰ খাট ৰক্ষা কৰিবলৈ "থাও-মুঙ-বক্লাঙ" বা‌ হাটখোৱা গোহাঁই নিযুক্ত কৰা হৈছিল। বুৰঞ্জীৰ পৰা জনা যায় যে ১৫২৯ চনত হোৱা চুতীয়া বিদ্ৰোহত দুয়োজন গোহাঁই (ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোঁহাই আৰু কিংলুন বুঢ়াগোহাঁই) একেলগে শদিয়া-তিনিচুকীয়া অঞ্চলতে শাসন কৰি আছিল। একেই বছৰৰে(১৫২৭) শেষৰ পিনে কনচেঙক ভটিয়লীয়া গোহাঁইৰ পৰা নতুন পদবী‌ "চাও-চেঙলুং"‌(ৰাজমন্ত্ৰী) দিয়া হয়<ref>Barua, Gopal Chandra, ''Ahom Buranji'', p.61</ref>। পূৰ্বতে ৰাজমন্ত্ৰী পদবীটো বৰগোঁহাই বা বুঢ়াগোহাঁই এজনক দিয়া হৈছিল। ৰাজমন্ত্ৰী পাতি চুহুংমুঙে কনচেঙক দুয়োজন‌ গোহাঁইৰ লগত একেই শাৰিতে ৰাখি সমমৰ্যাদা দিছিল। চুতীয়াৰ বৰপাত্ৰ পদবীটো চুহুংমুঙৰ‌ দিনটো অব্যাহত আছিল। চুক্লেংমুঙ(চুহুংমুঙৰ পুত্ৰ) ৰজাৰ দিনত চুতীয়াৰ বৰপাত্ৰ এজনৰ সমৰ্থন পাই হাবুঙৰ ব্ৰাহ্মণ মুখিয়াল এজনে বিদ্ৰোহ কৰে। ফলত যুদ্ধ এখন হয় য'ত বৰপাত্ৰ জনৰ মৃত্যু হয় আৰু ব্ৰাহ্মণজন বেহাৰলৈ পলাই যায়<ref> সুকুমাৰ মহন্তৰ ঘৰত পোৱা অসম বুৰঞ্জী, ২৫ পৃষ্ঠাত আছে-"সেই সময়ত ৰজা দাই ধৰিলে, বোলে-'চুটিয়া মাৰি ভূঞা বিলাকক মাৰি-কাটি বুপা ৰজায়ে ময়েহে ৰাজ্য লৈছো। বামুণে যে ৰজা‌ হয় চুটিয়াৰ বৰপাত্ৰকনো কিহলৈ থৈছোঁ?' এহি বুলি বৰপাত্ৰক মাৰিলে, বামুণকো ‌মাৰিব চালে, সপুত্ৰবান্ধৱে বেহাৰলৈ পলাই গেʼল। " </ref>। এই বৰপাত্ৰ জন হয়টো পুৰণি চুতীয়া বৰপাত্ৰ জনেই আছিল (ডিব্ৰাৰুগড় ৰণত আত্মসমৰ্পণ কৰিব পাৰে) বা‌ একেই পৰিয়ালৰ লোক আছিল‌‌। তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছতে হয়টো "চাও-চেঙলুং" আৰু "বৰপাত্ৰ" উপাধি দুটা মিলি "বৰপাত্ৰগোঁহাই" হিচাপে জনাজাত হয়।<ref>[https://www.jstor.org/stable/3516963?read-now=1&seq=18#page_scan_tab_contents Guha, Amalendu, ''The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)'',p. 20,''It appears that the noble designation of Barpatragohain was borrowed from the civil list of Habung where the local ruler, a dependent of the Chutia king, had the title of Vrihatpatra''.]</ref> এই‌ সকলো কথাৰ পৰা সহজে ধৰিব পাৰি যে চুহুংমুঙে পূৰ্বৰ চুতীয়া বিষয়া সকলৰ ঠাইতেই একো একোটা নতুন পদবী গঠন কৰিছিল। চুতীয়া বৰপাত্ৰৰ ঠাইত প্ৰথমতে ভটিয়লীয়া গোহাঁই আৰু পাছলৈ বৰপাত্ৰ গোহাঁই, মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাৰ ঠাইত দিহিঙীয়া গোহাঁই, ডিব্ৰুৰ বুঢ়া বৰুৱাৰ ঠাইত চাওলুং চুলিঙ আৰু শদিয়া-তিনিচুকীয়াত কাচিতৰা বৰুৱা বা ৰজাৰ ঠাইত দুয়ো প্ৰমুখ গোহাঁই। ইয়াৰ পাছত দিহিঙৰ পাৰৰ বকতাত নতুন ৰাজধানী এখন নিৰ্মাণ কৰা হয়।<ref>Ahom Buranji(GC Barua), p.64</ref> [[File:Old course of Dihing river.jpg|thumb|মেপত দিহিং নৈৰ‌ ১৬ শতিকাৰ পুৰণি সুতি দেখোৱা হৈছে। এই সময়ত চৰগুৱা, বকতা, নামৰূপ আৰু তিপাম দিহিঙৰ দক্ষিণ পাৰত অৱস্থিত আছিল]] ==চুতীয়া বিদ্ৰোহ== ১৫২৪ চনত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতন হৈছিল যদিও চুতীয়া সকলৰ মনৰ পৰা স্বাধীনতা আৰু স্বৰাজৰ আশা নাইকিয়া হৈ যোৱা নাছিল। চিৰদিন স্বাধীন হৈ থকা চুতীয়া সকলে বীৰাঙ্গণা ৰাণী সাধনীৰ আত্মোৎসৰ্গৰ কথা সোঁৱৰি পুনৰ জাগ্ৰত হৈ উঠিল আৰু বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰিলে। এই বিদ্ৰোহ ১৫২৭ চনৰ পৰা ১৭০০ শতিকাৰ শেষ ভাগৰ লৈকে চলিছিল। ১৭৭০ দখকৰ মায়ামৰা বিদ্ৰোহে জাতিটোৰ শেষ বিদ্ৰোহ বুলি কব পাৰি যাৰ ফলত সকলো নহলেও এটা অংশয়ে স্বাধীন হৈ নিজৰ ৰাজ্য গঠন কৰিছিল। চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজধানী শদিয়া ধ্বংস হোৱাৰ ফলত বহুতো ৰাজকোঁৱৰ আৰু সম্ভ্ৰান্ত পৰিয়ালৰ লোকে পাহাৰীয়া মিচিং, মিচিমি জাতিৰ লোক সকলৰ মাজত আশ্ৰয় লৈছিল আৰু প্ৰথম বিদ্ৰোহ এই সকল লোকে আৰম্ভ কৰিছিল। এই কথা কোচ ৰজা সকলৰ দৰং ৰাজ বংশাৱলীতো উল্লেখ কৰা হৈছে। <poem>"পূৰ্বে চুটিয়াৰ ৰজা সিঠাৱে আছিল। অন্যায়ে অসম ছল কৰিয়া মাৰিলে॥ যিমতে মাৰিল তাৰ শুনিয়ো কাহিনী। বলে নপাৰিয়া স্বৰ্গী ৰাজা মনে গুণি॥ ৩৬৪ ... তাৰ পুত্ৰ ভাই যত সকলে পলাইল। মিৰি মিচিমিত পশি প্ৰাণক ৰাখিলা॥ চুটিয়াৰ ৰাজাক মাৰিয়া ছলে বলে। লৈলা সেহি ৰাজ্যক অসমে কৌতূহলে॥ ৩৭১</poem> ===১৫২৬ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া=== চুতীয়া সকলে প্ৰথম বিদ্ৰোহ ১৫২৬ চনৰ ফাগুন মাহত ৰাজধানী শদিয়াত ঘোষণা কৰিছিল, অৰ্থাৎ ৰাজ্য পতনৰ ৩ বছৰৰ পাছত। বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ আৰু ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইক সহযোগ কৰিবলৈ দিহিঙীয়া গোহাঁইক পঠিওৱা হৈছিল। যুদ্ধত বিদ্ৰোহী সকলৰ হাতত ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইৰ হাতী প্লাইপাম আৰু দিহিঙীয়া গোহাঁই মৰা পৰিছিল। কিন্তু শেষ পৰ্যায়ত বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হৈ উভতি যাবলৈ বাধ্য হ'ল। এই বিদ্ৰোহৰ ফলত চুহুংমুঙ ৰজাই বহুতো প্ৰশাসনীয় পৰিবৰ্তন কৰিবলৈ বাধ্য হৈছিল। ১৫২৭ চনৰ জেঠ মাহত, ডিব্ৰুগড় অঞ্চলত নতুন এখন প্ৰদেশ গঠন কৰি তাত চাওলুং চুলিঙক শাসনকৰ্তা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হৈছিল, যাতে শদিয়া অঞ্চলত পুনৰ বিদ্ৰোহ হ'লে ডিব্ৰু প্ৰদেশৰ সেনাই শদিয়া বাহিনীৰ সহযোগ কৰিব পাৰে। ইয়াৰ উপৰিও কিংলুন বুঢ়াগোহাঁইক "থাও-মুঙ-বঙেন" পাতি পশ্চিম শদিয়া অঞ্চলত (তিনিচুকীয়াৰ সোণাৰিৰ(কাংখাম) পৰা লুহিত নদীৰ গুৰি লৈকে) শাসন কৰিবলৈ দিয়া হ'ল। ===১৫২৯ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া=== প্ৰথম বিদ্ৰোহৰ দুবছৰ পাছতে ১৫২৯ চনৰ পুহ মাহত শদিয়াৰ চুতীয়া সকলে আকৌ মুৰ দাঙি উঠিলে। এইবাৰ চুহুংমুঙ ৰজাই ফ্ৰাচেংমুঙক সহযোগ কৰিবলৈ চাও চুক্লান (তিপামৰ পৰা) আৰু কিংলুনক সহযোগ কৰিবলৈ চাওলুং চুলিঙক (ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা) পঠিয়ালে। ইয়াৰ পাছত চুহুংমুঙে চুক্লেংমুঙ ৰাজকোঁৱৰক ৰাজধানীত ৰাখি সকলো বিষয়ববীয়াৰ সৈতে নিজে শদিয়া আহি উপস্থিত হয়। লুহিতৰ পাৰত, ডিবাং নৈৰ পাৰত, মাৰানকাও, চন্দনগিৰি পৰ্বত, দৈথাং পৰ্বত, ইত্যাদি বিভিন্ন ঠাইত কেইবাখনো যুদ্ধ হয়। প্ৰথম পৰ্যায়ত বিদ্ৰোহী সকলে চাও চুলিঙক ধৰি নিবলৈ সক্ষম হৈছিল কিন্তু পাছৰ পৰ্যায়ত এৰি দিলে। বহু মাহ যুদ্ধ লগা পাছত শেষত বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হ'ল। যুদ্ধত লাভ কৰা সকলো ধন আৰু সম্পত্তি ৰজা আৰু মন্ত্ৰী সকলে নিজৰ মাজতে ভাগ কৰি ল'লে আৰু ৰজাই বৰগোহাঁই আৰু বুঢ়াগোহাঁইক শদিয়াত ৰাখি নিজে ৰাজধানী লৈ ঘূৰি গ'ল। ===১৫৪২ চনৰ বিদ্ৰোহ, দিচাং নৈৰ পাৰত=== চুতীয়া সকলে পুনৰ বাৰ ১৫৪২ চনত ৰজা চুক্লেংমুঙৰ দিনত বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰে কৰিছিল। এইবাৰ ১৫৪২ চনৰ বহাগ মাহত ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে শিৱসাগৰৰ দিচাং নৈৰ ওচৰত আহোম মন্ত্ৰী চেং-হাননক পৰাস্ত কৰি স্বৰাজ ঘোষণা কৰে। কিন্তু ইয়াৰ পাছতে চুক্লেংমুঙে চাওলুং তিমাক বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ পঠিয়াই আৰু দুবছৰ লৈকে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ বিভিন্ন অঞ্চল ধ্বংস কৰে যাতে কোনো চুতীয়া সকলে পুনৰ বিদ্ৰোহ কৰিবলৈ সাহস নকৰে। ===১৫৫০ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া=== ১৫৫০ চনত শদিয়াখোৱা গোহাঁইৰ মৃত্যুৰ পাছত, কংসপাত্ৰ নামৰ চুতীয়া নায়ক এজনে শদিয়াত বিদ্ৰোহ কৰি নিজকে ৰজা বুলি ঘোষণা কৰিছিল। আহোম ৰাজ্যৰ বহুতো ৰাজকোঁৱৰে তেওঁক সহযোগ কৰিছিল আৰু শদিয়াত উপস্থিত হৈ আহোম ৰজাৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ কৰিবলৈ সাজু হৈছিল। এই যুদ্ধ ৩ বছৰ লৈকে চলিছিল আৰু শেষত কংসপাত্ৰৰ লগতে বহুতো চুতীয়াই মৃত্যু বৰণ কৰিছিল। ৰাজকোঁৱৰ সকলৰ ভিতৰত কিছুমানৰ মৃত্যু হৈছিল আৰু বাকী থকা সকলক বন্দী বনাই পাছলৈ চাৰিঙত থাকিবলৈ দিয়া হৈছিল। ===১৫৬৫ চনৰ বিদ্ৰোহ, নামৰূপ আৰু খেৰাম=== ১৫৬৫ চনৰ মাঘ মাহত ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰি নামৰূপ আৰু খেৰাম(বৰ্তমান ডিব্ৰুগড়ৰৰ খেৰেমীয়া) অঞ্চলৰ আহোম গাঁও সমূহ আক্ৰমণ কৰি লুণ্ঠন কৰিছিল। ৰজাই বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ চাওলুং তিপামক পঠিয়াইছিল। বিদ্ৰোহী সকলৰ লগত হোৱা যুদ্ধত চাওলুং তিমাৰ হাতী আহত হৈছিল যাৰ বাবে তেওঁ যুদ্ধ এৰি দিহিং পাৰ হৈ উভতি আহে। ইয়াৰ পাছত বিদ্ৰোহৰ কি পৰিণতি হ'ল গম পোৱা নাযায়। সম্ভৱতঃ পাছলৈ বিদ্ৰোহ দমন কৰা হৈছিল। ===১৫৭২ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া=== ১৫৭২ চনত পুনৰ বাব চুতীয়া সেনাপতি এজনৰ নেতৃত্বত শদিয়া অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে মুৰ দাঙি উঠে। বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ চাওলুং চাৰিং, চাওফ্ৰাংমুঙ বৰগোহাঁই, শদিয়া খোৱা গোঁহাই, ইত্যাদি বহুতো বিষয়ববীয়াক পঠিওৱা হৈছিল। আহোম সেনাৰ তুলনাত বিদ্ৰোহী সকলৰ সংখ্যা কম থকাৰ বাবে বিদ্ৰোহী সকল কানচাই আৰু পুখুৰীখনা নামৰ অঞ্চল লৈ আতঁৰি আহিছিল আৰু সেই অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলৰ সহযোগত পুনৰ ৰণ কৰিছিল। কিন্তু দুৰ্ভাগ্যবশতঃ বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হৈছিল। চুতীয়া সেনাপতি, কানচাইৰ মুখিয়াল আৰু অন্য বহুতো চুতীয়া সৈন্যক বন্দী বনাই ৰাজধানী লৈ লয় অনা হৈছিল। ===১৬৬৫ চনৰ বিদ্ৰোহ, উত্তৰ পাৰ=== ১৬৬৫ চনত আহোম সেনা নগা সকলৰ লগত হোৱা যুদ্ধত ব্যস্ত আছিল। এই সুযোগ লয়, উত্তৰ পাৰৰ লখিমপুৰৰ এখিনি চুতীয়া লোকে মিৰি আৰু দফলা লোকৰ লগত মিলি বিদ্ৰোহ কৰিছিল। কিন্তু বিদ্ৰোহ সফল নহ'ল। ===১৬৭৩ চনৰ বিদ্ৰোহ, উত্তৰ পাৰ=== ১৬৭৩ চনত ধেমাজি অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰি ৰূপা(বৰ্তমানৰ ৰূপহী) আৰু ডিমৌ(বৰ্তমানৰ ধেমাজিৰ ডিমৌ) মিৰি সকলে আহোম ৰজাক কৰ হিচাপে দিয়া মাৰ নাও তোলাই লৈ গৈছিল। এই কথা শুনি আহোম ৰজাই চুতীয়া অঞ্চললৈ কটকী পঠিয়াই নাও সমূহ ঘূৰাই দিবলৈ আদেশ কৰিছিল, কিন্তু চুতীয়া সকলে আদেশ নামানিলে। ইয়াৰ পাছত সকলো চুতীয়া দেউলীয়া নামৰ গাঁৱ এখনত একগোট হৈছিল। কটকীৰ খবৰ পাই আহোম ৰজাই তিনিমুখিয়া অঞ্চলত থকা নাৰাই নামৰ চুতীয়া বিদ্ৰোহী নেতা জনক ধৰি আনিবলৈ সৈনিক পঠিয়ালে। ইয়াৰ পাছত ৰজাই শদিয়াখোৱা গোঁহাই আৰু মৰঙ্গীখোৱা গোহাঁইক চেঁচামুখত গড় নিৰ্মাণ কৰি যুদ্ধৰ বাবে সাজু হ'বলৈ আদেশ দিলে। দিহিং নদীৰ পাৰত আন এটা গড় নিৰ্মাণ কৰা হ'ল। তাৰ পাছত আহোম সেনাই দিহিং পাৰ হৈ মাজুলী হৈ চুতীয়া গাঁৱলৈ আগ বাঢ়ি আহিল। চুতীয়া সকলেও হাতত ধেনু-কাড় লয় দেউলীয়া গাঁৱৰ পৰা মিৰি গাঁৱ এখনলৈ আগ বাঢ়ি আহিলে। আহোম ৰজাই পুনৰ চুতীয়া সকলৰ ওচৰলৈ কটকী পঠিয়াইলে। চুতীয়া বৰুৱা জনে অৱশেষত বশ্যতা স্বীকাৰ কৰিলে, কিন্তু নিজৰ গৰু-ছাগলী, হাঁহ-কুকুৰ, ইত্যাদি সকলো হেৰুৱালে। নাৰাই আৰু অন্য চুতীয়া বিদ্ৰোহী নেতা সকলক মদ্যপান কৰোৱাই পুনৰ বিদ্ৰোহ নকৰিবলৈ প্ৰতিজ্ঞা কৰালে। সবল আৰু শক্তিশালী চুতীয়া সৈনিক সকলৰ বন্দী বনোৱা হ'ল আৰু অন্য চুতীয়া সকলক প্ৰতি বছৰে কৰ হিচাপে নাও দিবলৈ আদেশ দিয়া হ'ল। ===১৭৬৯-১৮০৫ চনৰ মায়ামৰা বিদ্ৰোহ=== মায়ামৰা ধৰ্মীয় চুতীয়া সকলে ১৭৬৯ চনত আহোম ৰাজ্যৰ বিৰুদ্ধে বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰি ১৭৯১ লৈকে বেংমৰা নামৰ পৃথক ৰাজ্য এখন গঠন কৰিছিল। মায়ামৰা বিদ্ৰোহত ভাগ লোৱা জনগোষ্ঠী সমূহৰ মাজত দ্বিতীয় সৰ্বাধিক লোক চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ আছিল। বেংমৰা ৰাজ্যৰ ৰজা সৰ্বানন্দ সিংহ বীৰপালৰ বংশৰ বুৰুক চুতীয়া ৰাজপৰিয়ালৰ লোক আছিল। হয়তো ১৫২৫ চনত ৰাজ্য হেৰুৱা চুতীয়া ৰাজপৰিয়াল টোৱে সৰুকৈ হ'লেও পুনৰ বাৰ ৰাজ্য ৰাজত্ব কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। ===১৭৭৫ চনৰ বিদ্ৰোহ, ডিব্ৰু-দিহিং অঞ্চল=== মায়ামৰা বিদ্ৰোহ হৈ থাকোঁতে ডিব্ৰু-দিহিংৰ মাজৰ অঞ্চলৰ একাংশ চুতীয়াই বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰিছিল। টাই ভাষাৰ "আহোম বুৰঞ্জী" নামৰ গ্ৰন্থত উল্লেখ কৰা মতে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ সীমান্ত অঞ্চলৰ খামজাং প্ৰদেশৰ পৰা নঙাখাম নামৰ নৰা মুখিয়ালৰ লগত ধৰা সকলে আহি বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰিছিল। এই বিদ্ৰোহত চুতীয়া সকলে নৰা সকলক সহযোগ কৰিছিল। নৰা মুখিয়াল জনে ১৭৭৫ চনত চুতীয়া সকলৰ সহযোগত হাটখোৱা গোহাঁইক পৰাস্ত কৰি নিজকে ডিব্ৰু নৈৰ কাষৰ অঞ্চলৰ ৰজা বুলি ঘোষণা কৰিছিল। ৰজা হৈ নঙাখামে চুতীয়া আৰু বাৰেচিৰিঙীয়া সকলৰ মাজৰ পৰাই ফুকন আৰু বৰুৱা নিযুক্ত কৰিছিল। আহোম ৰজাই নঙাখাম আৰু চুতীয়া সকলৰ বিৰুদ্ধে বুঢ়াগোহাঁইৰ নেতৃত্বত ৪০ হাজাৰ সৈন্য পঠিয়াইছিল। সেনা সকলে আহি ৰঙাগড়াত(বৰ্তমানৰ ডিব্ৰু-চৈখোৱাৰ দক্ষিণত) উপস্থিত হৈছিল। ইয়াত পাছত তেজী আৰু দিহিং নৈৰ পাৰত যুদ্ধ হৈছিল। বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হৈ আতৰি গৈছিল। নৰা সকলে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলত আশ্ৰয় লয় আৰু চুতীয়া সকলে ধূনাগুৰি নামৰ ঠাই এদখৰত আশ্ৰয় লয়। বহুতো চুতীয়া, বাৰেচিৰিং আৰু নৰা বিদ্ৰোহীক ৰাজধানী ৰংপুৰলৈ লয় অনা হয়। তাৰে কিছুমানক মৃত্যু দণ্ড দিয়া হৈছিল আৰু আন সকলক বন্দী হিচাপে ৰখা হৈছিল।<ref>Barua, G.C, "Ahom Buranji, p. 331-333</ref> ==অসমীয়া সংস্কৃতিত চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰভাব== ==আৰু চাওক== * [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী]] * [[সতী সাধনী]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} * {{cite book | last = Gait | first = Edward | title = A History of Assam | publisher = Thacker, Spink & Co. | date = 1906 | location = Calcutta | url = http://books.google.com/books?id=w-6kr1IyHJkC}} *{{Cite journal|last=Neog|first=Maheswar|title=Light on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh in the Fourteenth and Fifteenth Centuries|date=1977|journal=Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute|volume=58/59|pages=813–820|jstor=41691751|issn=0378-1143}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{অসম বুৰঞ্জী}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ ইতিহাস]] [[শ্ৰেণী:চুতীয়া ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ সাম্ৰাজ্য আৰু ৰাজ্য]] 92bkyu8tu2i2piteaxbwokkhcufciib 3 34137 601720 600234 2026-04-21T02:42:20Z -chanakyakdas 23408 Automated awarding 601720 wikitext text/x-wiki {{welcome}}[[সদস্য:Chiring chandan|নিয়ৰপৰশ]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Chiring chandan|talk]]) 07:46, 8 মে' 2013 (UTC) ==অক্লান্ত কৰ্মী পদক'== {| style="border: 1px solid gray; background-color: #fdffe7; " |rowspan="2" valign="middle" | {{#ifeq:{{{2}}}|alt|[[File:Tireless Contributor Barnstar Hires.gif|100px]]|[[Image:Tireless_Contributor_Barnstar.gif|100px]]}} |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em; " | '''অক্লান্ত কৰ্মী পদক''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray; " | ৱিকিপিডিয়াত আপোনাৰ মূল্যবান অৱদানৰ বাবে কৃতজ্ঞতা জনালোঁ। আশাকৰোঁ আপুনি আগলৈও এনেকৈয়ে ৱিকিপিডিয়াক সমৃদ্ধিশালী কৰাৰ নিস্বাৰ্থ প্ৰয়াস কৰি থাকিব। <span style="white-space:nowrap; text-shadow:#00BFFF 0em 0em 0.8em,#EE82EE -0.8em -0.8em 0.9em,#1D6B00 0.7em 0.7em 0.8em; color:#FF0000">'''[[User:Bishnu_Saikia|বিষ্ণু শইকীয়া]]'''⇒<span style="font-size: 25px; ">[[User talk:Bishnu_Saikia|✉]]</span></span> 11:43, 5 নৱেম্বৰ 2014 (UTC) |} == এই মাহৰ ৱিকিপিডিয়ান: মে' ২০২১ == {{এই মাহৰ ৱিকিপিডিয়ান}} [[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) == দুই শতাধিক প্ৰবন্ধ পদক == {{দুই শতাধিক প্ৰবন্ধ পদক}} - <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px; ">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp; ([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 16:26, 1 December 2024 (ইউ.টি.চি.) ==প্ৰথম অসমীয়া ৱিকিসংযোগ সন্মিলন ২০২৫== সন্মানীয় কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল, আপোনাক জনাবলৈ পাই আমি সুখী অনুভৱ কৰিছোঁ এয়ে যে, অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সমাজে CIS-A2kৰ সহযোগত ৫ জানুৱাৰী ২০২৫ তাৰিখ দেওবাৰে গুৱাহাটীত এখন এদিনীয়া সন্মিলন অনুষ্ঠিত কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰিছে। অসমীয়া ৱিকিত আপোনাৰ শেহতীয়া সক্ৰিয়তা তথা ৱিকি অৱদানৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি এই অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰিবৰ বাবে আহ্বান জনোৱা হ'ল। অনুগ্ৰহ কৰি [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSevXSWxJ-JiCcqrdXkCbT2Jux1dZkodkgGO_YqA8r9_Hr_FZA/viewform?usp=sf_link ইয়াত সংলগ্ন গুগুল ফৰ্মখন] অতিসোনকালেই পুৰাই আপোনাৰ উপস্থিতি সম্পৰ্কে জনাব বুলি আশা কৰিলোঁ। ৱিকিমিডিয়া সমাজ আৰু এই সন্মিলনীৰ আয়োজক সমিতিৰ হৈ -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 08:03, 5 December 2024 (ইউ.টি.চি.) :@[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ফৰ্মখন আজি খোল খোৱা নাই। কিবা বিকল্প উপায় আছে নেকি? ~ কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল 16:47, 11 December 2024 (ইউ.টি.চি.) ::@[[সদস্য:Kandarpajit Kallol|Kandarpajit Kallol]], আপোনাক আপোনাৰ টি-চাৰ্টৰ আকাৰ (S,M,L,XL,XXL), বৰ্তমানৰ ঠিকনা আৰু খাদ্যভ্যাস (আমিষ/নিৰামিষ) সম্পৰ্কত জনাই nathnayanj123@gmail.com বা ishanjbora2019@gmail.com লৈ মেইল কৰিবলৈ আনুৰোধ জনালোঁ। [[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 04:19, 12 December 2024 (ইউ.টি.চি.) == পোখালি প্ৰবন্ধ == নমস্কাৰ! শেহতীয়াকৈ আপুনি তেনেই সামান্য তথ্য থকা [[xtools:pages/as.wikipedia.org/Kandarpajit Kallol/0/noredirects/live|বহুসংখ্যক পোখালি প্ৰবন্ধ]] সৃষ্টি কৰিছে। অনুগ্ৰহ কৰি অন্য নতুন প্ৰবন্ধ সৃষ্টি কৰাৰ সলনি ইতিমধ্যে সৃষ্ট প্ৰবন্ধবোৰ অধিক তথ্যৰে উন্নত কৰাত সহায় কৰক। নহ'লে অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ সীমিত সক্ৰিয়তাৰে এই প্ৰবন্ধবোৰ পিছলৈ উন্নত কৰাটো প্ৰায়ে অসম্ভৱ হৈ পৰে। এনেদৰে ৰৈ গ'লে কিছু প্ৰবন্ধ ক্ষিপ্ৰ বিলোপনৰ প্ৰাৰ্থী হোৱাৰো সম্ভাৱনা আছে। ধন্যবাদ! - [[সদস্য:Joli Rumi|Joli Rumi]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Joli Rumi|বাৰ্তা]]) 14:03, 8 December 2024 (ইউ.টি.চি.) :'''''হ'ব বাৰু।''''' কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল 04:42, 9 December 2024 (ইউ.টি.চি.) == ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ বিষয়ক == Dear Kallol, Please provide me your what's up number. Best regards [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 16:43, 12 December 2024 (ইউ.টি.চি.)JyotiPN :@[[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] My WhatsApp Number is 9101865414 ~ কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল 16:56, 12 December 2024 (ইউ.টি.চি.) == এছিয়ান মাহৰ সহযোগী == {| style="border: 1px solid gray; background-color: #fdffe7;" |rowspan="2" valign="middle" | {{#ifeq:{{{2}}}|alt|[[File:WAM logo without text.svg|100px]]|[[File:WAM logo without text.svg|100px]]}} |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''এছিয়ান মাহৰ সহযোগী''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;" | হে ৱিকিসতীৰ্থ, শেহতীয়াকৈ ৱিকিপিডিয়াত অনুষ্ঠিত [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৪|এছিয়ান মাহ ২০২৪]] সম্পাদনা মেলাত অংশগ্ৰহণ কৰি বৰঙণি আগবঢ়াই প্ৰতিযোগিতাখনি সাফল্যমণ্ডিত কৰাত আগভাগ লোৱাৰ বাবে কৃতজ্ঞতাস্বৰূপে আপোনালৈ এই সামান্য সন্মান আগবঢ়ালোঁ। আশা কৰোঁ এইবেলিৰ দৰে অহাবছৰো এইখিনি সময় আপুনি আমাৰ সৈতে সাহস হৈ থাকিব। ধন্যবাদেৰে, <br />— '''অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সমাজ'''ৰ হৈ,<br />[[সদস্য:Rumi Borah~aswiki|ৰুমি বৰা]]<br />[[সদস্য:JyotiPN|প্ৰাণজ্যোতি নাথ]]<br />[[সদস্য:-chanakyakdas|চাণক্য কুমাৰ দাস]] |} [[সদস্য:-chanakyakdas|চাণক্য]] ([[সদস্য বাৰ্তা:-chanakyakdas|বাৰ্তা]]) 13:19, 15 December 2024 (ইউ.টি.চি.) == Invitation to Participate in the Wikimedia SAARC Conference Community Engagement Survey == Dear Community Members, I hope this message finds you well. Please excuse the use of English; we encourage translations into your local languages to ensure inclusivity. We are conducting a Community Engagement Survey to assess the sentiments, needs, and interests of South Asian Wikimedia communities in organizing the inaugural Wikimedia SAARC Regional Conference, proposed to be held in Kathmandu, Nepal. This initiative aims to bring together participants from eight nations to collaborate towards shared goals. Your insights will play a vital role in shaping the event's focus, identifying priorities, and guiding the strategic planning for this landmark conference. Survey Link: https://forms.gle/en8qSuCvaSxQVD7K6 We kindly request you to dedicate a few moments to complete the survey. Your feedback will significantly contribute to ensuring this conference addresses the community's needs and aspirations. Deadline to Submit the Survey: 20 January 2025 Your participation is crucial in shaping the future of the Wikimedia SAARC community and fostering regional collaboration. Thank you for your time and valuable input. Warm regards,<br> [[:m:User:Biplab Anand|Biplab Anand]] <!-- Message sent by User:Biplab Anand@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Biplab_Anand/lists&oldid=28078122 --> ==পোখালি বিস্তাৰ সম্পাদনা মেলা ২০২৪ৰ ফলাফল== অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ 'পোখালি বিস্তাৰ সম্পাদনা মেলা ২০২৪'-ত অংশ লৈ ভালেসংখ্যক গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰবন্ধ সমৃদ্ধ কৰাৰ বাবে আপোনালৈ অশেষ ধন্যবাদ। এই সম্পাদনা মেলাত অৱদানৰ ভিত্তিত দ্বিতীয় স্থান দখল কৰাৰ বাবে আপোনালৈ আন্তৰিক অভিনন্দন জনাইছোঁ! -[[সদস্য:Joli Rumi|Joli Rumi]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Joli Rumi|বাৰ্তা]]) 14:41, 10 January 2025 (ইউ.টি.চি.) :@[[সদস্য:Joli Rumi|Joli Rumi]], '''ধন্যবাদ'''। ~ কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল 15:06, 10 January 2025 (ইউ.টি.চি.) == Thank you for being a medical contributors! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2024 Cure Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2024 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2024_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2025]]''', there are no associated costs. Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating]. |} Thanks again :-) -- [[mdwiki:User:Doc_James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 06:24, 26 January 2025 (ইউ.টি.চি.) </div> <!-- Message sent by User:Doc James@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2024&oldid=28172893 --> == নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা ২০২৫ত অংশগ্ৰহণৰ বাবে ধন্যবাদ! == প্ৰিয় অৱদানকাৰী, [https://w.wiki/CdiS নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা ২০২৫]ৰ অংশ হোৱা বাবে আপোনালৈ আন্তৰিক ধন্যবাদ! আপোনাৰ অবিশ্বাস্য অৱদানসমূহে অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত নাৰীবাদ আৰু বিশ্বৰ চহকী সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যসম্পৰ্কীয় তথ্য উপলভ্য হোৱাত সহায় কৰিছে। 📅 ইয়াৰ পিছত কি? প্ৰতিযোগিতাখন আৰম্ভ হোৱাৰ দিনৰে পৰা অৰ্থাৎ ২০২৫ চনৰ ১ ফেব্ৰুৱাৰীৰ পৰা আৰম্ভ হোৱা জুৰী প্ৰক্ৰিয়া ২০২৫ চনৰ এপ্ৰিল-মে'ৰ ভিতৰত সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ সম্ভাৱনা আছে। এই সময়চোৱাত অনুগ্ৰহ কৰি আপোনাৰ ৱিকিমিডিয়াৰ আলোচনা পৃষ্ঠাত নজৰ ৰাখক লগতে আপোনাৰ ইমেইল জাননীসমূহ সক্ৰিয় কৰি ৰখা হৈছেনে নাই, সেই সম্পৰ্কে নজৰ ৰাখক যাতে আপুনি ফলাফল সম্পৰ্কীয় কোনো আপডেটৰ পৰা অজ্ঞাতে থাকিব লগীয়া নহয়। 📝 এতিয়া আমি আপোনাৰ পৰা কি বিচাৰিছোঁ, বা আপোনাৰ কৰণীয় কি! আপোনাৰ অংশগ্ৰহণ আমাৰ বাবে অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ। আমি এইকথা অনুভৱ কৰোঁ, যিহেতু প্ৰতিযোগিতাৰ মানসিকতাৰে পৃষ্ঠাসমূহ সৃষ্টি কৰা হৈছে, গতিকে জ্ঞাতে-অজ্ঞাতে প্ৰবন্ধসমূহত যথেষ্ট সংখ্যক আসোঁৱাহ ৰৈ যোৱা চকুত পৰিছে। ইয়াৰোপৰি বহু প্ৰবন্ধ পোখালি হিচাপে ৰৈ গৈছে। এনে সমস্যাসমূহ সমাধান নকৰিলে প্ৰকল্পটোৰ মান নিম্নগামী হোৱাৰ দৰে হয়। গতিকে নতুনকৈ অন্য কোনো প্ৰবন্ধ সৃষ্টিৰ পূৰ্বে পাৰিলে প্ৰতিযোগিতাৰ বাবে সৃষ্টিকৰা পৃষ্ঠাসমূহ উন্নত কৰাত মনোযোগ দিয়ে যেন। আপোনাৰ মতামত আমাৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ। আমি এপ্ৰিলৰ মাজভাগৰ ভিতৰত আপোনাৰ চিন্তা, পৰামৰ্শ আৰু প্ৰতিযোগিতাৰ সময়ত সন্মুখীন হোৱা যিকোনো প্ৰত্যাহ্বান সম্পৰ্কত মতামত সংগ্ৰহ কৰিবলৈ এখন প্ৰ-পত্ৰ প্ৰেৰণ কৰিম৷ আপোনাৰ মূল্যবান মতামতে আমাক পৰৱৰ্তী সংস্কৰণটোক আৰু অধিক উন্নত আৰু ৱিকিসুলভ কৰিবলৈ সহায় কৰিব! আকৌ এবাৰ নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা আৰু পৰম্পৰাৰ এই বিশ্বব্যাপী উদযাপনৰ অংশ হোৱাৰ বাবে ধন্যবাদ। ধন্যবাদেৰে, [[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 12:11, 1 April 2025 (ইউ.টি.চি.) সমন্বয়ক '''নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা ২০২৫''' :'''ধন্যবাদ'''। ''পোখালি হিচাপে থকা প্ৰবন্ধ বিলাক বিস্তাৰ কৰিম বাৰু। (অৱশ্যে কিছুমান প্ৰবন্ধক পোখালি হিচাবে ৰখা হৈছে যদিও, সেইবিলাক প্ৰবন্ধ আন ভাষাতো বিস্তাৰিত ৰূপত নাই।) ...... <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 19:23, 2 April 2025 (ইউ.টি.চি.) == নতুন সদস্যৰ সৈতে সম্পাদ্বনা দ্বন্দ্ব == মৰমৰ কন্দৰ্পজিৎ, অসমীয়া ৱিকিপৰিয়ালে যোৱা ৮ মাৰ্চ তাৰিখে তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অসমীয়া বিভাগত এখনি দিনজোৰা কৰ্মশালাৰ আয়োজন কৰিছিল। ইয়াৰ পিছতে এই বিভাগৰ অধ্যাপক তথা ৱিকি পৰিয়ালৰ শুভাকাংক্ষী জ্যোতিস্মান দাসে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক ৱিকিত সক্ৰিয় কৰাৰ লক্ষ্যৰে, নিজে অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ কাম-কাজ শিকাই দি তেওঁলোকক অসমীয়া ৱিকি পৰিয়ালৰ সেচ্ছাসেৱক ৰূপে কাম কৰিবলৈ উদগনি দিয়ে। ফলশ্ৰুতিত, শেহতীয়াকৈ অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কেইবাগৰাকী ন-শিকাৰু ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ সক্ৰিয়তা পৰিলক্ষিত হৈছে আৰু তেওঁলোকে ভালেখিনি প্ৰৱন্ধ যোগ দিয়াত সফল হৈছে। কিছু কিছু প্ৰৱন্ধত কিছু দোষ-ক্ৰুটি ৰৈ গৈছে যদিও তাৰে মাজত কেইবাটিও ভাল প্ৰৱন্ধ ৱিকিত পৰিলক্ষিত হৈছে। আমি দেখি অতি আনন্দিত হৈছোঁ যে, আপুনি যথাসাধ্যে তেওঁলোকক সহযোগ আগবঢ়াবলৈ চেষ্টা কৰিছে আৰু প্ৰৱন্ধ লেখাত হোৱা সৰু-সুৰা ভুলখিনি শুধৰাই গৈছে। কিন্তু লগে লগে শুধৰাই দিয়াৰ বাবে তেওঁলোক বাৰে বাৰে সম্পাদ্বনা দ্বন্দ্বৰ সন্মুখীন হৈছে আৰু ন-শিকাৰু ৰূপে এই লৈ স্বাভাৱিকতে বিবুদ্ধিত পৰিছে। এনেক্ষেত্ৰত কি কৰিলেনো তেওঁলোকে কাম কৰিবলৈ উৎসাহিত হৈ থাকিব, এই কথাটো আপুনি মন কৰিবচোনো! এগৰাকী প্ৰবীণ আৰু অভিজ্ঞ ৱিকিমিডিয়ান হিচাপে আপুনি পৰিপক্ক আৰু আন্তৰিক সিদ্ধান্তই লব বুলি মই জানো। মই মাত্ৰ এই বাৰ্তাৰ জৰিয়তে তেওঁলোকৰ সমস্যাটো আপোনাক অৱগত কৰিলোঁ। আন্তৰিকতাৰে;</br> [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 11:17, 9 May 2025 (ইউ.টি.চি.)JyotiPN == Feminism and Folklore 2025 - Local prize winners == [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''{{int:please-translate}}'' Dear Wikimedian, Congratulations on your outstanding achievement in winning a local prize in the '''Feminism and Folklore 2025''' writing competition! We truly appreciate your dedication and the valuable contribution you’ve made in documenting local folk culture and highlighting women’s representation on your local Wikipedia. To claim your prize, please complete the [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdONlpmv1iTrvXnXbHPlfFzUcuF71obJKtPGkycgjGObQ4ShA/viewform?usp=dialog prize form] by July 5th, 2025. Kindly note that after this date, the form will be closed and submissions will no longer be accepted. Please also note that all prizes will be awarded in the form of [https://www.tremendous.com/ Tremendous Vouchers] only. If you have any questions or need assistance, feel free to contact us via your talk page or email. We're happy to help. Warm regards, [[:m:Feminism and Folklore 2025|FNF 2025 International Team]] ::::Stay connected [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div> --[[সদস্য:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[সদস্য বাৰ্তা:MediaWiki message delivery|বাৰ্তা]]) 10:20, 21 June 2025 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf25&oldid=28891702 --> == Feminism and Folklore 2025 - International prize winners == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''{{int:please-translate}}'' [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|centre|550px|frameless]] 🎉 Congratulations! 🎉 We’re absolutely thrilled to announce that you are one amongst the [[:m:Feminism and Folklore 2025/Results|grand champion]] of the '''Feminism and Folklore 2025''' writing competition, winning the coveted International prize! Your outstanding achievement deserves a standing ovation and endless celebration! 🌟 Your passion, dedication, and incredible effort in bringing local folk culture and the voices of women to life on Wikipedia have truly blown us away. You’ve made a remarkable impact, and we couldn’t be more grateful for your contribution. Now, to make sure you receive your well-deserved prize (and make it extra special for you!), please fill out the preferences form before July 10, 2025. This will help us customize your prize and ensure it’s a perfect fit. 👉 [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfCYwsIY3kTLyDRcIKxSfxJbz2eunqJUrukvc0uuwX6LU-WKA/viewform?usp=dialog Click here to fill out the form!] If you have any questions or need help with anything at all, don’t hesitate to reach out! You can contact us via the talkpage or email — we’re always here for you and happy to help. Once again, a huge congratulations on this incredible victory! We’re so proud to celebrate you and can’t wait to hear from you soon. ✨ Best wishes and endless cheers! ✨ [[:m:Feminism and Folklore 2025|FNF 2025 International Team]] ::::Stay connected [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf25&oldid=28920195 --> == শ্ৰেণী সংযোগ == শ্ৰেণীসংযোগ কৰা ভুল হৈছে, শ্ৰেণীবোৰ এটা আনটোৰ উপশ্ৰেণী হ’ব নোৱাৰে৷ যেনে - [[:শ্ৰেণী:ফিজি|ফিজি]]ৰ উপশ্ৰেণী [[:শ্ৰেণী:ফিজিৰ শ্ৰুতিকথা|ফিজিৰ শ্ৰুতিকথা]] হ’ব কিন্তু [[:শ্ৰেণী:ফিজিৰ শ্ৰুতিকথা|ফিজিৰ শ্ৰুতিকথা]]ৰ উপশ্ৰেণী [[:শ্ৰেণী:ফিজি|ফিজি]] হ’ব নোৱাৰে৷ শ্ৰেণীবোৰ ক্ৰমান্নয়ে সৰুৰ পৰা ডাঙৰ হৈ যায়৷ '''ফিজিৰ শ্ৰুতিকথা'''ৰ উপশ্ৰেণী '''ফিজিৰ কিংবদন্তিমূলক জীৱ''', '''ফিজিৰ দেৱ-দেৱী''' আদি হ’ব পাৰে৷ উপশ্ৰেণী মানে সেই শ্ৰেণীটোৰ অন্তৰ্গত সৰু শ্ৰেণী৷ '''ফিজিৰ শ্ৰুতিকথা''' শ্ৰেণীটোত যদি '''ফিজি''' শ্ৰেণীটো উপশ্ৰেণী কৰি দিয়া হয়, তেন্তে '''ফিজি''' শ্ৰেণীটোত থকা পৃষ্ঠাবোৰো '''ফিজিৰ শ্ৰুতিকথা'''ৰ ভিতৰৰ বিষয় হৈ পৰিব৷ এই শ্ৰেণীটোত থকা [[ফিজিৰ বাতৰি কাকতৰ তালিকা]] নামৰ প্ৰবন্ধটো কেতিয়াও '''ফিজিৰ শ্ৰুতিকথা''' নহয়৷ <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 07:04, 2 August 2025 (ইউ.টি.চি.) :@[[সদস্য:দিব্য দত্ত|দিব্য দত্ত]], ঠিক আছে বাৰু, আঙুলিয়াই দিয়াৰ বাবে ধন্যবাদ, কাইলৈৰ সম্পাদনা বিলাক আজি আকৌ এবাৰ চাম, ভুল বিলাক শুদ্ধ কৰিম। ~ কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল 07:14, 2 August 2025 (ইউ.টি.চি.) == অপ্ৰয়োজনীয় বিষয়বস্তু == আপুনি সৃষ্টি কৰা [[পৰ্ণগ্ৰাফি কোম্পানীসমূহৰ তালিকা]]খন লক্ষ্য কৰিলোঁ। ৱিকিপিডিয়াই প্ৰাপ্তবয়স্ক বিষয়বস্তুৰ অনুমতি দিলেও এনে তালিকাসমূহৰ বাবে উল্লেখযোগ্যতা আৰু স্পষ্ট বিশ্বকোষীয় মূল্য থকাটো প্ৰয়োজন। ৱিকিপিডিয়াই বিষয়বস্তু চেঞ্চৰ নকৰিলেও আমি সচেতন হোৱা উচিত যে এনে তালিকাই নাবালককে ধৰি পাঠকসকলক কেনেদৰে প্ৰভাৱিত কৰিব পাৰে। [[সদস্য:&#45;chanakyakdas|&#45;chanakyakdas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:&#45;chanakyakdas|বাৰ্তা]]) 15:54, 17 August 2025 (ইউ.টি.চি.) :@[[সদস্য:-chanakyakdas|-chanakyakdas]], ধন্যবাদ। পাঠ আঁতৰাই দিয়া হ'ল আৰু ক্ষিপ্ৰ বিলোপনৰ টেগ লগোৱা হ'ল। - <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 17:27, 17 August 2025 (ইউ.টি.চি.) == চিকুণ কৰ্মী পদক == {| style="border: 1px solid {{{border|gray}}}; background-color: {{{color|#fdffe7}}};" |rowspan="2" style="vertical-align:middle;" | [[File:Cleanup Barnstar a.png|100px]] |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em; color: {{{textcolor|black}}}" | '''চিকুণ কৰ্মী পদক''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray; color: {{{textcolor|black}}}" |প্ৰিয় ৱিকিসতীৰ্থ, অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ বিভিন্ন পৃষ্ঠাত সদৰ্থক দৃষ্টিভংগীৰে কৰা বিভিন্ন সম্পাদনাৰে ৱিকিপিডিয়া প্ৰকল্পত অহৰহ দৃষ্টি ৰখা বাবে আপোনালৈ অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সমাজৰ হৈ এই ''চিকুণ কৰ্মী পদক''টি আগবঢ়ালোঁ। আশা কৰোঁ, আগলৈয়ো এইদৰেই অসমীয়া ৱিকিমিডিয়াৰ সৈতে যুক্ত হৈ থাকি আইৰ মুখৰ ভাষাটি ইণ্টাৰনেটত শক্তিশালী কৰাৰ গুৰুদায়িত্ব বহন কৰি যাব।—[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 13:50, 28 August 2025 (ইউ.টি.চি.) |} :@[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ধন্যবাদ বাইদেউ 🙏🏻 <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 14:29, 28 August 2025 (ইউ.টি.চি.) ==অসমৰ উদ্ভিদ আৰু অসমৰ চৰাইসমূহ শ্ৰেণীবদ্ধ কৰিবলৈ সহায় বিচাৰি অনুৰোধ== মৰমৰ কন্দৰ্প, আমি লক্ষ্য কৰিছোঁ যে, আপুনি যথেষ্ট সক্ৰিয়তাৰে অসমীয়া ৱিকিপিডিয়ালৈ শৃংখলাবদ্ধতাৰে অৱদান আগবঢ়াই আছে। আপোনাৰ এই সক্ৰিয়তালৈ লক্ষ্য কৰি অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া আৰু ৱিকিকমন্সত থকা অসমৰ উদ্ভিদ আৰু অসমৰ চৰাইসমূহ শ্ৰেণীবদ্ধ কৰিবলৈ আপোনাৰ সহায় বিচাৰিলোঁ। এটা আউটৰিচ প্ৰগামৰ অংশ হিচাপে এই কামটো কৰা হ'ব। আশাকৰোঁ আপোনাৰ আজৰি সময়ত এই শ্ৰেণীবদ্ধকৰণ প্ৰক্ৰিয়াটো আগবঢ়াই নিবলৈ আপুনি সহায় কৰিব আৰু কিবা ভুল দেখিলে শুধৰাই দিব। -[[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 20:20, 28 September 2025 (ইউ.টি.চি.) :@[[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]], নিশ্চয় বাইদেউ – <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 20:23, 28 September 2025 (ইউ.টি.চি.) ::[https://en.wikipedia.org/wiki/Category:Flora_of_Assam_(region) অসমৰ উদ্ভিদ] - এই শ্ৰেণীৰপৰা অসমীয়ালৈ অনুবাদ নোহোৱা প্ৰৱন্ধখিনি বাচি উলিয়াই ২ অক্টোবৰৰ পাছত এটা ৭ বা ১০ দিনীয়া এডিট-আ-থন পাতি প্ৰৱন্ধখিনি অসমীয়ালৈ অনুবাদ কৰি পেলাব পৰা হয় নেকি ভাবিবচোন। যদি হয়, কামটো আগবঢ়াই নিবলৈ অনুৰোধ কৰিলোঁ।-[[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 20:54, 28 September 2025 (ইউ.টি.চি.) :::@[[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]], ঠিক আছে, মই তালিকাখন বনাম। <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 06:03, 30 September 2025 (ইউ.টি.চি.) ::::@[[সদস্য:Kandarpajit Kallol|Kandarpajit Kallol]], ধন্যবাদ, কন্দৰ্প। [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 06:13, 30 September 2025 (ইউ.টি.চি.) :::::@[[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]], [[সদস্য:Kandarpajit Kallol/অসমৰ উদ্ভিদ|অসমৰ উদ্ভিদ]] চাওক বাইদেউ, সদ্যহতে মোৰ সদস্য পৃষ্ঠাত কৰিলোঁ। পিছলৈ কপি কৰি ল'ব পৰা যাব। – <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 06:51, 30 September 2025 (ইউ.টি.চি.) ==অসমীয়া-নেপালী-বাংলা আন্তঃৱিকি সহযোগিতামূলক সম্পাদনা মেলা== অসমীয়া-নেপালী-বাংলা আন্তঃৱিকি সহযোগিতামূলক সম্পাদনা মেলাৰ বিচাৰক তথা সম্পাদনা মেলাত অংশগ্ৰহণ কৰা অৱদানকাৰীসকলক মান পত্ৰ প্ৰদান কৰাৰ বাবে তথ্য সংগ্ৰহ কৰা হৈছে৷ অনুগ্ৰহ কৰি সকলো অংশগ্ৰহণকাৰীয়ে [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfLRsqWU1u8Yfpe9Pp0WnAiog_gV93a8r6JE7MYQrDleJnarw/viewform?usp=header এই প্ৰ-পত্ৰখন] পূৰ কৰি সহযোগিতা আগবঢ়াই যেন৷ ধন্যবাদ! <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 10:53, 20 November 2025 (ইউ.টি.চি.) :@[[সদস্য:দিব্য দত্ত|দিব্য দত্ত]] '''ধন্যবাদ'''। কৰিলোঁ। — <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 11:02, 20 November 2025 (ইউ.টি.চি.) ==এডিটাথন তেজীঘোঁৰা== {{এডিটাথন তেজীঘোঁৰা|অসমীয়া-নেপালী-বাংলা আন্তঃৱিকি সহযোগিতামূলক সম্পাদনা মেলা ২০২৫ আৰু ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫}} ==পদক== {| style="border: 2px solid brown; background-color: #e6d2f5; " |rowspan="2" valign="left; padding: 5px; " | [[File:Editors Barnstar Hires.png|120px|frameless|left]] <big>'''দ্বিতীয় স্থান'''</big> '''অভিনন্দন! '''<br /> প্ৰিয় সতীৰ্থ, শেহতীয়াকৈ অনুষ্ঠিত হৈ যোৱা [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫]] প্ৰবন্ধ লিখন প্ৰতিযোগিতাত অসমীয়া ভাষাৰ দ্বিতীয় স্থান অধিকাৰ কৰাৰ বাবে অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সমাজৰ তৰফৰ পৰা আপোনালৈ এই পদকটি যাচিলোঁ। --[[সদস্য:&#45;chanakyakdas|&#45;chanakyakdas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:&#45;chanakyakdas|বাৰ্তা]]) 16:16, 17 December 2025 (ইউ.টি.চি.) == দুই সহস্ৰাধিক তাৰকা পদক == {| style="border: 1px solid gray; background-color: #fdffe7; " |rowspan="2" valign="middle" | {{#ifeq:{{{2}}}|alt|[[File:Decent Article Barnstar 1br Degree Hires 2000v2.png |100px]]|[[File:Decent Article Barnstar 1br Degree Hires 2000v2.png|100px]]}} |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em; " | '''দুই সহস্ৰাধিক তাৰকা পদক''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray; " | অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত <span class="plainlinks">[https://xtools.wmcloud.org/pages/as.wikipedia.org/Kandarpajit%20Kallol/0/noredirects/live ২০০০+ প্ৰবন্ধ]</span> সৃষ্টি কৰি অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াক সমৃদ্ধিশালী কৰি তোলাৰ বাবে অভিনন্দন আৰু কৃতজ্ঞতাসহকাৰে আপোনালৈ এই পদক আগবঢ়াবলৈ পাই অত্যন্ত সুখী আৰু গৌৰৱবোধ কৰিছোঁ। আশাকৰোঁ আপুনি এনেদৰেই আপোনাৰ বলিষ্ঠ সম্পাদনাৰে ৱিকিপিডিয়াৰ লগত জড়িত হৈ থাকিব। -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 12:13, 31 March 2026 (ইউ.টি.চি.) |} :@[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]], ধন্যবাদ। — <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 12:33, 31 March 2026 (ইউ.টি.চি.) |} == Last Few Days: WikiConference India 2026 Scholarship Applications == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''{{int:please-translate}}'' Dear Wikimedian, We're happy to share that scholarship applications for '''WikiConference India 2026''' are currently open and the deadline is just around the corner. [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]] is the fourth edition of the national-level conference that brings together Wikimedians and stakeholders engaged in Indic-language Wikimedia projects and the broader open knowledge movement across India and South Asia. The conference will take place in Kochi, Kerala, from 4–6 September 2026. * You can find the more information and the application form at the [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026/Scholarship|Scholarship page here at Meta wiki]] * '''Scholarship deadline: 15 April 2026, 11:59 PM IST''' With only a few days left, we warmly encourage you to apply if you haven’t already and kindly request you to share this with your community and encourage others to apply. For more information and regular updates, we encourage you to visit the conference Meta page. Warm regards, <br> on behalf of the WikiConference India 2026 Organising Team ''This message was sent with [[সদস্য:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[সদস্য বাৰ্তা:MediaWiki message delivery|বাৰ্তা]]) on 18:30, 11 April 2026 (ইউ.টি.চি.)'' </div> <!-- Message sent by User:Gnoeee@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2026_active_users&oldid=30389801 --> ==নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬== অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ [[ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬|নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬]]ত অংশ লৈ ভালেসংখ্যক গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰবন্ধ লিখি অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াক সমৃদ্ধ কৰাৰ বাবে আপোনালৈ অশেষ ধন্যবাদ। এই সম্পাদনা মেলাত অৱদানৰ ভিত্তিত '''প্ৰথম স্থান''' দখল কৰাৰ বাবে আপোনালৈ আন্তৰিক অভিনন্দন জনাইছোঁ! [[সদস্য:&#45;chanakyakdas|&#45;chanakyakdas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:&#45;chanakyakdas|বাৰ্তা]]) 02:42, 21 April 2026 (ইউ.টি.চি.) hxj2ud6j4ks4sevgmtksjbpx8poa37w 601726 601720 2026-04-21T04:46:52Z Kandarpajit Kallol 6257 /* নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬ */ উত্তৰ 601726 wikitext text/x-wiki {{welcome}}[[সদস্য:Chiring chandan|নিয়ৰপৰশ]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Chiring chandan|talk]]) 07:46, 8 মে' 2013 (UTC) ==অক্লান্ত কৰ্মী পদক'== {| style="border: 1px solid gray; background-color: #fdffe7; " |rowspan="2" valign="middle" | {{#ifeq:{{{2}}}|alt|[[File:Tireless Contributor Barnstar Hires.gif|100px]]|[[Image:Tireless_Contributor_Barnstar.gif|100px]]}} |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em; " | '''অক্লান্ত কৰ্মী পদক''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray; " | ৱিকিপিডিয়াত আপোনাৰ মূল্যবান অৱদানৰ বাবে কৃতজ্ঞতা জনালোঁ। আশাকৰোঁ আপুনি আগলৈও এনেকৈয়ে ৱিকিপিডিয়াক সমৃদ্ধিশালী কৰাৰ নিস্বাৰ্থ প্ৰয়াস কৰি থাকিব। <span style="white-space:nowrap; text-shadow:#00BFFF 0em 0em 0.8em,#EE82EE -0.8em -0.8em 0.9em,#1D6B00 0.7em 0.7em 0.8em; color:#FF0000">'''[[User:Bishnu_Saikia|বিষ্ণু শইকীয়া]]'''⇒<span style="font-size: 25px; ">[[User talk:Bishnu_Saikia|✉]]</span></span> 11:43, 5 নৱেম্বৰ 2014 (UTC) |} == এই মাহৰ ৱিকিপিডিয়ান: মে' ২০২১ == {{এই মাহৰ ৱিকিপিডিয়ান}} [[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) == দুই শতাধিক প্ৰবন্ধ পদক == {{দুই শতাধিক প্ৰবন্ধ পদক}} - <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px; ">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp; ([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 16:26, 1 December 2024 (ইউ.টি.চি.) ==প্ৰথম অসমীয়া ৱিকিসংযোগ সন্মিলন ২০২৫== সন্মানীয় কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল, আপোনাক জনাবলৈ পাই আমি সুখী অনুভৱ কৰিছোঁ এয়ে যে, অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সমাজে CIS-A2kৰ সহযোগত ৫ জানুৱাৰী ২০২৫ তাৰিখ দেওবাৰে গুৱাহাটীত এখন এদিনীয়া সন্মিলন অনুষ্ঠিত কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰিছে। অসমীয়া ৱিকিত আপোনাৰ শেহতীয়া সক্ৰিয়তা তথা ৱিকি অৱদানৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি এই অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰিবৰ বাবে আহ্বান জনোৱা হ'ল। অনুগ্ৰহ কৰি [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSevXSWxJ-JiCcqrdXkCbT2Jux1dZkodkgGO_YqA8r9_Hr_FZA/viewform?usp=sf_link ইয়াত সংলগ্ন গুগুল ফৰ্মখন] অতিসোনকালেই পুৰাই আপোনাৰ উপস্থিতি সম্পৰ্কে জনাব বুলি আশা কৰিলোঁ। ৱিকিমিডিয়া সমাজ আৰু এই সন্মিলনীৰ আয়োজক সমিতিৰ হৈ -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 08:03, 5 December 2024 (ইউ.টি.চি.) :@[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ফৰ্মখন আজি খোল খোৱা নাই। কিবা বিকল্প উপায় আছে নেকি? ~ কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল 16:47, 11 December 2024 (ইউ.টি.চি.) ::@[[সদস্য:Kandarpajit Kallol|Kandarpajit Kallol]], আপোনাক আপোনাৰ টি-চাৰ্টৰ আকাৰ (S,M,L,XL,XXL), বৰ্তমানৰ ঠিকনা আৰু খাদ্যভ্যাস (আমিষ/নিৰামিষ) সম্পৰ্কত জনাই nathnayanj123@gmail.com বা ishanjbora2019@gmail.com লৈ মেইল কৰিবলৈ আনুৰোধ জনালোঁ। [[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 04:19, 12 December 2024 (ইউ.টি.চি.) == পোখালি প্ৰবন্ধ == নমস্কাৰ! শেহতীয়াকৈ আপুনি তেনেই সামান্য তথ্য থকা [[xtools:pages/as.wikipedia.org/Kandarpajit Kallol/0/noredirects/live|বহুসংখ্যক পোখালি প্ৰবন্ধ]] সৃষ্টি কৰিছে। অনুগ্ৰহ কৰি অন্য নতুন প্ৰবন্ধ সৃষ্টি কৰাৰ সলনি ইতিমধ্যে সৃষ্ট প্ৰবন্ধবোৰ অধিক তথ্যৰে উন্নত কৰাত সহায় কৰক। নহ'লে অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ সীমিত সক্ৰিয়তাৰে এই প্ৰবন্ধবোৰ পিছলৈ উন্নত কৰাটো প্ৰায়ে অসম্ভৱ হৈ পৰে। এনেদৰে ৰৈ গ'লে কিছু প্ৰবন্ধ ক্ষিপ্ৰ বিলোপনৰ প্ৰাৰ্থী হোৱাৰো সম্ভাৱনা আছে। ধন্যবাদ! - [[সদস্য:Joli Rumi|Joli Rumi]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Joli Rumi|বাৰ্তা]]) 14:03, 8 December 2024 (ইউ.টি.চি.) :'''''হ'ব বাৰু।''''' কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল 04:42, 9 December 2024 (ইউ.টি.চি.) == ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ বিষয়ক == Dear Kallol, Please provide me your what's up number. Best regards [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 16:43, 12 December 2024 (ইউ.টি.চি.)JyotiPN :@[[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] My WhatsApp Number is 9101865414 ~ কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল 16:56, 12 December 2024 (ইউ.টি.চি.) == এছিয়ান মাহৰ সহযোগী == {| style="border: 1px solid gray; background-color: #fdffe7;" |rowspan="2" valign="middle" | {{#ifeq:{{{2}}}|alt|[[File:WAM logo without text.svg|100px]]|[[File:WAM logo without text.svg|100px]]}} |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''এছিয়ান মাহৰ সহযোগী''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;" | হে ৱিকিসতীৰ্থ, শেহতীয়াকৈ ৱিকিপিডিয়াত অনুষ্ঠিত [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৪|এছিয়ান মাহ ২০২৪]] সম্পাদনা মেলাত অংশগ্ৰহণ কৰি বৰঙণি আগবঢ়াই প্ৰতিযোগিতাখনি সাফল্যমণ্ডিত কৰাত আগভাগ লোৱাৰ বাবে কৃতজ্ঞতাস্বৰূপে আপোনালৈ এই সামান্য সন্মান আগবঢ়ালোঁ। আশা কৰোঁ এইবেলিৰ দৰে অহাবছৰো এইখিনি সময় আপুনি আমাৰ সৈতে সাহস হৈ থাকিব। ধন্যবাদেৰে, <br />— '''অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সমাজ'''ৰ হৈ,<br />[[সদস্য:Rumi Borah~aswiki|ৰুমি বৰা]]<br />[[সদস্য:JyotiPN|প্ৰাণজ্যোতি নাথ]]<br />[[সদস্য:-chanakyakdas|চাণক্য কুমাৰ দাস]] |} [[সদস্য:-chanakyakdas|চাণক্য]] ([[সদস্য বাৰ্তা:-chanakyakdas|বাৰ্তা]]) 13:19, 15 December 2024 (ইউ.টি.চি.) == Invitation to Participate in the Wikimedia SAARC Conference Community Engagement Survey == Dear Community Members, I hope this message finds you well. Please excuse the use of English; we encourage translations into your local languages to ensure inclusivity. We are conducting a Community Engagement Survey to assess the sentiments, needs, and interests of South Asian Wikimedia communities in organizing the inaugural Wikimedia SAARC Regional Conference, proposed to be held in Kathmandu, Nepal. This initiative aims to bring together participants from eight nations to collaborate towards shared goals. Your insights will play a vital role in shaping the event's focus, identifying priorities, and guiding the strategic planning for this landmark conference. Survey Link: https://forms.gle/en8qSuCvaSxQVD7K6 We kindly request you to dedicate a few moments to complete the survey. Your feedback will significantly contribute to ensuring this conference addresses the community's needs and aspirations. Deadline to Submit the Survey: 20 January 2025 Your participation is crucial in shaping the future of the Wikimedia SAARC community and fostering regional collaboration. Thank you for your time and valuable input. Warm regards,<br> [[:m:User:Biplab Anand|Biplab Anand]] <!-- Message sent by User:Biplab Anand@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Biplab_Anand/lists&oldid=28078122 --> ==পোখালি বিস্তাৰ সম্পাদনা মেলা ২০২৪ৰ ফলাফল== অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ 'পোখালি বিস্তাৰ সম্পাদনা মেলা ২০২৪'-ত অংশ লৈ ভালেসংখ্যক গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰবন্ধ সমৃদ্ধ কৰাৰ বাবে আপোনালৈ অশেষ ধন্যবাদ। এই সম্পাদনা মেলাত অৱদানৰ ভিত্তিত দ্বিতীয় স্থান দখল কৰাৰ বাবে আপোনালৈ আন্তৰিক অভিনন্দন জনাইছোঁ! -[[সদস্য:Joli Rumi|Joli Rumi]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Joli Rumi|বাৰ্তা]]) 14:41, 10 January 2025 (ইউ.টি.চি.) :@[[সদস্য:Joli Rumi|Joli Rumi]], '''ধন্যবাদ'''। ~ কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল 15:06, 10 January 2025 (ইউ.টি.চি.) == Thank you for being a medical contributors! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2024 Cure Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2024 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2024_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2025]]''', there are no associated costs. Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating]. |} Thanks again :-) -- [[mdwiki:User:Doc_James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 06:24, 26 January 2025 (ইউ.টি.চি.) </div> <!-- Message sent by User:Doc James@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2024&oldid=28172893 --> == নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা ২০২৫ত অংশগ্ৰহণৰ বাবে ধন্যবাদ! == প্ৰিয় অৱদানকাৰী, [https://w.wiki/CdiS নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা ২০২৫]ৰ অংশ হোৱা বাবে আপোনালৈ আন্তৰিক ধন্যবাদ! আপোনাৰ অবিশ্বাস্য অৱদানসমূহে অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত নাৰীবাদ আৰু বিশ্বৰ চহকী সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যসম্পৰ্কীয় তথ্য উপলভ্য হোৱাত সহায় কৰিছে। 📅 ইয়াৰ পিছত কি? প্ৰতিযোগিতাখন আৰম্ভ হোৱাৰ দিনৰে পৰা অৰ্থাৎ ২০২৫ চনৰ ১ ফেব্ৰুৱাৰীৰ পৰা আৰম্ভ হোৱা জুৰী প্ৰক্ৰিয়া ২০২৫ চনৰ এপ্ৰিল-মে'ৰ ভিতৰত সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ সম্ভাৱনা আছে। এই সময়চোৱাত অনুগ্ৰহ কৰি আপোনাৰ ৱিকিমিডিয়াৰ আলোচনা পৃষ্ঠাত নজৰ ৰাখক লগতে আপোনাৰ ইমেইল জাননীসমূহ সক্ৰিয় কৰি ৰখা হৈছেনে নাই, সেই সম্পৰ্কে নজৰ ৰাখক যাতে আপুনি ফলাফল সম্পৰ্কীয় কোনো আপডেটৰ পৰা অজ্ঞাতে থাকিব লগীয়া নহয়। 📝 এতিয়া আমি আপোনাৰ পৰা কি বিচাৰিছোঁ, বা আপোনাৰ কৰণীয় কি! আপোনাৰ অংশগ্ৰহণ আমাৰ বাবে অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ। আমি এইকথা অনুভৱ কৰোঁ, যিহেতু প্ৰতিযোগিতাৰ মানসিকতাৰে পৃষ্ঠাসমূহ সৃষ্টি কৰা হৈছে, গতিকে জ্ঞাতে-অজ্ঞাতে প্ৰবন্ধসমূহত যথেষ্ট সংখ্যক আসোঁৱাহ ৰৈ যোৱা চকুত পৰিছে। ইয়াৰোপৰি বহু প্ৰবন্ধ পোখালি হিচাপে ৰৈ গৈছে। এনে সমস্যাসমূহ সমাধান নকৰিলে প্ৰকল্পটোৰ মান নিম্নগামী হোৱাৰ দৰে হয়। গতিকে নতুনকৈ অন্য কোনো প্ৰবন্ধ সৃষ্টিৰ পূৰ্বে পাৰিলে প্ৰতিযোগিতাৰ বাবে সৃষ্টিকৰা পৃষ্ঠাসমূহ উন্নত কৰাত মনোযোগ দিয়ে যেন। আপোনাৰ মতামত আমাৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ। আমি এপ্ৰিলৰ মাজভাগৰ ভিতৰত আপোনাৰ চিন্তা, পৰামৰ্শ আৰু প্ৰতিযোগিতাৰ সময়ত সন্মুখীন হোৱা যিকোনো প্ৰত্যাহ্বান সম্পৰ্কত মতামত সংগ্ৰহ কৰিবলৈ এখন প্ৰ-পত্ৰ প্ৰেৰণ কৰিম৷ আপোনাৰ মূল্যবান মতামতে আমাক পৰৱৰ্তী সংস্কৰণটোক আৰু অধিক উন্নত আৰু ৱিকিসুলভ কৰিবলৈ সহায় কৰিব! আকৌ এবাৰ নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা আৰু পৰম্পৰাৰ এই বিশ্বব্যাপী উদযাপনৰ অংশ হোৱাৰ বাবে ধন্যবাদ। ধন্যবাদেৰে, [[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 12:11, 1 April 2025 (ইউ.টি.চি.) সমন্বয়ক '''নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা ২০২৫''' :'''ধন্যবাদ'''। ''পোখালি হিচাপে থকা প্ৰবন্ধ বিলাক বিস্তাৰ কৰিম বাৰু। (অৱশ্যে কিছুমান প্ৰবন্ধক পোখালি হিচাবে ৰখা হৈছে যদিও, সেইবিলাক প্ৰবন্ধ আন ভাষাতো বিস্তাৰিত ৰূপত নাই।) ...... <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 19:23, 2 April 2025 (ইউ.টি.চি.) == নতুন সদস্যৰ সৈতে সম্পাদ্বনা দ্বন্দ্ব == মৰমৰ কন্দৰ্পজিৎ, অসমীয়া ৱিকিপৰিয়ালে যোৱা ৮ মাৰ্চ তাৰিখে তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অসমীয়া বিভাগত এখনি দিনজোৰা কৰ্মশালাৰ আয়োজন কৰিছিল। ইয়াৰ পিছতে এই বিভাগৰ অধ্যাপক তথা ৱিকি পৰিয়ালৰ শুভাকাংক্ষী জ্যোতিস্মান দাসে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক ৱিকিত সক্ৰিয় কৰাৰ লক্ষ্যৰে, নিজে অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ কাম-কাজ শিকাই দি তেওঁলোকক অসমীয়া ৱিকি পৰিয়ালৰ সেচ্ছাসেৱক ৰূপে কাম কৰিবলৈ উদগনি দিয়ে। ফলশ্ৰুতিত, শেহতীয়াকৈ অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কেইবাগৰাকী ন-শিকাৰু ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ সক্ৰিয়তা পৰিলক্ষিত হৈছে আৰু তেওঁলোকে ভালেখিনি প্ৰৱন্ধ যোগ দিয়াত সফল হৈছে। কিছু কিছু প্ৰৱন্ধত কিছু দোষ-ক্ৰুটি ৰৈ গৈছে যদিও তাৰে মাজত কেইবাটিও ভাল প্ৰৱন্ধ ৱিকিত পৰিলক্ষিত হৈছে। আমি দেখি অতি আনন্দিত হৈছোঁ যে, আপুনি যথাসাধ্যে তেওঁলোকক সহযোগ আগবঢ়াবলৈ চেষ্টা কৰিছে আৰু প্ৰৱন্ধ লেখাত হোৱা সৰু-সুৰা ভুলখিনি শুধৰাই গৈছে। কিন্তু লগে লগে শুধৰাই দিয়াৰ বাবে তেওঁলোক বাৰে বাৰে সম্পাদ্বনা দ্বন্দ্বৰ সন্মুখীন হৈছে আৰু ন-শিকাৰু ৰূপে এই লৈ স্বাভাৱিকতে বিবুদ্ধিত পৰিছে। এনেক্ষেত্ৰত কি কৰিলেনো তেওঁলোকে কাম কৰিবলৈ উৎসাহিত হৈ থাকিব, এই কথাটো আপুনি মন কৰিবচোনো! এগৰাকী প্ৰবীণ আৰু অভিজ্ঞ ৱিকিমিডিয়ান হিচাপে আপুনি পৰিপক্ক আৰু আন্তৰিক সিদ্ধান্তই লব বুলি মই জানো। মই মাত্ৰ এই বাৰ্তাৰ জৰিয়তে তেওঁলোকৰ সমস্যাটো আপোনাক অৱগত কৰিলোঁ। আন্তৰিকতাৰে;</br> [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 11:17, 9 May 2025 (ইউ.টি.চি.)JyotiPN == Feminism and Folklore 2025 - Local prize winners == [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''{{int:please-translate}}'' Dear Wikimedian, Congratulations on your outstanding achievement in winning a local prize in the '''Feminism and Folklore 2025''' writing competition! We truly appreciate your dedication and the valuable contribution you’ve made in documenting local folk culture and highlighting women’s representation on your local Wikipedia. To claim your prize, please complete the [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdONlpmv1iTrvXnXbHPlfFzUcuF71obJKtPGkycgjGObQ4ShA/viewform?usp=dialog prize form] by July 5th, 2025. Kindly note that after this date, the form will be closed and submissions will no longer be accepted. Please also note that all prizes will be awarded in the form of [https://www.tremendous.com/ Tremendous Vouchers] only. If you have any questions or need assistance, feel free to contact us via your talk page or email. We're happy to help. Warm regards, [[:m:Feminism and Folklore 2025|FNF 2025 International Team]] ::::Stay connected [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div> --[[সদস্য:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[সদস্য বাৰ্তা:MediaWiki message delivery|বাৰ্তা]]) 10:20, 21 June 2025 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf25&oldid=28891702 --> == Feminism and Folklore 2025 - International prize winners == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''{{int:please-translate}}'' [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|centre|550px|frameless]] 🎉 Congratulations! 🎉 We’re absolutely thrilled to announce that you are one amongst the [[:m:Feminism and Folklore 2025/Results|grand champion]] of the '''Feminism and Folklore 2025''' writing competition, winning the coveted International prize! Your outstanding achievement deserves a standing ovation and endless celebration! 🌟 Your passion, dedication, and incredible effort in bringing local folk culture and the voices of women to life on Wikipedia have truly blown us away. You’ve made a remarkable impact, and we couldn’t be more grateful for your contribution. Now, to make sure you receive your well-deserved prize (and make it extra special for you!), please fill out the preferences form before July 10, 2025. This will help us customize your prize and ensure it’s a perfect fit. 👉 [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfCYwsIY3kTLyDRcIKxSfxJbz2eunqJUrukvc0uuwX6LU-WKA/viewform?usp=dialog Click here to fill out the form!] If you have any questions or need help with anything at all, don’t hesitate to reach out! You can contact us via the talkpage or email — we’re always here for you and happy to help. Once again, a huge congratulations on this incredible victory! We’re so proud to celebrate you and can’t wait to hear from you soon. ✨ Best wishes and endless cheers! ✨ [[:m:Feminism and Folklore 2025|FNF 2025 International Team]] ::::Stay connected [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf25&oldid=28920195 --> == শ্ৰেণী সংযোগ == শ্ৰেণীসংযোগ কৰা ভুল হৈছে, শ্ৰেণীবোৰ এটা আনটোৰ উপশ্ৰেণী হ’ব নোৱাৰে৷ যেনে - [[:শ্ৰেণী:ফিজি|ফিজি]]ৰ উপশ্ৰেণী [[:শ্ৰেণী:ফিজিৰ শ্ৰুতিকথা|ফিজিৰ শ্ৰুতিকথা]] হ’ব কিন্তু [[:শ্ৰেণী:ফিজিৰ শ্ৰুতিকথা|ফিজিৰ শ্ৰুতিকথা]]ৰ উপশ্ৰেণী [[:শ্ৰেণী:ফিজি|ফিজি]] হ’ব নোৱাৰে৷ শ্ৰেণীবোৰ ক্ৰমান্নয়ে সৰুৰ পৰা ডাঙৰ হৈ যায়৷ '''ফিজিৰ শ্ৰুতিকথা'''ৰ উপশ্ৰেণী '''ফিজিৰ কিংবদন্তিমূলক জীৱ''', '''ফিজিৰ দেৱ-দেৱী''' আদি হ’ব পাৰে৷ উপশ্ৰেণী মানে সেই শ্ৰেণীটোৰ অন্তৰ্গত সৰু শ্ৰেণী৷ '''ফিজিৰ শ্ৰুতিকথা''' শ্ৰেণীটোত যদি '''ফিজি''' শ্ৰেণীটো উপশ্ৰেণী কৰি দিয়া হয়, তেন্তে '''ফিজি''' শ্ৰেণীটোত থকা পৃষ্ঠাবোৰো '''ফিজিৰ শ্ৰুতিকথা'''ৰ ভিতৰৰ বিষয় হৈ পৰিব৷ এই শ্ৰেণীটোত থকা [[ফিজিৰ বাতৰি কাকতৰ তালিকা]] নামৰ প্ৰবন্ধটো কেতিয়াও '''ফিজিৰ শ্ৰুতিকথা''' নহয়৷ <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 07:04, 2 August 2025 (ইউ.টি.চি.) :@[[সদস্য:দিব্য দত্ত|দিব্য দত্ত]], ঠিক আছে বাৰু, আঙুলিয়াই দিয়াৰ বাবে ধন্যবাদ, কাইলৈৰ সম্পাদনা বিলাক আজি আকৌ এবাৰ চাম, ভুল বিলাক শুদ্ধ কৰিম। ~ কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল 07:14, 2 August 2025 (ইউ.টি.চি.) == অপ্ৰয়োজনীয় বিষয়বস্তু == আপুনি সৃষ্টি কৰা [[পৰ্ণগ্ৰাফি কোম্পানীসমূহৰ তালিকা]]খন লক্ষ্য কৰিলোঁ। ৱিকিপিডিয়াই প্ৰাপ্তবয়স্ক বিষয়বস্তুৰ অনুমতি দিলেও এনে তালিকাসমূহৰ বাবে উল্লেখযোগ্যতা আৰু স্পষ্ট বিশ্বকোষীয় মূল্য থকাটো প্ৰয়োজন। ৱিকিপিডিয়াই বিষয়বস্তু চেঞ্চৰ নকৰিলেও আমি সচেতন হোৱা উচিত যে এনে তালিকাই নাবালককে ধৰি পাঠকসকলক কেনেদৰে প্ৰভাৱিত কৰিব পাৰে। [[সদস্য:&#45;chanakyakdas|&#45;chanakyakdas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:&#45;chanakyakdas|বাৰ্তা]]) 15:54, 17 August 2025 (ইউ.টি.চি.) :@[[সদস্য:-chanakyakdas|-chanakyakdas]], ধন্যবাদ। পাঠ আঁতৰাই দিয়া হ'ল আৰু ক্ষিপ্ৰ বিলোপনৰ টেগ লগোৱা হ'ল। - <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 17:27, 17 August 2025 (ইউ.টি.চি.) == চিকুণ কৰ্মী পদক == {| style="border: 1px solid {{{border|gray}}}; background-color: {{{color|#fdffe7}}};" |rowspan="2" style="vertical-align:middle;" | [[File:Cleanup Barnstar a.png|100px]] |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em; color: {{{textcolor|black}}}" | '''চিকুণ কৰ্মী পদক''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray; color: {{{textcolor|black}}}" |প্ৰিয় ৱিকিসতীৰ্থ, অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ বিভিন্ন পৃষ্ঠাত সদৰ্থক দৃষ্টিভংগীৰে কৰা বিভিন্ন সম্পাদনাৰে ৱিকিপিডিয়া প্ৰকল্পত অহৰহ দৃষ্টি ৰখা বাবে আপোনালৈ অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সমাজৰ হৈ এই ''চিকুণ কৰ্মী পদক''টি আগবঢ়ালোঁ। আশা কৰোঁ, আগলৈয়ো এইদৰেই অসমীয়া ৱিকিমিডিয়াৰ সৈতে যুক্ত হৈ থাকি আইৰ মুখৰ ভাষাটি ইণ্টাৰনেটত শক্তিশালী কৰাৰ গুৰুদায়িত্ব বহন কৰি যাব।—[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 13:50, 28 August 2025 (ইউ.টি.চি.) |} :@[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ধন্যবাদ বাইদেউ 🙏🏻 <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 14:29, 28 August 2025 (ইউ.টি.চি.) ==অসমৰ উদ্ভিদ আৰু অসমৰ চৰাইসমূহ শ্ৰেণীবদ্ধ কৰিবলৈ সহায় বিচাৰি অনুৰোধ== মৰমৰ কন্দৰ্প, আমি লক্ষ্য কৰিছোঁ যে, আপুনি যথেষ্ট সক্ৰিয়তাৰে অসমীয়া ৱিকিপিডিয়ালৈ শৃংখলাবদ্ধতাৰে অৱদান আগবঢ়াই আছে। আপোনাৰ এই সক্ৰিয়তালৈ লক্ষ্য কৰি অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া আৰু ৱিকিকমন্সত থকা অসমৰ উদ্ভিদ আৰু অসমৰ চৰাইসমূহ শ্ৰেণীবদ্ধ কৰিবলৈ আপোনাৰ সহায় বিচাৰিলোঁ। এটা আউটৰিচ প্ৰগামৰ অংশ হিচাপে এই কামটো কৰা হ'ব। আশাকৰোঁ আপোনাৰ আজৰি সময়ত এই শ্ৰেণীবদ্ধকৰণ প্ৰক্ৰিয়াটো আগবঢ়াই নিবলৈ আপুনি সহায় কৰিব আৰু কিবা ভুল দেখিলে শুধৰাই দিব। -[[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 20:20, 28 September 2025 (ইউ.টি.চি.) :@[[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]], নিশ্চয় বাইদেউ – <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 20:23, 28 September 2025 (ইউ.টি.চি.) ::[https://en.wikipedia.org/wiki/Category:Flora_of_Assam_(region) অসমৰ উদ্ভিদ] - এই শ্ৰেণীৰপৰা অসমীয়ালৈ অনুবাদ নোহোৱা প্ৰৱন্ধখিনি বাচি উলিয়াই ২ অক্টোবৰৰ পাছত এটা ৭ বা ১০ দিনীয়া এডিট-আ-থন পাতি প্ৰৱন্ধখিনি অসমীয়ালৈ অনুবাদ কৰি পেলাব পৰা হয় নেকি ভাবিবচোন। যদি হয়, কামটো আগবঢ়াই নিবলৈ অনুৰোধ কৰিলোঁ।-[[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 20:54, 28 September 2025 (ইউ.টি.চি.) :::@[[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]], ঠিক আছে, মই তালিকাখন বনাম। <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 06:03, 30 September 2025 (ইউ.টি.চি.) ::::@[[সদস্য:Kandarpajit Kallol|Kandarpajit Kallol]], ধন্যবাদ, কন্দৰ্প। [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 06:13, 30 September 2025 (ইউ.টি.চি.) :::::@[[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]], [[সদস্য:Kandarpajit Kallol/অসমৰ উদ্ভিদ|অসমৰ উদ্ভিদ]] চাওক বাইদেউ, সদ্যহতে মোৰ সদস্য পৃষ্ঠাত কৰিলোঁ। পিছলৈ কপি কৰি ল'ব পৰা যাব। – <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 06:51, 30 September 2025 (ইউ.টি.চি.) ==অসমীয়া-নেপালী-বাংলা আন্তঃৱিকি সহযোগিতামূলক সম্পাদনা মেলা== অসমীয়া-নেপালী-বাংলা আন্তঃৱিকি সহযোগিতামূলক সম্পাদনা মেলাৰ বিচাৰক তথা সম্পাদনা মেলাত অংশগ্ৰহণ কৰা অৱদানকাৰীসকলক মান পত্ৰ প্ৰদান কৰাৰ বাবে তথ্য সংগ্ৰহ কৰা হৈছে৷ অনুগ্ৰহ কৰি সকলো অংশগ্ৰহণকাৰীয়ে [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfLRsqWU1u8Yfpe9Pp0WnAiog_gV93a8r6JE7MYQrDleJnarw/viewform?usp=header এই প্ৰ-পত্ৰখন] পূৰ কৰি সহযোগিতা আগবঢ়াই যেন৷ ধন্যবাদ! <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 10:53, 20 November 2025 (ইউ.টি.চি.) :@[[সদস্য:দিব্য দত্ত|দিব্য দত্ত]] '''ধন্যবাদ'''। কৰিলোঁ। — <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 11:02, 20 November 2025 (ইউ.টি.চি.) ==এডিটাথন তেজীঘোঁৰা== {{এডিটাথন তেজীঘোঁৰা|অসমীয়া-নেপালী-বাংলা আন্তঃৱিকি সহযোগিতামূলক সম্পাদনা মেলা ২০২৫ আৰু ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫}} ==পদক== {| style="border: 2px solid brown; background-color: #e6d2f5; " |rowspan="2" valign="left; padding: 5px; " | [[File:Editors Barnstar Hires.png|120px|frameless|left]] <big>'''দ্বিতীয় স্থান'''</big> '''অভিনন্দন! '''<br /> প্ৰিয় সতীৰ্থ, শেহতীয়াকৈ অনুষ্ঠিত হৈ যোৱা [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫]] প্ৰবন্ধ লিখন প্ৰতিযোগিতাত অসমীয়া ভাষাৰ দ্বিতীয় স্থান অধিকাৰ কৰাৰ বাবে অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সমাজৰ তৰফৰ পৰা আপোনালৈ এই পদকটি যাচিলোঁ। --[[সদস্য:&#45;chanakyakdas|&#45;chanakyakdas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:&#45;chanakyakdas|বাৰ্তা]]) 16:16, 17 December 2025 (ইউ.টি.চি.) == দুই সহস্ৰাধিক তাৰকা পদক == {| style="border: 1px solid gray; background-color: #fdffe7; " |rowspan="2" valign="middle" | {{#ifeq:{{{2}}}|alt|[[File:Decent Article Barnstar 1br Degree Hires 2000v2.png |100px]]|[[File:Decent Article Barnstar 1br Degree Hires 2000v2.png|100px]]}} |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em; " | '''দুই সহস্ৰাধিক তাৰকা পদক''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray; " | অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত <span class="plainlinks">[https://xtools.wmcloud.org/pages/as.wikipedia.org/Kandarpajit%20Kallol/0/noredirects/live ২০০০+ প্ৰবন্ধ]</span> সৃষ্টি কৰি অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াক সমৃদ্ধিশালী কৰি তোলাৰ বাবে অভিনন্দন আৰু কৃতজ্ঞতাসহকাৰে আপোনালৈ এই পদক আগবঢ়াবলৈ পাই অত্যন্ত সুখী আৰু গৌৰৱবোধ কৰিছোঁ। আশাকৰোঁ আপুনি এনেদৰেই আপোনাৰ বলিষ্ঠ সম্পাদনাৰে ৱিকিপিডিয়াৰ লগত জড়িত হৈ থাকিব। -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 12:13, 31 March 2026 (ইউ.টি.চি.) |} :@[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]], ধন্যবাদ। — <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 12:33, 31 March 2026 (ইউ.টি.চি.) |} == Last Few Days: WikiConference India 2026 Scholarship Applications == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''{{int:please-translate}}'' Dear Wikimedian, We're happy to share that scholarship applications for '''WikiConference India 2026''' are currently open and the deadline is just around the corner. [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]] is the fourth edition of the national-level conference that brings together Wikimedians and stakeholders engaged in Indic-language Wikimedia projects and the broader open knowledge movement across India and South Asia. The conference will take place in Kochi, Kerala, from 4–6 September 2026. * You can find the more information and the application form at the [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026/Scholarship|Scholarship page here at Meta wiki]] * '''Scholarship deadline: 15 April 2026, 11:59 PM IST''' With only a few days left, we warmly encourage you to apply if you haven’t already and kindly request you to share this with your community and encourage others to apply. For more information and regular updates, we encourage you to visit the conference Meta page. Warm regards, <br> on behalf of the WikiConference India 2026 Organising Team ''This message was sent with [[সদস্য:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[সদস্য বাৰ্তা:MediaWiki message delivery|বাৰ্তা]]) on 18:30, 11 April 2026 (ইউ.টি.চি.)'' </div> <!-- Message sent by User:Gnoeee@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2026_active_users&oldid=30389801 --> ==নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬== অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ [[ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬|নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬]]ত অংশ লৈ ভালেসংখ্যক গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰবন্ধ লিখি অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াক সমৃদ্ধ কৰাৰ বাবে আপোনালৈ অশেষ ধন্যবাদ। এই সম্পাদনা মেলাত অৱদানৰ ভিত্তিত '''প্ৰথম স্থান''' দখল কৰাৰ বাবে আপোনালৈ আন্তৰিক অভিনন্দন জনাইছোঁ! [[সদস্য:&#45;chanakyakdas|&#45;chanakyakdas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:&#45;chanakyakdas|বাৰ্তা]]) 02:42, 21 April 2026 (ইউ.টি.চি.) :@[[সদস্য:-chanakyakdas|-chanakyakdas]], ধন্যবাদ। — <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 04:46, 21 April 2026 (ইউ.টি.চি.) aqwwtnwnagma0nri4gz9n3aow7nxd5i 0 39008 601750 183151 2026-04-21T08:49:24Z ~2026-24328-20 49564 601750 wikitext text/x-wiki {{refimprove}} {{Infobox Indian jurisdiction |native_name = চাৰিদুৱাৰ |type = অঞ্চল |skyline = |skyline_caption = |locator_position = left |latd = 26 |latm = 52 |lats = 0 |longd = 92 |longm = 46 |longs = 50 |state_name=অসম| district=[[শোণিতপুৰ জিলা]] | altitude=| population_as_of = ২০০১ | population_total = | population_density = | area_magnitude= | area_total= | area_telephone=(৯১)৩৭১৪| postal_code= ৭৮৪১০৩ | vehicle_code_range= এ এচ-১২ | website=| footnotes = | }} '''চাৰিদুৱাৰ''' [[শোণিতপুৰ জিলা]]ৰ উত্তৰ প্ৰান্তত অৱস্থিত এটি অঞ্চল। জিলাৰ সদৰ [[তেজপুৰ]] চহৰৰ পৰা চাৰিদুৱাৰ অঞ্চলৰ দূৰত্ব প্ৰায় ৩০ কিলোমিটাৰ। চাৰিদুৱাৰৰ পূৱে জীয়া ভৰলী নদী, পশ্চিমে গাভৰু নদী, দক্ষিণে বালিপৰা আৰু উত্তৰে অসম-অৰুণাচল সীমান্তৰ [[ভালুকপুং]]। ভিন্ন জাতি-জনজাতি, ধৰ্ম-সম্প্ৰদায়ৰ লোকৰ বসতি চাৰিদুৱাৰ অঞ্চলৰ সামাজিক-সাংস্কৃতিক-ঐতিহাসিক গুৰুত্ব অপৰিসীম। ==চাৰিদুৱাৰ নামটোৰ উৎপত্তি:== ==চাৰিদুৱাৰ অঞ্চলৰ গাঁও সমূহ:== চাৰিদুৱাৰ ৰাজহ চক্ৰৰ অন্তৰ্ভুক্ত চাৰিদুৱাৰ অঞ্চলৰ গাঁও সমূহ হ’ল চেঙেলীমাৰী, নঘৰীয়া, চপালগা, গাৰোগাঁও, গামিনী, এৰাললগা, ঢাৰিকাটি, গড়মৰা, আমলগা,চপালগা। ==লোকসভা আৰু বিধানসভা সমষ্টি:== বৰ্তমানৰ নদুৱাৰ বিধানসভা সমষ্টিৰ অন্তৰ্ভুক্ত চাৰিদুৱাৰ অঞ্চলটো [[তেজপুৰ লোকসভা সমষ্টি]]ৰ অধীনত। ==শিক্ষা প্ৰতিষ্ঠান:== #চেঙেলীমাৰী চৰকাৰী প্ৰাথমিক বিদ্যালয় #[[চেঙেলীমাৰী উচ্চ মাধ্যমিক বিদ্যালয়]] #চাৰিদুৱাৰ চৰকাৰী নেভিল মধ্য ইংৰাজী বিদ্যালয় #[[চাৰিদুৱাৰ উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়]] ==চাৰিদুৱাৰ অঞ্চলটোৰ গুৰুত্ব:== চাৰিদুৱাৰত অসমৰ একমাত্ৰ কপাহী সূতা কটা কল আছিল। পিছে কেঁচা মালৰ অভাৱ আৰু বিভিন্ন প্ৰশাসনিক অসুবিধাৰ বাবে বৰ্তমান কলঘৰটো বন্ধ হৈ আছে। ইয়াৰোপৰি এই চাৰিদুৱাৰ অঞ্চলতেই [[নামেৰী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]]খন অৱস্থিত। দেশী-বিদেশী পৰ্যটকৰ বাবে আকৰ্ষণৰ থলী এই নামেৰী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানখনে বিশ্ব মানচিত্ৰত চাৰিদুৱাৰ অঞ্চলৰ যথেষ্ট গুৰুত্ব বঢ়াইছে। ==তথ্য সংগ্ৰহ==জলবায়ু {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:শোণিতপুৰ জিলা]] j7di3poxzcspprz782sv87r88a6scwg 3 40580 601614 600356 2026-04-20T15:01:09Z MediaWiki message delivery 8079 /* Tech News: 2026-17 */ নতুন অনুচ্ছেদ 601614 wikitext text/x-wiki == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2015/37|Tech News: 2015-37]] == <section begin="technews-2015-W37"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2015/37|Translations]] are available. '''Recent changes''' * You can now mention up to 50 users in a post and they will get a notification. Previously you could notify up to 20 users. [https://phabricator.wikimedia.org/T110306] * A new version of the [[:m:mw:Wikidata Toolkit|Wikidata Toolkit]] has been released. It now has Wikibase API support. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikidata/2015-September/006999.html] * You can now use Wikidata to find all good or featured articles in a Wikipedia version. [https://phabricator.wikimedia.org/T72209] '''Problems''' * There was a problem with [http://tools.wmflabs.org/ Tool Labs] due to [[:w:en:Kernel (operating system)|kernel]] issues. This has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T110827] * The Content Translation tool published some pages with the same reference repeated several times. This has been fixed. [https://cxupdate.wordpress.com/2015/09/03/september-3-update-fixed-duplicated-references-issues-with-norwegian-and-publishing-errors/][https://phabricator.wikimedia.org/T110007] '''Changes this week''' * The [[mw:MediaWiki 1.26/wmf22|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from September 8. It will be on non-Wikipedia wikis from September 9. It will be on all Wikipedias from September 10 ([[mw:MediaWiki 1.26/Roadmap|calendar]]). * The maximum character length when you search for something on the Wikimedia wikis is now 300 characters. [https://phabricator.wikimedia.org/T107947] * The notifications list has been split into two lists. As a first step, notifications about messages on your user talk page will be placed in the second list. Feedback is requested at [[mw:Topic:Sobaaiky57zs7py7|the Echo talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T108190][https://phabricator.wikimedia.org/T108760] '''Meetings''' * You can join the next meeting with the VisualEditor team. During the meeting, you can tell developers which bugs are the most important. The meeting will be on [http://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?hour=19&min=00&sec=0&day=08&month=09&year=2015 September 8 at 19:00 (UTC)]. See [[mw:VisualEditor/Weekly triage meetings|how to join]]. * You can join the Wikitech ambassadors mailing list. The list is for Wikimedians interested in spreading information about Wikimedia technology news. [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikitech-ambassadors See how to join]. '''Future changes''' * The Wikimedia mailing lists will be moved to a new server and the software will be upgraded. This will happen on [http://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?hour=14&min=00&sec=0&day=09&month=09&year=2015 September 9 at 14:00 (UTC)]. The mailing lists will not be working during the move. It can take up to four hours. [https://phabricator.wikimedia.org/T110133] * Wikidata will soon be able to store measurements, such as a mountain's height or the distance between two places. [https://phabricator.wikimedia.org/T77977][https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikidata/2015-August/006982.html] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/Ambassadors|tech ambassadors]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2015/37|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2015-W37"/> 17:29, 7 September 2015 (UTC) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=13509330 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2015/38|Tech News: 2015-38]] == <section begin="technews-2015-W38"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2015/38|Translations]] are available. '''Recent changes''' *You can now use the [[mw:Wikidata query service|Wikidata query service]]. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikidata/2015-September/007042.html] *Belarusian-Taraškievica Wikipedia was moved from be-x-old.wikipedia.org to be-tarask.wikipedia.org. This caused some issues, but most of them were resolved. [https://phabricator.wikimedia.org/T11823] *Language preferences might not be changed immediately when you adjust them. Language selection might work slower. Please [[:mw:How to report a bug|report any problems]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T92357][https://phabricator.wikimedia.org/T46649] '''Problems''' *There was a problem when editing [[:w:en:International Standard Book Number|International Standard Book Numbers]] in Visual Editor. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T63558] *The Wikimedia mailing lists should have been upgraded on September 9. It didn't work as planned and will now happen later. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2015-September/083162.html] '''Changes this week''' * The [[mw:MediaWiki 1.26/wmf23|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from September 15. It will be on non-Wikipedia wikis from September 16. It will be on all Wikipedias from September 17 ([[mw:MediaWiki 1.26/Roadmap|calendar]]). '''Meetings''' * You can join the next meeting with the VisualEditor team. During the meeting, you can tell developers which bugs are the most important. The meeting will be on [http://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?hour=19&min=00&sec=0&day=15&month=09&year=2015 September 15 at 19:00 (UTC)]. See [[mw:VisualEditor/Weekly triage meetings|how to join]]. '''Future changes''' *ContentTranslation will show more data on the Special:ContentTranslationStats page. For example, it will show translation trends and information about deleted translations. [https://cxupdate.wordpress.com/2015/09/11/september-11-cx-update-fixes-in-broken-publishing-in-some-languages/] *The first version of the translation suggestions feature will be deployed soon. [https://cxupdate.wordpress.com/2015/09/11/september-11-cx-update-fixes-in-broken-publishing-in-some-languages/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/Ambassadors|tech ambassadors]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2015/38|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2015-W38"/> 16:17, 14 September 2015 (UTC) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=13595243 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2015/39|Tech News: 2015-39]] == <section begin="technews-2015-W39"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2015/39|Translations]] are available. '''Recent changes''' * There is now an experimental Wikimedia [https://maps.wikimedia.org maps service]. You can [[:mw:Talk:Maps|give feedback here]]. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2015-September/083277.html][https://www.mediawiki.org/wiki/Maps] * Last week a few issues with UploadWizard were fixed. Before this was done, UploadWizard would stop you from uploading your files if something went wrong. [https://phabricator.wikimedia.org/T42921][https://phabricator.wikimedia.org/T48741][https://phabricator.wikimedia.org/T61646][https://phabricator.wikimedia.org/T106968] * More Wikipedias can now use information from any Wikidata item in any Wikipedia article. Previously they could only use the Wikidata item that matched the subject of the article. [https://phabricator.wikimedia.org/T100788] * The VisualEditor welcome dialogue has been changed. The intention is to make it more helpful for new users. [https://phabricator.wikimedia.org/T112354] '''Problems''' * Wikimedia Labs' [[:w:en:HTTPS|HTTPS certificate]] expired for most of Tuesday 15 September. To reach Wikimedia Labs and Tool Labs securely you had to ignore your browser's security error message. There was no risk to data security during this time. [https://phabricator.wikimedia.org/T112608] * Last week the notification system was split into two parts. This was temporarily undone because of a bug and performance concerns. It will return to two parts this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T112552][https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-ambassadors/2015-September/001260.html] * UploadWizard couldn't upload files larger than 5 MB when using [[:m:commons:Commons:Chunked uploads|chunked uploads]]. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T111908] '''Changes this week''' * The [[mw:MediaWiki 1.26/wmf24|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from September 22. It will be on non-Wikipedia wikis from September 23. It will be on all Wikipedias from September 24 ([[mw:MediaWiki 1.26/Roadmap|calendar]]). * The page move tool has been switched over to the new standard look for forms. [https://phabricator.wikimedia.org/T86865] * You can now choose whether to extend a link or not when editing one in VisualEditor. This means it is easier to choose how much of what you type before and after the link is part of it. [https://phabricator.wikimedia.org/T91285] * Wikibooks can now use data from Wikidata. [https://phabricator.wikimedia.org/T107999] '''Meetings''' * You can join the next meeting with the VisualEditor team. During the meeting, you can tell developers which bugs are the most important. The meeting will be on [http://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?hour=19&min=00&sec=0&day=22&month=09&year=2015 22 September at 19:00 (UTC)]. See [[mw:VisualEditor/Weekly triage meetings|how to join]]. * You can join a meeting with the Wikidata team. It will be on [http://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?hour=17&min=00&sec=0&day=23&month=09&year=2015 September 23 at 17:00 (UTC)]. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikidata/2015-September/007052.html See how to join]. * You can register to the [[mw:Wikimedia Developer Summit 2016|Wikimedia Developer Summit 2016]] in San Francisco 4–6 January 2016. Gadget, template, bot, and tool developers are welcome as well. [[mw:Wikimedia Developer Summit 2016#Call for participation|Call for participation]] and travel sponsorship requests are open until 2 October. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/Ambassadors|tech ambassadors]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2015/39|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2015-W39"/> 18:29, 21 September 2015 (UTC) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=13726015 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2015/40|Tech News: 2015-40]] == <section begin="technews-2015-W40"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2015/40|Translations]] are available. '''Recent changes''' *In UploadWizard, the dialog to see an image preview has been removed. You already see the images in the thumbnails when you upload them. [https://phabricator.wikimedia.org/T112907] *UploadWizard dialogs look a bit different now. They have been updated to the new [[:mw:OOjs UI|OOUI]] look. [https://phabricator.wikimedia.org/T112117] *You can now edit music scores in VisualEditor. You can add new sheet music scores and get live updates when you edit one. [https://phabricator.wikimedia.org/T112925] *When you send an e-mail to another editor using [[:mw:Extension:EmailUsers|Special:EmailUser]], that user will now get a notification on the wiki as well. [https://phabricator.wikimedia.org/T56130] *You can now see 500 images when you upload images from Flickr with UploadWizard. Before this change the limit was 50. [https://phabricator.wikimedia.org/T44979] *The Wikimedia mailing lists have been upgraded. [https://phabricator.wikimedia.org/T110140] *MediaWiki developers spent a day looking at proposed code changes in [[:mw:Gerrit|Gerrit]]. The goal was to clean up the backlog and give feedback to volunteer developers. [https://phabricator.wikimedia.org/T88531] '''Problems''' *Some visitors had problems reaching the Wikimedia sites for an hour on September 24. [http://status.wikimedia.org/8777/156486/Static-assets-(CSS/JS)][http://status.wikimedia.org/8777/163388/Wiki-platform-%5B%5Bw%3Afi%3AMain-Page%5D%5D-(s2)] '''Changes this week''' *The [[mw:MediaWiki 1.27/wmf1|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from September 29. It will be on non-Wikipedia wikis from September 30. It will be on all Wikipedias from October 1 ([[mw:MediaWiki 1.26/Roadmap|calendar]]). * There will be a new beta feature that allows editors to use Flow on their user talkpage if they want to. Each wiki [[mw:Flow/Request Flow on a page|can decide]] if they want to enable it. [https://phabricator.wikimedia.org/T98270] * The Content Translation tool can give translation suggestions. This feature will now be available in more languages: English, French, Spanish, Russian, Chinese, Turkish, Japanese, Italian, and Catalan. [https://cxupdate.wordpress.com/2015/09/25/september-24-cx-update-suggestions-in-new-languages-fixes-in-statistics-and-link-adaptation-and-more/] '''Meetings''' *You can join the [[mw:Reading/Strategy/Strategy Process|strategy process]] of the [[mw:Reading|Reading department]] of Wikimedia Engineering. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2015-September/083316.html] *You can join the next meeting with the VisualEditor team. During the meeting, you can tell developers which bugs are the most important. The meeting will be on [http://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?hour=19&min=00&sec=0&day=29&month=09&year=2015 29 September at 19:00 (UTC)]. See [[mw:VisualEditor/Weekly triage meetings|how to join]]. '''Future changes''' * The Wikimedia Foundation developers want the community to decide who can use [[:mw:Help:OAuth|OAuth]] in the future. You [[:m:Requests for comment/OAuth handover|can discuss it]] on Meta. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/Ambassadors|tech ambassadors]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2015/40|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2015-W40"/> 15:15, 28 September 2015 (UTC) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=13829249 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2015/41|Tech News: 2015-41]] == <section begin="technews-2015-W41"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2015/41|Translations]] are available. '''Recent changes''' *The link editor in the visual editor now shows results below the search box. This improves the usability on desktop and mobile. [https://phabricator.wikimedia.org/T101169] *The description at [[Special:ChangeEmail]] now clearly explains that the page can also be used to remove your email. [https://phabricator.wikimedia.org/T98799] '''Changes this week''' *The [[mw:MediaWiki 1.27/wmf.2|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from October 6. It will be on non-Wikipedia wikis from October 7. It will be on all Wikipedias from October 8 ([[mw:MediaWiki 1.27/Roadmap|calendar]]). *UploadWizard will remind users to add a category. [https://phabricator.wikimedia.org/T51710] *UploadWizard's category selectors will be easier to use. [https://phabricator.wikimedia.org/T112764] *A new [[mw:Help:Extension:Cite|Cite]] error will be shown if a named reference is defined more than once in the same article. [https://phabricator.wikimedia.org/T85386] '''Meetings''' *You can join the next meeting with the VisualEditor team. During the meeting, you can tell developers which bugs are the most important. The meeting will be on [http://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?hour=19&min=00&sec=0&day=6&month=10&year=2015 6 October at 19:00 (UTC)]. See [[mw:VisualEditor/Weekly triage meetings|how to join]]. '''Future changes''' *Wikidata requests your input on [[d:Wikidata:Client editing input|how to improve the editing of Wikidata's data in other locations]], such as Wikipedias. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/Ambassadors|tech ambassadors]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2015/41|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2015-W41"/> 18:32, 5 October 2015 (UTC) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=13953365 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2015/42|Tech News: 2015-42]] == <section begin="technews-2015-W42"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2015/42|Translations]] are available. '''Recent changes''' *The database size lists have been updated. These control special page update frequency and which wikis use global abuse filters. [https://phabricator.wikimedia.org/T114613] '''Changes this week''' *The [[mw:MediaWiki 1.27/wmf.3|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from October 13. It will be on non-Wikipedia wikis from October 14. It will be on all Wikipedias from October 15 ([[mw:MediaWiki 1.27/Roadmap|calendar]]). *You will be able to upload images to Wikimedia Commons using the visual editor. When the image is uploaded it will be added to the article you're editing. [https://phabricator.wikimedia.org/T40030] *Pages that show citation error messages will automatically be placed in a hidden category. [https://phabricator.wikimedia.org/T104792] '''Meetings''' *You can join the next meeting with the VisualEditor team. During the meeting, you can tell developers which bugs you think are the most important. The meeting will be on [http://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?hour=19&min=00&sec=0&day=13&month=10&year=2015 13 October at 19:00 (UTC)]. See [[mw:VisualEditor/Weekly triage meetings|how to join]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/Ambassadors|tech ambassadors]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2015/42|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2015-W42"/> 16:28, 12 October 2015 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=14074906 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/23|Tech News: 2018-23]] == <section begin="technews-2018-W23"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/23|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Skin:MonoBook|MonoBook skin]] has been optimised for mobile devices. It now looks different. [https://phabricator.wikimedia.org/T195625] * [[m:Planet Wikimedia|Planet Wikimedia]] collects blogs about Wikimedia. It will now use the [https://directory.fsf.org/wiki/Rawdog Rawdog] [[w:en:News aggregator|feed aggregator]] to do this instead of [[w:en:Planet (software)|Planet]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T180498][https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2018-May/090036.html] * Redirect links in [[Special:WhatLinksHere|Special:WhatLinksHere]] now link to the original page and not the target page. This was done earlier and changed the used messages on some pages. This was a problem for wikis that customized the message. A new change fixed this by using the old messages with one more parameter for customization. Wikis that already changed their customized messages will have to move the customization back again. [https://phabricator.wikimedia.org/T189860] '''Problems''' * You will not be able to edit some wikis between 06:00 and 06:30 UTC on 13 June. You can see if [[phab:T195487|your wiki is one of them]]. * [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|MassMessage]] did not work 24–28 May. This is also why last week's Tech News was late. [https://phabricator.wikimedia.org/T195500] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.32/wmf.7|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 5 June. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 6 June. It will be on all wikis from 7 June ([[mw:MediaWiki 1.32/Roadmap|calendar]]). '''Meetings''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] You can join the next meeting with the Editing team. During the meeting, you can tell developers which bugs you think are the most important. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20180605T1830 5 June at 18:30 (UTC)]. See [[mw:Editing team/Weekly triage meetings|how to join]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20180606T15 6 June at 15:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]]. '''Future changes''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Edit Review Improvements/New filters for edit review|new filters for edit review]] tools and interface for watchlists will leave [[mw:Special:MyLanguage/Beta|beta]]. This is planned to happen in June or early July. [https://phabricator.wikimedia.org/T181193][https://phabricator.wikimedia.org/T195993] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/23|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2018-W23"/> 21:54, 4 June 2018 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=18103288 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/24|Tech News: 2018-24]] == <section begin="technews-2018-W24"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/24|Translations]] are available. '''Recent changes''' * In [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps|the Wikipedia app]] for Android or iOS users can create [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Synced Reading Lists|reading lists]]. The reading lists can be seen on different devices if you are logged in to your account. There is now a browser extension so you can add pages to your reading list from a web browser. At the moment it works with Firefox and Chrome. [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia_Apps/Reading_list_browser_extension] *[[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] There is a new version of [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Pywikibot|Pywikibot]]. Pywikibot is a tool to automate tasks on MediaWiki wikis. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/pywikibot/2018-June/009842.html] '''Problems''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Skin:MonoBook|MonoBook skin]] was changed to make it work better for mobile users. This caused some problems. The change was rolled back to fix them. The new version is now back on the wikis. MonoBook users can opt out from the new responsive design. [https://phabricator.wikimedia.org/T195625] '''Changes later this week''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Edit Review Improvements/New filters for edit review|new filters for edit review]] tools and interface for watchlists will leave [[mw:Special:MyLanguage/Beta|beta]]. For most wikis this will happen on 18 June. For the rest it will happen on 25 June. [https://phabricator.wikimedia.org/T181193][https://phabricator.wikimedia.org/T195993] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.32/wmf.8|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 12 June. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 13 June. It will be on all wikis from 14 June ([[mw:MediaWiki 1.32/Roadmap|calendar]]). '''Meetings''' * You can join the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Team|Readers Web team]] IRC office hour. There you can discuss tools to contribute on the mobile web for the existing MediaWiki skins. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20180618T16 18 June at 16:00 (UTC)]. See [[m:Special:MyLanguage/IRC office hours|how to join]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] You can join the next meeting with the Editing team. During the meeting, you can tell developers which bugs you think are the most important. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20180612T1830 12 June at 18:30 (UTC)]. See [[mw:Editing team/Weekly triage meetings|how to join]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20180613T15 13 June at 15:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]]. '''Future changes''' * You will be able to [[m:Special:MyLanguage/WMDE_Technical Wishes/Move files to Commons|move local wiki files to Commons]] and keep their original data intact. This is [[phab:T190716|planned to come]] to the first wikis in June. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/24|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2018-W24"/> 21:55, 11 June 2018 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=18115892 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/25|Tech News: 2018-25]] == <section begin="technews-2018-W25"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/25|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[w:en:Syntax highlighting|Syntax highlighting]] has been a beta feature on Wikimedia wikis with text written from left to right. It is now a normal feature. It is based on [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T185030] '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. '''Meetings''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] You can join the next meeting with the Editing team. During the meeting, you can tell developers which bugs you think are the most important. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20180619T1830 19 June at 18:30 (UTC)]. See [[mw:Editing team/Weekly triage meetings|how to join]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20180620T15 20 June at 15:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]]. '''Future changes''' * Some old web browsers will not be able to read the Wikimedia wikis. This is because they use an insecure way to connect to them. This means that we get less security for everyone else too. This affects about 0.08% of all traffic to the Wikimedia wikis. This affects for example those who read Wikipedia on a [[w:en:PlayStation 3|PlayStation 3]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T147202][https://phabricator.wikimedia.org/T196371] * The [[mw:Special:MyLanguage/Edit Review Improvements/New filters for edit review|new filters for edit review]] tools and interface for watchlists will leave [[mw:Special:MyLanguage/Beta|beta]]. Because there is no new MediaWiki version this week it will happen on 25 June for most wikis. For the rest it will happen in early July. [https://phabricator.wikimedia.org/T181193][https://phabricator.wikimedia.org/T195993] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] All wikis that have not already done so will switch to use the [[mw:Special:MyLanguage/RemexHtml|Remex parsing library]] on 5 July. This is [[mw:Parsing/Replacing Tidy|to replace Tidy]]. You [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-ambassadors/2018-June/001867.html can help] fix remaining errors. [https://www.mediawiki.org/wiki/Parsing/Replacing_Tidy/FAQ#What_will_editors_need_to_do.3F] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/25|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2018-W25"/> 21:47, 18 June 2018 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=18136222 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/27|Tech News: 2018-27]] == <section begin="technews-2018-W27"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/27|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The database for [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Tags|tags]] will be changed. This will happen on 2 July on French Wikipedia and 9 July on all other wikis. Please [[phab:T185355|report]] if recent changes get slower or you can't save edits. This could especially affect editors who use the database on ToolForge. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikidata-tech/2018-June/001283.html] '''Problems''' * Last week's MediaWiki update was rolled back. This was because of a database problem. [https://phabricator.wikimedia.org/T198350] '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. '''Meetings''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] You can join the next meeting with the Editing team. During the meeting, you can tell developers which bugs you think are the most important. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20180703T1830 3 July at 18:30 (UTC)]. See [[mw:Editing team/Weekly triage meetings|how to join]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20180704T15 4 July at 15:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/27|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2018-W27"/> 00:46, 3 July 2018 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=18169586 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/28|Tech News: 2018-28]] == <section begin="technews-2018-W28"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/28|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[w:en:WebM|WebM video files]] have smaller file size but still be of the same quality. Creating WebM files will take longer time. [https://www.mediawiki.org/wiki/Extension:TimedMediaHandler/VP9_transition] * The [[mw:Special:MyLanguage/Edit Review Improvements/New filters for edit review|new filters for edit review]] tools and interface for watchlists will leave [[mw:Special:MyLanguage/Beta Features|beta]]. This was supposed to already have happened but was delayed. For most wikis this will happen on 9 July. For the rest it will happen on 16 July. [https://phabricator.wikimedia.org/T195993] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] All wikis now use the [[mw:Special:MyLanguage/RemexHtml|Remex parsing library]] instead of [[mw:Parsing/Replacing Tidy|Tidy]]. This could cause errors. You [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-ambassadors/2018-June/001867.html can help] fix the errors. [https://www.mediawiki.org/wiki/Parsing/Replacing_Tidy/FAQ#What_will_editors_need_to_do.3F] '''Problems''' * When you rolled back an edit it could get both the <code>Rollback</code> and <code>Undo</code> tags. This has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T190374] * Rollbacks from autopatrolled users were not marked as patrolled. This has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T198449] '''Changes later this week''' * When you edit a link in the visual editor there will be two separate buttons to change which page the link goes to (target) or its text (label). [https://phabricator.wikimedia.org/T55973][https://phabricator.wikimedia.org/T124305] * On the mobile version you can find a link to an editor's contributions from their user page. Now this will work even if they haven't created a user page. [https://phabricator.wikimedia.org/T197581] * When you edit a discussion on the mobile version you sometimes get your signature automatically added. This will now not happen if you have already added a signature manually. This is to avoid double signatures. [https://phabricator.wikimedia.org/T192725] * [[mw:Special:MyLanguage/Structured Discussions|Structured discussions]] toolbars will have more style options. [https://phabricator.wikimedia.org/T109123#4400917] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] When you look at Wikimedia code in [[w:en:Gerrit (software)|Gerrit]] there will be a new interface. It is on by default for new users. This is also true for developers. This is to make it easier to understand what is happening. [https://phabricator.wikimedia.org/T196812] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.32/wmf.12|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 10 July. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 11 July. It will be on all wikis from 12 July ([[mw:MediaWiki 1.32/Roadmap|calendar]]). '''Meetings''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] You can join the next meeting with the Editing team. During the meeting, you can tell developers which bugs you think are the most important. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20180710T1830 10 July at 18:30 (UTC)]. See [[mw:Editing team/Weekly triage meetings|how to join]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20180711T15 11 July at 15:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]]. '''Future changes''' * Today all administrators can edit [[w:en:CSS|CSS]] and [[w:en:JavaScript|JavaScript]] for the entire wiki. There will be a new user group for editing CSS and JavaScript. Administrators will no longer automatically be able to do this. This is because it is a security risk when all administrator accounts can edit JavaScript even if they never plan to or do not know how it works. You can [[m:Special:MyLanguage/Creation of separate user group for editing sitewide CSS/JS|read more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T190015] * [[mw:Special:MyLanguage/Page Previews|Page previews]] will be on by default for new accounts. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2018-July/090297.html] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/28|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2018-W28"/> 23:10, 9 July 2018 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=18194890 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/29|Tech News: 2018-29]] == <section begin="technews-2018-W29"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/29|Translations]] are available. '''Recent changes''' * You can now use [[mw:Help:Extension:GlobalPreferences|global preferences]] on Wikimedia wikis. You can set them on the [[Special:GlobalPreferences|global preferences page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T16950] * You can now see a new log of pages being created at [[Special:Log/create|Special:Log/create]]. It includes pages which are later deleted. It is now available on all Wikimedia wikis except Commons and Wikidata. [https://phabricator.wikimedia.org/T12331] * You can see how many pageviews a wiki had from specific countries. The [https://stats.wikimedia.org/v2/#/en.wikipedia.org/reading/page-views-by-country/normal{{!}}map{{!}}2-Year~2016060100~2018071100{{!}}~total Wikistats2 maps] have now been updated. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2018-July/090327.html] '''Changes later this week''' * Your watchlist will show changes from the last seven days instead of three. If you have already set a length preference it will not change. [https://phabricator.wikimedia.org/T194414] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.32/wmf.13|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from July 17. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from July 18. It will be on all wikis from July 19 ([[mw:MediaWiki 1.32/Roadmap|calendar]]). '''Meetings''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] You can join the next meeting with the Editing team. During the meeting, you can tell developers which bugs you think are the most important. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20180717T1830 July 17 at 18:30 (UTC)]. See [[mw:Editing team/Weekly triage meetings|how to join]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20180718T15 July 18 at 15:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]]. '''Future changes''' * Some articles have messages to readers about problems with the article. For example that it does not cite sources or might not be neutral. Readers do not see these messages on the mobile version. The developers now want to show them. You can [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Projects/Mobile Page Issues|read more and leave feedback]]. * You can use <code><nowiki><inputbox></nowiki></code> to create search boxes for specific pages. For example to search the archives of a community discussion page. Instead of <code><nowiki>prefix:Page name</nowiki></code> you will see a text that explains which pages are being searched. You can [[phab:T198318|read more and leave feedback]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/29|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2018-W29"/> 16:01, 16 July 2018 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=18215334 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/30|Tech News: 2018-30]] == <section begin="technews-2018-W30"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/30|Translations]] are available. '''Recent changes''' * When you log in to your account you can choose to keep being logged in. This checkbox now works better than before on the mobile version for users without JavaScript. [https://phabricator.wikimedia.org/T196947] * Wikis that use [[mw:Citoid|Citoid]] can automatically generate citations for Swedish news sites. This only works in the visual editor. This now works for [[w:en:Sveriges radio|Swedish public service radio]]. More will come. Others could use this to add news sites in other languages in the future. [https://phabricator.wikimedia.org/T187023] * Editors can do max 90 edits per minute. This is new since last month. This does not affect bots or administrators. [https://phabricator.wikimedia.org/T56515] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.32/wmf.14|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2018-07-24|{{PAGELANGUAGE}}}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2018-07-25|{{PAGELANGUAGE}}}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2018-07-26|{{PAGELANGUAGE}}}} ([[mw:MediaWiki 1.32/Roadmap|calendar]]). '''Meetings''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20180725T15 {{#time:j xg|2018-07-25|{{PAGELANGUAGE}}}} at 15:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/30|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2018-W30"/> 09:44, 24 July 2018 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=18233172 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/31|Tech News: 2018-31]] == <section begin="technews-2018-W31"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/31|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The design on [[Special:Log]] has changed. It will change again soon. Developers are working on fixing problems. [https://phabricator.wikimedia.org/T117737] '''Problems''' * Deployment of 1.32.0-wmf.13 has been partially delayed. All deployments have been resumed and successfully done after bug fixes. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/engineering/2018-July/000577.html][https://lists.wikimedia.org/pipermail/engineering/2018-July/000585.html] * Deployment of 1.32.0-wmf.14 has been partially delayed. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/engineering/2018-July/000587.html][https://lists.wikimedia.org/pipermail/engineering/2018-July/000589.html] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.32/wmf.15|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2018-07-31|{{PAGELANGUAGE}}}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2018-08-01|{{PAGELANGUAGE}}}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2018-08-02|{{PAGELANGUAGE}}}} ([[mw:MediaWiki 1.32/Roadmap|calendar]]). '''Meetings''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] You can join the next meeting with the Editing team. During the meeting, you can tell developers which bugs you think are the most important. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20180731T1830 {{#time:j xg|2018-07-31|{{PAGELANGUAGE}}}} at 18:30 (UTC)]. See [[mw:Editing team/Weekly triage meetings|how to join]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20180801T15 {{#time:j xg|2018-08-01|{{PAGELANGUAGE}}}} at 15:00 (UTC)] as well as at [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20180801T23 23:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]]. '''Future changes''' * After [[:m:special:MyLanguage/Creation of separate user group for editing sitewide CSS/JS|a community discussion]], a new group for users will be created. "[[:m:Special:MyLanguage/Interface administrators|Interface administrators]]" will be the only users allowed to edit interface pages like [[MediaWiki:Common.css]] or [[MediaWiki:Common.js]]. This is done to avoid technical issues and improve security. That change will be effective by the end of August 2018. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/31|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2018-W31"/> 14:05, 30 July 2018 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=18237696 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/32|Tech News: 2018-32]] == <section begin="technews-2018-W32"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/32|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[Special:NewPages|Special:NewPages]] now has the [[mw:UX standardization|OOUI look]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T117739] '''Problems''' * The MediaWiki version that was released two weeks ago was late to some Wikimedia wikis. This was because of bugs. It was on all wikis 30 July. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incident_documentation/20180724-Train][https://lists.wikimedia.org/pipermail/engineering/2018-July/000591.html] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.32/wmf.16|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 7 August. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 8 August. It will be on all wikis from 9 August. '''Meetings''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] You can join the next meeting with the Editing team. During the meeting, you can tell developers which bugs you think are the most important. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20180807T1830 7 August at 18:30 (UTC)]. See [[mw:Editing team/Weekly triage meetings|how to join]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20180808T15 8 August at 15:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/32|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2018-W32"/> 19:39, 6 August 2018 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=18277179 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/33|Tech News: 2018-33]] == <section begin="technews-2018-W33"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/33|Translations]] are available. '''Recent changes''' *<span title="Advanced item">[[File:Octicons-tools.svg|15px|link=]]</span> [[w:en:Cascading Style Sheets|CSS]] in templates can now be stored in a separate page on all wikis. This is called [[mw:Extension:TemplateStyles|TemplateStyles]]. This is to make it easier to edit how templates look. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2018-August/090481.html] '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. '''Meetings''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] You can join the next meeting with the Editing team. During the meeting, you can tell developers which bugs you think are the most important. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20180814T1830 14 August at 18:30 (UTC)]. See [[mw:Editing team/Weekly triage meetings|how to join]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20180815T15 15 August at 15:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]]. '''Future changes''' * The developers are planning more ways to block users. This could be blocking someone from just a page or a namespace. You can [[m:Special:MyLanguage/Community health initiative/Per-user page, namespace, and upload blocking|read more]]. You can leave feedback on the [[m:Talk:Community health initiative/Per-user page, namespace, and upload blocking|talk page]]. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikimedia-l/2018-August/090842.html] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/33|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2018-W33"/> 17:53, 13 August 2018 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=18292380 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/34|Tech News: 2018-34]] == <section begin="technews-2018-W34"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/34|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.32/wmf.18|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 21 August. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 22 August. It will be on all wikis from 23 August ([[mw:MediaWiki 1.32/Roadmap|calendar]]). '''Meetings''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20180822T15 22 August at 15:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]]. '''Future changes''' *The [[m:Special:MyLanguage/2018 Community Wishlist Survey|2018 Community Wishlist Survey]] begins on 29 October. The survey decides what the [[m:Community Tech|Community Tech team]] will work on. You can post proposals from 29 October to 11 November. You can vote on proposals from 16 November to 30 November. *[[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] [[mw:Manual:$wgLegacyJavaScriptGlobals|Legacy JavaScript global variables]] have been deprecated for seven years. They will soon be removed from all wikis. Gadgets and scripts that use them will stop working. You can test your community's gadgets on "group0" wikis. For example [[testwiki:Main Page|Test Wikipedia]] or [[mw:MediaWiki|mediawiki.org]]. The legacy JavaScript global variables are already disabled there. You can [[mw:ResourceLoader/Migration guide (users)#Global wg variables|read the migration guide]] to fix old scripts. [https://phabricator.wikimedia.org/T72470] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/34|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2018-W34"/> 16:46, 20 August 2018 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=18310555 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/35|Tech News: 2018-35]] == <section begin="technews-2018-W35"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/35|Translations]] are available. '''Recent changes''' * You can now see moved paragraphs in diffs in the mobile view. It also works on all languages in the desktop view. [https://phabricator.wikimedia.org/T199800] * Bureaucrats on all Wikimedia wikis can now remove the [[m:Special:MyLanguage/Interface administrators|interface admin]] user right. [https://phabricator.wikimedia.org/T202298] '''Problems''' * Some diffs show lines in the wrong order. The developers are working on fixing it. [https://phabricator.wikimedia.org/T197157] '''Changes later this week''' * The message you see when you thank a user will change. This is to make it easier to understand. [https://phabricator.wikimedia.org/T159302] * [[w:en:Wikipedia:AutoWikiBrowser|AWB]] will stop adding <code>using AWB</code> in the edit summary. Instead it will add a [[Special:Tags|tag]] that says <code>AWB</code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T111663] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Some [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|abuse filter]] variables have changed. They are now easier to understand for non-experts. The old variables will still work but filter editors are encouraged to replace them with the new ones. You can find the list of changed variables [[mw:Extension:AbuseFilter/Rules format#Variables|on mediawiki.org]]. They have a note which says <code>Deprecated. Use ... instead</code>. An example is <code>article_text</code> which is now <code>page_title</code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T173889] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Abuse filters can now use how old a page is. The variable is <code>page_age</code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T30844] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.32/wmf.19|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 28 August. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 29 August. It will be on all wikis from 30 August ([[mw:MediaWiki 1.32/Roadmap|calendar]]). '''Meetings''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] You can join the next meeting with the Editing team. During the meeting, you can tell developers which bugs you think are the most important. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20180828T1830 28 August at 18:30 (UTC)]. See [[mw:Editing team/Weekly triage meetings|how to join]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20180829T15 29 August at 15:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]]. '''Future changes''' * Because of a data centre test you will be able to read but not edit the wikis for up to an hour on 12 September and 10 October. This will start at [http://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?hour=14&min=00&sec=0&day=12&month=09&year=2018 14:00 (UTC)]. You might lose edits if you try to save during this time. The time when you can't edit might be shorter than an hour. [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch 2018|You can read more about this]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/35|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2018-W35"/> 16:16, 27 August 2018 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=18330273 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/36|Tech News: 2018-36]] == <section begin="technews-2018-W36"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/36|Translations]] are available. '''Recent changes''' * There is a new user right for users who can edit [[w:en:CSS|CSS]] and [[w:en:JavaScript|JavaScript]] for the entire wiki. Before this all admins could edit CSS and JavaScript. This was a security risk. This group is called [[m:Special:MyLanguage/Interface administrators|interface administrators]]. Administrators can delete user CSS and JavaScript pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T190015][https://phabricator.wikimedia.org/T200176] * There will be an [[w:en:A/B testing|A/B test]] on the Wikipedia mobile website. It starts this week. It tests how we show templates that show information about an article. The test will last two weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T200792][https://www.mediawiki.org/wiki/Reading/Web/Projects/Mobile_Page_Issues] * You can now use different CSS rules for different skins when you edit templates. This is because of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:TemplateStyles|TemplateStyles]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T197617] * <code>wp10</code> in [[mw:Special:MyLanguage/ORES|ORES]] is now called <code>articlequality</code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T196240] * When you get a new message on your talk page you get a yellow message in the toolbar. The preference to show or not show this has been removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T58845] '''Problems''' * [[c:Commons:Upload Wizard|UploadWizard]] had problems with [[mw:Extension:UploadWizard/Campaigns|campaigns]]. Users could not upload files. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T202760] * You can get a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Notifications|notification]] when a link is made to a page you created. This has not worked since June. It was fixed last week. [https://phabricator.wikimedia.org/T200119] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.32/wmf.20|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 4 September. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 5 September. It will be on all wikis from 6 September ([[mw:MediaWiki 1.32/Roadmap|calendar]]). '''Meetings''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20180905T15 5 September at 15:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]]. '''Future changes''' * The Wikimedia Foundation [[mw:Special:MyLanguage/Readers|Readers department]] will work on advanced mobile editing. You can [[c:File:Wikimedia Foundation Readers Roadmap Review - 2018-08-27.pdf|read more]] about this and other things they plan to work on over the next year. You can also [[c:File:Wikimedia Foundation Readers Roadmap Review - 27 August 2018.webm|see the presentation]]. * [[m:Special:MyLanguage/User:Keegan (WMF)/RelatedSites2|The RelatedSites extension]] will be removed from Wikivoyage. * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Unused projects on the [[wikitech:Portal:Cloud VPS|Wikimedia Cloud virtual private server]] will [[wikitech:Cloud VPS 2018 Purge|be removed]]. This will happen in October. Projects can be marked if they are being used. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2018-August/090735.html] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/36|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2018-W36"/> 16:48, 3 September 2018 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=18344596 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/37|Tech News: 2018-37]] == <section begin="technews-2018-W37"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/37|Translations]] are available. '''Recent changes''' * When you added or edited a template with the visual editor the input boxes were very big. This has been fixed. The input boxes will now be smaller until you click on them. Then they will change size to fit the text. [https://phabricator.wikimedia.org/T200834] '''Problems''' * Some diffs showed lines in the wrong order. This was fixed last week. [https://phabricator.wikimedia.org/T197157] * Marking a cross-wiki notification as read didn't work every time. The other wiki was not updated. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T121930] * <code><nowiki><maplink></nowiki></code> did not work for a few days. This was because of a bug. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T203427] * <code><nowiki>{{subst:REVISIONUSER}}</nowiki></code> is used by some templates. For a period edits saved with <code><nowiki>{{subst:REVISIONUSER}}</nowiki></code> would save the previous user's name and not your username. This is now fixed. Edits made before the bug was fixed will still be wrong and need to be corrected. [https://phabricator.wikimedia.org/T203583] * When you move a page the title still shows the old page name. The developers are working on fixing this. [https://phabricator.wikimedia.org/T203661] '''Changes later this week''' * Because of a data centre test you will be able to read but not edit the wikis for up to an hour on 12 September and 10 October. This will start at [http://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?hour=14&min=00&sec=0&day=12&month=09&year=2018 14:00 (UTC)]. You might lose edits if you try to save during this time. The time when you can't edit might be shorter than an hour. [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch 2018|You can read more about this]]. * Because of [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch 2018|the data centre test]] there will be no new version of MediaWiki this week. Changes for this week will come next week instead. '''Meetings''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] You can join the next meeting with the Editing team. During the meeting, you can tell developers which bugs you think are the most important. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20180911T1830 11 Septmber at 18:30 (UTC)]. See [[mw:Editing team/Weekly triage meetings|how to join]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20180912T15 12 September at 15:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]]. '''Future changes''' * [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Team|The developers]] work on making the wikis work better on mobile phones. There is a list [[mw:Special:MyLanguage/Recommendations for mobile friendly articles|of common problems when making content easier to read in the mobile view]]. You can add things to the page and ask others to help. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/37|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2018-W37"/> 22:36, 10 September 2018 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=18369657 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/38|Tech News: 2018-38]] == <section begin="technews-2018-W38"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/38|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[c:Special:MyLanguage/Commons:Mobile app|Wikimedia Commons mobile app]] has a new version. Images uploaded using Nearby are now automatically added to the associated Wikidata item. You can browse other images on Commons. You can see your achievements and your upload statistics. It has also fixed some bugs. [https://cookiesandcodeblog.wordpress.com/2018/08/10/commons-app-version-2-8-beta/] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] MediaWiki web requests now have a time limit of 60 seconds for GET requests and 200 seconds for POST requests. [https://phabricator.wikimedia.org/T97192] '''Problems''' * You could not see the menu on the notifications page on the mobile version. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T192475] '''Changes later this week''' *[[Special:AncientPages|Special:AncientPages]] can hide disambiguation pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T76287] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.32/wmf.18|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 18 September. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 19 September. It will be on all wikis from 20 September ([[mw:MediaWiki 1.32/Roadmap|calendar]]). '''Meetings''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20180919T15 19 September at 15:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]]. '''Future changes''' * [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Team|The developers]] are testing new mobile web navigation. You can [[mw:Reading/Web/Advanced_mobile contributions/Navigation prototype feedback|use it and give feedback]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/38|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2018-W38"/> 21:58, 17 September 2018 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=18389264 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/39|Tech News: 2018-39]] == <section begin="technews-2018-W39"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/39|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * The [[Special:Preferences|preferences form]] will change to use the standard look. If you see any problems please [https://phabricator.wikimedia.org/maniphest/task/edit/form/3/?projects=ui-standardization,mediawiki-special-pages report them on Phabricator]. [https://phabricator.wikimedia.org/T117781] *[[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.32/wmf.23|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 25 September. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 26 September. It will be on all wikis from 27 September ([[mw:MediaWiki 1.32/Roadmap|calendar]]). '''Meetings''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20180926T15 26 September at 15:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/39|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2018-W39"/> 15:23, 24 September 2018 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=18408633 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/40|Tech News: 2018-40]] == <section begin="technews-2018-W40"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/40|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Ordinary pages can no longer be loaded as [[w:en:JavaScript|javascript]]. You could do this using <code dir=ltr>?action=raw&ctype=text/javascript</code> in the [[w:en:URL|URL]]. Only fully protected pages in the MediaWiki: namespace or user javascript subpages can be loaded as javascript now. This is for better security. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-ambassadors/2018-September/001955.html][https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2018-September/090882.html] '''Problems''' * New and updated translations from [[en:w:translatewiki.net|translatewiki.net]] will not reach the wikis for a while. You can still translate messages on translatewiki.net. The Wikimedia wikis will be updated with the new translations later. This is because of work on the translation system. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-ambassadors/2018-September/001951.html][https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2018-September/090882.html] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.32/wmf.24|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 2 October. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 3 October. It will be on all wikis from 4 October ([[mw:MediaWiki 1.32/Roadmap|calendar]]). '''Meetings''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20181003T15 3 October at 15:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]]. * You can join the meeting with the Wikimedia Foundation Search Platform team. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20181003T15 3 October at 15:00 UTC]. See [[m:IRC office hours#Upcoming office hours|how to join]] if you want to know how the search function works or have questions. '''Future changes''' * Because of a data centre test you will be able to read but not edit the wikis for up to an hour on 10 October. This will start at [http://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?hour=14&min=00&sec=0&day=10&month=10&year=2018 14:00 (UTC)]. You might lose edits if you try to save during this time. The time when you can't edit might be shorter than an hour. [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch 2018 2|You can read more about this]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/40|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2018-W40"/> 17:35, 1 October 2018 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=18433392 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/41|Tech News: 2018-41]] == <section begin="technews-2018-W41"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/41|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Education Program|Education Program extension]] was removed from all Wikimedia projects. You can use the [https://outreachdashboard.wmflabs.org/ Programs and Events Dashboard] or the [https://tools.wmflabs.org/fountain/editathons/ Fountain] instead. [https://phabricator.wikimedia.org/T125618] '''Problems''' * There was a problem when you copied and pasted from a table with the visual editor. It could add <code>href</code> where it shouldn't be. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T108506] '''Changes later this week''' * Because of a data centre test you will be able to read but not edit the wikis for up to an hour on 10 October. This will start at [http://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?hour=14&min=00&sec=0&day=10&month=10&year=2018 14:00 (UTC)]. You might lose edits if you try to save during this time. The time when you can't edit might be shorter than an hour. [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch 2018|You can read more about this]]. * Because of [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch 2018|the data centre test]] there will be no new version of MediaWiki this week. Changes for this week will come next week instead. '''Meetings''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20181010T15 10 October at 15:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/41|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2018-W41"/> 23:38, 8 October 2018 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=18453674 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/42|Tech News: 2018-42]] == <section begin="technews-2018-W42"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/42|Translations]] are available. '''Problems''' * Some pages, edits and users disappeared for a short while after the [[m:Tech/Server switch 2018|server switch]]. Missing content and users was fixed within a day. Some preferences and other things might take a few more days to fix. [https://phabricator.wikimedia.org/T206743] * Wikis are updated with new and updated translations from [[m:translatewiki.net|translatewiki.net]] again. This will happen once a week. The developers are working on fixing the problem so we can have translation updates more often again. [https://phabricator.wikimedia.org/phame/post/view/121/translationwiki.net_security_incident/] '''Changes later this week''' * When you create an abuse filter that prevents edits you can now write a specific error message for it. Before this all abuse filters that prevented edits had the same error message. [https://phabricator.wikimedia.org/T27086] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.32/wmf.26|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 16 October. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 17 October. It will be on all wikis from 18 October ([[mw:MediaWiki 1.32/Roadmap|calendar]]). '''Meetings''' * There will be no more meetings with the Editing team. This is because not enough Wikimedians were interested. To tell developers which bugs you think are the most important you can use [https://phabricator.wikimedia.org/ Phabricator] as normal. [https://www.mediawiki.org/wiki/Editing_team/Weekly_triage_meetings] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20181017T15 17 October at 15:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/42|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2018-W42"/> 22:41, 15 October 2018 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=18470532 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/43|Tech News: 2018-43]] == <section begin="technews-2018-W43"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/43|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.33/wmf.1|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 23 October. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 24 October. It will be on all wikis from 25 October ([[mw:MediaWiki 1.33/Roadmap|calendar]]). '''Meetings''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20181024T15 24 October at 15:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]]. '''Future changes''' * The [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2019|Community Wishlist Survey]] begins on 29 October. The survey decides what the [[m:Community Tech|Community Tech team]] will work on. You can post proposals from 29 October to 11 November. You can vote on proposals from 16 November to 30 November. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/43|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2018-W43"/> 23:12, 22 October 2018 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=18491932 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/44|Tech News: 2018-44]] == <section begin="technews-2018-W44"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/44|Translations]] are available. '''Recent changes''' * You can post proposals for the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2019|Community Wishlist Survey]]. The survey decides what the [[m:Community Tech|Community Tech team]] will work on. You can post proposals until 11 November. You can vote on proposals from 16 November to 30 November. * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The wikis now have a [[:w:en:Content Security Policy|content security policy report]]. This means that you might get a warning in your javascript console when you load external resources in your user scripts. For security reasons it is recommended that you don't do this. It might not be possible to load external resources in your scripts in the future. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-ambassadors/2018-October/001994.html] '''Problems''' * Your watchlist can show which changes you have already seen. This did not work for a few days. It has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T207472] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.33/wmf.2|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 30 October. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 31 October. It will be on all wikis from 1 November ([[mw:MediaWiki 1.33/Roadmap|calendar]]). * The 2006 wikitext editor is no longer available. It will be removed from [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|Special:Preferences]]. It has not been the standard editor for a long time. It was replaced by the [[mw:Extension:WikiEditor|2010 wikitext editor]]. [https://www.mediawiki.org/wiki/Contributors/Projects/Removal_of_the_2006_wikitext_editor][https://phabricator.wikimedia.org/T30856] '''Meetings''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20181031T15 31 October at 15:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/44|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2018-W44"/> 20:09, 29 October 2018 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=18519160 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/45|Tech News: 2018-45]] == <section begin="technews-2018-W45"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/45|Translations]] are available. '''Recent changes''' * You can now use [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:TemplateWizard|TemplateWizard]] to edit templates. This works only with the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:WikiEditor|2010 wikitext editor]] and not in the visual editor or the [[mw:Special:MyLanguage/2017 wikitext editor|2017 wikitext editor]]. If you click on [[File:OOjs UI icon puzzle-ltr.svg|17px|link=|Puzzle icon]] you can enter the information in a pop-up. You can turn on TemplateWizard in your beta feature preferences. [https://phabricator.wikimedia.org/T202545] '''Changes later this week''' * You can choose to see edit conflicts in a two-column view. This is a beta feature. You can find it in your preferences. The interface for the two-column edit conflict will change. You can [[:m:WMDE Technical Wishes/Edit Conflicts#Solution: Solving edit conflicts line by line (new beta feature)|read more]]. * When you edit with the visual editor you can use the "Automatic" citation tab. This helps you generate citations. You will now be able to write plain text citations or the title of a journal article or a book in this tab. This will search the [[:w:en:Crossref|Crossref]] and [[:w:en:WorldCat|WorldCat]] databases and add the top result. [https://phabricator.wikimedia.org/T198567] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.33/wmf.3|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 6 November. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 7 November. It will be on all wikis from 8 November ([[mw:MediaWiki 1.33/Roadmap|calendar]]). '''Meetings''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20181107T15 7 November at 16:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/45|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2018-W45"/> 17:29, 5 November 2018 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=18540415 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/46|Tech News: 2018-46]] == <section begin="technews-2018-W46"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/46|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Some old mobile browsers can use the watchlist again. This has not worked for a while. These browsers are called [[mw:Special:MyLanguage/Compatibility#Basic (Grade_C)|grade C browsers]]. This helps for example Windows Phone 8.1 with Internet Explorer and Lumia 535 with Windows 10. [https://phabricator.wikimedia.org/T196893] '''Problems''' * You can choose to see edit conflicts in a two-column view. This is a beta feature. You can find it in your preferences. Users who use this view saw the edit conflict resolution page when they wanted to see a preview. This has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T208840][https://phabricator.wikimedia.org/T209012][https://phabricator.wikimedia.org/T209036] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.33/wmf.4|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 13 November. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 14 November. It will be on all wikis from 15 November ([[mw:MediaWiki 1.33/Roadmap|calendar]]). '''Meetings''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20181114T15 14 November at 15:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]]. '''Future changes''' * You can use the [[mw:Special:MyLanguage/Content translation|content translation]] tool to translate articles. The developers are working on [[mw:Content translation/V2|a new version]]. One of the changes will be a maintenance category. Articles where users add a lot of text from machine translation without changing it will be in that category. This is so the community can review it. The users will also have been warned before they publish the article that it has a lot of unchanged text from machine translations. [https://phabricator.wikimedia.org/T190798] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/46|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2018-W46"/> 19:22, 12 November 2018 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=18568837 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/47|Tech News: 2018-47]] == <section begin="technews-2018-W47"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/47|Translations]] are available. '''Recent changes''' * You can vote on proposals in the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2019|Community Wishlist Survey]]. The survey decides what the [[m:Community Tech|Community Tech team]] will work on. You can vote until 30 November. * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] There is an [[:w:en:A/B testing|A/B test]] for <code>sameAs</code> data. This is to make it easier to find the right information with a search engine. This changes the [[:w:en:Metadata|metadata]] for a wiki page. It doesn't change how the page looks. [https://phabricator.wikimedia.org/T209306] '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. '''Meetings''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20181121T15 21 November at 15:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]]. '''Future changes''' * The Wikimedia wikis use templates to show readers there are problems with the content on some pages. For example if there are no sources or the page needs to be rewritten. The mobile website will soon show more information when you use these templates. Some templates may need to be updated. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2018-November/091113.html] * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Education Program|Education Program extension]] was removed from all Wikimedia projects. The [[:w:en:Table (database)|database tables]] used by the extension will be archived. This will happen in a month. If you want the information on your wiki you should move it to a normal wiki page. [https://phabricator.wikimedia.org/T174802] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/47|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2018-W47"/> 23:29, 19 November 2018 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=18611020 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/48|Tech News: 2018-48]] == <section begin="technews-2018-W48"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/48|Translations]] are available. '''Recent changes''' * On wikis with [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Translate|translatable pages]] you could create a mess when you moved a page that had translatable subpages. A subpage is when you use <code>/</code> to create a new page: <code>/wiki/Page/Subpage</code>. The subpages would be moved but not the translations. The subpages are no longer automatically be moved. This is to make it safer to move pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T114592] '''Changes later this week''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:AdvancedSearch|advanced search interface]] will be available by default on all Wikimedia wikis. It makes it easier to use some of the special search functions that most editors don't know exist. It's already active on German, Farsi, Arabic and Hungarian Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T193182] * [[Special:UnusedCategories|Special:UnusedCategories]] show empty categories with no files or other categories. You can soon choose to not show soft redirect categories or some maintenance categories there. You can do this with the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words|magic word]] <code><nowiki>__EXPECTUNUSEDCATEGORY__</nowiki></code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T96041] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.33/wmf.6|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 27 November. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 28 November. It will be on all wikis from 29 November ([[mw:MediaWiki 1.33/Roadmap|calendar]]). '''Meetings''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20181128T16 28 November at 16:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]]. '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The <code>mw.util.jsMessage()</code> function was deprecated in 2012. It will be removed next week. [[:w:en:Wikipedia:Reporting JavaScript errors|Look for the warning]] <code>Use of "mw.util.jsMessage" is deprecated</code> in the JavaScript console to know if you use an affected script or gadget. If you are a gadget maintainer you should check if your JavaScript code contains <code>mw.util.jsMessage</code>. There is a [[mw:ResourceLoader/Migration guide (users)#mw.util.jsMessage|migration guide]]. It explains how to use <code>mw.notify</code> instead. [https://phabricator.wikimedia.org/T193901] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/48|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2018-W48"/> 22:22, 26 November 2018 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=18638702 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/49|Tech News: 2018-49]] == <section begin="technews-2018-W49"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/49|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Admins will not be able to unblock themselves if they are blocked by someone other than themselves. This is because it can cause damage if someone else takes over an admin account and other admins can't block them. If this is a problem for your community you can [[phab:T150826|report it on Phabricator]]. You can also ask questions [[m:Tech|on Meta]]. There is a discussion [[phab:T150826|on Phabricator]] about how to solve this if two admins fight with each other on a small wiki. [https://phabricator.wikimedia.org/T150826] * Small [[:w:en:Scalable Vector Graphics|SVG images]] are now bigger when you see them in [[mw:Special:MyLanguage/Extension:MediaViewer|MediaViewer]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T71237] * You can go to a section from the edit summary by clicking on the section name. Before this you had to click on the arrow. [https://phabricator.wikimedia.org/T165189] * When you jumped to a footnote that was referenced several times in an article it could be difficult to see where you were in the text. Now there are jump marks and highlights to help you find your way back. [https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Footnote_highlighting][https://phabricator.wikimedia.org/T194511] '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. '''Meetings''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20181205T23 5 December at 16:00 (UTC)] and [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20181205T23 at 23:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/49|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2018-W49"/> 16:13, 3 December 2018 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=18671340 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/50|Tech News: 2018-50]] == <section begin="technews-2018-W50"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/50|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.33/wmf.8|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 11 December. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 12 December. It will be on all wikis from 13 December ([[mw:MediaWiki 1.33/Roadmap|calendar]]). '''Meetings''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20181212T16 12 December at 16:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]]. '''Future changes''' * New accounts will need passwords that are at least 8 characters long. Admins, interface admins, bureaucrats, oversighters, CentralNotice admins, global renamers, check users, stewards and some other user groups will need passwords that are at least 10 characters long. This is because an attacker could cause damage to the wikis if they took over these accounts. [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia_Security_Team/Password_strengthening_2019][https://meta.wikimedia.org/wiki/Password_policy] * When you hover over a footnote it will show you the reference as a pop-up. This is so you don't have to jump down to the bottom of the page to see a reference. This will happen in 2019. Some wikis already have gadgets that do this. You will be able to turn it off. [https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/ReferencePreviews] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/50|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2018-W50"/> 17:34, 10 December 2018 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=18699559 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/51|Tech News: 2018-51]] == <section begin="technews-2018-W51"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/51|Translations]] are available. '''Tech News''' * Because of the [[w:en:Christmas and holiday season|holidays]] the next issue of Tech News will be sent out on 7 January 2019. '''Recent changes''' * Some templates that show notices about the content of the page will now be shown on the mobile website. In many cases they were hidden before. [https://www.mediawiki.org/wiki/Reading/Web/Projects/Mobile_Page_Issues][https://phabricator.wikimedia.org/T210553] * Admins can no longer unblock themselves, except for self-blocks. A blocked admin can block the user who blocked them but no one else. This is so no one can block all admins on a wiki without being stopped. [https://phabricator.wikimedia.org/T150826] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:ParserMigration|ParserMigration extension]] has been removed. It compared the result of two versions of the MediaWiki wikitext parsing pipeline. It was used when we moved to the [[mw:Special:MyLanguage/RemexHtml|Remex parsing library]] instead of [[mw:Parsing/Replacing Tidy|Tidy]]. '''Problems''' * <code><nowiki><ref></nowiki></code> tags can use parameters such as "name" or "group". For example <code><nowiki><ref name="adams" group="books"></nowiki></code>. If a <code><nowiki><ref></nowiki></code> tag has more than two parameters all parameters are ignored. You don't get a warning that they don't work. This will soon be fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T211576] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.33/wmf.9|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 18 December. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 19 December. It will be on all wikis from 20 December ([[mw:MediaWiki 1.33/Roadmap|calendar]]). '''Meetings''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20181219T16 19 December at 16:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]]. '''Future changes''' * The Wikimedia Foundation [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps|Android app team]] are working on making it easier to edit on mobile phones. You can [[mw:Android editing features|read more]] about these plans. If you have an Android phone and speak at least two languages you can help testing in English. Tell [[:m:User:Dchen (WMF)|Dchen (WMF)]] you want to be part of the testing by writing on her talk page or email her. * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] <code>tiles.wmflabs.org</code> and <code>wma.wmflabs.org</code> will stop working. They have no maintainers and run an old operating system. Tools which use it could stop working. This includes [[:w:en:Mapnik|the mapnik gadget]], hill shading, and hike and bike layers. New maintainers could help out and keep it going. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2018-December/091216.html] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/51|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2018-W51"/> 20:35, 17 December 2018 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=18718987 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/02|Tech News: 2019-02]] == <section begin="technews-2019-W02"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/02|Translations]] are available. ''Tech News writers, editors and translators wish you a pleasant 2019 year.'' '''Recent changes''' * RelatedSites extension has been undeployed. It was used to create interwiki links on Wikivoyage, now handled by Wikidata. [https://phabricator.wikimedia.org/T128326] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] MediaWiki logstash logging is moving to a new infrastructure. This is an ongoing deployment. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/File:Logging_infrastructure_design_document.pdf] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] [https://codesearch.wmflabs.org codesearch.wmflabs.org] has been updated, with new and updated repositories and a new search options for code. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-ambassadors/2019-January/002045.html] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] On several wikis, an account named "{{int:abusefilter-blocker}}" has been created on December 17 to perform some technical maintenance on AbuseFilter. This account has sysop rights but it's a system user and no human can use it. The account already existed on wikis where AbuseFilter can perform blocks, which are issued using this account. See [[:phabricator:T212268|T212268]] for more information and future plans. '''Problems''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] In [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilter]], the "{{int:abusefilter-action-throttle}}" action takes three parameters: count, period and groups. They must now strictly respect the requirements listed [[:mw:Extension:AbuseFilter/Actions#Throttling|on mediawiki.org]]. A list of broken filters is [[:phabricator:P7956|on Phabricator]]. If you're familiar with AbuseFilter, please take a look and fix them. [https://phabricator.wikimedia.org/T209565] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.33/wmf.12|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from January 8. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from January 9. It will be on all wikis from January 10 ([[mw:MediaWiki 1.33/Roadmap|calendar]]). '''Meetings''' * Search Platform Office Hours is rescheduled to January 9. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2019-January/091280.html Check the details] for time and date. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/02|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2019-W02"/> 18:30, 7 January 2019 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=18759682 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/03|Tech News: 2019-03]] == <section begin="technews-2019-W03"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/03|Translations]] are available. '''Recent changes''' * You can now use [[:w:en:Google Translate|Google Translate]] in the [[mw:Special:MyLanguage/Content translation|content translation tool]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T90208][https://wikimediafoundation.org/2019/01/09/you-can-now-use-google-translate-to-translate-articles-on-wikipedia/] * You can now add [[mw:Special:MyLanguage/Help:File captions|captions]] to files on Commons. Captions are short descriptions of the file. They can be translated to all languages we use. They can't use wikitext markup. * Earlier a [[:w:en:Attribute (computing)|quoted HTML attribute]] had to be followed by a space. Now it doesn't. This means that some pages could look different when you save them even if you didn't edit that part of the text. [https://www.mediawiki.org/wiki/Topic:Uqhg1it7nojfnjfg][https://github.com/wikimedia/mediawiki/commit/59bb8864a23f3df120789c7619ef07acefa27b9c] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Templates with [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateStyles|<nowiki><templatestyles></nowiki>]] could not show the difference between the live template and the [[w:en:Sandbox (software development)|sandbox]] version when they were tested. This has now been fixed. <nowiki><templatestyles></nowiki> has a new <code>wrapper</code> parameter now. You can use it for selectors like <code dir="ltr">.mw-parser-output <nowiki><wrapper parameter value> <selector from CSS page></nowiki></code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T200441] '''Problems''' * When you see an edit in the recent changes feed or in the history of a page some of them have [[mw:Special:MyLanguage/Help:Tags|tags]]. Some tags are added automatically. You can also add tags manually. Tags for edits that have been added manually can be edited. This didn't work for a little while. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T212703] '''Changes later this week''' *You can move files from your wiki to Wikimedia Commons and keep the file history with the new [[m:WMDE Technical Wishes/Move files to Commons|FileExporter]]. It will be a [[mw:Special:MyLanguage/Beta Features|beta feature]] on all wikis from 16 January. If you want to test it you [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|activate it]] and check [[m:WMDE Technical Wishes/Move files to Commons/Configuration file documentation|your wiki's configuration file]]. * Users who could cause more damage to the wikis if someone took over their account have to have more secure passwords. This includes administrators and other user groups. They can't use passwords that are in a list of common passwords. Accounts with common passwords are easy to take over. The list of common passwords was made longer a few weeks ago and has a different error message. Some user groups have been added to those who can't use common passwords. This is to protect all accounts with user rights that could cause damage. [https://gerrit.wikimedia.org/r/#/c/operations/mediawiki-config/+/481115/] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilter]] variable <code>minor_edit</code> has been removed. It was deprecated in 2016. Now you can't use it. You can fix the filters using it. You can find them if you use the search bar on [[Special:AbuseFilter|Special:AbuseFilter]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.33/wmf.13|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from January 15 <section end="technews-2019-W03"/> 17:55, 14 January 2019 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=18781471 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/04|Tech News: 2019-04]] == <section begin="technews-2019-W04"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/04|Translations]] are available. '''Tech News''' * Some people did not get last week's issue of Tech News. This was because of a problem with [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|MassMessage]]. If you did not get last week's issue, you can [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/03|read it on Meta]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T213942] '''Recent changes''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Content translation|content translation tool]] can now use [[mw:Special:MyLanguage/Content translation/V2|version 2]] as the default version for users who turned on the [[mw:Special:MyLanguage/Beta Features|beta feature]]. For example it adds the tracking category <code>{{int:cx-unreviewed-translation-category}}</code> to translations that might have used machine translations without fixing the problems. This is so others can find them. You can find this category in <code>Special:TrackingCategories</code> on Wikipedias. * [https://mediawiki2latex-large.wmflabs.org https://mediawiki2latex-large.wmflabs.org] can now convert collects of up to 800 pages to [[:w:en:PDF|PDF]], [[:w:en:EPUB|EPUB]] or [[:w:en:OpenDocument|ODT]]. Previously this was 200 pages. '''Problems''' * When a template was edited with the visual editor, it would sometimes put all information on one line. This makes it difficult to read for editors who use the wikitext editor. It also makes it more difficult to see what happened in a diff. This problem affected edits made between 8 and 17 January and is now fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T213922] * [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|MassMessage]] is used to post a message to many pages. It has not been working reliably. Some messages have not been posted to everyone. [https://phabricator.wikimedia.org/T213942][https://phabricator.wikimedia.org/T139380] * Because of a database problem that had to be fixed immediately you could not edit most wikis for a couple of minutes on 17 January (UTC). This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T213858] '''Changes later this week''' * You will be able to use [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateStyles|template styles]] in the <code>Module</code> namespace. [https://phabricator.wikimedia.org/T200914] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.33/wmf.14|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 22 January. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 23 January. It will be on all wikis from 24 January ([[mw:MediaWiki 1.33/Roadmap|calendar]]). '''Meetings''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20190123T16 23 January at 16:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/04|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2019-W04"/> 20:37, 21 January 2019 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Tech_News_targets/8&oldid=18802332 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/05|Tech News: 2019-05]] == <section begin="technews-2019-W05"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/05|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The Wikimedia servers use [[:w:en:HHVM|HHVM]] to run the [[:w:en:PHP|PHP]] code. They are [[mw:Wikimedia Technology/Annual Plans/FY2019/TEC4: PHP7 Migration/Goals|going to use PHP7]] and stop using HHVM. You can test PHP7 with a [[mw:Special:MyLanguage/Beta Features/PHP7|new beta feature]]. That way you can [[mw:Talk:Beta Features/PHP7|help find and report]] problems. '''Problems''' * When someone moves a page to a name that already exists that page that had the name the article is moved to is deleted. For a couple of months this didn't always work. Some users saw an error message instead. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T210739] '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. '''Meetings''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20190130T16 30 January at 16:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/05|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2019-W05"/> 18:16, 28 January 2019 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=18821217 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/06|Tech News: 2019-06]] == <section begin="technews-2019-W06"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/06|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * It was easy to untick a box by accident in [[Special:Preferences|Special:Preferences]]. This will now be fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T213517] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.33/wmf.16|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 5 February. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 6 February. It will be on all wikis from 7 February ([[mw:MediaWiki 1.33/Roadmap|calendar]]). '''Meetings''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20190206T16 6 February at 16:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/06|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2019-W06"/> 17:12, 4 February 2019 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=18846213 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/07|Tech News: 2019-07]] == <section begin="technews-2019-W07"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/07|Translations]] are available. '''Recent changes''' * You can use the <code>[[mw:Special:MyLanguage/Recommendations for mobile friendly articles on Wikimedia wikis#Making page issues (ambox templates) mobile friendly|ambox]]</code> [[:w:en:Cascading Style Sheets|CSS]] class to show page issues to mobile readers. When you use <code>ambox</code> there are [[mw:Special:MyLanguage/Recommendations for mobile friendly articles on Wikimedia wikis#Making page issues (ambox templates) mobile friendly|classes]] you can use. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.33/wmf.17|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 12 February. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 13 February. It will be on all wikis from 14 February ([[mw:MediaWiki 1.33/Roadmap|calendar]]). '''Meetings''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20190213T16 13 February at 16:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/07|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2019-W07"/> 18:46, 11 February 2019 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=18862544 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/08|Tech News: 2019-08]] == <section begin="technews-2019-W08"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/08|Translations]] are available. '''Recent changes''' * When you [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Thanks|thank]] someone on the mobile web you will now have two seconds to cancel the thank. This is in case you clicked on the thank button by accident. [https://phabricator.wikimedia.org/T63737] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.33/wmf.18|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 19 February. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 20 February. It will be on all wikis from 21 February ([[mw:MediaWiki 1.33/Roadmap|calendar]]). '''Meetings''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20190220T16 20 February at 16:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]]. '''Future changes''' * There is a proposal to add a red link to mobile search results if there is no page with that name. This is how it works on desktop. You can [[mw:Talk:Readers/Web/Advanced mobile contributions|leave feedback]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T211006] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/08|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2019-W08"/> 23:14, 18 February 2019 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=18883065 --> == Talk to us about talking == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:OOjs_UI_icon_speechBubbles-rtl.svg|alt="icon depicting two speech Bubbles"|frameless|right|120px]] The Wikimedia Foundation is planning a [[mw:Talk pages consultation 2019|global consultation about communication]]. The goal is to bring Wikimedians and wiki-minded people together to improve tools for communication. We want all contributors to be able to talk to each other on the wikis, whatever their experience, their skills or their devices. We are looking for input from as many different parts of the Wikimedia community as possible. It will come from multiple projects, in multiple languages, and with multiple perspectives. We are currently planning the consultation. We need your help. '''We need volunteers to help talk to their communities or user groups.''' You can help by hosting a discussion at your wiki. Here's what to do: # First, [[mw:Talk pages consultation 2019/Participant group sign-up|sign up your group here.]] # Next, create a page (or a section on a Village pump, or an e-mail thread – whatever is natural for your group) to collect information from other people in your group. This is not a vote or decision-making discussion: we are just collecting feedback. # Then ask people what they think about communication processes. We want to hear stories and other information about how people communicate with each other on and off wiki. Please consider asking these five questions: ## When you want to discuss a topic with your community, what tools work for you, and what problems block you? ## What about talk pages works for newcomers, and what blocks them? ## What do others struggle with in your community about talk pages? ## What do you wish you could do on talk pages, but can't due to the technical limitations? ## What are the important aspects of a "wiki discussion"? # Finally, please go to [[mw:Talk:Talk pages consultation 2019|Talk pages consultation 2019 on Mediawiki.org]] and report what you learned from your group. Please include links if the discussion is available to the public. '''You can also help build the list of the many different ways people talk to each other.''' Not all groups active on wikis or around wikis use the same way to discuss things: it can happen on wiki, on social networks, through external tools... Tell us [[mw:Talk pages consultation 2019/Tools in use|how your group communicates]]. You can read more about [[mw:Talk pages consultation 2019|the overall process]] on mediawiki.org. If you have questions or ideas, you can [[mw:Talk:Talk pages consultation 2019|leave feedback about the consultation process]] in the language you prefer. Thank you! We're looking forward to talking with you. </div> [[user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] 15:09, 21 February 2019 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Trizek_(WMF)/Sandbox&oldid=18890731 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/09|Tech News: 2019-09]] == <section begin="technews-2019-W09"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/09|Translations]] are available. '''Recent changes''' * There is a [https://itunes.apple.com/WebObjects/MZStore.woa/wa/viewSoftware?id=324715238&mt=8 new version] of the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/iOS FAQ|iOS Wikipedia app]]. It has for example [[:w:en:Syntax highlighting|syntax highlighting]] and new toolbars to make it easier to write wikitext. It also has night mode, a find-on-page function and other things. You can [[mw:Talk:Wikimedia Apps|give feedback and suggestions]]. [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia_Apps/Team/iOS/Editing_program] '''Changes later this week''' * When you look at your watchlist or the recent changes page you can use the [[mw:Special:MyLanguage/Edit Review Improvements/New filters for edit review|new filters for edit review]]. There you can choose tags to filter different edits. Empty tags will no longer be shown. [https://phabricator.wikimedia.org/T182219] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.33/wmf.19|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 26 February. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 27 February. It will be on all wikis from 28 February ([[mw:MediaWiki 1.33/Roadmap|calendar]]). '''Meetings''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20190227T16 27 February at 16:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]]. '''Future changes''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps|Wikipedia app]] for Android will invite users to add Wikidata descriptions to Wikidata objects that have Wikipedia articles but no Wikidata descriptions. It will only invite users who have added a number of Wikidata descriptions in the app without being reverted. This is to avoid spam and bad edits. You can [[mw: Wikimedia Apps/Team/Android/AppEditorTasks|read more]] and [[mw:Talk:Wikimedia_Apps/Team/Android/AppEditorTasks|leave feedback]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/09|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2019-W09"/> 21:17, 25 February 2019 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=18898106 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/10|Tech News: 2019-10]] == <section begin="technews-2019-W10"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/10|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.33/wmf.20|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 5 March. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 6 March. It will be on all wikis from 7 March ([[mw:MediaWiki 1.33/Roadmap|calendar]]). '''Meetings''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20190306T16 6 March at 16:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]]. '''Future changes''' * You can [[mw:Talk pages consultation 2019/Participant group sign-up|give feedback]] on the future of talk pages. * The mobile website will use the standard [[:w:en:Font|fonts]] on your computer or phone instead of a generic font. This will make it easier to read text in many scripts. [https://www.mediawiki.org/wiki/Design/Projects/Improve_mobile_reading_experience][https://phabricator.wikimedia.org/T175877] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/10|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2019-W10"/> 16:38, 4 March 2019 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=18912959 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/11|Tech News: 2019-11]] == <section begin="technews-2019-W11"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/11|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Pages can use [[:wikidata:Property:P625|geocoordinates]] from Wikidata with the <code>mw.wikibase.entity:formatStatements</code> [[w:Lua (programming language)|Lua]] function or the <code>#statements</code> [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parser functions|parser function]]. If they do, they will now be shown using [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer#<maplink>|a Kartographer <code><maplink></code>]] if the wiki can use Kartographer. You can report bugs or ask questions [[phab:T210926|on Phabricator]]. * There is now an [[:wikitech:EventStreams|EventStream]] to see when [https://stream.wikimedia.org/?doc#!/Streams/get_v2_stream_page_links_change links are added or removed] on Wikimedia wikis. You can read the [[phab:T115119|discussions and plans]]. '''Problems''' * Some wikis will not be able to edit for a short period of time on 19 March ([[:w:en:Coordinated Universal Time|UTC]]). This will start at [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20190319T15 15:00 UTC]. It will last up to 15 minutes but probably shorter. You can [[phab:T217441|see the list of affected wikis]]. This is because of network maintenance. You can still read the wikis. * Editors who use Firefox to edit with the visual editor had a problem with copying text. When they tried to select text that included footnotes, templates or block images in the middle they would often only get part of the text. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T214976] * Some maps didn't work for a while on 8 March. This has been fixed. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incident_documentation/20190308-wdqs][https://phabricator.wikimedia.org/T217898] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.33/wmf.21|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 12 March. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 13 March. It will be on all wikis from 14 March ([[mw:MediaWiki 1.33/Roadmap|calendar]]). '''Meetings''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20190313T16 13 March at 16:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/11|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2019-W11"/> 19:30, 11 March 2019 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=18925338 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/12|Tech News: 2019-12]] == <section begin="technews-2019-W12"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/12|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * When you use [[:m:Help:Reverting#Advanced features|rollback]] you will be able to get a confirmation prompt on most wikis. It asks you if you wanted to do the rollback. This is to avoid misclicks. You will have to [[Special:Preferences#mw-prefsection-rendering|opt in]] to get it. On German Wikipedia it will be an opt-out feature from 28 March. [https://phabricator.wikimedia.org/T199534][https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Rollback] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.33/wmf.22|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 19 March. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 20 March. It will be on all wikis from 21 March ([[mw:MediaWiki 1.33/Roadmap|calendar]]). '''Meetings''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20190320T16 20 March at 16:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]]. '''Future changes''' * Admins will be able to block someone from editing a page or a namespace. This already works on a few Wikimedia wikis. You can [[m:Special:MyLanguage/Community health initiative/Partial blocks|read more]]. If your wiki wants to be an early tester of this, you can [[m:Talk:Community health initiative/Partial blocks|tell the developers]]. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikimedia-l/2018-August/090842.html] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] [[:wikitech:Help:Toolforge|Toolforge]] will [[:wikitech:News/Toolforge Trusty deprecation|shut down the Ubuntu Trusty job grid]]. This will happen the week of 25 March. Tools that use this grid needs to be moved to the new Debian Stretch job grid. If they haven't, they will be taken offline. Maintainers can restart the tools later. Users may not be able to use them in the meanwhile. You can see a [[:toolforge:trusty-tools/|list of affected tools]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/12|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2019-W12"/> 19:44, 18 March 2019 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=18939566 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/13|Tech News: 2019-13]] == <section begin="technews-2019-W13"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/13|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Content translation/V2|new version of the content translation tool]] will be used for all new translations. The older version will still be used for translations that were started with it. Most users won’t see any change. More than 80% of the published translations are already using the new version. [https://phabricator.wikimedia.org/T212646] '''Problems''' * There was a problem with editing with [[:w:en:Safari (web browser)|Safari]] on [[:w:en:IOS|iOS]]. When you wrote an edit summary you couldn't save the edit. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T218352] * The editing toolbar sometimes disappears when you scroll on [[:w:en:IOS|iOS]] devices. This will be fixed soon. [https://phabricator.wikimedia.org/T218414] * Wikis can [[mw:Special:MyLanguage/Help:System message|over-ride interface messages]] on-wiki. A problem meant that sometimes an old versions of any changed messages were shown instead. This included the sitenotice and other important parts of the interface. This was fixed at around 2019-03-22 16:00 (UTC). Logged-out users may still get the wrong message. Purging the page should fix it for them. [https://phabricator.wikimedia.org/T218918] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.33/wmf.23|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 26 March. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 27 March. It will be on all wikis from 28 March ([[mw:MediaWiki 1.33/Roadmap|calendar]]). '''Meetings''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20190327T16 27 March at 16:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/13|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2019-W13"/> 18:05, 25 March 2019 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=18947493 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/14|Tech News: 2019-14]] == <section begin="technews-2019-W14"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/14|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Notifications|Notifications]] tell you about things that happen on the wiki. You can turn on notifications about [[mw:Special:MyLanguage/Help:Notifications/Notifications_types#echo-category-title-article-linked|new links to pages you created]]. For performance reasons you can no longer get e-mails about this. [https://phabricator.wikimedia.org/T219444] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.33/wmf.24|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 2 April. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 3 April. It will be on all wikis from 4 April ([[mw:MediaWiki 1.33/Roadmap|calendar]]). '''Meetings''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20190403T16 3 April at 15:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/14|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2019-W14"/> 16:29, 1 april 2019 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=18980992 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/15|Tech News: 2019-15]] == <section begin="technews-2019-W15"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/15|Translations]] are available. '''Recent changes''' * More wikis are now testing visual editor section editing for mobile users. You can [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor on mobile/Section editing|read more]]. * Admins on French and Polish Wikipedia can [[m:Community health initiative/Partial blocks|block someone from editing a page or a namespace]]. If your wiki wants to get these blocks before they are available to all wikis, you can [[m:Talk:Community health initiative/Partial blocks|tell the developers]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T219327][https://phabricator.wikimedia.org/T219218] '''Problems''' * You will be able read but not edit most wikis for 30 minutes on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20190411T05 11 April at 05:00 (UTC)]. This is because of a hardware problem. You can [[phab:T220080|see a list of the affected wikis]]. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2019-April/091900.html] * A map update caused some problems on 29 March and 30 March. It was rolled back. [https://phabricator.wikimedia.org/T217087] * Pages on some Wikivoyages had problems with the top headline. This has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T97891#5079408] '''Changes later this week''' * When you add an edit summary the VisualEditor will search your recent edit summaries in case you want to re-use one. This works in both the [[mw:Special:MyLanguage/Help:VisualEditor/User guide|visual]] and [[mw:Special:MyLanguage/2017 wikitext editor|wikitext]] modes on desktop. It also works [[mw:VisualEditor on mobile|on the mobile site]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T50274] * The Wikimedia wikis will get a [[:w:en:URL shortening|URL shortener]]. This will work from 11 April. You can [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|read more]]. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikidata/2019-April/012893.html] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The <code><nowiki>{{REVISIONID}}</nowiki></code> magic word will no longer work. This is for performance reasons. When you preview a page it will return <code>""</code> (empty string). When you read a page it will return <code>"-"</code> (dash). For now this will only affect content namespaces. [https://phabricator.wikimedia.org/T137900] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.33/wmf.25|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 9 April. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 10 April. It will be on all wikis from 11 April ([[mw:MediaWiki 1.33/Roadmap|calendar]]). '''Meetings''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20190410T15 10 April at 15:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]]. '''Future changes''' * You will be able to preview references. This means that when you hover over the link you will get a popup that shows you a preview of the reference. It will work much like [[mw:Special:MyLanguage/Page Previews|page previews]]. This is so you don't have to go to the bottom of the page to see a reference. This will now be available as a beta feature on German and Arabic Wikipedia. [https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/ReferencePreviews][https://phabricator.wikimedia.org/T67114] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The Wikidata [[:w:en:JSON|JSON]] output will change. Empty containers will be serialised as empty objects. This is a breaking change that will affect tools that use JSON outputs and APIs. It will happen on 30 April. You can [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikidata/2019-April/012891.html read more and see how to test your code]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/15|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2019-W15"/> 18:25, 8 april 2019 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=18988936 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/16|Tech News: 2019-16]] == <section begin="technews-2019-W16"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/16|Translations]] are available. '''Recent changes''' *All wikis now have the [[:mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:TemplateWizard|TemplateWizard]] for the wikitext editor. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.34/wmf.1|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 16 April. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 17 April. It will be on all wikis from 18 April ([[mw:MediaWiki 1.34/Roadmap|calendar]]). '''Meetings''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20190417T15 17 April at 15:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]]. '''Future changes''' * Wikidata will get a new [[:wikidata:Help:Property constraints portal#Constraint statements on properties|constraint status]] called <code> suggestion</code>. This [[mailarchive:wikidata/2019-April/012911.html|will change]] how the <code>WikibaseQualityConstraints</code> constraint checking API works. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikidata/2019-April/012910.html][https://phabricator.wikimedia.org/T204439] * You can test the [[c:Commons:Structured data/Get involved/Feedback requests/Depicts testing|<code>depicts</code> property]] for structured data on Commons. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/16|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2019-W16"/> 23:00, 15 april 2019 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=19011282 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/17|Tech News: 2019-17]] == <section begin="technews-2019-W17"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/17|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/AdvancedSearch|advanced search]] function [[:w:en:URL|URL]] now shows which namespaces you search in. The namespace field is collapsed by default on the search page. You can also [[gerrit:plugins/gitiles/mediawiki/extensions/AdvancedSearch/+/refs/heads/master/docs/adding_fields.md|add new fields]] to the search interface through a [[:w:en:Hooking|hook]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T217445][https://phabricator.wikimedia.org/T217443][https://phabricator.wikimedia.org/T217446] * The wikis now look slightly different in the mobile web version. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2019-April/091978.html] '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. '''Meetings''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20190423T15 23 April at 15:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]]. '''Future changes''' * Wikipedia articles will have the <code>[https://schema.org/sameAs sameAs]</code> [https://schema.org/Property meta property]. It adds structured data. This makes it easier for search engines to find Wikipedia articles. It also makes it easier to reuse content. There will an [[:w:en:A/B testing|A/B test]]. [https://www.mediawiki.org/wiki/Reading/Seach_Engine_Optimization/sameAs_test][https://phabricator.wikimedia.org/T209306] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/17|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2019-W17"/> 19:08, 23 april 2019 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=19030007 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/18|Tech News: 2019-18]] == <section begin="technews-2019-W18"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/18|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps|Wikipedia app]] for Android now invites users to add Wikidata descriptions to Wikidata objects that have Wikipedia articles but no Wikidata descriptions. It will only invite users who have added a number of Wikidata descriptions in the app without being reverted. This is to avoid spam and bad edits. [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia_Apps/Team/Android/AppEditorTasks][https://phabricator.wikimedia.org/T205125] '''Problems''' * Tech News was late last week because of a [[mw:Special:MyLanguage/Extension:MassMessage|MassMessage]] bug. Other newsletters had the same problem. [https://phabricator.wikimedia.org/T221570] '''Changes later this week''' * You will see when you last refreshed the recent changes page. This is so you can see how recent the changes are. [https://phabricator.wikimedia.org/T200353] * When you write a comment in [[mw:Special:MyLanguage/Structured Discussions|Structured Discussions]] but have not posted it yet your [[:w:en:Web browser|web browser]] will save it in <code>[[:w:en:Web storage#Local and session storage|local storage]]</code> instead of <code>[[:w:en:Web storage#Local and session storage|session storage]]</code>. This means you do not lose them even if you close your web browser. Structured Discussions used to be called Flow. [https://phabricator.wikimedia.org/T93612] * You will be able to turn off [[mw:Special:MyLanguage/Help:Notifications/Notifications types#Milestone|milestone notifications]]. Milestone notifications congratulate you when you have made certain numbers of edits. [https://phabricator.wikimedia.org/T169924] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.33/wmf.3|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 30 April. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 1 May. It will be on all wikis from 2 May ([[mw:MediaWiki 1.33/Roadmap|calendar]]). '''Meetings''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20190501T15 1 May at 15:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]]. '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The Wikidata <code>wb_terms</code> table will be dropped. This will affect some Wikidata tools. They need to be updated. The table has become too big which is causing problems. This will happen on 29 May. You can [[mailarchive:wikidata/2019-April/012987.html|read more]]. You can ask for help if you need it. * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Wikimedia wikis will soon use a token when you log out. This changes how the API works. Some tools might need to be updated. [https://phabricator.wikimedia.org/T25227] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/18|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2019-W18"/> 22:28, 29 april 2019 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=19046269 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/19|Tech News: 2019-19]] == <section begin="technews-2019-W19"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/19|Translations]] are available. '''Problems''' * [[Special:Watchlist|Special:Watchlist]] can show the wrong information. It does not always show which edits are read and which are unread. The developers are working on solving the problem. [https://phabricator.wikimedia.org/T218511] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.34/wmf.5|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 7 May. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 8 May. It will be on all wikis from 9 May ([[mw:MediaWiki 1.33/Roadmap|calendar]]). '''Meetings''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20190507T15 8 May at 15:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/19|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2019-W19"/> 16:28, 6 মে' 2019 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=19073915 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/20|Tech News: 2019-20]] == <section begin="technews-2019-W20"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/20|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.34/wmf.5|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 14 May. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 15 May. It will be on all wikis from 16 May ([[mw:MediaWiki 1.34/Roadmap|calendar]]). '''Meetings''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20190514T15 15 May at 15:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/20|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2019-W20"/> 00:49, 14 মে' 2019 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=19091659 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/21|Tech News: 2019-21]] == <section begin="technews-2019-W21"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/21|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The report for phase 1 of the talk pages consultation 2019 [[mw:special:MyLanguage/Talk pages consultation_2019/Phase 1 report|has been published]]. Communities are invited to [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages consultation 2019/Participant group sign-up#Phase2|start phase 2 of the consultation]] on their wikis. '''Problems''' * File descriptions for files from Commons were not shown properly on other Wikimedia wikis for a few days. For example the image descriptions and license information were missing. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T222935][https://phabricator.wikimedia.org/T222954] * Some diffs show an error message when you try to see them. The developers are working on fixing it. It could be because of some edit comments. [https://phabricator.wikimedia.org/T222857][https://phabricator.wikimedia.org/T222628] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.34/wmf.6|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2019-05-21|{{PAGELANGUAGE}}}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2019-05-22|{{PAGELANGUAGE}}}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2019-05-23|{{PAGELANGUAGE}}}} ([[mw:MediaWiki 1.34/Roadmap|calendar]]). '''Meetings''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20190521T15 {{#time:j xg|2019-05-22|{{PAGELANGUAGE}}}} at 15:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]]. '''Future changes''' * The [[mw:Content translation/V2|content translation tool]] on Wikipedia can use machine translations. There is a system to stop translations where the editors do not fix machine translation mistakes. This warns or stops them if they seem to just copy what the machine translation gives them. If this system is too strict or not strict enough you can [[mw:Talk:Content translation|tell the language team]]. [https://www.mediawiki.org/wiki/Help:Content_translation/Translating/Translation_quality] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The Wikidata <code>wbeditentity</code> [[:w:en:Application programming interface|API]] endpoint will remove all aliases if the request includes an empty alias. This is how it supposed to work. It has not been working this way because of a bug. This will start on 12 June. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikidata/2019-May/013051.html] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/21|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2019-W21"/> 13:04, 20 মে' 2019 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=19108030 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/22|Tech News: 2019-22]] == <section begin="technews-2019-W22"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/22|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Big changes to the [[w:en:Replication (computing)|replica database]] will happen on 3 June. Some tools on [[:wikitech:Help:Cloud Services Introduction|Cloud Services]] will stop working if the maintainers do not update them to use the new schema. This probably affects tools that query for revisions or log entries made by a user. [https://phabricator.wikimedia.org/T223406][https://lists.wikimedia.org/pipermail/cloud-announce/2019-May/000172.html] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.34/wmf.7|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 28 May. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 29 May. It will be on all wikis from 30 May ([[mw:MediaWiki 1.34/Roadmap|calendar]]). '''Meetings''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20190529T15 29 May at 15:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/22|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2019-W22"/> 15:34, 27 May 2019 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=19120221 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/23|Tech News: 2019-23]] == <section begin="technews-2019-W23"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/23|Translations]] are available. '''Recent changes''' * You can now write all special letters in all African Wikipedia languages. This works in the desktop version. [https://aharoni.wordpress.com/2019/05/25/happy-africa-day-keyboards-for-all-african-wikipedia-languages/] * There is now a field called <code>[[:c:Commons:Depicts|depicts]]</code> on Commons. This is a way to show what is in a picture with the help of Wikidata. It is still in development. [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Village_pump#Adding_qualifiers_to_Depicts] * Some tools on Toolforge may break on or after 3 June because of database changes. Maintainers should update their tools to use the new schema. [https://phabricator.wikimedia.org/T223406][https://lists.wikimedia.org/pipermail/cloud-announce/2019-May/000172.html] '''Problems''' * You will be able to read but not to edit Wikimedia Commons for 30 minutes on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20190619T05 19 June at 05:00 (UTC)]. This is to fix a hardware problem. [https://phabricator.wikimedia.org/T224516] '''Changes later this week''' * Some wikis have one tab for the visual editor and one tab for a wikitext editor. Others wikis just have one tab. If your wiki has two tabs, clicking a link to create a new page has always opened a wikitext editor. It will now open the editor you used the last time you edited. [https://phabricator.wikimedia.org/T223793] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.34/wmf.8|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 4 May. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 5 May. It will be on all wikis from 6 May ([[mw:MediaWiki 1.34/Roadmap|calendar]]). '''Meetings''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20190605T15 5 May at 15:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/23|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2019-W23"/> 15:25, 3 June 2019 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=19133752 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/24|Tech News: 2019-24]] == <section begin="technews-2019-W24"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/24|Translations]] are available. '''Recent changes''' * When you create a PDF from a page on the wiki this is now done by [[mw:Proton|Proton]]. Before this we used [[mw:Electron|Electron]]. It should look the same but work better. Both use Chromium. This is a different system from when you collect several articles into a book and make a PDF from them. [https://phabricator.wikimedia.org/T210651][https://phabricator.wikimedia.org/T186748] * The Flagged Revisions extension now uses the standard OOUI icons. There will be additional minor fixes for positioning in the next deployment. [https://phabricator.wikimedia.org/T155878] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Bots and other scripts that do not set an identifiable [[m:Special:MyLanguage/User-Agent policy|User-Agent]] may find their requests strictly rate-limited until they identify themselves properly. [https://phabricator.wikimedia.org/T224891] '''Problems''' * Please check if the Flagged Revisions configuration on your wiki is as you expect (or as it was a few weeks ago). If not, please [https://phabricator.wikimedia.org/maniphest/task/edit/form/1/?projects=Wikimedia-Site-Requests%2CMediaWiki-extensions-FlaggedRevs report it]. [https://phabricator.wikimedia.org/T225144] '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. '''Meetings''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20190612T15 12 June at 15:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/24|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2019-W24"/> 17:07, 10 June 2019 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=19143311 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/25|Tech News: 2019-25]] == <section begin="technews-2019-W25"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/25|Translations]] are available. '''Problems''' * You will be able to read but not to edit Wikimedia Commons for 30 minutes on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20190619T05 19 June at 05:00 (UTC)]. This is to fix a hardware problem. [https://phabricator.wikimedia.org/T224516] '''Changes later this week''' * [[:w:en:MIDI|MIDI]] files can soon be played without the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Score|Score extension]]. You can then add them with <code><nowiki>[[File:Filename.midi]]</nowiki></code>. Later <code>override_midi</code> and <code>override_audio</code> will stop working. Instead you will need to add the MIDI file below the music score. [https://phabricator.wikimedia.org/T135597] * A new video player will soon replace the old one. You will be able to enable it as a beta feature in [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|your preferences]]. It will later be enabled for everyone if there are no big problems. [https://phabricator.wikimedia.org/T148103] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.34/wmf.10|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 18 June. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 19 June. It will be on all wikis from 20 June ([[mw:MediaWiki 1.34/Roadmap|calendar]]). '''Meetings''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20190619T15 19 June at 15:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]]. '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Some gadgets and user scripts still use the old <code>wgEnableAPI</code> and <code>wgEnableWriteAPI</code> values. These values are always true. They will soon be removed. This might break the gadgets and scripts. You should fix your gadgets to not use these values. [https://gerrit.wikimedia.org/r/c/mediawiki/core/+/504076] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/25|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2019-W25"/> 20:38, 17 June 2019 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=19152213 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/26|Tech News: 2019-26]] == <section begin="technews-2019-W26"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/26|Translations]] are available. '''Problems''' * The [[mw:MediaWiki 1.34/wmf.10|new version]] of MediaWiki for last week was not fully released due to issues. It was removed from most wikis on Tuesday and from test wikis on Thursday. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2019-June/092212.html] * Most wikis were slow and then briefly read-only last week due to one of the database servers having a problem. It is now replaced. [https://phabricator.wikimedia.org/T225981] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.34/wmf.11|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 25 June. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 26 June. It will be on all wikis from 27 June ([[mw:MediaWiki 1.34/Roadmap|calendar]]). '''Meetings''' * You can watch or join the next [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2019-June/092210.html Wikimedia Language showcase]. It will be about the usage of Machine Translation in Wikimedia projects. The showcase will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20190626T13 26 June at 13:00 (UTC)]. A recording will be kept for later viewing * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20190626T15 26 June at 15:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/26|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2019-W26"/> 17:30, 24 June 2019 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=19168431 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/27|Tech News: 2019-27]] == <section begin="technews-2019-W27"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/27|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The development of [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Bridge|Wikidata Bridge]] has started. The goal is to allow Wikidata edits from Wikipedia. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikidata/2019-June/013216.html] '''Problems''' * Sometimes pages load slowly for users routed to the Amsterdam data center. Investigation is in progress. [https://phabricator.wikimedia.org/T226048] * Wikidata query service was overloaded between 11:50 UTC until 13:15 UTC on June 24. It has been fixed. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incident_documentation/20190624-wdqs] '''Changes later this week''' * You will be able to read but not to edit all wikis for a short amount of time, on 3 July at 06:00 (UTC). This is to move a database. [https://phabricator.wikimedia.org/T226358] * There is no deployment of a new version of MediaWiki on the wikis this week ([[mw:MediaWiki 1.34/Roadmap|calendar]]). '''Meetings''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20190703T15 3 July at 15:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/27|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2019-W27"/> 21:23, 1 July 2019 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=19175317 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/28|Tech News: 2019-28]] == <section begin="technews-2019-W28"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/28|Translations]] are available. '''Recent changes''' * For event organizers, if you [[m:Special:MyLanguage/Mass_account_creation#Requesting_temporary_lift_of_IP_cap|request a temporary lift of the IP cap]] for mass account creation, this will now also raise the edit rate limit for those new accounts at the event, which will prevent another bottleneck. [https://phabricator.wikimedia.org/T204583] * Administrators at all Wiktionary, Wikivoyage, and Wikisource wikis are now able to use the new [[m:Special:MyLanguage/Community_health_initiative/Partial_blocks|partial blocks]] feature. [https://phabricator.wikimedia.org/T218626] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.34/wmf.13|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 9 July. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 10 July. It will be on all wikis from 11 July ([[mw:MediaWiki 1.34/Roadmap|calendar]]). * The design of MediaWiki's software windows will change for desktop users. Layout will be simpler, buttons will be bolder and clearer, and close buttons will be just icons. This is like the mobile design. This will affect ContentTranslation, VisualEditor, TemplateWizard, and other tools. [https://phabricator.wikimedia.org/T226045] '''Meetings''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20190710T15 10 July at 15:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]]. '''Future changes''' * Wikidata will be in read-only mode on 30 July from 05:00 to 05:30 UTC because of a server switch. [https://phabricator.wikimedia.org/T227063] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] There will be a change in the name format of new Wikidata RDF dumps starting on 15 July. [https://phabricator.wikimedia.org/T226153] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/28|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2019-W28"/> 20:13, 8 July 2019 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=19192465 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/29|Tech News: 2019-29]] == <section begin="technews-2019-W29"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/29|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The mobile web will get more advanced editing tools. Seven more Wikipedias can use them now. This works for Arabic, Indonesian, Italian, Persian, Japanese, Spanish and Thai Wikipedia. You can try the tools on the mobile web and give feedback. [https://meta.wikimedia.org/wiki/User:CKoerner_(WMF)/Advanced_mobile_contribution_options_second_update] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The abuse filter system user will soon do maintenance edits on broken abuse filters. This user is called <code>{{int:abusefilter-blocker}}</code> and has administrator rights. This is meant to fix technical problems. It will not do any other changes. You [[phab:T209565|can read more]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.34/wmf.14|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 16 July. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 17 July. It will be on all wikis from 18 July ([[mw:MediaWiki 1.34/Roadmap|calendar]]). '''Meetings''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20190717T15 17 July at 15:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]]. '''Future changes''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps|Wikipedia app]] for Android will invite users to add image captions to images on Commons. It will only invite users who have added a number of edits in the app without being reverted. This is to avoid spam and bad edits. You can [[mw:Wikimedia Apps/Team/Android/AppEditorTasks|read more]] and [[mw:Talk:Wikimedia_Apps/Team/Android/AppEditorTasks|leave feedback]]. [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Village_pump/Archive/2019/03#Edit_action_feed_(Android_Wikipedia_app)] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/29|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2019-W29"/> 15:30, 15 July 2019 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=19199404 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/30|Tech News: 2019-30]] == <section begin="technews-2019-W30"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/30|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Communities interested by easing newcomers' first steps can now benefit from the Growth team experiments on their wikis. Check [[mw:Growth/Communities/How to get the Growth experiments on your wiki|the conditions and the request process]]. * The [[m:Coolest_Tool_Award|Coolest Tool Award 2019]] is looking for nominations. You can recommend tools by July 29. The awarded tools will be presented at Wikimania. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2019-July/092301.html] '''Problems''' * The release of the last version of MediaWiki (1.34.0-wmf.14) has been blocked for groups 1 and 2. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-ambassadors/2019-July/002184.html] '''Changes later this week''' * Phabricator database will be moved to a different server. Writes will be blocked on Thursday 25 July, between 05:30 and 06:00 AM UTC. Reads will remain unaffected. [https://phabricator.wikimedia.org/T228243] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.34/wmf.15|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 23 July. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 24 July. It will be on all wikis from 25 July ([[mw:MediaWiki 1.34/Roadmap|calendar]]). '''Meetings''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20190723T15 24 July at 15:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]]. '''Future changes''' * [[mw:VisualEditor on mobile/Edit cards|Some items in the visual editor]] will change later this week. This will make it easier to edit links, citations, and templates on both desktop and mobile. [https://phabricator.wikimedia.org/T225834][https://phabricator.wikimedia.org/T221247] * With [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:AdvancedSearch|advanced search]] turned on you will be able to choose the sorting order of the search results when you do a search. [https://phabricator.wikimedia.org/T225479][https://phabricator.wikimedia.org/T197525] * Users who edit from IP addresses whitelisted on a [[:m:Special:MyLanguage/Mass_account_creation#Requesting temporary lift of_IP cap|request for temporary lift of the IP cap for mass account creation]] will bypass CAPTCHAs. This will happen in August. If you think this should not happen for some reason, please [[:phab:T227487|let us know]]. * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The variable <code>user_wpzero</code> will be removed from AbuseFilter. [[phab:T227843#5344413|A list of filters needing a fix is provided]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/30|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2019-W30"/> 13:08, 22 July 2019 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=19224936 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/31|Tech News: 2019-31]] == <section begin="technews-2019-W31"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/31|Translations]] are available. '''Problems''' * Wikidata will be in read-only mode on 30 July from 05:00 to 05:30 UTC because of a server switch. [https://phabricator.wikimedia.org/T227063] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.34/wmf.16|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 30 July. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 31 July. It will be on all wikis from 1 August ([[mw:MediaWiki 1.34/Roadmap|calendar]]). '''Meetings''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20190731T15 31 July at 15:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/31|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2019-W31"/> 21:42, 29 July 2019 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=19235136 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/32|Tech News: 2019-32]] == <section begin="technews-2019-W32"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/32|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.34/wmf.17|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 6 August. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 7 August. It will be on all wikis from 8 August ([[mw:MediaWiki 1.34/Roadmap|calendar]]). '''Problems''' *A change in [[mw:Extension:RelatedArticles|RelatedArticles extension]] accidentally enabled it for everyone, not just for mobile users. This has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T181242][https://phabricator.wikimedia.org/T229644] '''Meetings''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20190807T15 7 August at 15:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]]. '''Future changes''' * Today everyone can see [[:w:en:IP addresses|IP addresses]] if someone edits without an account. In the future this could be more hidden. This is to protect unregistered editors so fewer can see their IP address. This would only happen after we make sure the tools for vandal fighting can still be effective. You can [[m:Special:MyLanguage/IP_Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation|read more]] and [[m:Talk:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation|comment]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/32|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2019-W32"/> 13:25, 5 August 2019 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=19263690 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/33|Tech News: 2019-33]] == <section begin="technews-2019-W33"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/33|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Editors using the mobile website on Wikipedia can opt-in to new [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Advanced_mobile_contributions|advanced features]] via your settings page. This will give access to more interface links, special pages, and tools. Feedback on the discussion page is appreciated. [https://phabricator.wikimedia.org/T228916] * Due to the absence of volunteer maintenance of Cologne Blue skin, the link to activate it will be hidden. The skin will still work, but editors using it are encouraged to switch to another skin. [https://phabricator.wikimedia.org/T223824] '''Changes later this week''' * Due to Wikimania, there is no deployment this week. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments#Week_of_August_12th] '''Meetings''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20190813T15 13 August at 15:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]]. '''Future changes''' * The "Wikidata item" link will be moved from "Tools" to "In other projects" section on all Wikimedia projects, starting on August 21. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikidata/2019-August/013316.html Full announcement], [[phab:T66315|Phabricator task]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/33|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2019-W33"/> 18:20, 12 August 2019 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=19280448 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/34|Tech News: 2019-34]] == <section begin="technews-2019-W34"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/34|Translations]] are available. '''Tech News''' * There will be no Tech News issue next week. The next issue of Tech News will be sent out on 2 September 2019. '''Problems''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Some abuse filters stopped working because of a code change. Only variables for the current action will work. Variables defined inside a branch may not work outside of that branch. You can [[phab:T230256|read more]] to see how to fix the filters. * Only six accounts can be created from one [[:w:en:IP address|IP address]] per day. Between 12 August and August 15 this was two accounts per day. This was because of a security issue. It is now six accounts per day again. [https://phabricator.wikimedia.org/T230521] '''Changes later this week''' * Only a limited number of accounts can be created from one [[:w:en:IP address|IP address]]. An IP address can be [[:w:en:Whitelisting |whitelisted]] so that it can create as many accounts as needed. This is useful at events where many new persons learn to edit. IP addresses that are whitelisted for this reason will also not show [[w:en:CAPTCHA|CAPTCHAs]] when you create accounts. This will happen on Wednesday. [https://phabricator.wikimedia.org/T227487] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.34/wmf.19|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 20 August. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 21 August. It will be on all wikis from 22 August ([[mw:MediaWiki 1.34/Roadmap|calendar]]). '''Meetings''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20190821T15 21 August at 15:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]]. '''Future changes''' * There is an [[:w:en: Request for Comments|RFC]] about creating a new global user group with the right to edit [[:mw:Extension:AbuseFilter|abuse filters]]. This will be used to fix broken filters and make sure all filters will still work when software changes happen. You can [[:m:Requests for comment/Creating abusefilter-manager global group|read more and comment]]. * <code>Special:Contributions/newbies</code> will no longer be working. This is because of performance reasons. It showed edits by new accounts. You can see this in the recent changes feed instead. [https://phabricator.wikimedia.org/T220447] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/34|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2019-W34"/> 15:21, 19 August 2019 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=19310286 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/36|Tech News: 2019-36]] == <section begin="technews-2019-W36"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/36|Translations]] are available. '''Recent changes''' * You can use the new [[wikidata:Wikidata:Development/Termbox|termbox]] interface if you edit Wikidata on a mobile device. This is to edit labels, descriptions and aliases easier on the mobile pages. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikidata/2019-August/013355.html] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.34/wmf.20|new version]] of MediaWiki has been deployed during the last week. * The previously announced change of positions of the "Wikidata item" link on all wikis has been rollbacked due to unexpected cache issues. [https://phabricator.wikimedia.org/T66315#5431632] * The limit for rollbacks has been increased from 10 to 100 rollbacks per minute. [https://phabricator.wikimedia.org/T228708] * The advanced version of the edit review pages (Recent Changes, Watchlist, and Related Changes) now include two new filters. These filters are for "All contents" and "All discussions". They will filter the view to just those namespaces. However the "All discussions" filter does not include pseudo talk pages, like discussions that are in the ''Project:'' or ''Wikipedia:'' namespaces. But it will include changes happening on ''Project talk:'' or the ''Wikipedia talk:''. [https://phabricator.wikimedia.org/T201520] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.34/wmf.21|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2019-09-03|{{PAGELANGUAGE}}}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2019-09-04|{{PAGELANGUAGE}}}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2019-09-05|{{PAGELANGUAGE}}}} ([[mw:MediaWiki 1.34/Roadmap|calendar]]). * When you log in, the software checks your password to see if it follows the [[Special:MyLanguage/Password policy|Password policy]]. From this week, it will also complain if your password is one of the most common passwords in the world. If your password is not strong enough, please consider to [[Special:PasswordReset|change your password]] for a [[w:en:Password strength|stronger password]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T151425] '''Meetings''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20190904T15 {{#time:j xg|2019-09-04|{{PAGELANGUAGE}}}} at 15:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]]. '''Future changes''' * You will be able to read but not to edit Wikidata for up to 30 minutes on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20190910T05 September 10 at 05:00 (UTC)]. [https://phabricator.wikimedia.org/T230788] * You will be able to read but not to edit some mid-sized wikis for up to 30 minutes [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20190917T05 September 17 at 05:00 (UTC)]. You can [https://raw.githubusercontent.com/wikimedia/operations-mediawiki-config/master/dblists/s2.dblist see which wikis]. [https://phabricator.wikimedia.org/T230788] * You will be able to read but not to edit some mid-sized wikis for up to 30 minutes [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20190924T05 September 24 at 05:00 (UTC)]. You can [https://raw.githubusercontent.com/wikimedia/operations-mediawiki-config/master/dblists/s3.dblist see which wikis]. [https://phabricator.wikimedia.org/T230788] * You will be able to read but not to edit Wikimedia Commons for up to 30 minutes on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20190926T05 September 26 at 05:00 (UTC)]. [https://phabricator.wikimedia.org/T230788] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/36|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2019-W36"/> 09:08, 4 September 2019 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=19350205 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/40|Tech News: 2019-40]] == <section begin="technews-2019-W40"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/40|Translations]] are available. '''Problems''' * Last week's Tech News had delivery problems. Some did not get the newsletter. Some got it more than one time. The problem where some pages got it three times should now be fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T232379] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.34/wmf.25|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2019-10-01|{{PAGELANGUAGE}}}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2019-10-02|{{PAGELANGUAGE}}}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2019-10-03|{{PAGELANGUAGE}}}} ([[mw:MediaWiki 1.34/Roadmap|calendar]]). '''Meetings''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20191002T15 {{#time:j xg|2019-10-02|{{PAGELANGUAGE}}}} at 15:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]]. '''Future changes''' * The Wikimedia Foundation [[m:Community Tech|Community Tech team]] is working on a [[:m:Community Tech/Watchlist Expiry|watchlist expiry feature]]. This means you can put things on your watchlist for a period of time instead of forever. They are looking for [[:m:Community Tech/Watchlist Expiry#Open Questions|feedback on the questions they have]]. * [[Special:Contributions|Special:Contributions]] will get the standard [[mw:UX standardization|OOUI look]]. This makes it easier to use on mobile and makes it look like other <code>Special:</code> pages. There is a [https://en.wikipedia.beta.wmflabs.org/wiki/User:Jdlrobson/compactspecialcontributions.css script] you can use to make the form smaller if you want to. [https://phabricator.wikimedia.org/T117736] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/40|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2019-W40"/> 16:51, 30 September 2019 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Tech_News_target_list_8&oldid=19425409 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/41|Tech News: 2019-41]] == <section begin="technews-2019-W41"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/41|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The [[mw:Extension:AbuseFilter|abuse filter function]] now has a faster [[w:en:Parsing|parser]]. This is to shorten the waiting time when you save an edit. [https://phabricator.wikimedia.org/T156095] '''Problems''' * There is a problem in the visual editor when you copy or delete text with footnotes. It will be fixed soon. [https://phabricator.wikimedia.org/T234489] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.35/wmf.1|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 8 October. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 9 October. It will be on all wikis from 10 October ([[mw:MediaWiki 1.35/Roadmap|calendar]]). '''Meetings''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20191009T15 9 October at 15:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]]. '''Future changes''' * The [[m:Community Wishlist Survey 2020|Community Wishlist Survey]] has a new format. It will focus on wikis that typically get less support. It will probably go back to the normal format next year. It is not decided exactly how it will work this year. You can [[m:Talk:Community Wishlist Survey 2020|leave feedback]]. * The [[:w:en:URL|URL]] of the Wikimedia wiki main pages could be changed. This is because the current URLs cause several problems. For example <code>https://www.wikidata.org/wiki/Wikidata:Main_Page</code> would be <code>https://www.wikidata.org/</code> instead. You can [[phab:T120085|tell the developers]] if this would cause problems for your wiki. * There is a new [[mw:Technical Community Newsletter/2019/October|technical community newsletter]]. You can read more about the work of Wikimedia's technical community. [[mw:Technical Community Newsletter/Subscribe|Subscribe]] to get the information in the future. * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] [[w:en:Outreachy|Outreachy]] is an internship program for groups who are underrepresented in free and open-source software. There are seven Wikimedia projects about coding, documentation and quality assurance in the next round. Persons who fit the criteria [https://www.outreachy.org/apply/project-selection/#wikimedia can apply]. The last day to apply is 5 November. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/41|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2019-W41"/> 15:36, 7 October 2019 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Tech_News_target_list_8&oldid=19425409 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/42|Tech News: 2019-42]] == <section begin="technews-2019-W42"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/42|Translations]] are available. '''Recent changes''' * You can now use [[:mw: Reading/Web/Advanced mobile contributions |more advanced editing tools]] on the mobile web. You can turn them on and off in your preferences in the mobile version. [https://phabricator.wikimedia.org/T233612] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.35/wmf.2|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 15 October. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 16 October. It will be on all wikis from 17 October ([[mw:MediaWiki 1.34/Roadmap|calendar]]). '''Meetings''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20191016T15 16 October at 15:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]]. '''Future changes''' * [[w:en:Internet Explorer|Internet Explorer]] 6 and 7 are no longer [[:mw:Compatibility|supported]]. This means the browsers might start looking a bit weird. They will not get security support. You [[:wikitech:HTTPS/Browser Recommendations|can't read]] Wikimedia wikis in Internet Explorer on Windows XP or Windows versions that are older than Windows XP. This is because almost no one uses the browsers anymore. Supporting them made the wikis less secure for everyone else. [https://phabricator.wikimedia.org/T232563] * In the future section headings might have a share link. This is to make it easier to link to the section. You can [[phab:T18691|read more and discuss]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/42|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2019-W42"/> 23:55, 14 October 2019 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Tech_News_target_list_8&oldid=19459969 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/43|Tech News: 2019-43]] == <section begin="technews-2019-W43"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/43|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|'''''[[$technews|Tech news]]''' prepared by [[$ambassadors|Tech News writers]] and posted by [[$bot|bot]] • [[$contribute|Contribute]] • [[$translate|Translate]] • [[$tech|Get help]] • [[$talk|Give feedback]] • [[$list|Subscribe or unsubscribe]].'']] The [[w:en:Application programming interface|API]] sandbox and help pages now show more clearly when API modules are marked as <code>internal</code>. API modules marked as internal were probably internal before. It was easier to miss. You should look for non-internal alternatives. [https://phabricator.wikimedia.org/T185508] '''Problems''' * There is a [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Translate|translation tool]] we use on wikis with more than one language. For a few days it did not create pages for new languages when someone translated a page. The languages did not show in the language bar. This has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T235027] * The history and diffs can show wrong content. This is because of a cache problem. It will soon be fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T235188] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.35/wmf.3|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 22 October. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 23 October. It will be on all wikis from 24 October ([[mw:MediaWiki 1.34/Roadmap|calendar]]). * [[m:WMDE_Technical_Wishes/ReferencePreviews|Reference Previews]] will be a beta feature on [[phab:T235083|all Wikipedias and some Wikivoyages]]. It shows you a preview of the footnote when you hover over or click on the number. It has been a beta feature on German and Arabic Wikipedia since April. '''Meetings''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20191023T15 23 October]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/43|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2019-W43"/> 14:44, 21 October 2019 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Trizek_(WMF)/sandbox/temp_MassMessage_list&oldid=19479668 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/44|Tech News: 2019-44]] == <section begin="technews-2019-W44"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/44|Translations]] are available. '''Recent changes''' * You can post proposals for the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2020|Community Wishlist Survey]]. The survey decides what the [[m:Community Tech|Community Tech team]] will work on. You can post proposals until 11 November. You can vote on proposals from 20 November to 2 December. This year the wishlist will focus on Wikibooks, Wiktionary, Wikiquote, Wikisource, Wikiversity, Wikispecies, Wikivoyage and Wikinews. You can [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2020#newformat|read more]] about the format for this year. * Mobile users now have a specific design for their Watchlist. [https://phabricator.wikimedia.org/T225127][https://phabricator.wikimedia.org/T235414] * You can share feedback and ideas on the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|Desktop Improvements]] project. The goal is to make the interface easier to use for readers and editors without removing any functionality. The Foundation's Readers Web team will work on this over the next two years. * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] [[mw:Special:MyLanguage/OOUI|OOUI]] now allows using <code>px</code> (pixels) instead of <code>em</code> ([[:w:en:Em (typography)|em]]) for some specific cases. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/design/2019-October/002646.html][https://phabricator.wikimedia.org/T220671] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.35/wmf.4|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2019-10-29|{{PAGELANGUAGE}}}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2019-10-30|{{PAGELANGUAGE}}}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2019-10-31|{{PAGELANGUAGE}}}} ([[mw:MediaWiki 1.35/Roadmap|calendar]]). '''Meetings''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20191030T15 {{#time:j xg|2019-10-30|{{PAGELANGUAGE}}}} at 15:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]]. '''Future changes''' * There will be no software changes from 19 December to 2 January. The first MediaWiki version next year will come the week of 6 January. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2019-October/092682.html] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Gadgets and user scripts can access variables about the current page in JavaScript. In 2015, this information was moved from global variables named <code dir=ltr>wg*</code> to <code style="white-space:nowrap;">mw.config</code>. The old global variables will be removed later this year. You can [[Phab:T72470|know more about it and tell the developers]] if you want to try this out on your wiki first. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/44|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2019-W44"/> 16:26, 28 October 2019 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Tech_News_target_list_8&oldid=19459969 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/45|Tech News: 2019-45]] == <section begin="technews-2019-W45"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/45|Translations]] are available. '''Recent changes''' * At [[Special:Contributions|Special:Contributions]] you could see up to 5000 edits at the same time if you edited the [[:w:en:URL|URL]]. This has been lowered to 500. This is to stop requests which break the sites. [https://phabricator.wikimedia.org/T234450] '''Changes later this week''' * <code>MediaWiki:ipb-default-expiry</code> can set the default length to block a user for your wiki. You will be able to use <code>MediaWiki:ipb-default-expiry-ip</code> to set a different default block length for IP editors. [https://phabricator.wikimedia.org/T219126] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.35/wmf.5|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 5 November. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 6 November. It will be on all wikis from 7 November ([[mw:MediaWiki 1.35/Roadmap|calendar]]). '''Meetings''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20191106T15 6 November at 15:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/45|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2019-W45"/> 16:48, 4 November 2019 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Tech_News_target_list_8&oldid=19523133 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/46|Tech News: 2019-46]] == <section begin="technews-2019-W46"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/46|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [https://mediawiki2latex-large.wmflabs.org MediaWiki2LaTeX] can put different pages from a Wikimedia wiki into a [[:w:en:PDF|PDF]]. It can now make a PDF with around 5000 pages. Previously this was 800 pages. '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. '''Meetings''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20191113T16 13 November at 16:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]]. '''Future changes''' * Wikimedia will take part in [[:w:en:Google Code-in|Google Code-in]]. This is for young students who want to help with open source software. You can [[:mw:Google Code-in/2019|read more]]. Experienced technical Wikimedians can mentor students. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/46|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2019-W46"/> 22:04, 11 November 2019 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Tech_News_target_list_8&oldid=19523133 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/47|Tech News: 2019-47]] == <section begin="technews-2019-W47"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/47|Translations]] are available. '''Problems''' * You will be able to read but not to edit some wikis for up to 30 minutes [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20191126T06 on 26 November at 06:00 (UTC)]. You can [[phab:T238046|see which wikis]]. It will probably last much shorter than 30 minutes. This will also affect the <code>[[mw:Special:MyLanguage/Extension:CentralAuth|centralauth]]</code> database. This could for example affect changing passwords, logging in to new wikis, changing emails or [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CentralAuth/Global rename|global renames]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T238046] '''Changes later this week''' * You can soon vote on proposals for the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2020|Community Wishlist Survey]]. The survey decides what the [[m:Community Tech|Community Tech team]] will work on. You can vote on proposals from 20 November to 2 December. This year the wishlist will focus on Wikibooks, Wiktionary, Wikiquote, Wikisource, Wikiversity, Wikispecies, Wikivoyage and Wikinews. You can [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2020#newformat|read more]] about the format for this year. * There is no new MediaWiki version this week. '''Meetings''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20191120T16 20 November at 16:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/47|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2019-W47"/> 20:17, 18 November 2019 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Tech_News_target_list_8&oldid=19523133 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/48|Tech News: 2019-48]] == <section begin="technews-2019-W48"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/48|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * The mobile beta mode will be disabled to have less maintenance. The developers will focus on the [[mw:Reading/Web/Desktop Improvements|desktop improvements]] project. You can turn on [[mw:Reading/Web/Advanced mobile contributions|advanced mobile contributions mode]] if you want to see the categories. You could also jump back to the top. This can instead be done with a [[w:en:User:Jdlrobson/scripts/backtotop.js|gadget or user script]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T237290] * [[:mw:Parsoid|Parsoid]] is software we use for the visual editor, content translation, Flow and the Android app. This has been rewritten. It will come to the wikis gradually over the next two weeks. It has been tested, but there could be some diffs or previews that don't look right. If you see any you can [[phab:T229015|report them]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T229015] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.35/wmf.8|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 26 November. It will be on the other wikis next week ([[mw:MediaWiki 1.35/Roadmap|calendar]]). This is because of holidays. '''Meetings''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20191127T16 27 November at 16:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]]. '''Future changes''' * You will switch between the article and the talk page in a new way in the mobile view in the future. It will use tabs. This is more like in the desktop view. [https://phabricator.wikimedia.org/T230695] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/48|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2019-W48"/> 16:52, 25 November 2019 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Tech_News_target_list_8&oldid=19523133 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/49|Tech News: 2019-49]] == <section begin="technews-2019-W49"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/49|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[:m:Special:MyLanguage/Mix'n'match|Mix'n'match]] is a tool to connect Wikidata items to information in other databases. It can be used to find subjects that are missing in a Wikipedia. It now has more than 3000 datasets. Before it was closer to 2000. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.35/wmf.8|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 3 December. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 4 December. It will be on all wikis from 5 December ([[mw:MediaWiki 1.35/Roadmap|calendar]]). '''Meetings''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20191204T16 4 December at 16:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]]. '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] There will be a new schema for [https://dumps.wikimedia.org/ XML dumps]. Scripts and apps that use them will need to be updated. If they are not updated they will no longer work. [https://phabricator.wikimedia.org/T238972] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The <code><nowiki>{{REVISIONID}}</nowiki></code> magic word will no longer work in the content namespaces. This is for performance reasons. When you preview a page it returns <code>""</code> (empty string). When you read a page it returns <code>"-"</code> (dash). In the future this will also affect other namespaces. The next ones are file and category namespaces. [https://phabricator.wikimedia.org/T235957] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/49|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2019-W49"/> 16:59, 2 December 2019 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Tech_News_target_list_8&oldid=19605481 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/50|Tech News: 2019-50]] == <section begin="technews-2019-W50"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/50|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Wikimedia projects use [https://translatewiki.net/ Translatewiki] to translate the wiki interface. You can now use [https://tools.wmflabs.org/watch-translations/ WatchTranslations] to watch projects there. You would get an email if there are missing translations to your language. [https://phabricator.wikimedia.org/T238216] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] There is a new dataset you can use. It shows the number of editors per country per month for a number of countries. You can [[:wikitech:Analytics/Data Lake/Edits/Geoeditors/Public|read the documentation]] and [https://dumps.wikimedia.org/other/geoeditors/readme.html download the dataset]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.35/wmf.10|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 10 December. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 11 December. It will be on all wikis from 12 December ([[mw:MediaWiki 1.35/Roadmap|calendar]]). '''Meetings''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20191211T16 11 December at 16:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]]. '''Future changes''' * You can test a new [[m:WMDE Technical Wishes/Book referencing|reference tool]]. It makes it possible to reference different parts of a source without repeating all information. You can test it on the [[mw:Special:MyLanguage/Beta Cluster|beta cluster]]. You can see [https://en.wikipedia.beta.wmflabs.org/wiki/Draft:Cut_the_Crap#cite_ref-3 an example article]. [https://www.mediawiki.org/wiki/Topic:Vc9k7gf9kvqxkkva] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/50|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2019-W50"/> 16:39, 9 December 2019 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Tech_News_target_list_8&oldid=19605481 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/51|Tech News: 2019-51]] == <section begin="technews-2019-W51"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/51|Translations]] are available. '''Problems''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Linter|Linter extension]] helps you find technical errors in articles. It did not show new changes last week. This was because of an [[:w:en:Application programming interface|API]] problem. It is now working again. [https://phabricator.wikimedia.org/T240057] * [[Special:Watchlist|Special:Watchlist]] can show the wrong information again. It does not always show which edits are read and which are unread. This is because of a database problem. The developers are working on solving the problem. [https://phabricator.wikimedia.org/T218511] '''Changes later this week''' * You can get email notifications. You can get them immediately, a summary every day or a summary once every week. If you choose a summary you can soon choose not to get notifications you have already marked as read on the wiki. [https://phabricator.wikimedia.org/T169386] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.35/wmf.11|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 17 December. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 18 December. It will be on all wikis from 19 December ([[mw:MediaWiki 1.35/Roadmap|calendar]]). '''Meetings''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20191218T16 18 December at 16:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]]. '''Future changes''' * The [[m:Special:MyLanguage/Community health initiative/Partial blocks|partial blocks]] feature is now stable. It will come to most wikis on 6 January. Your wiki can ask to wait. Contact [[User talk:NKohli (WMF)|NKohli (WMF)]] if you don't want it now. [https://phabricator.wikimedia.org/T218626] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/51|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2019-W51"/> 00:18, 17 December 2019 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Tech_News_target_list_8&oldid=19643564 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/52|Tech News: 2019-52]] == <section begin="technews-2019-W52"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/52|Translations]] are available. '''Tech News''' * Because of the [[w:en:Christmas and holiday season|holidays]] the next issue of Tech News will be sent out on 6 January 2020. '''Recent changes''' * All mobile site users now have new features. Features include: tabs for page/discussion; an expanded user-menu; direct access to history pages. These features were initially part of the "[[mw:special:MyLanguage/Reading/Web/Advanced mobile contributions|advanced mode]]". '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week or next week. '''Future changes''' * You can use <code>setlang</code> in the [[:w:en:URL|URL]] to change the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:UniversalLanguageSelector|user interface language]]. This will no longer happen automatically. When you open the link you will be asked to confirm the language change. This will not happen if [[:w:en:Javascript|Javascript]] is not working in your browser. [https://phabricator.wikimedia.org/T63115] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/52|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2019-W52"/> 20:08, 23 December 2019 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Tech_News_target_list_8&oldid=19658611 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/02|Tech News: 2020-02]] == <section begin="technews-2020-W02"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/02|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * When trying to move a page, if the target title already exists then a warning message is shown. The warning message will now include a link to the target title. [https://phabricator.wikimedia.org/T184357] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.35/wmf.14|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 7 January. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 8 January. It will be on all wikis from 9 January ([[mw:MediaWiki 1.35/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/02|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W02"/> 21:23, 6 January 2020 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Tech_News_target_list_8&oldid=19686133 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/03|Tech News: 2020-03]] == <section begin="technews-2020-W03"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/03|Translations]] are available. '''Recent changes''' * You can no longer read Wikimedia wikis if your browser use very old [[:w:en:Transport Layer Security|TLS]]. This is because it is a security problem for everyone. It can lead to [[:w:en:Downgrade attack|downgrade attacks]]. Since 9 December you just see a warning. Soon the browser will not connect to the wikis at all. Most are users on Android systems older than 4.4. You can read the [[:wikitech:HTTPS/Browser Recommendations|browser recommendations]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T238038] * [[Special:LinkSearch|Special:LinkSearch]] has been moved from the "{{int:specialpages-group-redirects}}" section on [[Special:SpecialPages|Special:SpecialPages]] to the "{{int:specialpages-group-pages}}" section. [https://phabricator.wikimedia.org/T242146] '''Changes later this week''' *[[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Wikis can protect pages so that only some users can edit them. The standard protection levels are {{int:protect-level-autoconfirmed}} and {{int:Protect-level-sysop}}. If your wiki use more protection levels the technical name might be renamed for standardisation. This doesn't affect what users see. [https://phabricator.wikimedia.org/T230103] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.35/wmf.15|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 14 January. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 15 January. It will be on all wikis from 16 January ([[mw:MediaWiki 1.35/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * [[:wikitech:Nova Resource:Catgraph/Deepcat|Deepcat]] and [[:wikitech:Nova Resource:Catgraph|Catgraph]] will stop working. This will happen at the end of January. This is because you can now use the normal search function instead. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2020-January/092936.html] * You can use <code><nowiki><ref follow="…"></nowiki></code> to merge footnotes that follow each other. It is meant to be used for digitised books on Wikisource. If the order of the footnotes is wrong no error was shown but the bad <nowiki><ref></nowiki> was shown outside the <nowiki><references /></nowiki> list. This will change and you will see an error message instead. [https://phabricator.wikimedia.org/T240858] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/03|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W03"/> [[সদস্য:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[সদস্য বাৰ্তা:MediaWiki message delivery|talk]]) 18:41, 13 January 2020 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Tech_News_target_list_8&oldid=19686133 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/04|Tech News: 2020-04]] == <section begin="technews-2020-W04"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/04|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.35/wmf.16|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 21 January. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 22 January. It will be on all wikis from 23 January ([[mw:MediaWiki 1.35/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * There is a [[:m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Improving tools|new suggestion]] for what to show when someone edits without registering an account. This is to give unregistered editors better privacy and make some anti-vandalism work go faster. You can [[:m:Talk:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Improving tools|give feedback]]. * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] [[:mw:Special:MyLanguage/Manual:Pywikibot|Pywikibot]] is a Python [[:w:en:Library (computing)|library]] to automate work on wikis. It will no longer support [[:w:en:Python (programming language)|Python 2]]. Use the <code>python2</code> tag if you need to continue running Python 2 scripts. The Pywikibot team strongly recommends to migrate to Python 3. You can [[:phab:T242120|get help]] to do so. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/pywikibot/2020-January/009976.html] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The weekly MediaWiki branch cut will soon become automated. The timing for this cut may change. You can discuss [[phab:T242446|in Phabricator]] if this affects you. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2020-January/092939.html] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can [[mw:Special:MyLanguage/Technical Community Newsletter/2020/January|read about]] coming technical events and mentoring interns. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/04|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W04"/> 19:42, 20 January 2020 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Tech_News_target_list_8&oldid=19732098 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/05|Tech News: 2020-05]] == <section begin="technews-2020-W05"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/05|Translations]] are available. '''Problems''' * Some mobile diffs have problems. A couple of buttons are not shown. Structured data diffs on Commons are confusing. The developers are working on fixing it. [https://phabricator.wikimedia.org/T242310][https://phabricator.wikimedia.org/T243235] * Administrators on wikis that use [[mw:Special:MyLanguage/Structured Discussions|Structured Discussions]] can't move discussion pages. This is a bug. The developers are working on fixing it. [https://phabricator.wikimedia.org/T231783] '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. '''Future changes''' * There is JavaScript code on Special:Undelete for administrators that makes it possible to automatically select multiple checkboxes by holding the "Shift" key and clicking. This code is also loaded by accident on other special pages and on articles. This makes pages slower to load. This will be fixed. If you know of other special pages where this is useful please tell the developers at [[phab:T232688]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/05|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W05"/> 18:53, 27 January 2020 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Tech_News_target_list_8&oldid=19751689 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/06|Tech News: 2020-06]] == <section begin="technews-2020-W06"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/06|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.35/wmf.18|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 4 February. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 5 February. It will be on all wikis from 6 February ([[mw:MediaWiki 1.35/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/06|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W06"/> 20:05, 3 February 2020 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Tech_News_target_list_8&oldid=19771613 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/07|Tech News: 2020-07]] == <section begin="technews-2020-W07"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/07|Translations]] are available. '''Recent changes''' * There is a new version of the [[:c:Special:MyLanguage/Commons:Mobile app|Wikimedia Commons app]] for Android. It should fix the failed uploads problem. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2020-February/093042.html] '''Problems''' * There was a problem with the new MediaWiki version last week. It deleted some messages by accident. The new version was late because it was stopped to fix things. [https://phabricator.wikimedia.org/T233866] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The [[mw:Special:MyLanguage/API:Main page|MediaWiki action API]] is used by various tools like bots and gadgets. Some error codes will change. Some parameter values that do not follow the standard will no longer work. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2020-February/093048.html] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.35/wmf.19|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 11 February. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 12 February. It will be on all wikis from 13 February ([[mw:MediaWiki 1.35/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/07|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W07"/> 19:12, 10 February 2020 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Tech_News_target_list_8&oldid=19795497 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/08|Tech News: 2020-08]] == <section begin="technews-2020-W08"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/08|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Pages on Wikidata and Commons now load faster. You can read more about [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Performance Team/Page load performance|page load performance]]. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikidata/2020-February/013827.html][https://www.mediawiki.org/wiki/ResourceLoader/Developing_with_ResourceLoader] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.35/wmf.20|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 18 February. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 19 February. It will be on all wikis from 20 February ([[mw:MediaWiki 1.35/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/08|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W08"/> 16:18, 17 February 2020 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Tech_News_target_list_8&oldid=19816101 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/09|Tech News: 2020-09]] == <section begin="technews-2020-W09"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/09|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.35/wmf.21|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 25 February. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 26 February. It will be on all wikis from 27 February ([[mw:MediaWiki 1.35/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * There will be a [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/replying|reply button]] after each post on a talk page if you want one. This will soon be a beta feature on the Arabic, French, Dutch and Hungarian Wikipedias. You will have to turn it on if you want to use it. It will come to more wikis later. You can [https://en.wikipedia.beta.wmflabs.org/wiki/Talk:Cats test the reply button]. It was briefly shown earlier than planned by mistake on the four first wikis last week. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/09|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W09"/> 21:00, 24 February 2020 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Tech_News_target_list_8&oldid=19816101 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/10|Tech News: 2020-10]] == <section begin="technews-2020-W10"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/10|Translations]] are available. '''Problems''' * Readers who were not logged in briefly saw the interface in a language decided by their browser. It should normally be in the language of the wiki. This happened for a short period of time last week. This was because of a bug. [https://phabricator.wikimedia.org/T246071] '''Changes later this week''' * If you forget your password you can ask for a new one to be sent to your email address. You need to know your email address or your username. You will now be able to choose that you need to enter both your email address and your username. This will be a preference. This is to get fewer password reset emails someone else asked for. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Community_Tech/Password_Reset_Update] * When you asked for a new password you could see if the username didn't exist on [[Special:PasswordReset|Special:PasswordReset]]. Now the page will show the username you entered and tell you an email has been sent if the username exists. This is for better security. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Community_Tech/Password_Reset_Update] * On [[Special:WhatLinksHere|Special:WhatLinksHere]] you can see what other pages link to a page. You can see if the link is from a redirect. You can now see which section the redirect links to. [https://phabricator.wikimedia.org/T103281] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.35/wmf.22|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2020-03-03|{{PAGELANGUAGE}}}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2020-03-04|{{PAGELANGUAGE}}}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2020-03-05|{{PAGELANGUAGE}}}} ([[mw:MediaWiki 1.35/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * The developers are working on a [[:m:WMDE Technical Wishes/Edit Conflicts#Edit conflicts on talk pages|new interface]] to solve edit conflicts on talk pages. You can [[mw:Help talk:Two Column Edit Conflict View|give feedback]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T230231] * There is a [[:m:Abuse filter manager/vote|vote]] on the creation of a new user group called [[:m:Abuse filter manager|abuse filter manager]]. The vote runs from March 1 to March 31 on Meta. * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] <code>wgMFSpecialCaseMainPage</code> was used for the mobile site. It was deprecated in 2017. It will stop working in April. Wikis should see if they use it. If they do they should fix it. You can [[phab:T246401|read more and ask for help]]. This affects 183 wikis. There is a [[phab:T246401|list]]. [https://www.mediawiki.org/wiki/Mobile_Gateway/Mobile_homepage_formatting#MFSpecialCaseMainPage] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/10|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W10"/> 00:36, 3 March 2020 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Tech_News_target_list_8&oldid=19816101 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/11|Tech News: 2020-11]] == <section begin="technews-2020-W11"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/11|Translations]] are available. '''Recent changes''' * There is a new search word called <code>articletopic</code>. You can use it to search for articles on a specific topic. It is available on the Arabic, Czech, English and Vietnamese Wikipedias. It will come to more Wikipedias soon. [https://phabricator.wikimedia.org/T240559][https://www.mediawiki.org/wiki/ORES/Articletopic][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Search/articletopic] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.35/wmf.23|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 10 March. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 11 March. It will be on all wikis from 12 March ([[mw:MediaWiki 1.35/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * There is a plan for [[mw:Special:MyLanguage/New requirements for user signatures|new requirements for user signatures]]. You can [[mw:Talk:New requirements for user signatures|give feedback]]. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps|Wikipedia Android app]] will do [[:mw:Wikimedia Apps/Team/Android/AppEditorTasks#Push Notifications for editors|push notifications]] if users want them. This could help you see for example when someone wrote on your talk page or your edit was reverted. This will come later this year. [https://phabricator.wikimedia.org/T146032] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/11|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W11"/> 17:15, 9 March 2020 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Tech_News_target_list_8&oldid=19881740 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/12|Tech News: 2020-12]] == <section begin="technews-2020-W12"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/12|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] There is a new [[:mw:Special:MyLanguage/API:Main page|API]] module for changing the content model of existing pages. Use <code>action=changecontentmodel</code> to specify the new model. You can read the [[:mw:Special:MyLanguage/API:ChangeContentModel|documentation on mediawiki.org]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T107174] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.35/wmf.24|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 17 March. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 18 March. It will be on all wikis from 19 March ([[mw:MediaWiki 1.35/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * If you edit a page at the same time as someone else you can get an edit conflict. There is [[:m:WMDE Technical Wishes/Edit Conflicts#Solution: Two Column Edit Conflict View|a new two-column interface]] to make it easier to solve this. It will soon be active by default on the German, Arabic, and Farsi Wikipedias. It will be on by default on more wikis within the next months. You will be able to opt out of the new interface. [https://phabricator.wikimedia.org/T139601][https://phabricator.wikimedia.org/T244863] * You can see [[:mw:Talk pages project/Updates#12 March 2020|a proposed design]] for replying to comments in an easier way. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/12|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W12"/> 21:13, 16 March 2020 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Tech_News_target_list_8&oldid=19899639 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/13|Tech News: 2020-13]] == <section begin="technews-2020-W13"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/13|Translations]] are available. '''Problems''' * Some development will be slower than planned. This is because of the [[:w:2019–20 coronavirus pandemic|current pandemic]]. You can see [[:wikitech:Deployments/Covid-19|the new deployment guidelines]]. This is to avoid risks when some persons could be unavailable. * There was a problem when adding interwiki links. The tool you use to add interwiki links could suggest the wrong project to link to. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T247712][https://phabricator.wikimedia.org/T247562] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.35/wmf.25|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 24 March. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 25 March. It will be on all wikis from 26 March ([[mw:MediaWiki 1.35/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * There is [[mw:Growth|a project]] to make editing easier for newcomers. The developers are trying to understand what initiatives different Wikipedias have to welcome newcomers. They also want to know which templates are often used for maintenance activities. You can help this project by [[mw:Growth/March 2020 inventory|checking if your wiki's pages are listed on Wikidata]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/13|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W13"/> 17:08, 23 March 2020 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Tech_News_target_list_8&oldid=19899639 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/14|Tech News: 2020-14]] == <section begin="technews-2020-W14"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/14|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The beta version of the [[:mw:Wikimedia Apps|Wikipedia app]] for Android can now help users [[:mw:Wikimedia Apps/Team/Android/AppEditorTasks#Suggested Edits 4.0 - Tag Commons images to improve search|add tags]] on Commons. These tags are called [[c:Commons:Depicts|depicts]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T239690] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.35/wmf.26|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 31 March. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 1 April. It will be on all wikis from 2 April ([[mw:MediaWiki 1.35/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * The video player will change to be simpler and more modern. The current beta feature will become the video player for everyone. The old player will be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T248418] * There is a project to make templates easier to use. The next few weeks the developers will present ideas on the [[:m:WMDE Technical Wishes/Templates|project page]]. You can watch that page if you are interested in giving feedback. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2020-March/093240.html] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/14|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W14"/> 17:26, 30 March 2020 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Tech_News_target_list_8&oldid=19939500 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/15|Tech News: 2020-15]] == <section begin="technews-2020-W15"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/15|Translations]] are available. '''Problems''' * There was a problem with user pages not being shown properly on desktop. This was because of a bug. It will soon be fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T248141] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.35/wmf.27|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 7 April. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 8 April. It will be on all wikis from 9 April ([[mw:MediaWiki 1.35/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * MediaWiki will use a newer version of [[:w:en:Unicode|Unicode]]. Some characters that did not have an upper case equivalent before do now. Titles beginning with one of these characters will be moved. A list of these titles can be seen [[phab:P10817|on Phabricator]]. The titles will be renamed by the user <code>Maintenance script</code>. This will start on 13 April 2020. You can rename them before this if you wish and the new title can be different from the one the script would rename it to. [https://phabricator.wikimedia.org/T219279] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/15|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W15"/> 19:03, 6 April 2020 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Tech_News_target_list_8&oldid=19961136 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/16|Tech News: 2020-16]] == <section begin="technews-2020-W16"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/16|Translations]] are available. '''Recent changes''' * You can now use the <code>[[:mw:Help:CirrusSearch#Articletopic|articletopic]]</code> search word on all Wikipedias. It searches articles by topic. [https://phabricator.wikimedia.org/T240559] * You can see wiki tools in the new [https://tools.wmflabs.org/tools-gallery/ Tools Gallery]. [https://www.mediawiki.org/wiki/Technical_Community_Newsletter/2020/April] * You can see edits from the [[:wikitech:Help:Cloud Services Introduction|Wikimedia Cloud Services]] in a new [https://wmcs-edits.wmflabs.org/#wmcs-edits dashboard]. * When you use filters on a history page you sometimes don't see any edits. There is a text explaining this now. Before it was just empty. [https://phabricator.wikimedia.org/T227578] * There is a new [https://techblog.wikimedia.org/ Wikimedia Technical Blog]. [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia_technical_blog_editorial_guidelines] '''Problems''' * There was a problem with the Wikidata database last week. Some wikis went down for twenty minutes. Wikidata and other projects showed error messages. Interwiki links were not shown, some tools did not work and other problems. Some of this was fixed quickly. The developers are working on fixing the rest. [https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Wikidata:Project_chat&oldid=1153486952#Update_about_the_database_breakage][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incident_documentation/20200407-Wikidata%27s_wb_items_per_site_table_dropped][https://phabricator.wikimedia.org/T249565] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.35/wmf.28|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from April 14. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from April 15. It will be on all wikis from April 16 ([[mw:MediaWiki 1.35/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * Some graphs have not worked on mobile. This will soon be fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T133085] * The article tab on talk pages of redirects links to the target of the redirect. It could link to the redirect page itself instead. You can [[phab:T5324|leave feedback on this]]. * For pages using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:SyntaxHighlight|syntax highlighting]], the use of the deprecated <code><nowiki><source></nowiki></code> tag, as well as the use of the deprecated <code>enclose</code> parameter, will add tracking categories. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/16|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W16"/> 15:31, 13 April 2020 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Tech_News_target_list_8&oldid=19979862 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/17|Tech News: 2020-17]] == <section begin="technews-2020-W17"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/17|Translations]] are available. '''Tech News''' * The next issue of Tech News will be sent out on 4 May 2020. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The [[m:Small wiki toolkits|small wiki toolkits]] is to help smaller wikis that need technical skills. They can learn and share technical skills. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2020-April/093296.html] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Over-qualified CSS selectors in Wikimedia skins have been removed. <code>div#content</code> is now <code>.mw-body</code>. <code>div.portal</code> is now <code>.portal</code>. <code>div#footer</code> is now <code>#footer</code>. This is so the skins can use [[:w:en:HTML5|HTML5]] elements. If your gadgets or user styles used them you will have to update them. [https://phabricator.wikimedia.org/T248137] '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. '''Future changes''' * Some things on the wikis might look weird or not work in [[:w:en:Internet Explorer 8|Internet Explorer 8]] in the future. Internet Explorer 8 was replaced in 2011. [https://phabricator.wikimedia.org/T248061] * The font in the diffs will change. [https://phabricator.wikimedia.org/T250393] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.35/wmf.30|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 28 April next week. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 29 April next week. It will be on all wikis from 30 April next week ([[mw:MediaWiki 1.35/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/17|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W17"/> 18:46, 20 April 2020 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Tech_News_target_list_8&oldid=20001327 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/19|Tech News: 2020-19]] == <section begin="technews-2020-W19"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/19|Translations]] are available. '''Problems''' * [[phab:T251153|Some wikis]] will be on read-only for a few minutes on 5 May. This will happen around [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20200505T05 05:00 UTC]. This is for database maintenance. [https://phabricator.wikimedia.org/T251153] * [[phab:T251157|Some wikis]] will be on read-only for a few minutes on 7 May. This will also affect [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CentralAuth|CentralAuth]]. This can for example affect global renames, password changes, changing or confirming your email address and logging in to new wikis. This will happen around [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20200507T05 05:00 UTC]. This is for database maintenance. [https://phabricator.wikimedia.org/T251157] '''Changes later this week''' * You can get a notification when someone links to a page you created. You can soon turn these notifications off for individual pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T46787] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.35/wmf.31|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 5 May. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 6 May. It will be on all wikis from 7 May ([[mw:MediaWiki 1.35/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/19|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W19"/> 17:00, 4 May 2020 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Tech_News_target_list_8&oldid=20041699 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/20|Tech News: 2020-20]] == <section begin="technews-2020-W20"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/20|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Everyone can now import photos from [[w:en:Flickr|Flickr]] to Commons with the [[c:Special:UploadWizard|UploadWizard]]. Before this only autopatrollers on Commons could import photos from Flickr. [https://phabricator.wikimedia.org/T90004] '''Problems''' * [[phab:T251502|Commons]] will be on read-only for a few minutes on 12 May. This will happen around [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20200512T05 05:00 UTC]. This is for database maintenance. [https://phabricator.wikimedia.org/T251502] * [[phab:T251984|Several wikis including Wikidata]] will be on read-only for a few minutes on 19 May. This will happen around [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20200519T05 05:00 UTC]. English Wikipedia will be on read-only for a few minutes on 21 May [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20200521T05 05:00 UTC]. This is for database maintenance. [https://phabricator.wikimedia.org/T251984][https://phabricator.wikimedia.org/T251985] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.35/wmf.32|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 12 May. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 13 May. It will be on all wikis from 14 May ([[mw:MediaWiki 1.35/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] JavaScript scripts and gadgets can no longer check multiple keys at once via <code>mw.config.exists()</code> or <code>mw.user.tokens.exists()</code>. You can use <code>exists()</code> or <code>get()</code> to check one at a time instead. [https://phabricator.wikimedia.org/T251855] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/20|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W20"/> 20:42, 11 May 2020 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Tech_News_target_list_8&oldid=20078394 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/21|Tech News: 2020-21]] == <section begin="technews-2020-W21"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/21|Translations]] are available. '''Recent changes''' * If you forget your password you can ask for a new one to be sent to your email address. You need to know your email address or your username. You can choose that you need to enter both your email address and your username. This is a preference. This is to get fewer password reset emails someone else asked for. This is now available on all Wikimedia wikis. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Community_Tech/Password_Reset_Update#May_11,_2020][https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikimedia-l/2020-May/094804.html] '''Problems''' * There is a bug that creates problems for iPhone users with [[:w:en:IOS 13|iOS 13]] and [[w:en:Safari (web browser)|Safari]]. If you use an iPhone to read or edit Wikipedia and see bugs on the mobile site you can [[mw:Skin talk:Minerva Neue|report them]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T252223] * [[phab:T251984|Several wikis including Wikidata]] will be on read-only for a few minutes on 19 May. This will happen around [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20200519T05 05:00 UTC]. English Wikipedia will be on read-only for a few minutes on 21 May [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20200521T05 05:00 UTC]. This is for database maintenance. [https://phabricator.wikimedia.org/T251984][https://phabricator.wikimedia.org/T251985] '''Changes later this week''' * The [[:mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps|Wikipedia app]] for Android can let users [[:mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/AppEditorTasks#Suggested Edits 4.0 - Tag Commons images to improve search (to be released May 2020)|add]] [[c:Special:MyLanguage/Commons:Depicts|depicts]] on Commons. The beta version used [[:c:Special:MyLanguage/Commons:Structured data/Computer-aided tagging|computer-aided tagging]]. This was removed to get more specific depicts. [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia_Apps/Team/Android/AppEditorTasks#Suggested_Edits_4.0_-_Tag_Commons_images_to_improve_search_(to_be_released_May_2020)] * There is no new MediaWiki version this week. '''Future changes''' * [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph|Graphs]] will be [[:w:en:Rendering (computer graphics)|rendered]] in the reader's browser. This will use [[w:en:JavaScript|Javascript]]. Graphs will hopefully work better for everyone who uses Javascript. It will not work for users who don't use Javascript. This will not affect diagrams in image files. [https://phabricator.wikimedia.org/T236892] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Some CSS for the skins has been simplified. This affects <code>div#p-personal</code>, <code>div#p-navigation</code>, <code>div#p-interaction</code>, <code>div#p-tb</code>, <code>div#p-lang</code>, <code>div#p-namespaces</code>, <code>div#p-variants</code> and <code>div#footer</code>. They will have to remove <code>div</code>. You will have to update your gadgets, scripts or user styles. This is so we can use [[:w:en:HTML5|HTML5]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T252467] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Some CSS for [[mw:Skin:Vector|the Vector skin]] has been changed. This affects <code>#p-variants</code>, <code>#p-namespaces</code>, <code>#p-personal</code>, <code>#p-views</code> and <code>#p-cactions</code>. They can no longer use <code>> ul</code>. You might need to update your gadgets, scripts or user styles. [[phab:T252447|See how]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/21|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W21"/> 17:20, 18 May 2020 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Tech_News_target_list_8&oldid=20078394 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/22|Tech News: 2020-22]] == <section begin="technews-2020-W22"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/22|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * The visual editor will now work in the [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Modern|Modern skin]]. The changes that needed to happen for this to work could cause problems for some scripts or gadgets. [https://phabricator.wikimedia.org/T177243] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.35/wmf.34|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from May 26. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from May 27. It will be on all wikis from May 28 ([[mw:MediaWiki 1.35/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/22|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W22"/> 14:18, 25 May 2020 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Tech_News_target_list_8&oldid=20114992 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/23|Tech News: 2020-23]] == <section begin="technews-2020-W23"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/23|Translations]] are available. '''Recent changes''' * There is a new beta version of the [[:c:Commons:Mobile app|Wikimedia Commons app]] for Android. It has a new zoom function when you look at images. It can also suggest places when you upload geotagged photos. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2020-May/093431.html] '''Problems''' * There was a problem with the Commons database on 27 May. Commons could not be edited for eight minutes. Because of this problem the database was moved. This caused another short read-only time on 29 May. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incident_documentation/20200528-s4_(commonswiki)_on_read-only_for_8_minutes][https://phabricator.wikimedia.org/T253808][https://phabricator.wikimedia.org/T253825] * The [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Vector|Vector skin]] had a problem where you couldn't add links to the article in other languages. You couldn't see the section if there were no links to other languages already. It also removed [[mw:Special:MyLanguage/Content translation|content translation]] links and links to language settings. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T252800] '''Changes later this week''' * You can get a notification when someone links to a page you created. You can turn these notifications off for individual pages. You can soon turn them off also in the notifications you get. [https://phabricator.wikimedia.org/T46787] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.35/wmf.35|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 2 June. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 3 June. It will be on all wikis from 4 June ([[mw:MediaWiki 1.35/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/23|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W23"/> 22:32, 1 June 2020 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Tech_News_target_list_8&oldid=20114992 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/24|Tech News: 2020-24]] == <section begin="technews-2020-W24"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/24|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Some articles have tables that can be sorted in different ways. For example a list of countries can be sorted alphabetically but you can click on the size column to sort them by size. If you clicked on the column a second time it would sort the countries from the bottom to the top instead. A third click will now take you back to the original sorting. [https://phabricator.wikimedia.org/T226697] * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Lint_errors/self-closed-tag|Self-closed tags]] now work as in the [[:w:en:HTML5|HTML5]] specifications. This means you should stop using some of them. <code><nowiki><b/></nowiki></code> is an example of a self-closed tag that won't work. <code>area, base, br, col, embed, hr, img, input, keygen, link, meta, param, source, track, wbr</code> can be self-closed. Pages with tags that should not be self-closed have been listed in [[:wikidata:Q25885956|a tracking category]] since 2016. They will be listed in [[Special:LintErrors/self-closed-tag]]. This doesn't affect <code><nowiki><references /></nowiki></code> or <code><nowiki><ref /></nowiki></code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T134423] * There is a banner called <code>WikidataPageBanner</code>. It is for example used by the Wikivoyages, Wikimedia Russia and the Catalan, Basque, Galician and Turkish Wikipedias. It will now been seen by mobile visitors too. Before this it was only seen on desktop. The wikis should update instructions on <code>MediaWiki:Sitenotice</code> so that editors know to test and style for mobile too. [https://phabricator.wikimedia.org/T254534][https://phabricator.wikimedia.org/T254295] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can now edit [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|MassMessage]] descriptions through the [[:w:en:Application programming interface|API]]. This is useful for tools and gadgets. [https://phabricator.wikimedia.org/T226929] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.35/wmf.36|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 9 June. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 10 June. It will be on all wikis from 11 June ([[mw:MediaWiki 1.35/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * A temporary fix helped wikis make their main pages more mobile friendly. This was in 2012. It has not been recommended since 2017. It will not work after 13 July. Wikis should use [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateStyles|TemplateStyles]] instead. 118 wikis need to fix this. You can [[phab:T254287|read more and see if your wiki is affected]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T254287] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/24|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W24"/> 21:12, 8 June 2020 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Tech_News_target_list_8&oldid=20156271 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/25|Tech News: 2020-25]] == <section begin="technews-2020-W25"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/25|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] [[m:Toolforge|Toolforge]] hosts several tools created by the Wikimedia community like edit counters or enhanced editors. It is changing the domain from '''tools.wmflabs.org''' to '''toolforge.org'''. The routing scheme is moving from '''tools.wmflabs.org/toolname''' to '''toolname.toolforge.org'''. You can [[:wikitech:News/Toolforge.org|read the details]]. Tools that use OAuth will have to be updated to keep working. You can [[:wikitech:Help:Cloud_ Services Introduction|ask for help]]. '''Problems''' * There is a Wikidata item link in the sidebar on many pages. This disappeared for a couple of days for users who have the [[mw:Special:MyLanguage/Skin:MonoBook|Monobook]] skin. This was because of a bug. It has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T254485] * Editing, logging in and logging out didn't work properly for a short period of time last week. It was soon fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T255179] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.35/wmf.37|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 16 June. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 17 June. It will be on all wikis from 18 June ([[mw:MediaWiki 1.35/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] [[:mw:Special:MyLanguage/Manual:Pywikibot|Pywikibot]] is a Python [[:w:en:Library (computing)|library]] to automate work on wikis. It will not support [[:w:en:Python (programming language)|Python 2]] after the new version in July. Support for Python 3.4 and MediaWiki below 1.19 will also be dropped. You should migrate to Python 3. You can [[:phab:T242120|ask for help]]. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/pywikibot-announce/2020-June/000015.html] * The selectors <code>.menu</code> and <code>.vectorMenu</code> will no longer work in the [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Vector|Vector]] skin. This can affect gadgets and user scripts. <code>.menu</code> should be replaced by <code>ul</code>. <code>.vectorMenu</code> should be replaced by <code>.vector-menu</code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T254797] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/25|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W25"/> 21:38, 15 June 2020 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Tech_News_target_list_8&oldid=20156271 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/26|Tech News: 2020-26]] == <section begin="technews-2020-W26"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/26|Translations]] are available. '''Problems''' * There are some [[mw:Special:MyLanguage/Growth|new tools]] to make it easier for newcomers to start editing. They are available on [https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/growthexperiments.dblist some wikis]. These wikis had a problem with the visual editor for a short period of time last week. This was because of a bug in the new tools. It was soon fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T255607] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Some user scripts and gadgets stopped working because of a change to [[:w:en:CSS|CSS]] selectors. <code>.vectorTabs</code> should be replaced with <code>.vector-menu-tabs</code> to fix this. [https://phabricator.wikimedia.org/T255718] '''Changes later this week''' * The developers are working on a [[:m:WMDE Technical Wishes/Edit Conflicts#Edit conflicts on talk pages|new interface]] to solve edit conflicts on talk pages. This will be released on 24 June. You can [[mw:mw:Help talk:Paragraph-based Edit Conflict Interface|give feedback]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T230231] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.35/wmf.38|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 23 June. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 24 June. It will be on all wikis from 25 June ([[mw:MediaWiki 1.35/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * A temporary fix helped wikis make their main pages more mobile friendly. This was in 2012. It has not been recommended since 2017. It will not work after 13 July. Wikis should use [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateStyles|TemplateStyles]] instead. 91 wikis still need to fix this. You can [[phab:T254287|read more and see if your wiki is affected]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T254287] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/26|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W26"/> 18:49, 22 June 2020 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Tech_News_target_list_8&oldid=20156271 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/27|Tech News: 2020-27]] == <section begin="technews-2020-W27"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/27|Translations]] are available. '''Problems''' * Everyone was logged out. This was because a few users saw the wikis as if they were logged in to someone else's account. The problem should be fixed now. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2020-June/093543.html] * Some readers didn't see new edits to pages. If the page had been recently changed they saw an older version of the page instead. This only affected readers who were logged out. It lasted for ten days. It has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T256444] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.35/wmf.39|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 30 June. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 1 July. It will be on all wikis from 1 July ([[mw:MediaWiki 1.35/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|]] The [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Modern|Modern]] and [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Monobook|Monobook]] skins use the ID <code>searchGoButton</code> for the go button. This is <code>searchButton</code> for [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Vector|Vector]]. To have the same ID for all skins it will change to <code>searchButton</code> in Monobook and Modern too. This will affect gadgets and user scripts. It will happen on 23 July. They should be updated to use <code>searchButton</code>. You can [[phab:T255953|read more and see a list of affected scripts]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/27|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W27"/> 16:31, 29 June 2020 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Tech_News_target_list_8&oldid=20228133 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/28|Tech News: 2020-28]] == <section begin="technews-2020-W28"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/28|Translations]] are available. '''Problems''' * The [[mw:Special:MyLanguageExtension:Score|Score]] extension has been disabled for now. This is because of a security issue. It will work again as soon as the security issue has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T257066] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.35/wmf.40|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 7 July. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 8 July. It will be on all wikis from 9 July ([[mw:MediaWiki 1.35/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * Abstract Wikipedia is a new Wikimedia project. It will collect language-independent information that can be easily read in different languages. It builds on Wikidata. The name is preliminary. You can [[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia|read more]]. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2020-July/093571.html] * The [[mw:Wikimedia Apps/Team/iOS|iOS Wikipedia app]] developers are thinking about new experimental tools. If you use an iPhone you can help them by [[mw:Wikimedia Apps/Team/iOS/2020 survey|answering the survey]]. * Some [[mw:New requirements for user signatures#Outcome|rules for user signatures]] will soon be enforced. [[Special:LintErrors|Lint errors]] and invalid HTML will no longer be allowed in user signatures. Nested substitution will not be allowed. A link to your user page, user talk page or user contributions will be required. You can [https://signatures.toolforge.org/check check if your signature works with the new rules]. This is because the signatures can cause problems for tools or other text on the page. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/28|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W28"/> 20:19, 6 July 2020 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Tech_News_target_list_8&oldid=20228133 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/29|Tech News: 2020-29]] == <section begin="technews-2020-W29"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/29|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Users can [[mw:Extension:Thanks|thank]] others for their edits. [[mw:Extension:CheckUser|Checkusers]] can now see user data related to that action. This can help identify [[m:Special:MyLanguage/Sock puppetry|sock puppets]] who harass others using thanks. [https://phabricator.wikimedia.org/T252226] '''Problems''' * Everyone was logged out a couple of weeks ago to fix a security problem. The problem was not entirely fixed. Because of this everyone was logged out once again last week. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2020-June/093543.html][https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-ambassadors/2020-July/002327.html] '''Changes later this week''' * Wikis that are not for one specific language can [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Translate|translate]] pages. Sometimes parts of translations are outdated or missing. Outdated translations are marked with a <span style="background-color:#fdd">pink background</span>. Missing translations will also be marked in the future. This markup can sometimes break things. It can soon be disabled by using <code><translate nowrap></translate></code> on the source page. [https://phabricator.wikimedia.org/T256625] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.35/wmf.41|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 14 July. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 15 July. It will be on all wikis from 16 July ([[mw:MediaWiki 1.35/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Wikimedia code review plans to use [[:w:en:GitLab|GitLab]]. It would be hosted on Wikimedia servers. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2020-July/093577.html][https://www.mediawiki.org/wiki/Technical_Community_Newsletter/2020/July][https://www.mediawiki.org/wiki/Topic:Vpbt50rwxgb2r6qn][https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2020-July/093607.html] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/29|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W29"/> 16:30, 13 July 2020 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Tech_News_target_list_8&oldid=20228133 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/30|Tech News: 2020-30]] == <section begin="technews-2020-W30"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/30|Translations]] are available. '''Recent changes''' * A temporary fix helped wikis make their main pages more mobile friendly. This was in 2012. It has not been recommended since 2017. The mobile main page special casing stopped working 14 July. 60 wikis now have main pages that don't work well on mobile. You can see which ones, how to fix it and how to get help [[phab:T254287|in Phabricator]]. This is the same problem that was reported in Tech News [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/24|2020/24]] and [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/26|2020/26]]. '''Problems''' * There is a problem with the interlanguage links. The interlanguage links are the links that help you find a specific page in a different language. The sorting is broken. The developers are working on a solution. [https://phabricator.wikimedia.org/T257625] * Some users keep getting the notifications for the same event. Some of these are old events. [https://phabricator.wikimedia.org/T257714] * Some users have trouble logging in. This is probably a [[:w:en:HTTP cookie|browser cookie]] problem. The developers are working on understanding the problem. If you have trouble logging in you can see the details [[phab:T258121|on Phabricator]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T258121] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.1|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 21 July. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 22 July. It will be on all wikis from 23 July ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * There is a <code>{{int:printableversion}}</code> link. This will disappear. That is because web browsers today can create a printable version or show how it will look in print anyway. [https://phabricator.wikimedia.org/T167956] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/30|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W30"/> 19:06, 20 July 2020 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Tech_News_target_list_8&oldid=20228133 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/31|Tech News: 2020-31]] == <section begin="technews-2020-W31"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/31|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[m:Small wiki toolkits/Starter kit|Starter kit]] is now available for wiki communities. This page lists technical resources, tools, and recommendations. These are essential to operate a wiki project. This is mostly useful for smaller wikis where the community has limited experience with this. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2020-July/093633.html] * The first features of the [[mw:Reading/Web/Desktop Improvements|Desktop Improvements]] project are available for logged-in users on all wikis. In order to use them, uncheck ''{{int:prefs-vector-enable-vector-1-label}}'' in your [[Special:Preferences#mw-prefsection-rendering|local]] or [[Special:GlobalPreferences#mw-prefsection-rendering|global]] preferences in section ''{{int:prefs-skin-prefs}}''. More improvements are planned. [[mw:Talk:Reading/Web/Desktop Improvements|Feedback is welcome]]. * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] On multiple wikis, a UTCLiveClock gadget is available. For wikis that import the gadget [[:mw:MediaWiki:Gadget-UTCLiveClock.js|directly from mediawiki.org]], end users can now [[mw:MediaWiki_talk:Gadget-UTCLiveClock.js#Time_zones|choose a different timezone to show instead of UTC]]. '''Problems''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The deployment train for MediaWiki has been blocked this week. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2020-July/093640.html][https://phabricator.wikimedia.org/T257969] * Translation Notification Bot was sending the same message multiple times to every translator. This has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T144780] * Some users were receiving the same notification multiple times. This has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T257766] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.2|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from July 28. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from July 29. It will be on all wikis from JUly 30 ([[mw:MediaWiki 1.35/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/31|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W31"/> 13:53, 27 July 2020 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Tech_News_target_list_8&oldid=20228133 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/32|Tech News: 2020-32]] == <section begin="technews-2020-W32"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/32|Translations]] are available. '''Problems''' * All queries to the [[mw:Wikidata Query Service|Wikidata Query Service]] failed between 17:50 and 17:59 UTC on Thursday 23 July. Some queries failed during a longer period. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incident_documentation/20200723-wdqs-outage] * Interlanguage links were ordered incorrectly for the past few weeks. This problem was also mentioned in [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/30|Tech News two weeks ago]]. The problem is now fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T257625] * There is a problem with the [[Special:GlobalPreferences#mw-prefsection-rendering|global preferences]] for the "{{int:prefs-vector-enable-vector-1-label}}" option. Developers are working on fixing it. [https://phabricator.wikimedia.org/T258493] * A bug in the Wikibase extension had disabled the "move" and "create" types of protection in the main (Gallery) namespace on Wikimedia Commons. New protections could not be added, and existing protections were not enforced, allowing some page moves and page creations that should not have been possible. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T258323] '''Changes later this week''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:TimedMediaHandler/VideoJS Player|video player]] will change to be simpler and more modern. This week, the current beta feature will become the video player for everyone on most non-Wikipedia wikis. The old player will be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T248418] * Users' <code>global.js</code> and <code>global.css</code> pages will now also be loaded on the mobile site. You can read [[mw:Help:Extension:GlobalCssJs#Per-skin_customization|documentation]] for how to avoid applying styles to the mobile skin. [https://phabricator.wikimedia.org/T138727] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] In the [[mw:Special:MyLanguage/Skin:MonoBook|MonoBook]] skin, the <code>searchGoButton</code> identifier is now <code>searchButton</code>. This may affect CSS and JS gadgets. Migration instructions can be found in [[phab:T255953|T255953]]. This was previously mentioned in [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/27|issue 27]]. * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Bot operators can use Pywikibot to regularly archive discussions. The behavior when the bot uses <code>counter</code> to prevent large archives was changed. [https://phabricator.wikimedia.org/T215247] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.3|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from August 4. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from August 5. It will be on all wikis from August 6 ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/32|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W32"/> 15:43, 3 August 2020 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Tech_News_target_list_8&oldid=20336426 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/33|Tech News: 2020-33]] == <section begin="technews-2020-W33"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/33|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[m:WMDE_Technical_Wishes/Move_files_to_Commons|FileImporter and FileExporter]] became standard features on all Wikis during the first week of August. They help you transfer files from local wikis to Wikimedia Commons with the original file information and history intact. [https://phabricator.wikimedia.org/T140462] '''Problems''' * The mobile skin displays a message at the bottom of the page about who edited last. This message showed raw wikitext. This has now been fixed. Some messages in [[mw:Structured Discussions|Structured Discussions]] and [[mw:Content translation|content translation]] may still appear as raw wikitext. Developers are working on it. [https://phabricator.wikimedia.org/T259565] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.4|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from August 11. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from August 12. It will be on all wikis from August 13 ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * All wikis will be read-only for a few minutes on September 1. This is planned between 13:30 and 15:30 UTC. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T243314][https://phabricator.wikimedia.org/T244808] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/33|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W33"/> 16:06, 10 August 2020 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Tech_News_target_list_8&oldid=20353642 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/34|Tech News: 2020-34]] == <section begin="technews-2020-W34"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/34|Translations]] are available. '''Recent changes''' * If you revert an edit using the undo link your edit is marked with an <code>undo</code> tag. This will now only happen if you don't change anything in the edit window before publishing the undo. This is to keep users from marking edits as undos when they actually do something else. [https://phabricator.wikimedia.org/T259014] * The new [[mw:Special:MyLanguage/OOUI|OOUI version]] will not work with [[:w:en:Internet Explorer 8|Internet Explorer 8]]. This means the wikis will look strange and not work well in Internet Explorer 8. This was reported in [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/17|Tech/News/2020/17]]. This is because keeping the wikis working with very old browsers creates other problems. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2020-August/093718.html] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.5|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 18 August. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 19 August. It will be on all wikis from 20 August ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * All wikis will be read-only for a few minutes on September 1. This is planned between 13:30 and 15:30 UTC. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis next week. This is a reminder. You can help by [[m:Tech/Server switch 2020|translating the announcement message]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T243314][https://phabricator.wikimedia.org/T244808] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/34|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W34"/> 20:41, 17 August 2020 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=20366028 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/35|Tech News: 2020-35]] == <section begin="technews-2020-W35"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/35|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.6|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 25 August. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 26 August. It will be on all wikis from 27 August ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/35|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W35"/> 17:59, 24 August 2020 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=20389773 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/35|Tech News: 2020-35]] == <section begin="technews-2020-W35"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/35|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.6|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 25 August. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 26 August. It will be on all wikis from 27 August ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/35|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W35"/> 11:12, 26 August 2020 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=20389773 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/36|Tech News: 2020-36]] == <section begin="technews-2020-W36"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/36|Translations]] are available. '''Problems''' * This is a reminder. All wikis will be read-only for a few minutes on September 1. This is planned between 14:00 and 15:00 UTC. Please check on the details on [[m:Tech/Server switch 2020|the announcement message]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T243314][https://phabricator.wikimedia.org/T244808] '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/36|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W36"/> 20:12, 31 August 2020 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=20411995 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/37|Tech News: 2020-37]] == <section begin="technews-2020-W37"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/37|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * Normally pages can be moved to a title that has no existing page yet or to a page that has only one revision, which is a redirect to the page to be moved. A new user right allows editors to move pages over one-revision pages that redirect to anywhere. [https://phabricator.wikimedia.org/T239277] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.8|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 8 September. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 9 September. It will be on all wikis from 10 September ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] All MediaWiki [[:w:en:API|API]] modules will now use <code>watchlist</code> instead of <code>watch</code>. This was inconsistent before. [https://phabricator.wikimedia.org/T247915] '''Future changes''' * The [[mw:Wikimedia Apps/Team/Android|Wikipedia Android app]] team might work on patrolling tools in the future. You can let them know what tools would be useful for you or for less experienced patrollers. See the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/Patrolling conversation|page on mediawiki.org]]. * [[m:Special:MyLanguage/OTRS|OTRS]] will be updated to a new version. This will probably take around two days. OTRS agents will not have access to the system during these days. Emails that come in during the update will be delivered when the update is done. The plan is to start around 08:00 UTC on 14 September. This could change. [https://phabricator.wikimedia.org/T187984] * The Wikipedia Android app will send [[:mw:Wikimedia Apps/Team/Android/AppEditorTasks#Push Notifications for editors|push notifications]] if users want them. This could help you see for example when someone wrote on your talk page or your edit was reverted. This will need [[:w:en:Google Play Services|Google Play Services]] to work. It will also be possible to get the app without Google Play Services but push notifications will not work. Google Play Services is also used to make the app work for [[:w:en:Android KitKat|Android 4.4]] users. [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia_Apps/Team/Android#Updates][https://phabricator.wikimedia.org/T146032] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Wikimedia code review could move to [[:w:en:GitLab|GitLab]]. It would be hosted on Wikimedia servers. You can take part in the [[mw:GitLab consultation|consultation]]. * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Dropdown menus in [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Vector|the Vector skin]] use a <code>.menu</code> class. This will not work in the future. Scripts can use <code>nav ul</code> instead. <code>.vectorTabs</code> and <code>.vectorMenu</code> will also not work. Some scripts need to be updated. You can [[phab:T262092|read more in Phabricator]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/37|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W37"/> 16:00, 7 September 2020 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=20427670 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/38|Tech News: 2020-38]] == <section begin="technews-2020-W38"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/38|Translations]] are available. '''Problems''' * The [[mw:Wikimedia Apps|Wikipedia apps]] briefly showed pages without [[w:en:CSS|CSS]] last week. This meant they looked wrong. It was quickly fixed but cached pages without CSS were shown for a few hours. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incident_documentation/20200909-mobileapps_config_change][https://phabricator.wikimedia.org/T262437] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.9|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 15 September. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 16 September. It will be on all wikis from 17 September ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/38|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W38"/> 16:19, 14 September 2020 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=20446737 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/38|Tech News: 2020-38]] == <section begin="technews-2020-W38"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/38|Translations]] are available. '''Problems''' * The [[mw:Wikimedia Apps|Wikipedia apps]] briefly showed pages without [[w:en:CSS|CSS]] last week. This meant they looked wrong. It was quickly fixed but cached pages without CSS were shown for a few hours. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incident_documentation/20200909-mobileapps_config_change][https://phabricator.wikimedia.org/T262437] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.9|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 15 September. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 16 September. It will be on all wikis from 17 September ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/38|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W38"/> 00:19, 15 September 2020 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=20446737 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/39|Tech News: 2020-39]] == <section begin="technews-2020-W39"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/39|Translations]] are available. '''Recent changes''' * There is a new tag for reverted edits. For example you can see it in the recent changes feed or in the article history. It is added to edits when they have been undone, rollbacked or manually reverted to an older version of the page. [https://phabricator.wikimedia.org/T254074][https://phabricator.wikimedia.org/T164307] '''Changes later this week''' * The number of times you can do something in a period of time on wiki is limited. This could be the number of edits per minute or the number of users you email in a day. Some users are not affected by all limits because of their user rights. They could soon see the limit even if it does not affect them. [https://phabricator.wikimedia.org/T258888] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.10|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 22 September. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 23 September. It will be on all wikis from 24 September ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/39|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W39"/> 21:28, 21 September 2020 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=20461072 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/40|Tech News: 2020-40]] == <section begin="technews-2020-W40"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/40|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Admins can now see links to diffs of deleted revisions on [[Special:AbuseLog|Special:AbuseLog]]. This uses the interface of [[Special:Undelete|Special:Undelete]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T261630] * Editors are automatically added to some user groups. For example editors are added to [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Autoconfirmed users|autoconfirmed users]] when they have edited enough times and long enough. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|Abuse filters]] can hinder users from automatically getting user rights for a period of time. They can also remove rights user have. Wikis can now ask to change how long this period of time is for their wiki [https://phabricator.wikimedia.org/maniphest/task/edit/form/1/?projectPHIDs=Wikimedia-Site-requests in Phabricator]. It is currently five days. [https://phabricator.wikimedia.org/T231756] '''Problems''' * [[m:Tech/News/2019/34|Last year]] some abuse filters stopped working because of a new change. If they tried to use variables that were unavailable for that action they would fail. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T230256] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.11|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 29 September. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 30 September. It will be on all wikis from 1 October ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * You can't see the language links to other language versions from the talk page or history page. They are also not shown when you edit an article. This could change. It is not decided if for example the history page should link to another history page or to the article. You can take part in the [[phab:T262472|discussion in Phabricator]]. * The link colours could change. This is to make the difference between links and other text more clear. You can [[phab:T213778|read more in Phabricator]]. * In your preferences you can choose to get different notifications on the web or by email. You will see <code>Apps</code> as one of the alternatives later this week. This is because the [[mw:Wikimedia Apps|Android and iOS Wikipedia apps]] will use push notifications for those who want them. You can see the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:Preferences#mw-prefsection-echo preferences] on the test wiki. The goal is to have push notifications on Android in October and on iOS in early 2021. [https://phabricator.wikimedia.org/T262936] * You can soon put pages on your watchlist for a limited time. This could be useful if you want to watch something for a shorter time but don't want it on your watchlist forever. It now works on [[mw:MediaWiki|mediawiki.org]] and will come to more wikis later. You can [[m:Special:MyLanguage/Community Tech/Watchlist Expiry|read more]] and [[m:Community Tech/Watchlist Expiry/Release Schedule|see when it will come to other wikis]]. * You can see what Wikimedians think are the [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|best new technical tools this year]]. You can also nominate them. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/40|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W40"/> 21:24, 28 September 2020 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=20483264 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/41|Tech News: 2020-41]] == <section begin="technews-2020-W41"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/41|Translations]] are available. '''Recent changes''' * There is a [https://consultation-stats.toolforge.org/ new tool] where you can see which home wiki users have in discussions on Meta. This can help show which communities are not part of the discussion on wikis where we make decisions that affect many other wikis. * You can now thank users for file uploads or for changing the language of a page. [https://phabricator.wikimedia.org/T254992] '''Problems''' * There were many errors with the new MediaWiki version last week. The new version was rolled back. Updates that should have happened last week are late. [https://phabricator.wikimedia.org/T263177] * Everyone was logged out. This was because a user reported being logged in to someone else's account. The problem should be fixed now. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2020-October/093922.html] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Many pages have [[:w:en:JavaScript|JavaScript]] errors. You can [https://techblog.wikimedia.org/2020/09/28/diving-into-wikipedias-ocean-of-errors/ read more] and now [[:w:en:User:Jdlrobson/User scripts with client errors|see a list of user scripts with errors]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.12|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 6 October. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 7 October. It will be on all wikis from 8 October ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]). * Letters immediately after a link are shown as part of the link. For example the entire word in <code><nowiki>[[Child]]ren</nowiki></code> is linked. On Arabic wikis this works at both the start and end of a word. Previously on Arabic wikis numbers and other non-letter Unicode characters were shown as part of the link at the start of a word but not at the end. Now only Latin and Arabic letters will extend links on Arabic wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T263266] '''Future changes''' * You will be able to read but not to edit the wikis for up to an hour on [https://zonestamp.toolforge.org/1603807200 27 October around 14:00 (UTC)]. It will probably be shorter than an hour. [https://phabricator.wikimedia.org/T264364] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/41|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W41"/> 16:25, 5 October 2020 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=20515061 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/41|Tech News: 2020-41]] == <section begin="technews-2020-W41"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/41|Translations]] are available. '''Recent changes''' * There is a [https://consultation-stats.toolforge.org/ new tool] where you can see which home wiki users have in discussions on Meta. This can help show which communities are not part of the discussion on wikis where we make decisions that affect many other wikis. * You can now thank users for file uploads or for changing the language of a page. [https://phabricator.wikimedia.org/T254992] '''Problems''' * There were many errors with the new MediaWiki version last week. The new version was rolled back. Updates that should have happened last week are late. [https://phabricator.wikimedia.org/T263177] * Everyone was logged out. This was because a user reported being logged in to someone else's account. The problem should be fixed now. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2020-October/093922.html] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Many pages have [[:w:en:JavaScript|JavaScript]] errors. You can [https://techblog.wikimedia.org/2020/09/28/diving-into-wikipedias-ocean-of-errors/ read more] and now [[:w:en:User:Jdlrobson/User scripts with client errors|see a list of user scripts with errors]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.12|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 6 October. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 7 October. It will be on all wikis from 8 October ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]). * Letters immediately after a link are shown as part of the link. For example the entire word in <code><nowiki>[[Child]]ren</nowiki></code> is linked. On Arabic wikis this works at both the start and end of a word. Previously on Arabic wikis numbers and other non-letter Unicode characters were shown as part of the link at the start of a word but not at the end. Now only Latin and Arabic letters will extend links on Arabic wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T263266] '''Future changes''' * You will be able to read but not to edit the wikis for up to an hour on [https://zonestamp.toolforge.org/1603807200 27 October around 14:00 (UTC)]. It will probably be shorter than an hour. [https://phabricator.wikimedia.org/T264364] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/41|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W41"/> 17:25, 5 October 2020 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=20515061 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/42|Tech News: 2020-42]] == <section begin="technews-2020-W42"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/42|Translations]] are available. '''Problems''' * Because of the problems with the MediaWiki version two weeks ago last week's updates are also late. [https://phabricator.wikimedia.org/T263177][https://phabricator.wikimedia.org/T263178][https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2020-October/093944.html] '''Changes later this week''' * [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Live preview|Live previews]] didn't show the templates used in the preview if you just edited a section. This has now been fixed. You can also test [[w:en:CSS|CSS]] and [[w:en:JavaScript|JavaScript]] pages even if you have the live preview enabled. Previously this didn't work well. [https://phabricator.wikimedia.org/T102286][https://phabricator.wikimedia.org/T186390] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.13|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 13 October. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 14 October. It will be on all wikis from 15 October ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] A new stable version of [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Pywikibot|Pywikibot]] is coming soon. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/pywikibot/2020-October/010056.html] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/42|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W42"/> 15:25, 12 October 2020 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=20528295 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/43|Tech News: 2020-43]] == <section begin="technews-2020-W43"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/43|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.14|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2020-10-20|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2020-10-21|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2020-10-22|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * You will be able to read but not to edit the wikis for up to an hour on [https://zonestamp.toolforge.org/1603807200 {{#time:j xg|2020-10-27|en}} around 14:00 (UTC)]. It will probably be shorter than an hour. [https://phabricator.wikimedia.org/T264364] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] In the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilter]] extension, the <code dir=ltr>rmspecials()</code> function will be updated soon so that it does not remove the "space" character. Wikis are advised to wrap all the uses of <code dir=ltr>rmspecials()</code> with <code dir=ltr>rmwhitespace()</code> wherever necessary to keep filters' behavior unchanged. You can use the search function on [[Special:AbuseFilter]] to locate its usage. [https://phabricator.wikimedia.org/T263024] * Some gadgets and user-scripts use the HTML div with the ID <code dir=ltr style="white-space:nowrap;">#jump-to-nav</code>. This div will be removed soon. Maintainers should replace these uses with either <code dir=ltr>#siteSub</code> or <code dir=ltr style="white-space:nowrap;">#mw-content-text</code>. A list of affected scripts is at the top of [[phab:T265373]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/43|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W43"/> 16:32, 19 October 2020 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=20550811 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/44|Tech News: 2020-44]] == <section begin="technews-2020-W44"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/44|Translations]] are available. '''Problems''' * You will be able to read but not to edit the wikis for up to an hour on [https://zonestamp.toolforge.org/1603807200 October 27 around 14:00 (UTC)]. It will probably be shorter than an hour. [https://phabricator.wikimedia.org/T264364] * Last week, links to "diffs" from mobile watchlists and recentchanges were linking to page-revisions instead of diffs. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T265654] '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. '''Future changes''' * Since the introduction of the [[m:Special:MyLanguage/Interface administrators|interface administrators]] user group in 2018, administrators couldn’t view the deleted history of CSS/JS pages. Now they can. [https://phabricator.wikimedia.org/T202989] * There was a problem with the [[Special:Tags|Change Tags]]. The software would apply the "{{int:Tag-mw-reverted}}" tag to any page actions such as page-protection changes if they came directly after a reverted edit. This has now been fixed for new edits. [https://phabricator.wikimedia.org/T265312] * The [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/replying|Reply tool]] will be offered as an opt-in [[mw:Special:MyLanguage/Beta Feature|Beta Feature]] on most Wikipedias in November. Another announcement will be made once the date is finalized. [https://phabricator.wikimedia.org/T266303] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/44|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W44"/> 17:39, 26 October 2020 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=20574890 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/44|Tech News: 2020-44]] == <section begin="technews-2020-W44"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/44|Translations]] are available. '''Problems''' * You will be able to read but not to edit the wikis for up to an hour on [https://zonestamp.toolforge.org/1603807200 October 27 around 14:00 (UTC)]. It will probably be shorter than an hour. [https://phabricator.wikimedia.org/T264364] * Last week, links to "diffs" from mobile watchlists and recentchanges were linking to page-revisions instead of diffs. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T265654] '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. '''Future changes''' * Since the introduction of the [[m:Special:MyLanguage/Interface administrators|interface administrators]] user group in 2018, administrators couldn’t view the deleted history of CSS/JS pages. Now they can. [https://phabricator.wikimedia.org/T202989] * There was a problem with the [[Special:Tags|Change Tags]]. The software would apply the "{{int:Tag-mw-reverted}}" tag to any page actions such as page-protection changes if they came directly after a reverted edit. This has now been fixed for new edits. [https://phabricator.wikimedia.org/T265312] * The [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/replying|Reply tool]] will be offered as an opt-in [[mw:Special:MyLanguage/Beta Feature|Beta Feature]] on most Wikipedias in November. Another announcement will be made once the date is finalized. [https://phabricator.wikimedia.org/T266303] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/44|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W44"/> 19:23, 26 October 2020 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=20574890 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/45|Tech News: 2020-45]] == <section begin="technews-2020-W45"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/45|Translations]] are available. '''Recent changes''' * You can no longer read Wikimedia wikis if your browser uses very old [[:w:en:Transport Layer Security|TLS]]. This is because it is a security problem for everyone. It could lead to [[:w:en:Downgrade attack|downgrade attacks]]. Since October 29, 2020, users who use old TLS versions will not be able to connect to Wikimedia projects. A list of [[:wikitech:HTTPS/Browser Recommendations|browser recommendations]] is available. All modern operating systems and browsers are always able to reach Wikimedia projects. [https://phabricator.wikimedia.org/T258405] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] There is a new automatic [[mw:Special:MyLanguage/Help:Tracking categories|tracking category]] available: [[:{{ns:14}}:{{MediaWiki:nonnumeric-formatnum}}|Pages with non-numeric formatnum arguments]]. It collects pages which use the <code><nowiki>{{formatnum}}</nowiki></code> parser function with invalid (non-numeric) input, ''e.g.'' <code><nowiki>{{formatnum:TECHNEWS}}</nowiki></code>. Note that <code><nowiki>{{formatnum:123,456}}</nowiki></code> is also invalid input: as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic_words#formatnum|documentation]], the argument should be <u>unformatted</u> so that it can be reliably and correctly localised. The tracking category will help identify problematic usage and double-formatting. The new tracking category's name can be [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special:Translate&showMessage=nonnumeric-formatnum&group=core&optional=1&action=translate translated at translatewiki]. [https://phabricator.wikimedia.org/T237467] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.16|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from November 3. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from November 4. It will be on all wikis from November 5 ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]). * Administrators and stewards will be able to use a special page (Special:CreateLocalAccount) to force local account creation for a global account. This is useful when account creation is blocked for that user (by a block or a filter). [https://phabricator.wikimedia.org/T259721] * The [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/replying|Reply tool]] will be offered as an opt-in [[mw:Special:MyLanguage/Beta Feature|Beta Feature]] on most Wikipedias on November 4. This change excludes the English, Russian, and German-language Wikipedias, plus a few smaller Wikipedias with special circumstances. You can read [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|the help page]] and [[mw:Help:DiscussionTools/Why can't I reply to this comment?|the troubleshooting guide]] for more information. [https://phabricator.wikimedia.org/T266303] '''Future changes''' * A discussion has been restarted about using a Unicode minus sign (− U+2212) in the output of <code><nowiki>{{formatnum}}</nowiki></code> when it is given a negative argument. [https://phabricator.wikimedia.org/T10327] * In the future [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation|IP addresses of unregistered users will not be shown for everyone]]. They will get an alias instead. There will be a new user right or an opt-in function for more vandal fighters to see the IPs of unregistered users. There would be some criteria for who gets the user right or opt-in. There will also be other new tools to help handle vandalism. This is early in the process and the developers are still collecting information from the communities before they suggest solutions. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/45|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W45"/> 16:10, 2 November 2020 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=20604769 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/46|Tech News: 2020-46]] == <section begin="technews-2020-W46"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/46|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. '''Future changes''' * You can see [[m:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews|reference previews]]. This shows a preview of the footnote when you hover over it. This has been a [[mw:Beta Features|beta feature]]. It will move out of beta and be enabled by default. There will be an option not to use it. The developers are looking for small or medium-sized wikis to be the first ones. You can [[m:User talk:Michael Schönitzer (WMDE)|let them know]] if your wiki is interested. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-ambassadors/2020-November/002373.html] * From November 16 the categories will not be sorted in order for a short time. This is because the developers are upgrading to a new version of the [[:w:en:International Components for Unicode|internationalisation library]]. They will use a script to fix the existing categories. This can take a few hours or a few days depending on how big the wiki is. You can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Technical Operations/ICU announcement|read more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T264991][https://phabricator.wikimedia.org/T267145] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/46|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W46"/> 15:50, 9 November 2020 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=20634159 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/47|Tech News: 2020-47]] == <section begin="technews-2020-W47"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/47|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Listings on category pages are sorted on each wiki for that language using a [[:w:en:International Components for Unicode|library]]. For a brief period on 16 November, changes to categories will not be sorted correctly for most languages. This is because the developers are upgrading to a new version of the library. They will then use a script to fix the existing categories. This will take a few hours or a few days depending on how big the wiki is. You can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Technical Operations/ICU announcement|read more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T264991][https://phabricator.wikimedia.org/T267145] '''Changes later this week''' * If you merged two pages in a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Namespaces|namespace]] where pages can't redirect this used to break the merge history. This will now be fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T93469] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.18|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2020-11-17|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2020-11-18|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2020-11-19|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * The [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2021|Community Wishlist Survey]] is now open for proposals. The survey decides what the [[m:Community Tech|Community Tech team]] will work on. You can post proposals from 16 to 30 November. You can vote on proposals from 8 December to 21 December. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/47|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W47"/> 15:37, 16 November 2020 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=20669023 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/48|Tech News: 2020-48]] == <section begin="technews-2020-W48"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/48|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Timestamps in [[Special:Log|Special:Log]] are now links. They go to Special:Log for only that entry. This is how timestamps work on for example the history page. [https://phabricator.wikimedia.org/T207562] '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The Wikimedia [[wikitech:Portal:Cloud VPS|Cloud VPS]] hosts technical projects for the Wikimedia movement. Developers need to [[wikitech:News/Cloud VPS 2020 Purge|claim projects]] they use. This is because old and unused projects are removed once a year. Unclaimed projects can be shut down from 1 December. Unclaimed projects can be deleted from 1 January. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2020-November/094054.html] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/48|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W48"/> 17:19, 23 November 2020 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=20698111 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/49|Tech News: 2020-49]] == <section begin="technews-2020-W49"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/49|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.20|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2020-12-01|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2020-12-02|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2020-12-03|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * The [[mw:Wikimedia Apps/Team/iOS|iOS Wikipedia app]] will show readers more of the article history. They can see new updates and easier see how the article has changed over time. This is an experiment. It will first be shown only to some iOS app users as a [[:w:en:A/B testing|test]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T241253][https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia_Apps/Team/iOS/Breaking_Down_the_Wall] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The [[wikitech:Wiki replicas|Wiki Replicas]] can be used for [[:w:en:SQL|SQL]] queries. You can use [https://quarry.wmflabs.org/ Quarry], [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/PAWS PAWS] or other ways to do this. To make the Wiki Replicas stable there will be two changes. Cross-database <code>JOINS</code> will no longer work. You can also only query a database if you connect to it directly. This will happen in February 2021. If you think this affects you and you need help you can [[phab:T268498|post on Phabricator]] or on [[wikitech:Talk:News/Wiki Replicas 2020 Redesign|Wikitech]]. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/News/Wiki_Replicas_2020_Redesign] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/49|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W49"/> 17:45, 30 November 2020 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=20728523 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/50|Tech News: 2020-50]] == <section begin="technews-2020-W50"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/50|Translations]] are available. '''Recent changes''' * You can now put pages on your watchlist for a limited period of time. Some wikis already had this function. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Community_Tech/Watchlist_Expiry][https://www.mediawiki.org/wiki/Help:Watchlist_expiry] '''Changes later this week''' * Information from Wikidata that is used on a wiki page can be shown in recent changes and watchlists on a Wikimedia wiki. To see this you need to turn on showing Wikidata edits in your watchlist in the preferences. Changes to the Wikidata description in the language of a Wikimedia wiki will then be shown in recent changes and watchlists. This will not show edits to languages that are not relevant to your wiki. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikidata/2020-November/014402.html][https://phabricator.wikimedia.org/T191831] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.21|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2020-12-08|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2020-12-09|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2020-12-10|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * You can vote on proposals in the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2021|Community Wishlist Survey]] between 8 December and 21 December. The survey decides what the [[m:Community Tech|Community Tech team]] will work on. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/50|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W50"/> 16:15, 7 December 2020 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=20754641 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/51|Tech News: 2020-51]] == <section begin="technews-2020-W51"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/51|Translations]] are available. '''Recent changes''' * There is a [[mw:Wikipedia for KaiOS|Wikipedia app]] for [[:w:en:KaiOS|KaiOS]] phones. It was released in India in September. It can now be downloaded in other countries too. [https://diff.wikimedia.org/2020/12/10/growing-wikipedias-reach-with-an-app-for-kaios-feature-phones/] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.22|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2020-12-15|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2020-12-16|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2020-12-17|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/51|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W51"/> 21:34, 14 December 2020 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=20803489 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/52|Tech News: 2020-52]] == <section begin="technews-2020-W52"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/52|Translations]] are available. '''Tech News''' * Because of the [[w:en:Christmas and holiday season|holidays]] the next issue of Tech News will be sent out on 11 January 2021. '''Recent changes''' * The <code><nowiki>{{citation needed}}</nowiki></code> template shows when a statement in a Wikipedia article needs a source. If you click on it when you edit with the visual editor there is a popup that explains this. Now it can also show the reason and when it was added. [https://phabricator.wikimedia.org/T270107] '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week or next week. '''Future changes''' * You can [[m:WMDE Technical Wishes/Geoinformation/Ideas|propose and discuss]] what technical improvements should be done for geographic information. This could be coordinates, maps or other related things. * Some wikis use [[mw:Writing systems/LanguageConverter|LanguageConverter]] to switch between writing systems or variants of a language. This can only be done for the entire page. There will be a <code><nowiki><langconvert></nowiki></code> tag that can convert a piece of text on a page. [https://phabricator.wikimedia.org/T263082] * Oversighters and stewards can hide entries in [[Special:AbuseLog|Special:AbuseLog]]. They can soon hide multiple entries at once using checkboxes. This works like hiding normal edits. It will happen in early January. [https://phabricator.wikimedia.org/T260904] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/52|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2020-W52"/> 20:54, 21 December 2020 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=20833836 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/02|Tech News: 2021-02]] == <section begin="technews-2021-W02"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/02|Translations]] are available. '''Recent changes''' * You can choose to be reminded when you have not added an edit summary. This can be done in your preferences. This could conflict with the [[:w:en:CAPTCHA|CAPTCHA]]. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T12729] * You can link to specific log entries. You can get these links for example by clicking the timestamps in the log. Until now, such links to private log entries showed no entry even if you had permission to view private log entries. The links now show the entry. [https://phabricator.wikimedia.org/T269761] * Admins can use the [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|abuse filter tool]] to automatically prevent bad edits. Three changes happened last week: ** The filter editing interface now shows syntax errors while you type. This is similar to JavaScript pages. It also shows a warning for regular expressions that match the empty string. New warnings will be added later. [https://phabricator.wikimedia.org/T187686] ** [[m:Special:MyLanguage/Meta:Oversighters|Oversighters]] can now hide multiple filter log entries at once using checkboxes on [[Special:AbuseLog]]. This is how the usual revision deletion works. [https://phabricator.wikimedia.org/T260904] ** When a filter matches too many actions after it has been changed it is "throttled". The most powerful actions are disabled. This is to avoid many editors getting blocked when an administrator made a mistake. The administrator will now get a notification about this "throttle". * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] There is a new tool to [https://skins.wmflabs.org/?#/add build new skins]. You can also [https://skins.wmflabs.org/?#/ see] existing [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Skins|skins]]. You can [[mw:User talk:Jdlrobson|give feedback]]. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2020-December/094130.html] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Bots using the API no longer watch pages automatically based on account preferences. Setting the <code>watchlist</code> to <code>watch</code> will still work. This is to reduce the size of the watchlist data in the database. [https://phabricator.wikimedia.org/T258108] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto|Scribunto's]] [[:mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#File metadata|file metadata]] now includes length. [https://phabricator.wikimedia.org/T209679] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] [[:w:en:CSS|CSS]] and [[:w:en:JavaScript|JavaScript]] code pages now have link anchors to [https://patchdemo.wmflabs.org/wikis/40e4795d4448b55a6d8c46ff414bcf78/w/index.php/MediaWiki:En.js#L-125 line numbers]. You can use wikilinks like [[:w:en:MediaWiki:Common.js#L-50]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T29531] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] There was a [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.25|new version]] of MediaWiki last week. You can read [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.25/Changelog|a detailed log]] of all 763 changes. Most of them are very small and will not affect you. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.26|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-01-12|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-01-13|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-01-14|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/02|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2021-W02"/> 15:42, 11 January 2021 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=20950047 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/03|Tech News: 2021-03]] == <section begin="technews-2021-W03"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/03|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.27|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-01-19|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-01-20|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-01-21|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Growth|Growth team]] plans to add features to [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Personalized first day/Newcomer tasks/Experiment analysis, November 2020|get more visitors to edit]] to more Wikipedias. You can help [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special:Translate&group=ext-growthexperiments&language=&filter=&action=translate translating the interface]. * You will be able to read but not to edit Wikimedia Commons for a short time on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20210126T07 {{#time:j xg|2021-01-26|en}} at 07:00 (UTC)]. [https://phabricator.wikimedia.org/T271791] * [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|MassMessage]] posts could be automatically timestamped in the future. This is because MassMessage senders can now send pages using MassMessage. Pages are more difficult to sign. If there are times when a MassMessage post should not be timestamped you can [[phab:T270435|let the developers know]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/03|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2021-W03"/> 16:10, 18 January 2021 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=20974628 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/04|Tech News: 2021-04]] == <section begin="technews-2021-W04"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/04|Translations]] are available. '''Problems''' * You will be able to read but not to edit Wikimedia Commons for a short time on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20210126T07 {{#time:j xg|2021-01-26|en}} at 07:00 (UTC)]. You will not be able to read or edit [[:wikitech:Main Page|Wikitech]] for a short time on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20210128T09 {{#time:j xg|2021-01-28|en}} at 09:00 (UTC)]. [https://phabricator.wikimedia.org/T271791][https://phabricator.wikimedia.org/T272388] '''Changes later this week''' * [[m:WMDE Technical Wishes/Bracket Matching|Bracket matching]] will be added to the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] syntax highlighter on the first wikis. The first wikis are German and Catalan Wikipedia and maybe other Wikimedia wikis. This will happen on 27 January. [https://phabricator.wikimedia.org/T270238] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.28|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-01-26|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-01-27|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-01-28|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/04|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2021-W04"/> 18:31, 25 January 2021 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21007423 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/04|Tech News: 2021-04]] == <section begin="technews-2021-W04"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/04|Translations]] are available. '''Problems''' * You will be able to read but not to edit Wikimedia Commons for a short time on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20210126T07 {{#time:j xg|2021-01-26|en}} at 07:00 (UTC)]. You will not be able to read or edit [[:wikitech:Main Page|Wikitech]] for a short time on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20210128T09 {{#time:j xg|2021-01-28|en}} at 09:00 (UTC)]. [https://phabricator.wikimedia.org/T271791][https://phabricator.wikimedia.org/T272388] '''Changes later this week''' * [[m:WMDE Technical Wishes/Bracket Matching|Bracket matching]] will be added to the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] syntax highlighter on the first wikis. The first wikis are German and Catalan Wikipedia and maybe other Wikimedia wikis. This will happen on 27 January. [https://phabricator.wikimedia.org/T270238] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.28|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-01-26|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-01-27|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-01-28|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/04|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2021-W04"/> 20:48, 25 January 2021 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21007423 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/05|Tech News: 2021-05]] == <section begin="technews-2021-W05"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/05|Translations]] are available. '''Problems''' * [[:w:en:IPv6|IPv6 addresses]] were written in lowercase letters in diffs. This caused dead links since [[Special:Contributions|Special:Contributions]] only accepted uppercase letters for the IPs. This has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T272225] '''Changes later this week''' * You can soon use Wikidata to link to pages on the multilingual Wikisource. [https://phabricator.wikimedia.org/T138332] * Often editors use a "non-breaking space" to make a gap between two items when reading but still show them together. This can be used to avoid a line break. You will now be able to add new ones via the special character tool in the 2010, 2017, and visual editors. The character will be shown in the visual editor as a space with a grey background. [https://phabricator.wikimedia.org/T70429][https://phabricator.wikimedia.org/T96666] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=| Advanced item]] Wikis use [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|abuse filters]] to stop bad edits being made. Filter maintainers can now use syntax like <code>1.2.3.4 - 1.2.3.55</code> as well as the <code>1.2.3.4/27</code> syntax for IP ranges. [https://phabricator.wikimedia.org/T218074] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.29|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-02-02|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-02-03|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-02-04|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * [[mw:Skin:Minerva Neue|Minerva]] is the skin Wikimedia wikis use for mobile traffic. When a page is protected and you can't edit it you can normally read the source wikicode. This doesn't work on Minerva on mobile devices. This is being fixed. Some text might overlap. This is because your community needs to update [[MediaWiki:Protectedpagetext|MediaWiki:Protectedpagetext]] to work on mobile. You can [[phab:T208827|read more]]. [https://www.mediawiki.org/wiki/Recommendations_for_mobile_friendly_articles_on_Wikimedia_wikis#Inline_styles_should_not_use_properties_that_impact_sizing_and_positioning][https://www.mediawiki.org/wiki/Recommendations_for_mobile_friendly_articles_on_Wikimedia_wikis#Avoid_tables_for_anything_except_data] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] [[:wikitech:Portal:Cloud VPS|Cloud VPS]] and [[:wikitech:Portal:Toolforge|Toolforge]] will change the IP address they use to contact the wikis. The new IP address will be <code>185.15.56.1</code>. This will happen on February 8. You can [[:wikitech:News/CloudVPS NAT wikis|read more]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/05|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2021-W05"/> 22:39, 1 February 2021 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21033195 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/06|Tech News: 2021-06]] == <section begin="technews-2021-W06"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/06|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps|Wikipedia app]] for Android now has watchlists and talk pages in the app. [https://play.google.com/store/apps/details?id=org.wikipedia] '''Changes later this week''' * You can see edits to chosen pages on [[Special:Watchlist|Special:Watchlist]]. You can add pages to your watchlist on every wiki you like. The [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|GlobalWatchlist]] extension will come to Meta on 11 February. There you can see entries on watched pages on different wikis on the same page. The new watchlist will be found on [[m:Special:GlobalWatchlist|Special:GlobalWatchlist]] on Meta. You can choose which wikis to watch and other preferences on [[m:Special:GlobalWatchlistSettings|Special:GlobalWatchlistSettings]] on Meta. You can watch up to five wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T260862] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.30|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-02-09|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-02-10|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-02-11|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * When admins [[mw:Special:MyLanguage/Help:Protecting and unprotecting pages|protect]] pages the form will use the [[mw:UX standardization|OOUI look]]. [[Special:Import|Special:Import]] will also get the new look. This will make them easier to use on mobile phones. [https://phabricator.wikimedia.org/T235424][https://phabricator.wikimedia.org/T108792] * Some services will not work for a short period of time from 07:00 UTC on 17 February. There might be problems with new [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|short links]], new translations, new notifications, adding new items to your [[mw:Reading/Reading Lists|reading lists]] or recording [[:w:en:Email#Tracking of sent mail|email bounces]]. This is because of database maintenance. [https://phabricator.wikimedia.org/T273758] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] [[m:Tech/News/2021/05|Last week]] Tech News reported that the IP address [[:wikitech:Portal:Cloud VPS|Cloud VPS]] and [[:wikitech:Portal:Toolforge|Toolforge]] use to contact the wikis will change on 8 February. This is delayed. It will happen later instead. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/News/CloudVPS_NAT_wikis] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/06|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2021-W06"/> 17:42, 8 February 2021 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21082948 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/07|Tech News: 2021-07]] == <section begin="technews-2021-W07"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/07|Translations]] are available. '''Problems''' * There were problems with recent versions of MediaWiki. Because the updates caused problems the developers rolled back to an earlier version. Some updates and new functions will come later than planned. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2021-February/094255.html][https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2021-February/094271.html] * Some services will not work for a short period of time from 07:00 UTC on 17 February. There might be problems with new [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|short links]], new translations, new notifications, adding new items to your [[mw:Reading/Reading Lists|reading lists]] or recording [[:w:en:Email#Tracking of sent mail|email bounces]]. This is because of database maintenance. [https://phabricator.wikimedia.org/T273758] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.31|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-02-16|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-02-17|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-02-18|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/07|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2021-W07"/> 17:56, 15 February 2021 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21105437 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/08|Tech News: 2021-08]] == <div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/08|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The visual editor will now use [[:c:Commons:Structured data/Media search|MediaSearch]] to find images. You can search for images on Commons in the visual editor when you are looking for illustrations. This is to help editors find better images. [https://phabricator.wikimedia.org/T259896] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:SyntaxHighlight|syntax highlighter]] now works with more languages: [[:w:en:Futhark (programming language)|Futhark]], [[:w:en:Graphviz|Graphviz]]/[[:w:en:DOT (graph description language)|DOT]], CDDL and AMDGPU. [https://phabricator.wikimedia.org/T274741] '''Problems''' * Editing a [[mw:Special:MyLanguage/Extension:EasyTimeline|timeline]] might have removed all text from it. This was because of a bug and has been fixed. You might need to edit the timeline again for it to show properly. [https://phabricator.wikimedia.org/T274822] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.32|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-02-23|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-02-24|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-02-25|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] There is a [[:m:Wikimedia Rust developers user group|user group]] for developers and users interested in working on Wikimedia wikis with the [[:w:en:Rust (programming language)|Rust programming language]]. You can join or tell others who want to make your wiki better in the future. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/08|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div> ---- 00:18, 23 February 2021 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21134058 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/09|Tech News: 2021-09]] == <div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/09|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary|Growth team tools]] can now show the name of a newcomer's mentor anywhere [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship/Integrating_mentorship|through a magic word]]. This can be used for welcome messages or userboxes. * A new version of the [[c:Special:MyLanguage/Commons:VideoCutTool|VideoCutTool]] is now available. It enables cropping, trimming, audio disabling, and rotating video content. It is being created as part of the developer outreach programs. '''Problems''' * There was a problem with the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Job queue|job queue]]. This meant some functions did not save changes and mass messages were delayed. This did not affect wiki edits. [https://phabricator.wikimedia.org/T275437] * Some editors may not be logged in to their accounts automatically in the latest versions of Firefox and Safari. [https://phabricator.wikimedia.org/T226797] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.33|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-03-02|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-03-03|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-03-04|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/09|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div> ---- 19:08, 1 March 2021 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21161722 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/10|Tech News: 2021-10]] == <section begin="technews-2021-W10"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/10|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[mw:Special:MyLanguage/Content translation/Section translation|Section translation]] now works on Bengali Wikipedia. It helps mobile editors translate sections of articles. It will come to more wikis later. The first focus is active wikis with a smaller number of articles. You can [https://sx.wmflabs.org/index.php/Main_Page test it] and [[mw:Talk:Content translation/Section translation|leave feedback]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:FlaggedRevs|Flagged revisions]] now give admins the review right. [https://phabricator.wikimedia.org/T275293] * When someone links to a Wikipedia article on Twitter this will now show a preview of the article. [https://phabricator.wikimedia.org/T276185] '''Problems''' * Many graphs have [[:w:en:JavaScript|JavaScript]] errors. Graph editors can check their graphs in their browser's developer console after editing. [https://phabricator.wikimedia.org/T275833] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.34|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-03-09|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-03-10|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-03-11|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]). * The [[mw:Talk pages project/New discussion|New Discussion]] tool will soon be a new [[mw:Special:MyLanguage/Extension:DiscussionTools|discussion tools]] beta feature for on most Wikipedias. The goal is to make it easier to start new discussions. [https://phabricator.wikimedia.org/T275257] '''Future changes''' * There will be a number of changes to make it easier to work with templates. Some will come to the first wikis in March. Other changes will come to the first wikis in June. This is both for those who use templates and those who create or maintain them. You can [[:m:WMDE Technical Wishes/Templates|read more]]. * [[m:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews|Reference Previews]] will become a default feature on some wikis on 17 March. They will share a setting with [[mw:Page Previews|Page Previews]]. If you prefer the Reference Tooltips or Navigation-Popups gadget you can keep using them. If so Reference Previews won't be shown. [https://phabricator.wikimedia.org/T271206][https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:WMDE_Technical_Wishes/ReferencePreviews] * New JavaScript-based functions will not work in [[:w:en:Internet Explorer 11|Internet Explorer 11]]. This is because Internet Explorer is an old browser that doesn't work with how JavaScript is written today. Everything that works in Internet Explorer 11 today will continue working in Internet Explorer for now. You can [[mw:Compatibility/IE11|read more]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/10|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2021-W10"/> 17:51, 8 March 2021 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21175593 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/11|Tech News: 2021-11]] == <section begin="technews-2021-W11"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/11|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Wikis that are part of the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|desktop improvements]] project can now use a new [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Features/Search|search function]]. The desktop improvements and the new search will come to more wikis later. You can also [[mw:Reading/Web/Desktop Improvements#Deployment plan and timeline|test it early]]. * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Editors who put up banners or change site-wide [[:w:en:JavaScript|JavaScript]] code should use the [https://grafana.wikimedia.org/d/000000566/overview?viewPanel=16&orgId=1 client error graph] to see that their changes has not caused problems. You can [https://diff.wikimedia.org/2021/03/08/sailing-steady%e2%80%8a-%e2%80%8ahow-you-can-help-keep-wikimedia-sites-error-free read more]. [https://phabricator.wikimedia.org/T276296] '''Problems''' * Due to [[phab:T276968|database issues]] the [https://meta.wikimedia.beta.wmflabs.org Wikimedia Beta Cluster] was read-only for over a day. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.34|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-03-16|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-03-17|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-03-18|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * You can add a [[:w:en:Newline|newline]] or [[:w:en:Carriage return|carriage return]] character to a custom signature if you use a template. There is a proposal to not allow them in the future. This is because they can cause formatting problems. [https://www.mediawiki.org/wiki/New_requirements_for_user_signatures#Additional_proposal_(2021)][https://phabricator.wikimedia.org/T272322] * You will be able to read but not edit [[phab:T276899|12 wikis]] for a short period of time on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20210323T06 {{#time:j xg|2021-03-23|en}} at 06:00 (UTC)]. This could take 30 minutes but will probably be much faster. * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can use [https://quarry.wmflabs.org/ Quarry] for [[:w:en:SQL|SQL]] queries to the [[wikitech:Wiki replicas|Wiki Replicas]]. Cross-database <code>JOINS</code> will no longer work from 23 March. There will be a new field to specify the database to connect to. If you think this affects you and you need help you can [[phab:T268498|post on Phabricator]] or on [[wikitech:Talk:News/Wiki Replicas 2020 Redesign|Wikitech]]. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/PAWS PAWS] and other ways to do [[:w:en:SQL|SQL]] queries to the Wiki Replicas will be affected later. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/News/Wiki_Replicas_2020_Redesign] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/11|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2021-W11"/> 23:23, 15 March 2021 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21226057 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/12|Tech News: 2021-12]] == <section begin="technews-2021-W12"/><div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/12|Translations]] are available. '''Recent changes''' * There is a [[mw:Wikipedia for KaiOS|Wikipedia app]] for [[:w:en:KaiOS|KaiOS]] phones. They don't have a touch screen so readers navigate with the phone keys. There is now a [https://wikimedia.github.io/wikipedia-kaios/sim.html simulator] so you can see what it looks like. * The [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Replying|reply tool]] and [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/New discussion|new discussion tool]] are now available as the "{{int:discussiontools-preference-label}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] in almost all wikis except German Wikipedia. '''Problems''' * You will be able to read but not edit [[phab:T276899|twelve wikis]] for a short period of time on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20210323T06 {{#time:j xg|2021-03-23|{{PAGELANGUAGE}}}} at 06:00 (UTC)]. This can also affect password changes, logging in to new wikis, global renames and changing or confirming emails. This could take 30 minutes but will probably be much faster. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.36|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-03-23|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-03-24|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-03-25|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]). * [[:w:en:Syntax highlighting|Syntax highlighting]] colours will change to be easier to read. This will soon come to the [[phab:T276346|first wikis]]. [https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Improved_Color_Scheme_of_Syntax_Highlighting] '''Future changes''' * [[mw:Special:MyLanguage/Extension:FlaggedRevs|Flagged revisions]] will no longer have multiple tags like "tone" or "depth". It will also only have one tier. This was changed because very few wikis used these features and they make the tool difficult to maintain. [https://phabricator.wikimedia.org/T185664][https://phabricator.wikimedia.org/T277883] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Gadgets and user scripts can access variables about the current page in JavaScript. In 2015 this was moved from <code dir=ltr>wg*</code> to <code dir=ltr>mw.config</code>. <code dir=ltr>wg*</code> will soon no longer work. [https://phabricator.wikimedia.org/T72470] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/12|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div></div> <section end="technews-2021-W12"/> 16:53, 22 March 2021 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21244806 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/13|Tech News: 2021-13]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/13|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Some very old [[:w:en:Web browser|web browsers]] [[:mw:Special:MyLanguage/Compatibility|don’t work]] well with the Wikimedia wikis. Some old code for browsers that used to be supported is being removed. This could cause issues in those browsers. [https://phabricator.wikimedia.org/T277803] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] [[:m:IRC/Channels#Raw_feeds|IRC recent changes feeds]] have been moved to a new server. Make sure all tools automatically reconnect to <code>irc.wikimedia.org</code> and not to the name of any specific server. Users should also consider switching to the more modern [[:wikitech:Event Platform/EventStreams|EventStreams]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T224579] '''Problems''' * When you move a page that many editors have on their watchlist the history can be split. It might also not be possible to move it again for a while. This is because of a [[:w:en:Job queue|job queue]] problem. [https://phabricator.wikimedia.org/T278350] * Some translatable pages on Meta could not be edited. This was because of a bug in the translation tool. The new MediaWiki version was delayed because of problems like this. [https://phabricator.wikimedia.org/T278429][https://phabricator.wikimedia.org/T274940] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.37|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-03-30|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-03-31|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-04-01|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/13|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> 17:31, 29 March 2021 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21267131 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/13|Tech News: 2021-13]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/13|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Some very old [[:w:en:Web browser|web browsers]] [[:mw:Special:MyLanguage/Compatibility|don’t work]] well with the Wikimedia wikis. Some old code for browsers that used to be supported is being removed. This could cause issues in those browsers. [https://phabricator.wikimedia.org/T277803] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] [[:m:IRC/Channels#Raw_feeds|IRC recent changes feeds]] have been moved to a new server. Make sure all tools automatically reconnect to <code>irc.wikimedia.org</code> and not to the name of any specific server. Users should also consider switching to the more modern [[:wikitech:Event Platform/EventStreams|EventStreams]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T224579] '''Problems''' * When you move a page that many editors have on their watchlist the history can be split. It might also not be possible to move it again for a while. This is because of a [[:w:en:Job queue|job queue]] problem. [https://phabricator.wikimedia.org/T278350] * Some translatable pages on Meta could not be edited. This was because of a bug in the translation tool. The new MediaWiki version was delayed because of problems like this. [https://phabricator.wikimedia.org/T278429][https://phabricator.wikimedia.org/T274940] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.37|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-03-30|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-03-31|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-04-01|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/13|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> 20:39, 29 March 2021 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21267131 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/14|Tech News: 2021-14]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/14|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Editors can collapse part of an article so you have to click on it to see it. When you click a link to a section inside collapsed content it will now expand to show the section. The browser will scroll down to the section. Previously such links didn't work unless you manually expanded the content first. [https://phabricator.wikimedia.org/T276741] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The [[mw:Special:MyLanguage/Citoid|citoid]] [[:w:en:API|API]] will use for example <code>2010-12-XX</code> instead of <code>2010-12</code> for dates with a month but no days. This is because <code>2010-12</code> could be confused with <code>2010-2012</code> instead of <code>December 2010</code>. This is called level 1 instead of level 0 in the [https://www.loc.gov/standards/datetime/ Extended Date/Time Format]. [https://phabricator.wikimedia.org/T132308] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.38|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-04-06|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-04-07|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-04-08|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] [[:wikitech:PAWS|PAWS]] can now connect to the new [[:wikitech:Wiki Replicas|Wiki Replicas]]. Cross-database <code>JOINS</code> will no longer work from 28 April. There is [[:wikitech:News/Wiki Replicas 2020 Redesign#How should I connect to databases in PAWS?|a new way to connect]] to the databases. Until 28 April both ways to connect to the databases will work. If you think this affects you and you need help you can post [[phab:T268498|on Phabricator]] or on [[wikitech:Talk:News/Wiki Replicas 2020 Redesign|Wikitech]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> 19:41, 5 April 2021 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21287348 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/16|Tech News: 2021-16]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/16|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Email to the Wikimedia wikis are handled by groups of Wikimedia editors. These volunteer response teams now use [https://github.com/znuny/Znuny Znuny] instead of [[m:Special:MyLanguage/OTRS|OTRS]]. The functions and interface remain the same. The volunteer administrators will give more details about the next steps soon. [https://phabricator.wikimedia.org/T279303][https://phabricator.wikimedia.org/T275294] * If you use [[Mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|syntax highlighting]], you can see line numbers in the 2010 and 2017 wikitext editors when editing templates. This is to make it easier to see line breaks or talk about specific lines. Line numbers will soon come to all namespaces. [https://phabricator.wikimedia.org/T267911][https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Line_Numbering][https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:WMDE_Technical_Wishes/Line_Numbering] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Because of a technical change there could be problems with gadgets and scripts that have an edit summary area that looks [https://phab.wmfusercontent.org/file/data/llvdqqnb5zpsfzylbqcg/PHID-FILE-25vs4qowibmtysl7cbml/Screen_Shot_2021-04-06_at_2.34.04_PM.png similar to this one]. If they look strange they should use <code>mw.loader.using('mediawiki.action.edit.styles')</code> to go back to how they looked before. [https://phabricator.wikimedia.org/T278898] * The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.1|latest version]] of MediaWiki came to the Wikimedia wikis last week. There was no Tech News issue last week. '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. '''Future changes''' * The user group <code>oversight</code> will be renamed <code>suppress</code>. This is for [[phab:T109327|technical reasons]]. This is the technical name. It doesn't affect what you call the editors with this user right on your wiki. This is planned to happen in two weeks. You can comment [[phab:T112147|in Phabricator]] if you have objections. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/16|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> 16:49, 19 April 2021 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21356080 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/17|Tech News: 2021-17]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/17|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Templates have parameters that can have specific values. It is possible to suggest values for editors with [[mw:Special:MyLanguage/Extension:TemplateData|TemplateData]]. You can soon see them as a drop-down list in the visual editor. This is to help template users find the right values faster. [https://phabricator.wikimedia.org/T273857][https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/WMDE_Technical_Wishes/Suggested_values_for_template_parameters][https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:WMDE_Technical_Wishes/Suggested_values_for_template_parameters] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.3|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-04-27|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-04-28|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-04-29|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/17|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> 21:25, 26 April 2021 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21391118 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/18|Tech News: 2021-18]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/18|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[w:en:Wikipedia:Twinkle|Twinkle]] is a gadget on English Wikipedia. It can help with maintenance and patrolling. It can [[m:Grants:Project/Rapid/SD0001/Twinkle localisation/Report|now be used on other wikis]]. You can get Twinkle on your wiki using the [https://github.com/wikimedia-gadgets/twinkle-starter twinkle-starter] GitHub repository. '''Problems''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Content translation|content translation tool]] did not work for many articles for a little while. This was because of a bug. [https://phabricator.wikimedia.org/T281346] * Some things will not work for about a minute on 5 May. This will happen [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20210505T0600 around 06:00 UTC]. This will affect the content translation tool and notifications among other things. This is because of an upgrade to avoid crashes. [https://phabricator.wikimedia.org/T281212] '''Changes later this week''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] will become a default feature on a number of wikis on 5 May. This is later than planned because of some changes. You can use it without using [[mw:Special:MyLanguage/Page Previews|Page Previews]] if you want to. The earlier plan was to have the preference to use both or none. [https://phabricator.wikimedia.org/T271206][https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:WMDE_Technical_Wishes/ReferencePreviews] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.4|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-05-04|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-05-05|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-05-06|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The [[:w:en:CSS|CSS]] classes <code dir=ltr>.error</code>, <code dir=ltr>.warning</code> and <code dir=ltr>.success</code> do not work for mobile readers if they have not been specifically defined on your wiki. From June they will not work for desktop readers. This can affect gadgets and templates. The classes can be defined in [[MediaWiki:Common.css]] or template styles instead. [https://phabricator.wikimedia.org/T280766] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/18|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> 15:44, 3 মে' 2021 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21418010 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/18|Tech News: 2021-18]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/18|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[w:en:Wikipedia:Twinkle|Twinkle]] is a gadget on English Wikipedia. It can help with maintenance and patrolling. It can [[m:Grants:Project/Rapid/SD0001/Twinkle localisation/Report|now be used on other wikis]]. You can get Twinkle on your wiki using the [https://github.com/wikimedia-gadgets/twinkle-starter twinkle-starter] GitHub repository. '''Problems''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Content translation|content translation tool]] did not work for many articles for a little while. This was because of a bug. [https://phabricator.wikimedia.org/T281346] * Some things will not work for about a minute on 5 May. This will happen [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20210505T0600 around 06:00 UTC]. This will affect the content translation tool and notifications among other things. This is because of an upgrade to avoid crashes. [https://phabricator.wikimedia.org/T281212] '''Changes later this week''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] will become a default feature on a number of wikis on 5 May. This is later than planned because of some changes. You can use it without using [[mw:Special:MyLanguage/Page Previews|Page Previews]] if you want to. The earlier plan was to have the preference to use both or none. [https://phabricator.wikimedia.org/T271206][https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:WMDE_Technical_Wishes/ReferencePreviews] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.4|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-05-04|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-05-05|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-05-06|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The [[:w:en:CSS|CSS]] classes <code dir=ltr>.error</code>, <code dir=ltr>.warning</code> and <code dir=ltr>.success</code> do not work for mobile readers if they have not been specifically defined on your wiki. From June they will not work for desktop readers. This can affect gadgets and templates. The classes can be defined in [[MediaWiki:Common.css]] or template styles instead. [https://phabricator.wikimedia.org/T280766] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/18|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> 12:57, 4 মে' 2021 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21418010 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/19|Tech News: 2021-19]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/19|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.5|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-05-11|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-05-12|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-05-13|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * You can see what participants plan to work on at the online [[mw:Wikimedia Hackathon 2021|Wikimedia hackathon]] 22–23 May. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/19|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> 15:10, 10 মে' 2021 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21428676 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/19|Tech News: 2021-19]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/19|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.5|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-05-11|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-05-12|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-05-13|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * You can see what participants plan to work on at the online [[mw:Wikimedia Hackathon 2021|Wikimedia hackathon]] 22–23 May. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/19|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> 16:26, 10 মে' 2021 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21428676 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/20|Tech News: 2021-20]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/20|Translations]] are available. '''Recent changes''' * There is a new toolbar in [[mw:Talk pages project/Replying|the Reply tool]]. It works in the wikitext source mode. You can enable it in [[Special:Preferences#mw-htmlform-discussion|your preferences]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T276608] [https://www.mediawiki.org/wiki/Talk_pages_project/Replying#13_May_2021] [https://www.mediawiki.org/wiki/Talk_pages_project/New_discussion#13_May_2021] * Wikimedia [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo mailing lists] are being moved to [[:w:en:GNU Mailman|Mailman 3]]. This is a newer version. For the [[:w:en:Character encoding|character encoding]] to work it will change from <code>[[:w:en:UTF-8|UTF-8]]</code> to <code>utf8mb3</code>. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/IEYQ2HS3LZF2P3DAYMNZYQDGHWPVMTPY/][https://phabricator.wikimedia.org/T282621] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] An [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/14|earlier issue]] of Tech News said that the [[mw:Special:MyLanguage/Citoid|citoid]] [[:w:en:API|API]] would handle dates with a month but no days in a new way. This has been reverted for now. There needs to be more discussion of how it affects different wikis first. [https://phabricator.wikimedia.org/T132308] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] <code>MediaWiki:Pageimages-blacklist</code> will be renamed <code>MediaWiki:Pageimages-denylist</code>. The list can be copied to the new name. It will happen on 19 May for some wikis and 20 May for some wikis. Most wikis don't use it. It lists images that should never be used as thumbnails for articles. [https://phabricator.wikimedia.org/T282626] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.6|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-05-18|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-05-19|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-05-20|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/20|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> 13:50, 17 মে' 2021 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21464279 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/21|Tech News: 2021-21]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/21|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The Wikimedia movement has been using [[:m:Special:MyLanguage/IRC|IRC]] on a network called [[:w:en:Freenode|Freenode]]. There have been changes around who is in control of the network. The [[m:Special:MyLanguage/IRC/Group_Contacts|Wikimedia IRC Group Contacts]] have [[m:Special:Diff/21476411|decided]] to move to the new [[:w:en:Libera Chat|Libera Chat]] network instead. This is not a formal decision for the movement to move all channels but most Wikimedia IRC channels will probably leave Freenode. There is a [[:m:IRC/Migrating_to_Libera_Chat|migration guide]] and ongoing Wikimedia [[m:Wikimedia Forum#Freenode (IRC)|discussions about this]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.7|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-05-25|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-05-26|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-05-27|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/21|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> 17:08, 24 মে' 2021 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21477606 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/22|Tech News: 2021-22]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/22|Translations]] are available. '''Problems''' * There was an issue on the Vector skin with the text size of categories and notices under the page title. It was fixed last Monday. [https://phabricator.wikimedia.org/T283206] '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/22|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> 17:06, 31 মে' 2021 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21516076 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/23|Tech News: 2021-23]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/23|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.9|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-06-08|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-06-09|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-06-10|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * The Wikimedia movement uses [[:mw:Special:MyLanguage/Phabricator|Phabricator]] for technical tasks. This is where we collect technical suggestions, bugs and what developers are working on. The company behind Phabricator will stop working on it. This will not change anything for the Wikimedia movement now. It could lead to changes in the future. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/message/YAXOD46INJLAODYYIJUVQWOZFIV54VUI/][https://admin.phacility.com/phame/post/view/11/phacility_is_winding_down_operations/][https://phabricator.wikimedia.org/T283980] * Searching on Wikipedia will find more results in some languages. This is mainly true for when those who search do not use the correct [[:w:en:Diacritic|diacritics]] because they are not seen as necessary in that language. For example searching for <code>Bedusz</code> doesn't find <code>Będusz</code> on German Wikipedia. The character <code>ę</code> isn't used in German so many would write <code>e</code> instead. This will work better in the future in some languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T219550] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The [[:w:en:Cross-site request forgery|CSRF token parameters]] in the [[:mw:Special:MyLanguage/API:Main page|action API]] were changed in 2014. The old parameters from before 2014 will stop working soon. This can affect bots, gadgets and user scripts that still use the old parameters. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/IMP43BNCI32C524O5YCUWMQYP4WVBQ2B/][https://phabricator.wikimedia.org/T280806] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/23|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> 20:03, 7 June 2021 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21551759 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/23|Tech News: 2021-23]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/23|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.9|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-06-08|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-06-09|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-06-10|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * The Wikimedia movement uses [[:mw:Special:MyLanguage/Phabricator|Phabricator]] for technical tasks. This is where we collect technical suggestions, bugs and what developers are working on. The company behind Phabricator will stop working on it. This will not change anything for the Wikimedia movement now. It could lead to changes in the future. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/message/YAXOD46INJLAODYYIJUVQWOZFIV54VUI/][https://admin.phacility.com/phame/post/view/11/phacility_is_winding_down_operations/][https://phabricator.wikimedia.org/T283980] * Searching on Wikipedia will find more results in some languages. This is mainly true for when those who search do not use the correct [[:w:en:Diacritic|diacritics]] because they are not seen as necessary in that language. For example searching for <code>Bedusz</code> doesn't find <code>Będusz</code> on German Wikipedia. The character <code>ę</code> isn't used in German so many would write <code>e</code> instead. This will work better in the future in some languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T219550] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The [[:w:en:Cross-site request forgery|CSRF token parameters]] in the [[:mw:Special:MyLanguage/API:Main page|action API]] were changed in 2014. The old parameters from before 2014 will stop working soon. This can affect bots, gadgets and user scripts that still use the old parameters. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/IMP43BNCI32C524O5YCUWMQYP4WVBQ2B/][https://phabricator.wikimedia.org/T280806] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/23|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> 22:35, 7 June 2021 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21551759 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/24|Tech News: 2021-24]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/24|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Logged-in users on the mobile web can choose to use the [[:mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Advanced mobile contributions|advanced mobile mode]]. They now see categories in a similar way as users on desktop do. This means that some gadgets that have just been for desktop users could work for users of the mobile site too. If your wiki has such gadgets you could decide to turn them on for the mobile site too. Some gadgets probably need to be fixed to look good on mobile. [https://phabricator.wikimedia.org/T284763] * Language links on Wikidata now works for [[:oldwikisource:Main Page|multilingual Wikisource]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T275958] '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. '''Future changes''' * In the future we [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation|can't show the IP]] of unregistered editors to everyone. This is because privacy regulations and norms have changed. There is now a rough draft of how [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation#Updates|showing the IP to those who need to see it]] could work. * German Wikipedia, English Wikivoyage and 29 smaller wikis will be read-only for a few minutes on 22 June. This is planned between 5:00 and 5:30 UTC. [https://phabricator.wikimedia.org/T284530] * All wikis will be read-only for a few minutes in the week of 28 June. More information will be published in Tech News later. It will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T281515][https://phabricator.wikimedia.org/T281209] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/24|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> 20:26, 14 June 2021 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21587625 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/25|Tech News: 2021-25]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/25|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The <code>otrs-member</code> group name is now <code>vrt-permissions</code>. This could affect abuse filters. [https://phabricator.wikimedia.org/T280615] '''Problems''' * You will be able to read but not edit German Wikipedia, English Wikivoyage and 29 smaller wikis for a few minutes on 22 June. This is planned between [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20210623T0500 5:00 and 5:30 UTC]. [https://phabricator.wikimedia.org/T284530] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.11|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-06-22|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-06-23|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-06-24|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/25|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> 15:50, 21 June 2021 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21593987 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/26|Tech News: 2021-26]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/26|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Wikis with the [[mw:Special:MyLanguage/Growth|Growth features]] now can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure Growth features directly on their wiki]]. This uses the new special page <code>Special:EditGrowthConfig</code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T285423] * Wikisources have a new [[m:Special:MyLanguage/Community Tech/OCR Improvements|OCR tool]]. If you don't want to see the "extract text" button on Wikisource you can add <code>.ext-wikisource-ExtractTextWidget { display: none; }</code> to your [[Special:MyPage/common.css|common.css page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T285311] '''Problems''' *You will be able to read but not edit the Wikimedia wikis for a few minutes on 29 June. This is planned at [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20210629T1400 14:00 UTC]. [https://phabricator.wikimedia.org/T281515][https://phabricator.wikimedia.org/T281209] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.12|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-06-29|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-06-30|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-07-01|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * <code>Threshold for stub link formatting</code>, <code>thumbnail size</code> and <code>auto-number headings</code> can be set in preferences. They are expensive to maintain and few editors use them. The developers are planning to remove them. Removing them will make pages load faster. You can [[mw:Special:MyLanguage/User:SKim (WMF)/Performance Dependent User Preferences|read more and give feedback]]. * A toolbar will be added to the [[mw:Talk pages project/Replying|Reply tool]]'s wikitext source mode. This will make it easier to link to pages and to ping other users. [https://phabricator.wikimedia.org/T276609][https://www.mediawiki.org/wiki/Talk_pages_project/Replying#Status_updates] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/26|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> 16:32, 28 June 2021 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21653312 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/27|Tech News: 2021-27]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/27|Translations]] are available. '''Tech News''' * The next issue of Tech News will be sent out on 19 July. '''Recent changes''' * [[:wikidata:Q4063270|AutoWikiBrowser]] is a tool to make repetitive tasks easier. It now uses [[:w:en:JSON|JSON]]. <code>Wikipedia:AutoWikiBrowser/CheckPage</code> has moved to <code>Wikipedia:AutoWikiBrowser/CheckPageJSON</code> and <code>Wikipedia:AutoWikiBrowser/Config</code>. <code>Wikipedia:AutoWikiBrowser/CheckPage/Version</code> has moved to <code>Wikipedia:AutoWikiBrowser/CheckPage/VersionJSON</code>. The tool will eventually be configured on the wiki so that you don't have to wait until the new version to add templates or regular expression fixes. [https://phabricator.wikimedia.org/T241196] '''Problems''' * [[m:Special:MyLanguage/InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] helps saving online sources on some wikis. It adds them to [[:w:en:Wayback Machine|Wayback Machine]] and links to them there. This is so they don't disappear if the page that was linked to is removed. It currently has a problem with linking to the wrong date when it moves pages from <code>archive.is</code> to <code>web.archive.org</code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T283432] '''Changes later this week''' * The tool to [[m:WMDE Technical Wishes/Finding and inserting templates|find, add and remove templates]] will be updated. This is to make it easier to find and use the right templates. It will come to the first wikis on 7 July. It will come to more wikis later this year. [https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Removing_a_template_from_a_page_using_the_VisualEditor][https://phabricator.wikimedia.org/T284553] * There is no new MediaWiki version this week. '''Future changes''' * Some Wikimedia wikis use [[m:Special:MyLanguage/Flagged Revisions|Flagged Revisions]] or pending changes. It hides edits from new and unregistered accounts for readers until they have been patrolled. The auto review action in Flagged Revisions will no longer be logged. All old logs of auto-review will be removed. This is because it creates a lot of logs that are not very useful. [https://phabricator.wikimedia.org/T285608] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/27|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> 17:34, 5 July 2021 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21694636 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/29|Tech News: 2021-29]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/29|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The tool to [[m:WMDE Technical Wishes/Finding and inserting templates|find, add and remove templates]] was updated. This is to make it easier to find and use the right templates. It was supposed to come to the first wikis on 7 July. It was delayed to 12 July instead. It will come to more wikis later this year. [https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Removing_a_template_from_a_page_using_the_VisualEditor][https://phabricator.wikimedia.org/T284553] * [[Special:UnconnectedPages|Special:UnconnectedPages]] lists pages that are not connected to Wikidata. This helps you find pages that can be connected to Wikidata items. Some pages should not be connected to Wikidata. You can use the magic word <code><nowiki>__EXPECTED_UNCONNECTED_PAGE__</nowiki></code> on pages that should not be listed on the special page. [https://phabricator.wikimedia.org/T97577] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.15|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-07-20|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-07-21|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-07-22|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] How media is structured in the [[:w:en:Parsing|parser's]] HTML output will soon change. This can affect bots, gadgets, user scripts and extensions. You can [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/L2UQJRHTFK5YG3IOZEC7JSLH2ZQNZRVU/ read more]. You can test it on [[:testwiki:Main Page|Testwiki]] or [[:test2wiki:Main Page|Testwiki 2]]. * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The parameters for how you obtain [[mw:API:Tokens|tokens]] in the MediaWiki API were changed in 2014. The old way will no longer work from 1 September. Scripts, bots and tools that use the parameters from before the 2014 change need to be updated. You can [[phab:T280806#7215377|read more]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/29|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> 15:32, 19 July 2021 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21755027 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/30|Tech News: 2021-30]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/30|Translations]] are available. '''Recent changes''' * A [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.14|new version]] of MediaWiki came to the Wikimedia wikis the week before last week. This was not in Tech News because there was no newsletter that week. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.16|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-07-27|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-07-28|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-07-29|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * If you use the [[mw:Special:MyLanguage/Skin:MonoBook|Monobook skin]] you can choose to switch off [[:w:en:Responsive web design|responsive design]] on mobile. This will now work for more skins. If <code>{{int:monobook-responsive-label}}</code> is unticked you need to also untick the new [[Special:Preferences#mw-prefsection-rendering|preference]] <code>{{int:prefs-skin-responsive}}</code>. Otherwise it will stop working. Interface admins can automate this process on your wiki. You can [[phab:T285991|read more]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/30|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> 21:11, 26 July 2021 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21771634 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/31|Tech News: 2021-31]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/31|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] If your wiki uses markup like <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><div class="mw-content-ltr"></nowiki></code></bdi> or <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><div class="mw-content-rtl"></nowiki></code></bdi> without the required <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>dir</code></bdi> attribute, then these will no longer work in 2 weeks. There is a short-term fix that can be added to your local wiki's Common.css page, which is explained at [[phab:T287701|T287701]]. From now on, all usages should include the full attributes, for example: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><div class="mw-content-ltr" dir="ltr" lang="en"></nowiki></code></bdi> or <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><div class="mw-content-rtl" dir="rtl" lang="he"></nowiki></code></bdi>. This also applies to some other HTML tags, such as <code>span</code> or <code>code</code>. You can find existing examples on your wiki that need to be updated, using the instructions at [[phab:T287701|T287701]]. * Reminder: Wikimedia has [[m:Special:MyLanguage/IRC/Migrating to Libera Chat|migrated to the Libera Chat IRC network]], from the old Freenode network. Local documentation should be updated. '''Problems''' * Last week, all wikis had slow access or no access for 30 minutes. There was a problem with generating dynamic lists of articles on the Russian Wikinews, due to the bulk import of 200,000+ new articles over 3 days, which led to database problems. The problematic feature has been disabled on that wiki and developers are discussing if it can be fixed properly. [https://phabricator.wikimedia.org/T287380][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incident_documentation/2021-07-26_ruwikinews_DynamicPageList] '''Changes later this week''' * When adding links to a page using [[mw:VisualEditor|VisualEditor]] or the [[mw:Special:MyLanguage/2017 wikitext editor|2017 wikitext editor]], [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Disambiguator|disambiguation pages]] will now only appear at the bottom of search results. This is because users do not often want to link to disambiguation pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T285510] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.17|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-08-03|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-08-04|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-08-05|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * The [[mw:Wikimedia Apps/Team/Android|team of the Wikipedia app for Android]] is working on communication in the app. The developers are working on how to talk to other editors and get notifications. You can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/Communication|read more]]. They are looking for users who want to [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/Communication/UsertestingJuly2021|test the plans]]. Any editor who has an Android phone and is willing to download the app can do this. * The [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Beta Feature]] for {{int:discussiontools-preference-label}} will be updated in the coming weeks. You will be able to [[mw:Talk pages project/Notifications|subscribe to individual sections]] on a talk page at more wikis. You can test this now by adding <code>?dtenable=1</code> to the end of the talk page's URL ([https://meta.wikimedia.org/wiki/Meta_talk:Sandbox?dtenable=1 example]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/31|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> 20:48, 2 August 2021 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21818289 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/32|Tech News: 2021-32]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/32|Translations]] are available. '''Problems''' * You can read but not edit 17 wikis for a few minutes on 10 August. This is planned at [https://zonestamp.toolforge.org/1628571650 05:00 UTC]. This is because of work on the database. [https://phabricator.wikimedia.org/T287449] '''Changes later this week''' * The [[wmania:Special:MyLanguage/2021:Hackathon|Wikimania Hackathon]] will take place remotely on 13 August, starting at 5:00 UTC, for 24 hours. You can participate in many ways. You can still propose projects and sessions. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.18|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-08-10|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-08-11|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-08-12|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The old CSS <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><div class="visualClear"></div></nowiki></code></bdi> will not be supported after 12 August. Instead, templates and pages should use <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><div style="clear:both;"></div></nowiki></code></bdi>. Please help to replace any existing uses on your wiki. There are global-search links available at [[phab:T287962|T287962]]. '''Future changes''' * [[m:Special:MyLanguage/The Wikipedia Library|The Wikipedia Library]] is a place for Wikipedia editors to get access to sources. There is an [[mw:Special:MyLanguage/Extension:TheWikipediaLibrary|extension]] which has a new function to tell users when they can take part in it. It will use notifications. It will start pinging the first users in September. It will ping more users later. [https://phabricator.wikimedia.org/T288070] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] [[w:en:Vue.js|Vue.js]] will be the [[w:en:JavaScript|JavaScript]] framework for MediaWiki in the future. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/SOZREBYR36PUNFZXMIUBVAIOQI4N7PDU/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/32|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> 16:21, 9 August 2021 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21856726 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/33|Tech News: 2021-33]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/33|Translations]] are available. '''Recent changes''' * You can add language links in the sidebar in the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|new Vector skin]] again. You do this by connecting the page to a Wikidata item. The new Vector skin has moved the language links but the new language selector cannot add language links yet. [https://phabricator.wikimedia.org/T287206] '''Problems''' * There was a problem on wikis which use the Translate extension. Translations were not updated or were replaced with the English text. The problems have been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T288700][https://phabricator.wikimedia.org/T288683][https://phabricator.wikimedia.org/T288719] '''Changes later this week''' * A [[mw:Help:Tags|revision tag]] will soon be added to edits that add links to [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Disambiguator|disambiguation pages]]. This is because these links are usually added by accident. The tag will allow editors to easily find the broken links and fix them. If your wiki does not like this feature, it can be [[mw:Help:Tags#Deleting a tag added by the software|hidden]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T287549] *Would you like to help improve the information about tools? Would you like to attend or help organize a small virtual meetup for your community to discuss the list of tools? Please get in touch on the [[m:Toolhub/The Quality Signal Sessions|Toolhub Quality Signal Sessions]] talk page. We are also looking for feedback [[m:Talk:Toolhub/The Quality Signal Sessions#Discussion topic for "Quality Signal Sessions: The Tool Maintainers edition"|from tool maintainers]] on some specific questions. * In the past, edits to any page in your user talk space ignored your [[mw:Special:MyLanguage/Help:Notifications#mute|mute list]], e.g. sub-pages. Starting this week, this is only true for edits to your talk page. [https://phabricator.wikimedia.org/T288112] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.19|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-08-17|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-08-18|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-08-19|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/33|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> 19:28, 16 August 2021 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21889213 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/34|Tech News: 2021-34]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/34|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Score|Score]] extension (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><score></nowiki></code></bdi> notation) has been re-enabled on public wikis and upgraded to a newer version. Some musical score functionality may no longer work because the extension is only enabled in "safe mode". The security issue has been fixed and an [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Score/2021 security advisory|advisory published]]. '''Problems''' * You will be able to read but not edit [[phab:T289130|some wikis]] for a few minutes on {{#time:j xg|2021-08-25|en}}. This will happen around [https://zonestamp.toolforge.org/1629871217 06:00 UTC]. This is for database maintenance. During this time, operations on the CentralAuth will also not be possible. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.20|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-08-24|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-08-25|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-08-26|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/34|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> 21:59, 23 August 2021 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21923254 --> == Read-only reminder == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="MassMessage"/> A maintenance operation will be performed on [https://zonestamp.toolforge.org/1629871231 {{#time: l F d H:i e|2021-08-25T06:00|en}}]. It should only last for a few minutes. This will affect your wiki as well as 11 other wikis. During this time, publishing edits will not be possible. Also during this time, operations on the CentralAuth will not be possible (GlobalRenames, changing/confirming e-mail addresses, logging into new wikis, password changes). For more details about the operation and on all impacted services, please check [[phab:T289130|on Phabricator]]. A banner will be displayed 30 minutes before the operation. Please help your community to be aware of this maintenance operation. {{Int:Feedback-thanks-title}}<section end="MassMessage"/> </div> 20:35, 24 August 2021 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21927201 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/35|Tech News: 2021-35]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/35|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Some musical score syntax no longer works and may needed to be updated, you can check [[:Category:{{MediaWiki:score-error-category}}]] on your wiki for a list of pages with errors. '''Problems''' * Musical scores were unable to render lyrics in some languages because of missing fonts. This has been fixed now. If your language would prefer a different font, please file a request in Phabricator. [https://phabricator.wikimedia.org/T289554] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The parameters for how you obtain [[mw:API:Tokens|tokens]] in the MediaWiki API were changed in 2014. The old way will no longer work from 1 September. Scripts, bots and tools that use the parameters from before the 2014 change need to be updated. You can [[phab:T280806#7215377|read more]] about this. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.21|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-08-31|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-09-01|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-09-02|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * You will be able to read but not edit [[phab:T289660|Commons]] for a few minutes on {{#time:j xg|2021-09-06|en}}. This will happen around [https://zonestamp.toolforge.org/1630818058 05:00 UTC]. This is for database maintenance. * All wikis will be read-only for a few minutes in the week of 13 September. More information will be published in Tech News later. It will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T287539] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/35|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> 16:02, 30 August 2021 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21954810 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/36|Tech News: 2021-36]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/36|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The wikis that have [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature_summary|Growth features]] deployed have been part of A/B testing since deployment, in which some newcomers did not receive the new features. Now, all of the newcomers on 21 of the smallest of those wikis will be receiving the features. [https://phabricator.wikimedia.org/T289786] '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] In 2017, the provided jQuery library was upgraded from version 1 to 3, with a compatibility layer. The migration will soon finish, to make the site load faster for everyone. If you maintain a gadget or user script, check if you have any JQMIGRATE errors and fix them, or they will break. [https://phabricator.wikimedia.org/T280944][https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/6Z2BVLOBBEC2QP4VV4KOOVQVE52P3HOP/] * Last year, the Portuguese Wikipedia community embarked on an experiment to make log-in compulsory for editing.&nbsp; The [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Impact report for Login Required Experiment on Portuguese Wikipedia|impact report of this trial]] is ready. Moving forward, the Anti-Harassment Tools team is looking for projects that are willing to experiment with restricting IP editing on their wiki for a short-term experiment. [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Login Required Experiment|Learn more]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/36|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> 15:20, 6 September 2021 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=21981010 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/37|Tech News: 2021-37]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/37|Translations]] are available. '''Recent changes''' * 45 new Wikipedias now have access to the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary|Growth features]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T289680] * [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Deployment table|A majority of Wikipedias]] now have access to the Growth features. The Growth team [[mw:Special:MyLanguage/Growth/FAQ|has published an FAQ page]] about the features. This translatable FAQ covers the description of the features, how to use them, how to change the configuration, and more. '''Problems''' * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on 14 September. This is planned at [https://zonestamp.toolforge.org/1631628002 14:00 UTC]. [https://phabricator.wikimedia.org/T287539] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.23|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-09-14|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-09-15|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-09-16|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]). * Starting this week, Wikipedia in Italian will receive weekly software updates on Wednesdays. It used to receive the updates on Thursdays. Due to this change, bugs will be noticed and fixed sooner. [https://phabricator.wikimedia.org/T286664] * You can add language links in the sidebar in [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|the new Vector skin]] again. You do this by connecting the page to a Wikidata item. The new Vector skin has moved the language links but the new language selector cannot add language links yet. [https://phabricator.wikimedia.org/T287206] * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:SyntaxHighlight|syntax highlight]] tool marks up code with different colours. It now can highlight 23 new code languages. Additionally, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>golang</code></bdi> can now be used as an alias for the [[d:Q37227|Go programming language]], and a special <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>output</code></bdi> mode has been added to show a program's output. [https://phabricator.wikimedia.org/T280117][https://gerrit.wikimedia.org/r/c/mediawiki/extensions/SyntaxHighlight_GeSHi/+/715277/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/37|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> 15:36, 13 September 2021 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22009517 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/38|Tech News: 2021-38]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/38|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Growth features are now deployed to almost all Wikipedias. [[phab:T290582|For the majority of small Wikipedias]], the features are only available for experienced users, to [[mw:Special:MyLanguage/Growth/FAQ#enable|test the features]] and [[mw:Special:MyLanguage/Growth/FAQ#config|configure them]]. Features will be available for newcomers starting on 20 September 2021. * MediaWiki had a feature that would highlight local links to short articles in a different style. Each user could pick the size at which "stubs" would be highlighted. This feature was very bad for performance, and following a consultation, has been removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T284917] * A technical change was made to the MonoBook skin to allow for easier maintenance and upkeep. This has resulted in some minor changes to HTML that make MonoBook's HTML consistent with other skins. Efforts have been made to minimize the impact on editors, but please ping [[m:User:Jon (WMF)|Jon (WMF)]] on wiki or in [[phab:T290888|phabricator]] if any problems are reported. '''Problems''' * There was a problem with search last week. Many search requests did not work for 2 hours because of an accidental restart of the search servers. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incident_documentation/2021-09-13_cirrussearch_restart] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.1|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-09-21|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-09-22|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-09-23|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The [[s:Special:ApiHelp/query+proofreadinfo|meta=proofreadpage API]] has changed. The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>piprop</nowiki></code></bdi> parameter has been renamed to <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>prpiprop</nowiki></code></bdi>. API users should update their code to avoid unrecognized parameter warnings. Pywikibot users should upgrade to 6.6.0. [https://phabricator.wikimedia.org/T290585] '''Future changes''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Replying|Reply tool]] will be deployed to the remaining wikis in the coming weeks. It is currently part of "{{int:discussiontools-preference-label}}" in [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Beta features]] at most wikis. You will be able to turn it off in [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion|Editing Preferences]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T262331] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The [[mw:MediaWiki_1.37/Deprecation_of_legacy_API_token_parameters|previously announced]] change to how you obtain tokens from the API has been delayed to September 21 because of an incompatibility with Pywikibot. Bot operators using Pywikibot can follow [[phab:T291202|T291202]] for progress on a fix, and should plan to upgrade to 6.6.1 when it is released. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/38|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> 18:33, 20 September 2021 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22043415 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/39|Tech News: 2021-39]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2021-W39"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/39|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[w:en:IOS|iOS 15]] has a new function called [https://support.apple.com/en-us/HT212614 Private Relay] (Apple website). This can hide the user's IP when they use [[w:en:Safari (software)|Safari]] browser. This is like using a [[w:en:Virtual private network|VPN]] in that we see another IP address instead. It is opt-in and only for those who pay extra for [[w:en:ICloud|iCloud]]. It will come to Safari users on [[:w:en:OSX|OSX]] later. There is a [[phab:T289795|technical discussion]] about what this means for the Wikimedia wikis. '''Problems''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Some gadgets and user-scripts add items to the [[m:Customization:Explaining_skins#Portlets|portlets]] (article tools) part of the skin. A recent change to the HTML may have made those links a different font-size. This can be fixed by adding the CSS class <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>.vector-menu-dropdown-noicon</code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T291438] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.2|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-09-28|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-09-29|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-09-30|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). * The [[mw:Special:MyLanguage/Onboarding_new_Wikipedians#New_experience|GettingStarted extension]] was built in 2013, and provides an onboarding process for new account holders in a few versions of Wikipedia. However, the recently developed [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature_summary|Growth features]] provide a better onboarding experience. Since the vast majority of Wikipedias now have access to the Growth features, GettingStarted will be deactivated starting on 4 October. [https://phabricator.wikimedia.org/T235752] * A small number of users will not be able to connect to the Wikimedia wikis after 30 September. This is because an old [[:w:en:root certificate|root certificate]] will no longer work. They will also have problems with many other websites. Users who have updated their software in the last five years are unlikely to have problems. Users in Europe, Africa and Asia are less likely to have immediate problems even if their software is too old. You can [[m:Special:MyLanguage/HTTPS/2021 Let's Encrypt root expiry|read more]]. * You can [[mw:Special:MyLanguage/Help:Notifications|receive notifications]] when someone leaves a comment on user talk page or mentions you in a talk page comment. Clicking the notification link will now bring you to the comment and highlight it. Previously, doing so brought you to the top of the section that contained the comment. You can find [[phab:T282029|more information in T282029.]] '''Future changes''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Replying|Reply tool]] will be deployed to the remaining wikis in the coming weeks. It is currently part of "{{int:discussiontools-preference-label}}" in [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Beta features]] at most wikis. You will be able to turn it off in [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion|Editing Preferences]]. [[phab:T288485|See the list of wikis.]] [https://phabricator.wikimedia.org/T262331] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/39|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2021-W39"/> </div> 22:24, 27 September 2021 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22077885 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/40|Tech News: 2021-40]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/40|Translations]] are available. '''Recent changes''' * A more efficient way of sending changes from Wikidata to Wikimedia wikis that show them has been enabled for the following 10 wikis: mediawiki.org, the Italian, Catalan, Hebrew and Vietnamese Wikipedias, French Wikisource, and English Wikivoygage, Wikibooks, Wiktionary and Wikinews. If you notice anything strange about how changes from Wikidata appear in recent changes or your watchlist on those wikis you can [[phab:T48643|let the developers know]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.3|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-10-05|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-10-06|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-10-07|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Some gadgets and bots that use the API to read the AbuseFilter log might break. The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>hidden</code></bdi> property will no longer say an entry is <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>implicit</code></bdi> for unsuppressed log entries about suppressed edits. If your bot needs to know this, do a separate revision query. Additionally, the property will have the value <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>false</code></bdi> for visible entries; previously, it wasn't included in the response. [https://phabricator.wikimedia.org/T291718] * A more efficient way of sending changes from Wikidata to Wikimedia wikis that show them will be enabled for ''all production wikis''. If you notice anything strange about how changes from Wikidata appear in recent changes or your watchlist you can [[phab:T48643|let the developers know]]. '''Future changes''' * You can soon get cross-wiki notifications in the [[mw:Wikimedia Apps/Team/iOS|iOS Wikipedia app]]. You can also get notifications as push notifications. More notification updates will follow in later versions. [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia_Apps/Team/iOS/Notifications#September_2021_update] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The JavaScript variables <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>wgExtraSignatureNamespaces</code></bdi>, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>wgLegalTitleChars</code></bdi>, and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>wgIllegalFileChars</code></bdi> will soon be removed from <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Interface/JavaScript#mw.config|mw.config]]</code></bdi>. These are not part of the "stable" variables available for use in wiki JavaScript. [https://phabricator.wikimedia.org/T292011] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The JavaScript variables <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>wgCookiePrefix</code></bdi>, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>wgCookieDomain</code></bdi>, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>wgCookiePath</code></bdi>, and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>wgCookieExpiration</code></bdi> will soon be removed from mw.config. Scripts should instead use <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mw.cookie</code></bdi> from the "<bdi lang="zxx" dir="ltr">[[mw:ResourceLoader/Core_modules#mediawiki.cookie|mediawiki.cookie]]</bdi>" module. [https://phabricator.wikimedia.org/T291760] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/40|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> 16:33, 4 October 2021 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22101208 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/41|Tech News: 2021-41]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2021-W41"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/41|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.4|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-10-12|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-10-13|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-10-14|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). * The [[mw:Manual:Table_of_contents#Auto-numbering|"auto-number headings" preference]] is being removed. You can read [[phab:T284921]] for the reasons and discussion. This change was [[m:Tech/News/2021/26|previously]] announced. [[mw:Snippets/Auto-number_headings|A JavaScript snippet]] is available which can be used to create a Gadget on wikis that still want to support auto-numbering. '''Meetings''' * You can join a meeting about the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|Desktop Improvements]]. A demonstration version of the [[mw:Reading/Web/Desktop Improvements/Features/Sticky Header|newest feature]] will be shown. The event will take place on Tuesday, 12 October at 16:00 UTC. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates/Talk to Web/12-10-2021|See how to join]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/41|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2021-W41"/> </div> 15:31, 11 October 2021 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22152137 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/42|Tech News: 2021-42]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2021-W42"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/42|Translations]] are available. '''Recent changes''' *[[m:Toolhub|Toolhub]] is a catalogue to make it easier to find software tools that can be used for working on the Wikimedia projects. You can [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/LF4SSR4QRCKV6NPRFGUAQWUFQISVIPTS/ read more]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.5|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-10-19|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-10-20|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-10-21|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * The developers of the [[mw:Wikimedia Apps/Team/Android|Wikipedia Android app]] are working on [[mw:Wikimedia Apps/Team/Android/Communication|communication in the app]]. You can now answer questions in [[mw:Wikimedia Apps/Team/Android/Communication/UsertestingOctober2021|survey]] to help the development. * 3–5% of editors may be blocked in the next few months. This is because of a new service in Safari, which is similar to a [[w:en:Proxy server|proxy]] or a [[w:en:VPN|VPN]]. It is called iCloud Private Relay. There is a [[m:Special:MyLanguage/Apple iCloud Private Relay|discussion about this]] on Meta. The goal is to learn what iCloud Private Relay could mean for the communities. * [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]] is a new [[w:en:API|API]] for those who use a lot of information from the Wikimedia projects on other sites. It is a way to get big commercial users to pay for the data. There will soon be a copy of the Wikimedia Enterprise dataset. You can [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-ambassadors@lists.wikimedia.org/message/B2AX6PWH5MBKB4L63NFZY3ADBQG7MSBA/ read more]. You can also ask the team questions [https://wikimedia.zoom.us/j/88994018553 on Zoom] on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?hour=15&min=00&sec=0&day=22&month=10&year=2021 22 October 15:00 UTC]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/42|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2021-W42"/> </div> 20:54, 18 October 2021 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22176877 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/43|Tech News: 2021-43]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2021-W43"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/43|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[m:Special:MyLanguage/Coolest_Tool_Award|Coolest Tool Award 2021]] is looking for nominations. You can recommend tools until 27 October. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.6|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-10-26|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-10-27|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-10-28|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' *[[m:Special:MyLanguage/Help:Diff|Diff pages]] will have an improved copy and pasting experience. [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2021/Copy paste diffs|The changes]] will allow the text in the diff for before and after to be treated as separate columns and will remove any unwanted syntax. [https://phabricator.wikimedia.org/T192526] * The version of the [[w:en:Liberation fonts|Liberation fonts]] used in SVG files will be upgraded. Only new thumbnails will be affected. Liberation Sans Narrow will not change. [https://phabricator.wikimedia.org/T253600] '''Meetings''' * You can join a meeting about the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey|Community Wishlist Survey]]. News about the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2021/Warn when linking to disambiguation pages|disambiguation]] and the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2021/Real Time Preview for Wikitext|real-time preview]] wishes will be shown. The event will take place on Wednesday, 27 October at 14:30 UTC. [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey/Updates/Talk to Us|See how to join]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/43|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2021-W43"/> </div> 20:08, 25 October 2021 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22232718 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/44|Tech News: 2021-44]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2021-W44"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/44|Translations]] are available. '''Recent changes''' * There is a limit on the amount of emails a user can send each day. This limit is now global instead of per-wiki. This change is to prevent abuse. [https://phabricator.wikimedia.org/T293866] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.7|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-11-02|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-11-03|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-11-04|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/44|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2021-W44"/> </div> 20:28, 1 November 2021 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22269406 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/45|Tech News: 2021-45]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2021-W45"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/45|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Mobile IP editors are now able to receive warning notices indicating they have a talk page message on the mobile website (similar to the orange banners available on desktop). These notices will be displayed on every page outside of the main namespace and every time the user attempts to edit. The notice on desktop now has a slightly different colour. [https://phabricator.wikimedia.org/T284642][https://phabricator.wikimedia.org/T278105] '''Changes later this week''' * [[phab:T294321|Wikidata will be read-only]] for a few minutes on 11 November. This will happen around [https://zonestamp.toolforge.org/1636610400 06:00 UTC]. This is for database maintenance. [https://phabricator.wikimedia.org/T294321] * There is no new MediaWiki version this week. '''Future changes''' * In the future, unregistered editors will be given an identity that is not their [[:w:en:IP address|IP address]]. This is for legal reasons. A new user right will let editors who need to know the IPs of unregistered accounts to fight vandalism, spam, and harassment, see the IP. You can read the [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation#IP Masking Implementation Approaches (FAQ)|suggestions for how that identity could work]] and [[m:Talk:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation|discuss on the talk page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/45|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2021-W45"/> </div> 20:37, 8 November 2021 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22311003 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/46|Tech News: 2021-46]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2021-W46"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/46|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Most [[c:Special:MyLanguage/Commons:Maximum_file_size#MAXTHUMB|large file uploads]] errors that had messages like "<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>stashfailed</code></bdi>" or "<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>DBQueryError</code></bdi>" have now been fixed. An [[wikitech:Incident documentation/2021-11-04 large file upload timeouts|incident report]] is available. '''Problems''' * Sometimes, edits made on iOS using the visual editor save groups of numbers as telephone number links, because of a feature in the operating system. This problem is under investigation. [https://phabricator.wikimedia.org/T116525] * There was a problem with search last week. Many search requests did not work for 2 hours because of a configuration error. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incident_documentation/2021-11-10_cirrussearch_commonsfile_outage] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.9|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-11-16|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-11-17|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-11-18|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/46|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2021-W46"/> </div> 22:07, 15 November 2021 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22338097 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/47|Tech News: 2021-47]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2021-W47"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/47|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. *The template dialog in VisualEditor and in the [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|new wikitext mode]] Beta feature will be [[m:WMDE Technical Wishes/VisualEditor template dialog improvements|heavily improved]] on [[phab:T286992|a few wikis]]. Your [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/VisualEditor template dialog improvements|feedback is welcome]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/47|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2021-W47"/> </div> 20:03, 22 November 2021 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22366010 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/48|Tech News: 2021-48]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2021-W48"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/48|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.11|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-11-30|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-12-01|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-12-02|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/48|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2021-W48"/> </div> 21:15, 29 November 2021 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22375666 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/49|Tech News: 2021-49]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2021-W49"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/49|Translations]] are available. '''Problems''' * MediaWiki 1.38-wmf.11 was scheduled to be deployed on some wikis last week. The deployment was delayed because of unexpected problems. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.12|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-12-07|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-12-08|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-12-09|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). * At all Wikipedias, a Mentor Dashboard is now available at <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>Special:MentorDashboard</nowiki></code></bdi>. It allows registered mentors, who take care of newcomers' first steps, to monitor their assigned newcomers' activity. It is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary|Growth features]]. You can learn more about [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Communities/How_to_configure_the_mentors%27_list|activating the mentor list]] on your wiki and about [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Mentor dashboard|the mentor dashboard project]]. * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The predecessor to the current [[mw:API|MediaWiki Action API]] (which was created in 2008), <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=ajax</nowiki></code></bdi>, will be removed this week. Any scripts or bots using it will need to switch to the corresponding API module. [https://phabricator.wikimedia.org/T42786] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] An old ResourceLoader module, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>jquery.jStorage</nowiki></code></bdi>, which was deprecated in 2016, will be removed this week. Any scripts or bots using it will need to switch to <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mediawiki.storage</nowiki></code></bdi> instead. [https://phabricator.wikimedia.org/T143034] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/49|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2021-W49"/> </div> 21:59, 6 December 2021 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22413926 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/50|Tech News: 2021-50]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2021-W50"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/50|Translations]] are available. '''Recent changes''' * There are now default [[m:Special:MyLanguage/Help:Namespace#Other_namespace_aliases|short aliases]] for the "Project:" namespace on most wikis. E.g. On Wikibooks wikis, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>[[WB:]]</nowiki></code></bdi> will go to the local language default for the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>[[Project:]]</nowiki></code></bdi> namespace. This change is intended to help the smaller communities have easy access to this feature. Additional local aliases can still be requested via [[m:Special:MyLanguage/Requesting wiki configuration changes|the usual process]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T293839] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.13|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-12-14|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-12-15|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-12-16|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/50|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2021-W50"/> </div> 22:28, 13 December 2021 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22441074 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/51|Tech News: 2021-51]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2021-W51"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/51|Translations]] are available. '''Tech News''' * Because of the [[w:en:Christmas and holiday season|holidays]] the next issue of Tech News will be sent out on 10 January 2022. '''Recent changes''' * Queries made by the DynamicPageList extension (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><DynamicPageList></nowiki></code></bdi>) are now only allowed to run for 10 seconds and error if they take longer. This is in response to multiple outages where long-running queries caused an outage on all wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T287380#7575719] '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week or next week. '''Future changes''' * The developers of the Wikipedia iOS app are looking for testers who edit in multiple languages. You can [[mw:Wikimedia Apps/Team/iOS/202112 testing|read more and let them know if you are interested]]. * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The Wikimedia [[wikitech:Portal:Cloud VPS|Cloud VPS]] hosts technical projects for the Wikimedia movement. Developers need to [[wikitech:News/Cloud VPS 2021 Purge|claim projects]] they use. This is because old and unused projects are removed once a year. Unclaimed projects can be shut down from February. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/2B7KYL5VLQNHGQQHMYLW7KTUKXKAYY3T/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/51|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2021-W51"/> </div> 22:06, 20 December 2021 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22465395 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/02|Tech News: 2022-02]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W02"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/02|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] A <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>oauth_consumer</code></bdi> variable has been added to the [[mw:Special:MyLanguage/AbuseFilter|AbuseFilter]] to enable identifying changes made by specific tools. [https://phabricator.wikimedia.org/T298281] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Gadgets are [[mw:Special:MyLanguage/ResourceLoader/Migration_guide_(users)#Package_Gadgets|now able to directly include JSON pages]]. This means some gadgets can now be configured by administrators without needing the interface administrator permission, such as with the Geonotice gadget. [https://phabricator.wikimedia.org/T198758] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Gadgets [[mw:Extension:Gadgets#Options|can now specify page actions]] on which they are available. For example, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>|actions=edit,history</code></bdi> will load a gadget only while editing and on history pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T63007] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Gadgets can now be loaded on demand with the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>withgadget</code></bdi> URL parameter. This can be used to replace [[mw:Special:MyLanguage/Snippets/Load JS and CSS by URL|an earlier snippet]] that typically looks like <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>withJS</code></bdi> or <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>withCSS</code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T29766] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] At wikis where [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Communities/How to configure the mentors' list|the Mentorship system is configured]], you can now use the Action API to get a list of a [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Mentor_dashboard|mentor's]] mentees. [https://phabricator.wikimedia.org/T291966] * The heading on the main page can now be configured using <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Mainpage-title-loggedin]]</span> for logged-in users and <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Mainpage-title]]</span> for logged-out users. Any CSS that was previously used to hide the heading should be removed. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Small_wiki_toolkits/Starter_kit/Main_page_customization#hide-heading] [https://phabricator.wikimedia.org/T298715] * Four special pages (and their API counterparts) now have a maximum database query execution time of 30 seconds. These special pages are: RecentChanges, Watchlist, Contributions, and Log. This change will help with site performance and stability. You can read [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/IPJNO75HYAQWIGTHI5LJHTDVLVOC4LJP/ more details about this change] including some possible solutions if this affects your workflows. [https://phabricator.wikimedia.org/T297708] * The [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Features/Sticky Header|sticky header]] has been deployed for 50% of logged-in users on [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Frequently asked questions#pilot-wikis|more than 10 wikis]]. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|Desktop Improvements]]. See [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Participate|how to take part in the project]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.17|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-01-11|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-01-12|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-01-13|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). '''Events''' * [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2022|Community Wishlist Survey 2022]] begins. All contributors to the Wikimedia projects can propose for tools and platform improvements. The proposal phase takes place from {{#time:j xg|2022-01-10|en}} 18:00 UTC to {{#time:j xg|2022-01-23|en}} 18:00 UTC. [[m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist_Survey/FAQ|Learn more]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/02|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W02"/> </div> 01:24, 11 January 2022 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22562156 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/03|Tech News: 2022-03]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W03"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/03|Translations]] are available. '''Recent changes''' * When using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:WikiEditor|WikiEditor]] (also known as the 2010 wikitext editor), people will now see a warning if they link to disambiguation pages. If you click "{{int:Disambiguator-review-link}}" in the warning, it will ask you to correct the link to a more specific term. You can [[m:Community Wishlist Survey 2021/Warn when linking to disambiguation pages#Jan 12, 2021: Turning on the changes for all Wikis|read more information]] about this completed 2021 Community Wishlist item. * You can [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#subscribe|automatically subscribe to all of the talk page discussions]] that you start or comment in using [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary|DiscussionTools]]. You will receive [[mw:Special:MyLanguage/Notifications|notifications]] when another editor replies. This is available at most wikis. Go to your [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion|Preferences]] and turn on "{{int:discussiontools-preference-autotopicsub}}". [https://phabricator.wikimedia.org/T263819] * When asked to create a new page or talk page section, input fields can be [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Creating_pages_with_preloaded_text|"preloaded" with some text]]. This feature is now limited to wikitext pages. This is so users can't be tricked into making malicious edits. There is a discussion about [[phab:T297725|if this feature should be re-enabled]] for some content types. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.18|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-01-18|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-01-19|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-01-20|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). '''Events''' * [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2022|Community Wishlist Survey 2022]] continues. All contributors to the Wikimedia projects can propose for tools and platform improvements. The proposal phase takes place from {{#time:j xg|2022-01-10|en}} 18:00 UTC to {{#time:j xg|2022-01-23|en}} 18:00 UTC. [[m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist_Survey/FAQ|Learn more]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/03|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W03"/> </div> 19:55, 17 January 2022 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22620285 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/04|Tech News: 2022-04]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W04"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/04|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.19|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-01-25|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-01-26|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-01-27|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). * The following languages can now be used with [[mw:Special:MyLanguage/Extension:SyntaxHighlight|syntax highlighting]]: BDD, Elpi, LilyPond, Maxima, Rita, Savi, Sed, Sophia, Spice, .SRCINFO. * You can now access your watchlist from outside of the user menu in the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|new Vector skin]]. The watchlist link appears next to the notification icons if you are at the top of the page. [https://phabricator.wikimedia.org/T289619] '''Events''' * You can see the results of the [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|Coolest Tool Award 2021]] and learn more about 14 tools which were selected this year. * You can [[m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist_Survey/Help_us|translate, promote]], or comment on [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2022/Proposals|the proposals]] in the Community Wishlist Survey. Voting will begin on {{#time:j xg|2022-01-28|en}}. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/04|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W04"/> </div> 21:38, 24 January 2022 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22644148 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/05|Tech News: 2022-05]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W05"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/05|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] If a gadget should support the new <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>?withgadget</code></bdi> URL parameter that was [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/02|announced]] 3 weeks ago, then it must now also specify <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>supportsUrlLoad</code></bdi> in the gadget definition ([[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets#supportsUrlLoad|documentation]]). [https://phabricator.wikimedia.org/T29766] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.20|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-02-01|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-02-02|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-02-03|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * A change that was [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/16|announced]] last year was delayed. It is now ready to move ahead: ** The user group <code>oversight</code> will be renamed <code>suppress</code>. This is for [[phab:T109327|technical reasons]]. This is the technical name. It doesn't affect what you call the editors with this user right on your wiki. This is planned to happen in three weeks. You can comment [[phab:T112147|in Phabricator]] if you have objections. As usual, these labels can be translated on translatewiki ([[phab:T112147|direct links are available]]) or by administrators on your wiki. '''Events''' * You can vote on proposals in the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2022|Community Wishlist Survey]] between 28 January and 11 February. The survey decides what the [[m:Special:MyLanguage/Community Tech|Community Tech team]] will work on. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/05|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W05"/> </div> 17:42, 31 January 2022 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22721804 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/06|Tech News: 2022-06]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W06"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/06|Translations]] are available. '''Recent changes''' * English Wikipedia recently set up a gadget for dark mode. You can enable it there, or request help from an [[m:Special:MyLanguage/Interface administrators|interface administrator]] to set it up on your wiki ([[w:en:Wikipedia:Dark mode (gadget)|instructions and screenshot]]). * Category counts are sometimes wrong. They will now be completely recounted at the beginning of every month. [https://phabricator.wikimedia.org/T299823] '''Problems''' * A code-change last week to fix a bug with [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Live preview|Live Preview]] may have caused problems with some local gadgets and user-scripts. Any code with skin-specific behaviour for <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>vector</code></bdi> should be updated to also check for <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>vector-2022</code></bdi>. [[phab:T300987|A code-snippet, global search, and example are available]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.21|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-02-08|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-02-09|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-02-10|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/06|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W06"/> </div> 21:16, 7 February 2022 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22765948 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/07|Tech News: 2022-07]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W07"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/07|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Purge|Purging]] a category page with fewer than 5,000 members will now recount it completely. This will allow editors to fix incorrect counts when it is wrong. [https://phabricator.wikimedia.org/T85696] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.22|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-02-15|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-02-16|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-02-17|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] In the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilter]] extension, the <code dir=ltr>rmspecials()</code> function has been updated so that it does not remove the "space" character. Wikis are advised to wrap all the uses of <code dir=ltr>rmspecials()</code> with <code dir=ltr>rmwhitespace()</code> wherever necessary to keep filters' behavior unchanged. You can use the search function on [[Special:AbuseFilter]] to locate its usage. [https://phabricator.wikimedia.org/T263024] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/07|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W07"/> </div> 19:19, 14 February 2022 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22821788 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/08|Tech News: 2022-08]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W08"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/08|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[Special:Nuke|Special:Nuke]] will now provide the standard deletion reasons (editable at <bdi lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Deletereason-dropdown]]</bdi>) to use when mass-deleting pages. This was [[m:Community Wishlist Survey 2022/Admins and patrollers/Mass-delete to offer drop-down of standard reasons, or templated reasons.|a request in the 2022 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T25020] * At Wikipedias, all new accounts now get the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature_summary|Growth features]] by default when creating an account. Communities are encouraged to [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Account_creation|update their help resources]]. Previously, only 80% of new accounts would get the Growth features. A few Wikipedias remain unaffected by this change. [https://phabricator.wikimedia.org/T301820] * You can now prevent specific images that are used in a page from appearing in other locations, such as within PagePreviews or Search results. This is done with the markup <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>class=notpageimage</nowiki></code></bdi>. For example, <code><nowiki>[[File:Example.png|class=notpageimage]]</nowiki></code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T301588] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] There has been a change to the HTML of Special:Contributions, Special:MergeHistory, and History pages, to support the grouping of changes by date in [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Minerva_Neue|the mobile skin]]. While unlikely, this may affect gadgets and user scripts. A [[phab:T298638|list of all the HTML changes]] is on Phabricator. '''Events''' * [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2022/Results|Community Wishlist Survey results]] have been published. The [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey/Updates/2022 results#leaderboard|ranking of prioritized proposals]] is also available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.23|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-02-22|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-02-23|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-02-24|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * The software to play videos and audio files on pages will change soon on all wikis. The old player will be removed. Some audio players will become wider after this change. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:TimedMediaHandler/VideoJS_Player|The new player]] has been a beta feature for over four years. [https://phabricator.wikimedia.org/T100106][https://phabricator.wikimedia.org/T248418] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Toolforge's underlying operating system is being updated. If you maintain any tools there, there are two options for migrating your tools into the new system. There are [[wikitech:News/Toolforge Stretch deprecation|details, deadlines, and instructions]] on Wikitech. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/cloud-announce@lists.wikimedia.org/thread/EPJFISC52T7OOEFH5YYMZNL57O4VGSPR/] * Administrators will soon have [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2021/(Un)delete associated talk page|the option to delete/undelete]] the associated "talk" page when they are deleting a given page. An API endpoint with this option will also be available. This was [[m:Community Wishlist Survey 2021/Admins and patrollers/(Un)delete associated talk page|a request from the 2021 Wishlist Survey]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/08|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W08"/> </div> 19:12, 21 February 2022 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22847768 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/09|Tech News: 2022-09]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W09"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/09|Translations]] are available. '''Recent changes''' * When searching for edits by [[mw:Special:MyLanguage/Help:Tags|change tags]], e.g. in page history or user contributions, there is now a dropdown list of possible tags. This was [[m:Community Wishlist Survey 2022/Miscellaneous/Improve plain-text change tag selector|a request in the 2022 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T27909] * Mentors using the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Mentor_dashboard|Growth Mentor dashboard]] will now see newcomers assigned to them who have made at least one edit, up to 200 edits. Previously, all newcomers assigned to the mentor were visible on the dashboard, even ones without any edit or ones who made hundred of edits. Mentors can still change these values using the filters on their dashboard. Also, the last choice of filters will now be saved. [https://phabricator.wikimedia.org/T301268][https://phabricator.wikimedia.org/T294460] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] The user group <code>oversight</code> was renamed <code>suppress</code>. This is for [[phab:T109327|technical reasons]]. You may need to update any local references to the old name, e.g. gadgets, links to Special:Listusers, or uses of [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic_words|NUMBERINGROUP]]. '''Problems''' * The recent change to the HTML of [[mw:Special:MyLanguage/Help:Tracking changes|tracking changes]] pages caused some problems for screenreaders. This is being fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T298638] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.24|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-03-01|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-03-02|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-03-03|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * Working with templates will become easier. [[m:WMDE_Technical_Wishes/Templates|Several improvements]] are planned for March 9 on most wikis and on March 16 on English Wikipedia. The improvements include: Bracket matching, syntax highlighting colors, finding and inserting templates, and related visual editor features. * If you are a template developer or an interface administrator, and you are intentionally overriding or using the default CSS styles of user feedback boxes (the classes: <code dir=ltr>successbox, messagebox, errorbox, warningbox</code>), please note that these classes and associated CSS will soon be removed from MediaWiki core. This is to prevent problems when the same class-names are also used on a wiki. Please let us know by commenting at [[phab:T300314]] if you think you might be affected. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/09|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W09"/> </div> 23:00, 28 February 2022 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22902593 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/10|Tech News: 2022-10]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W10"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/10|Translations]] are available. '''Problems''' * There was a problem with some interface labels last week. It will be fixed this week. This change was part of ongoing work to simplify the support for skins which do not have active maintainers. [https://phabricator.wikimedia.org/T301203] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.25|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-03-08|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-03-09|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-03-10|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/10|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W10"/> </div> 21:16, 7 March 2022 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22958074 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/11|Tech News: 2022-11]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W11"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/11|Translations]] are available. '''Recent changes''' * In the Wikipedia Android app [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Android/Communication#Updates|it is now possible]] to change the toolbar at the bottom so the tools you use more often are easier to click on. The app now also has a focused reading mode. [https://phabricator.wikimedia.org/T296753][https://phabricator.wikimedia.org/T254771] '''Problems''' * There was a problem with the collection of some page-view data from June 2021 to January 2022 on all wikis. This means the statistics are incomplete. To help calculate which projects and regions were most affected, relevant datasets are being retained for 30 extra days. You can [[m:Talk:Data_retention_guidelines#Added_exception_for_page_views_investigation|read more on Meta-wiki]]. * There was a problem with the databases on March 10. All wikis were unreachable for logged-in users for 12 minutes. Logged-out users could read pages but could not edit or access uncached content then. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incident_documentation/2022-03-10_MediaWiki_availability] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.26|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-03-15|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-03-16|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-03-17|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). * When [[mw:Special:MyLanguage/Help:System_message#Finding_messages_and_documentation|using <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>uselang=qqx</code></bdi> to find localisation messages]], it will now show all possible message keys for navigation tabs such as "{{int:vector-view-history}}". [https://phabricator.wikimedia.org/T300069] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Access to [[{{#special:RevisionDelete}}]] has been expanded to include users who have <code dir=ltr>deletelogentry</code> and <code dir=ltr>deletedhistory</code> rights through their group memberships. Before, only those with the <code dir=ltr>deleterevision</code> right could access this special page. [https://phabricator.wikimedia.org/T301928] * On the [[{{#special:Undelete}}]] pages for diffs and revisions, there will be a link back to the main Undelete page with the list of revisions. [https://phabricator.wikimedia.org/T284114] '''Future changes''' * The Wikimedia Foundation has announced the IP Masking implementation strategy and next steps. The [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation#feb25|announcement can be read here]]. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Android FAQ|Wikipedia Android app]] developers are working on [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/Communication|new functions]] for user talk pages and article talk pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T297617] '''Events''' * The [[mw:Wikimedia Hackathon 2022|Wikimedia Hackathon 2022]] will take place as a hybrid event on 20-22 May 2022. The Hackathon will be held online and there are grants available to support local in-person meetups around the world. Grants can be requested until 20 March. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/11|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W11"/> </div> 22:08, 14 March 2022 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22993074 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/12|Tech News: 2022-12]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W12"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/12|Translations]] are available. '''New code release schedule for this week''' * There will be four MediaWiki releases this week, instead of just one. This is an experiment which should lead to fewer problems and to faster feature updates. The releases will be on all wikis, at different times, on Monday, Tuesday, and Wednesday. You can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Release Engineering Team/Trainsperiment week|read more about this project]]. '''Recent changes''' * You can now set how many search results to show by default in [[Special:Preferences#mw-prefsection-searchoptions|your Preferences]]. This was the 12th most popular wish in the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2022/Results|Community Wishlist Survey 2022]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T215716] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] The Jupyter notebooks tool [[wikitech:PAWS|PAWS]] has been updated to a new interface. [https://phabricator.wikimedia.org/T295043] '''Future changes''' * Interactive maps via [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] will soon work on wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:FlaggedRevs|FlaggedRevisions]] extension. [https://wikimedia.sslsurvey.de/Kartographer-Workflows-EN/ Please tell us] which improvements you want to see in Kartographer. You can take this survey in simple English. [https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Geoinformation] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/12|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W12"/> </div> 16:01, 21 March 2022 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23034693 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/13|Tech News: 2022-13]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W13"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/13|Translations]] are available. '''Recent changes''' * There is a simple new Wikimedia Commons upload tool available for macOS users, [[c:Commons:Sunflower|Sunflower]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.5|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-03-29|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-03-30|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-03-31|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * Some wikis will be in read-only for a few minutes because of regular database maintenance. It will be performed on {{#time:j xg|2022-03-29|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s3.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-03-31|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s5.dblist targeted wikis]). [https://phabricator.wikimedia.org/T301850][https://phabricator.wikimedia.org/T303798] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/13|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W13"/> </div> 19:55, 28 March 2022 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23073711 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/14|Tech News: 2022-14]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W14"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/14|Translations]] are available. '''Problems''' * For a few days last week, edits that were suggested to newcomers were not tagged in the [[{{#special:recentchanges}}]] feed. This bug has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T304747] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.6|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-04-05|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-04-06|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-04-07|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-04-07|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s4.dblist targeted wikis]). '''Future changes''' * Starting next week, Tech News' title will be translatable. When the newsletter is distributed, its title may not be <code dir=ltr>Tech News: 2022-14</code> anymore. It may affect some filters that have been set up by some communities. [https://phabricator.wikimedia.org/T302920] * Over the next few months, the "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" Growth feature [[phab:T304110|will become available to more Wikipedias]]. Each week, a few wikis will get the feature. You can test this tool at [[mw:Special:MyLanguage/Growth#deploymentstable|a few wikis where "Link recommendation" is already available]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W14"/> </div> 21:01, 4 April 2022 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23097604 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-15</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W15"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/15|Translations]] are available. '''Recent changes''' * There is a new public status page at <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[https://www.wikimediastatus.net/ www.wikimediastatus.net]</span>. This site shows five automated high-level metrics where you can see the overall health and performance of our wikis' technical environment. It also contains manually-written updates for widespread incidents, which are written as quickly as the engineers are able to do so while also fixing the actual problem. The site is separated from our production infrastructure and hosted by an external service, so that it can be accessed even if the wikis are briefly unavailable. You can [https://diff.wikimedia.org/2022/03/31/announcing-www-wikimediastatus-net/ read more about this project]. * On Wiktionary wikis, the software to play videos and audio files on pages has now changed. The old player has been removed. Some audio players will become wider after this change. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:TimedMediaHandler/VideoJS_Player|The new player]] has been a beta feature for over four years. [https://phabricator.wikimedia.org/T100106][https://phabricator.wikimedia.org/T248418] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.7|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-04-12|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-04-13|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-04-14|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/15|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W15"/> </div> 19:45, 11 April 2022 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23124108 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-16</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W16"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/16|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.8|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-04-19|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-04-20|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-04-21|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-04-19|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s7.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-04-21|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s8.dblist targeted wikis]). * Administrators will now have [[m:Community Wishlist Survey 2021/(Un)delete associated talk page|the option to delete/undelete the associated "Talk" page]] when they are deleting a given page. An API endpoint with this option is also available. This concludes the [[m:Community Wishlist Survey 2021/Admins and patrollers/(Un)delete associated talk page|11th wish of the 2021 Community Wishlist Survey]]. * On [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop_Improvements#test-wikis|selected wikis]], 50% of logged-in users will see the new [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Features/Table of contents|table of contents]]. When scrolling up and down the page, the table of contents will stay in the same place on the screen. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|Desktop Improvements]] project. [https://phabricator.wikimedia.org/T304169] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Message boxes produced by MediaWiki code will no longer have these CSS classes: <code dir=ltr>successbox</code>, <code dir=ltr>errorbox</code>, <code dir=ltr>warningbox</code>. The styles for those classes and <code dir=ltr>messagebox</code> will be removed from MediaWiki core. This only affects wikis that use these classes in wikitext, or change their appearance within site-wide CSS. Please review any local usage and definitions for these classes you may have. This was previously announced in the [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/09|28 February issue of Tech News]]. '''Future changes''' * [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Kartographer|Kartographer]] will become compatible with [[mw:Special:MyLanguage/Extension:FlaggedRevs|FlaggedRevisions page stabilization]]. Kartographer maps will also work on pages with [[mw:Special:MyLanguage/Help:Pending changes|pending changes]]. [https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Geoinformation#Project_descriptions] The Kartographer documentation has been thoroughly updated. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer/Getting_started] [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:VisualEditor/Maps] [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/16|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W16"/> </div> 23:12, 18 April 2022 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23167004 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-17</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W17"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/17|Translations]] are available. '''Recent changes''' * On [https://noc.wikimedia.org/conf/dblists/group1.dblist many wikis] (group 1), the software to play videos and audio files on pages has now changed. The old player has been removed. Some audio players will become wider after this change. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:TimedMediaHandler/VideoJS_Player|The new player]] has been a beta feature for over four years. [https://phabricator.wikimedia.org/T100106][https://phabricator.wikimedia.org/T248418] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.9|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-04-26|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-04-27|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-04-28|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-04-26|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s2.dblist targeted wikis]). * Some very old browsers and operating systems are no longer supported. Some things on the wikis might look weird or not work in very old browsers like Internet Explorer 9 or 10, Android 4, or Firefox 38 or older. [https://phabricator.wikimedia.org/T306486] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/17|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W17"/> </div> 22:56, 25 April 2022 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23187115 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-18</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W18"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/18|Translations]] are available. '''Recent changes''' * On [https://noc.wikimedia.org/conf/dblists/group2.dblist all remaining wikis] (group 2), the software to play videos and audio files on pages has now changed. The old player has been removed. Some audio players will become wider after this change. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:TimedMediaHandler/VideoJS_Player|The new player]] has been a beta feature for over four years. [https://phabricator.wikimedia.org/T100106][https://phabricator.wikimedia.org/T248418] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.10|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-05-03|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-05-04|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-05-05|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * The developers are working on talk pages in the [[mw:Wikimedia Apps/Team/iOS|Wikipedia app for iOS]]. You can [https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_9GBcHczQGLbQWTY give feedback]. You can take the survey in English, German, Hebrew or Chinese. * [[m:WMDE_Technical_Wishes/VisualEditor_template_dialog_improvements#Status_and_next_steps|Most wikis]] will receive an [[m:WMDE_Technical_Wishes/VisualEditor_template_dialog_improvements|improved template dialog]] in VisualEditor and New Wikitext mode. [https://phabricator.wikimedia.org/T296759] [https://phabricator.wikimedia.org/T306967] * If you use syntax highlighting while editing wikitext, you can soon activate a [[m:WMDE_Technical_Wishes/Improved_Color_Scheme_of_Syntax_Highlighting#Color-blind_mode|colorblind-friendly color scheme]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T306867] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Several CSS IDs related to MediaWiki interface messages will be removed. Technical editors should please [[phab:T304363|review the list of IDs and links to their existing uses]]. These include <code dir=ltr>#mw-anon-edit-warning</code>, <code dir=ltr>#mw-undelete-revision</code> and 3 others. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/18|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W18"/> </div> 19:34, 2 মে' 2022 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23232924 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-19</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W19"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/19|Translations]] are available. '''Recent changes''' * You can now see categories in the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android|Wikipedia app for Android]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T73966] '''Problems''' * Last week, there was a problem with Wikidata's search autocomplete. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T307586] * Last week, all wikis had slow access or no access for 20 minutes, for logged-in users and non-cached pages. This was caused by a problem with a database change. [https://phabricator.wikimedia.org/T307647] '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T305217#7894966] * [[m:WMDE Technical Wishes/Geoinformation#Current issues|Incompatibility issues]] with [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] and the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:FlaggedRevs|FlaggedRevs extension]] will be fixed: Deployment is planned for May 10 on all wikis. Kartographer will then be enabled on the [[phab:T307348|five wikis which have not yet enabled the extension]] on May 24. * The [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|Vector (2022)]] skin will be set as the default on several more wikis, including Arabic and Catalan Wikipedias. Logged-in users will be able to switch back to the old Vector (2010). See the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates/2022-04 for the largest wikis|latest update]] about Vector (2022). '''Future meetings''' * The next [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates/Talk to Web|open meeting with the Web team]] about Vector (2022) will take place on 17 May. The following meetings are currently planned for: 7 June, 21 June, 5 July, 19 July. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/19|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W19"/> </div> 15:23, 9 মে' 2022 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23256717 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-20</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W20"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/20|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * Some wikis can soon use the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|add a link]] feature. This will start on Wednesday. The wikis are {{int:project-localized-name-cawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hiwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ptwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-simplewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-svwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ukwiki/en}}. This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T304542] * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2022|Wikimedia Hackathon 2022]] will take place online on May 20–22. It will be in English. There are also local [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2022/Meetups|hackathon meetups]] in Germany, Ghana, Greece, India, Nigeria and the United States. Technically interested Wikimedians can work on software projects and learn new skills. You can also host a session or post a project you want to work on. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.12|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-05-17|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-05-18|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-05-19|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * You can soon edit translatable pages in the visual editor. Translatable pages exist on for examples Meta and Commons. [https://diff.wikimedia.org/2022/05/12/mediawiki-1-38-brings-support-for-editing-translatable-pages-with-the-visual-editor/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/20|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W20"/> </div> 18:58, 16 মে' 2022 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23291515 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-21</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W21"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/21|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Administrators using the mobile web interface can now access Special:Block directly from user pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T307341] * The <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[https://www.wiktionary.org/ www.wiktionary.org]</span> portal page now uses an automated update system. Other [[m:Project_portals|project portals]] will be updated over the next few months. [https://phabricator.wikimedia.org/T304629] '''Problems''' * The Growth team maintains a mentorship program for newcomers. Previously, newcomers weren't able to opt out from the program. Starting May 19, 2022, newcomers are able to fully opt out from Growth mentorship, in case they do not wish to have any mentor at all. [https://phabricator.wikimedia.org/T287915] * Some editors cannot access the content translation tool if they load it by clicking from the contributions menu. This problem is being worked on. It should still work properly if accessed directly via Special:ContentTranslation. [https://phabricator.wikimedia.org/T308802] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.13|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-05-24|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-05-25|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-05-26|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Gadget and user scripts developers are invited to give feedback on a [[mw:User:Jdlrobson/Extension:Gadget/Policy|proposed technical policy]] aiming to improve support from MediaWiki developers. [https://phabricator.wikimedia.org/T308686] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/21|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W21"/> </div> 00:21, 24 May 2022 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23317250 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-22</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W22"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/22|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] In the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilter]] extension, an <code dir=ltr>ip_in_ranges()</code> function has been introduced to check if an IP is in any of the ranges. Wikis are advised to combine multiple <code dir=ltr>ip_in_range()</code> expressions joined by <code>|</code> into a single expression for better performance. You can use the search function on [[Special:AbuseFilter|Special:AbuseFilter]] to locate its usage. [https://phabricator.wikimedia.org/T305017] * The [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/IP Info feature|IP Info feature]] which helps abuse fighters access information about IPs, [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/IP Info feature#May 24, 2022|has been deployed]] to all wikis as a beta feature. This comes after weeks of beta testing on test.wikipedia.org. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.14|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-05-31|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-06-01|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-06-02|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-05-31|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s5.dblist targeted wikis]). * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#New topic tool|New Topic Tool]] will be deployed for all editors at most wikis soon. You will be able to opt out from within the tool and in [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion|Preferences]]. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Talk_pages_project/New_discussion][https://phabricator.wikimedia.org/T287804] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The [[:mw:Special:ApiHelp/query+usercontribs|list=usercontribs API]] will support fetching contributions from an [[mw:Special:MyLanguage/Help:Range blocks#Non-technical explanation|IP range]] soon. API users can set the <code>uciprange</code> parameter to get contributions from any IP range within [[:mw:Manual:$wgRangeContributionsCIDRLimit|the limit]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T177150] * A new parser function will be introduced: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{=}}</nowiki></code></bdi>. It will replace existing templates named "=". It will insert an [[w:en:Equals sign|equal sign]]. This can be used to escape the equal sign in the parameter values of templates. [https://phabricator.wikimedia.org/T91154] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/22|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W22"/> </div> 20:29, 30 May 2022 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23340178 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-23</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W23"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/23|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.15|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-06-07|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-06-08|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-06-09|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] A new <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>str_replace_regexp()</code></bdi> function can be used in [[Special:AbuseFilter|abuse filters]] to replace parts of text using a [[w:en:Regular expression|regular expression]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T285468] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/23|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W23"/> </div> 02:46, 7 June 2022 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23366979 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-24</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W24"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/24|Translations]] are available. '''Recent changes''' * All wikis can now use [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Kartographer|Kartographer]] maps. Kartographer maps now also work on pages with [[mw:Special:MyLanguage/Help:Pending changes|pending changes]]. [https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Geoinformation#Project_descriptions][https://phabricator.wikimedia.org/T307348] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.16|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-06-14|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-06-15|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-06-16|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-06-14|en}} at 06:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s6.dblist targeted wikis]). [https://phabricator.wikimedia.org/T300471] * Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" ({{int:project-localized-name-abwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-acewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-adywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-afwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-akwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-alswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-amwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-anwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-angwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-arcwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-arzwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-astwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-atjwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-avwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-aywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-azwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-azbwiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T304548] * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#New topic tool|New Topic Tool]] will be deployed for all editors at Commons, Wikidata, and some other wikis soon. You will be able to opt out from within the tool and in [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion|Preferences]]. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Talk_pages_project/New_discussion][https://phabricator.wikimedia.org/T287804] '''Future meetings''' * The next [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates/Talk to Web|open meeting with the Web team]] about Vector (2022) will take place today (13 June). The following meetings will take place on: 28 June, 12 July, 26 July. '''Future changes''' * By the end of July, the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|Vector 2022]] skin should be ready to become the default across all wikis. Discussions on how to adjust it to the communities' needs will begin in the next weeks. It will always be possible to revert to the previous version on an individual basis. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates/2022-04 for the largest wikis|Learn more]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/24|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W24"/> </div> 16:59, 13 June 2022 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23389956 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-25</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W25"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/25|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android|Wikipedia App for Android]] now has an option for editing the whole page at once, located in the overflow menu (three-dots menu [[File:Ic more vert 36px.svg|15px|link=|alt=]]). [https://phabricator.wikimedia.org/T103622] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Some recent database changes may affect queries using the [[m:Research:Quarry|Quarry tool]]. Queries for <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>site_stats</code></bdi> at English Wikipedia, Commons, and Wikidata will need to be updated. [[phab:T306589|Read more]]. * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] A new <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>user_global_editcount</code></bdi> variable can be used in [[Special:AbuseFilter|abuse filters]] to avoid affecting globally active users. [https://phabricator.wikimedia.org/T130439] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.17|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-06-21|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-06-22|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-06-23|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * Users of non-responsive skins (e.g. MonoBook or Vector) on mobile devices may notice a slight change in the default zoom level. This is intended to optimize zooming and ensure all interface elements are present on the page (for example the table of contents on Vector 2022). In the unlikely event this causes any problems with how you use the site, we'd love to understand better, please ping <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[[m:User:Jon (WMF)|Jon (WMF)]]</span> to any on-wiki conversations. [https://phabricator.wikimedia.org/T306910] '''Future changes''' * The Beta Feature for [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]] will be updated throughout July. Discussions will look different. You can see [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability/Prototype|some of the proposed changes]]. * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Parsoid's HTML output will soon stop annotating file links with different <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>typeof</code></bdi> attribute values, and instead use <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mw:File</code></bdi> for all types. Tool authors should adjust any code that expects: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mw:Image</code></bdi>, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mw:Audio</code></bdi>, or <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mw:Video</code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T273505] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/25|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W25"/> </div> 20:18, 20 June 2022 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23425855 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-26</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W26"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/26|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]] API service now has self-service accounts with free on-demand requests and monthly snapshots ([https://enterprise.wikimedia.com/docs/ API documentation]). Community access [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise/FAQ#community-access|via database dumps & Wikimedia Cloud Services]] continues. * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wiktionary#lua|All Wikimedia wikis can now use Wikidata Lexemes in Lua]] after creating local modules and templates. Discussions are welcome [[d:Wikidata_talk:Lexicographical_data#You_can_now_reuse_Wikidata_Lexemes_on_all_wikis|on the project talk page]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.18|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-06-28|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-06-29|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-06-30|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-06-28|en}} at 06:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s7.dblist targeted wikis]). [https://phabricator.wikimedia.org/T311033] * Some global and cross-wiki services will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-06-30|en}} at 06:00 UTC. This will impact ContentTranslation, Echo, StructuredDiscussions, Growth experiments and a few more services. [https://phabricator.wikimedia.org/T300472] * Users will be able to sort columns within sortable tables in the mobile skin. [https://phabricator.wikimedia.org/T233340] '''Future meetings''' * The next [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates/Talk to Web|open meeting with the Web team]] about Vector (2022) will take place tomorrow (28 June). The following meetings will take place on 12 July and 26 July. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/26|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W26"/> </div> 20:03, 27 June 2022 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23453785 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-27</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W27"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/27|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.19|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-07-05|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-07-06|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-07-07|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-07-05|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s6.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-07-07|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s4.dblist targeted wikis]). * The Beta Feature for [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]] will be updated throughout July. Discussions will look different. You can see [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability/Prototype|some of the proposed changes]]. * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=| Advanced item]] This change only affects pages in the main namespace in Wikisource. The Javascript config variable <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>proofreadpage_source_href</code></bdi> will be removed from <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Interface/JavaScript#mw.config|mw.config]]</code></bdi> and be replaced with the variable <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>prpSourceIndexPage</code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T309490] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/27|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W27"/> </div> 19:32, 4 July 2022 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23466250 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-28</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W28"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/28|Translations]] are available. '''Recent changes''' * In the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|Vector 2022 skin]], the page title is now displayed above the tabs such as Discussion, Read, Edit, View history, or More. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates#Page title/tabs switch|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T303549] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] It is now possible to easily view most of the configuration settings that apply to just one wiki, and to compare settings between two wikis if those settings are different. For example: [https://noc.wikimedia.org/wiki.php?wiki=jawiktionary Japanese Wiktionary settings], or [https://noc.wikimedia.org/wiki.php?wiki=eswiki&compare=eowiki settings that are different between the Spanish and Esperanto Wikipedias]. Local communities may want to [[m:Special:MyLanguage/Requesting_wiki_configuration_changes|discuss and propose changes]] to their local settings. Details about each of the named settings can be found by [[mw:Special:Search|searching MediaWiki.org]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308932] *The Anti-Harassment Tools team [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/IP Info feature#May|recently deployed]] the IP Info Feature as a [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Beta Feature at all wikis]]. This feature allows abuse fighters to access information about IP addresses. Please check our update on [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/IP Info feature#April|how to find and use the tool]]. Please share your feedback using a link you will be given within the tool itself. '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-07-12|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s3.dblist targeted wikis]). '''Future changes''' * The Beta Feature for [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]] will be updated throughout July. Discussions will look different. You can see [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability/Prototype|some of the proposed changes]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/28|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W28"/> </div> 19:25, 11 July 2022 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23502519 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-29</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W29"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/29|Translations]] are available. '''Problems''' * The feature on mobile web for [[mw:Special:MyLanguage/Extension:NearbyPages|Nearby Pages]] was missing last week. It will be fixed this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T312864] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.21|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-07-19|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-07-20|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-07-21|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * The [[mw:Technical_decision_making/Forum|Technical Decision Forum]] is seeking [[mw:Technical_decision_making/Community_representation|community representatives]]. You can apply on wiki or by emailing <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">TDFSupport@wikimedia.org</span> before 12 August. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/29|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W29"/> </div> 23:00, 18 July 2022 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23517957 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-30</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W30"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/30|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[https://www.wikibooks.org/ www.wikibooks.org]</span> and <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[https://www.wikiquote.org/ www.wikiquote.org]</span> portal pages now use an automated update system. Other [[m:Project_portals|project portals]] will be updated over the next few months. [https://phabricator.wikimedia.org/T273179] '''Problems''' * Last week, some wikis were in read-only mode for a few minutes because of an emergency switch of their main database ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s7.dblist targeted wikis]). [https://phabricator.wikimedia.org/T313383] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.22|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-07-26|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-07-27|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-07-28|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * The external link icon will change slightly in the skins Vector legacy and Vector 2022. The new icon uses simpler shapes to be more recognizable on low-fidelity screens. [https://phabricator.wikimedia.org/T261391] * Administrators will now see buttons on user pages for "{{int:changeblockip}}" and "{{int:unblockip}}" instead of just "{{int:blockip}}" if the user is already blocked. [https://phabricator.wikimedia.org/T308570] '''Future meetings''' * The next [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates/Talk to Web|open meeting with the Web team]] about Vector (2022) will take place tomorrow (26 July). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/30|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W30"/> </div> 19:27, 25 July 2022 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23545370 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-31</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W31"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/31|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Improved [[m:Special:MyLanguage/Help:Displaying_a_formula#Phantom|LaTeX capabilities for math rendering]] are now available in the wikis thanks to supporting <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>Phantom</code></bdi> tags. This completes part of [[m:Community_Wishlist_Survey_2022/Editing/Missing_LaTeX_capabilities_for_math_rendering|the #59 wish]] of the 2022 Community Wishlist Survey. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.23|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-08-02|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-08-03|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-08-04|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:WikiEditor/Realtime_Preview|Realtime Preview]] will be available as a Beta Feature on wikis in [https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists%2Fgroup0.dblist Group 0]. This feature was built in order to fulfill [[m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist_Survey_2021/Real_Time_Preview_for_Wikitext|one of the Community Wishlist Survey proposals]]. '''Future changes''' * The Beta Feature for [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]] will be updated throughout August. Discussions will look different. You can see [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability/Prototype|some of the proposed changes]]. '''Future meetings''' * This week, three meetings about [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|Vector (2022)]] with live interpretation will take place. On Tuesday, interpretation in Russian will be provided. On Thursday, meetings for Arabic and Spanish speakers will take place. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates/Talk to Web|See how to join]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/31|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W31"/> </div> 21:22, 1 August 2022 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23615613 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-32</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W32"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/32|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[:m:Special:MyLanguage/Meta:GUS2Wiki/Script|GUS2Wiki]] copies the information from [[{{#special:GadgetUsage}}]] to an on-wiki page so you can review its history. If your project isn't already listed on the [[d:Q113143828|Wikidata entry for Project:GUS2Wiki]] you can either run GUS2Wiki yourself or [[:m:Special:MyLanguage/Meta:GUS2Wiki/Script#Opting|make a request to receive updates]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T121049] '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-08-09|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s5.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-08-11|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s2.dblist targeted wikis]). '''Future meetings''' * The [[wmania:Special:MyLanguage/Hackathon|Wikimania Hackathon]] will take place online from August 12–14. Don't miss [[wmania:Special:MyLanguage/Hackathon/Schedule|the pre-hacking showcase]] to learn about projects and find collaborators. Anyone can [[phab:/project/board/6030/|propose a project]] or [[wmania:Special:MyLanguage/Hackathon/Schedule|host a session]]. [[wmania:Special:MyLanguage/Hackathon/Newcomers|Newcomers are welcome]]! '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/32|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W32"/> </div> 19:50, 8 August 2022 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23627807 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-33</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W33"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/33|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The Persian (Farsi) Wikipedia community decided to block IP editing from October 2021 to April 2022. The Wikimedia Foundation's Product Analytics team tracked the impact of this change. [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/IP Editing Restriction Study/Farsi Wikipedia|An impact report]] is now available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.25|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-08-16|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-08-17|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-08-18|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-08-16|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s1.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-08-18|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s8.dblist targeted wikis]). * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:WikiEditor/Realtime_Preview|Realtime Preview]] will be available as a Beta Feature on wikis in [https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists%2Fgroup1.dblist Group 1]. This feature was built in order to fulfill [[m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist_Survey_2021/Real_Time_Preview_for_Wikitext|one of the Community Wishlist Survey proposals]]. '''Future changes''' * The Beta Feature for [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]] will be updated throughout August. Discussions will look different. You can see [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability/Prototype|some of the proposed changes]]. [https://www.mediawiki.org/wiki/Talk_pages_project/Usability#4_August_2022][https://www.mediawiki.org/wiki/Talk_pages_project/Usability#Phase_1:_Topic_containers][https://phabricator.wikimedia.org/T312672] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/33|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W33"/> </div> 21:09, 15 August 2022 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23658001 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-34</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W34"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/34|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Two problems with [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] maps have been fixed. Maps are no longer shown as empty when a geoline was created via VisualEditor. Geolines consisting of points with QIDs (e.g., subway lines) are no longer shown with pushpins. [https://phabricator.wikimedia.org/T292613][https://phabricator.wikimedia.org/T308560] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.26|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-08-23|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-08-24|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-08-25|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-08-25|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s4.dblist targeted wikis]). * The colours of links and visited links will change. This is to make the difference between links and other text more clear. [https://phabricator.wikimedia.org/T213778] '''Future changes''' * The new [{{int:discussiontools-topicsubscription-button-subscribe}}] button [[mw:Talk pages project/Notifications#12 August 2022|helps newcomers get answers]]. The Editing team is enabling this tool everywhere. You can turn it off in [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion|your preferences]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T284489] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/34|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W34"/> </div> 00:13, 23 August 2022 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23675501 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-35</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W35"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/35|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:WikiEditor/Realtime_Preview|Realtime Preview]] is available as a Beta Feature on wikis in [https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists%2Fgroup2.dblist Group 2]. This feature was built in order to fulfill [[m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist_Survey_2021/Real_Time_Preview_for_Wikitext|one of the Community Wishlist Survey proposals]]. Please note that when this Beta feature is enabled, it may cause conflicts with some wiki-specific Gadgets. '''Problems''' * In recent months, there have been inaccurate numbers shown for various [[{{#special:statistics}}]] at Commons, Wikidata, and English Wikipedia. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T315693] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.27|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-08-30|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-08-31|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-09-01|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-08-30|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s6.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-09-01|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s7.dblist targeted wikis]). '''Future changes''' * The Wikimedia Foundation wants to improve how Wikimedia communities report harmful incidents by building the [[m:Special:MyLanguage/Private Incident Reporting System|Private Incident Reporting System (PIRS)]] to make it easy and safe for users to make reports. You can leave comments on the talk page, by answering the [[m:Special:MyLanguage/Private Incident Reporting System#Phase 1|questions provided]]. If you have ever faced a harmful situation that you wanted to report/reported, join a PIRS interview to share your experience. To sign up [[m:Special:EmailUser/MAna_(WMF)|please email]] <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[[m:User:MAna (WMF)|Madalina Ana]]</span>. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/35|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W35"/> </div> 23:06, 29 August 2022 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23725814 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-36</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W36"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/36|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.28|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-09-06|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-09-07|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-09-08|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-09-06|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s1.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-09-08|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s3.dblist targeted wikis]). * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] On Special pages that only have one tab, the tab-bar's row will be hidden in the Vector-2022 skin to save space. The row will still show if Gadgets use it. Gadgets that currently append directly to the CSS id of <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>#p-namespaces</code></bdi> should be updated to use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>[[mw:ResourceLoader/Core_modules#addPortletLink|mw.util.addPortletLink]]</code></bdi> function instead. Gadgets that style this id should consider also targeting <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>#p-associated-pages</code></bdi>, the new id for this row. [[phab:T316908|Examples are available]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T316908][https://phabricator.wikimedia.org/T313409] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/36|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W36"/> </div> 23:22, 5 September 2022 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23757743 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-37</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W37"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/37|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The search servers have been upgraded to a new major version. If you notice any issues with searching, please report them on [[phab:project/view/1849/|Phabricator]]. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/message/XPCTYYTN67FVFKN6XOHULJVGUO44J662] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.1|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-09-13|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-09-14|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-09-15|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[mw:Special:MyLanguage/Extension:SyntaxHighlight|Syntax highlighting]] is now tracked as an [[mw:Special:MyLanguage/Manual:$wgExpensiveParserFunctionLimit|expensive parser function]]. Only 500 expensive function calls can be used on a single page. Pages that exceed the limit are added to a [[:Category:{{MediaWiki:expensive-parserfunction-category}}|tracking category]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T316858] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/37|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W37"/> </div> 01:50, 13 September 2022 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23787318 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-38</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W38"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/38|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Two database fields in the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>templatelinks</nowiki></code></bdi> table are now being dropped: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>tl_namespace</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>tl_title</nowiki></code></bdi>. Any queries that rely on these fields need to be changed to use the new normalization field called <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>tl_target_id</nowiki></code></bdi>. See <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[[phab:T299417|T299417]]</span> for more information. This is part of [[w:Database normalization|normalization]] of links tables. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/message/U2U6TXIBABU3KDCVUOITIGI5OJ4COBSW/][https://www.mediawiki.org/wiki/User:ASarabadani_(WMF)/Database_for_devs_toolkit/Concepts/Normalization] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.2|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-09-20|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-09-21|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-09-22|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * In [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] maps, you can use icons on markers for common points of interest. On Tuesday, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer/Icons|previous icon set]] will be updated to [https://de.wikipedia.beta.wmflabs.org/wiki/Hilfe:Extension:Kartographer/Icons version maki 7.2]. That means, around 100 new icons will be available. Additionally, all existing icons were updated for clarity and to make them work better in international contexts. [https://phabricator.wikimedia.org/T302861][https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Geoinformation#Update_maki_icons] '''Future changes''' * In a [[m:Content_Partnerships_Hub/Software/Volunteer_developers_discussion_at_Wikimania_2022|group discussion at Wikimania]], more than 30 people talked about how to make content partnership software in the Wikimedia movement more sustainable. What kind of support is acceptable for volunteer developers? Read the summary and [[m:Talk:Content Partnerships Hub/Software/Volunteer developers discussion at Wikimania 2022|leave your feedback]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/38|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W38"/> </div> <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</span> 22:16, 19 September 2022 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23826293 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-39</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W39"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/39|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Parsoid clients should be updated to allow for space-separated multi-values in the <bdi lang="en" dir="ltr"><code>rel</code></bdi> attribute of links. Further details are in <bdi lang="en" dir="ltr">[[phab:T315209|T315209]]</bdi>. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.3|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-09-27|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-09-28|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-09-29|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Diffs|Visual diffs]] will become available to all users, except at the Wiktionaries and Wikipedias. [https://phabricator.wikimedia.org/T314588] * [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Mobile|Talk pages on the mobile site]] will change at the Arabic, Bangla, Chinese, French, Haitian Creole, Hebrew, Korean, and Vietnamese Wikipedias. They should be easier to use and provide more information. [https://phabricator.wikimedia.org/T318302] [https://www.mediawiki.org/wiki/Talk_pages_project/Mobile] * In the [[mw:Lua/Scripting|{{ns:828}}]] namespace, pages ending with <bdi lang="en" dir="ltr"><code>.json</code></bdi> will be treated as JSON, just like they already are in the {{ns:2}} and {{ns:8}} namespaces. [https://phabricator.wikimedia.org/T144475] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/39|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W39"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:30, 27 September 2022 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23860085 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-40</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W40"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/40|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] maps can now show geopoints from Wikidata, via QID or SPARQL query. Previously, this was only possible for geoshapes and geolines. [https://phabricator.wikimedia.org/T307695] [https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Geoinformation/Geopoints_via_QID] * The [[m:Special:MyLanguage/Coolest_Tool_Award|Coolest Tool Award 2022]] is looking for nominations. You can recommend tools until 12 October. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.4|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-10-04|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-10-05|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-10-06|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Mobile|Talk pages on the mobile site]] will change at the Arabic, Bangla, Chinese, French, Haitian Creole, Hebrew, Korean, and Vietnamese Wikipedias. They should be easier to use and provide more information. (Last week's release was delayed) [https://phabricator.wikimedia.org/T318302] [https://www.mediawiki.org/wiki/Talk_pages_project/Mobile] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>scribunto-console</code></bdi> API module will require a [[mw:Special:MyLanguage/API:Tokens|CSRF token]]. This module is documented as internal and use of it is not supported. [[phab:T212071|[5]]] * The Vector 2022 skin will become the default across the smallest Wikimedia projects. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop_Improvements#Deployment_plan_and_timeline|Learn more]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/40|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W40"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:24, 4 October 2022 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23885489 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-41</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W41"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/41|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.5|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-10-11|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-10-12|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-10-13|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * On some wikis, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] maps in full size view will be able to display nearby articles. After a feedback period, more wikis will follow. [https://phabricator.wikimedia.org/T316782][https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Geoinformation/Nearby_articles] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/41|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W41"/> </div> 14:09, 10 October 2022 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23912412 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-42</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W42"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/42|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The recently implemented feature of [[phab:T306883|article thumbnails in Special:Search]] will be limited to Wikipedia projects only. Further details are in [[phab:T320510|T320510]]. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Structured_Data_Across_Wikimedia/Search_Improvements] * A bug that caused problems in loading article thumbnails in Special:Search has been fixed. Further details are in [[phab:T320406|T320406]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.6|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-10-18|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-10-19|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-10-20|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Lua module authors can use <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>[[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua_reference_manual#mw.loadJsonData|mw.loadJsonData()]]</code></bdi> to load data from JSON pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T217500] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Lua module authors can enable <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>[[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua_reference_manual#Strict_library|require( "strict" )]]</code></bdi> to add errors for some possible code problems. This replaces "[[wikidata:Q16748603|Module:No globals]]" on most wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T209310] '''Future changes''' * The [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Beta Feature]] for [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]] will be updated at most wikis. The "{{int:discussiontools-replylink}}" button will look different after this change. [https://phabricator.wikimedia.org/T320683] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/42|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W42"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:46, 17 October 2022 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23943992 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-43</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W43"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/43|Translations]] are available. '''Recent changes''' * There have been some minor visual fixes in Special:Search, regarding audio player alignment and image placeholder height. Further details are in [[phab:T319230|T319230]]. * On Wikipedias, a new [[Special:Preferences#mw-prefsection-searchoptions|preference]] has been added to hide article thumbnails in Special:Search. Full details are in [[phab:T320337|T320337]]. '''Problems''' * Last week, three wikis ({{int:project-localized-name-frwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-jawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ruwiki/en}}) had read-only access for 25 minutes. This was caused by a hardware problem. [https://phabricator.wikimedia.org/T320990] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.7|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-10-25|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-10-26|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-10-27|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-10-25|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s5.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-10-27|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s4.dblist targeted wikis]). * Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" ({{int:project-localized-name-aswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-banwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-barwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bat smgwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bclwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-be x oldwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bgwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bhwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-biwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bjnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bmwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bpywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-brwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bugwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bxrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-idwiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T304549] * Starting on Wednesday October 26, 2022, the list of mentors will be upgraded [[d:Q14339834 | at wikis where Growth mentorship is available]]. The mentorship system will continue to work as it does now. The signup process [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Communities/How to configure the mentors' list#add|will be replaced]], and a new management option will be provided. Also, this change simplifies [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Communities/How to configure the mentors' list#create|the creation of mentorship systems at Wikipedias]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T314858][https://phabricator.wikimedia.org/T310905][https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Growth/Structured_mentor_list] * Pages with titles that start with a lower-case letter according to Unicode 11 will be renamed or deleted. There is a list of affected pages at <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:Unicode 11 case map migration]]</bdi>. More information can be found at [[phab:T292552|T292552]]. * The Vector 2022 skin will become the default across the smallest Wikipedias. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop_Improvements#smallest-1|Learn more]]. '''Future changes''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Replying|Reply tool]] and [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/New discussion|New Topic tool]] will soon get a [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Special characters|special characters menu]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T249072] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/43|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W43"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:23, 24 October 2022 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23975411 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-44</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W44"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/44|Translations]] are available. '''Recent changes''' * When using keyboard navigation on a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] map, the focus will become more visible. [https://phabricator.wikimedia.org/T315997] * In {{#special:RecentChanges}}, you can now hide the log entries for new user creations with the filter for "{{int:rcfilters-filter-newuserlogactions-label}}". [https://phabricator.wikimedia.org/T321155] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.8|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-11-01|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-11-02|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-11-03|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|maps dialog]] in VisualEditor now has some help texts. [https://phabricator.wikimedia.org/T318818] * It is now possible to select the language of a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] map in VisualEditor via a dropdown menu. [https://phabricator.wikimedia.org/T318817] * It is now possible to add a caption to a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] map in VisualEditor. [https://phabricator.wikimedia.org/T318815] * It is now possible to hide the frame of a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] map in VisualEditor. [https://phabricator.wikimedia.org/T318813] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/44|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W44"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:16, 31 October 2022 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23977539 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-45</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W45"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/45|Translations]] are available. '''Recent changes''' * An updated version of the [[m:Special:MyLanguage/EventCenter/Registration|Event Registration]] tool is now available for testing at [[testwiki:|testwiki]] and [[test2wiki:| test2wiki]]. The tool provides features for event organizers and participants. Your feedback is welcome at our [[m:Talk:Campaigns/Foundation Product Team/Registration|project talkpage]]. More information about [[m:Campaigns/Foundation Product Team/Registration|the project]] is available. [https://phabricator.wikimedia.org/T318592] '''Problems''' * Twice last week, for about 45 minutes, some files and thumbnails failed to load and uploads failed, mostly for logged-in users. The cause is being investigated and an incident report will be available soon. '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/45|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W45"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:32, 8 November 2022 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24001035 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-46</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W46"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/46|Translations]] are available. '''Recent changes''' * At Wikidata, an interwiki link can now point to a redirect page if certain conditions are met. This new feature is called [[wikidata:Special:MyLanguage/Wikidata:Sitelinks_to_redirects|sitelinks to redirects]]. It is needed when one wiki uses one page to cover multiple concepts but another wiki uses more pages to cover the same concepts. Your [[wikidata:Special:MyLanguage/Wikidata talk:Sitelinks to redirects|feedback on the talkpage]] of the new proposed guideline is welcome. [https://phabricator.wikimedia.org/T278962] * The <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[https://www.wikinews.org/ www.wikinews.org]</span>, <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[https://www.wikiversity.org/ www.wikiversity.org]</span>, and <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[https://www.wikivoyage.org/ www.wikivoyage.org]</span> portal pages now use an automated update system. [https://phabricator.wikimedia.org/T273179] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.10|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-11-15|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-11-16|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-11-17|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * There will be a new link to directly "Edit template data" on Template pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T316759] '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Wikis where mobile [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]] are enabled ([[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Deployment Status|these ones]]) will soon use full CSS styling to display any templates that are placed at the top of talk pages. To adapt these “talk page boxes” for narrow mobile devices you can use media queries, such as in [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Module:Message_box/tmbox.css&oldid=1097618699#L-69 this example]. [https://phabricator.wikimedia.org/T312309] * Starting in January 2023, [[m:Special:MyLanguage/Community Tech|Community Tech]] will be [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey/Updates/2023 Changes Update|running the Community Wishlist Survey (CWS) every two years]]. This means that in 2024, there will be no new proposals or voting. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/46|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W46"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:55, 14 November 2022 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24071290 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-47</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W47"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/47|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The display of non-free media in the search bar and for article thumbnails in Special:Search has been deactivated. Further details are in [[phab:T320661|T320661]]. '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-11-22|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s2.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-11-24|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s7.dblist targeted wikis]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/47|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W47"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:22, 21 November 2022 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24071290 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-48</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W48"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/48|Translations]] are available. '''Recent changes''' * A new preference, “Enable limited width mode”, has been added to the [[Special:Preferences#mw-prefsection-rendering|Vector 2022 skin]]. The preference is also available as a toggle on every page if your monitor is 1600 pixels or wider. It allows for increasing the width of the page for logged-out and logged-in users. [https://phabricator.wikimedia.org/T319449] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.12|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-11-29|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-11-30|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-12-01|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-11-29|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s3.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-12-01|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s1.dblist targeted wikis]). * Mathematical formulas shown in SVG image format will no longer have PNG fall-backs for browsers that don't support them. This is part of work to modernise the generation system. Showing only PNG versions was the default option until in February 2018. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikimedia-l@lists.wikimedia.org/message/3BGOKWJIZGL4TC4HJ22ICRU2SEPWGCR4/][https://phabricator.wikimedia.org/T311620][https://phabricator.wikimedia.org/T186327] * On [[phab:P40224|some wikis]] that use flagged revisions, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:FlaggedRevs#Special:Contributions|a new checkbox will be added]] to Special:Contributions that enables you to see only the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Pending changes|pending changes]] by a user. [https://phabricator.wikimedia.org/T321445] '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] How media is structured in the parser's HTML output will change early next week at [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train#Wednesday group1 wikis] (but not Wikimedia Commons or Meta-Wiki). This change improves the accessibility of content, and makes it easier to write related CSS. You may need to update your site-CSS, or userscripts and gadgets. There are [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser_Unification/Media_structure/FAQ|details on what code to check, how to update the code, and where to report any related problems]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T314318] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/48|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W48"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:03, 28 November 2022 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24114342 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-49</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W49"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/49|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] The Wikisources use a tool called ProofreadPage. ProofreadPage uses OpenSeadragon which is an open source tool. The OpenSeadragon JavaScript API has been significantly re-written to support dynamically loading images. The functionality provided by the older version of the API should still work but it is no longer supported. User scripts and gadgets should migrate over to the newer version of the API. The functionality provided by the newer version of the API is [[mw:Extension:Proofread_Page/Page_viewer#JS_API|documented on MediaWiki]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308098][https://www.mediawiki.org/wiki/Extension:Proofread_Page/Edit-in-Sequence] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.13|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-12-06|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-12-07|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-12-08|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/49|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W49"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:41, 6 December 2022 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24151590 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-50</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W50"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/50|Translations]] are available. '''Recent changes''' * An [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Mobile|A/B test has begun]] at 15 Wikipedias for [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Mobile|DiscussionTools on mobile]]. Half of the editors on the [[mw:Reading/Web/Mobile|mobile web site]] will have access to the {{int:discussiontools-replybutton}} tool and other features. [https://phabricator.wikimedia.org/T321961] * The character <code>=</code> cannot be used in new usernames, to make usernames work better with templates. Existing usernames are not affected. [https://phabricator.wikimedia.org/T254045] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.14|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-12-13|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-12-14|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-12-15|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] The HTML markup used by [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]] to [[mw:Special:MyLanguage/Talk_pages_project/Usability#Phase_1:_Topic_containers|show discussion metadata below section headings]] will be inserted after these headings, not inside of them. This change improves the accessibility of discussion pages for screen reader software. [https://phabricator.wikimedia.org/T314714] '''Events''' * The fourth edition of the [[m:Special:MyLanguage/Coolest_Tool_Award|Coolest Tool Award]] will happen online on [https://zonestamp.toolforge.org/1671210002 Friday 16 December 2022 at 17:00 UTC]! The event will be live-streamed on YouTube in the [https://www.youtube.com/user/watchmediawiki MediaWiki channel] and added to Commons afterwards. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/50|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W50"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:35, 12 December 2022 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24216570 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-51</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W51"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/51|Translations]] are available. '''Tech News''' * Because of the [[w:en:Christmas and holiday season|holidays]] the next issue of Tech News will be sent out on 9 January 2023. '''Recent changes''' * On a user's contributions page, you can filter it for edits with a tag like 'reverted'. Now, you can also filter for all edits that are not tagged like that. This was part of a Community Wishlist 2022 request. [https://phabricator.wikimedia.org/T119072] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] A new function has been used for gadget developers to add content underneath the title on article pages. This is considered a stable API that should work across all skins. [[mw:Special:MyLanguage/ResourceLoader/Core_modules#addSubtitle|Documentation is available]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T316830] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] [[test2wiki:|One of our test wikis]] is now being served from a new infrastructure powered by [[w:Kubernetes|Kubernetes]] ([[wikitech:MediaWiki On Kubernetes|read more]]). More Wikis will switch to this new infrastructure in early 2023. Please test and let us know of any issues. [https://phabricator.wikimedia.org/T290536] '''Problems''' * Last week, all wikis had no edit access for 9 minutes. This was caused by a database problem. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incidents/2022-12-13_sessionstore] '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week or next week. * The word "{{int:discussiontools-replybutton}}" is very short in some languages, such as Arabic ("<bdi lang="ar">ردّ</bdi>"). This makes the {{int:discussiontools-preference-label}} button on talk pages difficult to use. An arrow icon will be added to those languages. This will only be visible to editors who have the [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Beta Feature]] turned on. [https://www.mediawiki.org/wiki/Talk_pages_project/Usability#Status] [https://phabricator.wikimedia.org/T323537] '''Future changes''' * Edits can be automatically "tagged" by the system software or the {{int:Abusefilter}} system. Those tags link to a help page about the tags. Soon they will also link to Recent Changes to let you see other edits tagged this way. This was a Community Wishlist 2022 request. [https://phabricator.wikimedia.org/T301063] * The Trust & Safety tools team [[m:Special:MyLanguage/Private Incident Reporting System/Timeline and Updates|have shared new plans]] for building the Private Incident Reporting System. The system will make it easier for editors to ask for help if they are harassed or abused. * [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2021/Real Time Preview for Wikitext|Realtime Preview for Wikitext]] is coming out of beta as an enabled feature for every user of the 2010 Wikitext [[mw:Special:MyLanguage/Editor|editor]] in the week of January 9, 2023. It will be available to use via the toolbar in the 2010 Wikitext editor. The feature was the 4th most popular wish of the Community Wishlist Survey 2021. '''Events''' * You can now [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2023/Participate|register for the Wikimedia Hackathon 2023]], taking place on May 19–21 in Athens, Greece. You can also apply for a scholarship until January 14th. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/51|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W51"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:00, 20 December 2022 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24258101 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-02</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W02"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/02|Translations]] are available. '''Recent changes''' * You can use tags to filter edits in the recent changes feed or on your watchlist. You can now use tags to filter out edits you don't want to see. Previously you could only use tags to focus on the edits with those tags. [https://phabricator.wikimedia.org/T174349] * [[Special:WhatLinksHere|Special:WhatLinksHere]] shows all pages that link to a specific page. There is now a [https://wlh.toolforge.org prototype] for how to sort those pages alphabetically. You can see the discussion in the [[phab:T4306|Phabricator ticket]]. * You can now use the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Thanks|thanks]] function on your watchlist and the user contribution page. [https://phabricator.wikimedia.org/T51541] * A wiki page can be moved to give it a new name. You can now get a dropdown menu with common reasons when you move a page. This is so you don't have to write the explanation every time. [https://phabricator.wikimedia.org/T325257] * [[m:Special:MyLanguage/Matrix.org|Matrix]] is a chat tool. You can now use <code>matrix:</code> to create Matrix links on wiki pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T326021] * You can filter out translations when you look at the recent changes on multilingual wikis. This didn't hide translation pages. You can now also hide subpages which are translation pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T233493] '''Changes later this week''' * [[m:Special:MyLanguage/Real Time Preview for Wikitext|Realtime preview for wikitext]] is a tool which lets editors preview the page when they edit wikitext. It will be enabled for all users of the 2010 wikitext editor. You will find it in the editor toolbar. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2023-01-10|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s5.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2023-01-12|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s6.dblist targeted wikis]). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.18|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-01-10|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-01-11|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-01-12|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/02|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W02"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 01:08, 10 January 2023 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24342971 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-03</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W03"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/03|Translations]] are available. '''Problems''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] The URLs in "{{int:last}}" links on page history now contain <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>diff=prev&oldid=[revision ID]</nowiki></code></bdi> in place of <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>diff=[revision ID]&oldid=[revision ID]</nowiki></code></bdi>. This is to fix a problem with links pointing to incorrect diffs when history was filtered by a tag. Some user scripts may break as a result of this change. [https://phabricator.wikimedia.org/T243569] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.19|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-01-17|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-01-18|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-01-19|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * Some [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability|changes to the appearance of talk pages]] have only been available on <code>{{ns:1}}:</code> and <code>{{ns:3}}:</code> namespaces. These will be extended to other talk namespaces, such as <code>{{ns:5}}:</code>. They will continue to be unavailable in non-talk namespaces, including <code>{{ns:4}}:</code> pages (e.g., at the Village Pump). You can [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion|change your preferences]] ([[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]]). [https://phabricator.wikimedia.org/T325417] *On Wikisources, when an image is zoomed or panned in the Page: namespace, the same zoom and pan settings will be remembered for all Page: namespace pages that are linked to a particular Index: namespace page. [https://gerrit.wikimedia.org/r/c/mediawiki/extensions/ProofreadPage/+/868841] * The Vector 2022 skin will become the default for the English Wikipedia desktop users. The change will take place on January 18 at 15:00 UTC. [[:en:w:Wikipedia:Vector 2022|Learn more]]. '''Future changes''' * The 2023 edition of the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023|Community Wishlist Survey]], which invites contributors to make technical proposals and vote for tools and improvements, starts next week on 23 January 2023 at 18:00 UTC. You can start drafting your proposals in [[m:Community Wishlist Survey/Sandbox|the CWS sandbox]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/03|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W03"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 01:11, 17 January 2023 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24381020 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-04</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W04"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/04|Translations]] are available. '''Problems''' * Last week, for ~15 minutes, all wikis were unreachable for logged-in users and non-cached pages. This was caused by a timing issue. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incidents/2023-01-17_MediaWiki] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.20|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-01-24|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-01-25|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-01-26|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * If you have the Beta Feature for [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project|DiscussionTools]] enabled, the appearance of talk pages will add more information about discussion activity. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Talk_pages_project/Usability#Status][https://phabricator.wikimedia.org/T317907] * The 2023 edition of the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023|Community Wishlist Survey]] (CWS), which invites contributors to make technical proposals and vote for tools and improvements, starts on Monday 23 January 2023 at [https://zonestamp.toolforge.org/1674496814 18:00 UTC]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/04|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W04"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:46, 23 January 2023 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24418874 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-05</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W05"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/05|Translations]] are available. '''Problems''' * Last week, for ~15 minutes, some users were unable to log in or edit pages. This was caused by a problem with session storage. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incidents/2023-01-24_sessionstore_quorum_issues] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.21|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-01-31|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-02-01|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-02-02|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Wikis that use localized numbering schemes for references need to add new CSS. This will help to show citation numbers the same way in all reading and editing modes. If your wiki would prefer to do it yourselves, please see the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Cite CSS|details and example CSS to copy from]], and also add your wiki to the list. Otherwise, the developers will directly help out starting the week of February 5. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/05|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W05"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:06, 31 January 2023 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24455949 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-06</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W06"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/06|Translations]] are available. '''Recent changes''' * In the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|Vector 2022 skin]], logged-out users using the full-width toggle will be able to see the setting of their choice even after refreshing pages or opening new ones. This only applies to wikis where Vector 2022 is the default. [https://phabricator.wikimedia.org/T321498] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.22|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-02-07|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-02-08|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-02-09|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * Previously, we announced when some wikis would be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. These switches will not be announced any more, as the read-only time has become non-significant. Switches will continue to happen at 7AM UTC on Tuesdays and Thursdays. [https://phabricator.wikimedia.org/T292543#8568433] * Across all the wikis, in the Vector 2022 skin, logged-in users will see the page-related links such as "What links here" in a [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop_Improvements/Features/Page_tools|new side menu]]. It will be displayed on the other side of the screen. This change had previously been made on Czech, English, and Vietnamese Wikipedias. [https://phabricator.wikimedia.org/T328692] *[[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023|Community Wishlist Survey 2023]] will stop receiving new proposals on [https://zonestamp.toolforge.org/1675706431 Monday, 6 February 2023, at 18:00 UTC]. Proposers should complete any edits by then, to give time for [[m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist_Survey/Help_us|translations]] and review. Voting will begin on Friday, 10 February. '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Gadgets and user scripts will be changing to load on desktop and mobile sites. Previously they would only load on the desktop site. It is recommended that wiki administrators audit the [[MediaWiki:Gadgets-definition|gadget definitions]] prior to this change, and add <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>skins=…</code></bdi> for any gadgets which should not load on mobile. [https://phabricator.wikimedia.org/T328610 More details are available]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/06|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W06"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 10:21, 6 February 2023 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24491749 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-07</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W07"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/07|Translations]] are available. '''Problems''' * On wikis where patrolled edits are enabled, changes made to the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Communities/How to configure the mentors' list|mentor list]] by autopatrolled mentors are not correctly marked as patrolled. It will be fixed later this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T328444] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.23|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-02-14|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-02-15|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-02-16|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * The Reply tool and other parts of [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Mobile|DiscussionTools]] will be deployed for all editors using the mobile site. You can [[mw:Special:MyLanguage/Talk_pages_project/Mobile#Status_Updates|read more about this decision]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T298060] '''Future changes''' * All wikis will be read-only for a few minutes on March 1. This is planned for [https://zonestamp.toolforge.org/1677679222 14:00 UTC]. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T328287][https://phabricator.wikimedia.org/T327920][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/07|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W07"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 01:49, 14 February 2023 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24540832 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-08</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W08"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/08|Translations]] are available. '''Problems''' * Last week, during planned maintenance of Cloud Services, unforeseen complications forced the team to turn off all tools for 2–3 hours to prevent data corruption. Work is ongoing to prevent similar problems in the future. [https://phabricator.wikimedia.org/T329535] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.23|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-02-21|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-02-22|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-02-23|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). *The voting phase for the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023|Community Wishlist Survey 2023]] ends on [https://zonestamp.toolforge.org/1677261621 24 February at 18:00 UTC]. The results of the survey will be announced on 28 February. '''Future changes''' * All wikis will be read-only for a few minutes on March 1. This is planned for [https://zonestamp.toolforge.org/1677679222 14:00 UTC]. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T328287][https://phabricator.wikimedia.org/T327920][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/08|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W08"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 01:58, 21 February 2023 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24570514 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-09</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W09"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/09|Translations]] are available. '''Problems''' * Last week, in some areas of the world, there were problems with loading pages for 20 minutes and saving edits for 55 minutes. These issues were caused by a problem with our caching servers due to unforseen events during a routine maintenance task. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incidents/2023-02-22_wiki_outage][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incidents/2023-02-22_read_only] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.25|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-02-28|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-03-01|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-03-02|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * All wikis will be read-only for a few minutes on March 1. This is planned for [https://zonestamp.toolforge.org/1677679222 14:00 UTC]. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Tech/Server_switch] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/09|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W09"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:47, 27 February 2023 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24634242 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-10</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W10"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/10|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The Community Wishlist Survey 2023 edition has been concluded. Community Tech has [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023/Results|published the results]] of the survey and will provide an update on what is next in April 2023. * On wikis which use [[mw:Special:MyLanguage/Writing_systems|LanguageConverter]] to handle multiple writing systems, articles which used custom conversion rules in the wikitext (primarily on Chinese Wikipedia) would have these rules applied inconsistently in the table of contents, especially in the Vector 2022 skin. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T306862] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.26|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-03-07|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-03-08|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-03-09|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * A search system has been added to the [[Special:Preferences|Preferences screen]]. This will let you find different options more easily. Making it work on mobile devices will happen soon. [https://phabricator.wikimedia.org/T313804] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/10|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W10"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:50, 6 March 2023 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24676916 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-11</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W11"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/11|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.27|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-03-14|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-03-15|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-03-16|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" ({{int:project-localized-name-cbk_zamwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cdowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cebwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-chwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-chrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-chywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ckbwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-csbwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cuwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cvwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-itwiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T304542][https://phabricator.wikimedia.org/T304550] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/11|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W11"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:20, 13 March 2023 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24700189 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-12</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W12"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/12|Translations]] are available. '''Problems''' * Last week, some users experienced issues loading image thumbnails. This was due to incorrectly cached images. [https://phabricator.wikimedia.org/T331820] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.1|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-03-21|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-03-22|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-03-23|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] A link to the user's [[{{#special:CentralAuth}}]] page will appear on [[{{#special:Contributions}}]] — some user scripts which previously added this link may cause conflicts. This feature request was [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Admins and patrollers/Add link to CentralAuth on Special:Contributions|voted #17 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] The [[{{#special:AbuseFilter}}]] edit window will be resizable and larger by default. This feature request was [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Anti-harassment/Make the AbuseFilter edit window resizable and larger by default|voted #80 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. * There will be a new option for Administrators when they are unblocking a user, to add the unblocked user’s user page to their watchlist. This will work both via [[{{#special:Unblock}}]] and via the API. [https://phabricator.wikimedia.org/T257662] '''Meetings''' * You can join the next meeting with the Wikipedia mobile apps teams. During the meeting, we will discuss the current features and future roadmap. The meeting will be on [https://zonestamp.toolforge.org/1679677204 24 March at 17:00 (UTC)]. See [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Office Hours|details and how to join]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/12|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W12"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 01:26, 21 March 2023 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24732558 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-13</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W13"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/13|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilter]] condition limit was increased from 1000 to 2000. [https://phabricator.wikimedia.org/T309609] * [[:m:Special:MyLanguage/Global AbuseFilter#Locally disabled actions|Some Global AbuseFilter]] actions will no longer apply to local projects. [https://phabricator.wikimedia.org/T332521] * Desktop users are now able to subscribe to talk pages by clicking on the {{int:discussiontools-newtopicssubscription-button-subscribe-label}} link in the {{int:toolbox}} menu. If you subscribe to a talk page, you receive [[mw:Special:MyLanguage/Notifications|notifications]] when new topics are started on that talk page. This is separate from putting the page on your watchlist or subscribing to a single discussion. [https://phabricator.wikimedia.org/T263821] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.2|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-03-28|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-03-29|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-03-30|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * You will be able to choose [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Diffs|visual diffs]] on all [[m:Special:MyLanguage/Help:Page history|history pages]] at the Wiktionaries and Wikipedias. [https://phabricator.wikimedia.org/T314588] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] The legacy [[mw:Mobile Content Service|Mobile Content Service]] is going away in July 2023. Developers are encouraged to switch to Parsoid or another API before then to ensure service continuity. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/4MVQQTONJT7FJAXNVOFV3WWVVMCHRINE/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/13|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W13"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 01:14, 28 March 2023 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24780854 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-14</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W14"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/14|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The system for automatically creating categories for the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Babel|Babel]] extension has had several important changes and fixes. One of them allows you to insert templates for automatic category descriptions on creation, allowing you to categorize the new categories. [https://phabricator.wikimedia.org/T211665][https://phabricator.wikimedia.org/T64714][https://phabricator.wikimedia.org/T170654][https://phabricator.wikimedia.org/T184941][https://phabricator.wikimedia.org/T33074] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.3|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-04-04|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-04-05|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-04-06|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * Some older [[w:en:Web browser|Web browsers]] will stop being able to use [[w:en:JavaScript|JavaScript]] on Wikimedia wikis from this week. This mainly affects users of Internet Explorer 11. If you have an old web browser on your computer you can try to upgrade to a newer version. [https://phabricator.wikimedia.org/T178356] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The deprecated <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>jquery.hoverIntent</code></bdi> module has been removed. This module could be used by gadgets and user scripts, to create an artificial delay in how JavaScript responds to a hover event. Gadgets and user scripts should now use jQuery <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>hover()</code></bdi> or <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>on()</code></bdi> instead. Examples can be found in the [[mw:Special:MyLanguage/ResourceLoader/Migration_guide_(users)#jquery.hoverIntent|migration guide]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T311194] * Some of the links in [[{{#special:SpecialPages}}]] will be re-arranged. There will be a clearer separation between links that relate to all users, and links related to your own user account. [https://phabricator.wikimedia.org/T333242] * You will be able to hide the [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Replying|Reply button]] in archived discussion pages with a new <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>__ARCHIVEDTALK__</nowiki></code></bdi> magic word. There will also be a new <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>.mw-archivedtalk</code></bdi> CSS class for hiding the Reply button in individual sections on a page. [https://phabricator.wikimedia.org/T249293][https://phabricator.wikimedia.org/T295553][https://gerrit.wikimedia.org/r/c/mediawiki/extensions/DiscussionTools/+/738221] '''Future changes''' * The Vega software that creates data visualizations in pages, such as graphs, will be upgraded to the newest version in the future. Graphs that still use the very old version 1.5 syntax may stop working properly. Most existing uses have been found and updated, but you can help to check, and to update any local documentation. [[phab:T260542|Examples of how to find and fix these graphs are available]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W14"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:40, 3 April 2023 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24820268 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-15</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W15"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/15|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] In the visual editor, it is now possible to edit captions of images in galleries without opening the gallery dialog. This feature request was [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/Editable gallery captions in Visual Editor|voted #61 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T190224] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] You can now receive notifications when another user edits your user page. See the "{{int:Echo-category-title-edit-user-page}}" option in [[Special:Preferences#mw-prefsection-echo|your Preferences]]. This feature request was [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Anti-harassment/Notifications for user page edits|voted #3 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T3876] '''Problems''' * There was a problem with all types of CentralNotice banners still being shown to logged-in users even if they had [[Special:Preferences#mw-prefsection-centralnotice-banners|turned off]] specific banner types. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T331671] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.4|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-04-11|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-04-12|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-04-13|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" ({{int:project-localized-name-arywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-dawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-dinwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-dsbwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-eewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-elwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-emlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-eowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-etwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-euwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-extwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tumwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ffwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fiwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fiu_vrowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fjwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-frpwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-frrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-furwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gcrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gdwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-glwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-glkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gomwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gotwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-guwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gvwiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T304551][https://phabricator.wikimedia.org/T308133] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/15|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W15"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:05, 10 April 2023 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24851886 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-16</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W16"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/16|Translations]] are available. '''Recent changes''' * You can now see [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer#Show_nearby_articles|nearby articles on a Kartographer map]] with the button for the new feature "{{int:Kartographer-sidebar-nearbybutton}}". Six wikis have been testing this feature since October. [https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Geoinformation/Nearby_articles#Implementation][https://phabricator.wikimedia.org/T334079] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] The [[m:Special:GlobalWatchlist|Special:GlobalWatchlist]] page now has links for "{{int:globalwatchlist-markpageseen}}" for each entry. This feature request was [[m:Community Wishlist Survey 2023/Notifications, Watchlists and Talk Pages/Button to mark a single change as read in the global watch list|voted #161 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T334246] '''Problems''' * At Wikimedia Commons, some thumbnails have not been getting replaced correctly after a new version of the image is uploaded. This should be fixed later this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T331138][https://phabricator.wikimedia.org/T333042] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] For the last few weeks, some external tools had inconsistent problems with logging-in with OAuth. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T332650] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.5|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-04-18|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-04-19|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-04-20|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/16|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W16"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 01:55, 18 April 2023 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24881071 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-17</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W17"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/17|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] The date-selection menu on pages such as [[{{#special:Contributions}}]] will now show year-ranges that are in the current and past decade, instead of the current and future decade. This feature request was [[m:Community Wishlist Survey 2023/Miscellaneous/Change year range shown in date selection popup|voted #145 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T334316] '''Problems''' * Due to security issues with the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph|Graph extension]], graphs have been disabled in all Wikimedia projects. Wikimedia Foundation teams are working to respond to these vulnerabilities. [https://phabricator.wikimedia.org/T334940] * For a few days, it was not possible to save some kinds of edits on the mobile version of a wiki. This has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T334797][https://phabricator.wikimedia.org/T334799][https://phabricator.wikimedia.org/T334794] '''Changes later this week''' * All wikis will be read-only for a few minutes on April 26. This is planned for [https://zonestamp.toolforge.org/1682517653 14:00 UTC]. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Tech/Server_switch] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.6|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-04-25|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-04-26|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-04-27|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * The Editing team plans an A/B test for [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability|a usability analysis of the Talk page project]]. The [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability/Analysis|planned measurements are available]]. Your wiki [[phab:T332946|may be invited to participate]]. Please suggest improvements to the measurement plan at [[mw:Talk:Talk pages project/Usability|the discussion page]]. * [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2023-2024|The Wikimedia Foundation annual plan 2023-2024 draft is open for comment and input]] until May 19. The final plan will be published in July 2023 on Meta-wiki. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/17|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W17"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22:04, 24 April 2023 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24933592 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-18</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W18"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/18|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] The content attribution tools [[mw:Special:MyLanguage/Who Wrote That?|Who Wrote That?]], [[xtools:authorship|XTools Authorship]], and [[xtools:blame|XTools Blame]] now support the French and Italian Wikipedias. More languages will be added in the near future. This is part of the [[m:Community Wishlist Survey 2023/Reading/Extend "Who Wrote That?" tool to more wikis|#7 wish in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T243711][https://phabricator.wikimedia.org/T270490][https://phabricator.wikimedia.org/T334891] * The [[:commons:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons|Video2commons]] tool has been updated. This fixed several bugs related to YouTube uploads. [https://github.com/toolforge/video2commons/pull/162/commits] * The [[{{#special:Preferences}}]] page has been redesigned on mobile web. The new design makes it easier to browse the different categories and settings at low screen widths. You can also now access the page via a link in the Settings menu in the mobile web sidebar. [https://www.mediawiki.org/wiki/Moderator_Tools/Content_moderation_on_mobile_web/Preferences] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.7|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-05-02|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-05-03|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-05-04|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/18|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W18"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 01:45, 2 May 2023 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24966974 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-19</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W19"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/19|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] Last week, Community Tech released the first update for providing [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2022/Better diff handling of paragraph splits|better diffs]], the #1 request in the 2022 Community Wishlist Survey. [[phab:T324759|This update]] adds legends and tooltips to inline diffs so that users unfamiliar with the blue and yellow highlights can better understand the type of edits made. * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] When you close an image that is displayed via MediaViewer, it will now return to the wiki page instead of going back in your browser history. This feature request was [[m:Community Wishlist Survey 2023/Reading/Return to the article when closing the MediaViewer|voted #65 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T236591] * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:SyntaxHighlight|SyntaxHighlight]] extension now supports <bdi lang="en" dir="ltr"><code>wikitext</code></bdi> as a selected language. Old alternatives that were used to highlight wikitext, such as <bdi lang="en" dir="ltr"><code>html5</code></bdi>, <bdi lang="en" dir="ltr"><code>moin</code></bdi>, and <bdi lang="en" dir="ltr"><code>html+handlebars</code></bdi>, can now be replaced. [https://phabricator.wikimedia.org/T29828] * [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Creating pages with preloaded text|Preloading text to new pages/sections]] now supports preloading from localized MediaWiki interface messages. [https://cs.wikipedia.org/wiki/User_talk:Martin_Urbanec_(WMF)?action=edit&section=new&preload=MediaWiki:July Here is an example] at the {{int:project-localized-name-cswiki/en}} that uses <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>preload=MediaWiki:July</nowiki></code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T330337] '''Problems''' * Graph Extension update: Foundation developers have completed upgrading the visualization software to Vega5. Existing community graphs based on Vega2 are no longer compatible. Communities need to update local graphs and templates, and shared lua modules like <bdi lang="de" dir="ltr">[[:de:Modul:Graph]]</bdi>. The [https://vega.github.io/vega/docs/porting-guide/ Vega Porting guide] provides the most comprehensive detail on migration from Vega2 and [https://www.mediawiki.org/w/index.php?title=Template:Graph:PageViews&action=history here is an example migration]. Vega5 has currently just been enabled on mediawiki.org to provide a test environment for communities. [https://phabricator.wikimedia.org/T334940#8813922] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.8|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-05-09|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-05-10|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-05-11|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Until now, all new OAuth apps went through manual review. Starting this week, apps using identification-only or basic authorizations will not require review. [https://phabricator.wikimedia.org/T67750] '''Future changes''' * During the next year, MediaWiki will stop using IP addresses to identify logged-out users, and will start automatically assigning unique temporary usernames. Read more at [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Updates|IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Updates]]. You can [[m:Talk:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation#What should it look like?|join the discussion]] about the [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Updates#What will temporary usernames look like?|format of the temporary usernames]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T332805] * There will be an [[:w:en:A/B testing|A/B test]] on 10 Wikipedias where the Vector 2022 skin is the default skin. Half of logged-in desktop users will see an interface where the different parts of the page are more clearly separated. You can [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates/2023-05 Zebra9 A/B test|read more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T333180][https://phabricator.wikimedia.org/T335972] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] <code>jquery.tipsy</code> will be removed from the MediaWiki core. This will affect some user scripts. Many lines with <code>.tipsy(</code> can be commented out. <code>OO.ui.PopupWidget</code> can be used to keep things working like they are now. You can [[phab:T336019|read more]] and [[:mw:Help:Locating broken scripts|read about how to find broken scripts]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T336019] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/19|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W19"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:36, 9 May 2023 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24998636 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-20</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W20"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/20|Translations]] are available. '''Problems''' * Citations that are automatically generated based on [[d:Q33057|ISBN]] are currently broken. This affects citations made with the [[mw:Special:MyLanguage/Help:VisualEditor/User_guide/Citations-Full#Automatic|VisualEditor Automatic tab]], and the use of the citoid API in gadgets and user scripts. Work is ongoing to restore this feature. [https://phabricator.wikimedia.org/T336298] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.9|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-05-16|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-05-17|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-05-18|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" ({{int:project-localized-name-gorwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hakwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hawwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hifwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hsbwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-htwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-iawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-iewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-igwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ilowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-inhwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-iowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-iswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-iuwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-jamwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-jvwiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308134] '''Future changes''' * There is a recently formed team at the Wikimedia Foundation which will be focusing on experimenting with new tools. Currently they are building [[m:Wikimedia_Foundation_Annual_Plan/2023-2024/Draft/Future_Audiences#FA2.2_Conversational_AI|a prototype ChatGPT plugin that allows information generated by ChatGPT to be properly attributed]] to the Wikimedia projects. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Gadget and userscript developers should replace <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>jquery.cookie</code></bdi> with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mediawiki.cookie</code></bdi>. The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>jquery.cookie</code></bdi> library will be removed in ~1 month, and staff developers will run a script to replace any remaining uses at that time. [https://phabricator.wikimedia.org/T336018] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/20|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W20"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:45, 15 May 2023 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25011501 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-21</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W21"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/21|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] The "recent edits" time period for page watchers is now 30 days. It used to be 180 days. This was a [[m:Community Wishlist Survey 2023/Notifications, Watchlists and Talk Pages/Change information about the number of watchers on a page|Community Wishlist Survey proposal]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T336250] '''Changes later this week''' * An [[mw:special:MyLanguage/Growth/Positive reinforcement#Impact|improved impact module]] will be available at Wikipedias. The impact module is a feature available to newcomers [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary#Newcomer homepage|at their personal homepage]]. It will show their number of edits, how many readers their edited pages have, how many thanks they have received and similar things. It is also accessible by accessing Special:Impact. [https://phabricator.wikimedia.org/T336203] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.10|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-05-23|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-05-24|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-05-25|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/21|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W21"/> </div> 16:55, 22 May 2023 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25028325 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-22</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W22"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/22|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Citations can once again be added automatically from ISBNs, thanks to Zotero's ISBN searches. The current data sources are the Library of Congress (United States), the Bibliothèque nationale de France (French National Library), and K10plus ISBN (German repository). Additional data source searches can be [[mw:Citoid/Creating Zotero translators|proposed to Zotero]]. The ISBN labels in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:VisualEditor/User_guide/Citations-Full#Automatic|VisualEditor Automatic tab]] will reappear later this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T336298#8859917] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] The page [[{{#special:EditWatchlist}}]] now has "{{int:watchlistedit-normal-check-all}}" options to select all the pages within a namespace. This feature request was [[m:Community Wishlist Survey 2023/Notifications, Watchlists and Talk Pages/Watchlist edit - "check all" checkbox|voted #161 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T334252] '''Problems''' * For a few days earlier this month, the "Add interlanguage link" item in the Tools menu did not work properly. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T337081] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.11|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-05-30|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-05-31|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-06-01|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * VisualEditor will be switched to a new backend on [https://phabricator.wikimedia.org/source/mediawiki-config/browse/master/dblists/small.dblist small] and [https://phabricator.wikimedia.org/source/mediawiki-config/browse/master/dblists/medium.dblist medium] wikis this week. Large wikis will follow in the coming weeks. This is part of the effort to move Parsoid into MediaWiki core. The change should have no noticeable effect on users, but if you experience any slow loading or other strangeness when using VisualEditor, please report it on the phabricator ticket linked here. [https://phabricator.wikimedia.org/T320529] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/22|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W22"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22:04, 29 May 2023 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25079963 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-23</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W23"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/23|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[:mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:RealMe|RealMe]] extension allows you to mark URLs on your user page as verified for Mastodon and similar software. * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] Citation and footnote editing can now be started from the reference list when using the visual editor. This feature request was [[m:Community Wishlist Survey 2023/Citations/Allow citations to be edited in the references section with VisualEditor|voted #2 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T54750] * Previously, clicking on someone else's link to Recent Changes with filters applied within the URL could unintentionally change your preference for "{{int:Rcfilters-group-results-by-page}}". This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T202916#8874081] '''Problems''' * For a few days last week, some tools and bots returned outdated information due to database replication problems, and may have been down entirely while it was being fixed. These issues have now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T337446] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.12|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-06-06|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-06-07|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-06-08|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * Bots will no longer be prevented from making edits because of URLs that match the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:SpamBlacklist|spam blacklist]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T313107] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/23|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W23"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22:52, 5 June 2023 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25114640 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-24</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W24"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/24|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] The content attribution tools [[mw:Special:MyLanguage/Who Wrote That?|Who Wrote That?]], [[xtools:authorship|XTools Authorship]], and [[xtools:blame|XTools Blame]] now support the Dutch, German, Hungarian, Indonesian, Japanese, Polish and Portuguese Wikipedias. This was the [[m:Community Wishlist Survey 2023/Reading/Extend "Who Wrote That?" tool to more wikis|#7 wish in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T334891] * The [[mw:Special:MyLanguage/Structured Data Across Wikimedia/Search Improvements#Search Preview panel|Search Preview panel]] has been deployed on four Wikipedias (Catalan, Dutch, Hungarian and Norwegian). The panel will show an image related to the article (if existing), the top sections of the article, related images (coming from MediaSearch on Commons), and eventually the sister projects associated with the article. [https://phabricator.wikimedia.org/T306341] * The [[:mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:RealMe#Verifying_a_link_on_non-user_pages|RealMe]] extension now allows administrators to verify URLs for any page, for Mastodon and similar software. [https://phabricator.wikimedia.org/T324937] * The default project license [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikimediaannounce-l@lists.wikimedia.org/thread/7G6XPWZPQFLZ2JANN3ZX6RT4DVUI3HZQ/ has been officially upgraded] to CC BY-SA 4.0. The software interface messages have been updated. Communities should feel free to start updating any mentions of the old CC BY-SA 3.0 licensing within policies and related documentation pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T319064] '''Problems''' * For three days last month, some Wikipedia pages edited with VisualEditor or DiscussionTools had an unintended <code><nowiki>__TOC__</nowiki></code> (or its localized form) added during an edit. There is [[mw:Parsoid/Deployments/T336101_followup|a listing of affected pages sorted by wiki]], that may still need to be fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T336101] * Currently, the "{{int:Visualeditor-dialog-meta-categories-defaultsort-label}}" feature in VisualEditor is broken. Existing <code><nowiki>{{DEFAULTSORT:...}}</nowiki></code> keywords incorrectly appear as missing templates in VisualEditor. Developers are exploring how to fix this. In the meantime, those wishing to edit the default sortkey of a page are advised to switch to source editing. [https://phabricator.wikimedia.org/T337398] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Last week, an update to the delete form may have broken some gadgets or user scripts. If you need to manipulate (empty) the reason field, replace <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>#wpReason</code></bdi> with <bdi lang="zxx" dir="ltr" style="white-space: nowrap;"><code>#wpReason > input</code></bdi>. See [https://cs.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki%3AGadget-CleanDeleteReasons.js&diff=22859956&oldid=12794189 an example fix]. [https://phabricator.wikimedia.org/T337809] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.13|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-06-13|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-06-14|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-06-15|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * VisualEditor will be switched to a new backend on English Wikipedia on Monday, and all other [https://phabricator.wikimedia.org/source/mediawiki-config/browse/master/dblists/large.dblist large] wikis on Thursday. The change should have no noticeable effect on users, but if you experience any slow loading or other strangeness when using VisualEditor, please report it on the phabricator ticket linked here. [https://phabricator.wikimedia.org/T320529] '''Future changes''' * From 5 June to 17 July, the Foundation's [[:mw:Wikimedia Security Team|Security team]] is holding a consultation with contributors regarding a draft policy to govern the use of third-party resources in volunteer-developed gadgets and scripts. Feedback and suggestions are warmly welcome at [[m:Special:MyLanguage/Third-party resources policy|Third-party resources policy]] on meta-wiki. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/24|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W24"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 14:52, 12 June 2023 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25133779 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-25</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W25"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/25|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Flame graphs are now available in WikimediaDebug. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/JXNQD3EHG5V5QW5UXFDPSHQG4MJ3FWJQ/][https://techblog.wikimedia.org/2023/06/08/flame-graphs-arrive-in-wikimediadebug/] '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. * There is now a toolbar search popup in the visual editor. You can trigger it by typing <code>\</code> or pressing <code>ctrl + shift + p</code>. It can help you quickly access most tools in the editor. [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Visual_editor_toolbar_search_feature.png][https://phabricator.wikimedia.org/T66905] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/25|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W25"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:09, 19 June 2023 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25159510 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-26</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W26"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/26|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The Action API modules and Special:LinkSearch will now add a trailing <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>/</code></bdi> to all <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>prop=extlinks</code></bdi> responses for bare domains. This is part of the work to remove duplication in the <code>externallinks</code> database table. [https://phabricator.wikimedia.org/T337994] '''Problems''' * Last week, search was broken on Commons and Wikidata for 23 hours. [https://phabricator.wikimedia.org/T339810][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incidents/2023-06-18_search_broken_on_wikidata_and_commons] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.15|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-06-27|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-06-28|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-06-29|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The Minerva skin now applies more predefined styles to the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>.mbox-text</code></bdi> CSS class. This enables support for mbox templates that use divs instead of tables. Please make sure that the new styles won't affect other templates in your wiki. [https://gerrit.wikimedia.org/r/c/mediawiki/skins/MinervaNeue/+/930901/][https://phabricator.wikimedia.org/T339040] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Gadgets will now load on both desktop and mobile by default. Previously, gadgets loaded only on desktop by default. Changing this default using the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>|targets=</code></bdi> parameter is also deprecated and should not be used. You should make gadgets work on mobile or disable them based on the skin (with the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>|skins=</code></bdi> parameter in <bdi lang="en" dir="ltr">MediaWiki:Gadgets-definition</bdi>) rather than whether the user uses the mobile or the desktop website. Popular gadgets that create errors on mobile will be disabled by developers on the Minerva skin as a temporary solution. [https://phabricator.wikimedia.org/T127268] * All namespace tabs now have the same browser [[m:Special:MyLanguage/Help:Keyboard_shortcuts|access key]] by default. Previously, custom and extension-defined namespaces would have to have their access keys set manually on-wiki, but that is no longer necessary. [https://phabricator.wikimedia.org/T22126] * The review form of the Flagged Revisions extension now uses the standardized [[mw:Special:MyLanguage/Codex|user interface components]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T191156] '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] How media is structured in the parser's HTML output will change in the coming weeks at [[:wikitech:Deployments/Train#Thursday|group2 wikis]]. This change improves the accessibility of content. You may need to update your site-CSS, or userscripts and gadgets. There are [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser_Unification/Media_structure/FAQ|details on what code to check, how to update the code, and where to report any related problems]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T314318] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/26|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W26"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16:19, 26 June 2023 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25202311 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-27</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W27"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/27|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] As part of the rolling out of the [[m:Community Wishlist Survey 2022/Multimedia and Commons/Audio links that play on click|audio links that play on click]] wishlist proposal, [https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/small.dblist small wikis] will now be able to use the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Phonos#Inline audio player mode|inline audio player]] that is implemented by the [[mw:Extension:Phonos|Phonos]] extension. [https://phabricator.wikimedia.org/T336763] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] From this week all gadgets automatically load on mobile and desktop sites. If you see any problems with gadgets on your wikis, please adjust the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets#Options|gadget options]] in your gadget definitions file. [https://phabricator.wikimedia.org/T328610] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.16|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-07-04|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-07-05|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-07-06|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/27|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W27"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22:51, 3 July 2023 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25231546 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-28</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W28"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/28|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[:mw:Special:MyLanguage/Structured Data Across Wikimedia/Section-level Image Suggestions|Section-level Image Suggestions feature]] has been deployed on seven Wikipedias (Portuguese, Russian, Indonesian, Catalan, Hungarian, Finnish and Norwegian Bokmål). The feature recommends images for articles on contributors' watchlists that are a good match for individual sections of those articles. * [[:m:Special:MyLanguage/Global AbuseFilter|Global abuse filters]] have been enabled on all Wikimedia projects, except English and Japanese Wikipedias (who opted out). This change was made following a [[:m:Requests for comment/Make global abuse filters opt-out|global request for comments]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T341159] * [[{{#special:BlockedExternalDomains}}]] is a new tool for administrators to help fight spam. It provides a clearer interface for blocking plain domains (and their subdomains), is more easily searchable, and is faster for the software to process for each edit on the wiki. It does not support regex (for complex cases), nor URL path-matching, nor the [[MediaWiki:Spam-whitelist|MediaWiki:Spam-whitelist]], but otherwise it replaces most of the functionalities of the existing [[MediaWiki:Spam-blacklist|MediaWiki:Spam-blacklist]]. There is a Python script to help migrate all simple domains into this tool, and more feature details, within [[mw:Special:MyLanguage/Manual:BlockedExternalDomains|the tool's documentation]]. It is available at all wikis except for Meta-wiki, Commons, and Wikidata. [https://phabricator.wikimedia.org/T337431] * The WikiEditor extension was updated. It includes some of the most frequently used features of wikitext editing. In the past, many of its messages could only be translated by administrators, but now all regular translators on translatewiki can translate them. Please check [https://translatewiki.net/wiki/Special:MessageGroupStats?group=ext-wikieditor&messages=&x=D#sortable:0=asc the state of WikiEditor localization into your language], and if the "Completion" for your language shows anything less than 100%, please complete the translation. See [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-ambassadors@lists.wikimedia.org/thread/D4YELU2DXMZ75PGELUOKXXMFF3FH45XA/ a more detailed explanation]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.17|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-07-11|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-07-12|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-07-13|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * The default protocol of [[{{#special:LinkSearch}}]] and API counterparts has changed from http to both http and https. [https://phabricator.wikimedia.org/T14810] * [[{{#special:LinkSearch}}]] and its API counterparts will now search for all of the URL provided in the query. It used to be only the first 60 characters. This feature was requested fifteen years ago. [https://phabricator.wikimedia.org/T17218] '''Future changes''' * There is an experiment with a [[:w:en:ChatGPT|ChatGPT]] plugin. This is to show users where the information is coming from when they read information from Wikipedia. It has been tested by Wikimedia Foundation staff and other Wikimedians. Soon all ChatGPT plugin users can use the Wikipedia plugin. This is the same plugin which was mentioned in [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/20|Tech News 2023/20]]. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Annual_Plan/2023-2024/Draft/Future_Audiences#FA2.2_Conversational_AI] * There is an ongoing discussion on a [[m:Special:MyLanguage/Third-party resources policy|proposed Third-party resources policy]]. The proposal will impact the use of third-party resources in gadgets and userscripts. Based on the ideas received so far, policy includes some of the risks related to user scripts and gadgets loading third-party resources, some best practices and exemption requirements such as code transparency and inspectability. Your feedback and suggestions are warmly welcome until July 17, 2023 on [[m:Talk:Third-party resources policy|on the policy talk page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/28|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W28"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:54, 10 July 2023 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25278797 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-29</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W29"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/29|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] We are now serving 1% of all global user traffic from [[:en:Kubernetes|Kubernetes]] (you can [[wikitech:MediaWiki On Kubernetes|read more technical details]]). We are planning to increment this percentage regularly. You can [[phab:T290536|follow the progress of this work]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.18|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-07-18|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-07-19|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-07-20|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] MediaWiki [[mw:Special:MyLanguage/Help:System_message|system messages]] will now look for available local fallbacks, instead of always using the default fallback defined by software. This means wikis no longer need to override each language on the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Language#Fallback_languages|fallback chain]] separately. For example, English Wikipedia doesn't have to create <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>en-ca</code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>en-gb</code></bdi> subpages with a transclusion of the base pages anymore. This makes it easier to maintain local overrides. [https://phabricator.wikimedia.org/T229992] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>action=growthsetmentorstatus</code></bdi> API will be deprecated with the new MediaWiki version. Bots or scripts calling that API should use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>action=growthmanagementorlist</code></bdi> API now. [https://phabricator.wikimedia.org/T321503] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/29|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W29"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:08, 17 July 2023 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25289122 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-30</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W30"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/30|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] On July 18, the Wikimedia Foundation launched a survey about the [[:mw:Technical_decision_making|technical decision making process]] for people who do technical work that relies on software that is maintained by the Foundation or affiliates. If this applies to you, [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/885471 please take part in the survey]. The survey will be open for three weeks, until August 7. You can find more information in [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/Q7DUCFA75DXG3G2KHTO7CEWMLCYTSDB2/|the announcement e-mail on wikitech-l]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.19|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-07-25|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-07-26|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-07-27|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/30|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W30"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 02:20, 25 July 2023 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25332248 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-31</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W31"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/31|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The [[mw:Synchronizer|Synchronizer]] tool is now available to keep Lua modules synced across Wikimedia wikis, along with [[mw:Multilingual Templates and Modules|updated documentation]] to develop global Lua modules and templates. * The tag filter on [[{{#special:NewPages}}]] and revision history pages can now be inverted. For example, you can hide edits that were made using an automated tool. [https://phabricator.wikimedia.org/T334337][https://phabricator.wikimedia.org/T334338] * The Wikipedia [[:w:en:ChatGPT|ChatGPT]] plugin experiment can now be used by ChatGPT users who can use plugins. You can participate in a [[:m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2023-2024/Draft/Future Audiences#Announcing monthly Future Audiences open "office hours"|video call]] if you want to talk about this experiment or similar work. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Annual_Plan/2023-2024/Draft/Future_Audiences#FA2.2_Conversational_AI] '''Problems''' * It was not possible to generate a PDF for pages with non-Latin characters in the title, for the last two weeks. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T342442] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.20|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-08-01|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-08-02|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-08-03|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * Starting on Tuesday, a new set of Wikipedias will get "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" ({{int:project-localized-name-kawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kaawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kabwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kbdwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kbpwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kiwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kmwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-knwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kshwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kuwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kwwiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308135] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/31|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W31"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:54, 31 July 2023 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25362228 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-32</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W32"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/32|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Mobile Web editors can now [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Advanced_mobile_contributions#August_1,_2023_-_Full-page_editing_added_on_mobile|edit a whole page at once]]. To use this feature, turn on "{{int:Mobile-frontend-mobile-option-amc}}" in your settings and use the "{{int:Minerva-page-actions-editfull}}" button in the "{{int:Minerva-page-actions-overflow}}" menu. [https://phabricator.wikimedia.org/T203151] '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/32|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W32"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:21, 7 August 2023 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25420038 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-33</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W33"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/33|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The Content translation system is no longer using Youdao's [[mw:Special:MyLanguage/Help:Content_translation/Translating/Initial_machine_translation|machine translation service]]. The service was in place for several years, but due to no usage, and availability of alternatives, it was deprecated to reduce maintenance overheads. Other services which cover the same languages are still available. [https://phabricator.wikimedia.org/T329137] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.22|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-08-15|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-08-16|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-08-17|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" ({{int:project-localized-name-lawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ladwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lbwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lbewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lezwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lfnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lgwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-liwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lijwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lmowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ltgwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lvwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-maiwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-map_bmswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mdfwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mgwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kywiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308136] <!-- TODO replace wiki codes --> '''Future changes''' * A few gadgets/user scripts which add icons to the Minerva skin need to have their CSS updated. There are more details available including a [[phab:T344067|search for all existing instances and how to update them]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/33|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W33"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 06:00, 15 August 2023 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25428668 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-34</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W34"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/34|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [https://gdrive-to-commons.toolforge.org/ GDrive to Commons Uploader] tool is now available. It enables [[m:Special:MyLanguage/GDrive to Commons Uploader|securely selecting and uploading files]] from your Google Drive directly to Wikimedia Commons. [https://phabricator.wikimedia.org/T267868] * From now on, we will announce new Wikimedia wikis in Tech News, so you can update any tools or pages. ** Since the last edition, two new wikis have been created: *** a Wiktionary in [[d:Q7121294|Pa'O]] ([[wikt:blk:|<code>wikt:blk:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T343540] *** a Wikisource in [[d:Q34002|Sundanese]] ([[s:su:|<code>s:su:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T343539] ** To catch up, the next most recent six wikis are: *** Wikifunctions ([[f:|<code>f:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T275945] *** a Wiktionary in [[d:Q2891049|Mandailing]] ([[wikt:btm:|<code>wikt:btm:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T335216] *** a Wikipedia in [[d:Q5555465|Ghanaian Pidgin]] ([[w:gpe:|<code>w:gpe:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T335969] *** a Wikinews in [[d:Q3111668|Gungbe]] ([[n:guw:|<code>n:guw:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T334394] *** a Wiktionary in [[d:Q33522|Kabardian]] ([[wikt:kbd:|<code>wikt:kbd:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T333266] *** a Wikipedia in [[d:Q35570|Fante]] ([[w:fat:|<code>w:fat:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T335016] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.23|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-08-22|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-08-23|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-08-24|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] There is an existing [[mw:Stable interface policy|stable interface policy]] for MediaWiki backend code. There is a [[mw:User:Jdlrobson/Stable interface policy/frontend|proposed stable interface policy for frontend code]]. This is relevant for anyone who works on gadgets or Wikimedia frontend code. You can read it, discuss it, and let the proposer know if there are any problems. [https://phabricator.wikimedia.org/T344079] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/34|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W34"/> </div> 15:25, 21 August 2023 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25497111 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-35</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W35"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/35|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] As part of the changes for the [[m:Community Wishlist Survey 2022/Better diff handling of paragraph splits|better diff handling of paragraph splits]], improved detection of splits is being rolled out. Over the last two weeks, we deployed this support to [[wikitech:Deployments/Train#Groups|group0]] and group1 wikis. This week it will be deployed to group2 wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T341754] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] All [[{{#special:Contributions}}]] pages now show the user's local edit count and the account's creation date. [https://phabricator.wikimedia.org/T324166] * Wikisource users can now use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>prpbengalicurrency</code></bdi> label to denote Bengali currency characters as page numbers inside the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><pagelist></nowiki></code></bdi> tag. [https://phabricator.wikimedia.org/T268932] * Two preferences have been relocated. The preference "{{int:visualeditor-preference-visualeditor}}" is now shown on the [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|"{{int:prefs-editing}}" tab]] at all wikis. Previously it was shown on the "{{int:prefs-betafeatures}}" tab at some wikis. The preference "{{int:visualeditor-preference-newwikitexteditor-enable}}" is now also shown on the "{{int:prefs-editing}}" tab at all wikis, instead of the "{{int:prefs-betafeatures}}" tab. [https://phabricator.wikimedia.org/T335056][https://phabricator.wikimedia.org/T344158] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.24|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-08-29|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-08-30|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-08-31|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] New signups for a Wikimedia developer account will start being pushed towards <bdi lang="en" dir="ltr">[https://idm.wikimedia.org/ idm.wikimedia.org]</bdi>, rather than going via Wikitech. [[wikitech:IDM|Further information about the new system is available]]. * All right-to-left language wikis, plus Korean, Armenian, Ukrainian, Russian, and Bulgarian Wikipedias, will have a link in the sidebar that provides a short URL of that page, using the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|Wikimedia URL Shortener]]. This feature will come to more wikis in future weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T267921] '''Future changes''' * The removal of the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:DoubleWiki|DoubleWiki extension]] is being discussed. This extension currently allows Wikisource users to view articles from multiple language versions side by side when the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><=></code></bdi> symbol next to a specific language edition is selected. Comments on this are welcomed at [[phab:T344544|the phabricator task]]. * A proposal has been made to merge the second hidden-categories list (which appears below the wikitext editing form) with the main list of categories (which is further down the page). [[phab:T340606|More information is available on Phabricator]]; feedback is welcome! '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/35|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W35"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 14:00, 28 August 2023 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25510866 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-36</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W36"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/36|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[m:Wikisource_EditInSequence|EditInSequence]], a feature that allows users to edit pages faster on Wikisource has been moved to a Beta Feature based on community feedback. To enable it, you can navigate to the [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta features tab in Preferences]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308098] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] As part of the changes for the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2022/Generate Audio for IPA|Generate Audio for IPA]] and [[m:Community Wishlist Survey 2022/Multimedia and Commons/Audio links that play on click|Audio links that play on click]] wishlist proposals, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Phonos#Inline_audio_player_mode|inline audio player mode]] of [[mw:Extension:Phonos|Phonos]] has been deployed to all projects. [https://phabricator.wikimedia.org/T336763] * There is a new option for Administrators when they are changing the usergroups for a user, to add the user’s user page to their watchlist. This works both via [[{{#special:UserRights}}]] and via the API. [https://phabricator.wikimedia.org/T272294] * One new wiki has been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q34318|Talysh]] ([[w:tly:|<code>w:tly:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T345166] '''Problems''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:LoginNotify|LoginNotify extension]] was not sending notifications since January. It has now been fixed, so going forward, you may see notifications for failed login attempts, and successful login attempts from a new device. [https://phabricator.wikimedia.org/T344785] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.25|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-09-05|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-09-06|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-09-07|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" ({{int:project-localized-name-mhrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-miwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-minwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mrjwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mtwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mwlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-myvwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mznwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nahwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-napwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ndswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nds_nlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-newiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-newwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-novwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nqowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nrmwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nsowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nvwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ocwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-olowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-omwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-orwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-oswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pagwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pamwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-papwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pcdwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pdcwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pflwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pihwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pmswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pnbwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pntwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pswiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308137][https://phabricator.wikimedia.org/T308138] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/36|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W36"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:34, 4 September 2023 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25566983 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-37</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W37"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/37|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[mw:Special:MyLanguage/ORES|ORES]], the revision evaluation service, is now using a new open-source infrastructure on all wikis except for English Wikipedia and Wikidata. These two will follow this week. If you notice any unusual results from the Recent Changes filters that are related to ORES (for example, "{{int:ores-rcfilters-damaging-title}}" and "{{int:ores-rcfilters-goodfaith-title}}"), please [[mw:Talk:Machine Learning|report them]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T342115] * When you are logged in on one Wikimedia wiki and visit a different Wikimedia wiki, the system tries to log you in there automatically. This has been unreliable for a long time. You can now visit the login page to make the system try extra hard. If you feel that made logging in better or worse than it used to be, your feedback is appreciated. [https://phabricator.wikimedia.org/T326281] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.26|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-09-12|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-09-13|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-09-14|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The [[mw:Special:MyLanguage/Technical decision making|Technical Decision-Making Forum Retrospective]] team invites anyone involved in the technical field of Wikimedia projects to signup to and join [[mw:Technical decision making/Listening Sessions|one of their listening sessions]] on 13 September. Another date will be scheduled later. The goal is to improve the technical decision-making processes. * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] As part of the changes for the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2022/Better diff handling of paragraph splits|Better diff handling of paragraph splits]] wishlist proposal, the inline switch widget in diff pages is being rolled out this week to all wikis. The inline switch will allow viewers to toggle between a unified inline or two-column diff wikitext format. [https://phabricator.wikimedia.org/T336716] '''Future changes''' * All wikis will be read-only for a few minutes on 20 September. [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|This is planned at 14:00 UTC.]] More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T345263] * The Enterprise API is launching a new feature called "[http://breakingnews-beta.enterprise.wikimedia.com/ breaking news]". Currently in BETA, this attempts to identify likely "newsworthy" topics as they are currently being written about in any Wikipedia. Your help is requested to improve the accuracy of its detection model, especially on smaller language editions, by recommending templates or identifiable editing patterns. See more information at [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise/Breaking news|the documentation page]] on MediaWiki or [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise/FAQ#What is Breaking News|the FAQ]] on Meta. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/37|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W37"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:08, 11 September 2023 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25589064 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-38</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W38"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/38|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] MediaWiki now has a [[mw:Stable interface policy/frontend|stable interface policy for frontend code]] that more clearly defines how we deprecate MediaWiki code and wiki-based code (e.g. gadgets and user scripts). Thank you to everyone who contributed to the content and discussions. [https://phabricator.wikimedia.org/T346467][https://phabricator.wikimedia.org/T344079] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.27|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-09-19|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-09-20|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-09-21|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * All wikis will be read-only for a few minutes on September 20. [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|This is planned at 14:00 UTC.]] [https://phabricator.wikimedia.org/T345263] * All wikis will have a link in the sidebar that provides a short URL of that page, using the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|Wikimedia URL Shortener]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T267921] '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The team investigating the Graph Extension posted [[mw:Extension:Graph/Plans#Proposal|a proposal for reenabling it]] and they need your input. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/38|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W38"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:20, 18 September 2023 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25623533 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-39</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W39"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/39|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The Vector 2022 skin will now remember the pinned/unpinned status for the Table of Contents for all logged-out users. [https://phabricator.wikimedia.org/T316060] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.28|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-09-26|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-09-27|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-09-28|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The ResourceLoader <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mediawiki.ui</nowiki></code></bdi> modules are now deprecated as part of the move to Vue.js and Codex. There is a [[mw:Codex/Migrating_from_MediaWiki_UI|guide for migrating from MediaWiki UI to Codex]] for any tools that use it. More [[phab:T346468|details are available in the task]] and your questions are welcome there. * Gadget definitions will have a [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets#Options|new "namespaces" option]]. The option takes a list of namespace IDs. Gadgets that use this option will only load on pages in the given namespaces. '''Future changes''' * New variables will be added to [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilter]]: <code><bdi lang="zxx" dir="ltr">global_account_groups</bdi></code> and <code><bdi lang="zxx" dir="ltr">global_account_editcount</bdi></code>. They are available only when an account is being created. You can use them to prevent blocking automatic creation of accounts when users with many edits elsewhere visit your wiki for the first time. [https://phabricator.wikimedia.org/T345632][https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter/Rules_format] '''Meetings''' * You can join the next meeting with the Wikipedia mobile apps teams. During the meeting, we will discuss the current features and future roadmap. The meeting will be on [https://zonestamp.toolforge.org/1698426015 27 October at 17:00 (UTC)]. See [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Office_Hours#October_2023|details and how to join]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/39|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W39"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16:51, 26 September 2023 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25655264 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-40</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W40"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/40|Translations]] are available. '''Recent changes''' * There is a new [[Special:Preferences#mw-prefsection-rendering-advancedrendering|user preference]] for "{{int:tog-forcesafemode}}". This setting will make pages load without including any on-wiki JavaScript or on-wiki stylesheet pages. It can be useful for debugging broken JavaScript gadgets. [https://phabricator.wikimedia.org/T342347] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Gadget definitions now have a [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets#Options|new "<var>contentModels</var>" option]]. The option takes a list of page content models, like <code><bdi lang="zxx" dir="ltr">wikitext</bdi></code> or <code><bdi lang="zxx" dir="ltr">css</bdi></code>. Gadgets that use this option will only load on pages with the given content models. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.29|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-10-03|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-10-04|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-10-05|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The Vector 2022 skin will no longer use the custom styles and scripts of Vector legacy (2010). The change will be made later this year or in early 2024. See [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Features/Loading Vector 2010 scripts|how to adjust the CSS and JS pages on your wiki]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T331679] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/40|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W40"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 01:27, 3 October 2023 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25686930 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-41</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W41"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/41|Translations]] are available. '''Recent changes''' * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q33291|Fon]] ([[w:fon:|<code>w:fon:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T347935] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.30|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-10-10|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-10-11|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-10-12|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" ({{int:project-localized-name-swwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-wawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-warwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-wowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-xalwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-xhwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-xmfwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-yiwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-yowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zeawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zh_min_nanwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zuwiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308139] * At some wikis, newcomers are suggested images from Commons to add to articles without any images. Starting on Tuesday, newcomers at these wikis will be able to add images to unillustrated article sections. The specific wikis are listed under "Images recommendations" [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Deployment table|at the Growth team deployment table]]. You can [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add an image|learn more about this feature.]] [https://phabricator.wikimedia.org/T345940] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] In the mobile web skin (Minerva) the CSS ID <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>#page-actions</nowiki></code></bdi> will be replaced with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>#p-views</nowiki></code></bdi>. This change is to make it consistent with other skins and to improve support for gadgets and extensions in the mobile skin. A few gadgets may need to be updated; there are [https://phabricator.wikimedia.org/T348267 details and search-links in the task]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/41|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W41"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 14:39, 9 October 2023 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25712895 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-42</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W42"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/42|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[m:Special:MyLanguage/Help:Unified login|Unified login]] system's edge login should now be fixed for some browsers (Chrome, Edge, Opera). This means that if you visit a new sister project wiki, you should be logged in automatically without the need to click "Log in" or reload the page. Feedback on whether it's working for you is welcome. [https://phabricator.wikimedia.org/T347889] * [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Interface/Edit_notice|Edit notices]] are now available within the MobileFrontend/Minerva skin. This feature was inspired by [[w:en:Wikipedia:EditNoticesOnMobile|the gadget on English Wikipedia]]. See more details in [[phab:T316178|T316178]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.1|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-10-17|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-10-18|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-10-19|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * In 3 weeks, in the Vector 2022 skin, code related to <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>addPortletLink</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>#p-namespaces</nowiki></code></bdi> that was deprecated one year ago will be removed. If you notice tools that should appear next to the "Discussion" tab are then missing, please tell the gadget's maintainers to see [[phab:T347907|instructions in the Phabricator task]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/42|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W42"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:47, 16 October 2023 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25745824 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-43</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W43"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/43|Translations]] are available. '''Recent changes''' * There is a new [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language engineering/Newsletter/2023/October|Language and internationalization newsletter]], written quarterly. It contains updates on new feature development, improvements in various language-related technical projects, and related support work. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Source map support has been enabled on all wikis. When you open the debugger in your browser's developer tools, you should be able to see the unminified JavaScript source code. [https://phabricator.wikimedia.org/T47514] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.2|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-10-24|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-10-25|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-10-26|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/43|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W43"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:17, 23 October 2023 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25782286 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-44</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W44"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/44|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The Structured Content team, as part of its project of [[:commons:Commons:WMF support for Commons/Upload Wizard Improvements|improving UploadWizard on Commons]], made some UX improvements to the upload step of choosing own vs not own work ([[phab:T347590|T347590]]), as well as to the licensing step for own work ([[phab:T347756|T347756]]). * The Design Systems team has released version 1.0.0 of [[wmdoc:codex/latest/|Codex]], the new design system for Wikimedia. See the [[mw:Special:MyLanguage/Design_Systems_Team/Announcing_Codex_1.0|full announcement about the release of Codex 1.0.0]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.3|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-10-31|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-11-01|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-11-02|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). * Listings on category pages are sorted on each wiki for that language using a [[:w:en:International Components for Unicode|library]]. For a brief period on 2 November, changes to categories will not be sorted correctly for many languages. This is because the developers are upgrading to a new version of the library. They will then use a script to fix the existing categories. This will take a few hours or a few days depending on how big the wiki is. You can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Technical Operations/ICU announcement|read more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T345561][https://phabricator.wikimedia.org/T267145] * Starting November 1, the impact module (Special:Impact) will be upgraded by the Growth team. The new impact module shows newcomers more data regarding their impact on the wiki. It was tested by a few wikis during the last few months. [https://phabricator.wikimedia.org/T336203] '''Future changes''' * There is [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph/Plans#Roadmap|a proposed plan]] for re-enabling the Graph Extension. You can help by reviewing this proposal and [[mw:Extension_talk:Graph/Plans#c-PPelberg_(WMF)-20231020221600-Update:_20_October|sharing what you think about it]]. * The WMF is working on making it possible for administrators to [[mw:Special:MyLanguage/Community_configuration_2.0|edit MediaWiki configuration directly]]. This is similar to previous work on Special:EditGrowthConfig. [[phab:T349757|A technical RfC is running until November 08, where you can provide feedback.]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/44|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W44"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:21, 30 October 2023 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25801989 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-45</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W45"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/45|Translations]] are available. '''Recent changes''' * In the Vector 2022 skin, the default font-size of a number of navigational elements (tagline, tools menu, navigational links, and more) has been increased slightly to match the font size used in page content. [https://phabricator.wikimedia.org/T346062] '''Problems''' * Last week, there was a problem displaying some recent edits on [https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s5.dblist a few wikis], for 1-6 hours. The edits were saved but not immediately shown. This was due to a database problem. [https://phabricator.wikimedia.org/T350443] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.4|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-11-07|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-11-08|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-11-09|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). * The Growth team will reassign newcomers from former mentors to [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Structured mentor list|the currently active mentors]]. They have also changed the notification language to be more user-friendly. [https://phabricator.wikimedia.org/T330071][https://phabricator.wikimedia.org/T327493] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/45|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W45"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:06, 6 November 2023 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25838105 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-46</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W46"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/46|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Four new wikis have been created: ** a Wikipedia in [[d:Q7598268|Moroccan Amazigh]] ([[w:zgh:|<code>w:zgh:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T350216] ** a Wikipedia in [[d:Q35159|Dagaare]] ([[w:dga:|<code>w:dga:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T350218] ** a Wikipedia in [[d:Q33017|Toba Batak]] ([[w:bbc:|<code>w:bbc:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T350320] ** a Wikiquote in [[d:Q33151|Banjar]] ([[q:bjn:|<code>q:bjn:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T350217] '''Problems''' * Last week, users who previously visited Meta-Wiki or Wikimedia Commons and then became logged out on those wikis could not log in again. The problem is now resolved. [https://phabricator.wikimedia.org/T350695] * Last week, some pop-up dialogs and menus were shown with the wrong font size. The problem is now resolved. [https://phabricator.wikimedia.org/T350544] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.5|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-11-14|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-11-15|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-11-16|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * Reference Previews are coming to many wikis as a default feature. They are popups for references, similar to the [[mw:Special:MyLanguage/Page Previews|PagePreviews feature]]. [[m:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews#Opt-out feature|You can opt out]] of seeing them. If you are [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|using the gadgets]] Reference Tooltips or Navigation Popups, you won’t see Reference Previews. [[phab:T282999|Deployment]] is planned for November 22, 2023. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Canary (also known as heartbeat) events will be produced into [https://stream.wikimedia.org/?doc#/streams Wikimedia event streams] from December 11. Streams users are advised to filter out these events, by discarding all events where <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>meta.domain == "canary"</nowiki></code></bdi>. Updates to [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Pywikibot|Pywikibot]] or [https://github.com/ChlodAlejandro/wikimedia-streams wikimedia-streams] will discard these events by default. [https://phabricator.wikimedia.org/T266798] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/46|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W46"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:52, 13 November 2023 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25859263 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-47</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W47"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/47|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" ({{int:project-localized-name-quwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-rmwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-rmywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-rnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-roa_rupwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-roa_tarawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ruewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-rwwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sahwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-satwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-scwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-scnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-scowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sdwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sgwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-shwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-siwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-skwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-slwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-smwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sqwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-srwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-srnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-stwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-stqwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-suwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-szlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tcywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tetwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tgwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-thwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-towiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tpiwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ttwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-twwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tyvwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-udmwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ugwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-uzwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-vewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-vecwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-vepwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-vlswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-vowiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308141][https://phabricator.wikimedia.org/T308142][https://phabricator.wikimedia.org/T308143] * The Vector 2022 skin will have some minor visual changes to drop-down menus, column widths, and more. These changes were added to four Wikipedias last week. If no issues are found, these changes will proceed to all wikis this week. These changes will make it possible to add new menus for readability and dark mode. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop_Improvements/Updates#November_2023:_Visual_changes,_more_deployments,_and_shifting_focus|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T347711] '''Future changes''' * There is [[mw:Extension talk:Graph/Plans#Update: 15 November|an update on re-enabling the Graph Extension]]. To speed up the process, Vega 2 will not be supported and only [https://phabricator.wikimedia.org/T335325 some protocols] will be available at launch. You can help by sharing what you think about the plan. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/47|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W47"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:55, 21 November 2023 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25884616 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-48</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W48"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/48|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.7|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-11-28|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-11-29|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-11-30|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). There is no new MediaWiki version next week. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] MediaWiki's JavaScript system will now allow <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>async</code>/<code>await</code></bdi> syntax in gadgets and user scripts. Gadget authors should remember that users' browsers may not support it, so it should be used appropriately. [https://phabricator.wikimedia.org/T343499] * The deployment of "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add_a_link|Add a link]]" announced [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/47|last week]] was postponed. It will resume this week. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/48|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W48"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:09, 27 November 2023 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25906379 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-49</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W49"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/49|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The spacing between paragraphs on Vector 2022 has been changed from 7px to 14px to match the size of the text. This will make it easier to distinguish paragraphs from sentences. [https://phabricator.wikimedia.org/T351754] * The "{{int:Visualeditor-dialog-meta-categories-defaultsort-label}}" feature in VisualEditor is working again. You no longer need to switch to source editing to edit <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{DEFAULTSORT:...}}</nowiki></code></bdi> keywords. [https://phabricator.wikimedia.org/T337398] '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * On 6 December, people who have the enabled the preference for "{{int:Discussiontools-preference-visualenhancements}}" will notice the [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability|talk page usability improvements]] appear on pages that include the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>__NEWSECTIONLINK__</nowiki></code></bdi> magic word. If you notice any issues, please [[phab:T352232|share them with the team on Phabricator]]. '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The Toolforge [[wikitech:News/Toolforge Grid Engine deprecation|Grid Engine shutdown process]] will start on December 14. Maintainers of [[toolforge:grid-deprecation|tools that still use this old system]] should plan to migrate to Kubernetes, or tell the team your plans on Phabricator in the task about your tool, before that date. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/VIWWQKMSQO2ED3TVUR7KPPWRTOBYBVOA/] * Communities using [[mw:Special:MyLanguage/Structured_Discussions|Structured Discussions]] are being contacted regarding [[mw:Special:MyLanguage/Structured_Discussions/Deprecation|the upcoming deprecation of Structured Discussions]]. You can read more about this project, and share your comments, [[mw:Special:MyLanguage/Structured_Discussions/Deprecation|on the project's page]]. '''Events''' * Registration & Scholarship applications are now open for the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2024|Wikimedia Hackathon 2024]] that will take place from 3–5 May in Tallinn, Estonia. Scholarship applications are open until 5 January 2024. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/49|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W49"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:50, 4 December 2023 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25914435 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-50</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W50"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/50|Translations]] are available. '''Recent changes''' * On Wikimedia Commons, there are some minor user-interface improvements for the "choosing own vs not own work" step in the UploadWizard. This is part of the Structured Content team's project of [[:commons:Commons:WMF support for Commons/Upload Wizard Improvements|improving UploadWizard on Commons]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T352707][https://phabricator.wikimedia.org/T352709] '''Problems''' * There was a problem showing the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Personalized first day/Newcomer homepage|Newcomer homepage]] feature with the "impact module" and their page-view graphs, for a few days in early December. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T352352][https://phabricator.wikimedia.org/T352349] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.9|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-12-12|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-12-13|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-12-14|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=]] The [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/796964 2023 Developer Satisfaction Survey] is seeking the opinions of the Wikimedia developer community. Please take the survey if you have any role in developing software for the Wikimedia ecosystem. The survey is open until 5 January 2024, and has an associated [[foundation:Legal:December_2023_Developer_Satisfaction_Survey|privacy statement]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/50|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W50"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 02:13, 12 December 2023 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25945501 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-51</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W51"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/51|Translations]] are available. '''Tech News''' * The next issue of Tech News will be sent out on 8 January 2024 because of [[w:en:Christmas and holiday season|the holidays]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.10|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-12-19|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-12-20|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-12-21|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). There is no new MediaWiki version next week. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * Starting December 18, it won't be possible to activate Structured Discussions on a user's own talk page using the Beta feature. The Beta feature option remains available for users who want to deactivate Structured Discussions. This is part of [[mw:Structured Discussions/Deprecation|Structured Discussions' deprecation work]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T248309] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] There will be full support for redirects in the Module namespace. The "Move Page" feature will leave an appropriate redirect behind, and such redirects will be appropriately recognized by the software (e.g. hidden from [[{{#special:UnconnectedPages}}]]). There will also be support for [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#Renaming or moving modules|manual redirects]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T120794] '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The MediaWiki JavaScript documentation is moving to a new format. During the move, you can read the old docs using [https://doc.wikimedia.org/mediawiki-core/REL1_41/js/ version 1.41]. Feedback about [https://doc.wikimedia.org/mediawiki-core/master/js/ the new site] is welcome on the [[mw:Talk:JSDoc_WMF_theme|project talk page]]. * The Wishathon is a new initiative that encourages collaboration across the Wikimedia community to develop solutions for wishes collected through the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey|Community Wishlist Survey]]. The first community Wishathon will take place from 15–17 March. If you are interested in a project proposal as a user, developer, designer, or product lead, you can [[m:Special:MyLanguage/Event:WishathonMarch2024|register for the event and read more]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/51|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W51"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16:18, 18 December 2023 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25959059 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-02</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W02"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/02|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [https://mediawiki2latex.wmflabs.org/ mediawiki2latex] is a tool that converts wiki content into the formats of LaTeX, PDF, ODT, and EPUB. The code now runs many times faster due to recent improvements. There is also an optional Docker container you can [[b:de:Benutzer:Dirk_Hünniger/wb2pdf/install#Using_Docker|install]] on your local machine. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The way that Random pages are selected has been updated. This will slowly reduce the problem of some pages having a lower chance of appearing. [https://phabricator.wikimedia.org/T309477] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.13|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-01-09|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-01-10|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-01-11|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/02|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W02"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 01:20, 9 January 2024 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26026251 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-03</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W03"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/03|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Pages that use the JSON [[mw:Special:MyLanguage/Manual:ContentHandler|contentmodel]] will now use tabs instead of spaces for auto-indentation. This will significantly reduce the page size. [https://phabricator.wikimedia.org/T326065] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets|Gadgets]] and personal user scripts may now use JavaScript syntax introduced in ES6 (also known as "ES2015") and ES7 ("ES2016"). MediaWiki validates the source code to protect other site functionality from syntax errors, and to ensure scripts are valid in all [[mw:Special:MyLanguage/Compatibility#Browsers|supported browsers]]. Previously, Gadgets could use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>requiresES6</nowiki></code></bdi> option. This option is no longer needed and will be removed in the future. [https://phabricator.wikimedia.org/T75714] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Bot passwords|Bot passwords]] and [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/Owner-only consumers|owner-only OAuth consumers]] can now be restricted to allow editing only specific pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T349957] * You can now [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Thanks|thank]] edits made by bots. [https://phabricator.wikimedia.org/T341388] * An update on the status of the Community Wishlist Survey for 2024 [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey/Future Of The Wishlist/January 4, 2024 Update|has been published]]. Please read and give your feedback. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.14|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-01-16|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-01-17|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-01-18|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * Starting on January 17, it will not be possible to login to Wikimedia wikis from some specific old versions of the Chrome browser (versions 51–66, released between 2016 and 2018). Additionally, users of iOS 12, or Safari on Mac OS 10.14, may need to login to each wiki separately. [https://phabricator.wikimedia.org/T344791] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>jquery.cookie</code></bdi> module was deprecated and replaced with the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mediawiki.cookie</code></bdi> module last year. A script has now been run to replace any remaining uses, and this week the temporary alias will be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T354966] '''Future changes''' * Wikimedia Deutschland is working to [[m:WMDE Technical Wishes/Reusing references|make reusing references easier]]. They are looking for people who are interested in participating in [https://wikimedia.sslsurvey.de/User-research-into-Reusing-References-Sign-up-Form-2024/en/ individual video calls for user research in January and February]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/03|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W03"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:13, 16 January 2024 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26074460 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-04</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W04"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/04|Translations]] are available. '''Problems''' * A bug in UploadWizard prevented linking to the userpage of the uploader when uploading. It has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T354529] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.15|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-01-23|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-01-24|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-01-25|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/04|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W04"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 01:04, 23 January 2024 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26096197 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-05</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W05"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/05|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Starting Monday January 29, all talk pages messages' timestamps will become a link. This link is a permanent link to the comment. It allows users to find the comment they are looking for, even if this comment was moved elsewhere. This will affect all wikis except for the English Wikipedia. You can read more about this change [https://diff.wikimedia.org/2024/01/29/talk-page-permalinks-dont-lose-your-threads/ on Diff] or [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Talk_pages_permalinking|on Mediawiki.org]].<!-- The Diff post will be published on Monday morning UTC--> [https://phabricator.wikimedia.org/T302011] * There are some improvements to the CAPTCHA to make it harder for spam bots and scripts to bypass it. If you have feedback on this change, please comment on [[phab:T141490|the task]]. Staff are monitoring metrics related to the CAPTCHA, as well as secondary metrics such as account creations and edit counts. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.16|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-01-30|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-01-31|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-02-01|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] On February 1, a link will be added to the "Tools" menu to download a [[w:en:QR code|QR code]] that links to the page you are viewing. There will also be a new [[{{#special:QrCode}}]] page to create QR codes for any Wikimedia URL. This addresses the [[m:Community Wishlist Survey 2023/Mobile and apps/Add ability to share QR code for a page in any Wikimedia project|#19 most-voted wish]] from the [[m:Community Wishlist Survey 2023/Results|2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T329973] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets|Gadgets]] which only work in some skins have sometimes used the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>targets</code></bdi> option to limit where you can use them. This will stop working this week. You should use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>skins</code></bdi> option instead. [https://phabricator.wikimedia.org/T328497] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/05|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W05"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:31, 29 January 2024 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26137870 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-06</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W06"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/06|Translations]] are available. '''Recent changes''' *The mobile site history pages now use the same HTML as the desktop history pages. If you hear of any problems relating to mobile history usage please point them to [[phab:T353388|the phabricator task]]. *On most wikis, admins can now block users from making specific actions. These actions are: uploading files, creating new pages, moving (renaming) pages, and sending thanks. The goal of this feature is to allow admins to apply blocks that are adequate to the blocked users' activity. [[m:Special:MyLanguage/Community health initiative/Partial blocks#action-blocks|Learn more about "action blocks"]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T242541][https://phabricator.wikimedia.org/T280531] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.17|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-02-06|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-02-07|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-02-08|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * Talk pages permalinks that included diacritics and non-Latin script were malfunctioning. This issue is fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T356199] '''Future changes''' * [[m:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews#24WPs|24 Wikipedias]] with [[mw:Special:MyLanguage/Reference_Tooltips|Reference Tooltips]] as a default gadget are encouraged to remove that default flag. This would make [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference_Previews|Reference Previews]] the new default for reference popups, leading to a more consistent experience across wikis. For [[m:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews#46WPs|46 Wikipedias]] with less than 4 interface admins, the change is already scheduled for mid-February, [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews#Reference Previews to become the default for previewing references on more wikis.|unless there are concerns]]. The older Reference Tooltips gadget will still remain usable and will override this feature, if it is available on your wiki and you have enabled it in your settings. [https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/ReferencePreviews#Reference_Previews_to_become_the_default_for_previewing_references_on_more_wikis][https://phabricator.wikimedia.org/T355312] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/06|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W06"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:22, 5 February 2024 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26180971 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-07</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W07"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/07|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[d:Wikidata:SPARQL query service/WDQS graph split|WDQS Graph Split experiment]] is working and loaded onto 3 test servers. The team in charge is testing the split's impact and requires feedback from WDQS users through the UI or programmatically in different channels. [https://www.wikidata.org/wiki/Wikidata_talk:SPARQL_query_service/WDQS_graph_split][https://phabricator.wikimedia.org/T356773][https://www.wikidata.org/wiki/User:Sannita_(WMF)] Users' feedback will validate the impact of various use cases and workflows around the Wikidata Query service. [https://www.wikidata.org/wiki/Wikidata:SPARQL_query_service/WDQS_backend_update/October_2023_scaling_update][https://www.mediawiki.org/wiki/Wikidata_Query_Service/User_Manual#Federation] '''Problems''' *There was a bug that affected the appearance of visited links when using mobile device to access wiki sites. It made the links appear black; [[phab:T356928|this issue]] is fixed. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.18|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-02-13|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-02-14|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-02-15|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] As work continues on the grid engine deprecation,[https://wikitech.wikimedia.org/wiki/News/Toolforge_Grid_Engine_deprecation] tools on the grid engine will be stopped starting on February 14th, 2024. If you have tools actively migrating you can ask for an extension so they are not stopped. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Portal:Toolforge/About_Toolforge#Communication_and_support] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/07|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W07"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 05:49, 13 February 2024 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26223994 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-08</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W08"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/08|Translations]] are available. '''Recent changes''' * If you have the "{{int:Tog-enotifwatchlistpages}}" option enabled, edits by bot accounts no longer trigger notification emails. Previously, only minor edits would not trigger the notification emails. [https://phabricator.wikimedia.org/T356984] * There are changes to how user and site scripts load for [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Vector/2022| Vector 2022]] on specific wikis. The changes impacted the following Wikis: all projects with [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Vector|Vector legacy]] as the default skin, Wikivoyage, and Wikibooks. Other wikis will be affected over the course of the next three months. Gadgets are not impacted. If you have been affected or want to minimize the impact on your project, see [[Phab:T357580| this ticket]]. Please coordinate and take action proactively. *Newly auto-created accounts (the accounts you get when you visit a new wiki) now have the same local notification preferences as users who freshly register on that wiki. It is effected in four notification types listed in the [[phab:T353225|task's description]]. *The maximum file size when using [[c:Special:MyLanguage/Commons:Upload_Wizard|Upload Wizard]] is now 5 GiB. [https://phabricator.wikimedia.org/T191804] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.19|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-02-20|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-02-21|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-02-22|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Selected tools on the grid engine have been [[wikitech:News/Toolforge_Grid_Engine_deprecation|stopped]] as we prepare to shut down the grid on March 14th, 2024. The tool's code and data have not been deleted. If you are a maintainer and you want your tool re-enabled reach out to the [[wikitech:Portal:Toolforge/About_Toolforge#Communication_and_support|team]]. Only tools that have asked for extension are still running on the grid. * The CSS <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/filter filter]</code></bdi> property can now be used in HTML <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>style</code></bdi> attributes in wikitext. [https://phabricator.wikimedia.org/T308160] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/08|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W08"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 15:37, 19 February 2024 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26254282 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-09</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W09"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/09|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor_on_mobile|mobile visual editor]] is now the default editor for users who never edited before, at a small group of wikis. [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor_on_mobile/VE_mobile_default#A/B_test_results| Research ]] shows that users using this editor are slightly more successful publishing the edits they started, and slightly less successful publishing non-reverted edits. Users who defined the wikitext editor as their default on desktop will get the wikitext editor on mobile for their first edit on mobile as well. [https://phabricator.wikimedia.org/T352127] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The [[mw:Special:MyLanguage/ResourceLoader/Core modules#mw.config|mw.config]] value <code>wgGlobalGroups</code> now only contains groups that are active in the wiki. Scripts no longer have to check whether the group is active on the wiki via an API request. A code example of the above is: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>if (/globalgroupname/.test(mw.config.get("wgGlobalGroups")))</code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T356008] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.20|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-02-27|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-02-28|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-02-29|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''Future changes''' * The right to change [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Tags|edit tags]] (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>changetags</code></bdi>) will be removed from users in Wikimedia sites, keeping it by default for admins and bots only. Your community can ask to retain the old configuration on your wiki before this change happens. Please indicate in [[phab:T355639|this ticket]] to keep it for your community before the end of March 2024. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/09|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W09"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:23, 26 February 2024 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26294125 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-10</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W10"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/10|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>Special:Book</code></bdi> page (as well as the associated "Create a book" functionality) provided by the old [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Collection|Collection extension]] has been removed from all Wikisource wikis, as it was broken. This does not affect the ability to download normal books, which is provided by the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Wikisource|Wikisource extension]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T358437] * [[m:Wikitech|Wikitech]] now uses the next-generation [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid|Parsoid]] wikitext parser by default to generate all pages in the Talk namespace. Report any problems on the [[mw:Talk:Parsoid/Parser_Unification/Known_Issues|Known Issues discussion page]]. You can use the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:ParserMigration|ParserMigration]] extension to control the use of Parsoid; see the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|ParserMigration help documentation]] for more details. * Maintenance on [https://etherpad.wikimedia.org etherpad] is completed. If you encounter any issues, please indicate in [[phab:T316421|this ticket]]. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=| Advanced item]] [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets|Gadgets]] allow interface admins to create custom features with CSS and JavaScript. The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>Gadget</code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>Gadget_definition</code></bdi> namespaces and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>gadgets-definition-edit</code></bdi> user right were reserved for an experiment in 2015, but were never used. These were visible on Special:Search and Special:ListGroupRights. The unused namespaces and user rights are now removed. No pages are moved, and no changes need to be made. [https://phabricator.wikimedia.org/T31272] * A usability improvement to the "Add a citation" in Wikipedia workflow has been made, the insert button was moved to the popup header. [https://phabricator.wikimedia.org/T354847] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.21|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-03-05|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-03-06|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-03-07|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''Future changes''' * All wikis will be read-only for a few minutes on March 20. This is planned at 14:00 UTC. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T358233] * The HTML markup of headings and section edit links will be changed later this year to improve accessibility. See [[mw:Special:MyLanguage/Heading_HTML_changes|Heading HTML changes]] for details. The new markup will be the same as in the new Parsoid wikitext parser. You can test your gadget or stylesheet with the new markup if you add <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>?useparsoid=1</code></bdi> to your URL ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration#Selecting_a_parser_using_a_URL_query_string|more info]]) or turn on Parsoid read views in your user options ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration#Enabling_via_user_preference|more info]]). * '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/10|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W10"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:47, 4 March 2024 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26329807 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-11</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W11"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/11|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.22|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-03-12|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-03-13|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-03-14|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * After consulting with various communities, the line height of the text on the [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Minerva Neue|Minerva skin]] will be increased to its previous value of 1.65. Different options for typography can also be set using the options in the menu, as needed. [https://phabricator.wikimedia.org/T358498] *The active link color in [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Minerva Neue|Minerva]] will be changed to provide more consistency with our other platforms and best practices. [https://phabricator.wikimedia.org/T358516] * [[c:Special:MyLanguage/Commons:Structured data|Structured data on Commons]] will no longer ask whether you want to leave the page without saving. This will prevent the “information you’ve entered may not be saved” popups from appearing when no information have been entered. It will also make file pages on Commons load faster in certain cases. However, the popups will be hidden even if information has indeed been entered. If you accidentally close the page before saving the structured data you entered, that data will be lost. [https://phabricator.wikimedia.org/T312315] '''Future changes''' * All wikis will be read-only for a few minutes on March 20. This is planned at 14:00 UTC. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T358233][https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Tech/Server_switch] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/11|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W11"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:04, 11 March 2024 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26374013 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-12</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W12"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/12|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The notice "Language links are at the top of the page" that appears in the [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Vector/2022|Vector 2022 skin]] main menu has been removed now that users have learned the new location of the Language switcher. [https://phabricator.wikimedia.org/T353619] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] [[m:Special:MyLanguage/IP_Editing:_Privacy_Enhancement_and_Abuse_Mitigation/IP_Info_feature|IP info feature]] displays data from Spur, an IP addresses database. Previously, the only data source for this feature was MaxMind. Now, IP info is more useful for patrollers. [https://phabricator.wikimedia.org/T341395] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The Toolforge Grid Engine services have been shut down after the final migration process from Grid Engine to Kubernetes. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Obsolete:Toolforge/Grid][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/News/Toolforge_Grid_Engine_deprecation][https://techblog.wikimedia.org/2022/03/14/toolforge-and-grid-engine/] * Communities can now customize the default reasons for undeleting a page by creating [[MediaWiki:Undelete-comment-dropdown]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T326746] '''Problems''' * [[m:Special:MyLanguage/WMDE_Technical_Wishes/RevisionSlider|RevisionSlider]] is an interface to interactively browse a page's history. Users in [[mw:Special:MyLanguage/Extension:RevisionSlider/Developing_a_RTL-accessible_feature_in_MediaWiki_-_what_we%27ve_learned_while_creating_the_RevisionSlider|right-to-left]] languages reported RevisionSlider reacting wrong to mouse clicks. This should be fixed now. [https://phabricator.wikimedia.org/T352169] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.23|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-03-19|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-03-20|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-03-21|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * All wikis will be read-only for a few minutes on March 20. This is planned at [https://zonestamp.toolforge.org/1710943200 14:00 UTC]. [https://phabricator.wikimedia.org/T358233][https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Tech/Server_switch] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/12|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W12"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17:40, 18 March 2024 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26410165 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-13</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W13"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/13|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] An update was made on March 18th 2024 to how various projects load site, user JavaScript and CSS in [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Vector/2022|Vector 2022 skin]]. A [[phab:T360384|checklist]] is provided for site admins to follow. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.24|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-03-26|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-03-27|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-03-28|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/13|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W13"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18:57, 25 March 2024 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26446209 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-14</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W14"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/14|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Users of the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility_for_reading|reading accessibility]] beta feature will notice that the default line height for the standard and large text options has changed. [https://phabricator.wikimedia.org/T359030] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.25|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-04-02|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-04-03|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-04-04|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''Future changes''' * The Wikimedia Foundation has an annual plan. The annual plan decides what the Wikimedia Foundation will work on. You can now read [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2024-2025/Product & Technology OKRs#Draft Key Results|the draft key results]] for the Product and Technology department. They are suggestions for what results the Foundation wants from big technical changes from July 2024 to June 2025. You can [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2024-2025/Product & Technology OKRs|comment on the talk page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W14"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 03:36, 2 April 2024 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26462933 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-15</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W15"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/15|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Web browsers can use tools called [[:w:en:Browser extension|extensions]]. There is now a Chrome extension called [[m:Future Audiences/Experiment:Citation Needed|Citation Needed]] which you can use to see if an online statement is supported by a Wikipedia article. This is a small experiment to see if Wikipedia can be used this way. Because it is a small experiment, it can only be used in Chrome in English. * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] A new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit Recovery|Edit Recovery]] feature has been added to all wikis, available as a [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|user preference]]. Once you enable it, your in-progress edits will be stored in your web browser, and if you accidentally close an editing window or your browser or computer crashes, you will be prompted to recover the unpublished text. Please leave any feedback on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Community Wishlist Survey 2023/Edit-recovery feature|project talk page]]. This was the #8 wish in the 2023 Community Wishlist Survey. * Initial results of [[mw:Special:MyLanguage/Edit check|Edit check]] experiments [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check#4_April_2024|have been published]]. Edit Check is now deployed as a default feature at [[phab:T342930#9538364|the wikis that tested it]]. [[mw:Talk:Edit check|Let us know]] if you want your wiki to be part of the next deployment of Edit check. [https://phabricator.wikimedia.org/T342930][https://phabricator.wikimedia.org/T361727] * Readers using the [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Minerva Neue|Minerva skin]] on mobile will notice there has been an improvement in the line height across all typography settings. [https://phabricator.wikimedia.org/T359029] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.26|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-04-09|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-04-10|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-04-11|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * New accounts and logged-out users will get the [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor|visual editor]] as their default editor on mobile. This deployment is made at all wikis except for the English Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T361134] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/15|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W15"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:38, 8 April 2024 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26564838 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-16</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W16"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/16|Translations]] are available. '''Problems''' * Between 2 April and 8 April, on wikis using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:FlaggedRevs|Flagged Revisions]], the "{{Int:tag-mw-reverted}}" tag was not applied to undone edits. In addition, page moves, protections and imports were not autoreviewed. This problem is now fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T361918][https://phabricator.wikimedia.org/T361940] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.1|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-04-16|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-04-17|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-04-18|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#DEFAULTSORT|Default category sort keys]] will now affect categories added by templates placed in [[mw:Special:MyLanguage/Help:Cite|footnotes]]. Previously footnotes used the page title as the default sort key even if a different default sort key was specified (category-specific sort keys already worked). [https://phabricator.wikimedia.org/T40435] * A new variable <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>page_last_edit_age</code></bdi> will be added to [[Special:AbuseFilter|abuse filters]]. It tells how many seconds ago the last edit to a page was made. [https://phabricator.wikimedia.org/T269769] '''Future changes''' * Volunteer developers are kindly asked to update the code of their tools and features to handle [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]]. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers/2024-04 CTA|Learn more]]. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Four database fields will be removed from database replicas (including [[quarry:|Quarry]]). This affects only the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>abuse_filter</code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>abuse_filter_history</code></bdi> tables. Some queries might need to be updated. [https://phabricator.wikimedia.org/T361996] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/16|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W16"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:29, 15 April 2024 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26564838 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-17</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W17"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/17|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Starting this week, newcomers editing Wikipedia [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Positive reinforcement#Leveling up 3|will be encouraged]] to try structured tasks. [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary#Newcomer tasks|Structured tasks]] have been shown to [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Personalized first day/Structured tasks/Add a link/Experiment analysis, December 2021|improve newcomer activation and retention]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T348086] * You can [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|nominate your favorite tools]] for the fifth edition of the Coolest Tool Award. Nominations will be open until May 10. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.2|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-04-23|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-04-24|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-04-25|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''Future changes''' * This is the last warning that by the end of May 2024 the Vector 2022 skin will no longer share site and user scripts/styles with old Vector. For user-scripts that you want to keep using on Vector 2022, copy the contents of [[{{#special:MyPage}}/vector.js]] to [[{{#special:MyPage}}/vector-2022.js]]. There are [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Features/Loading Vector 2010 scripts|more technical details]] available. Interface administrators who foresee this leading to lots of technical support questions may wish to send a mass message to your community, as was done on French Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T362701] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/17|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W17"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:28, 22 April 2024 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26647188 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-18</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W18"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/18|Translations]] are available. '''Recent changes''' [[File:Talk_pages_default_look_(April_2023).jpg|thumb|alt=Screenshot of the visual improvements made on talk pages|Example of a talk page with the new design, in French.]] * The appearance of talk pages changed for the following wikis: {{int:project-localized-name-azwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-dewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hiwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-idwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ptwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-rowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-thwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ukwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-viwiki/en}}. These wikis participated to a test, where 50% of users got the new design, for one year. As this test [[Mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability/Analysis|gave positive results]], the new design is deployed on these wikis as the default design. It is possible to opt-out these changes [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|in user preferences]] ("{{int:discussiontools-preference-visualenhancements}}"). The deployment will happen at all wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T341491] * Seven new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q33014|Betawi]] ([[w:bew:|<code>w:bew:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T357866] ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q35708|Kusaal]] ([[w:kus:|<code>w:kus:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T359757] ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q35513|Igala]] ([[w:igl:|<code>w:igl:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T361644] ** a {{int:project-localized-name-group-wiktionary}} in [[d:Q33541|Karakalpak]] ([[wikt:kaa:|<code>wikt:kaa:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T362135] ** a {{int:project-localized-name-group-wikisource}} in [[d:Q9228|Burmese]] ([[s:my:|<code>s:my:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T361085] ** a {{int:project-localized-name-group-wikisource}} in [[d:Q9237|Malay]] ([[s:ms:|<code>s:ms:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T363039] ** a {{int:project-localized-name-group-wikisource}} in [[d:Q8108|Georgian]] ([[s:ka:|<code>s:ka:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T363085] * You can now [https://translatewiki.net/wiki/Support#Early_access:_Watch_Message_Groups_on_Translatewiki.net watch message groups/projects] on [[m:Special:MyLanguage/translatewiki.net|Translatewiki.net]]. Initially, this feature will notify you of added or deleted messages in these groups. [https://phabricator.wikimedia.org/T348501] * Dark mode is now available on all wikis, on mobile web for logged-in users who opt into the [[Special:MobileOptions|advanced mode]]. This is the early release of the feature. Technical editors are invited to [https://night-mode-checker.wmcloud.org/ check for accessibility issues on wikis]. See [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates/2024-04|more detailed guidelines]]. '''Problems''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] maps can use an alternative visual style without labels, by using <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mapstyle="osm"</nowiki></code></bdi>. This wasn't working in previews, creating the wrong impression that it wasn't supported. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T362531] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.3|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-04-30|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-05-01|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-05-02|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/18|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W18"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 03:34, 30 April 2024 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26689057 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-19</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W19"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/19|Translations]] are available. '''Recent changes''' [[File:Talk_pages_default_look_(April_2023).jpg|thumb|alt=Screenshot of the visual improvements made on talk pages|Example of a talk page with the new design, in French.]] * The appearance of talk pages changed for all wikis, except for Commons, Wikidata and most Wikipedias ([[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/18|a few]] have already received this design change). You can read the detail of the changes [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|on ''Diff'']]. It is possible to opt-out these changes [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|in user preferences]] ("{{int:discussiontools-preference-visualenhancements}}"). The deployment will happen at remaining wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T352087][https://phabricator.wikimedia.org/T319146] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Interface admins now have greater control over the styling of article components on mobile with the introduction of the <code>SiteAdminHelper</code>. More information on how styles can be disabled can be found [[mw:Special:MyLanguage/Extension:WikimediaMessages#Site_admin_helper|at the extension's page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T363932] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]] has added article body sections in JSON format and a curated short description field to the existing parsed Infobox. This expansion to the API is also available via Wikimedia Cloud Services. [https://enterprise.wikimedia.com/blog/article-sections-and-description/] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.4|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-05-07|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-05-08|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-05-09|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * When you look at the Special:Log page, the first view is labelled "All public logs", but it only shows some logs. This label will now say "Main public logs". [https://phabricator.wikimedia.org/T237729] '''Future changes''' * A new service will be built to replace [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph|Extension:Graph]]. Details can be found in [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph/Plans|the latest update]] regarding this extension. * Starting May 21, English Wikipedia and German Wikipedia will get the possibility to activate "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]". This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to all Wikipedias]]. These communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|activate and configure the feature locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308144] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/19|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W19"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16:45, 6 May 2024 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26729363 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-20</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W20"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/20|Translations]] are available. '''Recent changes''' * On Wikisource there is a special page listing pages of works without corresponding scan images. Now you can use the new magic word <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>__EXPECTWITHOUTSCANS__</code></bdi> to exclude certain pages (list of editions or translations of works) from that list. [https://phabricator.wikimedia.org/T344214] * If you use the [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|user-preference]] "{{int:tog-uselivepreview}}", then the template-page feature "{{int:Templatesandbox-editform-legend}}" will now also work without reloading the page. [https://phabricator.wikimedia.org/T136907] * [[mw:Special:Mylanguage/Extension:Kartographer|Kartographer]] maps can now specify an alternative text via the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>alt=</nowiki></code></bdi> attribute. This is identical in usage to the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>alt=</nowiki></code></bdi> attribute in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Images#Syntax|image and gallery syntax]]. An exception for this feature is wikis like Wikivoyage where the miniature maps are interactive. [https://phabricator.wikimedia.org/T328137] * The old [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GuidedTour|Guided Tour]] for the "[[mw:Special:MyLanguage/Edit Review Improvements/New filters for edit review|New Filters for Edit Review]]" feature has been removed. It was created in 2017 to show people with older accounts how the interface had changed, and has now been seen by most of the intended people. [https://phabricator.wikimedia.org/T217451] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.5|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-05-14|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-05-15|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-05-16|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The [[{{#special:search}}]] results page will now use CSS flex attributes, for better accessibility, instead of a table. If you have a gadget or script that adjusts search results, you should update your script to the new HTML structure. [https://phabricator.wikimedia.org/T320295] '''Future changes''' * In the Vector 2022 skin, main pages will be displayed at full width (like special pages). The goal is to keep the number of characters per line large enough. This is related to the coming changes to typography in Vector 2022. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T357706] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Two columns of the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>[[mw:Special:MyLanguage/Manual:pagelinks table|pagelinks]]</code></bdi> database table (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>pl_namespace</code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>pl_title</code></bdi>) are being dropped soon. Users must use two columns of the new <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>[[mw:special:MyLanguage/Manual:linktarget table|linktarget]]</code></bdi> table instead (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>lt_namespace</code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>lt_title</code></bdi>). In your existing SQL queries: *# Replace <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>JOIN pagelinks</code></bdi> with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>JOIN linktarget</code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>pl_</code></bdi> with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>lt_</code></bdi> in the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>ON</code></bdi> statement *# Below that add <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>JOIN pagelinks ON lt_id = pl_target_id</code></bdi> ** See <bdi lang="en" dir="ltr">[[phab:T222224]]</bdi> for technical reasoning. [https://phabricator.wikimedia.org/T222224][https://phabricator.wikimedia.org/T299947] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/20|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W20"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:59, 13 May 2024 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26762074 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-21</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W21"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/21|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Nuke|Nuke]] feature, which enables administrators to mass delete pages, will now correctly delete pages which were moved to another title. [https://phabricator.wikimedia.org/T43351] * New changes have been made to the UploadWizard in Wikimedia Commons: the overall layout has been improved, by following new styling and spacing for the form and its fields; the headers and helper text for each of the fields was changed; the Caption field is now a required field, and there is an option for users to copy their caption into the media description. [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:WMF_support_for_Commons/Upload_Wizard_Improvements#Changes_to_%22Describe%22_workflow][https://phabricator.wikimedia.org/T361049] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.6|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-05-21|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-05-22|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-05-23|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The HTML used to render all headings [[mw:Heading_HTML_changes|is being changed to improve accessibility]]. It will change on 22 May in some skins (Timeless, Modern, CologneBlue, Nostalgia, and Monobook). Please test gadgets on your wiki on these skins and [[phab:T13555|report any related problems]] so that they can be resolved before this change is made in all other skins. The developers are also considering the introduction of a [[phab:T337286|Gadget API for adding buttons to section titles]] if that would be helpful to tool creators, and would appreciate any input you have on that. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/21|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W21"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:04, 20 May 2024 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26786311 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-22</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W22"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/22|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Several bugs related to the latest updates to the UploadWizard on Wikimedia Commons have been fixed. For more information, see [[:phab:T365107|T365107]] and [[:phab:T365119|T365119]]. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] In March 2024 a new [[mw:ResourceLoader/Core_modules#addPortlet|addPortlet]] API was added to allow gadgets to create new portlets (menus) in the skin. In certain skins this can be used to create dropdowns. Gadget developers are invited to try it and [[phab:T361661|give feedback]]. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Some CSS in the Minerva skin has been removed to enable easier community configuration. Interface editors should check the rendering on mobile devices for aspects related to the classes: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>.collapsible</code></bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>.multicol</code></bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>.reflist</code></bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>.coordinates</code></bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>.topicon</code></bdi>. [[phab:T361659|Further details are available on replacement CSS]] if it is needed. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.7|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-05-28|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-05-29|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-05-30|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * When you visit a wiki where you don't yet have a local account, local rules such as edit filters can sometimes prevent your account from being created. Starting this week, MediaWiki takes your global rights into account when evaluating whether you can override such local rules. [https://phabricator.wikimedia.org/T316303] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/22|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W22"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:15, 28 May 2024 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26832205 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-23</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W23"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/23|Translations]] are available. '''Recent changes''' * It is now possible for local administrators to add new links to the bottom of the site Tools menu without JavaScript. [[mw:Manual:Interface/Sidebar#Add or remove toolbox sections|Documentation is available]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T6086] * The message name for the definition of the tracking category of WikiHiero has changed from "<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>MediaWiki:Wikhiero-usage-tracking-category</code></bdi>" to "<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>MediaWiki:Wikihiero-usage-tracking-category</code></bdi>". [https://gerrit.wikimedia.org/r/c/mediawiki/extensions/wikihiero/+/1035855] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q5317225|Kadazandusun]] ([[w:dtp:|<code>w:dtp:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T365220] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.8|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-06-04|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-06-05|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-06-06|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''Future changes''' * Next week, on wikis with the Vector 2022 skin as the default, logged-out desktop users will be able to choose between different font sizes. The default font size will also be increased for them. This is to make Wikimedia projects easier to read. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates/2024-06 deployments|Learn more]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/23|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W23"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22:35, 3 June 2024 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26844397 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-24</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W24"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/24|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The software used to render SVG files has been updated to a new version, fixing many longstanding bugs in SVG rendering. [https://phabricator.wikimedia.org/T265549] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The HTML used to render all headings [[mw:Heading HTML changes|is being changed to improve accessibility]]. It was changed last week in some skins (Vector legacy and Minerva). Please test gadgets on your wiki on these skins and [[phab:T13555|report any related problems]] so that they can be resolved before this change is made in Vector-2022. The developers are still considering the introduction of a [[phab:T337286|Gadget API for adding buttons to section titles]] if that would be helpful to tool creators, and would appreciate any input you have on that. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The HTML markup used for citations by [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid|Parsoid]] changed last week. In places where Parsoid previously added the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mw-reference-text</code></bdi> class, Parsoid now also adds the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>reference-text</code></bdi> class for better compatibility with the legacy parser. [[mw:Specs/HTML/2.8.0/Extensions/Cite/Announcement|More details are available]]. [https://gerrit.wikimedia.org/r/1036705] '''Problems''' * There was a bug with the Content Translation interface that caused the tools menus to appear in the wrong location. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T366374] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.9|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-06-11|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-06-12|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-06-13|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The new version of MediaWiki includes another change to the HTML markup used for citations: [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid|Parsoid]] will now generate a <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><span class="mw-cite-backlink"></nowiki></code></bdi> wrapper for both named and unnamed references for better compatibility with the legacy parser. Interface administrators should verify that gadgets that interact with citations are compatible with the new markup. [[mw:Specs/HTML/2.8.0/Extensions/Cite/Announcement|More details are available]]. [https://gerrit.wikimedia.org/r/1035809] * On multilingual wikis that use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><translate></nowiki></code></bdi> system, there is a feature that shows potentially-outdated translations with a pink background until they are updated or confirmed. From this week, confirming translations will be logged, and there is a new user-right that can be required for confirming translations if the community [[m:Special:MyLanguage/Requesting wiki configuration changes|requests it]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T49177] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/24|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W24"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:20, 10 June 2024 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26893898 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-25</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W25"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/25|Translations]] are available. '''Recent changes''' * People who attempt to add an external link in the visual editor will now receive immediate feedback if they attempt to link to a domain that a project has decided to block. Please see [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check#11_June_2024|Edit check]] for more details. [https://phabricator.wikimedia.org/T366751] * The new [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CommunityConfiguration|Community Configuration extension]] is available [[testwiki:Special:CommunityConfiguration|on Test Wikipedia]]. This extension allows communities to customize specific features to meet their local needs. Currently only Growth features are configurable, but the extension will support other [[mw:Special:MyLanguage/Community_configuration#Use_cases|Community Configuration use cases]] in the future. [https://phabricator.wikimedia.org/T323811][https://phabricator.wikimedia.org/T360954] * The dark mode [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] is now available on category and help pages, as well as more special pages. There may be contrast issues. Please report bugs on the [[mw:Talk:Reading/Web/Accessibility_for_reading|project talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T366370] '''Problems''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Cloud Services tools were not available for 25 minutes last week. This was caused by a faulty hardware cable in the data center. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incidents/2024-06-11_WMCS_Ceph] * Last week, styling updates were made to the Vector 2022 skin. This caused unforeseen issues with templates, hatnotes, and images. Changes to templates and hatnotes were reverted. Most issues with images were fixed. If you still see any, [[phab:T367463|report them here]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T367480] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.10|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-06-18|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-06-19|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-06-20|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * Starting June 18, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#ref|Reference Edit Check]] will be deployed to [[phab:T361843|a new set of Wikipedias]]. This feature is intended to help newcomers and to assist edit-patrollers by inviting people who are adding new content to a Wikipedia article to add a citation when they do not do so themselves. During [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check#Reference_Check_A/B_Test|a test at 11 wikis]], the number of citations added [https://diff.wikimedia.org/?p=127553 more than doubled] when Reference Check was shown to people. Reference Check is [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Configuration|community configurable]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T361843]<!-- NOTE: THE DIFF BLOG WILL BE PUBLISHED ON MONDAY --> * [[m:Special:MyLanguage/Mailing_lists|Mailing lists]] will be unavailable for roughly two hours on Tuesday 10:00–12:00 UTC. This is to enable migration to a new server and upgrade its software. [https://phabricator.wikimedia.org/T367521] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/25|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W25"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:49, 17 June 2024 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26911987 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-26</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W26"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/26|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Editors will notice that there have been some changes to the background color of text in the diff view, and the color of the byte-change numbers, last week. These changes are intended to make text more readable in both light mode and dark mode, and are part of a larger effort to increase accessibility. You can share your comments or questions [[mw:Talk:Reading/Web/Accessibility for reading|on the project talkpage]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T361717] * The text colors that are used for visited-links, hovered-links, and active-links, were also slightly changed last week to improve their accessibility in both light mode and dark mode. [https://phabricator.wikimedia.org/T366515] '''Problems''' * You can [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Talk pages permalinking|copy permanent links to talk page comments]] by clicking on a comment's timestamp. [[mw:Talk pages project/Permalinks|This feature]] did not always work when the topic title was very long and the link was used as a wikitext link. This has been fixed. Thanks to Lofhi for submitting the bug. [https://phabricator.wikimedia.org/T356196] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.11|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-06-25|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-06-26|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-06-27|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * Starting 26 June, all talk pages messages' timestamps will become a link at English Wikipedia, making this feature available for you to use at all wikis. This link is a permanent link to the comment. It allows users to find the comment they were linked to, even if this comment has since been moved elsewhere. You can read more about this feature [[DiffBlog:/2024/01/29/talk-page-permalinks-dont-lose-your-threads/|on Diff]] or [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Talk pages permalinking|on Mediawiki.org]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T365974] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/26|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W26"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22:33, 24 June 2024 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26989424 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-27</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W27"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/27|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Over the next three weeks, dark mode will become available for all users, both logged-in and logged-out, starting with the mobile web version. This fulfils one of the [[m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist_Survey_2023/Reading/Dark_mode|top-requested community wishes]], and improves low-contrast reading and usage in low-light settings. As part of these changes, dark mode will also work on User-pages and Portals. There is more information in [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility_for_reading/Updates#June_2024:_Typography_and_dark_mode_deployments,_new_global_preferences|the latest Web team update]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T366364] * Logged-in users can now set [[m:Special:GlobalPreferences#mw-prefsection-rendering-skin-skin-prefs|global preferences for the text-size and dark-mode]], thanks to a combined effort across Foundation teams. This allows Wikimedians using multiple wikis to set up a consistent reading experience easily, for example by switching between light and dark mode only once for all wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T341278] * If you use a very old web browser some features might not work on the Wikimedia wikis. This affects Internet Explorer 11 and versions of Chrome, Firefox and Safari older than 2016. This change makes it possible to use new [[d:Q46441|CSS]] features and to send less code to all readers. [https://phabricator.wikimedia.org/T288287][https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Manual:How_to_make_a_MediaWiki_skin#Using_CSS_variables_for_supporting_different_themes_e.g._dark_mode] * Wikipedia Admins can customize local wiki configuration options easily using [[mw:Special:MyLanguage/Community Configuration|Community Configuration]]. Community Configuration was created to allow communities to customize how some features work, because each language wiki has unique needs. At the moment, admins can configure [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature_summary|Growth features]] on their home wikis, in order to better recruit and retain new editors. More options will be provided in the coming months. [https://phabricator.wikimedia.org/T366458] * Editors interested in language issues that are related to [[w:en:Unicode|Unicode standards]], can now discuss those topics at [[mw:Talk:WMF membership with Unicode Consortium|a new conversation space in MediaWiki.org]]. The Wikimedia Foundation is now a [[mw:Special:MyLanguage/WMF membership with Unicode Consortium|member of the Unicode Consortium]], and the coordination group can collaboratively review the issues discussed and, where appropriate, bring them to the attention of the Unicode Consortium. * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q2891049|Mandailing]] ([[w:btm:|<code>w:btm:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T368038] '''Problems''' * Editors can once again click on links within the visual editor's citation-preview, thanks to a bug fix by the Editing Team. [https://phabricator.wikimedia.org/T368119] '''Future changes''' * Please [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/758713?lang=en help us to improve Tech News by taking this short survey]. The goal is to better meet the needs of the various types of people who read Tech News. The survey will be open for 2 weeks. The survey is covered by [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Tech_News_Survey_2024_Privacy_Statement this privacy statement]. Some translations are available. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/27|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W27"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:59, 1 July 2024 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27038456 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-28</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W28"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/28|Translations]] are available. '''Recent changes''' * At the Wikimedia Foundation a new task force was formed to replace the disabled Graph with [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project|more secure, easy to use, and extensible Chart]]. You can [[mw:Special:MyLanguage/Newsletter:Chart Project|subscribe to the newsletter]] to get notified about new project updates and other news about Chart. * The [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents|CampaignEvents]] extension is now available on Meta-wiki, Igbo Wikipedia, and Swahili Wikipedia, and can be requested on your wiki. This extension helps in managing and making events more visible, giving Event organizers the ability to use tools like the Event registration tool. To learn more about the deployment status and how to request this extension for your wiki, visit the [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment_status|CampaignEvents page on Meta-wiki]]. * Editors using the iOS Wikipedia app who have more than 50 edits can now use the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/iOS Suggested edits#Add an image|Add an Image]] feature. This feature presents opportunities for small but useful contributions to Wikipedia. * Thank you to [[mw:MediaWiki Product Insights/Contributor retention and growth/Celebration|all of the authors]] who have contributed to MediaWiki Core. As a result of these contributions, the [[mw:MediaWiki Product Insights/Contributor retention and growth|percentage of authors contributing more than 5 patches has increased by 25% since last year]], which helps ensure the sustainability of the platform for the Wikimedia projects. '''Problems''' * A problem with the color of the talkpage tabs always showing as blue, even for non-existent pages which should have been red, affecting the Vector 2022 skin, [[phab:T367982|has been fixed]]. '''Future changes''' * The Trust and Safety Product team wants to introduce [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] with as little disruption to tools and workflows as possible. Volunteer developers, including gadget and user-script maintainers, are kindly asked to update the code of their tools and features to handle temporary accounts. The team has [[mw:Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|created documentation]] explaining how to do the update. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers/2024-04 CTA|Learn more]]. '''Tech News survey''' * Please [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/758713?lang=en help us to improve Tech News by taking this short survey]. The goal is to better meet the needs of the various types of people who read Tech News. The survey will be open for 1 more week. The survey is covered by [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Tech_News_Survey_2024_Privacy_Statement this privacy statement]. Some translations are available. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/28|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W28"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:32, 8 July 2024 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27080357 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-29</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W29"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/29|Translations]] are available. '''Tech News survey''' * Please [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/758713?lang=en help us to improve Tech News by taking this short survey]. The goal is to better meet the needs of the various types of people who read Tech News. The survey will be open for 3 more days. The survey is covered by [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Tech_News_Survey_2024_Privacy_Statement this privacy statement]. Some translations are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Wikimedia developers can now officially continue to use both [[mw:Special:MyLanguage/Gerrit|Gerrit]] and [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]], due to a June 24 decision by the Wikimedia Foundation to support software development on both platforms. Gerrit and GitLab are both code repositories used by developers to write, review, and deploy the software code that supports the MediaWiki software that the wiki projects are built on, as well as the tools used by editors to create and improve content. This decision will safeguard the productivity of our developers and prevent problems in code review from affecting our users. More details are available in the [[mw:GitLab/Migration status|Migration status]] page. * The Wikimedia Foundation seeks applicants for the [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Proposal|Product and Technology Advisory Council]] (PTAC). This group will bring technical contributors and Wikimedia Foundation together to co-define a more resilient, future-proof technological platform. Council members will evaluate and consult on the movement's product and technical activities, so that we develop multi-generational projects. We are looking for a range of technical contributors across the globe, from a variety of Wikimedia projects. [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Proposal#Joining the PTAC as a technical volunteer|Please apply here by August 10]]. * Editors with rollback user-rights who use the Wikipedia App for Android can use the new [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/Anti Vandalism|Edit Patrol]] features. These features include a new feed of Recent Changes, related links such as Undo and Rollback, and the ability to create and save a personal library of user talk messages to use while patrolling. If your wiki wants to make these features available to users who do not have rollback rights but have reached a certain edit threshold, [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android#Contact us|you can contact the team]]. You can [[diffblog:2024/07/10/ِaddressing-vandalism-with-a-tap-the-journey-of-introducing-the-patrolling-feature-in-the-mobile-app/|read more about this project on Diff blog]]. * Editors who have access to [[m:Special:MyLanguage/The_Wikipedia_Library|The Wikipedia Library]] can once again use non-open access content in SpringerLinks, after the Foundation [[phab:T368865|contacted]] them to restore access. You can read more about [[m:Tech/News/Recently_resolved_community_tasks|this and 21 other community-submitted tasks that were completed last week]]. '''Changes later this week''' * This week, [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates/2024-07 deployments|dark mode will be available on a number of Wikipedias]], both desktop and mobile, for logged-in and logged-out users. Interface admins and user script maintainers are encouraged to check gadgets and user scripts in the dark mode, to find any hard-coded colors and fix them. There are some [[mw:Special:MyLanguage/Recommendations for night mode compatibility on Wikimedia wikis|recommendations for dark mode compatibility]] to help. '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Next week, functionaries, volunteers maintaining tools, and software development teams are invited to test the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] feature on testwiki. Temporary accounts is a feature that will help improve privacy on the wikis. No further temporary account deployments are scheduled yet. Please [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|share your opinions and questions on the project talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T348895] * Editors who upload files cross-wiki, or teach other people how to do so, may wish to join a Wikimedia Commons discussion. The Commons community is discussing limiting who can upload files through the cross-wiki upload/Upload dialog feature to users auto-confirmed on Wikimedia Commons. This is due to the large amount of copyright violations uploaded this way. There is a short summary at [[c:Special:MyLanguage/Commons:Cross-wiki upload|Commons:Cross-wiki upload]] and [[c:Commons:Village pump/Proposals#Deactivate cross-wiki uploads for new users|discussion at Commons:Village Pump]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/29|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' You can also get other news from the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Bulletin|Wikimedia Foundation Bulletin]]. </div><section end="technews-2024-W29"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 01:31, 16 July 2024 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27124561 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-30</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W30"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/30|Translations]] are available. '''Feature News''' * Stewards can now [[:m:Special:MyLanguage/Global_blocks|globally block]] accounts. Before [[phab:T17294|the change]] only IP addresses and IP ranges could be blocked globally. Global account blocks are useful when the blocked user should not be logged out. [[:m:Special:MyLanguage/Global_locks|Global locks]] (a similar tool logging the user out of their account) are unaffected by this change. The new global account block feature is related to the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|Temporary Accounts]] project, which is a new type of user account that replaces IP addresses of unregistered editors that are no longer made public. * Later this week, Wikimedia site users will notice that the Interface of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:FlaggedRevs|FlaggedRevs]] (also known as "Pending Changes") is improved and consistent with the rest of the MediaWiki interface and [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Wikimedia's design system]]. The FlaggedRevs interface experience on mobile and [[mw:Special:MyLanguage/Skin:MinervaNeue|Minerva skin]] was inconsistent before it was fixed and ported to [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Codex]] by the WMF Growth team and some volunteers. [https://phabricator.wikimedia.org/T191156] * Wikimedia site users can now submit account vanishing requests via [[m:Special:GlobalVanishRequest|GlobalVanishRequest]]. This feature is used when a contributor wishes to stop editing forever. It helps you hide your past association and edit to protect your privacy. Once processed, the account will be locked and renamed. [https://phabricator.wikimedia.org/T367329] * Have you tried monitoring and addressing vandalism in Wikipedia using your phone? [https://diff.wikimedia.org/2024/07/10/%d9%90addressing-vandalism-with-a-tap-the-journey-of-introducing-the-patrolling-feature-in-the-mobile-app/ A Diff blog post on Patrolling features in the Mobile App] highlights some of the new capabilities of the feature, including swiping through a feed of recent changes and a personal library of user talk messages for use when patrolling from your phone. * Wikimedia contributors and GLAM (galleries, libraries, archives, and museums) organisations can now learn and measure the impact Wikimedia Commons is having towards creating quality encyclopedic content using the [https://doc.wikimedia.org/generated-data-platform/aqs/analytics-api/reference/commons.html Commons Impact Metrics] analytics dashboard. The dashboard offers organizations analytics on things like monthly edits in a category, the most viewed files, and which Wikimedia articles are using Commons images. As a result of these new data dumps, GLAM organisation can more reliably measure their return on investment for programs bringing content into the digital Commons. [https://diff.wikimedia.org/2024/07/19/commons-impact-metrics-now-available-via-data-dumps-and-api/] '''Project Updates''' * Come share your ideas for improving the wikis on the newly reopened [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist|Community Wishlist]]. The Community Wishlist is Wikimedia’s forum for volunteers to share ideas (called wishes) to improve how the wikis work. The new version of the wishlist is always open, works with both wikitext and Visual Editor, and allows wishes in any language. '''Learn more''' * Have you ever wondered how Wikimedia software works across over 300 languages? This is 253 languages more than the Google Chrome interface, and it's no accident. The Language and Product Localization Team at the Wikimedia Foundation supports your work by adapting all the tools and interfaces in the MediaWiki software so that contributors in our movement who translate pages and strings can translate them and have the sites in all languages. Read more about the team and their upcoming work on [https://diff.wikimedia.org/2024/07/17/building-towards-a-robust-multilingual-knowledge-ecosystem-for-the-wikimedia-movement/ Diff]. * How can Wikimedia build innovative and experimental products while maintaining such heavily used websites? A recent [https://diff.wikimedia.org/2024/07/09/on-the-value-of-experimentation/ blog post] by WMF staff Johan Jönsson highlights the work of the [[m:Future Audiences#Objectives and Key Results|WMF Future Audience initiative]], where the goal is not to build polished products but test out new ideas, such as a [[m:Future_Audiences/Experiments: conversational/generative AI|ChatGPT plugin]] and [[m:Future_Audiences/Experiment:Add a Fact|Add a Fact]], to help take Wikimedia into the future. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/30|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' You can also get other news from the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Bulletin|Wikimedia Foundation Bulletin]]. </div><section end="technews-2024-W30"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:05, 23 July 2024 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27142915 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-31</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W31"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/31|Translations]] are available. '''Feature news''' * Editors using the Visual Editor in languages that use non-Latin characters for numbers, such as Hindi, Manipuri and Eastern Arabic, may notice some changes in the formatting of reference numbers. This is a side effect of preparing a new sub-referencing feature, and will also allow fixing some general numbering issues in Visual Editor. If you notice any related problems on your wiki, please share details at the [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|project talkpage]]. '''Bugs status''' * Some logged-in editors were briefly unable to edit or load pages last week. [[phab:T370304|These errors]] were mainly due to the addition of new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Linter|linter]] rules which led to caching problems. Fixes have been applied and investigations are continuing. * Editors can use the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/IP Info|IP Information tool]] to get information about IP addresses. This tool is available as a Beta Feature in your preferences. The tool was not available for a few days last week, but is now working again. Thank you to Shizhao for filing the bug report. You can read about that, and [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks#2024-07-25|28 other community-submitted tasks]] that were resolved last week. '''Project updates''' * There are new features and improvements to Phabricator from the Release Engineering and Collaboration Services teams, and some volunteers, including: the search systems, the new task creation system, the login systems, the translation setup which has resulted in support for more languages (thanks to Pppery), and fixes for many edge-case errors. You can [[phab:phame/post/view/316/iterative_improvements/|read details about these and other improvements in this summary]]. * There is an [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates|update on the Charts project]]. The team has decided which visualization library to use, which chart types to start focusing on, and where to store chart definitions. * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikivoyage}} in [[d:Q9056|Czech]] ([[voy:cs:|<code>voy:cs:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T370905] '''Learn more''' * There is a [[diffblog:2024/07/26/the-journey-to-open-our-first-data-center-in-south-america/|new Wikimedia Foundation data center]] in São Paulo, Brazil which helps to reduce load times. * There is new [[diffblog:2024/07/22/the-perplexing-process-of-uploading-images-to-wikipedia/|user research]] on problems with the process of uploading images. * Commons Impact Metrics are [[diffblog:2024/07/19/commons-impact-metrics-now-available-via-data-dumps-and-api/|now available]] via data dumps and API. * The latest quarterly [[mw:Technical Community Newsletter/2024/July|Technical Community Newsletter]] is now available. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/31|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W31"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:11, 29 July 2024 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27164109 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-32</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W32"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/32|Translations]] are available. '''Feature news''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Two new parser functions will be available this week: <code><nowiki>{{</nowiki>[[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic_words#dir|#dir]]<nowiki>}}</nowiki></code> and <code><nowiki>{{</nowiki>[[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic_words#bcp47|#bcp47]]<nowiki>}}</nowiki></code>. These will reduce the need for <code>Template:Dir</code> and <code>Template:BCP47</code> on Commons and allow us to [[phab:T343131|drop 100 million rows]] from the "what links here" database. Editors at any wiki that use these templates, can help by replacing the templates with these new functions. The templates at Commons will be updated during the Hackathon at Wikimania. [https://phabricator.wikimedia.org/T359761][https://phabricator.wikimedia.org/T366623] * Communities can request the activation of the visual editor on entire namespaces where discussions sometimes happen (for instance ''Wikipedia:'' or ''Wikisource:'' namespaces) if they understand the [[mw:Special:MyLanguage/Help:VisualEditor/FAQ#WPNS|known limitations]]. For discussions, users can already use [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]] in these namespaces. * The tracking category "Pages using Timeline" has been renamed to "Pages using the EasyTimeline extension" [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3ATimeline-tracking-category&namespace=8 in TranslateWiki]. Wikis that have created the category locally should rename their local creation to match. '''Project updates''' * Editors who help to organize WikiProjects and similar on-wiki collaborations, are invited to share ideas and examples of successful collaborations with the Campaigns and Programs teams. You can fill out [[m:Special:MyLanguage/Campaigns/WikiProjects|a brief survey]] or share your thoughts [[m:Talk:Campaigns/WikiProjects|on the talkpage]]. The teams are particularly looking for details about successful collaborations on non-English wikis. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] The new parser is being rolled out on {{int:project-localized-name-group-wikivoyage}} wikis over the next few months. The {{int:project-localized-name-enwikivoyage}} and {{int:project-localized-name-hewikivoyage}} were [[phab:T365367|switched]] to Parsoid last week. For more information, see [[mw:Parsoid/Parser_Unification|Parsoid/Parser Unification]]. '''Learn more''' * There will be more than 200 sessions at Wikimania this week. Here is a summary of some of the [[diffblog:2024/08/05/interested-in-product-and-tech-here-are-some-wikimania-sessions-you-dont-want-to-miss/|key sessions related to the product and technology area]]. * The latest [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Bulletin/2024/07-02|Wikimedia Foundation Bulletin]] is available. * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2024/July|Language and Internationalization newsletter]] is available. It includes: New design previews for Translatable pages; Updates about MinT for Wiki Readers; the release of Translation dumps; and more. * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Newsletters/31|Growth newsletter]] is available. * The latest monthly [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Reports/July 2024|MediaWiki Product Insights newsletter]] is available. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/32|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W32"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:44, 5 August 2024 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27233905 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-33</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W33"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/33|Translations]] are available. '''Feature news''' * [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilter]] editors and maintainers can now [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter/Actions#Show a CAPTCHA|make a CAPTCHA show if a filter matches an edit]]. This allows communities to quickly respond to spamming by automated bots. [https://phabricator.wikimedia.org/T20110] * [[m:Special:MyLanguage/Stewards|Stewards]] can now specify if global blocks should prevent account creation. Before [[phab:T17273|this change]] by the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product|Trust and Safety Product]] Team, all global blocks would prevent account creation. This will allow stewards to reduce the unintended side-effects of global blocks on IP addresses. '''Project updates''' * [[wikitech:Help talk:Toolforge/Toolforge standards committee#August_2024_committee_nominations|Nominations are open on Wikitech]] for new members to refresh the [[wikitech:Help:Toolforge/Toolforge standards committee|Toolforge standards committee]]. The committee oversees the Toolforge [[wikitech:Help:Toolforge/Right to fork policy|Right to fork policy]] and [[wikitech:Help:Toolforge/Abandoned tool policy|Abandoned tool policy]] among other duties. Nominations will remain open until at least 2024-08-26. * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q2880037|West Coast Bajau]] ([[w:bdr:|<code>w:bdr:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T371757] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/33|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W33"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:22, 12 August 2024 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27253654 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-34</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W34"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/34|Translations]] are available. '''Feature news''' * Editors who want to re-use references but with different details such as page numbers, will be able to do so by the end of 2024, using a new [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Sub-referencing in a nutshell|sub-referencing]] feature. You can read more [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|about the project]] and [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Test|how to test the prototype]]. * Editors using tracking categories to identify which pages use specific extensions may notice that six of the categories have been renamed to make them more easily understood and consistent. These categories are automatically added to pages that use specialized MediaWiki extensions. The affected names are for: [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3Aintersection-category&namespace=8 DynamicPageList], [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3Akartographer-tracking-category&namespace=8 Kartographer], [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3Aphonos-tracking-category&namespace=8 Phonos], [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3Arss-tracking-category&namespace=8 RSS], [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3Ascore-use-category&namespace=8 Score], [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3Awikihiero-usage-tracking-category&namespace=8 WikiHiero]. Wikis that have created the category locally should rename their local creation to match. Thanks to Pppery for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T347324] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Technical volunteers who edit modules and want to get a list of the categories used on a page, can now do so using the <code><bdi lang="zxx" dir="ltr">categories</bdi></code> property of <code><bdi lang="zxx" dir="ltr">[[mediawikiwiki:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#Title objects|mw.title objects]]</bdi></code>. This enables wikis to configure workflows such as category-specific edit notices. Thanks to SD001 for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T50175][https://phabricator.wikimedia.org/T85372] '''Bugs status''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Your help is needed to check if any pages need to be moved or deleted. A maintenance script was run to clean up unreachable pages (due to Unicode issues or introduction of new namespaces/namespace aliases). The script tried to find appropriate names for the pages (e.g. by following the Unicode changes or by moving pages whose titles on Wikipedia start with <code>Talk:WP:</code> so that their titles start with <code>Wikipedia talk:</code>), but it may have failed for some pages, and moved them to <bdi lang="zxx" dir="ltr">[[Special:PrefixIndex/T195546/]]</bdi> instead. Your community should check if any pages are listed there, and move them to the correct titles, or delete them if they are no longer needed. A full log (including pages for which appropriate names could be found) is available in [[phab:P67388]]. * Editors who volunteer as [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship|mentors]] to newcomers on their wiki are once again able to access lists of potential mentees who they can connect with to offer help and guidance. This functionality was restored thanks to [[phab:T372164|a bug fix]]. Thank you to Mbch331 for filing the bug report. You can read about that, and 18 other community-submitted tasks that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Project updates''' * The application deadline for the [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Proposal|Product & Technology Advisory Council]] (PTAC) has been extended to September 16. Members will help by providing advice to Foundation Product and Technology leadership on short and long term plans, on complex strategic problems, and help to get feedback from more contributors and technical communities. Selected members should expect to spend roughly 5 hours per month for the Council, during the one year pilot. Please consider applying, and spread the word to volunteers you think would make a positive contribution to the committee. '''Learn more''' * The [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award#2024 Winners|2024 Coolest Tool Awards]] were awarded at Wikimania, in seven categories. For example, one award went to the ISA Tool, used for adding structured data to files on Commons, which was recently improved during the [[m:Event:Wiki Mentor Africa ISA Hackathon 2024|Wiki Mentor Africa Hackathon]]. You can see video demonstrations of each tool at the awards page. Congratulations to this year's recipients, and thank you to all tool creators and maintainers. * The latest [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Bulletin/2024/08-01|Wikimedia Foundation Bulletin]] is available, and includes some highlights from Wikimania, an upcoming Language community meeting, and other news from the movement. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/34|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W34"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:55, 20 August 2024 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27307284 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-35</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W35"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/35|Translations]] are available. '''Feature news''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Administrators can now test the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] feature on test2wiki. This was done to allow cross-wiki testing of temporary accounts, for when temporary accounts switch between projects. The feature was enabled on testwiki a few weeks ago. No further temporary account deployments are scheduled yet. Temporary Accounts is a project to create a new type of user account that replaces IP addresses of unregistered editors which are no longer made public. Please [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|share your opinions and questions on the project talk page]]. * Later this week, editors at wikis that use [[mw:Special:MyLanguage/Extension:FlaggedRevs|FlaggedRevs]] (also known as "Pending Changes") may notice that the indicators at the top of articles have changed. This change makes the system more consistent with the rest of the MediaWiki interface. [https://phabricator.wikimedia.org/T191156] '''Bugs status''' * Editors who use the 2010 wikitext editor, and use the Character Insert buttons, will [[phab:T361465|no longer]] experience problems with the buttons adding content into the edit-summary instead of the edit-window. You can read more about that, and 26 other community-submitted tasks that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Project updates''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Please review and vote on [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas|Focus Areas]], which are groups of wishes that share a problem. Focus Areas were created for the newly reopened Community Wishlist, which is now open year-round for submissions. The first batch of focus areas are specific to moderator workflows, around welcoming newcomers, minimizing repetitive tasks, and prioritizing tasks. Once volunteers have reviewed and voted on focus areas, the Foundation will then review and select focus areas for prioritization. * Do you have a project and are willing to provide a three (3) month mentorship for an intern? [[mw:Special:MyLanguage/Outreachy|Outreachy]] is a twice a year program for people to participate in a paid internship that will start in December 2024 and end in early March 2025, and they need mentors and projects to work on. Projects can be focused on coding or non-coding (design, documentation, translation, research). See the Outreachy page for more details, and a list of past projects since 2013. '''Learn more''' * If you're curious about the product and technology improvements made by the Wikimedia Foundation last year, read [[diffblog:2024/08/21/wikimedia-foundation-product-technology-improving-the-user-experience/|this recent highlights summary on Diff]]. * To learn more about the technology behind the Wikimedia projects, you can now watch sessions from the technology track at Wikimania 2024 on Commons. This week, check out: ** [[c:File:Wikimania 2024 - Ohrid - Day 2 - Community Configuration - Shaping On-Wiki Functionality Together.webm|Community Configuration - Shaping On-Wiki Functionality Together]] (55 mins) - about the [[mw:Special:MyLanguage/Community Configuration|Community Configuration]] project. ** [[c:File:Wikimania 2024 - Belgrade - Day 1 - Future of MediaWiki. A sustainable platform to support a collaborative user base and billions of page views.webm|Future of MediaWiki. A sustainable platform to support a collaborative user base and billions of page views]] (30 mins) - an overview for both technical and non technical audiences, covering some of the challenges and open questions, related to the [[mw:MediaWiki Product Insights|platform evolution, stewardship and developer experiences]] research. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/35|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W35"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:34, 26 August 2024 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27341211 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-36</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W36"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/36|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Editors and volunteer developers interested in data visualisation can now test the new software for charts. Its early version is available on beta Commons and beta Wikipedia. This is an important milestone before making charts available on regular wikis. You can [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates|read more about this project update]] and help to test the charts. '''Feature news''' * Editors who use the [[{{#special:Unusedtemplates}}]] page can now filter out pages which are expected to be there permanently, such as sandboxes, test-cases, and templates that are always substituted. Editors can add the new magic word [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#EXPECTUNUSEDTEMPLATE|<code dir="ltr"><nowiki>__EXPECTUNUSEDTEMPLATE__</nowiki></code>]] to a template page to hide it from the listing. Thanks to Sophivorus and DannyS712 for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T184633] * Editors who use the New Topic tool on discussion pages, will [[phab:T334163|now be reminded]] to add a section header, which should help reduce the quantity of newcomers who add sections without a header. You can read more about that, and {{formatnum:28}} other community-submitted tasks that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. * Last week, some Toolforge tools had occasional connection problems. The cause is still being investigated, but the problems have been resolved for now. [https://phabricator.wikimedia.org/T373243] * Translation administrators at multilingual wikis, when editing multiple translation units, can now easily mark which changes require updates to the translation. This is possible with the [[phab:T298852#10087288|new dropdown menu]]. '''Project updates''' * A new draft text of a policy discussing the use of Wikimedia's APIs [[m:Special:MyLanguage/API Policy Update 2024|has been published on Meta-Wiki]]. The draft text does not reflect a change in policy around the APIs; instead, it is an attempt to codify existing API rules. Comments, questions, and suggestions are welcome on [[m:Talk:API Policy Update 2024|the proposed update’s talk page]] until September 13 or until those discussions have concluded. '''Learn more''' * To learn more about the technology behind the Wikimedia projects, you can now watch sessions from the technology track at Wikimania 2024 on Commons. This week, check out: ** [[c:File:Wikimania 2024 - Ohrid - Day 2 - Charts, the successor of Graphs - A secure and extensible tool for data visualization.webm|Charts, the successor of Graphs - A secure and extensible tool for data visualization]] (25 mins) – about the above-mentioned Charts project. ** [[c:File:Wikimania 2024 - Ohrid - Day 3 - State of Language Technology and Onboarding at Wikimedia.webm|State of Language Technology and Onboarding at Wikimedia]] (90 mins) – about some of the language tools that support Wikimedia sites, such as [[mw:Special:MyLanguage/Content translation|Content]]/[[mw:Special:MyLanguage/Content translation/Section translation|Section Translation]], [[mw:Special:MyLanguage/MinT|MinT]], and LanguageConverter; also the current state and future of languages onboarding. [https://phabricator.wikimedia.org/T368772] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/36|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W36"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 01:08, 3 September 2024 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27390268 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-37</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W37"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/37|Translations]] are available. '''Feature news''' * Starting this week, the standard [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|syntax highlighter]] will receive new colors that make them compatible in dark mode. This is the first of many changes to come as part of a major upgrade to syntax highlighting. You can learn more about what's to come on the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|help page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T365311][https://phabricator.wikimedia.org/T259059] * Editors of wikis using Wikidata will now be notified of only relevant Wikidata changes in their watchlist. This is because the Lua functions <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>entity:getSitelink()</code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mw.wikibase.getSitelink(qid)</code></bdi> will have their logic unified for tracking different aspects of sitelinks to reduce junk notifications from [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Projects/Watchlist Wikidata Sitelinks Tracking|inconsistent sitelinks tracking]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T295356] '''Project updates''' * Users of all Wikis will have access to Wikimedia sites as read-only for a few minutes on September 25, starting at 15:00 UTC. This is a planned datacenter switchover for maintenance purposes. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T370962] * Contributors of [[phab:T363538#10123348|11 Wikipedias]], including English will have a new <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>MOS</code></bdi> namespace added to their Wikipedias. This improvement ensures that links beginning with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>MOS:</code></bdi> (usually shortcuts to the [[w:en:Wikipedia:Manual of Style|Manual of Style]]) are not broken by [[w:en:Mooré|Mooré]] Wikipedia (language code <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mos</code></bdi>). [https://phabricator.wikimedia.org/T363538] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/37|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W37"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18:53, 9 September 2024 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27424457 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-38</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W38"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/38|Translations]] are available. '''Improvements and Maintenance''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Editors interested in templates can help by reading the latest Wishlist focus area, [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|Template recall and discovery]], and share your feedback on the talkpage. This input helps the Community Tech team to decide the right technical approach to build. Everyone is also encouraged to continue adding [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist|new wishes]]. * The new automated [[{{#special:NamespaceInfo}}]] page helps editors understand which [[mw:Special:MyLanguage/Help:Namespaces|namespaces]] exist on each wiki, and some details about how they are configured. Thanks to DannyS712 for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T263513] * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Reference check|References Check]] is a feature that encourages editors to add a citation when they add a new paragraph to a Wikipedia article. For a short time, the corresponding tag "Edit Check (references) activated" was erroneously being applied to some edits outside of the main namespace. This has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T373692] * It is now possible for a wiki community to change the order in which a page’s categories are displayed on their wiki. By default, categories are displayed in the order they appear in the wikitext. Now, wikis with a consensus to do so can [[m:Special:MyLanguage/Requesting wiki configuration changes|request]] a configuration change to display them in alphabetical order. [https://phabricator.wikimedia.org/T373480] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Tool authors can now access ToolsDB's [[wikitech:Portal:Data Services#ToolsDB|public databases]] from both [[m:Special:MyLanguage/Research:Quarry|Quarry]] and [[wikitech:Superset|Superset]]. Those databases have always been accessible to every [[wikitech:Portal:Toolforge|Toolforge]] user, but they are now more broadly accessible, as Quarry can be accessed by anyone with a Wikimedia account. In addition, Quarry's internal database can now be [[m:Special:MyLanguage/Research:Quarry#Querying Quarry's own database|queried from Quarry itself]]. This database contains information about all queries that are being run and starred by users in Quarry. This information was already public through the web interface, but you can now query it using SQL. You can read more about that, and {{formatnum:20}} other community-submitted tasks that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. * Any pages or tools that still use the very old CSS classes <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mw-message-box</code></bdi> need to be updated. These old classes will be removed next week or soon afterwards. Editors can use a [https://global-search.toolforge.org/?q=mw-message-box&regex=1&namespaces=&title= global-search] to determine what needs to be changed. It is possible to use the newer <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>cdx-message</code></bdi> group of classes as a replacement (see [https://doc.wikimedia.org/codex/latest/components/demos/message.html#css-only-version the relevant Codex documentation], and [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Tech/Header&diff=prev&oldid=27449042 an example update]), but using locally defined onwiki classes would be best. [https://phabricator.wikimedia.org/T374499] '''Technical project updates''' * Next week, all Wikimedia wikis will be read-only for a few minutes. This will start on September 25 at [https://zonestamp.toolforge.org/1727276400 15:00 UTC]. This is a planned datacenter switchover for maintenance purposes. [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|This maintenance process also targets other services.]] The previous switchover took 3 minutes, and the Site Reliability Engineering teams use many tools to make sure that this essential maintenance work happens as quickly as possible. [https://phabricator.wikimedia.org/T370962] '''Tech in depth''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] The latest monthly [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Reports/August 2024|MediaWiki Product Insights newsletter]] is available. This edition includes details about: research about [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Hooks|hook]] handlers to help simplify development, research about performance improvements, work to improve the REST API for end-users, and more. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] To learn more about the technology behind the Wikimedia projects, you can now watch sessions from the technology track at Wikimania 2024 on Commons. This week, check out: ** [[c:File:Wikimania 2024 - Auditorium Kyiv - Day 4 - Hackathon Showcase.webm|Hackathon Showcase]] (45 mins) - 19 short presentations by some of the Hackathon participants, describing some of the projects they worked on, such as automated testing of maintenance scripts, a video-cutting command line tool, and interface improvements for various tools. There are [[phab:T369234|more details and links available]] in the Phabricator task. ** [[c:File:Co-Creating a Sustainable Future for the Toolforge Ecosystem.webm|Co-Creating a Sustainable Future for the Toolforge Ecosystem]] (40 mins) - a roundtable discussion for tool-maintainers, users, and supporters of Toolforge about how to make the platform sustainable and how to evaluate the tools available there. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/38|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W38"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:03, 17 September 2024 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27460876 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-39</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W39"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/39|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * All wikis will be [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|read-only]] for a few minutes on Wednesday September 25 at [https://zonestamp.toolforge.org/1727276400 15:00 UTC]. Reading the wikis will not be interrupted, but editing will be paused. These twice-yearly processes allow WMF's site reliability engineering teams to remain prepared to keep the wikis functioning even in the event of a major interruption to one of our data centers. '''Updates for editors''' [[File:Add alt text from a halfsheet, with the article behind.png|thumb|A screenshot of the interface for the Alt Text suggested-edit feature]] * Editors who use the iOS Wikipedia app in Spanish, Portuguese, French, or Chinese, may see the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/iOS Suggested edits project/Alt Text Experiment|Alt Text suggested-edit experiment]] after editing an article, or completing a suggested edit using "[[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/iOS Suggested edits project#Hypothesis 2 Add an Image Suggested Edit|Add an image]]". Alt-text helps people with visual impairments to read Wikipedia articles. The team aims to learn if adding alt-text to images is a task that editors can be successful with. Please share any feedback on [[mw:Talk:Wikimedia Apps/iOS Suggested edits project/Alt Text Experiment|the discussion page]]. * The Codex color palette has been updated with new and revised colors for the MediaWiki user interfaces. The [[mw:Special:MyLanguage/Design System Team/Color/Design documentation#Updates|most noticeable changes]] for editors include updates for: dark mode colors for Links and for quiet Buttons (progressive and destructive), visited Link colors for both light and dark modes, and background colors for system-messages in both light and dark modes. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] It is now possible to include clickable wikilinks and external links inside code blocks. This includes links that are used within <code><nowiki><syntaxhighlight></nowiki></code> tags and on code pages (JavaScript, CSS, Scribunto and Sanitized CSS). Uses of template syntax <code><nowiki>{{…}}</nowiki></code> are also linked to the template page. Thanks to SD0001 for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T368166] * Two bugs were fixed in the [[m:Special:MyLanguage/Account vanishing|GlobalVanishRequest]] system by improving the logging and by removing an incorrect placeholder message. [https://phabricator.wikimedia.org/T370595][https://phabricator.wikimedia.org/T372223] * View all {{formatnum:25}} community-submitted {{PLURAL:25|task|tasks}} that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] From [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]]: ** The API now enables 5,000 on-demand API requests per month and twice-monthly HTML snapshots freely (gratis and libre). More information on the updates and also improvements to the software development kits (SDK) are explained on [https://enterprise.wikimedia.com/blog/enhanced-free-api/ the project's blog post]. While Wikimedia Enterprise APIs are designed for high-volume commercial reusers, this change enables many more community use-cases to be built on the service too. ** The Snapshot API (html dumps) have added beta Structured Contents endpoints ([https://enterprise.wikimedia.com/blog/structured-contents-snapshot-api/ blog post on that]) as well as released two beta datasets (English and French Wikipedia) from that endpoint to Hugging Face for public use and feedback ([https://enterprise.wikimedia.com/blog/hugging-face-dataset/ blog post on that]). These pre-parsed data sets enable new options for researchers, developers, and data scientists to use and study the content. '''In depth''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] The Wikidata Query Service (WDQS) is used to get answers to questions using the Wikidata data set. As Wikidata grows, we had to make a major architectural change so that WDQS could remain performant. As part of the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS graph split|WDQS Graph Split project]], we have new SPARQL endpoints available for serving the "[https://query-scholarly.wikidata.org scholarly]" and "[https://query-main.wikidata.org main]" subgraphs of Wikidata. The [http://query.wikidata.org query.wikidata.org endpoint] will continue to serve the full Wikidata graph until March 2025. After this date, it will only serve the main graph. For more information, please see [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/September 2024 scaling update|the announcement on Wikidata]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/39|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W39"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:37, 23 September 2024 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27493779 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-40</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W40"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/40|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Readers of [[phab:T375401|42 more wikis]] can now use Dark Mode. If the option is not yet available for logged-out users of your wiki, this is likely because many templates do not yet display well in Dark Mode. Please use the [https://night-mode-checker.wmcloud.org/ night-mode-checker tool] if you are interested in helping to reduce the number of issues. The [[mw:Special:MyLanguage/Recommendations for night mode compatibility on Wikimedia wikis|recommendations page]] provides guidance on this. Dark Mode is enabled on additional wikis once per month. * Editors using the 2010 wikitext editor as their default can access features from the 2017 wikitext editor by adding <code dir=ltr>?veaction=editsource</code> to the URL. If you would like to enable the 2017 wikitext editor as your default, it can be set in [[Special:Preferences#mw-input-wpvisualeditor-newwikitext|your preferences]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T239796] * For logged-out readers using the Vector 2022 skin, the "donate" link has been moved from a collapsible menu next to the content area into a more prominent top menu, next to "Create an account". This restores the link to the level of prominence it had in the Vector 2010 skin. [[mw:Readers/2024 Reader and Donor Experiences#Donor Experiences (Key Result WE 3.2 and the related hypotheses)|Learn more]] about the changes related to donor experiences. [https://phabricator.wikimedia.org/T373585] * The CampaignEvents extension provides tools for organizers to more easily manage events, communicate with participants, and promote their events on the wikis. The extension has been [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|enabled]] on Arabic Wikipedia, Igbo Wikipedia, Swahili Wikipedia, and Meta-Wiki. [[w:zh:Wikipedia:互助客栈/其他#引進CampaignEvents擴充功能|Chinese Wikipedia has decided]] to enable the extension, and discussions on the extension are in progress [[w:es:Wikipedia:Votaciones/2024/Sobre la política de Organizadores de Eventos|on Spanish Wikipedia]] and [[d:Wikidata:Project chat#Enabling the CampaignEvents Extention on Wikidata|on Wikidata]]. To learn how to enable the extension on your wiki, you can visit [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents|the CampaignEvents page on Meta-Wiki]]. * View all {{formatnum:22}} community-submitted {{PLURAL:22|task|tasks}} that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Developers with an account on Wikitech-wiki should [[wikitech:Wikitech/SUL-migration|check if any action is required]] for their accounts. The wiki is being changed to use the single-user-login (SUL) system, and other configuration changes. This change will help reduce the overall complexity for the weekly software updates across all our wikis. '''In depth''' * The [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|server switch]] was completed successfully last week with a read-only time of [[wikitech:Switch Datacenter#Past Switches|only 2 minutes 46 seconds]]. This periodic process makes sure that engineers can switch data centers and keep all of the wikis available for readers, even if there are major technical issues. It also gives engineers a chance to do maintenance and upgrades on systems that normally run 24 hours a day, and often helps to reveal weaknesses in the infrastructure. The process involves dozens of software services and hundreds of hardware servers, and requires multiple teams working together. Work over the past few years has reduced the time from 17 minutes down to 2–3 minutes. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/66ZW7B2MG63AESQVTXDIFQBDBS766JGW/] '''Meetings and events''' * October 4–6: [[m:Special:MyLanguage/WikiIndaba conference 2024|WikiIndaba Conference's Hackathon]] in Johannesburg, South Africa * November 4–6: [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Fall 2024|MediaWiki Users and Developers Conference Fall 2024]] in Vienna, Austria '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/40|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W40"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22:21, 30 September 2024 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27530062 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-41</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W41"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/41|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Communities can now request installation of [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Automoderator|Automoderator]] on their wiki. Automoderator is an automated anti-vandalism tool that reverts bad edits based on scores from the new "Revert Risk" machine learning model. You can [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AutoModerator/Deploying|read details about the necessary steps]] for installation and configuration. [https://phabricator.wikimedia.org/T336934] '''Updates for editors''' * Translators in wikis where [[mw:Special:MyLanguage/Content translation/Section translation#Try the tool|the mobile experience of Content Translation is available]], can now customize their articles suggestion list from 41 filtering options when using the tool. This topic-based article suggestion feature makes it easy for translators to self-discover relevant articles based on their area of interest and translate them. You can [https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&active-list=suggestions try it with your mobile device]. [https://phabricator.wikimedia.org/T368422] * View all {{formatnum:12}} community-submitted {{PLURAL:12|task|tasks}} that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * It is now possible for <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><syntaxhighlight></nowiki></code></bdi> code blocks to offer readers a "Copy" button if the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>copy=1</nowiki></code></bdi> attribute is [[mw:Special:MyLanguage/Extension:SyntaxHighlight#copy|set on the tag]]. Thanks to SD0001 for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T40932] * Customized copyright footer messages on all wikis will be updated. The new versions will use wikitext markup instead of requiring editing raw HTML. [https://phabricator.wikimedia.org/T375789] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Later this month, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] will be rolled out on several pilot wikis. The final list of the wikis will be published in the second half of the month. If you maintain any tools, bots, or gadgets on [[phab:T376499|these 11 wikis]], and your software is using data about IP addresses or is available for logged-out users, please check if it needs to be updated to work with temporary accounts. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|Guidance on how to update the code is available]]. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Rate limiting has been enabled for the code review tools [[Wikitech:Gerrit|Gerrit]] and [[Wikitech:GitLab|GitLab]] to address ongoing issues caused by malicious traffic and scraping. Clients that open too many concurrent connections will be restricted for a few minutes. This rate limiting is managed through [[Wikitech:nftables|nftables]] firewall rules. For more details, see Wikitech's pages on [[Wikitech:Firewall#Throttling with nftables|Firewall]], [[Wikitech:GitLab/Abuse and rate limiting|GitLab limits]] and [[Wikitech:Gerrit/Operations#Throttling IPs|Gerrit operations]]. * Five new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q49224|Komering]] ([[w:kge:|<code>w:kge:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T374813] ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q36096|Mooré]] ([[m:mos:|<code>m:mos:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T374641] ** a {{int:project-localized-name-group-wiktionary}} in [[d:Q36213|Madurese]] ([[wikt:mad:|<code>wikt:mad:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T374968] ** a {{int:project-localized-name-group-wikiquote}} in [[d:Q2501174|Gorontalo]] ([[q:gor:|<code>q:gor:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T375088] ** a {{int:project-localized-name-group-wikinews}} in [[d:Q56482|Shan]] ([[n:shn:|<code>n:shn:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T375430] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/41|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W41"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:43, 7 October 2024 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27557422 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-42</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W42"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/42|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Structured Discussion extension (also known as Flow) is starting to be removed. This extension is unmaintained and causes issues. It will be replaced by [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]], which is used on any regular talk page. [[mw:Special:MyLanguage/Structured Discussions/Deprecation#Deprecation timeline|A first set of wikis]] are being contacted. These wikis are invited to stop using Flow, and to move all Flow boards to sub-pages, as archives. At these wikis, a script will move all Flow pages that aren't a sub-page to a sub-page automatically, starting on 22 October 2024. On 28 October 2024, all Flow boards at these wikis will be set in read-only mode. [https://www.mediawiki.org/wiki/Structured_Discussions/Deprecation][https://phabricator.wikimedia.org/T370722] * WMF's Search Platform team is working on making it easier for readers to perform text searches in their language. A [[phab:T332342|change last week]] on over 30 languages makes it easier to find words with accents and other diacritics. This applies to both full-text search and to types of advanced search such as the <bdi lang="en" dir="ltr">''hastemplate''</bdi> and <bdi lang="en" dir="ltr">''incategory''</bdi> keywords. More technical details (including a few other minor search upgrades) are available. [https://www.mediawiki.org/wiki/User:TJones_%28WMF%29/Notes/Language_Analyzer_Harmonization_Notes#ASCII-folding/ICU-folding_%28T332342%29] * View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check|EditCheck]] was installed at Russian Wikipedia, and fixes were made for some missing user interface styles. '''Updates for technical contributors''' * Editors who use the Toolforge tool [[toolforge:copyvios|Earwig's Copyright Violation Detector]] will now be required to log in with their Wikimedia account before running checks using the "search engine" option. This change is needed to help prevent external bots from misusing the system. Thanks to Chlod for these improvements. [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia_talk:New_pages_patrol/Reviewers#Authentication_is_now_required_for_search_engine_checks_on_Earwig's_Copyvio_Tool] * [[m:Special:MyLanguage/Phabricator|Phabricator]] users can create tickets and add comments on existing tickets via Email again. [[mw:Special:MyLanguage/Phabricator/Help#Using email|Sending email to Phabricator]] has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T356077] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Some HTML elements in the interface are now wrapped with a <code><nowiki><bdi></nowiki></code> element, to make our HTML output more aligned with Web standards. More changes like this will be coming in future weeks. This change might break some tools that rely on the previous HTML structure of the interface. Note that relying on the HTML structure of the interface is [[mw:Special:MyLanguage/Stable interface policy/Frontend#What is not stable?|not recommended]] and might break at any time. [https://phabricator.wikimedia.org/T375975] '''In depth''' * The latest monthly [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Reports/September 2024|MediaWiki Product Insights newsletter]] is available. This edition includes: updates on Wikimedia's authentication system, research to simplify feature development in the MediaWiki platform, updates on Parser Unification and MathML rollout, and more. * The latest quarterly [[mw:Technical Community Newsletter/2024/October|Technical Community Newsletter]] is now available. This edition include: research about improving topic suggestions related to countries, improvements to PHPUnit tests, and more. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/42|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W42"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:22, 14 October 2024 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27597254 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-43</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W43"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/43|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Mobile Apps team has released an [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Navigation Refresh#Phase 1: Creating a user Profile Menu (T373714)|update]] to the iOS app's navigation, and it is now available in the latest App store version. The team added a new Profile menu that allows for easy access to editor features like Notifications and Watchlist from the Article view, and brings the "Donate" button into a more accessible place for users who are reading an article. This is the first phase of a larger planned [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Navigation Refresh|navigation refresh]] to help the iOS app transition from a primarily reader-focused app, to an app that fully supports reading and editing. The Wikimedia Foundation has added more editing features and support for on-wiki communication based on volunteer requests in recent years. [[File:IOS App Navigation refresh first phase 05.png|thumb|iOS Wikipedia App's profile menu and contents]] '''Updates for editors''' * Wikipedia readers can now download a browser extension to experiment with some early ideas on potential features that recommend articles for further reading, automatically summarize articles, and improve search functionality. For more details and to stay updated, check out the Web team's [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Content Discovery Experiments|Content Discovery Experiments page]] and [[mw:Special:MyLanguage/Newsletter:Web team's projects|subscribe to their newsletter]]. * Later this month, logged-out editors of [[phab:T376499|these 12 wikis]] will start to have [[mw:Special:Mylanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] created. The list may slightly change - some wikis may be removed but none will be added. Temporary account is a new [[mw:Special:MyLanguage/User account types|type of user account]]. It enhances the logged-out editors' privacy and makes it easier for community members to communicate with them. If you maintain any tools, bots, or gadgets on these 12 wikis, and your software is using data about IP addresses or is available for logged-out users, please check if it needs to be updated to work with temporary accounts. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|Guidance on how to update the code is available]]. Read more about the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|deployment plan across all wikis]]. * View all {{formatnum:33}} community-submitted {{PLURAL:33|task|tasks}} that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the [[w:nr:Main Page|South Ndebele]], [[w:rsk:Главни бок|Pannonian Rusyn]], [[w:ann:Uwu|Obolo]], [[w:iba:Lambar Keterubah|Iban]] and [[w:tdd:ᥞᥨᥝᥴ ᥘᥣᥲ ᥖᥥᥰ|Tai Nüa]] Wikipedia languages were created last week. [https://www.wikidata.org/wiki/Q36785][https://www.wikidata.org/wiki/Q35660][https://www.wikidata.org/wiki/Q36614][https://www.wikidata.org/wiki/Q33424][https://www.wikidata.org/wiki/Q36556] * It is now possible to create functions on Wikifunctions using Wikidata lexemes, through the new [[f:Z6005|Wikidata lexeme type]] launched last week. When you go to one of these functions, the user interface provides a lexeme selector that helps you pick a lexeme from Wikidata that matches the word you type. After hitting run, your selected lexeme is retrieved from Wikidata, transformed into a Wikidata lexeme type, and passed into the selected function. Read more about this in [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2024-10-17#Function of the Week: select representation from lexeme|the latest Wikifunctions newsletter]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Users of the Wikimedia sites can now format dates more easily in different languages with the new <code dir="ltr">{{[[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserFunctions##timef|#timef]]:…}}</code> parser function. For example, <code dir="ltr"><nowiki>{{#timef:now|date|en}}</nowiki></code> will show as "<bdi lang="en" dir="ltr">{{#timef:now|date|en}}</bdi>". Previously, <code dir="ltr"><nowiki>{{#time:…}}</nowiki></code> could be used to format dates, but this required knowledge of the order of the time and date components and their intervening punctuation. <code dir="ltr">#timef</code> (or <code dir="ltr">#timefl</code> for local time) provides access to the standard date formats that MediaWiki uses in its user interface. This may help to simplify some templates on multi-lingual wikis like Commons and Meta. [https://phabricator.wikimedia.org/T223772][https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserFunctions##timef] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Commons and Meta users can now efficiently [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#Localization|retrieve the user's language]] using <code dir="ltr"><nowiki>{{USERLANGUAGE}}</nowiki></code> instead of using <code dir="ltr"><nowiki>{{int:lang}}</nowiki></code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T4085] * The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Tech Advisory Council]] (PTAC) now has its pilot members with representation across Africa, Asia, Europe, North America and South America. They will work to address the [[Special:MyLanguage/Movement Strategy/Initiatives/Technology Council|Movement Strategy's Technology Council]] initiative of having a co-defined and more resilient technological platform. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Movement_Strategy/Initiatives/Technology_Council] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Newsletters/32|Growth newsletter]] is available. It includes: an upcoming Newcomer Homepage Community Updates module, new Community Configuration options, and details on new projects. * The Wikimedia Foundation is [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Security Team#CNA Partnership|now an official partner of the CVE program]], which is an international effort to catalog publicly disclosed cybersecurity vulnerabilities. This partnership will allow the Security Team to instantly publish [[w:en:Common Vulnerabilities and Exposures|common vulnerabilities and exposures]] (CVE) records that are affecting MediaWiki core, extensions, and skins, along with any other code the Foundation is a steward of. * The [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist|Community Wishlist]] is now [[m:Community Wishlist/Updates#October 16, 2024: Conversations Made Easier: Machine-Translated Wishes Are Here!|testing machine translations]] for Wishlist content. Volunteers can now read machine-translated versions of wishes and dive into discussions even before translators arrive to translate content. '''Meetings and events''' * 24 October - Wiki Education Speaker Series Webinar - [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/N4XTB4G55BUY3M3PNGUAKQWJ7A4UOPAK/ Open Source Tech: Building the Wiki Education Dashboard], featuring Wikimedia interns and a Web developer in the panel. * 20–22 December 2024 - [[m:Special:MyLanguage/Indic Wikimedia Hackathon Bhubaneswar 2024|Indic Wikimedia Hackathon Bhubaneswar 2024]] in Odisha, India. A hackathon for community members, including developers, designers and content editors, to build technical solutions that improve contributors' experiences. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/43|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W43"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:53, 21 October 2024 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27634672 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-44</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W44"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/44|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Later in November, the Charts extension will be deployed to the test wikis in order to help identify and fix any issue. A security review is underway to then enable deployment to pilot wikis for broader testing. You can read [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates#October 2024: Working towards production deployment|the October project update]] and see the [https://en.wikipedia.beta.wmflabs.org/wiki/Charts latest documentation and examples on Beta Wikipedia]. * View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, [[w:en:PediaPress|Pediapress.com]], an external service that creates books from Wikipedia, can now use [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Maps|Wikimedia Maps]] to include existing pre-rendered infobox map images in their printed books on Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T375761] '''Updates for technical contributors''' * Wikis can use [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:GuidedTour|the Guided Tour extension]] to help newcomers understand how to edit. The Guided Tours extension now works with [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Dark mode|dark mode]]. Guided Tour maintainers can check their tours to see that nothing looks odd. They can also set <code>emitTransitionOnStep</code> to <code>true</code> to fix an old bug. They can use the new flag <code>allowAutomaticBack</code> to avoid back-buttons they don't want. [https://phabricator.wikimedia.org/T73927#10241528] * Administrators in the Wikimedia projects who use the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Nuke|Nuke Extension]] will notice that mass deletions done with this tool have the "Nuke" tag. This change will make reviewing and analyzing deletions performed with the tool easier. [https://phabricator.wikimedia.org/T366068] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/44|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W44"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:57, 28 October 2024 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27668811 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-45</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W45"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/45|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Stewards can now make [[m:Special:MyLanguage/Global blocks|global account blocks]] cause global [[mw:Special:MyLanguage/Autoblock|autoblocks]]. This will assist stewards in preventing abuse from users who have been globally blocked. This includes preventing globally blocked temporary accounts from exiting their session or switching browsers to make subsequent edits for 24 hours. Previously, temporary accounts could exit their current session or switch browsers to continue editing. This is an anti-abuse tool improvement for the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|Temporary Accounts]] project. You can read more about the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|progress on key features for temporary accounts]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T368949] * Wikis that have the [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|CampaignEvents extension enabled]] can now use the [[m:Special:MyLanguage/Campaigns/Foundation Product Team/Event list#October 29, 2024: Collaboration List launched|Collaboration List]] feature. This list provides a new, easy way for contributors to learn about WikiProjects on their wikis. Thanks to the Campaign team for this work that is part of [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2024-2025/Product %26 Technology OKRs#WE KRs|the 2024/25 annual plan]]. If you are interested in bringing the CampaignEvents extension to your wiki, you can [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status#How to Request the CampaignEvents Extension for your wiki|follow these steps]] or you can reach out to User:Udehb-WMF for help. * The text color for red links will be slightly changed later this week to improve their contrast in light mode. [https://phabricator.wikimedia.org/T370446] * View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, on multilingual wikis, users [[phab:T216368|can now]] hide translations from the WhatLinksHere special page. '''Updates for technical contributors''' * XML [[m:Special:MyLanguage/Data dumps|data dumps]] have been temporarily paused whilst a bug is investigated. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/xmldatadumps-l@lists.wikimedia.org/message/BXWJDPO5QI2QMBCY7HO36ELDCRO6HRM4/] '''In depth''' * Temporary Accounts have been deployed to six wikis; thanks to the Trust and Safety Product team for [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|this work]], you can read about [[phab:T340001|the deployment plans]]. Beginning next week, Temporary Accounts will also be enabled on [[phab:T378336|seven other projects]]. If you are active on these wikis and need help migrating your tools, please reach out to [[m:User:Udehb-WMF|User:Udehb-WMF]] for assistance. * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2024/October|Language and Internationalization newsletter]] is available. It includes: New languages supported in translatewiki or in MediaWiki; New keyboard input methods for some languages; details about recent and upcoming meetings, and more. '''Meetings and events''' * [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Fall 2024|MediaWiki Users and Developers Conference Fall 2024]] is happening in Vienna, Austria and online from 4 to 6 November 2024. The conference will feature discussions around the usage of MediaWiki software by and within companies in different industries and will inspire and onboard new users. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/45|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W45"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:51, 4 November 2024 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27693917 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-46</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W46"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/46|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * On wikis with the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Translate|Translate extension]] enabled, users will notice that the FuzzyBot will now automatically create translated versions of categories used on translated pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T285463] * View all {{formatnum:29}} community-submitted {{PLURAL:29|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the submitted task to use the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:SecurePoll|SecurePoll extension]] for English Wikipedia's special [[w:en:Wikipedia:Administrator elections|administrator election]] was resolved on time. [https://phabricator.wikimedia.org/T371454] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] In <code dir="ltr">[[mw:MediaWiki_1.44/wmf.2|1.44.0-wmf-2]]</code>, the logic of Wikibase function <code>getAllStatements</code> changed to behave like <code>getBestStatements</code>. Invoking the function now returns a copy of values which are immutable. [https://phabricator.wikimedia.org/T270851] * [https://en.wikipedia.org/api/rest_v1/ Wikimedia REST API] users, such as bot operators and tool maintainers, may be affected by ongoing upgrades. The API will be rerouting some page content endpoints from RESTbase to the newer [[mw:Special:MyLanguage/API:REST API|MediaWiki REST API]] endpoints. The [[phab:T374683|impacted endpoints]] include getting page/revision metadata and rendered HTML content. These changes will be available on testwiki later this week, with other projects to follow. This change should not affect existing functionality, but active users of the impacted endpoints should verify behavior on testwiki, and raise any concerns on the related [[phab:T374683|Phabricator ticket]]. '''In depth''' * Admins and users of the Wikimedia projects [[mw:Special:MyLanguage/Moderator_Tools/Automoderator#Usage|where Automoderator is enabled]] can now monitor and evaluate important metrics related to Automoderator's actions. [https://superset.wmcloud.org/superset/dashboard/unified-automoderator-activity-dashboard/ This Superset dashboard] calculates and aggregates metrics about Automoderator's behaviour on the projects in which it is deployed. Thanks to the Moderator Tools team for this Dashboard; you can visit [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Automoderator/Unified Activity Dashboard|the documentation page]] for more information about this work. [https://phabricator.wikimedia.org/T369488] '''Meetings and events''' * 21 November 2024 ([[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 21 November 2024 8:00 UTC|8:00 UTC]] & [[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 21 November 2024 16:00 UTC|16:00 UTC]]) - [[c:Commons:WMF support for Commons/Commons community calls|Community call]] with Wikimedia Commons volunteers and stakeholders to help prioritize support efforts for 2025-2026 Fiscal Year. The theme of this call is how content should be organised on Wikimedia Commons. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/46|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W46"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:08, 12 November 2024 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27732268 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-47</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W47"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/47|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Users of Wikimedia sites will now be warned when they create a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Redirects|redirect]] to a page that doesn't exist. This will reduce the number of broken redirects to red links in our projects. [https://phabricator.wikimedia.org/T326057] * View all {{formatnum:42}} community-submitted {{PLURAL:42|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Pywikibot/Overview|Pywikibot]], which automates work on MediaWiki sites, was upgraded to 9.5.0 on Toolforge. [https://phabricator.wikimedia.org/T378676] '''Updates for technical contributors''' * On wikis that use the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:FlaggedRevs|FlaggedRevs extension]], pages created or moved by users with the appropriate permissions are marked as flagged automatically. This feature has not been working recently, and changes fixing it should be deployed this week. Thanks to Daniel and Wargo for working on this. [https://phabricator.wikimedia.org/T379218][https://phabricator.wikimedia.org/T368380] '''In depth''' * There is a new [https://diff.wikimedia.org/2024/11/05/say-hi-to-temporary-accounts-easier-collaboration-with-logged-out-editors-with-better-privacy-protection Diff post] about Temporary Accounts, available in more than 15 languages. Read it to learn about what Temporary Accounts are, their impact on different groups of users, and the plan to introduce the change on all wikis. '''Meetings and events''' * Technical volunteers can now register for the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2025|2025 Wikimedia Hackathon]], which will take place in Istanbul, Turkey. [https://pretix.eu/wikimedia/hackathon2025/ Application for travel and accommodation scholarships] is open from '''November 12 to December 10 2024'''. The registration for the event will close in mid-April 2025. The Wikimedia Hackathon is an annual gathering that unites the global technical community to collaborate on existing projects and explore new ideas. * Join the [[C:Special:MyLanguage/Commons:WMF%20support%20for%20Commons/Commons%20community%20calls|Wikimedia Commons community calls]] this week to help prioritize support for Commons which will be planned for 2025–2026. The theme will be how content should be organised on Wikimedia Commons. This is an opportunity for volunteers who work on different things to come together and talk about what matters for the future of the project. The calls will take place '''November 21, 2024, [[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 21 November 2024 8:00 UTC|8:00 UTC]] and [[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 21 November 2024 16:00 UTC|16:00 UTC]]'''. * A [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Language_and_Product_Localization/Community meetings#29 November 2024|Language community meeting]] will take place '''November 29, 16:00 UTC''' to discuss updates and technical problem-solving. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/47|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W47"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 02:01, 19 November 2024 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27806858 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-48</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W48"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/48|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new version of the standard wikitext editor-mode [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|syntax highlighter]] will be available as a [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] later this week. This brings many new features and bug fixes, including right-to-left support, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Template folding|template folding]], [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Autocompletion|autocompletion]], and an improved search panel. You can learn more on the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|help page]]. * The 2010 wikitext editor now supports common keyboard shortcuts such <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>Ctrl</code>+<code>B</code></bdi> for bold and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>Ctrl</code>+<code>I</code></bdi> for italics. A full [[mw:Help:Extension:WikiEditor#Keyboard shortcuts|list of all six shortcuts]] is available. Thanks to SD0001 for this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T62928] * Starting November 28, Flow/Structured Discussions pages will be automatically archived and set to read-only at the following wikis: <bdi>bswiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>elwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>euwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>fawiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>fiwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>frwikiquote</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>frwikisource</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>frwikiversity</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>frwikivoyage</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>idwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>lvwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>plwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>ptwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>urwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>viwikisource</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>zhwikisource</bdi>. This is done as part of [[mw:Special:MyLanguage/Structured_Discussions/Deprecation|StructuredDiscussions deprecation work]]. If you need any assistance to archive your page in advance, please contact [[m:User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. * View all {{formatnum:25}} community-submitted {{PLURAL:25|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a user creating a new AbuseFilter can now only set the filter to "protected" [[phab:T377765|if it includes a protected variable]]. '''Updates for technical contributors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]], which can be used in JavaScript, CSS, JSON, and Lua pages, [[phab:T377663|now offers]] live autocompletion. Thanks to SD0001 for this improvement. The feature can be temporarily disabled on a page by pressing <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>Ctrl</code>+<code>,</code></bdi> and un-selecting "<bdi lang="en" dir="ltr">Live Autocompletion</bdi>". * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Tool-maintainers who use the Graphite system for tracking metrics, need to migrate to the newer Prometheus system. They can check [https://grafana.wikimedia.org/d/K6DEOo5Ik/grafana-graphite-datasource-utilization?orgId=1 this dashboard] and the list in the Description of the [[phab:T350592|task T350592]] to see if their tools are listed, and they should claim metrics and dashboards connected to their tools. They can then disable or migrate all existing metrics by following the instructions in the task. The Graphite service will become read-only in April. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/KLUV4IOLRYXPQFWD6WKKJUHMWE77BMSZ/] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] The [[mw:Special:MyLanguage/NewPP parser report|New PreProcessor parser performance report]] has been fixed to give an accurate count for the number of Wikibase entities accessed. It had previously been resetting after 400 entities. [https://phabricator.wikimedia.org/T279069] '''Meetings and events''' * A [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Language_and_Product_Localization/Community meetings#29 November 2024|Language community meeting]] will take place November 29 at [https://zonestamp.toolforge.org/1732896000 16:00 UTC]. There will be presentations on topics like developing language keyboards, the creation of the Mooré Wikipedia, the language support track at [[m:Wiki Indaba|Wiki Indaba]], and a report from the Wayuunaiki community on their experiences with the Incubator and as a new community over the last 3 years. This meeting will be in English and will also have Spanish interpretation. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/48|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W48"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22:42, 25 November 2024 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27847039 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-49</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W49"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/49|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Two new parser functions were added this week. The <code dir="ltr"><nowiki>{{</nowiki>[[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#interwikilink|#interwikilink]]<nowiki>}}</nowiki></code> function adds an [[mw:Special:MyLanguage/Help:Links#Interwiki links|interwiki link]] and the <code dir="ltr"><nowiki>{{</nowiki>[[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#interlanguagelink|#interlanguagelink]]<nowiki>}}</nowiki></code> function adds an [[mw:Special:MyLanguage/Help:Links#Interlanguage links|interlanguage link]]. These parser functions are useful on wikis where namespaces conflict with interwiki prefixes. For example, links beginning with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>MOS:</code></bdi> on English Wikipedia [[phab:T363538|conflict with the <code>mos</code> language code prefix of Mooré Wikipedia]]. * Starting this week, Wikimedia wikis no longer support connections using old RSA-based HTTPS certificates, specifically rsa-2048. This change is to improve security for all users. Some older, unsupported browser or smartphone devices will be unable to connect; Instead, they will display a connectivity error. See the [[wikitech:HTTPS/Browser_Recommendations|HTTPS Browser Recommendations page]] for more-detailed information. All modern operating systems and browsers are always able to reach Wikimedia projects. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/CTYEHVNSXUD3NFAAMG3BLZVTVQWJXJAH/] * Starting December 16, Flow/Structured Discussions pages will be automatically archived and set to read-only at the following wikis: <bdi>arwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>cawiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>frwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>mediawikiwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>orwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>wawiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>wawiktionary</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>wikidatawiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>zhwiki</bdi>. This is done as part of [[mw:Special:MyLanguage/Structured_Discussions/Deprecation|StructuredDiscussions deprecation work]]. If you need any assistance to archive your page in advance, please contact [[m:User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T380910] * This month the Chart extension was deployed to production and is now available on Commons and Testwiki. With the security review complete, pilot wiki deployment is expected to start in the first week of December. You can see a working version [[testwiki:Charts|on Testwiki]] and read [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates|the November project update]] for more details. * View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug with the "Download as PDF" system was fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T376438] '''Updates for technical contributors''' * In late February, temporary accounts will be rolled out on at least 10 large wikis. This deployment will have a significant effect on the community-maintained code. This is about Toolforge tools, bots, gadgets, and user scripts that use IP address data or that are available for logged-out users. The Trust and Safety Product team wants to identify this code, monitor it, and assist in updating it ahead of the deployment to minimize disruption to workflows. The team asks technical editors and volunteer developers to help identify such tools by adding them to [[mw:Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers/Impacted tools|this list]]. In addition, review the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|updated documentation]] to learn how to adjust the tools. Join the discussions on the [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|project talk page]] or in the [[discord:channels/221049808784326656/1227616742340034722|dedicated thread]] on the [[w:Wikipedia:Discord|Wikimedia Community Discord server (in English)]] for support and to share feedback. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/49|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W49"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22:23, 2 December 2024 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27873992 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-50</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W50"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/50|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Technical documentation contributors can find updated resources, and new ways to connect with each other and the Wikimedia Technical Documentation Team, at the [[mw:Special:MyLanguage/Documentation|Documentation hub]] on MediaWiki.org. This page links to: resources for writing and improving documentation, a new <bdi lang="zxx" dir="ltr">#wikimedia-techdocs</bdi> IRC channel on libera.chat, a listing of past and upcoming documentation events, and ways to request a documentation consultation or review. If you have any feedback or ideas for improvements to the documentation ecosystem, please [[mw:Wikimedia Technical Documentation Team#Contact us|contact the Technical Documentation Team]]. '''Updates for editors''' [[File:Edit Check on Desktop.png|thumb|Layout change for the Edit Check feature]] * Later this week, [[mw:Special:MyLanguage/Edit check|Edit Check]] will be relocated to a sidebar on desktop. Edit check is the feature for new editors to help them follow policies and guidelines. This layout change creates space to present people with [[mw:Edit check#1 November 2024|new Checks]] that appear ''while'' they are typing. The [[mw:Special:MyLanguage/Edit check#Reference Check A/B Test|initial results]] show newcomers encountering Edit Check are 2.2 times more likely to publish a new content edit that includes a reference and is not reverted. * The Chart extension, which enables editors to create data visualizations, was successfully made available on MediaWiki.org and three pilot wikis (Italian, Swedish, and Hebrew Wikipedias). You can see a working examples [[testwiki:Charts|on Testwiki]] and read [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates|the November project update]] for more details. * Translators in wikis where the [[mw:Special:MyLanguage/Content translation/Section translation#Try the tool|mobile experience of Content Translation is available]], can now discover articles in Wikiproject campaigns of their interest from the "[https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&campaign=specialcx&filter-type=automatic&filter-id=collections&active-list=suggestions&from=es&to=en All collection]" category in the articles suggestion feature. Wikiproject Campaign organizers can use this feature, to help translators to discover articles of interest, by adding the <code dir=ltr><nowiki><page-collection> </page-collection></nowiki></code> tag to their campaign article list page on Meta-wiki. This will make those articles discoverable in the Content Translation tool. For more detailed information on how to use the tool and tag, please refer to [[mw:Special:MyLanguage/Translation suggestions: Topic-based & Community-defined lists/How to use the features|the step-by-step guide]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T378958] * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Nuke|Nuke]] feature, which enables administrators to mass delete pages, now has a [[phab:T376379#10310998|multiselect filter for namespace selection]]. This enables users to select multiple specific namespaces, instead of only one or all, when fetching pages for deletion. * The Nuke feature also now [[phab:T364225#10371365|provides links]] to the userpage of the user whose pages were deleted, and to the pages which were not selected for deletion, after page deletions are queued. This enables easier follow-up admin-actions. Thanks to Chlod and the Moderator Tools team for both of these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T364225#10371365] * The Editing Team is working on making it easier to populate citations from archive.org using the [[mw:Special:MyLanguage/Citoid/Enabling Citoid on your wiki|Citoid]] tool, the auto-filled citation generator. They are asking communities to add two parameters preemptively, <code dir=ltr>archiveUrl</code> and <code dir=ltr>archiveDate</code>, within the TemplateData for each citation template using Citoid. You can see an [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Template%3ACite_web%2Fdoc&diff=1261320172&oldid=1260788022 example of a change in a template], and a [https://global-search.toolforge.org/?namespaces=10&q=%5C%22citoid%5C%22%3A%20%5C%7B&regex=1&title= list of all relevant templates]. [https://phabricator.wikimedia.org/T374831] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikivoyage}} in [[d:Q9240|Indonesian]] ([[voy:id:|<code>voy:id:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T380726] * Last week, all wikis had problems serving pages to logged-in users and some logged-out users for 30–45 minutes. This was caused by a database problem, and investigation is ongoing. [https://www.wikimediastatus.net/incidents/3g2ckc7bp6l9] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add Link]] feature has been fixed. Previously, the list of sections which are excluded from Add Link was partially ignored in certain cases. [https://phabricator.wikimedia.org/T380455][https://phabricator.wikimedia.org/T380329] '''Updates for technical contributors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Codex]], the design system for Wikimedia, now has an early-stage [[gitiles:design/codex-php|implementation in PHP]]. It is available for general use in MediaWiki extensions and Toolforge apps through [https://packagist.org/packages/wikimedia/codex Composer], with use in MediaWiki core coming soon. More information is available in [[wmdoc:design-codex-php/main/index.html|the documentation]]. Thanks to Doğu for the inspiration and many contributions to the library. [https://phabricator.wikimedia.org/T379662] * [https://en.wikipedia.org/api/rest_v1/ Wikimedia REST API] users, such as bot operators and tool maintainers, may be affected by ongoing upgrades. On December 4, the MediaWiki Interfaces team began rerouting page/revision metadata and rendered HTML content endpoints on [[testwiki:|testwiki]] from RESTbase to comparable MediaWiki REST API endpoints. The team encourages active users of these endpoints to verify their tool's behavior on testwiki and raise any concerns on the related [[phab:T374683|Phabricator ticket]] before the end of the year, as they intend to roll out the same change across all Wikimedia projects in early January. These changes are part of the work to replace the outdated [[mw:RESTBase/deprecation|RESTBase]] system. * The [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/986172 2024 Developer Satisfaction Survey] is seeking the opinions of the Wikimedia developer community. Please take the survey if you have any role in developing software for the Wikimedia ecosystem. The survey is open until 3 January 2025, and has an associated [[foundation:Legal:Developer Satisfaction Survey 2024 Privacy Statement|privacy statement]]. * There is no new MediaWiki version this week. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''Meetings and events''' * The next meeting in the series of [[c:Commons:WMF support for Commons/Commons community calls|Wikimedia Foundation discussions with the Wikimedia Commons community]] will take place on [[m:Event:Commons community discussion - 12 December 2024 08:00 UTC|December 12 at 8:00 UTC]] and [[m:Event:Commons community discussion - 12_December 2024 16:00 UTC|at 16:00 UTC]]. The topic of this call is new media and new contributors. Contributors from all wikis are welcome to attend. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/50|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W50"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22:16, 9 December 2024 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27919424 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-51</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W51"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/51|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Interested in improving event management on your home wiki? The [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents|CampaignEvents extension]] offers organizers features like event registration management, event/wikiproject promotion, finding potential participants, and more - all directly on-wiki. If you are an organizer or think your community would benefit from this extension, start a discussion to enable it on your wiki today. To learn more about how to enable this extension on your wiki, visit the [[m:CampaignEvents/Deployment status#How to Request the CampaignEvents Extension for your wiki|deployment status page]]. '''Updates for editors''' * Users of the iOS Wikipedia App in Italy and Mexico on the Italian, Spanish, and English Wikipedias, can see a [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Personalized Wikipedia Year in Review|personalized Year in Review]] with insights based on their reading and editing history. * Users of the Android Wikipedia App in Sub-Saharan Africa and South Asia can see the new [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/Rabbit Holes|Rabbit Holes]] feature. This feature shows a suggested search term in the Search bar based on the current article being viewed, and a suggested reading list generated from the user’s last two visited articles. * The [[m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|global reminder bot]] is now active and running on nearly 800 wikis. This service reminds most users holding temporary rights when they are about to expire, so that they can renew should they want to. See [[m:Global reminder bot/Technical details|the technical details page]] for more information. * The next issue of Tech News will be sent out on 13 January 2025 because of the end of year holidays. Thank you to all of the translators, and people who submitted content or feedback, this year. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was [[phab:T374988|fixed]] in the Android Wikipedia App which had caused translatable SVG images to show the wrong language when they were tapped. '''Updates for technical contributors''' * There is no new MediaWiki version next week. The next deployments will start on 14 January. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar/2025] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/51|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W51"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22:25, 16 December 2024 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27942374 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-03</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W03"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/03|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Single User Login system is being updated over the next few months. This is the system which allows users to fill out the login form on one Wikimedia site and get logged in on all others at the same time. It needs to be updated because of the ways that browsers are increasingly restricting cross-domain cookies. To accommodate these restrictions, login and account creation pages will move to a central domain, but it will still appear to the user as if they are on the originating wiki. The updated code will be enabled this week for users on test wikis. This change is planned to roll out to all users during February and March. See [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Platform Team/SUL3#Deployment|the SUL3 project page]] for more details and a timeline. '''Updates for editors''' * On wikis with [[mw:Special:MyLanguage/Extension:PageAssessments|PageAssessments]] installed, you can now [[mw:Special:MyLanguage/Extension:PageAssessments#Search|filter search results]] to pages in a given WikiProject by using the <code dir=ltr>inproject:</code> keyword. (These wikis: {{int:project-localized-name-arwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-enwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-enwikivoyage/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-frwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-huwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-newiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zhwiki/en}}) [https://phabricator.wikimedia.org/T378868] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q34129|Tigre]] ([[w:tig:|<code>w:tig:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T381377] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:35}} community-submitted {{PLURAL:35|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a bug with updating a user's edit-count after making a rollback edit, which is now fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T382592] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Wikimedia REST API users, such as bot operators and tool maintainers, may be affected by ongoing upgrades. Starting the week of January 13, we will begin rerouting [[phab:T374683|some page content endpoints]] from RESTbase to the newer MediaWiki REST API endpoints for all wiki projects. This change was previously available on testwiki and should not affect existing functionality, but active users of the impacted endpoints may raise issues directly to the [[phab:project/view/6931/|MediaWiki Interfaces Team]] in Phabricator if they arise. * Toolforge tool maintainers can now share their feedback on Toolforge UI, an initiative to provide a web platform that allows creating and managing Toolforge tools through a graphic interface, in addition to existing command-line workflows. This project aims to streamline active maintainers’ tasks, as well as make registration and deployment processes more accessible for new tool creators. The initiative is still at a very early stage, and the Cloud Services team is in the process of collecting feedback from the Toolforge community to help shape the solution to their needs. [[wikitech:Wikimedia Cloud Services team/EnhancementProposals/Toolforge UI|Read more and share your thoughts about Toolforge UI]]. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] For tool and library developers who use the OAuth system: The identity endpoint used for [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#Identifying the user|OAuth 1]] and [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#Identifying the user 2|OAuth 2]] returned a JSON object with an integer in its <code>sub</code> field, which was incorrect (the field must always be a string). This has been fixed; the fix will be deployed to Wikimedia wikis on the week of January 13. [https://phabricator.wikimedia.org/T382139] * Many wikis currently use [[:mw:Parsoid/Parser Unification/Cite CSS|Cite CSS]] to render custom footnote markers in Parsoid output. Starting January 20 these rules will be disabled, but the developers ask you to ''not'' clean up your <bdi lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Common.css]]</bdi> until February 20 to avoid issues during the migration. Your wikis might experience some small changes to footnote markers in Visual Editor and when using experimental Parsoid read mode, but if there are changes these are expected to bring the rendering in line with the legacy parser output. [https://phabricator.wikimedia.org/T370027] '''Meetings and events''' * The next meeting in the series of [[c:Special:MyLanguage/Commons:WMF support for Commons/Commons community calls|Wikimedia Foundation Community Conversations with the Wikimedia Commons community]] will take place on [[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 15 January 2025 08:00 UTC|January 15 at 8:00 UTC]] and [[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 15 January 2025 16:00 UTC|at 16:00 UTC]]. The topic of this call is defining the priorities in tool investment for Commons. Contributors from all wikis, especially users who are maintaining tools for Commons, are welcome to attend. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/03|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W03"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 01:42, 14 January 2025 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28048614 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-04</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W04"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/04|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Administrators can mass-delete multiple pages created by a user or IP address using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Nuke|Extension:Nuke]]. It previously only allowed deletion of pages created in the last 30 days. It can now delete pages from the last 90 days, provided it is targeting a specific user or IP address. [https://phabricator.wikimedia.org/T380846] * On [[phab:P72148|wikis that use]] the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Patrolled edits|Patrolled edits]] feature, when the rollback feature is used to revert an unpatrolled page revision, that revision will now be marked as "manually patrolled" instead of "autopatrolled", which is more accurate. Some editors that use [[mw:Special:MyLanguage/Help:New filters for edit review/Filtering|filters]] on Recent Changes may need to update their filter settings. [https://phabricator.wikimedia.org/T302140] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the Visual Editor's "Insert link" feature did not always suggest existing pages properly when an editor started typing, which has now been [[phab:T383497|fixed]]. '''Updates for technical contributors''' * The Structured Discussion extension (also known as Flow) is being progressively removed from the wikis. This extension is unmaintained and causes issues. It will be replaced by [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]], which is used on any regular talk page. [[mw:Special:MyLanguage/Structured Discussions/Deprecation#Deprecation timeline|The last group of wikis]] ({{int:project-localized-name-cawikiquote/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fiwikimedia/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gomwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kabwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ptwikibooks/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sewikimedia/en}}) will soon be contacted. If you have questions about this process, please ping [[m:User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] at your wiki. [https://phabricator.wikimedia.org/T380912] * The latest quarterly [[mw:Technical_Community_Newsletter/2025/January|Technical Community Newsletter]] is now available. This edition includes: updates about services from the Data Platform Engineering teams, information about Codex from the Design System team, and more. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/04|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W04"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 01:37, 21 January 2025 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28129769 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-05</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W05"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/05|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Patrollers and admins - what information or context about edits or users could help you to make patroller or admin decisions more quickly or easily? The Wikimedia Foundation wants to hear from you to help guide its upcoming annual plan. Please consider sharing your thoughts on this and [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Product & Technology OKRs|13 other questions]] to shape the technical direction for next year. '''Updates for editors''' * iOS Wikipedia App users worldwide can now access a [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Personalized Wikipedia Year in Review/How your data is used|personalized Year in Review]] feature, which provides insights based on their reading and editing history on Wikipedia. This project is part of a broader effort to help welcome new readers as they discover and interact with encyclopedic content. * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Edit patrollers now have a new feature available that can highlight potentially problematic new pages. When a page is created with the same title as a page which was previously deleted, a tag ('Recreated') will now be added, which users can filter for in [[{{#special:RecentChanges}}]] and [[{{#special:NewPages}}]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T56145] * Later this week, there will be a new warning for editors if they attempt to create a redirect that links to another redirect (a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Redirects#Double redirects|double redirect]]). The feature will recommend that they link directly to the second redirect's target page. Thanks to the user SomeRandomDeveloper for this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T326056] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Wikimedia wikis allow [[w:en:WebAuthn|WebAuthn]]-based second factor checks (such as hardware tokens) during login, but the feature is [[m:Community Wishlist Survey 2023/Miscellaneous/Fix security key (WebAuthn) support|fragile]] and has very few users. The MediaWiki Platform team is temporarily disabling adding new WebAuthn keys, to avoid interfering with the rollout of [[mw:MediaWiki Platform Team/SUL3|SUL3]] (single user login version 3). Existing keys are unaffected. [https://phabricator.wikimedia.org/T378402] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * For developers that use the [[wikitech:Data Platform/Data Lake/Edits/MediaWiki history dumps|MediaWiki History dumps]]: The Data Platform Engineering team has added a couple of new fields to these dumps, to support the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|Temporary Accounts]] initiative. If you maintain software that reads those dumps, please review your code and the updated documentation, since the order of the fields in the row will change. There will also be one field rename: in the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mediawiki_user_history</code></bdi> dump, the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>anonymous</code></bdi> field will be renamed to <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>is_anonymous</code></bdi>. The changes will take effect with the next release of the dumps in February. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/LKMFDS62TXGDN6L56F4ABXYLN7CSCQDI/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/05|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W05"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22:15, 27 January 2025 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28149374 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-06</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W06"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/06|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Editors who use the "Special characters" editing-toolbar menu can now see the 32 special characters you have used most recently, across editing sessions on that wiki. This change should help make it easier to find the characters you use most often. The feature is in both the 2010 wikitext editor and VisualEditor. [https://phabricator.wikimedia.org/T110722] * Editors using the 2010 wikitext editor can now create sublists with correct indentation by selecting the line(s) you want to indent and then clicking the toolbar buttons.[https://phabricator.wikimedia.org/T380438] You can now also insert <code><nowiki><code></nowiki></code> tags using a new toolbar button.[https://phabricator.wikimedia.org/T383010] Thanks to user stjn for these improvements. * Help is needed to ensure the [[mw:Special:MyLanguage/Citoid/Enabling Citoid on your wiki|citation generator]] works properly on each wiki. ** (1) Administrators should update the local versions of the page <code dir=ltr>MediaWiki:Citoid-template-type-map.json</code> to include entries for <code dir=ltr>preprint</code>, <code dir=ltr>standard</code>, and <code dir=ltr>dataset</code>; Here are example diffs to replicate [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki%3ACitoid-template-type-map.json&diff=1189164774&oldid=1165783565 for 'preprint'] and [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki%3ACitoid-template-type-map.json&diff=1270832208&oldid=1270828390 for 'standard' and 'dataset']. ** (2.1) If the citoid map in the citation template used for these types of references is missing, [[mediawikiwiki:Citoid/Enabling Citoid on your wiki#Step 2.a: Create a 'citoid' maps value for each citation template|one will need to be added]]. (2.2) If the citoid map does exist, the TemplateData will need to be updated to include new field names. Here are example updates [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Template%3ACitation%2Fdoc&diff=1270829051&oldid=1262470053 for 'preprint'] and [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Template%3ACitation%2Fdoc&diff=1270831369&oldid=1270829480 for 'standard' and 'dataset']. The new fields that may need to be supported are <code dir=ltr>archiveID</code>, <code dir=ltr>identifier</code>, <code dir=ltr>repository</code>, <code dir=ltr>organization</code>, <code dir=ltr>repositoryLocation</code>, <code dir=ltr>committee</code>, and <code dir=ltr>versionNumber</code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T383666] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q15637215|Central Kanuri]] ([[w:knc:|<code>w:knc:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T385181] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the [[mediawikiwiki:Special:MyLanguage/Help:Extension:Wikisource/Wikimedia OCR|OCR (optical character recognition) tool]] used for Wikisource now supports a new language, Church Slavonic. [https://phabricator.wikimedia.org/T384782] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/06|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W06"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:09, 4 February 2025 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28203495 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-07</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W07"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/07|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Product and Technology Advisory Council (PTAC) has published [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/February 2025 draft PTAC recommendation for feedback|a draft of their recommendations]] for the Wikimedia Foundation's Product and Technology department. They have recommended focusing on [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/February 2025 draft PTAC recommendation for feedback/Mobile experiences|mobile experiences]], particularly contributions. They request community [[m:Talk:Product and Technology Advisory Council/February 2025 draft PTAC recommendation for feedback|feedback at the talk page]] by 21 February. '''Updates for editors''' * The "Special pages" portlet link will be moved from the "Toolbox" into the "Navigation" section of the main menu's sidebar by default. This change is because the Toolbox is intended for tools relating to the current page, not tools relating to the site, so the link will be more logically and consistently located. To modify this behavior and update CSS styling, administrators can follow the instructions at [[phab:T385346|T385346]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T333211] * As part of this year's work around improving the ways readers discover content on the wikis, the Web team will be running an experiment with a small number of readers that displays some suggestions for related or interesting articles within the search bar. Please check out [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Content Discovery Experiments#Experiment 1: Display article recommendations in more prominent locations, search|the project page]] for more information. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Template editors who use TemplateStyles can now customize output for users with specific accessibility needs by using accessibility related media queries (<code dir=ltr>[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/@media/prefers-reduced-motion prefers-reduced-motion]</code>, <code dir=ltr>[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/@media/prefers-reduced-transparency prefers-reduced-transparency]</code>, <code dir=ltr>[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/@media/prefers-contrast prefers-contrast]</code>, and <code dir=ltr>[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/@media/forced-colors forced-colors]</code>). Thanks to user Bawolff for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T384175] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:22}} community-submitted {{PLURAL:22|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the global blocks log will now be shown directly on the {{#special:CentralAuth}} page, similarly to global locks, to simplify the workflows for stewards. [https://phabricator.wikimedia.org/T377024] '''Updates for technical contributors''' * Wikidata [[d:Special:MyLanguage/Help:Default values for labels and aliases|now supports a special language as a "default for all languages"]] for labels and aliases. This is to avoid excessive duplication of the same information across many languages. If your Wikidata queries use labels, you may need to update them as some existing labels are getting removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T312511] * The function <code dir="ltr">getDescription</code> was invoked on every Wiki page read and accounts for ~2.5% of a page's total load time. The calculated value will now be cached, reducing load on Wikimedia servers. [https://phabricator.wikimedia.org/T383660] * As part of the RESTBase deprecation [[mw:RESTBase/deprecation|effort]], the <code dir="ltr">/page/related</code> endpoint has been blocked as of February 6, 2025, and will be removed soon. This timeline was chosen to align with the deprecation schedules for older Android and iOS versions. The stable alternative is the "<code dir="ltr">morelike</code>" action API in MediaWiki, and [[gerrit:c/mediawiki/services/mobileapps/+/982154/13/pagelib/src/transform/FooterReadMore.js|a migration example]] is available. The MediaWiki Interfaces team [[phab:T376297|can be contacted]] for any questions. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/GFC2IJO7L4BWO3YTM7C5HF4MCCBE2RJ2/] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/January|Language and Internationalization newsletter]] is available. It includes: Updates about the "Contribute" menu; details on some of the newest language editions of Wikipedia; details on new languages supported by the MediaWiki interface; updates on the Community-defined lists feature; and more. * The latest [[mw:Extension:Chart/Project/Updates#January 2025: Better visibility into charts and tabular data usage|Chart Project newsletter]] is available. It includes updates on the progress towards bringing better visibility into global charts usage and support for categorizing pages in the Data namespace on Commons. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/07|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W07"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:12, 11 February 2025 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28231022 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-08</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W08"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/08|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Communities using growth tools can now showcase one event on the <code>{{#special:Homepage}}</code> for newcomers. This feature will help newcomers to be informed about editing activities they can participate in. Administrators can create a new event to showcase at <code>{{#special:CommunityConfiguration}}</code>. To learn more about this feature, please read [[diffblog:2025/02/12/community-updates-module-connecting-newcomers-to-your-initiatives/|the Diff post]], have a look [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Community updates module|at the documentation]], or contact [[mw:Talk:Growth|the Growth team]]. '''Updates for editors''' [[File:Page Frame Features on desktop.png|thumb|Highlighted talk pages improvements]] * Starting next week, talk pages at these wikis – {{int:project-localized-name-eswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-frwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-itwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-jawiki/en}} – will get [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|a new design]]. This change was extensively tested as a Beta feature and is the last step of [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary|talk pages improvements]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T379102] * You can now navigate to view a redirect page directly from its action pages, such as the history page. Previously, you were forced to first go to the redirect target. This change should help editors who work with redirects a lot. Thanks to user stjn for this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T5324] * When a Cite reference is reused many times, wikis currently show either numbers like "1.23" or localized alphabetic markers like "a b c" in the reference list. Previously, if there were so many reuses that the alphabetic markers were all used, [[MediaWiki:Cite error references no backlink label|an error message]] was displayed. As part of the work to [[phab:T383036|modernize Cite customization]], these errors will no longer be shown and instead the backlinks will fall back to showing numeric markers like "1.23" once the alphabetic markers are all used. * The log entries for each change to an editor's user-groups are now clearer by specifying exactly what has changed, instead of the plain before and after listings. Translators can [[phab:T369466|help to update the localized versions]]. Thanks to user Msz2001 for these improvements. * A new filter has been added to the [[{{#special:Nuke}}]] tool, which allows administrators to mass delete pages, to enable users to filter for pages in a range of page sizes (in bytes). This allows, for example, deleting pages only of a certain size or below. [https://phabricator.wikimedia.org/T378488] * Non-administrators can now check which pages are able to be deleted using the [[{{#special:Nuke}}]] tool. Thanks to user MolecularPilot for this and the previous improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T376378] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:25}} community-submitted {{PLURAL:25|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed in the configuration for the AV1 video file format, which enables these files to play again. [https://phabricator.wikimedia.org/T382193] '''Updates for technical contributors''' * Parsoid Read Views is going to be rolling out to most Wiktionaries over the next few weeks, following the successful transition of Wikivoyage to Parsoid Read Views last year. For more information, see the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parsoid/Parser Unification]] project page. [https://phabricator.wikimedia.org/T385923][https://phabricator.wikimedia.org/T371640] * Developers of tools that run on-wiki should note that <code dir=ltr>mw.Uri</code> is deprecated. Tools requiring <code dir=ltr>mw.Uri</code> must explicitly declare <code dir=ltr>mediawiki.Uri</code> as a ResourceLoader dependency, and should migrate to the browser native <code dir=ltr>URL</code> API soon. [https://phabricator.wikimedia.org/T384515] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/08|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W08"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:17, 17 February 2025 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28275610 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-09</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W09"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/09|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Administrators can now customize how the [[m:Special:MyLanguage/User language|Babel feature]] creates categories using [[{{#special:CommunityConfiguration/Babel}}]]. They can rename language categories, choose whether they should be auto-created, and adjust other settings. [https://phabricator.wikimedia.org/T374348] * The <bdi lang="en" dir="ltr">[https://www.wikimedia.org/ wikimedia.org]</bdi> portal has been updated – and is receiving some ongoing improvements – to modernize and improve the accessibility of our portal pages. It now has better support for mobile layouts, updated wording and links, and better language support. Additionally, all of the Wikimedia project portals, such as <bdi lang="en" dir="ltr">[https://wikibooks.org wikibooks.org]</bdi>, now support dark mode when a reader is using that system setting. [https://phabricator.wikimedia.org/T373204][https://phabricator.wikimedia.org/T368221][https://meta.wikimedia.org/wiki/Project_portals] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wiktionary/en}} in [[d:Q33965|Santali]] ([[wikt:sat:|<code>wikt:sat:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T386619] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that prevented clicking on search results in the web-interface for some Firefox for Android phone configurations. [https://phabricator.wikimedia.org/T381289] '''Meetings and events''' * The next Language Community Meeting is happening soon, February 28th at [https://zonestamp.toolforge.org/1740751200 14:00 UTC]. This week's meeting will cover: highlights and technical updates on keyboard and tools for the Sámi languages, Translatewiki.net contributions from the Bahasa Lampung community in Indonesia, and technical Q&A. If you'd like to join, simply [[mw:Wikimedia Language and Product Localization/Community meetings#28 February 2025|sign up on the wiki page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/09|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W09"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:42, 25 February 2025 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28296129 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-10</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W10"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/10|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * All logged-in editors using the mobile view can now edit a full page. The "{{int:Minerva-page-actions-editfull}}" link is accessible from the "{{int:minerva-page-actions-overflow}}" menu in the toolbar. This was previously only available to editors using the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Advanced mobile contributions|Advanced mobile contributions]] setting. [https://phabricator.wikimedia.org/T387180] * Interface administrators can now help to remove the deprecated Cite CSS code matching "<code dir="ltr">mw-ref</code>" from their local <bdi lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Common.css]]</bdi>. The list of wikis in need of cleanup, and the code to remove, [https://global-search.toolforge.org/?q=mw-ref%5B%5E-a-z%5D&regex=1&namespaces=8&title=.*css can be found with this global search] and in [https://ace.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki:Common.css&oldid=145662#L-139--L-144 this example], and you can learn more about how to help on the [[mw:Parsoid/Parser Unification/Cite CSS|CSS migration project page]]. The Cite footnote markers ("<code dir="ltr">[1]</code>") are now rendered by [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid|Parsoid]], and the deprecated CSS is no longer needed. The CSS for backlinks ("<code dir="ltr">mw:referencedBy</code>") should remain in place for now. This cleanup is expected to cause no visible changes for readers. Please help to remove this code before March 20, after which the development team will do it for you. * When editors embed a file (e.g. <code><nowiki>[[File:MediaWiki.png]]</nowiki></code>) on a page that is protected with cascading protection, the software will no longer restrict edits to the file description page, only to new file uploads.[https://phabricator.wikimedia.org/T24521] In contrast, transcluding a file description page (e.g. <code><nowiki>{{:File:MediaWiki.png}}</nowiki></code>) will now restrict edits to the page.[https://phabricator.wikimedia.org/T62109] * When editors revert a file to an earlier version it will now require the same permissions as ordinarily uploading a new version of the file. The software now checks for 'reupload' or 'reupload-own' rights,[https://phabricator.wikimedia.org/T304474] and respects cascading protection.[https://phabricator.wikimedia.org/T140010] * When administrators are listing pages for deletion with the Nuke tool, they can now also list associated talk pages and redirects for deletion, alongside pages created by the target, rather than needing to manually delete these pages afterwards. [https://phabricator.wikimedia.org/T95797] * The [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/03|previously noted]] update to Single User Login, which will accommodate browser restrictions on cross-domain cookies by moving login and account creation to a central domain, will now roll out to all users during March and April. The team plans to enable it for all new account creation on [[wikitech:Deployments/Train#Tuesday|Group0]] wikis this week. See [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Platform Team/SUL3#Deployment|the SUL3 project page]] for more details and an updated timeline. * Since last week there has been a bug that shows some interface icons as black squares until the page has fully loaded. It will be fixed this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T387351] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q2044560|Sylheti]] ([[w:syl:|<code>w:syl:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T386441] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed with loading images in very old versions of the Firefox browser on mobile. [https://phabricator.wikimedia.org/T386400] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.19|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/10|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W10"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 02:31, 4 March 2025 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28334563 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-11</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W11"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/11|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Editors who use password managers at multiple wikis may notice changes in the future. The way that our wikis provide information to password managers about reusing passwords across domains has recently been updated, so some password managers might now offer you login credentials that you saved for a different Wikimedia site. Some password managers already did this, and are now doing it for more Wikimedia domains. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Platform Team/SUL3|SUL3 project]] which aims to improve how our unified login works, and to keep it compatible with ongoing changes to the web-browsers we use. [https://phabricator.wikimedia.org/T385520][https://phabricator.wikimedia.org/T384844] * The Wikipedia Apps Team is inviting interested users to help improve Wikipedia’s offline and limited internet use. After discussions in [[m:Afrika Baraza|Afrika Baraza]] and the last [[m:Special:MyLanguage/ESEAP Hub/Meetings|ESEAP call]], key challenges like search, editing, and offline access are being explored, with upcoming focus groups to dive deeper into these topics. All languages are welcome, and interpretation will be available. Want to share your thoughts? [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Improving Wikipedia Mobile Apps for Offline & Limited Internet Use|Join the discussion]] or email <bdi lang="en" dir="ltr">aramadan@wikimedia.org</bdi>! * All wikis will be read-only for a few minutes on March 19. This is planned at [https://zonestamp.toolforge.org/1742392800 14:00 UTC]. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.20|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Newsletters/33|Growth newsletter]] is available. It includes: the launch of the Community Updates module, the most recent changes in Community Configuration, and the upcoming test of in-article suggestions for first-time editors. * An old API that was previously used in the Android Wikipedia app is being removed at the end of March. There are no current software uses, but users of the app with a version that is older than 6 months by the time of removal (2025-03-31), will no longer have access to the Suggested Edits feature, until they update their app. You can [[diffblog:2025/02/24/sunset-of-wikimedia-recommendation-api/|read more details about this change]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/11|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W11"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:10, 10 March 2025 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28372257 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-12</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W12"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/12|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Twice a year, around the equinoxes, the Wikimedia Foundation's Site Reliability Engineering (SRE) team performs [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|a datacenter server switchover]], redirecting all traffic from one primary server to its backup. This provides reliability in case of a crisis, as we can always fall back on the other datacenter. [http://listen.hatnote.com/ Thanks to the Listen to Wikipedia] tool, you can hear the switchover take place: Before it begins, you'll hear the steady stream of edits; Then, as the system enters a brief read-only phase, the sound stops for a couple of minutes, before resuming after the switchover. You can [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|read more about the background and details of this process on the Diff blog]]. If you want to keep an ear out for the next server switchover, listen to the wikis on [https://zonestamp.toolforge.org/1742392800 March 19 at 14:00 UTC]. '''Updates for editors''' * The [https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=suggestions&from=en&to=es improved Content Translation tool dashboard] is now available in [[phab:T387820|10 Wikipedias]] and will be available for all Wikipedias [[phab:T387821|soon]]. With [[mw:Special:MyLanguage/Content translation#Improved translation experience|the unified dashboard]], desktop users can now: Translate new sections of an article; Discover and access topic-based [https://ig.m.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&active-list=suggestions&from=en&to=ig&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits article suggestion filters] (initially available only for mobile device users); Discover and access the [[mw:Special:MyLanguage/Translation suggestions: Topic-based & Community-defined lists|Community-defined lists]] filter, also known as "Collections", from wiki-projects and campaigns. * On Wikimedia Commons, a [[c:Commons:WMF support for Commons/Upload Wizard Improvements#Improve category selection|new system to select the appropriate file categories]] has been introduced: if a category has one or more subcategories, users will be able to click on an arrow that will open the subcategories directly within the form, and choose the correct one. The parent category name will always be shown on top, and it will always be possible to come back to it. This should decrease the amount of work for volunteers in fixing/creating new categories. The change is also available on mobile. These changes are part of planned improvements to the UploadWizard. * The Community Tech team is seeking wikis to join a pilot for the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|Multiblocks]] feature and a refreshed Special:Block page in late March. Multiblocks enables administrators to impose multiple different types of blocks on the same user at the same time. If you are an admin or steward and would like us to discuss joining the pilot with your community, please leave a message on the [[m:Talk:Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|project talk page]]. * Starting March 25, the Editing team will test a new feature for Edit Check at [[phab:T384372|12 Wikipedias]]: [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Multi-check|Multi-Check]]. Half of the newcomers on these wikis will see all [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#ref|Reference Checks]] during their edit session, while the other half will continue seeing only one. The goal of this test is to see if users are confused or discouraged when shown multiple Reference Checks (when relevant) within a single editing session. At these wikis, the tags used on edits that show References Check will be simplified, as multiple tags could be shown within a single edit. Changes to the tags are documented [[phab:T373949|on Phabricator]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T379131] * The [[m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]], which is a service for notifying users that their temporary user-rights are about to expire, now supports using the localized name of the user-rights group in the message heading. Translators can see the [[m:Global reminder bot/Translation|listing of existing translations and documentation]] to check if their language needs updating or creation. * The [[Special:GlobalPreferences|GlobalPreferences]] gender setting, which is used for how the software should refer to you in interface messages, now works as expected by overriding the local defaults. [https://phabricator.wikimedia.org/T386584] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:26}} community-submitted {{PLURAL:26|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the Wikipedia App for Android had a bug fixed for when a user is browsing and searching in multiple languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T379777] '''Updates for technical contributors''' * Later this week, the way that Codex styles are loaded will be changing. There is a small risk that this may result in unstyled interface message boxes on certain pages. User generated content (e.g. templates) is not impacted. Gadgets may be impacted. If you see any issues [[phab:T388847|please report them]]. See the linked task for details, screenshots, and documentation on how to fix any affected gadgets. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.21|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/12|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W12"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:49, 17 March 2025 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28412594 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-13</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W13"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/13|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Wikimedia Foundation is seeking your feedback on the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Product & Technology OKRs|drafts of the objectives and key results that will shape the Foundation's Product and Technology priorities]] for the next fiscal year (starting in July). The objectives are broad high-level areas, and the key-results are measurable ways to track the success of their objectives. Please share your feedback on the talkpage, in any language, ideally before the end of April. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] will be released to multiple wikis (see [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status#Global Deployment Plan|deployment plan]] for details) in April 2025, and the team has begun the process of engaging communities on the identified wikis. The extension provides tools to organize, manage, and promote collaborative activities (like events, edit-a-thons, and WikiProjects) on the wikis. The extension has three tools: [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaboration list|Collaboration List]], and [[m:Special:MyLanguage/Campaigns/Foundation Product Team/Invitation list|Invitation Lists]]. It is currently on 13 Wikipedias, including English Wikipedia, French Wikipedia, and Spanish Wikipedia, as well as Wikidata. Questions or requests can be directed to the [[mw:Help talk:Extension:CampaignEvents|extension talk page]] or in Phabricator (with <bdi lang="en" dir="ltr" style="white-space: nowrap;">#campaigns-product-team</bdi> tag). * Starting the week of March 31st, wikis will be able to set which user groups can view private registrants in [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], as part of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents]] extension. By default, event organizers and the local wiki admins will be able to see private registrants. This is a change from the current behavior, in which only event organizers can see private registrants. Wikis can change the default setup by [[m:Special:MyLanguage/Requesting wiki configuration changes|requesting a configuration change]] in Phabricator (and adding the <bdi lang="en" dir="ltr" style="white-space: nowrap;">#campaigns-product-team</bdi> tag). Participants of past events can cancel their registration at any time. * Administrators at wikis that have a customized <bdi lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Sidebar]]</bdi> should check that it contains an entry for the {{int:specialpages}} listing. If it does not, they should add it using <code dir=ltr style="white-space: nowrap;">* specialpages-url|specialpages</code>. Wikis with a default sidebar will see the link moved from the page toolbox into the sidebar menu in April. [https://phabricator.wikimedia.org/T388927] * The Minerva skin (mobile web) combines both Notice and Alert notifications within the bell icon ([[File:OOjs UI icon bell.svg|16px|link=|class=skin-invert]]). There was a long-standing bug where an indication for new notifications was only shown if you had unseen Alerts. This bug is now fixed. In the future, Minerva users will notice a counter atop the bell icon when you have 1 or more unseen Notices and/or Alerts. [https://phabricator.wikimedia.org/T344029] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * VisualEditor has introduced a [[mw:VisualEditor/Hooks|new client-side hook]] for developers to use when integrating with the VisualEditor target lifecycle. This hook should replace the existing lifecycle-related hooks, and be more consistent between different platforms. In addition, the new hook will apply to uses of VisualEditor outside of just full article editing, allowing gadgets to interact with the editor in DiscussionTools as well. The Editing Team intends to deprecate and eventually remove the old lifecycle hooks, so any use cases that this new hook does not cover would be of interest to them and can be [[phab:T355555|shared in the task]]. * Developers who use the <code dir=ltr>mw.Api</code> JavaScript library, can now identify the tool using it with the <code dir=ltr>userAgent</code> parameter: <code dir=ltr>var api = new mw.Api( { userAgent: 'GadgetNameHere/1.0.1' } );</code>. If you maintain a gadget or user script, please set a user agent, because it helps with library and server maintenance and with differentiating between legitimate and illegitimate traffic. [https://phabricator.wikimedia.org/T373874][https://foundation.wikimedia.org/wiki/Policy:Wikimedia_Foundation_User-Agent_Policy] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.22|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/13|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W13"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22:43, 24 March 2025 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28443127 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-14</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W14"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/14|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Editing team is working on a new [[mw:Special:MyLanguage/Edit Check|Edit check]]: [[mw:Special:MyLanguage/Edit check#26 March 2025|Peacock check]]. This check's goal is to identify non-neutral terms while a user is editing a wikipage, so that they can be informed that their edit should perhaps be changed before they publish it. This project is at the early stages, and the team is looking for communities' input: [[phab:T389445|in this Phabricator task]], they are gathering on-wiki policies, templates used to tag non-neutral articles, and the terms (jargon and keywords) used in edit summaries for the languages they are currently researching. You can participate by editing the table on Phabricator, commenting on the task, or directly messaging [[m:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. * [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Platform Team/SUL3|Single User Login]] has now been updated on all wikis to move login and account creation to a central domain. This makes user login compatible with browser restrictions on cross-domain cookies, which have prevented users of some browsers from staying logged in. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:35}} community-submitted {{PLURAL:35|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Starting on March 31st, the MediaWiki Interfaces team will begin a limited release of generated OpenAPI specs and a SwaggerUI-based sandbox experience for [[mw:Special:MyLanguage/API:REST API|MediaWiki REST APIs]]. They invite developers from a limited group of non-English Wikipedia communities (Arabic, German, French, Hebrew, Interlingua, Dutch, Chinese) to review the documentation and experiment with the sandbox in their preferred language. In addition to these specific Wikipedia projects, the sandbox and OpenAPI spec will be available on the [[testwiki:Special:RestSandbox|on the test wiki REST Sandbox special page]] for developers with English as their preferred language. During the preview period, the MediaWiki Interfaces Team also invites developers to [[mw:MediaWiki Interfaces Team/Feature Feedback/REST Sandbox|share feedback about your experience]]. The preview will last for approximately 2 weeks, after which the sandbox and OpenAPI specs will be made available across all wiki projects. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.23|MediaWiki]] '''In depth''' * Sometimes a small, [[gerrit:c/operations/cookbooks/+/1129184|one line code change]] can have great significance: in this case, it means that for the first time in years we're able to run all of the stack serving <bdi lang="en" dir="ltr">[http://maps.wikimedia.org/ maps.wikimedia.org]</bdi> - a host dedicated to serving our wikis and their multi-lingual maps needs - from a single core datacenter, something we test every time we perform a [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|datacenter switchover]]. This is important because it means that in case one of our datacenters is affected by a catastrophe, we'll still be able to serve the site. This change is the result of [[phab:T216826|extensive work]] by two developers on porting the last component of the maps stack over to [[w:en:Kubernetes|kubernetes]], where we can allocate resources more efficiently than before, thus we're able to withstand more traffic in a single datacenter. This work involved a lot of complicated steps because this software, and the software libraries it uses, required many long overdue upgrades. This type of work makes the Wikimedia infrastructure more sustainable. '''Meetings and events''' * [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Workshop Spring 2025|MediaWiki Users and Developers Workshop Spring 2025]] is happening in Sandusky, USA, and online, from 14–16 May 2025. The workshop will feature discussions around the usage of MediaWiki software by and within companies in different industries and will inspire and onboard new users. Registration and presentation signup is now available at the workshop's website. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W14"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:06, 1 April 2025 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28473566 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-15</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W15"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/15|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * From now on, [[m:Special:MyLanguage/Interface administrators|interface admins]] and [[m:Special:MyLanguage/Central notice administrators|centralnotice admins]] are technically required to enable [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] before they can use their privileges. In the future this might be expanded to more groups with advanced user-rights. [https://phabricator.wikimedia.org/T150898] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The Design System Team is preparing to release the next major version of Codex (v2.0.0) on April 29. Editors and developers who use CSS from Codex should see the [[mw:Codex/Release Timeline/2.0|2.0 overview documentation]], which includes guidance related to a few of the breaking changes such as <code dir=ltr style="white-space: nowrap;">font-size</code>, <code dir=ltr style="white-space: nowrap;">line-height</code>, and <code dir=ltr style="white-space: nowrap;">size-icon</code>. * The results of the [[mw:Developer Satisfaction Survey/2025|Developer Satisfaction Survey (2025)]]&nbsp; are now available. Thank you to all participants. These results help the Foundation decide what to work on next and to review what they recently worked on. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.24|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2025|2025 Wikimedia Hackathon]] will take place in Istanbul, Turkey, between 2–4 May. Registration for attending the in-person event will close on 13 April. Before registering, please note the potential need for a [https://www.mfa.gov.tr/turkish-representations.en.mfa visa] or [https://www.mfa.gov.tr/visa-information-for-foreigners.en.mfa e-visa] to enter the country. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/15|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W15"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18:53, 7 April 2025 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28507470 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-16</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W16"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/16|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Later this week, the default thumbnail size will be increased from 220px to 250px. This changes how pages are shown in all wikis and has been requested by some communities for many years, but wasn't previously possible due to technical limitations. [https://phabricator.wikimedia.org/T355914] * File thumbnails are now stored in discrete sizes. If a page specifies a thumbnail size that's not among the standard sizes (20, 40, 60, 120, 250, 330, 500, 960), then MediaWiki will pick the closest larger thumbnail size but will tell the browser to downscale it to the requested size. In these cases, nothing will change visually but users might load slightly larger images. If it doesn't matter which thumbnail size is used in a page, please pick one of the standard sizes to avoid the extra in-browser down-scaling step. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:Images#Thumbnail_sizes][https://phabricator.wikimedia.org/T355914] '''Updates for editors''' * The Wikimedia Foundation are working on a system called [[m:Edge Uniques|Edge Uniques]] which will enable [[:w:en:A/B testing|A/B testing]], help protect against [[:w:en:Denial-of-service attack|Distributed denial-of-service attacks]] (DDoS attacks), and make it easier to understand how many visitors the Wikimedia sites have. This is so that they can more efficiently build tools which help readers, and make it easier for readers to find what they are looking for. * To improve security for users, a small percentage of logins will now require that the account owner input a one-time password [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:EmailAuth|emailed to their account]]. It is recommended that you [[Special:Preferences#mw-prefsection-personal-email|check]] that the email address on your account is set correctly, and that it has been confirmed, and that you have an email set for this purpose. [https://phabricator.wikimedia.org/T390662] * "Are you interested in taking a short survey to improve tools used for reviewing or reverting edits on your Wiki?" This question will be [[phab:T389401|asked at 7 wikis starting next week]], on Recent Changes and Watchlist pages. The [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools|Moderator Tools team]] wants to know more about activities that involve looking at new edits made to your Wikimedia project, and determining whether they adhere to your project's policies. * On April 15, the full Wikidata graph will no longer be supported on <bdi lang="zxx" dir="ltr">[https://query.wikidata.org/ query.wikidata.org]</bdi>. After this date, scholarly articles will be available through <bdi lang="zxx" dir="ltr" style="white-space:nowrap;">[https://query-scholarly.wikidata.org/ query-scholarly.wikidata.org]</bdi>, while the rest of the data hosted on Wikidata will be available through the <bdi lang="zxx" dir="ltr">[https://query.wikidata.org/ query.wikidata.org]</bdi> endpoint. This is part of the scheduled split of the Wikidata Graph, which was [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/September 2024 scaling update|announced in September 2024]]. More information is [[d:Wikidata:SPARQL query service/WDQS graph split|available on Wikidata]]. * The latest quarterly [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Newsletter/First quarter of 2025|Wikimedia Apps Newsletter]] is now available. It covers updates, experiments, and improvements made to the Wikipedia mobile apps. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The latest quarterly [[mw:Technical Community Newsletter/2025/April|Technical Community Newsletter]] is now available. This edition includes: an invitation for tool maintainers to attend the Toolforge UI Community Feedback Session on April 15th; recent community metrics; and recent technical blog posts. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.25|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/16|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W16"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:25, 15 April 2025 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28540654 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-17</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W17"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/17|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Main Page|Wikifunctions]] is now integrated with [[w:dag:Solɔɣu|Dagbani Wikipedia]] since April 15. It is the first project that will be able to call [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Introduction|functions from Wikifunctions]] and integrate them in articles. A function is something that takes one or more inputs and transforms them into a desired output, such as adding up two numbers, converting miles into metres, calculating how much time has passed since an event, or declining a word into a case. Wikifunctions will allow users to do that through a simple call of [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Catalogue|a stable and global function]], rather than via a local template. [https://www.wikifunctions.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status_updates/2025-04-16] * A new type of lint error has been created: [[Special:LintErrors/empty-heading|{{int:linter-category-empty-heading}}]] ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Lint errors/empty-heading|documentation]]). The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Linter|Linter extension]]'s purpose is to identify wikitext patterns that must or can be fixed in pages and provide some guidance about what the problems are with those patterns and how to fix them. [https://phabricator.wikimedia.org/T368722] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:37}} community-submitted {{PLURAL:37|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Following its publication on HuggingFace, the "Structured Contents" dataset, developed by Wikimedia Enterprise, is [https://enterprise.wikimedia.com/blog/kaggle-dataset/ now also available on Kaggle]. This Beta initiative is focused on making Wikimedia data more machine-readable for high-volume reusers. They are releasing this beta version in a location that open dataset communities already use, in order to seek feedback, to help improve the product for a future wider release. You can read more about the overall [https://enterprise.wikimedia.com/blog/structured-contents-snapshot-api/#open-datasets Structured Contents project], and about the [https://enterprise.wikimedia.com/blog/structured-contents-wikipedia-infobox/ first release that's freely usable]. * There is no new MediaWiki version this week. '''Meetings and events''' * The Editing and Machine Learning Teams invite interested volunteers to a video meeting to discuss [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Peacock check|Peacock check]], which is the latest [[mw:Special:MyLanguage/Edit check|Edit check]] that will detect "peacock" or "overly-promotional" or "non-neutral" language whilst an editor is typing. Editors who work with newcomers, or help to fix this kind of writing, or are interested in how we use artificial intelligence in our projects are encouraged to attend. The [[mw:Special:MyLanguage/Editing team/Community Conversations#Next Conversation|meeting will be on April 28, 2025]] at [https://zonestamp.toolforge.org/1745863200 18:00–19:00 UTC] and hosted on Zoom. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/17|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W17"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:01, 21 April 2025 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28578245 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-18</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W18"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/18|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Event organizers who host collaborative activities on [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status#Global Deployment Plan|multiple wikis]], including Bengali, Japanese, and Korean Wikipedias, will have access to the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] this week. Also, admins in the Wikipedia where the extension is enabled will automatically be granted the event organizer right soon. They won't have to manually grant themselves the right before they can manage events as [[phab:T386861|requested by a community]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The release of the next major version of [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Codex]], the design system for Wikimedia, is scheduled for 29 April 2025. Technical editors will have access to the release by the week of 5 May 2025. This update will include a number of [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Release_Timeline/2.0#Breaking_changes|breaking changes]] and minor [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Release_Timeline/2.0#Visual_changes|visual changes]]. Instructions on handling the breaking and visual changes are documented on [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Release Timeline/2.0#|this page]]. Pre-release testing is reported in [[phab:T386298|T386298]], with post-release issues tracked in [[phab:T392379|T392379]] and [[phab:T392390|T392390]]. * Users of [[wikitech:Special:MyLanguage/Help:Wiki_Replicas|Wiki Replicas]] will notice that the database views of <code dir="ltr">ipblocks</code>, <code dir="ltr">ipblocks_ipindex</code>, and <code dir="ltr">ipblocks_compat</code> are [[phab:T390767|now deprecated]]. Users can query the <code dir="ltr">[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block_table|block]]</code> and <code dir="ltr">[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block_target_table|block_target]]</code> new views that mirror the new tables in the production database instead. The deprecated views will be removed entirely from Wiki Replicas in June, 2025. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.27|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/April|Language and Internationalization Newsletter]] is now available. This edition includes an overview of the improved [https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&campaign=contributionsmenu&to=es&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=suggestions&from=en#/ Content Translation Dashboard Tool], [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/April#Language Support for New and Existing Languages|support for new languages]], [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/April#Wiki Loves Ramadan Articles Made In Content Translation Mobile Workflow|highlights from the Wiki Loves Ramadan campaign]], [[m:Special:MyLanguage/Research:Languages Onboarding Experiment 2024 - Executive Summary|results from the Language Onboarding Experiment]], an analysis of topic diversity in articles, and information on upcoming community meetings and events. '''Meetings and events''' * The [[Special:MyLanguage/Grants:Knowledge_Sharing/Connect/Calendar|Let's Connect Learning Clinic]] will take place on [https://zonestamp.toolforge.org/1745937000 April 29 at 14:30 UTC]. This edition will focus on "Understanding and Navigating Conflict in Wikimedia Projects". You can [[m:Special:MyLanguage/Event:Learning Clinic %E2%80%93 Understanding and Navigating Conflict in Wikimedia Projects (Part_1)|register now]] to attend. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2025|2025 Wikimedia Hackathon]], which brings the global technical community together to connect, brainstorm, and hack existing projects, will take place from May 2 to 4th, 2025, at Istanbul, Turkey. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/18|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W18"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:32, 28 April 2025 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28585685 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-19</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W19"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/19|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Wikimedia Foundation has shared the latest draft update to their [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|annual plan]] for next year (July 2025–June 2026). This includes an [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|executive summary]] (also on [[diffblog:2025/04/25/sharing-the-wikimedia-foundations-2025-2026-draft-annual-plan/|Diff]]), details about the three main [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Goals|goals]] ([[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Product & Technology OKRs|Infrastructure]], [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Goals/Volunteer Support|Volunteer Support]], and [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Goals/Effectiveness|Effectiveness]]), [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Global Trends|global trends]], and the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Budget Overview|budget]] and [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Financial Model|financial model]]. Feedback and questions are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|talk page]] until the end of May. '''Updates for editors''' * For wikis that have the [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|CampaignEvents extension enabled]], two new feature improvements have been released: ** Admins can now choose which namespaces are permitted for [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] via [[mw:Special:MyLanguage/Community Configuration|Community Configuration]] ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Permitted namespaces|documentation]]). The default setup is for event registration to be permitted in the Event namespace, but other namespaces (such as the project namespace or WikiProject namespace) can now be added. With this change, communities like WikiProjects can now more easily use Event Registration for their collaborative activities. ** Editors can now [[mw:Special:MyLanguage/Transclusion|transclude]] the Collaboration List on a wiki page ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Collaboration list/Transclusion|documentation]]). The Collaboration List is an automated list of events and WikiProjects on the wikis, accessed via {{#special:AllEvents}} ([[w:en:Special:AllEvents|example]]). Now, the Collaboration List can be added to all sorts of wiki pages, such as: a wiki mainpage, a WikiProject page, an affiliate page, an event page, or even a user page. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Developers who use the <code dir=ltr>moment</code> library in gadgets and user scripts should revise their code to use alternatives like the <code dir=ltr>Intl</code> library or the new <code dir=ltr>mediawiki.DateFormatter</code> library. The <code dir=ltr>moment</code> library has been deprecated and will begin to log messages in the developer console. You can see a global search for current uses, and [[phab:T392532|ask related questions in this Phabricator task]]. * Developers who maintain a tool that queries the Wikidata term store tables (<code dir=ltr style="white-space: nowrap;">wbt_*</code>) need to update their code to connect to a separate database cluster. These tables are being split into a separate database cluster. Tools that query those tables via the wiki replicas must be adapted to connect to the new cluster instead. [[wikitech:News/2025 Wikidata term store database split|Documentation and related links are available]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T390954] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.28|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates|Chart Project newsletter]] is available. It includes updates on preparing to expand the deployment to additional wikis as soon as this week (starting May 6) and scaling up over the following weeks, plus exploring filtering and transforming source data. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/19|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W19"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:15, 6 May 2025 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28665011 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-20</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W20"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/20|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|"Get shortened URL"]] link on the sidebar now includes a [[phab:T393309|QR code]]. Wikimedia site users can now use it by scanning or downloading it to quickly share and access shared content from Wikimedia sites, conveniently. '''Updates for editors''' * The Wikimedia Foundation is working on a system called [[m:Edge Uniques|Edge Uniques]], which will enable [[w:en:A/B testing|A/B testing]], help protect against [[w:en:Denial-of-service attack|distributed denial-of-service attacks]] (DDoS attacks), and make it easier to understand how many visitors the Wikimedia sites have. This is to help more efficiently build tools which help readers, and make it easier for readers to find what they are looking for. Tech News has [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/16|previously written about this]]. The deployment will be gradual. Some might see the Edge Uniques cookie the week of 19 May. You can discuss this on the [[m:Talk:Edge Uniques|talk page]]. * Starting May 19, 2025, Event organisers in wikis with the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] enabled can use [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] in the project namespace (e.g., Wikipedia namespace, Wikidata namespace). With this change, communities don't need admins to use the feature. However, wikis that don't want this change can remove and add the permitted namespaces at [[Special:CommunityConfiguration/CampaignEvents]]. * The Wikipedia project now has a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q36720|Nupe]] ([[w:nup:|<code>w:nup:</code>]]). This is a language primarily spoken in the North Central region of Nigeria. Speakers of this language are invited to contribute to [[w:nup:Tatacin feregi|new Wikipedia]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Developers can now access pre-parsed Dutch Wikipedia, amongst others (English, German, French, Spanish, Italian, and Portuguese) through the [https://enterprise.wikimedia.com/docs/snapshot/#structured-contents-snapshot-bundle-info-beta Structured Contents snapshots (beta)]. The content includes parsed Wikipedia abstracts, descriptions, main images, infoboxes, article sections, and references. * The <code dir="ltr">/page/data-parsoid</code> REST API endpoint is no longer in use and will be deprecated. It is [[phab:T393557|scheduled to be turned off]] on June 7, 2025. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.1|MediaWiki]] '''In depth''' * The [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/News/2025_Cloud_VPS_VXLAN_IPv6_migration IPv6 support] is a newly introduced Cloud virtual network that significantly boosts Wikimedia platforms' scalability, security, and readiness for the future. If you are a technical contributor eager to learn more, check out [https://techblog.wikimedia.org/2025/05/06/wikimedia-cloud-vps-ipv6-support/ this blog post] for an in-depth look at the journey to IPv6. '''Meetings and events''' * The 2nd edition of 2025 of [[m:Special:MyLanguage/Afrika Baraza|Afrika Baraza]], a virtual platform for African Wikimedians to connect, will take place on [https://zonestamp.toolforge.org/1747328400 May 15 at 17:00 UTC]. This edition will focus on discussions regarding [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|Wikimedia Annual planning and progress]]. * The [[m:Special:MyLanguage/MENA Connect Community Call|MENA Connect Community Call]], a virtual meeting for [[w:en:Middle East and North Africa|MENA]] Wikimedians to connect, will take place on [https://zonestamp.toolforge.org/1747501200 May 17 at 17:00 UTC]. You can [[m:Event:MENA Connect (Wiki_Diwan) APP Call|register now]] to attend. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/20|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W20"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22:38, 12 May 2025 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28714188 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-21</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W21"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/21|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Editing Team and the Machine Learning Team are working on a new check for newcomers: [[mw:Edit check/Peacock check|Peacock check]]. Using a prediction model, this check will encourage editors to improve the tone of their edits, using artificial intelligence. We invite volunteers to review the first version of the Peacock language model for the following languages: Arabic, Spanish, Portuguese, English, and Japanese. Users from these wikis interested in reviewing this model are [[mw:Edit check/Peacock check/model test|invited to sign up at MediaWiki.org]]. The deadline to sign up is on May 23, which will be the start date of the test. '''Updates for editors''' * From May 20, 2025, [[m:Special:MyLanguage/Oversight policy|oversighters]] and [[m:Special:MyLanguage/Meta:CheckUsers|checkusers]] will need to have their accounts secured with two-factor authentication (2FA) to be able to use their advanced rights. All users who belong to these two groups and do not have 2FA enabled have been informed. In the future, this requirement may be extended to other users with advanced rights. [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|Learn more]]. * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|Multiblocks]] will begin mass deployment by the end of the month: all non-Wikipedia projects plus Catalan Wikipedia will adopt Multiblocks in the week of May 26, while all other Wikipedias will adopt it in the week of June 2. Please [[m:Talk:Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|contact the team]] if you have concerns. Administrators can test the new user interface now on your own wiki by browsing to [{{fullurl:Special:Block|usecodex=1}} {{#special:Block}}?usecodex=1], and can test the full multiblocks functionality [[testwiki:Special:Block|on testwiki]]. Multiblocks is the feature that makes it possible for administrators to impose different types of blocks on the same user at the same time. See the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Manage blocks|help page]] for more information. [https://phabricator.wikimedia.org/T377121] * Later this week, the [[{{#special:SpecialPages}}]] listing of almost all special pages will be updated with a new design. This page has been [[phab:T219543|redesigned]] to improve the user experience in a few ways, including: The ability to search for names and aliases of the special pages, sorting, more visible marking of restricted special pages, and a more mobile-friendly look. The new version can be [https://meta.wikimedia.beta.wmflabs.org/wiki/Special:SpecialPages previewed] at Beta Cluster now, and feedback shared in the task. [https://phabricator.wikimedia.org/T219543] * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Chart extension]] is being enabled on more wikis. For a detailed list of when the extension will be enabled on your wiki, please read the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project#Deployment Timeline|deployment timeline]]. * [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Main Page|Wikifunctions]] will be deployed on May 27 on five Wiktionaries: [[wikt:ha:|Hausa]], [[wikt:ig:|Igbo]], [[wikt:bn:|Bengali]], [[wikt:ml:|Malayalam]], and [[wikt:dv:|Dhivehi/Maldivian]]. This is the second batch of deployment planned for the project. After deployment, the projects will be able to call [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Introduction|functions from Wikifunctions]] and integrate them in their pages. A function is something that takes one or more inputs and transforms them into a desired output, such as adding up two numbers, converting miles into metres, calculating how much time has passed since an event, or declining a word into a case. Wikifunctions will allow users to do that through a simple call of [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Catalogue|a stable and global function]], rather than via a local template. * Later this week, the Wikimedia Foundation will publish a hub for [[diffblog:2024/07/09/on-the-value-of-experimentation/|experiments]]. This is to showcase and get user feedback on product experiments. The experiments help the Wikimedia movement [[diffblog:2023/07/13/exploring-paths-for-the-future-of-free-knowledge-new-wikipedia-chatgpt-plugin-leveraging-rich-media-social-apps-and-other-experiments/|understand new users]], how they interact with the internet and how it could affect the Wikimedia movement. Some examples are [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Generated Video|generated video]], the [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Roblox game|Wikipedia Roblox speedrun game]] and [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Discord bot|the Discord bot]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:29}} community-submitted {{PLURAL:29|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a bug with creating an account using the API, which has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T390751] '''Updates for technical contributors''' * Gadgets and user scripts that interact with [[{{#special:Block}}]] may need to be updated to work with the new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Manage blocks|manage blocks interface]]. Please review the [[mw:Help:Manage blocks/Developers|developer guide]] for more information. If you need help or are unable to adapt your script to the new interface, please let the team know on the [[mw:Help talk:Manage blocks/Developers|talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T377121] * The <code dir=ltr>mw.title</code> object allows you to get information about a specific wiki page in the [[w:en:Wikipedia:Lua|Lua]] programming language. Starting this week, a new property will be added to the object, named <code dir=ltr>isDisambiguationPage</code>. This property allows you to check if a page is a disambiguation page, without the need to write a custom function. [https://phabricator.wikimedia.org/T71441] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] User script developers can use a [[toolforge:gitlab-content|new reverse proxy tool]] to load javascript and css from [[gitlab:|gitlab.wikimedia.org]] with <code dir=ltr>mw.loader.load</code>. The tool's author hopes this will enable collaborative development workflows for user scripts including linting, unit tests, code generation, and code review on <bdi lang="zxx" dir="ltr">gitlab.wikimedia.org</bdi> without a separate copy-and-paste step to publish scripts to a Wikimedia wiki for integration and acceptance testing. See [[wikitech:Tool:Gitlab-content|Tool:Gitlab-content on Wikitech]] for more information. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.2|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The 12th edition of [[m:Special:MyLanguage/Wiki Workshop 2025|Wiki Workshop 2025]], a forum that brings together researchers that explore all aspects of Wikimedia projects, will be held virtually on 21-22 May. Researchers can [https://pretix.eu/wikimedia/wikiworkshop2025/ register now]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/21|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W21"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:13, 19 May 2025 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28724712 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-22</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W22"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/22|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * A community-wide discussion about a very delicate issue for the development of [[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia|Abstract Wikipedia]] is now open on Meta: where to store the abstract content that will be developed through functions from Wikifunctions and data from Wikidata. The discussion is open until June 12 at [[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content|Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content]], and every opinion is welcomed. The decision will be made and communicated after the consultation period by the Foundation. '''Updates for editors''' * Since last week, on all wikis except [[phab:T388604|the largest 20]], people using the mobile visual editor will have [[phab:T385851|additional tools in the menu bar]], accessed using the new <code>+</code> toolbar button. To start, the new menu will include options to add: citations, hieroglyphs, and code blocks. Deployment to the remaining wikis is [[phab:T388605|scheduled]] to happen in June. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] The <code dir=ltr>[[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserFunctions##ifexist|#ifexist]]</code> parser function will no longer register a link to its target page. This will improve the usefulness of [[{{#special:WantedPages}}]], which will eventually only list pages that are the target of an actual red link. This change will happen gradually as the source pages are updated. [https://phabricator.wikimedia.org/T14019] * This week, the Moderator Tools team will launch [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|a new filter to Recent Changes]], starting at Indonesian Wikipedia. This new filter highlights edits that are likely to be reverted. The goal is to help Recent Changes patrollers identify potentially problematic edits. Other wikis will benefit from this filter in the future. * Upon clicking an empty search bar, logged-out users will see suggestions of articles for further reading. The feature will be available on both desktop and mobile. Readers of Catalan, Hebrew, and Italian Wikipedias and some sister projects will receive the change between May 21 and mid-June. Readers of other wikis will receive the change later. The goal is to encourage users to read the wikis more. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Content Discovery Experiments/Search Suggestions|Learn more]]. * Some users of the Wikipedia Android app can use a new feature for readers, [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/TrivaGame|WikiGames]], a daily trivia game based on real historical events. The release has started as an A/B test, available to 50% of users in the following languages: English, French, Portuguese, Russian, Spanish, Arabic, Chinese, and Turkish. * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Newsletter|Newsletter extension]] that is available on MediaWiki.org allows the creation of [[mw:Special:Newsletters|various newsletters]] for global users. The extension can now publish new issues as section links on an existing page, instead of requiring a new page for each issue. [https://phabricator.wikimedia.org/T393844] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The previously deprecated <code dir=ltr>[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Ipblocks table|ipblocks]]</code> views in [[wikitech:Help:Wiki Replicas|Wiki Replicas]] will be removed in the beginning of June. Users are encouraged to query the new <code dir=ltr>[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block table|block]]</code> and <code dir=ltr>[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block target table|block_target]]</code> views instead. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.3|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[d:Special:MyLanguage/Event:Wikidata and Sister Projects|Wikidata and Sister Projects]] is a multi-day online event that will focus on how Wikidata is integrated to Wikipedia and the other Wikimedia projects. The event runs from May 29 – June 1. You can [[d:Special:MyLanguage/Event:Wikidata and Sister Projects#Sessions|read the Program schedule]] and [[d:Special:RegisterForEvent/1291|register]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/22|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W22"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:05, 26 May 2025 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28788673 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-23</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W23"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/23|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Chart extension]] is now available on all Wikimedia wikis. Editors can use this new extension to create interactive data visualizations like bar, line, area, and pie charts. Charts are designed to replace many of the uses of the legacy [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph|Graph extension]]. '''Updates for editors''' * It is now easier to configure automatic citations for your wiki within the visual editor's [[mw:Special:MyLanguage/Citoid/Enabling Citoid on your wiki|citation generator]]. Administrators can now set a default template by using the <code dir=ltr>_default</code> key in the local <bdi lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Citoid-template-type-map.json]]</bdi> page ([[mw:Special:Diff/6969653/7646386|example diff]]). Setting this default will also help to future-proof your existing configurations when [[phab:T347823|new item types]] are added in the future. You can still set templates for individual item types as they will be preferred to the default template. [https://phabricator.wikimedia.org/T384709] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Starting the week of June 2, bots logging in using <code dir=ltr>action=login</code> or <code dir=ltr>action=clientlogin</code> will fail more often. This is because of stronger protections against suspicious logins. Bots using [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Bot passwords|bot passwords]] or using a loginless authentication method such as [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/Owner-only consumers|OAuth]] are not affected. If your bot is not using one of those, you should update it; using <code dir=ltr>action=login</code> without a bot password was deprecated [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/message/3EEMN7VQX5G7WMQI5K2GP5JC2336DPTD/|in 2016]]. For most bots, this only requires changing what password the bot uses. [https://phabricator.wikimedia.org/T395205] * From this week, Wikimedia wikis will allow ES2017 features in JavaScript code for official code, gadgets, and user scripts. The most visible feature of ES2017 is <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>async</code>/<code>await</code></bdi> syntax, allowing for easier-to-read code. Until this week, the platform only allowed up to ES2016, and a few months before that, up to ES2015. [https://phabricator.wikimedia.org/T381537] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.4|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * Scholarship applications to participate in the [[m:Special:MyLanguage/GLAM Wiki 2025|GLAM Wiki Conference 2025]] are now open. The conference will take place from 30 October to 1 November, in Lisbon, Portugal. GLAM contributors who lack the means to support their participation can [[m:Special:MyLanguage/GLAM Wiki 2025/Scholarships|apply here]]. Scholarship applications close on June 7th. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/23|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W23"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:55, 2 June 2025 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28819186 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-24</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W24"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/24|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product|Trust and Safety Product team]] is finalizing work needed to roll out [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] on large Wikipedias later this month. The team has worked with stewards and other users with extended rights to predict and address many use cases that may arise on larger wikis, so that community members can continue to effectively moderate and patrol temporary accounts. This will be the second of three phases of deployment – the last one will take place in September at the earliest. For more information about the recent developments on the project, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|see this update]]. If you have any comments or questions, write on the [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|talk page]], and [[m:Event:CEE Catch up Nr. 10 (June 2025)|join a CEE Catch Up]] this Tuesday. '''Updates for editors''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist expiry|watchlist expiry]] feature allows editors to watch pages for a limited period of time. After that period, the page is automatically removed from your watchlist. Starting this week, you can set a preference for the default period of time to watch pages. The [[Special:Preferences#mw-prefsection-watchlist-pageswatchlist|preferences]] also allow you to set different default watch periods for editing existing pages, pages you create, and when using rollback. [https://phabricator.wikimedia.org/T265716] [[File:Talk pages default look (April 2023).jpg|thumb|alt=Screenshot of the visual improvements made on talk pages|Example of a talk page with the new design, in French.]] * The appearance of talk pages will change at almost all Wikipedias ([[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/19|some]] have already received this design change, [[phab:T379264|a few]] will get these changes later). You can read details about the changes [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|on ''Diff'']]. It is possible to opt out of these changes [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion|in user preferences]] ("{{int:discussiontools-preference-visualenhancements}}"). [https://phabricator.wikimedia.org/T319146][https://phabricator.wikimedia.org/T392121] * Users with specific extended rights (including administrators, bureaucrats, checkusers, oversighters, and stewards) can now have IP addresses of all temporary accounts [[phab:T358853|revealed automatically]] during time-limited periods where they need to combat high-speed account-hopping vandalism. This feature was requested by stewards. [https://phabricator.wikimedia.org/T386492] * This week, the Moderator Tools and Machine Learning teams will continue the rollout of [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|a new filter to Recent Changes]], releasing it to several more Wikipedias. This filter utilizes the Revert Risk model, which was created by the Research team, to highlight edits that are likely to be reverted and help Recent Changes patrollers identify potentially problematic contributions. The feature will be rolled out to the following Wikipedias: {{int:project-localized-name-afwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hawwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-iswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-simplewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}. The rollout will continue in the coming weeks to include [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|the rest of the Wikipedias in this project]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T391964] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * AbuseFilter editors active on Meta-Wiki and large Wikipedias are kindly asked to update AbuseFilter to make it compatible with temporary accounts. A link to the instructions and the private lists of filters needing verification are [[phab:T369611|available on Phabricator]]. * Lua modules now have access to the name of a page's associated thumbnail image, and on [https://gerrit.wikimedia.org/g/operations/mediawiki-config/+/2e4ab14aa15bb95568f9c07dd777065901eb2126/wmf-config/InitialiseSettings.php#10849 some wikis] to the WikiProject assessment information. This is possible using two new properties on [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#added-by-extensions|mw.title objects]], named <code dir=ltr>pageImage</code> and <code dir=ltr>pageAssessments</code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T131911][https://phabricator.wikimedia.org/T380122] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.5|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/24|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W24"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 01:17, 10 June 2025 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28846858 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-25</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W25"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/25|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * You can [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/359761?lang=en nominate your favorite tools] for the sixth edition of the [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|Coolest Tool Award]]. Nominations are anonymous and will be open until June 25. You can re-use the survey to nominate multiple tools. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:33}} community-submitted {{PLURAL:33|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.6|MediaWiki]] '''In depth''' * Foundation staff and technical volunteers use Wikimedia APIs to build the tools, applications, features, and integrations that enhance user experiences. Over the coming years, the MediaWiki Interfaces team will be investing in Wikimedia web (HTTP) APIs to better serve technical volunteer needs and protect Wikimedia infrastructure from potential abuse. You can [https://techblog.wikimedia.org/2025/06/12/apis-as-a-product-investing-in-the-current-and-next-generation-of-technical-contributors/ read more about their plans to evolve the APIs in this Techblog post]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/25|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W25"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:39, 16 June 2025 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28870688 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-26</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W26"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/26|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * This week, the Moderator Tools and Machine Learning teams will continue the rollout of [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|a new filter to Recent Changes]], releasing it to the third and last batch of Wikipedias. This filter utilizes the Revert Risk model, which was created by the Research team, to highlight edits that are likely to be reverted and help Recent Changes patrollers identify potentially problematic contributions. The feature will be rolled out to the following Wikipedias: {{int:project-localized-name-azwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-swwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tlwiki/en}}. The rollout will continue in the coming weeks to include [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|the rest of the Wikipedias in this project]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T391964] '''Updates for editors''' * Last week, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] were rolled out on Czech, Korean, and Turkish Wikipedias. This and next week, deployments on larger Wikipedias will follow. [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|Share your thoughts]] about the project. [https://phabricator.wikimedia.org/T340001] * Later this week, the Editing team will release [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Multi check|Multi Check]] to all Wikipedias (except English Wikipedia). This feature shows multiple [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Reference check|Reference checks]] within the editing experience. This encourages users to add citations when they add multiple new paragraphs to a Wikipedia article. This feature was previously available as an A/B test. [https://analytics.wikimedia.org/published/reports/editing/multi_check_ab_test_report_final.html#summary-of-results The test shows] that users who are shown multiple checks are 1.3 times more likely to add a reference to their edit, and their edit is less likely to be reverted (-34.7%). [https://phabricator.wikimedia.org/T395519] * A few pages need to be renamed due to software updates and to match more recent Unicode standards. All of these changes are related to title-casing changes. Approximately 71 pages and 3 files will be renamed, across 15 wikis; the complete list is in [[phab:T396903|the task]]. The developers will rename these pages next week, and they will fix redirects and embedded file links a few minutes later via a system settings update. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that had caused pages to scroll upwards when text near the top was selected. [https://phabricator.wikimedia.org/T364023] '''Updates for technical contributors''' * Editors can now use Lua modules to filter and transform tabular data for use with [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Extension:Chart]]. This can be used for things like selecting a subset of rows or columns from the source data, converting between units, statistical processing, and many other useful transformations. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Transforms|Information on how to use transforms is available]]. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates] * The <code dir=ltr>all_links</code> variable in [[Special:AbuseFilter|AbuseFilter]] is now renamed to <code dir=ltr>new_links</code> for consistency with other variables. Old usages will still continue to work. [https://phabricator.wikimedia.org/T391811] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.7|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Newsletters/34|Growth newsletter]] is available. It includes: the recent updates for the "Add a Link" Task, two new Newcomer Engagement Features, and updates to Community Configuration. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/26|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W26"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:21, 23 June 2025 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28870688 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-27</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W27"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/27|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] has been enabled on all Wikipedias. The extension makes it easier to organize and participate in collaborative activities, like edit-a-thons and WikiProjects, on the wikis. The extension has three features: [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaboration list|Collaboration List]], and [[m:Campaigns/Foundation Product Team/Invitation list|Invitation List]]. To request the extension for your wiki, visit the [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status#How to Request the CampaignEvents Extension for your wiki|Deployment information page]]. '''Updates for editors''' * AbuseFilter maintainers can now [[mw:Special:MyLanguage/Extension:IPReputation/AbuseFilter variables|match against IP reputation data]] in [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilters]]. IP reputation data is information about the proxies and VPNs associated with the user's IP address. This data is not shown publicly and is not generated for actions performed by registered accounts. [https://phabricator.wikimedia.org/T354599] * Hidden content that is within [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Collapsible elements|collapsible parts of wikipages]] will now be revealed when someone searches the page using the web browser's "Find in page" function (Ctrl+F or ⌘F) in supporting browsers. [https://phabricator.wikimedia.org/T327893][https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/HTML/Reference/Global_attributes/hidden#browser_compatibility] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new feature, called [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateData/Template discovery|Favourite Templates]], will be deployed later this week on all projects (except English Wikipedia, which will receive the feature next week), following a piloting phase on Polish and Arabic Wikipedia, and Italian and English Wikisource. The feature will provide a better way for new and experienced contributors to recall and discover templates via the template dialog, by allowing users to put templates on a special "favourite list". The feature works with both the visual editor and the wikitext editor. The feature is a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|community wishlist focus area]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that had caused some Notifications to be sent multiple times. [https://phabricator.wikimedia.org/T397103] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.8|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/27|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W27"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:41, 30 June 2025 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28917415 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-28</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W28"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/28|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Temporary accounts|Temporary accounts]] have been rolled out on 18 large and medium-sized Wikipedias, including German, Japanese, French, and Chinese. Now, about 1/3 of all logged-out activity across wikis is coming from temporary accounts. Users involved in patrolling may be interested in two new documentation pages: [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Access to IP|Access to IP]], explaining everything related to access to temporary account IP addresses, and [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Repository|Repository]] with a list of new gadgets and user scripts. '''Updates for editors''' * Anyone can play an experimental new game, [[mw:Special:MyLanguage/New Engagement Experiments/WikiRun|WikiRun]], that lets you race through Wikipedia by clicking from one article to another, aiming to reach a target page in as few steps and in as little time as possible. The project's goal is to explore new ways of engaging readers. [https://wikirun-game.toolforge.org/ Try playing the game] and let the team know what you think [[mw:Talk:New Engagement Experiments/WikiRun|on the talk page]]. * Users of the Wikipedia Android app in some languages can now play the new [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/TrivaGame|trivia game]]. ''Which came first?'' is a simple history game where you guess which of two events happened earlier on today's date. It was previously available as an A/B test. It is now available to all users in English, German, French, Spanish, Portuguese, Russian, Arabic, Turkish, and Chinese. The goal of the feature is to help engage with new generations of readers. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Tech/News/2025/22] * Users of the iOS Wikipedia App in some languages may see a new tabbed browsing feature that enables you to open multiple tabs while reading. This feature makes it easier to explore related topics and switch between articles. The A/B test is currently running in Arabic, English, and Japanese in selected regions. More details are available on the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Tabbed Browsing (Tabs)|Tabbed Browsing project page]]. * Bureaucrats on Wikimedia wikis can now use [[{{#special:VerifyOATHForUser}}]] to check if users have enabled [[mw:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T265726] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new feature related to [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|Template Recall and Discovery]] will be deployed later this week to all Wikimedia projects: a [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateData/Template discovery#Template categories|template category browser]] will be introduced to assist users in finding templates to put in their “favourite” list. The browser will allow users to browse a list of templates which have been organised into a given category tree. The feature has been requested by the community [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Wishes/Select templates by categories|through the Community Wishlist]]. * It is now possible to access watchlist preferences from the watchlist page. Also the redundant button to edit the watchlist has been removed. [https://www.mediawiki.org/wiki/Moderator_Tools/Watchlist] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * As part of [[mw:MediaWiki_1.44|MediaWiki 1.44]] there is now a unified built-in Notifications system that makes it easier for developers to send, manage, and customize notifications. Check out the updated documentation at [[mw:Manual:Notifications|Manual:Notifications]], information about migration in [[phab:T388663|T388663]] and details on deprecated hooks in [[phab:T389624|T389624]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.9|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[d:Special:MyLanguage/Event:WikidataCon 2025|WikidataCon 2025]], the conference dedicated to Wikidata is now open for [https://pretalx.com/wikidatacon-2025/cfp session proposals] and for [[d:Special:RegisterForEvent/1340|registration]]. This year's event will be held online from October 31 – November 02 and will explore on the theme of "Connecting People through Linked Open Data". '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/28|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W28"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:06, 8 July 2025 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28930584 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-29</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W29"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/29|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateData/Template discovery#Featured templates|Featured templates]], a new feature related to [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|Template Recall and Discovery]] will be deployed this week to all Wikimedia projects: With this feature, editors will be able to quickly access a list of templates that are likely to be useful. These templates will be displayed in a list, under the "featured" tab of the template discovery interface. Administrators can define the list via the Community Configuration interface. The feature fulfills a request by the community [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Wishes/Easy access Templates|through the Community Wishlist]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T367428][https://phabricator.wikimedia.org/T392896] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the request to add Malayalam fonts in the [[oldWikisource:Special:MyLanguage/Wikisource:WS Export|Wikisource Book Export Tool]] was resolved and now, the rendering of Malayalam letters in exported Wikisource books are accurate. [https://phabricator.wikimedia.org/T374457] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.10|MediaWiki]] '''In depth''' * Developers, designers, and all Wikimedians are invited to [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/7953/ submit a project idea] for the Wikimania Hackathon 2025. Read [https://diff.wikimedia.org/2025/06/30/call-for-projects-wikimania-hackathon-2025-is-coming-to-nairobi/ this Diff blog post] for more details. '''Meetings and events''' * [[m:WikiIndaba conference 2025|WikiIndaba 2025]] scholarship application and program submission is open until 23:59 GMT on July 20. WikiIndaba is a regional conference for African Wikimedians both on the continent and in the diaspora to unite and grow together. Submit [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdJTv68R1OPASXXDfpIl8EWiMLTM-TDwh6_5gNVvFuWccFZ2Q/viewform your scholarship application] and [https://ee.kobotoolbox.org/x/BI3omIfH program proposal] now! * [https://br.wikimedia.org/wiki/WikiCon_Brasil_2025 WikiCon Brasil 2025] will take place on July 19-20 in Salvador, Bahia, Brazil. The Brazilian community members are encouraged to register and attend! '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/29|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W29"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:10, 14 July 2025 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28980963 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-30</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W30"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/30|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Translation Suggestions feature in the [[mw:Special:MyLanguage/Content translation|Content Translation tool]] now has another level of article filters added to the "[https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=suggestions&from=en&to=fi#/ ... More]" category. Translators who use the Suggestions feature can now select and receive article suggestions that are customized to geographical locations of their interest using the new "{{int:Cx-sx-suggestions-filters-tab-regions}}" filter. [https://phabricator.wikimedia.org/T113257] * Administrators can now limit "Add a Link" to newcomers. The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|"Add a Link"]] Structured Task [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Constructive activation experimentation#Enwiki A/B test & "Add a Link" Improvements (Wiki Experiences 1.2.11 & 1.2.16)|helps new account holders start editing]], but some communities have requested the ability to restrict it to its intended audience: newcomers. Administrators can configure this setting within the [[Special:CommunityConfiguration/GrowthSuggestedEdits|Community Configuration]] feature. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:29}} community-submitted {{PLURAL:29|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * For AbuseFilter editors on [[phab:T392144|some wikis]], it is now possible to filter edits based on the RevertRisk score of the edit being attempted. It is only populated if the action being evaluated is an edit. For more information, please see the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:ORES/AbuseFilter variables#What variables are available for use|ORES/AbuseFilter variables]] documentation. * The [[mw:Special:MyLanguage/Beta Cluster|Beta Cluster]] wikis have [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/YDABPV75LADRQCXMJAFWUP256N4EQ25B/|been moved]] from <code dir=ltr>beta.wmflabs.org</code> to <code dir=ltr>beta.wmcloud.org</code>. Users may need to update URLs in any tools, or in their password managers. Any related issues can be [[phab:T289318|reported in the task]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.11|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[m:Special:MyLanguage/WikiCite 2025|WikiCite 2025]] will take place from 29–31 August, both online and in-person in Bern, Switzerland. The event's goals are to reconnect communities, institutions, and individuals working with open citations, bibliographic data, and the Wikidata/Wikibase ecosystem. Registration is open and the call for proposals will be announced soon. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikidata@lists.wikimedia.org/message/KQZUG3ETKLBWPBYSB2YAWZIRPWHS24TG/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/30|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W30"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:43, 21 July 2025 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29005283 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-31</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W31"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/31|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Community Tech team will be focusing on wishes related to Watchlists and Recent Changes pages, over the next few months. They are looking for feedback. Please [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#July 24, 2025: Watchlists and Recent Changes pages|read the latest update]], and if you have ideas, please [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist|submit a wish]] on the topic. '''Updates for editors''' * The Wikimedia Commons community has decided to block [[:mw:Special:MyLanguage/Upload dialog|cross-wiki uploads]] to Wikimedia Commons, for all users without autoconfirmed rights on that wiki, starting on August 16. This is because of [[:c:Commons:Cross-wiki media upload tool/History|widespread problems]] related to files that are uploaded by newcomers. Users who are affected by this will get an error message with a link to the less restrictive UploadWizard on Commons. Please help translating the [[:c:Special:MyLanguage/MediaWiki:Abusefilter-disallowed-cross-wiki-upload|message]] or give feedback on the message text. Please also update your local help pages to explain this restriction. [https://phabricator.wikimedia.org/T370598] * On wikis with temporary accounts enabled and Meta-Wiki, administrators may now set up a footer for the Special:Contributions pages of temporary accounts, similar to those which can be shown on IP and user-account pages. They may do it by creating the page named <code dir=ltr>MediaWiki:Sp-contributions-footer-temp</code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T398347] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.12|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Wikimania|Wikimania 2025]] will run from August 6–9. The [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/schedule/ program is available] for you to plan which sessions you want to attend. Most sessions will be live-streamed, with exceptions for those that show the "no camera" icon. If you are joining online to watch live-streams and use the interactive features, please [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Registration|register]] for a free virtual ticket. For example, you may be interested in technical sessions such as: ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/KFEFVG/ Temporary Accounts: Enhancing privacy for our unregistered editors] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/TVCVAB/ Building a Sustainable Future for Wikimedia Contributors] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/WTRQCJ/ A dozen visions for wikitext!] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/8YKKP9/ Coordinate Across Stakeholders with the Product and Technology Advisory Council] * The [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Fall 2025|MediaWiki Users and Developers Conference, Fall 2025]] will be held 28–30 October 2025 in Hanover, Germany. This event is organized by and for the third-party MediaWiki community. You can propose sessions and register to attend. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/31|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W31"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:27, 29 July 2025 (ইউ.টি.চি.) (This message was sent to [[:সদস্য বাৰ্তা:মো: সাজিদ মাহামুদ]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29051727 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-32</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W32"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/32|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Editors can now enable the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/User Info|User Info card]]. This feature adds an icon next to usernames on history pages and similar user-contribution log pages. When you tap or click on the icon, it displays data related to that user account such as the number of edits, reverted edits, blocks, and more. It's part of a broader project to make it easier for moderators to evaluate account trustworthiness. The feature can be enabled in [[testwiki:Special:GlobalPreferences#mw-prefsection-rendering|your global preferences]], and later this week it will be available in local preferences. [https://phabricator.wikimedia.org/T386439] * Everybody is invited to share comments on [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaborative contributions|Collaborative Contributions]], a project recently launched by the [[m:Special:MyLanguage/Connection Team|Connection team]]. The project aims to create a new way to display the impact of collaborative editing activities (such as edit-a-thons, backlog drives, and WikiProjects) on the wikis. Post your comments on the [[m:Talk:CampaignEvents/Collaborative contributions|project talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T378035] * Administrators can now define the default block duration for temporary accounts. To do that, they need to create a page named <code dir=ltr>MediaWiki:Ipb-default-expiry-temporary-account</code> and use a value defined in <code dir=ltr>MediaWiki:Ipboptions</code>. This allows administrators to easily block temporary accounts for 90 days, which is functionally equivalent to an indefinite block. The advantage of this solution is that it does not clutter Special:BlockList. [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block and unblock#Default block duration options|More documentation]] is available. [https://phabricator.wikimedia.org/T398626] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Gadgets can now include <code dir=ltr>.vue</code> files. This makes it easier to develop modern user interfaces using [[mw:Vue.js|Vue.js]], in particular using [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Codex]], the official design system of Wikimedia. [[wmdoc:codex/latest/icons/overview.html|Codex icons]] can be loaded through the gadget definition. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets#Pages|The documentation]] has examples. For user scripts that use Vue.js, an [[mw:API:CodexIcons|API module]] now exists to load Codex icons. [https://phabricator.wikimedia.org/T340460][https://phabricator.wikimedia.org/T311099] * Module developers can now use a [[mw:Help:Extension:Translate/Message Bundles/Lua reference|Lua interface]] to simplify the preparation of Lua modules for translation on Meta-Wiki. This improvement makes it easier for translators to find and edit module strings without dealing with raw Lua code. It helps prevent mistakes that could break the module during translation. Module developers and translators are invited to [[commons:File:Translatable modules video demo July 2025.webm|watch the demo video]], read more about [[mw:Special:MyLanguage/Translatable modules|translatable modules]] to understand how it works, refer to Meta-Wiki's [[m:Module:User Wikimedia project|Module:User Wikimedia project]] for example usage, and [[mw:Talk:Translatable modules|share their feedback]] on how well it addresses the challenges in their workflow. The interface still has some performance issues, so it should not be used in widely used modules yet. [https://phabricator.wikimedia.org/T359918] * Developers of external tools that connect to Wikimedia pages must set a user-agent that complies with [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|the user-agent policy]]. This policy will start to be more strongly enforced in August because of external crawlers that are [[diffblog:2025/04/01/how-crawlers-impact-the-operations-of-the-wikimedia-projects/|overusing]] Wikimedia's resources. Tools that are hosted on Wikimedia's Toolforge or Cloud VPS will not be affected by this for now, but should still set a user-agent. [[phab:T400119|More technical details are available]], and related questions are welcome in that task. * Parsoid Read Views is going to be rolling out to some smaller Wikipedias over the next few weeks, following the successful transition of Wikivoyages and Wiktionaries to Parsoid Read Views. For more information, see the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parsoid/Parser Unification]] project page. [https://phabricator.wikimedia.org/project/profile/7694/] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.13|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Wikimania|Wikimania 2025]] will run from August 6–9. The [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/schedule/ program is available] for you to plan which sessions you want to attend. Most sessions will be live-streamed, with exceptions for those that show the "no camera" icon. If you are joining online to watch live-streams and use the interactive features, please [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Registration|register]] for a free virtual ticket. For example, you may be interested in technical sessions such as: ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/GEH9DH/ Wikimedia’s knowledge infrastructure in a changing internet: Establishing sustainable pathways for content reuse] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/7ELN9Q/ Wikifunctions is coming soon to a wiki near you!] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/ZMGVJV/ Shaping the Future of Wikipedia’s Reader Experience] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/KCKTFZ/ Making Wikipedia More Readable: What Comes Next] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/32|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W32"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 03:41, 5 August 2025 (ইউ.টি.চি.) (This message was sent to [[:সদস্য বাৰ্তা:মো: সাজিদ মাহামুদ]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29083927 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-33</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W33"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/33|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The WikiEditor toolbar now includes [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:WikiEditor#Keyboard shortcuts|its keyboard shortcuts]] in the tooltips for its buttons. This will help to improve the discoverability of this feature. [https://phabricator.wikimedia.org/T400583] * The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] published a set of [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/August 2025 draft PTAC proposals for feedback|proposed experiments]] the Wikimedia Foundation can try to improve communication with community. Feedback on the proposals are welcomed until August 22 on [[m:Talk:Product and Technology Advisory Council/August 2025 draft PTAC proposals for feedback|this talk page]]. * The search bar on the Minerva skin (mobile) has been updated to use the same type-ahead search component that is used on the Vector 2022 skin. There are no changes in search functionality but there are minor visual changes. Specifically, the close-search button has been changed from an "X" to a back arrow. This helps to distinguish it from the other "X" button that is used to clear any text. [https://phabricator.wikimedia.org/T393944] * Editors on some wikis will see a new toggle for "Group results by page" on watchlist, related changes, and recent changes pages. This is [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Watchlist/Experiment|an A/B experiment]] that is planned to start on August 11, and will run for 3–6 weeks on the Bengali, Chinese, Czech, French, Greek, Portuguese, and Urdu Wikipedias. The experiment will examine how making this feature more discoverable might affect editors' ability to find the edits they are looking for. [https://phabricator.wikimedia.org/T396789] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The multiwiki datasets of [[:wikt:en:Module:Unicode data|Unicode data]] have been moved to [[c:Category:Unicode Module Datasets|Category:Unicode Module Datasets]] on Wikimedia Commons, to follow the idea of "One common data source, multiple local wikis". Most wikis have been updated to use the Commons version. You can ask questions at [[c:Category talk:Unicode Module Datasets|the talkpage]]. [https://en.wiktionary.org/wiki/Module_talk:Unicode_data#Data_from_commons] * Lua code can add warnings when something is wrong, by using the <code dir=ltr>mw.addWarning()</code> function. It is now possible to add more than one warning, instead of new warnings replacing old ones. If you maintain a Lua module that used warnings, you should check it still works as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T398390] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.14|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/33|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W33"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:30, 11 August 2025 (ইউ.টি.চি.) (This message was sent to [[:সদস্য বাৰ্তা:মো: সাজিদ মাহামুদ]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29106516 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-34</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W34"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/34|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Later this week, people who are logged-in and have the "[[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary|Discussion tools]]" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Beta Feature]] enabled will gain the ability to "Thank" individual comments directly from talk pages, rather than needing to navigate to page history. [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary#Comment actions|Learn more about this feature]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T400849] * An A/B test comparing two versions of the desktop donate link launched on testwiki on 12 August and on English Wikipedia 14 August for 0.1% of logged out users on the desktop site. The experiment will run for three weeks, ending on 12 September. [https://phabricator.wikimedia.org/T395716] * An A/A test to measure the baseline for reader retention was launched 12 August using [[wikitech:Experimentation Lab|Experimentation Lab]]. This measures the percentage of users who revisit a wiki after their initial visit over a 14-day period. No visual changes are expected. The experiment will run through 31 August. [https://phabricator.wikimedia.org/T399227] * Five new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikisource/en}} in [[d:Q34057|Tagalog]] ([[s:tl:|<code>s:tl:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T388639] ** a {{int:project-localized-name-group-wikisource/en}} in [[d:Q36213|Madurese]] ([[s:mad:|<code>s:mad:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T391747] ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q3450749|Rakhine]] ([[w:rki:|<code>w:rki:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T392490] ** a {{int:project-localized-name-group-wikibooks/en}} in [[d:Q13324|Minangkabau]] ([[b:min:|<code>b:min:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T395452] ** a {{int:project-localized-name-group-wiktionary/en}} in [[d:Q7598268|Standard Moroccan Amazigh]] ([[wikt:zgh:|<code>wikt:zgh:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T399684] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:46}} community-submitted {{PLURAL:46|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.15|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/34|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W34"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:39, 19 August 2025 (ইউ.টি.চি.) (This message was sent to [[:সদস্য বাৰ্তা:মো: সাজিদ মাহামুদ]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29127690 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-35</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W35"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/35|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Template authors can now use additional CSS properties, since the CSS sanitizer used by [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateStyles|TemplateStyles]] was updated. For example: <code>width: fit-content</code>; <code>ruby-align</code>; relative units such as <code>lh</code>; and custom strings in <code>list-style-type</code>. These improvements are a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Wishes/Allow use of modern CSS in templates by updating the TemplateStyles CSS sanitizer|Community Wishlist wish]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T271958][https://phabricator.wikimedia.org/T277755][https://phabricator.wikimedia.org/T293633][https://phabricator.wikimedia.org/T295088][https://phabricator.wikimedia.org/T326906][https://phabricator.wikimedia.org/T340057][https://phabricator.wikimedia.org/T360725][https://phabricator.wikimedia.org/T371809][https://phabricator.wikimedia.org/T375344][https://phabricator.wikimedia.org/T394619] * On large wikis, the default time period to display edits from, within the Special:RecentChanges page, has been changed from 7 days to 1 day. This is part of a performance improvement project. This should have no user-facing impact due to the quantity of edits on these wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T399455] * Administrators can now access the [[{{#special:BlockedExternalDomains}}]] page from the [[{{#special:CommunityConfiguration}}]] list page. This makes it easier to find. [https://phabricator.wikimedia.org/T393240] * Wikimedia Commons videos were not shown in the Videos tab in Google Search. The problem was investigated and reported to Google who have now fixed the issue. [https://phabricator.wikimedia.org/T396168][https://meta.wikimedia.org/wiki/Community_Wishlist/Wishes/Do_something_about_Google_%26_DuckDuckGo_search_not_indexing_media_files_and_categories_on_Commons] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wiktionary/en}} in [[d:Q33014|Betawi]] ([[wikt:bew:|<code>wikt:bew:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T402130] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:39}} community-submitted {{PLURAL:39|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Two fields of the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Recentchanges table|recentchanges database table]] are being removed. <code>rc_new</code> and <code>rc_type</code> are being removed in favor of <code>rc_source</code>. Queries to these older fields will start to fail starting this week and developers should use <code>rc_source</code> instead. These older fields were deprecated over 10 years ago and should not be in use. This is part of work to improve the performance and stability of queries to the recentchanges table. [https://phabricator.wikimedia.org/T400696] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.16|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/July|Language and Internationalization Newsletter]] is now available. This edition includes: support for new languages in MediaWiki and translatewiki; the start of the Language Onboarding and Development project to help support the growth of new and small wikis; updates on research projects; and more. '''Meetings and events''' * The next [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Community meetings#29 August 2025|Language Community Meeting]] is happening soon, August 29th at [https://zonestamp.toolforge.org/1756479600 15:00 UTC]. This week's meeting will cover: the Avro keyboard developers from Wikimedia Bangladesh, who were recently awarded a national award for their contributions to this keyboard; and other topics. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/35|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W35"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:13, 26 August 2025 (ইউ.টি.চি.) (This message was sent to [[:সদস্য বাৰ্তা:মো: সাজিদ মাহামুদ]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29175124 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-36</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W36"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/36|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Editing team wants to compile a list of templates, jargon terms, and policies used in edit summaries when a copyright violation is removed. This will help them identify the number of edits reverted due to copyright issues. We invite community members from the following Wikis to list these terms in [[Phab:T402601|T402601]], or to share their list with [[User:Trizek (WMF)|Trizek_(WMF)]]: {{int:project-localized-name-arwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-dewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-enwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-eswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-frwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-idwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-itwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-jawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-plwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ptwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ukwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-viwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zhwiki/en}}. This project is open until September 9th 2025. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] has been enabled for all Wikisources. The extension makes it easier to organize and participate in collaborative activities, like edit-a-thons and WikiProjects, on the wikis. The extension has three features: [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaboration list|Collaboration List]], and [[m:Special:MyLanguage/Connection Team/Invitation list|Invitation List]]. To request the extension for your wiki, visit the Deployment information page. [https://meta.wikimedia.org/wiki/CampaignEvents/Deployment_status#How_to_Request_the_CampaignEvents_Extension_for_your_wiki] * The lists in the footer of the editing interface, such as "Templates used on this page," will now be organized into columns when there is enough space. This enhancement minimizes scrolling when editing lengthy articles on Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T401066] * On September 3rd, 2025 we will increase the sampling percentages of our [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Watchlist/Experiment#Scope of the experiment|group by toggle experiment]] of the <code>Special:RecentChanges</code>, <code>Special:Watchlist</code>, and <code>Special:RelatedChanges</code> pages on the Chinese, French, and Portuguese Wikipedias to 100 percent, allowing more editors to be part of this experiment. This adjustment is intended to ensure we have sufficient data to make informed decisions when evaluating the experiment results. [https://phabricator.wikimedia.org/T402958][https://phabricator.wikimedia.org/T396789] * Upon clicking an empty search bar, logged-out users will see suggestions of articles for further reading on English Wikipedia beginning the week of September 22. The feature will be available on both desktop and mobile. All non-English wikis received this change in June and July. The goal is to make it easier for users to find articles. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Content Discovery Experiments/Search Suggestions|Learn more]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:37}} community-submitted {{PLURAL:37|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.17|MediaWiki]] '''In depth''' * Wikifunctions now has a new capability called "lightweight enumeration types", an enumeration type is simply a fixed set of values that's in the type's definition. This capability makes it quick and easy to define such a type, and allows for the reuse of values that are already present in Wikidata. Here is [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-07-19|a newsletter]] to learn more. * The latest [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Newsletter updates#August 2025: Newsletter #1|Readers Newsletter]] is now available. This edition includes: the formation of two new teams — Reader Growth and Reader Experience; insights into declining pageviews and account creations; highlights from the Wikimania Nairobi panel on improving the reading experience; upcoming experiments to engage new and existing readers; and more. '''Meetings and events''' * Spotlight on some Wikimania 2025 Sessions: ** Identifying AI-generated text by searching for ISBNs whose checksums fail: Mathias Schindler of WMDE [https://www.youtube.com/watch?v=Dw9o8Lsl974&t=15910s shared tools to help communities search for these]. ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/TCHZKH/ La durabilité du mouvement Wikimedia face aux défis actuels et futurs]: This session explored how Wikimedia can stay a trusted source of knowledge in the age of generative AI, information overload, and disinformation. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/36|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W36"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:51, 1 September 2025 (ইউ.টি.চি.) (This message was sent to [[:সদস্য বাৰ্তা:মো: সাজিদ মাহামুদ]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29196010 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-37</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W37"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/37|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Editing team is working on a new check: [[mw:Special:MyLanguage/Paste check|Paste check]]. This check informs newcomers who paste text into Wikipedia that the content might not be accepted. This check is an effort to increase the likelihood that the new content people are adding to Wikipedia is aligned with the Movement's commitment to offering information under a free content license. This check will soon be tested at a few wikis. If your community is interested in this test, please [[phab:T403680|tell us in this task]], or [[mw:Talk:Edit check|contact the team]]. '''Updates for editors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Later this week, users of the "{{int:codemirror-beta-feature-title}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will be able to use a [[w:en:Lint (software)|linting tool]] to see errors or other potential problems in wikitext in real time. See the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|help page for more information]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T381577] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] When browsing a wiki (like <code dir=ltr>en.wikipedia.org</code>), the software responds in one of two ways: a desktop page, or a redirect to a mobile version on an "m" domain (like <code dir=ltr>en.m.wikipedia.org</code>). Over the next three weeks, MediaWiki will start displaying the mobile version to mobile devices directly on the standard domain, without this redirect. This change does not affect existing m-dot URLs, or the "Desktop view" opt-out. [[mw:Requests for comment/Mobile domain sunsetting/2025 Announcement|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T214998] * When an edit changes the categories of a page, the changes to the category membership counts are now happening asynchronously. This improves the speed of saving edits, especially when moving many pages to or from the same category, and reduces the risk of site outages, but it means that the counts can show outdated information for a few minutes. [https://phabricator.wikimedia.org/T365303] * Edits on Wikidata to qualifiers (properties and values) and references (properties and values) in a Wikidata item statement will now not add entries to the RecentChanges or Watchlist pages on all other Wikis. This is a temporary change to improve performance while other solutions are created. Wikidata's own pages remain unchanged. [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Reduce change propagation noise#Phase 1: Turn off (temporarily) Qualifiers and References Wikidata edits to the Recent Changes tables|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401286][https://phabricator.wikimedia.org/T400698] * Japanese-language wikis have had a major upgrade to the way that search works. The new search should generally give more accurate and more relevant search results. [https://phabricator.wikimedia.org/T318269] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.18|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/37|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W37"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 01:15, 9 September 2025 (ইউ.টি.চি.) (This message was sent to [[:সদস্য বাৰ্তা:মো: সাজিদ মাহামুদ]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29238161 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-38</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W38"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/38|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * References lists that are made using the <code dir=ltr><nowiki><references/></nowiki></code> [[mw:Special:MyLanguage/Help:Cite#references-tag|tag]] will now automatically display with columns in Vector 2022 when readers are using its 'standard' settings for text-size and page-width. [https://phabricator.wikimedia.org/T334941] * Starting in the week of October 6, on [[gitiles:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/small.dblist|small wikis]] and [[gitiles:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/medium.dblist|medium wikis]] that have the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] enabled, all autoconfirmed users will be able to use [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] as an organizer. No changes will be made for [[gitiles:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/large.dblist|large wikis]] unless requested in Phabricator. This change is being made to make it easier for more people to use Event Registration, especially on wikis that are less likely to have policies related to the Event Organizer right. [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Proposal to grant autoconfirmed users on small and medium wikis the organizer access to the event registration tool|Learn more]]. * Users that search using regular expressions (regex) can now use additional features including: ** for the <code dir=ltr>intitle:</code> keyword: [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#Metacharacters|metacharacters]] for start-of-line (<code dir=ltr>^</code>) and end-of-line (<code dir=ltr>$</code>) anchors [https://phabricator.wikimedia.org/T317599] ** for both <code dir=ltr>intitle:</code> and <code dir=ltr>insource:</code> keywords: shorthand [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#Character_Classes|character classes]] for digits (<code dir=ltr>\d</code>), whitespace (<code dir=ltr>\s</code>), and word characters (<code dir=ltr>\w</code>); and [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#Escape codes|escape codes]] for line feed (<code dir=ltr>\r</code>), newline (<code dir=ltr>\n</code>), tab (<code dir=ltr>\t</code>), and unicode (e.g. <code dir=ltr>\uHHHH</code>). [https://phabricator.wikimedia.org/T403212] * When you search for text that looks like an IP, the system will now show search results. It used to take you to the contributions for that IP instead of showing search results. [https://phabricator.wikimedia.org/T306325] * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on September 24. This is planned at [https://zonestamp.toolforge.org/1758726000 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests which happen twice a year. You can [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|read more about the background and details of this process on the Diff blog]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that affected users who used the page-tabs to switch from wikitext editing of a section into the visualeditor. [https://phabricator.wikimedia.org/T401043] '''Updates for technical contributors''' * The MediaWiki Interfaces team is redesigning the Wikimedia REST API Sandbox with Codex. If you have feedback on improvements for the API documentation or what makes developer experiences smooth (or frustrating), you’re invited to [https://calendar.google.com/calendar/u/0/appointments/schedules/AcZssZ2aZzbXeQvjOF7gB1fJXiwAYemQjKf4sXNaRODPA7_obFyNBwkzNkoVCoTF-aeov89kIjXHbCQm join an upcoming discovery interview], or [[mw:MediaWiki Interfaces Team/Developer Feedback/Wikimedia Web APIs|leave feedback onwiki]]. [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/C4FBAOA57PH6G5ORVMAUF5TGYBLZDU5Q/|Learn more]]. * Edits to Wikidata aliases (an alternative name for an item or a property) will now be shown in RecentChanges and Watchlist entries on other wikis less often, reducing unnecessary notifications. This will reduce the overall quantity of 'noisy' entries. Wikidata's own pages remain unchanged. [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Reduce change propagation noise#Phase 1: More granular Alias tracking|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401288] * The new [https://www.unicode.org/versions/Unicode17.0.0/ Unicode 17.0] version has been released. The [[:c:Category:Unicode Module Datasets|datasets on Commons]] for the [[:d:Q39301585|Module:Unicode data]] have been updated. Wikipedias that do not use the Commons datasets should either update their own data or switch to the Commons datasets. * Users of the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]] Structured Contents endpoints can now access [https://enterprise.wikimedia.com/blog/parsed-wikipedia-tables/ Parsed Tables]. The new Parsed Tables feature extracts and represents Wikipedia tables in structured JSON. This improves machine accessibility as part of the [https://enterprise.wikimedia.com/api/structured-contents/ Structured Contents initiative]. Structured Contents output is freely available through the [https://enterprise.wikimedia.com/docs/on-demand/#article-structured-contents-beta On-demand API], or through Wikimedia Cloud Services. * A [https://www.kaggle.com/datasets/wikimedia-foundation/english-wikipedia-people-dataset dataset of English Wikipedia biographical information] from [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]] has been published on Kaggle, for evaluation and research. This provides structured data from more than 1.5 million biographies, including birth and death dates, education, affiliations, careers, awards, and more (from a June 2024 snapshot). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.19|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[wmania:Special:MyLanguage/2026:Scholarships|Scholarship applications]] for Wikimania 2026 in Paris, France, are open until October 31. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/38|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W38"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17:08, 15 September 2025 (ইউ.টি.চি.) (This message was sent to [[:সদস্য বাৰ্তা:মো: সাজিদ মাহামুদ]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29263921 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-39</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W39"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/39|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [https://zonestamp.toolforge.org/1758726000 On September 24th at 15:00 UTC], all Wikimedia sites users will experience a brief read-only period due to a scheduled [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|datacenter server switchover]]. The Wikimedia Foundation's Site Reliability Engineering (SRE) team will redirect all traffic from one primary server to its backup. You can listen to the switchover using the [http://listen.hatnote.com/ "Listen to Wikipedia"] tool, where you will hear edits stop for a few minutes during the read-only phase, then resume. This twice-yearly datacenter server switchover ensures reliability by testing the backup datacenter, so that our sites can stay online even if the primary datacenter fails. You can [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|read more about the process on the Diff blog]]. '''Updates for editors''' * Editors of [[f:Special:Mylanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-09-12#Next round of Wiktionaries to receive embedded Wikifunctions calls|60 more Wiktionaries]] will soon be able to call [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Introduction|functions from Wikifunctions]] and integrate them into their pages. A function takes one or more inputs and transforms them into a desired output, like adding numbers, converting miles to meters, calculating elapsed time, or declining a word into a case. They will join the other [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-29#Wikifunctions available on 65 Wiktionaries|65 Wiktionary language editions]], which already have access to embedded Wikifunctions calls. Later this year, plans are in place to expand to more Wiktionaries and the Incubator. * A new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#Technical metadata of another page|parser function]] has been added: <code><nowiki>{{#contentmodel}}</nowiki></code>. Template editors and admins can use it to get the localized or canonical name of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:ChangeContentModel|content model]] of a specific page. The function makes it easier to create and edit system messages, such as ''MediaWiki:editinginterface'', even when you switch types of pages, like wiki, JavaScript, CSS or JSON page. [https://phabricator.wikimedia.org/T328254] * Adding or editing a <code>DISPLAYTITLE</code> for an article using VisualEditor will no longer be broken. Editors who use VisualEditor mode to modify the <code><nowiki>{{DISPLAYTITLE}}</nowiki></code> would no longer have the literal text "DISPLAYTITLE" or its localized variant added to their articles. A list of pages that may have been affected and might need cleanup is documented in [[phab:P83438|this ticket]]. * Beta users of the Wikipedia Android app can now try the redesigned [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/Activity Tab Experiment|Activity tab]], which replaces the Edits tab. The new tab offers personalized insights into reading, editing, and donation activity, while simplifying navigation and making app use more engaging. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:12}} community-submitted {{PLURAL:12|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.20|MediaWiki]] '''In depth''' * Wikifunctions users can now import many essential facts involving [[f:Special:MyLanguage/Z6011|geo-coordinates]], [[f:Special:MyLanguage/Z6010|quantities]] and [[f:Special:MyLanguage/Z6064|time]] values from Wikidata. This is made possible by the creation of Wikifunctions types for these values, which makes them available for use by functions in Wikifunctions. Learn more about how this works in [[c:File:ImportingWikidataDatatypesIntoWikifunctions.webm|this video]] and Wikifunctions' [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-01#News in Types I: Wikidata quantity|August 1 newsletter]] (for quantities) and [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-22#News in Types: Wikidata geo-coordinate|August 22 newsletter]] (for geo-coordinates). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/39|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W39"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22:56, 22 September 2025 (ইউ.টি.চি.) (This message was sent to [[:সদস্য বাৰ্তা:মো: সাজিদ মাহামুদ]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29305556 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-40</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W40"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/40|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * A major software upgrade has been made to [[phab:|Phabricator]]. The update introduces performance improvements, a refreshed search interface, enhancements to Maniphest task search, updates to user profile pages and project workboards, new Herald automation features, as well as general text input, mobile experience improvements and more. [https://phabricator.wikimedia.org/phame/post/view/321/iterative_improvements_september_2025/] '''Updates for editors''' * The Community Tech team will release the new Community Wishlist extension on October 1, that will improve the way wishes will be submitted. The new extension will allow users to add tags to their wishes to better categorise them, and (in a future iteration) to filter them by status, tags and focus areas. It will also be possible to support individual wishes again, as requested by the community in many instances. The old system will be retired. There will be a brief period of downtime while the extension is deployed and wishes are migrated to the new system. You can read more about this [[:m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|in the latest update]] or you can consult the [[:mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CommunityRequests|current documentation on MediaWiki]]. * As announced [[diffblog:2025/09/02/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha/|on Diff blog]], the production trial of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/hCaptcha|hCaptcha]] service for bot detection has begun. The trial is currently using hCaptcha to protect account creation on Chinese, Persian, Portuguese, Indonesian, Japanese, and Turkish Wikipedias, where it will replace our existing [[mw:Special:MyLanguage/Extension:ConfirmEdit#FancyCaptcha|CAPTCHA]] (FancyCaptcha). The goal with the trial is to better block bots while also improving usability and accessibility for users who encounter CAPTCHA challenges. * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CampaignEvents|CampaignEvents]] extension has been [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|deployed]] to Wikimedia Commons. The extension makes it easier to organize and participate in collaborative activities, like edit-a-thons and WikiProjects, on the wikis. On Commons, anyone who is a registered user can use it as an event participant. To use it as an organizer, someone needs to have the [[c:Special:MyLanguage/Commons:Event organizers|event organizer right]]. * [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new feature to re-use references with different details has been released to German Wikipedia. You can [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#test|test the feature]] on testwiki or [https://en.wikipedia.beta.wmcloud.org/wiki/Sub-referencing on betawiki] as well. Please share your thoughts on [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Templates used in sub-references|using templates in sub-references]] or [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Pilot wikis|volunteer to become a pilot wiki]]. * On wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship|Mentorship]] system, communities can now opt experienced editors out of Mentorship through [[{{#special:CommunityConfiguration/Mentorship}}]]. Within this setting, communities may define thresholds, based on edit count and account age, to decide when an editor is considered experienced enough to no longer receive Mentorship. [https://phabricator.wikimedia.org/T403563] * The Editing Team and the Machine Learning Team are working on a new check for newcomers: [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Tone Check|Tone check]]. Using a prediction model, this check will encourage editors to improve the tone of their edits, using artificial intelligence. We invite volunteers to review the first version of the Tone language model for the following languages: Arabic, Czech, German, Hebrew, Indonesian, Dutch, Polish, Russian, Turkish, Chinese, Farsi, Italian, Norwegian, Romanian and Latvian. Users from these wikis interested in reviewing this model are [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check/Tone_Check/Model_evaluation|invited to sign up at MediaWiki.org]]. The deadline to sign up is on October 3, which will be the start date of the test. * The rollout of [[:mw:Special:MyLanguage/Help:Manage blocks|multiblocks]] had the side effect that non-active block logs may have been shown on {{#special:Contributions}} and on blocked users' user and user_talk pages. This issue will be fully resolved in a few days. As part of the fix, [{{fullurl:Special:Allmessages|prefix=sp-contributions-blocked-notice}} messages prefixed with <code>sp-contributions-blocked-notice</code>] will be removed and replaced with [{{fullurl:Special:Allmessages|prefix=blocked-notice-logextract}} those prefixed with <code>blocked-notice-logextract</code>] in a few weeks. Please help translate the new messages and update any local overrides if needed. * There was a bug with links added using visual editor if they included characters such as <code dir=ltr><nowiki>[ ] |</nowiki></code> after the fragment identifier (<code><nowiki>#</nowiki></code>). They were not encoded properly creating an incorrect link. This has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T404823] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikiquote/en}} in [[d:Q9237|Malay]] ([[q:ms:|<code>q:ms:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T404698] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/User Info|User Info Card]] now displays currently active global lock/blocks. [https://phabricator.wikimedia.org/T401128] '''Updates for technical contributors''' * Later this week, editors using Lua modules will be able to use the <code>[[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.title.newBatch|mw.title.newBatch]]</code> function to look up the existence of up to 25 pages at once, in a way that only increases the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parser functions#Expensive parser functions|expensive function]] count once. * A new [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|Unsupported Tools Working Group]] has been formed as part of ongoing efforts to collectively determine technical work priorities, similar to the [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product & Technology Advisory Council]] (PTAC). The working group will help prioritize and review requests for support of unmaintained extensions, gadgets, bots, and tools. For the first cycle, the group will be prioritizing an unsupported Wikimedia Commons tool. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.21|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/40|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W40"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:54, 29 September 2025 (ইউ.টি.চি.) (This message was sent to [[:সদস্য বাৰ্তা:মো: সাজিদ মাহামুদ]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29355230 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-41</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W41"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/41|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#paste|Paste Check]] is a new Edit Check feature to help avoid and fight copyright violations. When editors paste text into an article, Paste Check prompts them to confirm the origin and licensing of the content. Starting Wednesday, 8 October, [[phab:T403680|22 wikis will test Paste Check]]. Paste Check will help new volunteers understand and follow the policies and guidelines necessary to make constructive contributions to Wikipedia projects. '''Updates for editors''' * Mobile devices will receive mobile articles directly on the standard domain (like <code>en.wikipedia.org</code>), instead of via a redirect to an "m" domain (like <code>en.m.wikipedia.org</code>). This change improves performance. This week it will be enabled on Wikipedias. The existing mobile URLs and the "Desktop view" opt-out remain available. [[mw:Requests for comment/Mobile domain sunsetting/2025 Announcement|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T214998] * New [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#creationdate and lasteditdate|date filters]], <code dir=ltr>creationdate:</code> and <code dir=ltr>lasteditdate:</code>, are now available in the wiki search engine. This allows users to filter search results by a page's first or last revision date. The filters support comparison operators (e.g. <code dir=ltr>>2024</code>) and relative dates (e.g. <code dir=ltr>today-1d</code>), making it easier to find recently updated content or pages within specific age ranges. [https://phabricator.wikimedia.org/T403593] * [[f:|Wikifunctions]] now supports rich text in embedded calls across the 150 wikis where it's enabled. To showcase this, the team created a [[f:Z26333|Latin declination table]] that Wiktionary editors can use to automatically generate noun forms, producing clear, formatted results — see an [[f:Wikifunctions:Embedded function calls/Wiktionary tables demonstration|example output]]. If you need any help or have any feedback, please [[f:Wikifunctions:Project chat|contact the Wikifunctions Team]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T397402] * An edit link will now appear inside the categories box on article pages for logged in users, which will directly launch the VisualEditor category dialog. [https://phabricator.wikimedia.org/T291691] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a problem downloading pdf files last week and that has been resolved. [https://phabricator.wikimedia.org/T405957] '''Updates for technical contributors''' * The field <code dir=ltr>rev_sha1</code> in the revision database table is being removed in favor of <code dir=ltr>content_sha1</code> in the content database table. See [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/cloud@lists.wikimedia.org/thread/2D2M3SP4WHR6BXXKTZ2PBLZQYR3EGQVR/ the announcement] for more information. * The [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web|Reader Experience team]] will roll out [[w:en:Light-on-dark color scheme|Dark Mode]] user interface on all Wikimedia sites on October 29, 2025. All anonymous users of Wikimedia sites will have the option to activate a color scheme that features light-colored text on a dark background. This is designed to provide a more comfortable reading experience, especially in low-light situations. Template authors and technical contributors are encouraged to [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates/2024-04|learn how to make pages ready for Dark mode]] and address any compatibility issues found in templates in their wiki before the enablement. Please contact the Web team for questions or any support on [[mw:Talk:Reading/Web/Accessibility for reading#|this talk page]] before the enablement. [https://phabricator.wikimedia.org/T395628] * Starting on Monday, October 6, API endpoints under the <code>rest.php</code> path will be rerouted through a new internal API Gateway. Individual wikis will be updated based on the standard release groups, with total traffic increased over time. This change is expected to be non-breaking and non-disruptive. If any issues are observed, please file a Phabricator ticket to the [[phab:tag/serviceops/|Service Ops team board]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T400130] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.22|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/41|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W41"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17:24, 6 October 2025 (ইউ.টি.চি.) (This message was sent to [[:সদস্য বাৰ্তা:মো: সাজিদ মাহামুদ]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29400897 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-42</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W42"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/42|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Last week, improvements to account security and two-factor authentication (2FA) features were enabled across all wikis. These changes include user interface improvements for [https://auth.wikimedia.org/metawiki/wiki/Special:AccountSecurity Special:AccountSecurity], the support of multiple 2FA methods via authenticator apps and portable security keys (previously users could only enable one method), and a new Recovery Codes module which facilitates fewer account lockouts due to lost two-factor apps and devices. As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project, work is continuing through the rest of 2025 on further user experience improvements, and support for passkeys as an alternate second factor. '''Updates for editors''' * Another part of the Account security project is making 2FA generally available to all users. Along with editors with advanced privileges, such as administrators and bureaucrats, 40% of editors now have access to 2FA. You can check if you have access at [https://auth.wikimedia.org/metawiki/wiki/Special:AccountSecurity Special:AccountSecurity]. Instructions for activation are on the linked page. The plan is to continue increasing availability if it is determined that the user support capabilities are able to support global usage. [https://phabricator.wikimedia.org/T400579] * This week, users at wikis where talk page [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability|Usability Improvements]] are already available by default (everywhere ''except'' the 12 wikis listed in [[phab:T379264|T379264]]) will gain the ability to Thank a comment directly from the talk page it appears on. Before this change, Thanking could only be done by visiting the revision history of the talk page. You can [[diffblog:2025/10/13/revolutionizing-gratitude-a-new-era-of-thanking-comments/|learn more about this change]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T366095] * Users who have not [[Special:Preferences#mw-prefsection-personal-email|verified their email address]] will soon be receiving monthly Notification reminders to do so. This is because users who have verified their email can more easily recover their account. These reminders will not be sent if the user is inactive or removes the unverified email from their account. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:Email_confirmation][https://phabricator.wikimedia.org/T58074] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a fix was made for an occasional error with saving translated paragraphs in the Content Translation tool, and the related error messages are now easier to see. [https://phabricator.wikimedia.org/T376531] '''Updates for technical contributors''' * The Unsupported Tools Working Group has chosen [[c:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons|Video2Commons]] as the first tool for its pilot cycle. The group will explore ways to improve and sustain the tool over the coming months. [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|Learn more on Meta]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.23|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/42|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W42"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:00, 13 October 2025 (ইউ.টি.চি.) (This message was sent to [[:সদস্য বাৰ্তা:মো: সাজিদ মাহামুদ]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29434481 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-43</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W43"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/43|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * To optimize how user data is stored in our databases, the saved preferences of users who haven't logged in for over five years and have fewer than 100 edits will be cleared. When those users return, default settings will apply. [https://phabricator.wikimedia.org/T406724] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a broken link from the GlobalContributions interface message to the XTools GlobalContributions page which has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T406415] '''Updates for technical contributors''' * The work to reroute all traffic to API endpoints under the <code dir=ltr><nowiki>rest.php</nowiki></code> route through a common API gateway is now complete. If any issues are observed, please file a phabricator ticket to the [[phab:tag/serviceops/|Service Ops team board]]. * Edits to Wikidata references or qualifiers will now be shown in RecentChanges and Watchlist entries on other wikis less often, reducing unnecessary notifications. This will reduce the overall quantity of 'noisy' entries. Wikidata's own pages remain unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T401290] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.24|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/43|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W43"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:37, 20 October 2025 (ইউ.টি.চি.) (This message was sent to [[:সদস্য বাৰ্তা:মো: সাজিদ মাহামুদ]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29478670 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-44</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W44"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Wikipedia iOS app has launched an A/B/C test of improvements made to the tabbed browsing feature for select regions and languages. The test, named “More dynamic tabs”, explores new tab experiences and includes “Did you know” and “Because you read” article recommendations. You can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Tabbed Browsing (Tabs)/New Tab Experience and Recommendations Experiment|read more on the project page]]. * Autoconfirmed users on [[gitiles:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/small.dblist|small]] and [[gitiles:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/medium.dblist|medium wikis]] with the CampaignEvents extension can now use [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] without the Event Organizer right. This feature lets organizers enable registration, manage participants, and lets users register with one click instead of signing event pages. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue of flashing colors when holding or pressing the arrow keys under the dark mode settings in Vector 2022 has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T402285] '''Updates for technical contributors''' * The CampaignEvents extension will be deployed to all remaining wikis during the week of 17 November 2025. The extension currently includes three features: Event Registration, Collaboration List, and Invitation List. For this rollout, Invitation List will not be enabled on Wikifunctions and MediaWiki unless requested by those communities. [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|Visit the deployment page to learn more]]. * The SwaggerUI-based REST sandbox experience is now live on all wiki projects. The sandbox can be accessed through the [[{{#special:RestSandbox}}]] page. Please report any issues to the MediaWiki Interfaces team board, or join the discussion on the [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Interfaces Team/Feature Feedback/REST Sandbox|project launch]] page. [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/6931/] * Transform endpoints with a trailing slash path in the MediaWiki REST API are now marked as deprecated. They will remain functional during this time, but removal is expected by the end of January 2026. All API users currently calling them are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. Both endpoint variations can be found and tested using the [https://test.wikipedia.org/w/index.php?api=mw-extra&title=Special%3ARestSandbox REST Sandbox]. See the [[mw:API/Deprecation|MediaWiki REST API Deprecation]] page for more detailed information about the API deprecation policies and procedures. * A dedicated [[mw:API:REST API/Changelog|changelog now exists for the MediaWiki REST API]]. The changelog provides an overview of these changes, making it easier for developers to keep track of improvements and iterations. Announcements will also continue to flow through the standard communication channels, including Tech News and email distribution lists, but can now be more easily referenced from a central location. If you have feedback about the style, structure, or content of this changelog, please [[mw:API talk:REST API/Changelog|join the discussion]]. * Administrators can delete the tracking category which was previously added by the JsonConfig extension, as it is no longer used. See the categories linked from [[d:Q130635582#sitelinks-wikipedia|Q130635582]]. It is OK if there are still pages listed in the category as that is just a caching issue, and they will be automatically cleared out the next time each page is edited. [https://phabricator.wikimedia.org/T378352] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.25|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W44"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:32, 27 October 2025 (ইউ.টি.চি.) (This message was sent to [[:সদস্য বাৰ্তা:মো: সাজিদ মাহামুদ]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29513638 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-45</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W45"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/45|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Administrators will now find that [[{{#special:MergeHistory}}]] is now significantly more flexible about what it can merge. It can now merge sections taken from the middle of the history of the source (rather than only the start) and insert revisions anywhere in the history of the destination page (rather than only the start). [https://phabricator.wikimedia.org/T382958] * For users with "{{int:discussiontools-preference-autotopicsub}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|enabled in their preferences]], starting a new topic or adding a reply to an existing topic will now subscribe them to replies to that topic. Previously, this would only happen if the DiscussionTools "{{int:Skin-action-addsection}}" or "{{int:Discussiontools-replybutton}}" widgets were used. When DiscussionTools was originally launched existing accounts were not opted in to automatic topic subscriptions, so this change should primarily affect newer accounts and users who have deliberately changed their preferences since that time. [https://phabricator.wikimedia.org/T290778] * Scribunto modules can now be used to [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#SVG library|generate SVG images]]. This can be used to build charts, graphics and other visualizations dynamically through Lua, reducing the need to compose them externally and upload them as files. [https://phabricator.wikimedia.org/T405861] * Wikimedia sites now provide all anonymous users with the option to enable a dark mode color scheme, featuring light-colored text on a dark background. This enhancement aims to deliver a more enjoyable reading experience, especially in dimly lit environments. [https://phabricator.wikimedia.org/T395628] * Users with large watchlists have long faced timeouts when editing [[Special:EditWatchlist|Special:EditWatchlist]]. The page now loads entries in smaller sections instead of all at once due to a paging update, allowing everyone to edit their watchlists smoothly. As part of the database update, sorting by expiry has been removed because it was over 100× slower than sorting by title. A [https://meta.wikimedia.org/wiki/Community_Wishlist/W454 community wish] has been created to explore alternative ways to restore sort-by-expiry. If this feature is important to you, please support the wish! [https://phabricator.wikimedia.org/T41510] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the fixing of the persisting highlighting when using VisualEditor find and replace during a query. [https://phabricator.wikimedia.org/T407318] '''Updates for technical contributors''' * Since 2019 the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|Wikimedia URL Shortener]] at https://w.wiki is available for all Wikimedia wikis to create short links to articles, permalinks, diffs, etc. It is available in the sidebar as "Get shortened URL". There are 30 wikis that also install an older "ShortUrl" extension. The old extension will soon be removed. This means <code>/s/</code> URLs will not be advertised under article titles via HTML <code dir=ltr>class="title-shortlink"</code>. The <code>/s/</code> URLs will keep working. [https://phabricator.wikimedia.org/T107188] * On Thursday, October 30, the [[:mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Interfaces Team|MediaWiki Interfaces]] and [[:mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Site Reliability Engineering|SRE Service Operations]] teams began rerouting Action API traffic through a common API gateway. Individual wikis will be updated based on the standard release groups, with total traffic increased over time. This change is expected to be non-breaking and non-disruptive. If any issues are observed, please file a Phabricator ticket to the [https://phabricator.wikimedia.org/tag/serviceops/ Service Ops team] board. * MediaWiki Train deployments will pause for the final two weeks of 2025: 22 December and 29 December. Backport windows will also pause between Monday, 22 December 2025 and Thursday, 2 January 2026. A backport window is a scheduled time to add things like bug fixes and configuration changes. There are seven deployment trains remaining for 2025. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/SMWTEAES4SDLDUSK4HMWNBSKNCXZAWYN/] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.26|MediaWiki]] '''In depth''' * In 2025, the Wikimedia Foundation reported that AI systems and search engines increasingly use Wikipedia content without driving users to the site, contributing to an 8% drop in human pageviews compared to 2024. After detecting bots disguised as humans, Wikimedia updated its traffic data to reflect this shift. Read more about current user trends on Wikipedia in [[diffblog:2025/10/17/new-user-trends-on-wikipedia/|a Diff blog post]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/45|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W45"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:35, 3 November 2025 (ইউ.টি.চি.) (This message was sent to [[:সদস্য বাৰ্তা:মো: সাজিদ মাহামুদ]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29552512 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-46</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W46"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/46|Translations]] are available. '''Updates for editors''' [[File:Talk pages default look (April 2023).jpg|thumb|alt=Screenshot of the visual improvements made on talk pages|Example of a talk page with the new design, in French.]] * Starting November 12, users will see a change in the [[m:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary#Usability improvements|appearance of talk pages]] on [[Phab:T379264|some Wikipedias]]. Almost [[phab:T392121|all wikis]] have received this design change; [[phab:T409297|English Wikipedia]] will get these changes later. You can read more [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|on ''Diff'']]. Users can opt out of these changes [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|in their user preferences]] in "{{int:discussiontools-preference-visualenhancements}}". [https://phabricator.wikimedia.org/T379264] * MediaWiki can now display a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Protection indicators|page indicator]] automatically while a page is protected. This feature is disabled by default. It can be enabled by [[m:Special:MyLanguage/Requesting wiki configuration changes|community request]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T12347] * Using the "{{int:showpreview}}" or "{{int:showdiff}}" buttons in the wikitext editor will now carry over certain URL parameters like '[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parameters to index.php#useskin|useskin]]', '[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parameters to index.php#uselang|uselang]]' and '[[mw:Special:MyLanguage/Help:Section#Editing sections|section]]'. This update also fixes an issue where, if the browser crashed while previewing an edit to a single section, saving this edit could overwrite the entire page with just that section’s content. [https://phabricator.wikimedia.org/T62744][https://phabricator.wikimedia.org/T24029][https://phabricator.wikimedia.org/T155097] * Wikivoyage wikis can use [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer#Markers and counters|colored map markers in the article text]]. The text of these markers will now be shown in contrasting black or white color, instead of always being white. Local workarounds for the problem can be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T369454] * The Activity tab in the Wikipedia Android app is now available for all users. The new tab offers personalized insights into reading, editing, and donation activity, while simplifying navigation and making app use more engaging. [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia_Apps/Team/Android/Activity_Tab_Experiment] * The Reader Growth team is launching an experiment called "Image browsing" to test how to make it easier for readers to browse and discover images on Wikipedia articles. This experiment, a mobile-only A/B test, will go live on English Wikipedia in the week of November 17 and will run for four weeks, affecting 0.05% of users on English wiki. The test launched on November 3 on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese wikis, affecting up to 10% of users on those wikis. [https://www.mediawiki.org/wiki/Readers/Reader_Growth/WE3.1.3_Image_Browsing] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example the inability to lock accounts on mobile sites has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T256185] '''Updates for technical contributors''' * [[wikitech:Help talk:Toolforge/Toolforge standards committee#November 2025 committee nominations|Nominations are open on Wikitech]] for new [[wikitech:Help:Toolforge/Toolforge standards committee|Toolforge standards committee]] members. The committee oversees the Toolforge [[wikitech:Help:Toolforge/Right to fork policy|Right to fork policy]] and [[wikitech:Help:Toolforge/Abandoned tool policy|Abandoned tool policy]] among other duties. Nominations will remain open through 2025-11-28. * The [[w:JSON Web Token#Standard fields|JWT issuer field]] in [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#OAuth 2|OAuth 2 access tokens]] for [[m:Special:MyLanguage/Help:Unified login|SUL wikis]] has been changed to <code><nowiki>https://meta.wikimedia.org</nowiki></code>. Old access tokens will still work. [https://phabricator.wikimedia.org/T399199] * The [[w:JSON Web Token#Standard fields|JWT subject field]] in [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#OAuth 2|OAuth 2 access tokens]] will soon change from <code><user id></code> to <code dir=ltr style="white-space:nowrap">mw:<identity type>:<user id></code>, where <code><identity type></code> is typically <code dir=ltr>CentralAuth:</code><!-- not a typo --> (for [[m:Special:MyLanguage/Help:Unified login|SUL wikis]]) or <code dir=ltr style="white-space:nowrap">local:<wiki id></code> (for other wikis). This is to avoid conflicts between different user ID types, and to make OAuth 2 access tokens and the <code>sessionJwt</code> cookie more similar. Old access tokens will still work. [https://phabricator.wikimedia.org/T399199] * MediaWiki's block messages ([[MediaWiki:Blockedtext|blockedtext]], [[MediaWiki:Blockedtext-partial|blockedtext-partial]], [[MediaWiki:Autoblockedtext|autoblockedtext]], [[MediaWiki:Systemblockedtext|systemblockedtext]], [[MediaWiki:Blockedtext-tempuser|blockedtext-tempuser]], [[MediaWiki:Autoblockedtext-tempuser|autoblockedtext-tempuser]]) now support additional parameters indicating whether the user is blocked from editing their own user talk page <code><nowiki>$9</nowiki></code> or emailing other users <code><nowiki>$</nowiki><nowiki>10</nowiki></code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T285612] * A <code>REL1_45</code> branch for MediaWiki core and each of the extensions and skins in Wikimedia git has been created. This is the first step in the release process for MediaWiki 1.45.0, scheduled for late November 2025. If you are working on a critical bug fix or working on a new feature, you may need to take note of this change. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/ZUY7TY3Z6XPZWZVAZV63OPO5OW52Q6GE/] * The process for generating CirrusSearch dumps has been updated due to slowing performance. If you encounter any issues migrating to the replacement dumps, please contact the Search Platform Team for support. [https://phabricator.wikimedia.org/T366248][https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/3KQPOR6ACVN6OVLMLZPIBXQSWQKW4E3K/] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.2|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/46|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W46"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:38, 10 November 2025 (ইউ.টি.চি.) (This message was sent to [[:সদস্য বাৰ্তা:মো: সাজিদ মাহামুদ]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29606150 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-47</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W47"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/47|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] is experimenting with [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4_Reading lists|reading lists on mobile web]], allowing logged-in readers with no edits to save private lists of articles for later. The experiment is running on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias since the week of 10 November, and will begin on English Wikipedia the week of 17 November. * Users who can’t receive their email verification code during login can now get help by submitting a form on a new special page. This update is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]]&nbsp;initiative. If your account has an email address, please make sure you still have access to it. When logging in from a new device or location without 2FA, you may be asked to enter a 6-digit code sent by email to finish logging in.&nbsp;[[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security#Why are you requiring me to enter a code from my email to log in? Can I opt out of this?|Learn more]]. * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikisource}} in [[d:Q13324|Minangkabau]] ([[s:min:|<code>s:min:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T408317] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parser Unification]] project, the Content Transform Team rolled out Parsoid as the default parser to many low-traffic Wikipedias and is preparing the next step to high traffic ones. This message is an invitation for you to opt-in to Parsoid, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation, and identify any issues you might encounter with your own workflow using bots, gadgets, or user scripts. Please, let us know through the ''"Report Visual Bug"'' link in the Tools sidebar or create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]]. * Unsupported Tools: Several issues with [[:c:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons|Video2Commons]] have been fixed, including filename-related upload failures, black-video imports, and retry handling. AV1 support has also been added. Ongoing work focuses on backend stability, ffmpeg errors, subtitle imports, metadata handling, and playlist uploads. To track specific tasks, check the [[phab:tag/video2commons/|Phabricator board]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.3|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * Save the date for the next Wikimedia Hackathon happening in Milan, Italy from May 1–3, 2026. Registration will open in January 2026. [https://pretix.eu/wikimedia/Hackathon-2026/ Scholarship applications are currently open], and will close on November 28, 2025. If you have any questions, please email <bdi lang="en" dir="ltr">hackathon@wikimedia.org</bdi>. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/47|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W47"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17:27, 17 November 2025 (ইউ.টি.চি.) (This message was sent to [[:সদস্য বাৰ্তা:মো: সাজিদ মাহামুদ]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29627455 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-48</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W48"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/48|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Last week, the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Search Platform|Wikimedia Search Team]] recreated the "DWIM" (Do What I Mean) gadget functionality server-side, for Russian and Hebrew Wikipedias. This feature adds cross-keyboard suggestions to the standard search-box suggestions. For example, searching for ''<span lang="und" dir="ltr">cxfcnmt</span>'' on Russian Wikipedia will now add suggestions for ''<span lang="ru" dir="ltr">счастье</span>'' ("happiness") that the user probably intended. They plan to enable this feature for other Russian and Hebrew wikis this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T408734] * Later this week, users of the "{{int:codemirror-beta-feature-title}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will have syntax highlighting available in [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]]. This requires that the "{{int:discussiontools-preference-sourcemodetoolbar}}" preference be set. [https://phabricator.wikimedia.org/T407918] * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|Campaign events extension]] – the set of tools for coordinating events and other on-wiki collaborations has now been deployed to all Wikimedia wikis. A new feature known as [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaborative contributions|Collaborative contribution]] to help organizers and participants see the impact of activities has also been added. Join the upcoming [[m:Special:MyLanguage/Event:Connection learning session 3|learning session]] to see the new feature in action and share your feedback. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug which stopped CodeReviewBot from working, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T410417] '''Updates for technical contributors''' * Users of Wikimedia API can join a usability study to help validate the new design of Wikimedia REST API sandboxes. Interested participants should fill the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/487662 recruitment survey]. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/IREJRRWTZTGCYWQHDMSNJFTQAEPOOAE3/] * The MediaWiki Interfaces team is deprecating XSLT stylesheets within the Action API. Support for <code dir=ltr>format=xml'''&xlst={stylesheet}'''</code> will be removed from Wikimedia projects by the end of November, 2025. In addition, it will soon be disabled by default in MediaWiki release versions: v1.43 (LTS), v1.44, and v1.45. Support for XSLT stylesheets will be fully removed from MediaWiki v1.46 (expected to release between April and May 2026). [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/5AX7UWAVVUNUSBOIRHMNOKWOZ5EZI3JX/] * The WDQS legacy endpoint ([https://query-legacy-full.wikidata.org/ query-legacy-full.wikidata.org]) will be decommissioned at the end of December 2025, and finally closed down on 7th January 2026. After this date, users should expect requests to query.wikidata.org that require the full graph to fail or return invalid results if they are not rewritten to use SPARQL federation. The team encourages users to ensure that tools and workflows use the supported WDQS endpoints (<span dir=ltr><nowiki>https://query.wikidata.org/</nowiki></span> - Main graph or <span dir=ltr><nowiki>https://query-scholarly.wikidata.org/</nowiki></span> - Scholarly graph). For support with migrating use cases, please review the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Data_access|Data Access]] and [[d:Wikidata:Request_a_query|Request a Query]] pages for details and assistance on alternative access methods. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.4|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/48|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W48"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 15:57, 24 November 2025 (ইউ.টি.চি.) (This message was sent to [[:সদস্য বাৰ্তা:মো: সাজিদ মাহামুদ]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29702226 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-49</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W49"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/49|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Wikipedia Year in Review 2025 will be available on December 2 for users of iOS and Android Wikipedia apps, featuring new personalized insights, updated reading highlights, and refreshed designs. Learn more on the review's [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Wikipedia Year in Review/Updates|project page]]. * The Growth team is working on improving the text and presentation of the Verification Email sent to new users to make them more welcoming, useful and informative. Some new text have been drafted for A/B testing and you can help by translating them. See [[phab:T396155|Phabricator]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]] will now be deployed at Japanese, Urdu and Chinese Wikipedias on December 2. Add a link is based on a prediction model that suggests links to be added to articles. While this feature has already been available on most Wikipedias, the prediction model could not support certain languages. A new model has now been developed to handle these languages, and it will be gradually rolled out to other Wikipedias over time. If you would like to know more, please contact [[mw:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where search boxes on some Commons pages showed no results due to switch from SpecialSearch to MediaSearch, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T399476] * Two new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q36846|Toki Pona]] ([[w:tok:|<code>w:tok:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T404457] ** a {{int:project-localized-name-group-wikiquote}} in [[d:Q33655|Nigerian Pidgin]] ([[q:pcm:|<code>q:pcm:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T408318] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.5|MediaWiki]] '''In depth''' * The Wikimedia Foundation is in the early stages of exploring approaches to '''Article guidance'''. The initiative aims to identify interventions that could help new editors easily understand and apply existing Wikipedia practices and policies when creating an article. The project is in the exploration and early experimental design phase. All community members are encouraged to [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|learn more]] about the project, and share their thoughts on [[mw:Special:MyLanguage/Talk:Article guidance|the talk page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/49|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W49"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18:58, 1 December 2025 (ইউ.টি.চি.) (This message was sent to [[:সদস্য বাৰ্তা:মো: সাজিদ মাহামুদ]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29732328 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-50</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W50"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/50|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Anybody who wishes to secure their user account can now use [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] (2FA). This is available to all registered users of all Wikimedia projects. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] initiative. Later, 2FA will be required for all users who can take security- or privacy-sensitive actions. '''Updates for editors''' * Following last week's deployments, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]] feature, which allows editors to add suggested links during editing, will be available to an additional [[Phab:T410469|33 Wikipedias]] starting on 9 December. This expansion is possible thanks to the new prediction model that now supports all languages, including those that were previously not covered. While the feature has been available on most Wikipedias for some time, this rollout brings us closer to using the improved model everywhere. If you have any questions or would like more details please contact [[mw:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. * Last week, the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Search Platform|Search Platform team]] added [[w:en:Transliteration|transliterated]] as-you-type search suggestions to Georgian wikis. If there are only a few regular search suggestions, then queries in Latin or Cyrillic script [[phab:T127003|are now rewritten into Georgian script]] to look for more matches. For example, searching for either <bdi lang="ka-Latn" dir="ltr">''bedniereba''</bdi> or <bdi lang="ka-Cyrl" dir="ltr">''бедниереба''</bdi> will now suggest the existing article about <bdi lang="ka" dir="ltr">ბედნიერება</bdi> ("happiness"). You can recommend other languages where transliterated suggestions would be useful [[phab:T375215|on Phabricator]] for future development. * Later this week, a controlled experiment will begin for editors on the 100 largest Wikipedias who are editing a section in the mobile web visual editor. 50% of these editors will notice a new "Edit full page" button that will enable them to expand their editing session to the whole page. This feature is intended to make it easier for people on mobile web to edit any article section, regardless of which section-edit icon they tapped to begin. The experiment will last ~4 weeks. You can find [[phab:T409112|more details]] about the project. * Later this week, the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth|Reader Growth team]] will launch a [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/WE3.1.14 Expanded Mobile Sections|mobile web experiment]] to expand all article sections by default (currently they are collapsed by default) and pin the section header the user is currently reading to the top of the page. The experiment will affect 10% of users on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias. [https://phabricator.wikimedia.org/T409485] * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Wikipedia Year in Review/2025 Year in Review|Wikipedia Year in Review 2025]], a feature in the Wikipedia mobile apps (iOS and Android) that provides users with a personalised summary of their engagement with Wikipedia over the year, is now available on the iOS and Android apps. This edition includes expanded personalised insights, improved reading highlights, new donor messaging, and updated designs. Open the app to view your Year in Review and explore your reading journey from 2025. * A recent software bug caused edits made with VisualEditor to make unintended changes to wikitext, including removing whitespace and replacing spaces with underscores in wikilinks inside citations. This was partially fixed last week, and further fixes are in progress. Editors who used VisualEditor between November 28 and December 2 should review their edits for unexpected modifications. [https://phabricator.wikimedia.org/T411238] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the incorrect handling of URLs copied from the address bar of Microsoft Edge users, has been resolved. [https://phabricator.wikimedia.org/T341281] '''Updates for technical contributors''' * Starting this week, users of the "{{int:codemirror-beta-feature-title}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will have [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror]] as the editor for Lua, JavaScript, CSS, JSON and Vue content models, instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]]. With this, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|linters]] will be upgraded. This is part of a larger effort to eventually replace CodeEditor and provide a consistent code editing experience. [https://phabricator.wikimedia.org/T373711] * Developers are encouraged to take the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/552643 2025 Developer Satisfaction Survey], which remains open until 5 January 2026. If you build software for the Wikimedia ecosystem and would like to share your experiences or feedback, your participation is greatly appreciated. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/W4WBKO6Q55UWWCCSFWQATKEXBEHP3QNR/] * There is no new MediaWiki version this week. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/50|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W50"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17:46, 8 December 2025 (ইউ.টি.চি.) (This message was sent to [[:সদস্য বাৰ্তা:মো: সাজিদ মাহামুদ]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29738112 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-51</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W51"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/51|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:18}} community-submitted {{PLURAL:18|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, one of the fixes addressed an issue for temporary accounts adding an external URL, which triggered an hCaptcha request in more cases than intended, and did not display the required popup on the first attempt to publish the edit. [https://phabricator.wikimedia.org/T411927] '''Updates for technical contributors''' * To improve database and site performance, external links to Wikimedia projects will no longer be stored in the database. This means they will not be searchable in [[{{#special:LinkSearch}}]], will not be checked by the Spam Blacklist or AbuseFilter as new links, and will not be in the <code dir=ltr>externallinks</code> table on database replicas. In the future this may be extended to other highly-linked trusted websites on a per-wiki basis, such as Creative Commons links on Wikimedia Commons. [https://phabricator.wikimedia.org/T405005] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.7|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/51|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W51"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:03, 15 December 2025 (ইউ.টি.চি.) (This message was sent to [[:সদস্য বাৰ্তা:মো: সাজিদ মাহামুদ]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29796010 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-52</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W52"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/52|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * From January, edit filters [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter/Access flags|can be set]] to automatically suppress their details such as rules and list of attempted edits and actions. This will help oversighters use edit filters to prevent doxxing or other suppressible material. [https://phabricator.wikimedia.org/T290324] * The next issue of Tech News will be sent out on 12 January 2026 because of the end of year holidays. Thank you to all of the translators, and people who submitted content or feedback, this year. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:16}} community-submitted {{PLURAL:16|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the crash that occurred when tapping "First Steps" in the Wikipedia Android Year in Review has now been fixed, and the feature opens as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T411546] '''Updates for technical contributors''' * Interface elements such as diffs and categories generated by MediaWiki used to have the attribute <code dir=ltr>data-mw="interface"</code> to distinguish from wiki content. The attribute has been replaced with <code dir=ltr>data-mw-interface=""</code>, to avoid potential conflicts with other <code dir=ltr>data-mw</code> attributes, which are generated by Parsoid. [https://phabricator.wikimedia.org/T409187] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] There is no new MediaWiki version this week or next week. '''Meetings and events''' * The [[mw:Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026|Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026]] will take place on 13-14 March 2026 in Arnhem, the Netherlands. Applications just opened mid-December and will close in mid-January or earlier if capacity is reached. With space for approximately 100 participants, early application is encouraged. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/52|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W52"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:46, 22 December 2025 (ইউ.টি.চি.) (This message was sent to [[:সদস্য বাৰ্তা:মো: সাজিদ মাহামুদ]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29831856 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-03</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W03"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product & Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]]. '''Updates for editors''' * As part of the current work of Community Tech team on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W372|Multiple watchlists]] project, the display of [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]] will be updated as a first step towards multiple watchlists. Additionally, the pagination on [[Special:Search|Search]] will be updated too, as a part of the work on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W186|Revamp pagination / page navigation]] wish. [https://phabricator.wikimedia.org/T411596] * [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] is a MediaWiki [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that lets you see your watchlists from different wikis on the same page. It was recently updated to look more like the regular [[Special:Watchlist|Watchlist]], such as preparing it for temporary accounts in IP masking (including rerouting user links to contributions pages), making page titles bold, and opening links in edit summaries and tags in new browser tabs. [https://phabricator.wikimedia.org/T398361][https://phabricator.wikimedia.org/T298919][https://phabricator.wikimedia.org/T273526][https://phabricator.wikimedia.org/T286309] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where global blocks did not have the option to disable sending emails, has now been fixed, and will be available for use in the week of January 13. [https://phabricator.wikimedia.org/T401293] '''Updates for technical contributors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Citation tool|VisualEditor citation tool]] and [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] now support "map" as a reference type. [https://phabricator.wikimedia.org/T411083] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.10|MediaWiki]]/[[mw:MediaWiki 1.46/wmf.11|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W03"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:34, 12 January 2026 (ইউ.টি.চি.) (This message was sent to [[:সদস্য বাৰ্তা:মো: সাজিদ মাহামুদ]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29907192 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-04</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W04"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The tray shown on [[Special:Diff|Special:Diff]] in mobile view has been redesigned. It is now collapsed by default, and incorporates a link to undo the edit being viewed, making it easier for mobile editors and reviewers to take action while keeping the interface uncluttered. [https://phabricator.wikimedia.org/T402297] * [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now automatically determines the text direction (ensuring correct display of sites with unusual domain names) and shows detailed descriptions for log actions. Later this week, a new permanent link for page creations and CSS classes for each entry element will be added. [https://phabricator.wikimedia.org/T412505][https://phabricator.wikimedia.org/T287929][https://phabricator.wikimedia.org/T262768][https://phabricator.wikimedia.org/T414135] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the previously observed issue in Vector 2022, where anchor link targets were obscured by the sticky header, has now been addressed. [https://phabricator.wikimedia.org/T406114] '''Updates for technical contributors''' * As mentioned in the [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|October 2025 deprecation announcement]], MediaWiki Interfaces team will begin sunsetting all transform endpoints containing a trailing slash from the MediaWiki REST API the week of January 26. Changes are expected to roll out to all wikis on or before January 30th. All API users currently calling them are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. Both endpoint variations can be found, compared, and tested using the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox]. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in Phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board]. * Interactive reference documentation for the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia REST API|Wikimedia REST API]] has moved. Requests to API docs previously hosted through [[mw:Special:MyLanguage/RESTBase|RESTBase]] (e.g.: <code dir=ltr>https://en.wikipedia.org/api/rest_v1/</code>) are now redirected to the [[w:en:Special:RestSandbox|REST Sandbox]]. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Platform|WMF Wikidata Platform team]] (WDP) has published its [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|January 2026 newsletter]]. It includes updates on the legacy full-graph endpoint decommissioning, the User-Agent policy change, the monthly Blazegraph migration office hours, and efforts to reduce regressions caused by the legacy endpoint shutdown. As a reminder, you can [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/WDP team updates|subscribe to the WDP newsletter]]! * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.12|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The [[mw:Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026|Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026]] will take place on 13-14 March 2026 in Arnhem, the Netherlands. Applications opened mid-December and will close soon or when capacity is reached. It's a two-day, technically oriented hackathon bringing together Wikimedians from the region. Hope to see you there! '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W04"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:30, 19 January 2026 (ইউ.টি.চি.) (This message was sent to [[:সদস্য বাৰ্তা:মো: সাজিদ মাহামুদ]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29943403 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-05</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W05"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Wikimedia Foundation invites comments on [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Year1 Reflections and Proposed Way Forward 2026 Update|proposed future]] of the [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] until 28 February. * All users with registered accounts can now use passkeys for [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] (2FA). Passkeys are a simple way to log in without using a second device. They verify the user's identity using a fingerprint, face scan, or a PIN code. To set up a passkey, first set up a regular 2FA method. Currently, to log in with a passkey, users must also use a password. Later this quarter, passwordless login will allow users to log in with a single click and a passkey. Users with advanced rights will also be required to have 2FA enabled. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project. * Unregistered contributors on blocked IPs or blocked IP ranges can now interact on-wiki to appeal a block by creating a temporary account to appeal a block on the user talk page, unless the "prevent this user from editing their own talk page" is enabled. This solves the problem of logged-out users unable to use the default unblock process via user talk page. [https://phabricator.wikimedia.org/T398673] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the Two-Factor Authentication (2FA) methods description on the management page has been updated. It is now clearer and easier for users to understand and make use of. [https://phabricator.wikimedia.org/T332385] '''Updates for technical contributors''' * A new AbuseFilter variable, <code>account_type</code>, has been added to provide a reliable way to determine the account type being created in the <code>createaccount</code> and <code>autocreateaccount</code> actions. As part of this change, the variable <code>accountname</code> has been renamed to <code>account_name</code>, and <code>accountname</code> is now deprecated. Edit filter managers should update any filters that use hardcoded account type checks or the deprecated variable. [https://phabricator.wikimedia.org/T414049] * Image thumbnails that are requested in non-standard sizes, and using non-standard methods such as direct requests to <code dir=ltr><nowiki>upload.wikimedia.org/…</nowiki></code> will stop working in the near future. This change is to prevent ongoing external abuse by web-scrapers and bots. Some users with custom CSS/JS, Interface Admins who can fix gadgets and local skins, and Tool-authors, will need to update their code to use standard thumbnail sizes. [[phab:T414805|Details, search-links, and examples of how to fix them, are available in the task]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.13|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W05"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:18, 26 January 2026 (ইউ.টি.চি.) (This message was sent to [[:সদস্য বাৰ্তা:মো: সাজিদ মাহামুদ]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29969530 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-06</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W06"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The "{{int:pageinfo-toolboxlink}}" feature, which gives validating information about a page ([{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=info}} example]), now automatically includes a table of contents. If there is a local [[{{ns:8}}:Pageinfo-header]] page created by individual users, it can now be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T363726] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, VisualEditor previously added bold or italic formatting inside link descriptions, making the wikicode complex. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T409669] '''Updates for technical contributors''' * There was no XML dump on 20 January. Additionally, from now on, dumps will be generated once per month only. [https://phabricator.wikimedia.org/T414389] * The MediaWiki Interfaces team removed support for all transform endpoints containing a trailing slash from the [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/API:REST%20API MediaWiki REST API]. All API users currently calling those endpoints are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.14|MediaWiki]] '''Weekly highlight''' * Users are reminded that the Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product & Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W06"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17:44, 2 February 2026 (ইউ.টি.চি.) (This message was sent to [[:সদস্য বাৰ্তা:মো: সাজিদ মাহামুদ]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30000986 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-07</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W07"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Logged-in contributors who manage large or complex watchlists can now organise and filter watched pages in ways that improve their workflows with the new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|Watchlist labels]] feature. By adding custom labels (for example: pages you created, pages being monitored for vandalism, or discussion pages) users can more quickly identify what needs attention, reduce cognitive load, and respond more efficiently. This improves watchlist usability, especially for highly active editors. * A new feature available on [[Special:Contributions|Special:Contributions]] shows [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] that are likely operated by the same person, and so makes patrolling less time-consuming. Upon checking contributions of a temporary account, users with access to temporary account IP addresses can now see a view of contributions from the related temporary accounts. The feature looks up all the IPs associated with a given temporary account within the data retention period and shows all the contributions of all temporary accounts that have used these IPs. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts#February 2026: Improvements to the patroller tooling|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T415674] * When editors preview a wikitext edit, the reminder box that they are only seeing a preview (which is shown at the top), now has a grey/neutral background instead of a yellow/warning background. This makes it easier to distinguish preview notes from actual warnings (for example, edit conflicts or problematic redirect targets), which will now be shown in separate warning or error boxes. [https://phabricator.wikimedia.org/T414742] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now properly supports more than one Wikibase site, for example both [[d:|Wikidata]] and [[testwikidata:|testwikidata]]. In addition, issues regarding text direction have been fixed for users who prefer Wikidata or other Wikibase sites in right-to-left (RTL) languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T415440][https://phabricator.wikimedia.org/T415458] * The automatic "magic links" for ISBN, RFC, and PMID numbers have been [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic links|deprecated in wikitext since 2021]] due to inflexibility and difficulties with localization. Several wikis have successfully replaced RFC and PMID magic links with equivalent external links, but a template was often required to replace the functionality of the ISBN magic link. There is now a new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#isbn|built-in parser function]] <code dir=ltr><nowiki>{{#isbn}}</nowiki></code> available to replace the basic functionality of the ISBN magic link. This makes it easier for wikis who wish to migrate off of the deprecated magic link functionality to do so. [https://phabricator.wikimedia.org/T145604] * Two new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q35401|Jju]] ([[w:kaj:|<code>w:kaj:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413283] ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q1186896|Nawat]] ([[w:ppl:|<code>w:ppl:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413273] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * A new global user group has been created: [[{{int:grouppage-local-bot}}|{{int:group-local-bot}}]]. It will be used internally by the software to allow community bots to bypass rate limits that are applied to abusive [[w:en:Web scraping|web scrapers]]. Accounts that are approved as bots on at least one Wikimedia wiki will be automatically added to this group. It will not change what user permissions the bot has. [https://phabricator.wikimedia.org/T415588] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.15|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Spring 2026|MediaWiki Users and Developers Conference, Spring 2026]] will be held March 25–27 in Salt Lake City, USA. This event is organized by and for the third-party MediaWiki community. You can propose sessions and register to attend. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/AZBWVI46SDEB65PGR5J6E4TYOQQEZXM7/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W07"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:31, 9 February 2026 (ইউ.টি.চি.) (This message was sent to [[:সদস্য বাৰ্তা:মো: সাজিদ মাহামুদ]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30026671 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-08</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W08"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Site Reliability Engineering|SRE Team]] will be performing a cleanup of Wikimedia's [[m:Special:MyLanguage/Etherpad|Etherpad]] instance, the web-based editor for real-time collaborative document editing. All pads will be permanently deleted after 30 April, 2026 – if there are still migration projects in progress at that point the team can revisit the date on a case by case basis. Please create local backups of any content you wish to keep, as deleted data cannot be recovered. This cleanup helps reduce database size and minimize infrastructure footprint. Etherpad will continue to support real-time collaboration, but long-term storage should not be expected. Additional cleanups may occur in the future without prior notice. [https://phabricator.wikimedia.org/T415237] '''Updates for editors''' * The Information Retrieval team will be launching an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|Android mobile app experiment]] that tests hybrid search capabilities which can handle both semantic and keyword queries. The improvement of on-platform search will enable readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily. The experiment will first be launched on Greek Wikipedia in late February, followed by English, French, and Portuguese in March. [https://diff.wikimedia.org/2026/01/08/semantic-search-making-it-easier-to-find-the-information-readers-want/ Read more] on Diff blog. [https://www.mediawiki.org/wiki/Readers/Information_Retrieval] * The Reader Growth team will run [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/WE3.10.2 Mobile Table of Contents|an experiment]] for mobile web users, that adds a table of contents and automatically expands all article sections, to learn more about navigation issues they face. The test will be available on Arabic, Chinese, English, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias. * Previously, site notices ([[{{ns:8}}:Sitenotice]] and [[{{ns:8}}:Anonnotice]]) would only render on the desktop site. Now, they will render on all platforms. Users on mobile web will now see these notices and be informed. Site administrators should be prepared to test and fix notices on mobile devices to avoid interference with articles. To opt out, interface admins can add <code dir="ltr">#siteNotice { display: none; }</code> to [[{{ns:8}}:Minerva.css]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T138572][https://phabricator.wikimedia.org/T416644] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue on [[Special:RecentChanges|Special:RecentChanges]] has been fixed. Previously, clicking hide in the active filters caused the "view new changes since…" button to disappear, though it should have remained visible. The button now behaves as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T406339] '''Updates for technical contributors''' * New documentation is now available to help editors debug on-site search features. It supports troubleshooting when pages do not appear in results, when ranking seems unexpected, and when you need to inspect what content is being indexed, helping make search behavior easier to understand and analyze. [[mw:Help:CirrusSearch/Debug|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T411169] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.16|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W08"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:17, 16 February 2026 (ইউ.টি.চি.) (This message was sent to [[:সদস্য বাৰ্তা:মো: সাজিদ মাহামুদ]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30086330 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-09</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W09"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Reference Check|Reference Check]] has been deployed to English Wikipedia, completing its rollout across all Wikipedias. The feature prompts newcomers to add a citation before publishing new content, helping reduce common citation-related reverts and improve verifiability. In A/B testing, the impact was substantial: newcomers shown Reference Check were approximately 2.2 times more likely to include a reference on desktop and about 17.5 times more likely on mobile web. [https://analytics.wikimedia.org/published/reports/editing/reference_check_ab_test_report_final_2025.html] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:InterwikiSorting|InterwikiSorting extension]], which allowed for the [[m:Special:MyLanguage/Interwiki sorting order|sorting of interwiki links]], has been undeployed from Wikipedia. As a result, editors who had enabled interwiki link sorting in non-compact mode (full list format) will now see links reordered. The links moving forward will be listed in the alphabetical order of language code. [https://phabricator.wikimedia.org/T253764] * Later this week, people who are editing a page-section using the mobile visual editor, will notice a new "Edit full page" button. When tapped, you will be able to edit the entire article. This helps when the change you want to make is outside the section you initially opened. [https://phabricator.wikimedia.org/T387175][https://phabricator.wikimedia.org/T409112] * [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|The Reader Experience team]] is inviting editors to assess whether dark mode should still be considered "beta" on their wiki, based on their experience of how well it functions on desktop and mobile. If the feature is deemed mature, editors can update the interface messages in <code dir=ltr>MediaWiki:skin-theme-description</code> and <code dir=ltr>MediaWiki:Vector-night-mode-beta-tag</code> to indicate that dark mode is ready and no longer considered beta. * The improved [[mw:Wikimedia_Apps/Team/iOS/Activity_Tab|Activity tab]] which displays user-insights is now available to all users of the Wikipedia iOS app (version 7.9.0 and later). Following earlier A/B testing that showed higher account creation among users with access to the feature, it has been rolled out to 100% of users along with some updates. The Activity tab now shows your edited articles in the timeline, offers editing impact insights like contribution counts and article view trends, and customization options to improve in-app experience for users. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug that prevented [[mw:Special:MyLanguage/Extension:DiscussionTools|DiscussionTools]] from working on mobile has now been fixed, restoring full functionality. [https://phabricator.wikimedia.org/T415303] '''Updates for technical contributors''' * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that makes this possible continues to improve. The latest upgrade is the inclusion of a [[mw:Extension:GlobalWatchlist#hook|new hook]], <code dir=ltr>ext.globalwatchlist.rebuild</code>, which fires after each watchlist rebuild. This allows you to run gadgets and user scripts for the Special page. [https://phabricator.wikimedia.org/T275159] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.17|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W09"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:04, 23 February 2026 (ইউ.টি.চি.) (This message was sent to [[:সদস্য বাৰ্তা:মো: সাজিদ মাহামুদ]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30119102 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-10</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W10"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikipedia 25 [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments|Birthday mode]] is now live on Betawi, Breton, Chinese, Czech, Dutch, English, French, Gorontalo, Indonesian, Italian, Luxembourgish, Madurese, Sicilian, Spanish, Thai, and Vietnamese Wikipedias! This limited-time campaign feature celebrates 25 years of Wikipedia with a birthday mascot, Baby Globe. When turned on, Baby Globe is shown on [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments/article configuration|~2,500 articles]], waiting to be discovered by readers. Communities can choose to turn Birthday mode on by getting consensus from their community and asking an admin to enable the feature and customize it via [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments#Community Configuration Demo|community configuration]] on the local wiki. '''Updates for editors''' * [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new feature to re-use references with different details has been released to Swedish Wikipedia, Polish Wikipedia and [[:phab:T418209|a couple of other wikis]]. You can [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#test|try the feature]] on these projects or on testwiki and [https://en.wikipedia.beta.wmcloud.org/wiki/Sub-referencing betawiki]. Learnings from the first pilot wiki German Wikipedia have been [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing/Learnings|published in a report]]. Reach out to the Wikimedia Deutschland team if you are [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Pilot wikis|interested in becoming a pilot wiki]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Paste check|Paste Check]] will become available at all Wikipedias this week. The feature prompts newcomers who are pasting text they are not likely to have written into VisualEditor to consider whether doing so risks a copyright violation. Paste Check [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Tags|tags]] all edits where it is shown for potential review. Local administrators can configure various aspects of the feature via [[{{#special:EditChecks}}]]. [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Paste Check#A/B Experiment|Research]] across 22 wikis found that Paste Check resulted in an 18% decrease in relative reverted-edits compared to the control group. Translators can [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-visualeditor-ve-mw-editcheck&filter=&optional=1&action=translate help to localize] this and related features. * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] will be standardizing the user menu in the top right for all mobile users so that it is closer to the desktop experience. Currently this user menu is only visible to users with Advanced Mobile Controls (AMC) turned on. The only change is that a couple buttons previously in the left-side menu will move to the top right for users who do not have AMC turned on. This change is expected to go out March 9 and seeks to improve the user interface. [https://phabricator.wikimedia.org/T413912] * Starting in the week of March 2, the emails sent out when an email address was added, removed, or changed for an account will switch to a substantially nicer and clearer HTML email from the prior plaintext one. [https://phabricator.wikimedia.org/T410807] * Notifications are currently limited to 2,000 historic entries per user, and extend back to 2013 when the feature was released. This is going to be changed to only store Notifications from the last 5 years, but up to 10,000 of them. This will help with long-term infrastructure health and help to prevent more recent notifications from disappearing too soon. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] which lets you view your watchlists from multiple wikis on a single page continues to see improvements. The latest update improves label usage experience. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] now allows activating the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Language#Fallback languages|language fallback system]] for Wikidata items without labels in the viewed language, and showing those labels in the user’s preferred Wikidata language if no <code dir=ltr>uselang=</code> URL parameter is provided. [https://phabricator.wikimedia.org/T373686][https://phabricator.wikimedia.org/T416111] * The Wikipedia Android team has started a beta test of [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|hybrid search]] on Greek Wikipedia. Hybrid search capabilities can handle both semantic and keyword queries enabling readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily. * For security reasons, members of certain user groups are [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|required to have two-factor authentication]] (2FA) enabled. Currently, 2FA is required to use the group, but not to be a member of it. Given that this model still has some vulnerabilities, the situation will [[phab:T418580|gradually change in March]]. Members of these groups will be unable to disable last 2FA method on their account, and it will be impossible to add users without 2FA to these groups. Users will still be able to add new authentication methods or remove them, as long as at least one method is continuously enabled. In the second half of March, users without 2FA will be removed from these groups. This applies to: CentralNotice administrators, checkusers, interface administrators, suppressors, Wikidata staff, Wikifunctions staff, WMF Office IT and WMF Trust & Safety. Nothing will change for other users. See the linked task for deployment schedule. [https://phabricator.wikimedia.org/T418580] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue preventing users from creating an instance in [https://www.wikibase.cloud/ Wikibase.cloud] has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T416807] '''Updates for technical contributors''' * To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], over the next month the Wikimedia Foundation will implement global API rate limits across our APIs. In early March, stricter limits will be applied to unidentified requests from outside Toolforge/WMCS and API requests that are made from web browsers. In April, higher limits will be applied to identified traffic. These limits are intentionally set as high as possible to minimise impact on the community. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]]. * The Wikidata Query Service Linked Data Fragment (LDF) endpoint will be decommissioned in February. This endpoint served limited traffic, which was successfully migrated to other data access methods that were better suited to support existing use cases. The hardware used to support the LDF endpoint will be reallocated to support the ongoing backend migration efforts. [https://phabricator.wikimedia.org/T415696] * The new Parsoid parser [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Updates|continues to be deployed to additional wikis]], improving platform sustainability and making it easier to introduce new reading and editing features. Parsoid is now the default parser on 488 WMF wikis (268 Wikipedias), now covering more than 10% of all Wikipedia page views. * The process and criteria for [[Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise#Access|requesting exceptional access]] to the high volume feed of the ''Wikimedia Enterprise'' APIs (at no cost for mission-aligned usecases), [[m:Talk:Wikimedia Enterprise#Exceptional access criteria|have now been published]]. This is to provide more thorough and clearer documentation for users. * [https://techblog.wikimedia.org/ Tech Blog], the blog dedicated to the Wikimedia technical community [https://techblog.wikimedia.org/2026/02/24/a-tech-blog-diff/ will be migrating] to [[diffblog:|Diff]], the community news and event blog. The migration should be complete in April 2026, after which new posts will be accepted for publishing. Readers will be able to access posts – old and new – on the landing page at https://diff.wikimedia.org/techblog. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.18|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W10"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17:52, 2 March 2026 (ইউ.টি.চি.) (This message was sent to [[:সদস্য বাৰ্তা:মো: সাজিদ মাহামুদ]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30137798 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-11</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W11"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. * Last week, all wikis had 2 hours of read-only time, and extended unavailability for user-scripts and gadgets. This was due to a security incident which has since been resolved. Work is ongoing to prevent re-occurrences. For current information please see the [[m:Steward's noticeboard#Statement on Meta about today's user script security incident|post on the Stewards' noticeboard]] ([[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Product Safety and Integrity/March 2026 User Script Incident|translations]]). '''Updates for editors''' * Users facing multiple blocks on mobile will now see the reasons for each block separately, instead of a generic message. This helps them understand why they are blocked and what steps they can take to resolve the issue. For example, users affected for using common VPNs (such as [[Special:MyLanguage/Apple iCloud Private Relay|iCloud Private Relay]]) will receive clearer guidance on what they need to do to start editing again. [https://phabricator.wikimedia.org/T357118] * Later this week, [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] will become available as a beta feature within the visual editor at all Wikipedias. This feature proactively suggests various types of actions that people can consider taking to improve Wikipedia articles, and learn about related guidelines. The feature is locally configurable, and can also be locally expanded with custom Suggestions. Current settings can be seen at [[Special:EditChecks]] and there are [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#For administrators %E2%80%93 local customization|instructions for how administrators can customize]] the links to point to local guidelines. The feature is connected to [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check|Edit check]] which suggests improvements while someone is writing new content. In the future, the Editing team plans to evaluate the feature's impact with newcomers through a controlled experiment. [https://phabricator.wikimedia.org/T404600] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where the cursor became misaligned during the use of CodeMirror’s syntax highlighting, which makes wikitext and code easier to read, has now been fixed. This problem specifically affected users who defined a font rule in a custom stylesheet while creating a new topic with DiscussionTools. [https://phabricator.wikimedia.org/T418793] '''Updates for technical contributors''' * API rate limiting update: To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], global API rate limits will be applied this week to requests without a compliant User-Agent that originate from outside Toolforge/WMCS and to unauthenticated requests made from web browsers. Higher limits will be applied to identified traffic in April. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]]. * The new GraphQL API has been released. The API was developed as a flexible alternative to select features of the Wikidata Query Service (WDQS), to improve developer experience and foster adaptability, and efficient data access. Try it out and [[d:Wikidata:Wikibase GraphQL#Feedback and development|give feedback]]. You can also [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/GraphQLAPI/apply sign up for usability tests]. * The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|PTAC Unsupported Tools Working Group]] continued improvements to [[commons:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons#|Video2Commons]] in February, with fixes addressing authentication errors, large-file handling, task queue visibility, and clearer upload behavior. Work is still ongoing in some areas, including changes related to deprecated server-side uploads. Read [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group#February 2026|this update]] to learn more. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.19|MediaWiki]] '''In depth''' * The Article Guidance team invites experienced Wikipedia editors from selected [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Pilot wikis and collaborators#Collaborators|pilot wikis]] and interested contributors from other Wikipedias to fill out this questionnaire which is available in [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfmLeVWnxmsCbPoI_UF2jyRcn73WRGWCVPHzerXb4Cz97X_Ag/viewform English], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd6rzr4XXQw8r4024fE3geTPFe13M_6w7Mitj-YJi0sOlWTAw/viewform?usp=header Arabic], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdok3-RfB18lcugYTUMGkpwmqG_8p760Wv4dCXitOXOszjUDw/viewform?usp=header Bengali], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfjTfYp4jEo0akA4B1e-Nfg3QZPCudUjhJzHzzDi6AHyAaMGA/viewform?usp=header Japanese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScteVoI29Aue4xc72dekk-6RYtvmMgQxzMI900UOawrFrSTWg/viewform?usp=header Portuguese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSetdxnYwL3ub2vqA7awCg5hJZPMIYcDPaiTe12rY9h0GYnVlw/viewform?usp=header Persian], and [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScNvfJF-Ot-4pzA4qAN771_0QDJ4Li19YcUsaTgSKW8Nc7U_Q/viewform?usp=header Turkish]. Your answers will help the team customize guidance for less experienced editors and help them learn community policies and practices while creating an article. Learn more [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|on the project page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W11"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18:53, 9 March 2026 (ইউ.টি.চি.) (This message was sent to [[:সদস্য বাৰ্তা:মো: সাজিদ মাহামুদ]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30213008 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-12</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W12"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature, also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], has been used for wikitext syntax highlighting since November 2024. It will be promoted out of beta by May 2026 in order to bring improvements and new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Features|features]] to all editors who use the standard syntax highlighter. If you have any questions or concerns about promoting the feature out of beta, [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|please share]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059] * Some changes to local user groups are performed by stewards on Meta-Wiki and logged there only. Now, interwiki rights changes will be logged both on Meta-Wiki and the wiki of the target user to make it easier to access a full record of user's rights changes on a local wiki. Past log entries for such changes will be backfilled in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T6055] * On wikis using [[m:Special:MyLanguage/Flagged Revisions|Flagged Revisions]], the number of pending changes shown on [[{{#Special:PendingChanges}}]] previously counted pages which were no longer pending review, because they have been removed from the system without being reviewed, e.g. due to being deleted, moved to a different namespace, or due to wiki configuration changes. The count will be correct now. On some wikis the number shown will be much smaller than before. There should be no change to the list of pages itself. [https://phabricator.wikimedia.org/T413016] * Wikifunctions composition language has been rewritten, resulting in a new version of the language. This change aims to increase service stability by reducing the orchestrator's memory consumption. This rewrite also enables substantial latency reduction, code simplification, and better abstractions, which will open the door to later feature additions. Read more about [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-11|the changes]]. * Users can now sort search results alphabetically by page title. The update gives an additional option to finding pages more easily and quickly. Previously, results could be sorted by Edit date, Creation date, or Relevance. To use the new option, open 'Advanced Search' on the search results page and select 'Alphabetically' under 'Sorting Order'. [https://phabricator.wikimedia.org/T403775] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented UploadWizard on Wikimedia Commons from importing files from Flickr has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419263] '''Updates for technical contributors''' * A new special page, [[{{#special:LintTemplateErrors}}]], has been created to list transcluded pages that are flagged as containing lint errors to help users discover them easily. The list is sorted by the number of transclusions with errors. For example: [[{{#special:LintTemplateErrors}}/night-mode-unaware-background-color]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T170874] * Users of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature have been using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages, for some time now. Along with promoting CodeMirror 6 out of beta, the plan is to replace CodeEditor as the standard editor for these content models by May 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|Feedback or concerns are welcome]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] JavaScript modules will soon be upgraded to CodeMirror 6. Leading up to the upgrade, loading the <code dir=ltr>ext.CodeMirror</code> or <code dir=ltr>ext.CodeMirror.lib</code> modules from gadgets and user scripts was deprecated in July 2025. The use of the <code dir=ltr>ext.CodeMirror.switch</code> hook was also deprecated in March 2025. Contributors can now make their scripts or gadgets compatible with CodeMirror 6. See the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror#Gadgets and user scripts|migration guide]] for more information. [https://phabricator.wikimedia.org/T373720] * The MediaWiki Interfaces team is expanding coverage of REST API module definitions to include [[mw:Special:MyLanguage/API:REST API/Extensions|extension APIs]]. REST API modules are groups of related endpoints that can be independently managed and versioned. Modules now exist for [https://phabricator.wikimedia.org/T414470 GrowthExperiments] and [https://phabricator.wikimedia.org/T419053 Wikifunctions] APIs. As we migrate extension APIs to this structure, documentation will move out of the main MediaWiki OpenAPI spec and REST Sandbox view, and will instead be accessible via module-specific options in the dropdown on the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox] (i.e., [[{{#Special:RestSandbox}}]], available on all wiki projects). * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto|Scribunto]] extension provides different pieces of information about the wiki where the module is being used via the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual|mw.site]] library. Starting last week, the library also provides a [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.site.wikiId|way]] of accessing the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Wiki ID|wiki ID]] that can be used to facilitate cross-wiki module maintenance. [https://phabricator.wikimedia.org/T146616] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.20|MediaWiki]] '''In depth''' * The [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|2026 Coolest Tool Award]] celebrating outstanding community tools, is now open for nominations! Nominate your favorite tool using the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/435684?lang=en nomination survey] form by 23 March 2026. For more information on privacy and data handling, please see the [[foundation:Special:MyLanguage/Legal:Coolest_Tool_Award_2026_Survey_Privacy_Statement|survey privacy statement]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W12"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:36, 16 March 2026 (ইউ.টি.চি.) (This message was sent to [[:সদস্য বাৰ্তা:মো: সাজিদ মাহামুদ]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30260505 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-13</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W13"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikimedia site users can now log in without a password using passkeys. This is a secure method supported by fingerprint, facial recognition, or PIN. With this change, all users who opt for passwordless login will find it easier, faster, and more secure to log in to their accounts using any device. The new passkey login option currently appears as an autofill suggestion in the username field. An additional [[phab:T417120|"Log in with passkey" button]] will soon be available for users who have already registered a passkey. This update will improve security and user experience. The [[c:File:Passwordless_login_screencast.webm|screen recording]] demonstrates the passwordless login process step by step. * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. '''Updates for editors''' * Wikimedia site users can now export their notifications older than 5 years using a [[toolforge:echo-chamber|new Toolforge tool]]. This will ensure that users retain their important notifications and avoid them being lost based on the planned change to delete notifications older than 5 years, as previously announced. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948] * Wikipedia editors in Indonesian, Thai, Turkish, and Simple English now have access to Special:PersonalDashboard. This is an [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Dashboard|early version of an experience]] that introduces newer editors to patrolling workflows, making it easier for them to move from making edits to participating in more advanced moderation work on their project. [https://phabricator.wikimedia.org/T402647] * The [[Special:Block]] now has two minor interface changes. Administrators can now easily perform indefinite blocks through a dedicated radio button in the expiry section. Also, choosing an indefinite expiry provides a different set of common reasons to select from, which can be changed at: [[MediaWiki:Ipbreason-indef-dropdown]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401823] * Mobile editors [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#Logged-out|at several wikis]] can now see an improved logged-out edit warning, thanks to the recent updates from the Growth team. These changes released last week are part of ongoing efforts and tests to enhance [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|account creation experience on mobile]] and then increase participation. [https://phabricator.wikimedia.org/T408484] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:36}} community-submitted {{PLURAL:36|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented mobile web users from seeing the block information when affected by multiple blocks has been fixed. They can now see messages of all the blocks currently affecting them when they access Wikipedia. '''Updates for technical contributors''' * Images built using Toolforge will soon get the upgraded buildpacks version, bringing support for newer language versions and other upstream improvements and fixes. If you use Toolforge Build Service, review the recent [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/cloud-announce@lists.wikimedia.org/thread/EMYTA32EV2V5SQ2JIEOD2CL66YFIZEKV/ cloud-announce email] and update your build configuration as necessary to ensure your tools are compatible. [https://wikitech.wikimedia.org/w/index.php?title=Help:Toolforge/Building_container_images&oldid=2392097#Buildpack_environment_upgrade_process][https://phabricator.wikimedia.org/T380127] * The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal] documentation wiki will shut down in June 2026. API keys created on the API Portal will continue to work normally. api.wikimedia.org endpoints will be deprecated gradually starting in July 2026. Documentation on the API Portal is moving to [[mw:Wikimedia APIs|mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.21|MediaWiki]] '''In depth''' * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] is considering improvements to [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|automatically generated reference names in VisualEditor]]. Please check out the [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|proposed solutions]] and participate in the [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|request for comment]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W13"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16:51, 23 March 2026 (ইউ.টি.চি.) (This message was sent to [[:সদস্য বাৰ্তা:মো: সাজিদ মাহামুদ]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30268305 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-14</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W14"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Beta version of [[abstract:|Abstract Wikipedia]] a new Wikimedia project which is language-independent, was launched last week. The project allows communities to build Wikipedia articles in their native language, which can be readily accessed by other users in their own languages. The wiki is powered by instructions from Wikifunctions and also based on structured content from Wikidata. [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-26|Read more]]. '''Updates for editors''' * The Growth team is running an A/B test to evaluate a clearer, more user-friendly message that promotes account creation on wikis. Currently when logged-out mobile users begin editing, they see a jarring warning message that can feel abrupt and discouraging. This also presents temporary account editing as the default rather than encouraging account creation. The test is running on ten Wikipedias, including Arabic, French, Spanish and German. [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#2. Improve logged-out warning message (T415160)|Read more]]. * The Wikimedia Apps team is inviting feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Future of Editing on the Mobile Apps|how editing should work on the Wikipedia mobile apps]]. The discussion focuses on improving how users access editing tools when they tap "Edit". This is part of a broader effort to convert readers who develop an interest in editing, to access a more user-friendly pathway to start contributing. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:45}} community-submitted {{PLURAL:45|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where citation fetching from the large newspaper archive [https://www.newspapers.com Newspapers.com] was no longer working, due to a block in [[mw:Special:MyLanguage/Citoid|Citoid]] requests, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419903] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.22|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W14"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:26, 30 March 2026 (ইউ.টি.চি.) (This message was sent to [[:সদস্য বাৰ্তা:মো: সাজিদ মাহামুদ]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30329462 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-15</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W15"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] now includes a new group goal-setting feature, enabling organizers to set and track event goals such as the number of articles created and participating contributors in real time. Similarly, participants can work toward shared targets and see their collective impact as the event unfolds. The feature is now available on all Wikimedia wikis. Learn more in [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Collaborative contributions#Goal setting|the documentation]]. * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] The new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|watchlist labels]] feature (announced in [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Tech News 2026-07]]) is now available via VisualEditor, the source editor, and the 'watchstar' (or watch link, for skins that don't have a star icon). Previously it was only possible to assign labels via [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]]. In all three places it is a new field following the expiry field. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where talk pages on mobile with Parsoid are unusable after empty section headers, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419171] '''Updates for technical contributors''' * The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-referencing feature]], which lets editors add details to an existing reference without duplicating it, will be gradually rolled out to [[phab:T414094|more wikis]] later this year. Wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]] gadget are encouraged to update their version (typically at [[m:MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js|MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js]] as shown [https://en.wikipedia.org/w/index.php?diff=1344408362 here]) to ensure compatibility. Other reference-related gadgets may also be affected. [https://phabricator.wikimedia.org/T416304] * All Wikinews editions will be closed and switched to read-only mode on 4 May 2026. Content will remain accessible, but no new edits or articles can be added. This closure was approved by the Board of Trustees of the Wikimedia Foundation following extended discussions. [[m:Wikimedia Foundation Board noticeboard#Board of Trustees Approves Closure of Wikinews|Read more]]. * The [[:mw:Special:MyLanguage/API:Action API|Action API]] has had several formats for requested output. One of them, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>format=php</nowiki></code></bdi>, is being removed soon. Please ensure your scripts or bots use the [[mw:Special:MyLanguage/API:Data formats#Output|JSON format]]. This removal should affect very few scripts and bots. [https://phabricator.wikimedia.org/T118538] * The [[Special:NamespaceInfo|Special:NamespaceInfo]] page now includes namespace aliases. For example "WP" for the "Project" ("Wikipedia") namespace on the German Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T381455] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.23|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W15"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16:19, 6 April 2026 (ইউ.টি.চি.) (This message was sent to [[:সদস্য বাৰ্তা:মো: সাজিদ মাহামুদ]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30362761 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-15</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W15"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] now includes a new group goal-setting feature, enabling organizers to set and track event goals such as the number of articles created and participating contributors in real time. Similarly, participants can work toward shared targets and see their collective impact as the event unfolds. The feature is now available on all Wikimedia wikis. Learn more in [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Collaborative contributions#Goal setting|the documentation]]. * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] The new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|watchlist labels]] feature (announced in [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Tech News 2026-07]]) is now available via VisualEditor, the source editor, and the 'watchstar' (or watch link, for skins that don't have a star icon). Previously it was only possible to assign labels via [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]]. In all three places it is a new field following the expiry field. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where talk pages on mobile with Parsoid are unusable after empty section headers, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419171] '''Updates for technical contributors''' * The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-referencing feature]], which lets editors add details to an existing reference without duplicating it, will be gradually rolled out to [[phab:T414094|more wikis]] later this year. Wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]] gadget are encouraged to update their version (typically at [[w:en:MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js|MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js]] as shown [https://en.wikipedia.org/w/index.php?diff=1344408362 here]) to ensure compatibility. Other reference-related gadgets may also be affected. [https://phabricator.wikimedia.org/T416304] * All Wikinews editions will be closed and switched to read-only mode on 4 May 2026. Content will remain accessible, but no new edits or articles can be added. This closure was approved by the Board of Trustees of the Wikimedia Foundation following extended discussions. [[m:Wikimedia Foundation Board noticeboard#Board of Trustees Approves Closure of Wikinews|Read more]]. * The [[:mw:Special:MyLanguage/API:Action API|Action API]] has had several formats for requested output. One of them, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>format=php</nowiki></code></bdi>, is being removed soon. Please ensure your scripts or bots use the [[mw:Special:MyLanguage/API:Data formats#Output|JSON format]]. This removal should affect very few scripts and bots. [https://phabricator.wikimedia.org/T118538] * The [[Special:NamespaceInfo|Special:NamespaceInfo]] page now includes namespace aliases. For example "WP" for the "Project" ("Wikipedia") namespace on the German Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T381455] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.23|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W15"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 04:41, 7 April 2026 (ইউ.টি.চি.) (This message was sent to [[:সদস্য বাৰ্তা:মো: সাজিদ মাহামুদ]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30362761 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-16</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W16"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Experienced editors are invited to [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Main_Page test] the [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature, designed to help less-experienced editors create well-structured, policy-compliant Wikipedia articles. Testing instructions are [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide|available]]. Also, after reviewing [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance the outlines], please provide feedback on the [[mw:Talk:Article guidance|project talk page]]. Based on your input, the feature will be refined and transferred to the pilot Wikipedias to translate and adapt. Check out [[c:File:Article Guidance workflow demo - April 2026.webm|the video]] explaining the feature. '''Updates for editors''' * On most wikis, all autoconfirmed users can now use [[Special:ChangeContentModel|Special:ChangeContentModel]] page to [[mw:Special:MyLanguage/Help:ChangeContentModel|create new pages with custom content models]], such as mass message lists, making custom page formats more accessible. Check [[Special:ListGroupRights|Special:ListGroupRights]] for the status of your wiki. [https://phabricator.wikimedia.org/T248294] * The Growth team has launched an [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account_Creation_Experiments|account creation experiment]] to evaluate whether adding an account creation button to the mobile web header increases new account registrations and encourages more mobile users to contribute to the wikis. The experiment is currently live on Hindi, Indonesian, Bengali, Thai, and Hebrew Wikipedia, and targets 10% of logged-out mobile web users. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where VisualEditor could get stuck loading on Windows devices with animations turned off, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T382856] '''Updates for technical contributors''' * Starting later this week, {{int:group-abusefilter}} who have the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature enabled will have [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] as the editor at [[Special:AbuseFilter|Special:AbuseFilter]]. This is part of the broader effort to make the user experience more consistent across all editors. [https://phabricator.wikimedia.org/T399673][https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * Tools and bots that access the [[mw:Special:MyLanguage/Notifications/API|Notifications API]] (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=query&meta=notifications</nowiki></code></bdi>) will need to update their OAuth or BotPassword grants to also include access to private notifications. [https://phabricator.wikimedia.org/T421991] * Due to a library upgrade, listings on category pages may be displayed out of order starting on Monday, 20th April. A migration script will be run to correct this, and will take hours to days depending on the size of the wiki (up to a week for English Wikipedia). [https://phabricator.wikimedia.org/T422544] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.24|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W16"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 15:19, 13 April 2026 (ইউ.টি.চি.) (This message was sent to [[:সদস্য বাৰ্তা:মো: সাজিদ মাহামুদ]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30380527 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-17</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W17"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * After two years of development, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]], also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], is to be promoted out of beta on Tuesday, April 21. It brings better code and wikitext readability, reduction in typing errors, and other [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|benefits]] to all users of the standard syntax highlighter. A huge thank you to volunteer [https://phabricator.wikimedia.org/p/Bhsd/ Bhsd] who developed many of the new features, including [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Code folding|code folding]], [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Autocompletion|autocompletion]], and [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|linting]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059] * A major update to the Wikipedia app for iOS is now rolling out, redesigning the interface to align with Apple's latest "Liquid Glass" visual design. [https://apps.apple.com/us/app/wikipedia/id324715238 Download the latest version] and explore the update. '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|Reading lists]] is a feature which allows readers to save articles to a list for reading later. This feature is now in beta on Arabic, French, Indonesian, Vietnamese, and Chinese Wikipedias and by default for all new accounts on all Wikipedias. * An experiment which explores extending [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews|Page Previews to mobile web]] will be launched in the week of April 20 on Arabic, English, French, Italian, Polish, and Vietnamese Wikipedias. Page Previews are pop-ups that display a thumbnail, lead paragraph, and a link to open the full article of a blue link, thereby improving content discovery. The feature is already available on desktop and in the apps. [[m:Special:MyLanguage/List of experiments in Product and Technology#Template|Read more about this experiment and others]]. * On several wikis, logged-in editors who haven't [[mw:Special:MyLanguage/Help:Email confirmation|confirmed their email addresses]] can now see a banner encouraging them to do so. Having the email address confirmed allows a user to restore access to the account if they lose it. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security#Encouraging users to confirm their email addresses|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T421366] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:15}} community-submitted {{PLURAL:15|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where editing very large wiki pages in the 2017 wikitext editor caused slow loading, preview and scrolling lag, and performance issues when selecting, cutting, or pasting content, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T184857] '''Updates for technical contributors''' * As part of the promotion of [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror]] from a beta feature, all users will use [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * The <code>mirrors.wikimedia.org</code> service for Debian and Ubuntu users will sunset and stop working on May 15. The resources for the service will be replaced with new and better options. Some users may need to switch to a different server which should take about a minute. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/LJYRIS4WB66HIRCAO4GIDTXCMDVZRBMA/ You can read more]. [https://phabricator.wikimedia.org/T416707] * The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>image</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>oldimage</nowiki></code></bdi> table will be removed from [[wikitech:Help:Wiki Replicas|wikireplicas]]. If your tools or queries access <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>image</nowiki></code></bdi> or <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>oldimage</nowiki></code></bdi> directly, please update them to use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>file</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>filerevision</nowiki></code></bdi> table before 28 May. [https://phabricator.wikimedia.org/T28741] * Following the recent implementation of global API rate limits on unidentified traffic, the Wikimedia Foundation will continue efforts to ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]] by applying global limits to identified API traffic beginning the last week of April. These limits are intentionally set as high as possible to minimise impact on the community. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]] and [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits/FAQ|Frequently Asked Questions]]. * The [[mw:Special:MyLanguage/Attribution API|Attribution API]] is now available as a [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Stability policy|beta]]. The API fetches information for crediting Wikimedia articles and media files wherever they are used. Reference documentation is available through the REST Sandbox special page available on all Wikimedia wikis (such as the [https://en.wikipedia.org/w/index.php?api=attribution.v0-beta&title=Special%3ARestSandbox REST sandbox on English Wikipedia]). Share your feedback on the [[mw:Talk:Attribution API|project talk page]]. * There is no new MediaWiki version this week. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W17"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 15:01, 20 April 2026 (ইউ.টি.চি.) (This message was sent to [[:সদস্য বাৰ্তা:মো: সাজিদ মাহামুদ]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30432763 --> 84uk7hrnn5acxne6eewmlruvfcwy20v 0 41376 601754 571380 2026-04-21T11:21:16Z দিব্য দত্ত 9244 /* এৰী পলুৰ খাদ্যবৃক্ষ‌ ৰোপণৰ উন্নত পদ্ধতি */ 601754 wikitext text/x-wiki [[চিত্ৰ:এৰী কাপোৰ.jpeg|thumb|right|200px|এৰী ৰেচমৰ পৰা প্ৰস্তুত কৰা এৰী চাদৰ। ]] '''এৰী ৰেচম''' {{En|Eri silk}} উত্তৰ-পূৱ [[ভাৰত]] আৰু [[চীন]] তথা [[জাপান]]ৰ কিছু অঞ্চলত পোৱা ''[[ছামিয়া চিন্থিয়া|ছেমিয়া]] ৰিচিনি'' নামৰ এবিধ পলুৰ পৰা আহৰণ কৰা হয়। এৰী নামটো [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] 'এৰা' শব্দটোৰ পৰা আহৰণ কৰা হৈছে; এৰা হৈছে এবিধ গুল্মজাতীয় উদ্ভিদ (castor plant), ইয়াৰ পাত এৰী পলুৰ প্ৰধান খাদ্য। চীন দেশত বৰকেচেৰু (Ailanthus excelsa) গছৰ পাত খোৱা বাবে এৰী পলুৰ ইংৰাজীত ইয়াৰ খাদ্য-উদ্ভিদজোপাৰ নামেৰে এৰীক 'এইলান্থাছ চিল্ক মথ' বুলিও কোৱা হয়। ভাৰতত এৰী [[ৰেচম]]ক এণ্ডী অথবা ইৰাণ্ডী বুলিও জনা যায়। এই কাঠ-বগা ৰেচম বিধক [[অহিংসা]] ৰেচম বা শান্তিৰ সূতা বুলিও কোৱা হয়। পাটপলু''[[Bombyx mori]]''ক বাদ দি এৰীয়েই হৈছে সম্পূৰ্ণৰূপে পোহনীয়া কৰা একমাত্ৰ ৰেচম পলু। [[কামৰূপ জিলা]]ৰ অন্তৰ্গত শুৱালকুছি অসমৰ প্ৰধান ৰেচম কেন্দ্ৰ। ইয়াত তৈয়াৰ হোৱা [[মুগা]], [[এৰী]] আৰু [[পাট]]ৰ কাপোৰ বিখ্যাত। এইবোৰ কাপোৰেৰে তৈয়াৰ কৰা মেখেলা চাদৰ আৰু [[গামোচা]]ৰ অসমৰ বাদেও [[ভাৰত]]ৰ আন ঠাইতো চাহিদা আছে। শুৱালকুছিত অসংখ্য হাতেবোৱা কাপোৰৰ উদ্যোগ থকা বাবে ইয়াক "অসমৰ মানচেষ্টাৰ" (Manchester of Assam) বুলি কোৱা হয়।<ref name="gov">{{cite web | url=http://kamrup.gov.in/sualkuchi.htm | title=Sualkuchi - the silk village of Assam | publisher=Assam Government | accessdate=December 29, 2012}}</ref><ref name="assaminfo">{{cite web | url=http://www.assaminfo.com/tourist-places/32/sualkuchi.htm | title=Sualkuchi | publisher=Assaminfo.com | accessdate=অক্টোবৰ ১৭, ২০১২}}</ref> শুৱালকুছিৰ ৯৯ শতাংশ বাসিন্দাই প্ৰত্যক্ষ বা পৰোক্ষভাৱে পাট-মুগাৰ সৈতে জড়িত হৈ আছে<ref name="চানডে"/>। ২০১০ চনৰ পৰিসংখ্যা অনুসৰি অসমত উৎপাদন হোৱা ৮৮ শতাংশ পাট-মুগা বস্ত্ৰ কেৱল শুৱালকুছিতেই উৎপাদন হৈছিল<ref name="চানডে"/>। ১৯৩৯ চনত শুৱালকুছিত তিনিশখন তাঁতশাল আছিল যদিও এতিয়া সেই সংখ্যা বাঢ়ি ২৫,৫৩৮খন হৈছেগৈ <ref name="চানডে">{{cite web | url=http://www.thesundayindian.com/as/story/%E0%A6%9B%E0%A6%BE%E0%A6%81%E0%A6%A4%E0%A7%87-%E0%A6%B6%E0%A7%81%E0%A6%95%E0%A7%81%E0%A7%B1%E0%A6%BE-%E0%A6%AE%E0%A7%81%E0%A6%A0%E0%A6%BF%E0%A6%A4%E0%A7%87-%E0%A6%B2%E0%A7%81%E0%A6%95%E0%A7%81%E0%A7%B1%E0%A6%BE/25/1272/ | title=ছাঁতে শুকুৱা মুঠিতে লুকুৱা... | publisher=দ্য চানডে ইণ্ডিয়ান | date=মাৰ্চ ৪, ২০১২ | accessdate=ডিচেম্বৰ ২৮, ২০১২ | archivedate=2020-04-21 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20200421161410/http://www.thesundayindian.com/as/story/%E0%A6%9B%E0%A6%BE%E0%A6%81%E0%A6%A4%E0%A7%87-%E0%A6%B6%E0%A7%81%E0%A6%95%E0%A7%81%E0%A7%B1%E0%A6%BE-%E0%A6%AE%E0%A7%81%E0%A6%A0%E0%A6%BF%E0%A6%A4%E0%A7%87-%E0%A6%B2%E0%A7%81%E0%A6%95%E0%A7%81%E0%A7%B1%E0%A6%BE/25/1272/ | deadurl=yes }}</ref>। আগেয়ে অসমৰ [[শুৱালকুছি]]ত পাট-মুগাৰ শিল্প কেন্দ্ৰীভূত হৈ আছিল যদিও বৰ্তমান অন্যান্য ঠাইলৈকো এই শিল্পই বিস্তাৰ লাভ কৰিছে। [[File: এৰী চাদৰ eri sador.jpg|thumb|অসমীয়া ফুলৰ চানেকিৰে তিনিখন এৰী চাদৰ। ]] ==প্ৰক্ৰিয়া== কেচেৰু আৰু এৰা গছকে আদি কৰি এৰী পলুৱে বিভিন্ন গছৰ পাত খায়। ভাৰতৰ ভিতৰত [[মেঘালয়]], [[অসম]], [[নাগালেণ্ড]], [[মণিপুৰ]], [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]], [[বিহাৰ]], [[ঝাৰখণ্ড]], [[ছত্তীছগঢ়]], [[ওড়িশা]], [[কৰ্ণাটক]], [[অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ]] আদিত এৰী পলু পালন কৰা হয়। [[থাইলেণ্ড]]ৰ প্ৰায় ২৮খন প্ৰদেশত ১৯৭৪চনৰ পৰাই এৰী পালন কৰি অহা হৈছে।<ref name=BP-20170219>{{cite news|last1=Wangkiat|first1=Paritta|title=Ericulture reeling them in|url=http://www.bangkokpost.com/news/special-reports/1201117/ericulture-reeling-them-in|access-date=19 February 2017|work=Bangkok Post|date=19 February 2017}}</ref> ইয়াৰ প্ৰচুৰ বৰষুণ আৰু আদ্ৰ জলবায়ু এৰী পালনৰ বাবে উপযুক্ত। লেটাৰ পৰা কটা সূতাবোৰ বমবেক্স ৰেচমতকৈ যথেষ্ট কপাহী। আনহাতে কোনো কোনো এৰী সূতা বৰ মোলায়ম আৰু উজ্জ্বল। সাধাৰণতে পলুবোৰে জন্মৰ পৰা ৩০-৩২ দিনৰ পিছতে লেটা বান্ধিবলৈ আৰম্ভ কৰে। [[File:Eri silk clothes.jpg|thumb|ৰঙ কৰা এৰী সূতাৰ কাপোৰ]] ==এৰী পলু পালন আৰু সঁ‌চ উৎপাদন== এৰী পলু বছৰত ৫-৬ বাৰ পুহিব পৰা যায়। এৰী পলুৰ যথেষ্ট ৰোগ প্ৰতিৰোধ ক্ষমতা আছে। উন্নত প্ৰযুক্তি জ্ঞান তথা প্ৰয়োজনীয় সা-সৰঞ্জামৰ সহায়ত এৰী পালন কৰি পলু পালক সকল স্বাৱলম্বী হ'ব পাৰে। ===পলু পালন গৃহ=== পলু পালনৰ বাবে ভালদৰে বতাহ চলাচল কৰা আৰু চাৰিওকাষে বাৰাণ্ডাযুক্ত আছুতীয়া গৃহৰ প্ৰয়োজন। পলু পালনৰ গৃহ আৰু সঁজুলিসমূহ ৫% ব্লিচিং পাউদাৰৰ দ্ৰৱণেৰে পলু পালনৰ ৩ দিনৰ পূৰ্বেই ভালদৰে ধুব লাগে। পলু পালন গৃহৰ চাৰিওকাষে ২৪ঃ৯৮ অনুপাতত ব্লিচিং পাউদাৰ আৰু চুণৰ মিশ্ৰণ ছটিয়াব লাগে। পলু পালনৰ পিছত ততালিকে পলু পালন গৃহ আৰু সঁজুলিসমূহ একে ধৰেণেৰে পৰিশোধন কৰিব লাগে। বীজাণুমুক্ত কৰোঁতে বীজাণুমুক্তকৰণ মাস্ক, এপ্ৰন আৰু হাতমোজা ব্যৱহাৰ কৰিব। সঁচৰ খোলা বিলাক গৃহলৈ নিয়াৰ আগতে বীজাণুমুক্তকৰণ প্ৰক্ৰিয়া সম্পূৰ্ণ কৰা উচিত। ===পলুৰ সঁচ নিৰ্বাচন=== উচ্চ উৎপাদনক্ষম সঁচ যেনে “বৰদুৱাৰ” আৰু “তিতাবৰ” জাত পালনৰ বাবে উপযুক্ত। বৰ্ণসংকৰ জাত যেনে (YZxGBS) আৰু (GBS x GBZ) পালন কৰি অধিক লাভৱান হ'ব পাৰি। ২৫° - ২৬° ছে. গ্ৰে. উষ্ণতা আৰু ৮০-৮৫% আপেক্ষিক আৰ্দ্ৰতা এৰী পলুৰ কণী উমনি দিবৰ বাবে উপযুক্ত। C2 নামৰ এৰী পলুৰ এটা ব্ৰীড কেন্দ্ৰীয় ৰেচম বোৰ্ডৰ বিজ্ঞানী সকলে উদ্ভাৱন কৰি উলিয়াইছে। বৰদুৱাৰ আৰু গেনাং নামৰ দুটা Ecorace মাজত সংযোগ ঘটাই এই বৰ্ণসংকৰ ব্ৰীড তৈয়াৰ কৰা হৈছে। ইয়াৰ উৎপাদন ক্ষমতা সচৰাচৰ ১০০জনী চকৰীৰ কনী পুহি ৬-৭ কিলোগ্ৰামৰ ব্যতিৰকে ১০-১৩ কিলোগ্ৰাম পোৱা যায়। কেন্দ্ৰীয় ৰেচম বোৰ্ডৰ স্বীকৃতি প্ৰাপ্ত প্ৰথম এৰী পলুৰ বৰ্ণসংকৰ প্ৰজাতি। ====সঁচৰ খোলা নিৰ্বাচন==== খোলা উৎপাদনৰ পিছত, সফল পলু পালনৰ বাবে সঁচৰ খোলাৰ সঠিক বাছনি কৰিব লাগে। কেৱল সুগঢ়িত আৰু পূৰঠ খোলা বাছনি কৰিব লাগে। নিম্নতম ০.৪ গ্ৰাম খোলাৰ ওজন আৰু নিম্নতম ২.৩ গ্ৰাম লেটাৰ ওজনৰ সৈতে সঁচৰ খোলাবোৰ ভাল। এই সঁচৰ খোলাৰ সঠিক ভাৱে ৰখাতো সফল পলু পালনৰ মাপকাঠি। চকৰা চকৰী ওলাবলৈ সহজ কৰাৰ বাবে চকৰী পেৰাত মাত্ৰ এটা স্তৰত খোলা বোৰ ৰাখিব লাগে। [[File:Eri silk fiber.jpg|thumb|এৰী সূতা]] ====চকৰী জগা কাৰ্য==== চকৰী জগা ৰাতিপুৱাৰ সময়ত আৰম্ভ হৈ আৰু সন্ধিয়াৰ সময়লৈকে থাকে। চকৰা চকৰীক ৮-১০ ঘণ্টাৰ বাবে সংগম হ'বলৈ দিব লাগে। ৰাতিপুৱা স্বাস্থ্যৱান, সুগঢ়ি চকৰী বিলাকক চুটি কপাহৰ সূতাৰে খৰিকাত বান্ধি দিব লাগে। ====মথ পৰীক্ষা==== খৰিকা বিলাক ৬-৮ ইঞ্চি দূৰত্বত এটা শীতল ছায়াযুক্ত ঠাইত ওলোমাই ৰাখিব লাগে। প্ৰথম তিনিদিনত দিয়া কণীবোৰ পোহাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। নিৰোগী কনী প্ৰস্তুত কৰাৰ বাবে এইটো অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ পদক্ষেপ। সঁচ উৎপাদনৰ বাবে চকৰী খুন্দা যতনত ১:৪ অনুপাতত ০.৫% পটাছিয়াম হাইড্ৰক্সাইডৰ সৈতে গুৰি কৰাৰ পিছত প্ৰতিটো চকৰী অণুবীক্ষণ যন্ত্ৰত পৰীক্ষা কৰিব লাগে। মূল সঁচ উৎপাদন বাবে উন্নত চেণ্ট্ৰিফিউজ পদ্ধতি অনুসৰণ কৰা হয়। ফুটুকা বেমাৰ থকা আৰু বিকল চকৰী বিলাক জ্বলাই পেলাব লাগে। ৰোগমুক্ত নিৰোগী কণীবোৰ ০.২% ফৰ্মেলিনত ডুবাই পানীত ধোৱা হয়। ====সঁচৰ যোগান==== ধোৱা কণীবোৰ সম্ভৱ হ'লে ফেনৰ সহায়ত বতাহত আৰু ছাঁত শুকুৱাই যোগান দিয়া হয় আৰু বতাহ চলাচল কৰা কোমল জালি কাপোৰৰ দ্বাৰা গঠিত কণীৰ বাকচত ৰখা হয়। এই কনীৰ সঁচ বিলাক বিভিন্ন ঠাইলৈ ‌সাৱধানতা অৱলম্বন কৰি যোগান ধৰা হয়। ===পলুপালনৰ সময়ঃ=== [[File:Moth of Eri Silk.jpg|thumb|কণীৰ সৈতে এৰী পলুৰ মথ]] প্ৰয়োজনীয় পাতৰ ব্যৱস্থা থাকিলে এৰী পলু গোটেই বছৰ ধৰি পালন কৰিব পাৰি। আগষ্ট-চেপ্তেম্বৰ -অক্টোবৰ (ভাদ-আহিন কাতি) মাহ পলু পালনৰ বাবে উপযুক্ত সময়। ===পলুৰ খাদ্য যোগান আৰু ডলা পৰিষ্কাৰকৰণ=== কণী ফুটি ওলোৱা সদ্যোজাত পলুবিলাক চৰাইৰ পাখি বা কোমল ব্ৰাচেৰে কুমলীয়া পাতত দিব লাগে। পাউদাৰ বিহীন ৰঙা জাতৰ NBR-1, NBR-2 অথবা NBR-3 জাতীয় এৰা পাত খাবলৈ দিব লাগে। কেন্দ্ৰীয় মুগা এৰী গৱেষণা আৰু প্ৰশিক্ষণ প্ৰতিষ্ঠান ৰ দ্বাৰা উদ্ভাৱিত এই এৰা পাত চালুকীয়া অৱস্থাত (১ম, ২য় আৰু ৩য় স্তৰ) প্ৰতিদিনে অন্ততঃ ৩-৪ বাৰ আৰু শেহতীয়া অৱস্থাত (৪ৰ্থ আৰু ৫ম স্তৰ) পলুক ৫ বাৰ কৈ পাত যোগান ধৰিব লাগে। ১ম আৰু ২য় স্তৰৰ পলুক কুমলীয়া, ৩য় স্তৰৰ পলুক মধ্যমীয়া আৰু ৪ৰ্থ ও ৫ম স্তৰৰ পলুক পূৰঠ পাত খাবলৈ দিব লাগে। ১ম স্তৰত এবাৰ, ২য় স্তৰত দুবাৰ, ৩য় স্তৰত তিনিবাৰ আৰু ৪ৰ্থ আৰু ৫ম স্তৰৰ পলুৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰতিদিনেই পলুৰ ডলা পৰিষ্কাৰ কৰিব লাগে। এখন ১ মি. ব্যাসাৰ্ধৰ ডলাত ৫ম স্তৰৰ প্ৰায় ৩০০ পলুহে ৰাখিব লাগে। ৩য় পৰা ৫ম স্তৰ পলু প্ৰয়োজন সাপেক্ষে সমান্তৰালভাৱে বাহ বা কলৰ শুকান পাতৰ মুঠি আৰি দি পলু পালন কৰিব পাৰি। ===মোট সলাওতে ল’ব লগা সাৱধানতাঃ=== এৰী পলুৱে মুঠ চাৰিবাৰ মোট সলায় বা ছাল কাটে। বতৰ আৰু পলুৰ স্তৰ বিশেষে ২৪-২৮ ঘণ্টাৰ ভিতৰত পলুৱে মোট সলোৱা সম্পূৰ্ণ কৰে। ছালকটা অৱস্থাত পলুপালন গৃহত ভালদৰে বায়ু চলাচলৰ ব্যৱস্থা কৰি ডলাবোৰ পাৰ্য্যমানে শুকান কৰি ৰাখিব লাগে। যেতিয়া প্ৰায় ৯৫% পলুৱে ছালকটা সম্পূৰ্ণ কৰে, তেতিয়াহে পলুক পুনৰ খাদ্যৰ যোগান ধৰিব লাগে। ===পলুৰ খোলা বা লেটা বন্ধা আৰু সংগ্ৰহ=== [[File:Eri cocoons.jpg|thumb|এৰী লেটা]] পকা পলু সংগ্ৰহ কৰি বাঁহৰ চন্দ্ৰকীত খোলা বান্ধিবলৈ দিলে ভাল লেটা পোৱা যায়। খোলা বন্ধা গৃহত ২৪-২৬°ছে, উষ্ণতা আৰু ৮০ শতাংশ আৰ্দ্ৰতা নিয়ন্ত্ৰণ কৰিব পাৰিলে উন্নত মানৰ খোলা পোৱা যায়। খোলা বন্ধাৰ সময়ত বায়ু চলাচলৰ সু-ব্যৱস্থা থাকিব লাগে। কেন্দ্ৰীয় ৰেচম বোৰ্ডৰ বিজ্ঞানী সকলে পৰিশোধিত বাঁহ অথবা কাঠেৰে নিৰ্মিত উন্নত খোলা বন্ধাৰ যতন ব্যৱহাৰ কৰি লাভৱান হ'ব পাৰি। সচৰাচৰ ৩০০ খোলা ভাঙিবলৈ আধা ঘণ্টাৰ সলনি ইয়াত মাত্ৰ ২-৩ মিনিট লাগে। ইয়াৰ বিশেষত্ব এই যে, খোলা বন্ধাৰ উপৰিও মাজত থকা কাঠি বিলাক খুলি পলু পোহাৰ ক্ষেত্ৰত ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি। ==ৰোগ আৰু প্ৰতিকাৰ== এৰী পলুৰ বেমাৰ আজাৰ আৰু অনিষ্টকাৰী কীট-পতঙ্গ:<ref name="এৰী পলু পালনৰ উন্নত পদ্ধতি সম্প্ৰসাৰণ পত্ৰিকা-৫">{{cite journal | title=এৰী পলু পালনৰ উন্নত পদ্ধতি সম্প্ৰসাৰণ পত্ৰিকা-৫ | author=ৰেচম সঞ্চালকালয়, অসম চৰকাৰ | issue=কেন্দ্ৰীয় ৰেচম ব'ৰ্ড, ভাৰত চৰকাৰৰ বস্ত্ৰমন্ত্ৰণালয়ৰ সৌজন্যত অসম চৰকাৰৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত। }}</ref> '''পেব্ৰিন বা ফুটুকা বেমাৰ :-''' ই এবিধ এককোষী জীৱৰ দ্বাৰা সৃষ্ট অতি মাৰাত্মক বেমাৰ। এই বেমাৰ হ’লে গোটেই পলুবাহ নষ্ট হয়। ফুটুকা বেমাৰ কণীৰ যোগেদি পিছৰ বাহলৈ সংক্ৰমিত হয়। এই ৰোগ হ'লে- পলুৰ গাত কলা কলা ফুট বা দাগ পৰে, পলুৰ ভোজন স্পৃহা কমি যায় আৰু ছাল কটা অনিয়মীয়া হয়। '''প্ৰতিকাৰঃ-''' #নিৰোগী চকৰীৰ কণীহে সংগ্ৰহ কৰিব লাগে #পলু পোহাৰ আগতে আৰু পিছত পলু গৃহ আৰু সঁজুলি সমূহ ৫% ব্লিছিং পাউডাৰৰ দ্ৰৱণেৰে পৰিশোধন কৰিব লাগে। #বেমাৰ আক্ৰান্ত পলুবোৰ সংগ্ৰহ কৰি পুৰি বা পুতি পেলোৱা। #পলু পোহা সময়ত পলু গৃহৰ পৰিষ্কাৰ-পৰিচ্ছন্নতাৰ প্ৰতি অধিক গুৰুত্ব দিব লাগে। '''ফ্লেচাৰি বা মুখলগা বেমাৰঃ''' মুখ লগা এবিধ অতি মাৰাত্মক বেমাৰ। এই 'বেমাৰ হ'লে পলুবাহ কেতিয়াবা সম্পূৰ্ণৰূপে নষ্ট হয়। সাধাৰণতে গ্ৰীষ্মকালত উষ্ণতা আৰু আদ্ৰতাৰ তাৰতম্য ঘটিলে এই বেমাৰৰ দ্বাৰা আক্ৰান্ত হয়। এই বেমাৰ হ'লে পলুবোৰ দুৰ্বল আৰু মন্থৰ হয়, পলুবোৰ মৰাৰ পিছত ক'লা বৰণীয়া হয়, পলুৰ বিষ্ঠাৰ গাত পাতল চামনি লাগি থাকে তথা পলুৰ মলদ্বাৰ বাহিৰ ওলাই আহে। [[File:The Eri Silk Worm.jpg|thumb|পাত খাই থকা অৱস্থাত এৰী পলু]] [[File:Eri polu.jpg|thumb|কেচেৰু গছত পাত খাব পৰাকৈ এৰী পলু পোহাৰ পদ্ধতি। ]] '''প্ৰতিকাৰঃ-''' #একমাত্ৰ ৰোগমুক্ত কণীহে ব্যৱহাৰ কৰিব লাগে। #পলু পোহাৰ আগতে পলুগৃহ আৰু সঁজুলিসমূহ ২% ফমেলিন দ্ৰৱথেৰে পৰিশোধন কৰিব লাগে। #এৰী পলুবোৰ সংগ্ৰহ কৰি পুৰি পেলাব লাগে #পলু পোহাৰ সময়ত পলু গৃহ পৰিষ্কাৰ-পৰিচ্ছন্ন কৰি ৰাখা উচিত। #পলুক সময়মতে উপযুক্ত আৰু পৰিমিত খাদ্যহে যোগান ধৰিব লাগে। '''উজী মাখিঃ''' বছৰৰ প্ৰতিটো মাহতে উজী মাখিয়ে কম বেছি পৰিমাণে আক্ৰমণ কৰে যদিও ইয়াৰ আক্ৰমণ ডিচেম্বৰৰ মাৰ্চ মাহৰ ভিতৰত অত্যধিক হয়। এই মাখিয়ে সাধাৰণতে ৩য়-৫ম বৰ পলুৰ ওপৰত কণী পাৰে আৰু কণীবোৰ ফুটি এৰী পলুৰ কলাবোৰ খায় আৰু পৈণত হ'লে এৰী পলুৰ গাৰ পৰা ওলাই আহি মাটিত লেটা বান্ধে। '''প্ৰতিকাৰঃ-''' #পলু পোহা ঘৰৰ দুবাৰ খিৰিকীত নাইলনৰ আঁঠুৱা লগালে ৮০%-৯০% উজী মাখিৰ আক্ৰমণৰ পৰা বচাব পাৰি। #পলুৰ ওপৰত মাখিৰ কণী দেখিলেই বাঁহৰ পাতল কাঠিৰে এৰুৱাই নষ্ট কৰিব লাগে। #পলু গৃহ চাফ-চিকুণ ৰাখি ব্লিছিং পাউডাৰ ছটিয়ালে কিছু পৰিত্ৰাণ পোৱা যায়। #উজী মাখিৰ খোলাবোৰ সংগ্ৰহ কৰি পুৰি নষ্ট কৰি পেলাব লাগে ==এৰী পলুৰ খাদ্যবৃক্ষ‌ ৰোপণৰ উন্নত পদ্ধতি== [[File:এৰী পলুৰ লেটা ১.jpg|এৰী পলুৰ লেটা|thumb]] অনুকূল বাতাৱৰণ তথা পয্যাৰ্প্ত পৰিমাণে পোৱা খাদ্য বৃক্ষৰ কাৰণে এৰী পলু পালনত উত্তৰ-পূব্বাৰ্ঞ্চল সমগ্ৰ পৃথিবীৰ ভিতৰতে অগ্ৰণী। কিন্তু প্ৰণালীবদ্ধ খেতি নথকাৰ বাবে এই শিল্পই ব্যৱসায়িক ৰূপত গা কৰি উঠিব পৰা নাই। এই এৰাগছৰ খেতি ভাৰতবৰ্ষৰ অন্য ৰাজ্যত তেল উৎপাদনৰ বাবে প্ৰচুৰ ভাবে কৰা হয়। এই এৰাগছৰ খেতিৰ পৰা শতকৰা ২৫-৩০ ভাগ পাত সংগ্ৰহ কৰি লাভজনক ভাবে এৰী পলু পালন কৰা হয়। অসমৰ বিটিচিৰ [[ওদালগুৰি]], কাৰ্বিআংলঙৰ ডিফু আদি জনজাতি অধ্যুষিত অঞ্চলত এৰী শিল্প বহুল ৰূপত কৰা দেখা যায়। এৰী পলু এবিধ বহুভক্ষী ৰেচম প্ৰজাতি। প্ৰধান খাদ্য এৰা আৰু কেচেৰু গছৰ উপৰিত্ত ই শিমলু আলু, বৰপাত, বৰকেচেৰু, পায়াম, গোলঞ্চ, গমাৰী, কঢ়া আদি বহু গছৰ পাত ভক্ষণ কৰে। এৰা গছৰ পাত মুখ্যতে ভক্ষণ কৰা বাবে ই এৰী পলু নামেৰে বিখ্যাত। এই অসমীয়া নামকৰণৰ বাবে এৰী পলু অসমত উৎপতি হোৱা বুলি গণ্য কৰা হয়।<ref name=":)">{{cite book | title=হেংদাং | publisher=বীৰ লাচিত সেনা, অসম। | author=শৰ্মা ড° মৃদুল চন্দ্ৰ | authorlink=অসমৰ ৰেচম শিল্প: এক বিস্তাৰিত পৰ্যালোচনা | year=২০২১}}</ref> ===এৰা ৰোপণ পদ্ধতি=== [[File:Ricinus communis - Castor Bean Plant at Trivandrum 2014 (4).jpg|thumb|গুটি আৰু পাতসহ এৰাগছ]] '''মাটি নিৰ্বাচন :''' অম্ল অথবা ক্ষাৰযুক্ত যিকোনু ধৰণৰ মাটীত এৰা খেতি কৰিব পাৰি। কিন্তু জৈৱিক সাৰযুক্ত মাটীত এৰা কৰিবলৈ উত্তম। পানী জমা হোৱা মাটীত এৰা খেতি কৰিব নোৱাৰি। পানী জমা নহবলৈ নলা কাটি দিব লাগে। '''ৰোপণৰ সময় :''' বাৰিষাৰ আগত বা পাচত এৰা খেতি কৰিব পাৰি। চত- বহাগ অথবা আহিন- কাতি মাহ এৰা খেতিৰ বাবে উত্তম। '''এৰা খেতিৰ ব্যৱধান :''' এৰা খেতিৰ বাবে মাটী ডোখৰ ভালকৈ হাল বাই ১ মি x ১ মি ব্যৱধানত ২৫x২৫x২৫ ছে.মি. জোখত গাঁত খান্দি প্ৰতিতো গাঁতত ১ কি.গ্ৰাম পঁচা গোবৰ বা কেচুসাৰ মিহলাই দিব লাগে। '''এৰা বীজ সংগ্ৰহ আৰু পৰিশোধন :''' ফৰকাল বতৰত পুৰঠ নিৰোগী এৰা বীজ সংগ্ৰহ কৰিব লাগে। তাৰপিচত প্ৰতি কিঃগ্ৰাঃ গুটিত ২-৩ গ্ৰাম ভেঁকুৰনাশক দৰব মিহলাই প্ৰতিটো গাঁতত দুটাকৈ গুটি সিঁচিব লাগে। ডাঙৰ হলে এটা পুলি উভালি দিব লাগে। ৭-১০ দিনৰ পাচত বীজ অংকুৰিত হয়। নিয়মিয়াকৈ ঘাঁহ বন নিৰাই দিব লাগে। '''এৰা বীজ নিৰ্বাচন :''' পাউদাৰ বিহিন ৰঙা জাতৰ এৰা, এন.বি.আৰ-১ পলু পোহাৰ বাবে উত্তম। সম্প্ৰতি এন.বি.আৰ-২ আৰু এন.বি.আৰ-৩ নামৰ আৰু দুটা অধিক উৎপাদনক্ষম প্ৰজাতি অনুমোদন কৰা হৈছে। '''সাৰ প্ৰয়োগ :''' জৈৱিক সাৰ কম থকা মাটীত এৰা খেতি কৰিলে প্ৰতি জোপা এৰা গছত এন.পি.কে প্ৰয়োগ প্ৰথম কিস্তি বীজ অংকুৰণৰ এমাহ পাচত ইউৰীয়া ১৩ গ্ৰাম,ফচফেট ২৫ গ্ৰাম আৰু পটাচ ৩ গ্ৰাম প্ৰয়োগ কৰা হয়। তিনিমাহৰ পাচত ২য় কিস্তি সাৰ ইউৰীয়া ৭ গ্ৰাম প্ৰয়োগ কৰিব লাগে। '''পাত সংগ্ৰহ :''' এৰা খেতিৰ পৰা প্ৰতি একৰত (জেঠ-আহাৰ, শাওন-ভাদ,আহিন- কাতি,আঘোন- পুহ) চাৰিবাৰ পাত ছিঙি মুঠ ৪৮০০ কি.গ্ৰাম পাত উৎপাদন কৰিব পাৰি। ইয়াৰ পৰা ৪০০জনী চকৰী পুহিব পাৰি। '''কীট পতংগ নিয়ন্ত্ৰণ :''' এৰা গছক কীট পতঙ্গৰ ভড়াল আখ্যা দিয়া হয়। বিছা, চেমিলুপাৰ আদি উল্লেখযোগ্য। ভেকুঁৰ জাতীয় ৰোগ চাৰকচপৰা লিফ স্পট, অলটাৰনেৰীয়া লিফ ব্লাইট ৰোগ হোৱা পাত ছিঙি জলাই দিব লাগে। বেছি হলে ০.৩% কপাৰ অক্সিক্লৰাইদঅথবা ০.২৫% মেনকজেব ২-৩ বাৰ ছটিয়াই দিব লাগে। ফিউজেৰিয়াম উই্লট প্ৰতিৰোধৰ বাবে প্ৰতি কি.গ্ৰা. বীজত ২-৩ গ্ৰাম থাইৰাম অথবা ২ গ্ৰাম কাৰবনদেজিম মিহলাব লাগে। চেমিলুপাৰ অথবা বিছা জাতীয় কীট আক্ৰান্ত পাত ছিঙি জলাই দিব লাগে। পৰম্পৰাগত ভাৱে জৈৱিক গুণসম্পন্ন এৰীপালনত কীট নাশক দ্ৰব্য পৰাপক্ষত ব্যৱহাৰ নকৰাই ভাল। ===কেচেৰু‌ ৰোপণ‌পদ্ধতি=== {{Main|কেচেৰু গছ}} [[File:Heteropanax fragrans.jpg|thumb|কেচেৰু গছ]] কেচেৰু এৰা গছৰ পাছতে এৰী পলুৰ মুখ্য খাদ্য বৃক্ষ। বহুবৰ্ষী হোৱা কাৰণে ই অধিক জনপ্ৰিয় আৰু চৰকাৰী আচঁনিত ৰোপণৰ বাবে ব্যৱহৃত হয়। কেচেৰু গছ ৰোপণ পদ্ধতিত দুটা বিষয় জড়িত হয় আছে। প্ৰথমতে পুলি উৎপাদনৰ বাবে নাৰ্চাৰী কৰি তাৰ পাচত পুলি ৰোপণ কৰা হয়।<ref name=":)" /> '''কেচেৰু নাৰ্চাৰী :''' কেচেৰু নাৰ্চাৰীৰ বাবে পানী জমা নোহোৱা এঢলীয়া মাটি সৰ্বোত্তম। ফাগুন-চতমাহত ইয়াৰ নাৰ্চাৰী কৰা হয়। নাৰ্চাৰীৰ বীজতলি প্ৰস্তুতকৰণঃ কেচেৰু বৃক্ষৰ নাৰ্চাৰীৰ বীজতলি ২-৩ বাৰ হালবাই সমান কৰি লব লাগে। ৬ x ২ মিটাৰ জোখৰ বীজতলী তৈয়াৰ কৰি ১৫ ছে.মি ওখকৈ ৰাখিব লাগে। প্ৰতিখন বীজতলিত ৬ চি এফ টি গোবৰ প্ৰয়োগ কৰি 2 সপ্তাহ ৰাখিথব লাগে। খেৰৰ অথবা এগ্ৰ জালিৰ চালি তৈয়াৰ কৰিলে সুফল পাব পাৰি। বীজ অংকুৰণ ভালকৈ হয়। '''বীজ সংগ্ৰহ :''' চৰাই চিৰিকতিয়ে খাব নোৱাৰাকৈ কেচেৰু গছৰ গুটি জালেৰে ঢাকি দিব লাগে। ফাগুন- চত মাহত পূৰঠ গুটি সংগ্ৰহ কৰি এৰাতি পানীত জুবুৰিয়াই ৰাখিব লাগে। পিচদিনাখন গুটিবোৰ বস্তা এখনত ঘঁহি বাকলি গুচাই লব লাগে। মাত্ৰ পনীত ডুবযোৱা গুটি সিঁচিবৰ বাবে লব লাগে। নিয়মিয়াকৈ হাবি বননি নিৰাই দিব লাগে। ০.০৫ % ৰগৰ ০.১ % ইন্দফিল এম ৪৫ সহ ছটিয়াই কীট পতংগ, ৰোগ প্ৰতিৰোধ কৰিব পাৰি। '''কেচেৰু গছৰ ৰোপণ :''' পানী জমা নোহোৱা এঢলীয়া মাটি সৰ্বোত্তম। বাৰিষাৰ পাচত কেচেৰু ভাদ- আহিন মাহত ২মি ২মি অথবা ৩ মি ৩মি দূৰত্ব ব্যৱধান ৰাখি কেচেৰু খেতি কৰা হয়। ৩ মি x ৩মি দূৰত্ব ব্যৱধান ৰাখিলে অন্তঃবৰ্তীকালীন খেতি আদা, হালধি, কচু, জলকীয়া আদি কৰিবলৈ সুবিধা হয় আৰু অধিক উপাৰ্জন কৰিব পাৰি। '''কেচেৰু গছৰ উন্নতজাত :''' পূ্ৰ্বতে মিশ্ৰ জাতৰ কেচেৰু কৃষকে ৰোপণ কৰিছিল। বৰ্তমান HF ০০৫ আৰু HF ০০৮ দুটা উচ্চ উৎপাদনক্ষম মজলীয়া আৰু সৰু পাতৰ দুটা প্ৰজাতি চিনাক্ত কৰি কৃষকৰ বাবে আনুমোদন কৰা হৈছে। '''কেচেৰু গছত সাৰপ্ৰয়োগ:''' প্ৰথম বছৰত বাৰিষাৰ পাচত প্ৰতিজোপা গছৰ চাৰিওফালে ঘূৰণীয়াকৈ নলা কাটি আধা চি.এফ. টি. জোখত মাত্ৰ গোবৰ সাৰ প্ৰয়োগ কৰিব লাগে। ২য় বছৰৰ পৰা গোবৰ সাৰৰ উপৰিত্ত এন.পি.কে সাৰ বছৰিহেক্টৰত ১৫০:৭৫:২৫ কিলোগ্ৰাম হাৰত দুটা কিস্তিত প্ৰয়োগ কৰিব লাগে প্ৰতিটো কিস্তিত বাৰিষাৰ আগত আৰু পাচত প্ৰতি জোপা গছত ইউৰীয়া ৫০ গ্ৰাম ফচফৰাচ ৯০ গ্ৰাম পটাচ ১০ গ্ৰাম লাগে। '''কেচেৰু গছৰ কলমপদ্ধতি:''' পাঁচবছৰ বয়স হোৱাৰ পাচত গা-গছ জোপা শকত হলে ১.৭৫ মিটাৰ অথবা ৬ ফুটমান উচ্চতাত কলম দিব লাগে। প্ৰয়োজন অনুসৰি পাঁচবছৰ অন্তৰে অন্তৰে এখাপ ওখ এখাপ তলত কলম দিব লাগে। '''পাতৰ‌ উৎপাদন:''' প্ৰতি একৰত ২x২ মিটাৰ ব্যৱধানত কেচেৰু ৰোপণ কৰিলে বছৰি বহাগ-জেঠ, ভাদ-আহিন আৰু কাতি- আঘোন এই তিনিটা সময়ত ১০,০০০ কিঃগ্ৰাম পাত উৎপাদন কৰি ১০০০জনী চকৰীৰ কনী পুহিব পাৰি। ==লগতে চাওক== * [[অসমৰ ৰেচম শিল্প]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} {{Silk}} [[শ্ৰেণী:ৰেচম শিল্প]] c0qyxk3eqlrnya6ipifgr2i8wiag7rg 3 62444 601722 600231 2026-04-21T02:42:21Z -chanakyakdas 23408 Automated awarding 601722 wikitext text/x-wiki {{tmbox | type = notice | image = [[চিত্ৰ:Assamese Jaapi.png|135px|left]] | imageright = [[চিত্ৰ:Wikipedia-logo-v2-as.svg|135px]] | style = border: 1px blue solid; | textstyle = | text = {{Center|<big>{{#if: {{{1}}} |'''নমস্কাৰ, {{#if: | {{{1}}} | {{BASEPAGENAME}} }}<br/>}}}} {{Center|'''[[অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া]]লৈ আপোনাক [[ৱিকিপিডিয়া:আদৰণি|আদৰণি জনাইছোঁ]]! '''</big><br/><br/> আপোনাৰ আগ্ৰহৰ বাবে ধন্যবাদ। আশা কৰোঁ আপুনি সদায় আমাৰ লগত জড়িত হৈ থাকিব। নৱাগতসকলৰ বাবে তলত দিয়া পৃষ্ঠাকেইখন অতি উপযোগী, অনুগ্ৰহ কৰি পৃষ্ঠাকেইখন এবাৰ চকু ফুৰাই চাই যেন। }}<br/> {{Center| '''ৱিকিপিডিয়াত সম্পাদনাৰ সহায়'''<br/> <big> [[ৱিকিপিডিয়া:পৰিচয়|ৱিকিপিডিয়াৰ বিষয়ে অলপ]]</big><br/> <big> [[সহায়:সৰল সম্পাদনা|সম্পাদনাৰ থূলমূল আভাস]]</big><br/> <big> [[ৱিকিপিডিয়া:সহায়িকা|ৱিকিপিডিয়া সম্পাদনাৰ বিষয়ে প্ৰয়োজনীয় আভাস]]</big><br/> <big> [[সহায়:নতুন প্ৰবন্ধ আৰম্ভ কৰক|প্ৰবন্ধ এটা কেনেকৈ আৰম্ভ কৰিব?]]</big><br/> <big> [[ৱিকিপিডিয়া:সততে উদিত প্ৰশ্নসমূহ|সততে উদিত প্ৰশ্নসমূহ]] </big><br/> <br> '''ৱিকিপিডিয়াৰ সম্পাদনাৰ নিয়ম-নীতি'''<br/> <big> [[ৱিকিপিডিয়া:পাঁচটা স্তম্ভ|ৱিকিপিডিয়াৰ পঞ্চশীল নীতি]]</big><br/> <big> [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া কি নহয়|ৱিকিপিডিয়া কি নহয়]]</big><br/> }} <br/> '''ইয়াৰ উপৰি ফে'চবুকত [https://www.facebook.com/groups/assamwikigroup/ {{Like|''Assamese Wikipedia Community''}}] বুলি আমাৰ এটা আলোচনা গোট আৰু [https://www.facebook.com/aswikipedia/ {{Like|''অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া- Assamese Wikipedia''}}] নামৰ এটা পৃষ্ঠা আছে। ৱিকিপিডিয়ানসকলক লগ পাবলৈ আৰু ৱিকিপিডিয়াৰ বিষয়ে জানিবলৈ আপুনিও সেইবোৰৰ সদস্য হৈ ল'ব পাৰে। ''' আশা কৰোঁ ৱিকিপিডিয়াত সম্পাদনা কৰি আৰু এজন [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়ান|ৱিকিপিডিয়ান]] হোৱাটো উপভোগ কৰিব। <center>{{Wikipedia in Social Media}}</center> | small = / yes | smallimage = none / [[Image:Some image.svg|30px]] | smallimageright = none / [[Image:Some image.svg|30px]] | smalltext = আদৰণি }} <!-- This welcome message is delivered by [[User:WikitanvirBot]] on behalf of the community. See [[Special:PermaLink/178496]] for details. --> == Token of appreciation: Festive Season 2020 edit-a-thon == <div style=" border-left:12px red ridge; padding-left:18px; box-shadow: 10px 10px; box-radius:40px; >[[File:Rangoli on Diwali 2020 at Moga, Punjab, India.jpg|right|110px]] Hello, we would like to thank you for participating in [[:m: Festive Season 2020 edit-a-thon|Festive Season 2020 edit-a-thon]]. Your contribution made the edit-a-thon fruitful and successful. Now, we are taking the next step and we are planning to send a token of appreciation to them who contributed to this event. Please fill the given Google form for providing your personal information as soon as possible. After getting the addresses we can proceed further. Please find the form [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScBp37KHGhzcSTVJnNU7PSP_osgy5ydN2-nhUplrZ6aD7crZg/viewform here]. Thank you [[সদস্য:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[সদস্য বাৰ্তা:MediaWiki message delivery|talk]]) 09:52, 14 December 2020 (ইউ.টি.চি.) </div> <!-- Message sent by User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_(CIS-A2K)/list/Festive_Season_2020_Participants&oldid=20811654 --> == Reminder: Wikipedia 20th celebration "the way I & my family feels" == <div style="border:4px red ridge; background:#fcf8de; padding:8px; > '''Greetings,''' A very Happy New Year 2021. As you know this year we are going to celebrate Wikipedia's 20th birthday on 15th January 2021, to start the celebration, I like to invite you to participate in the event titled '''"[https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikipedia_20th_celebration_the_way_I_%26_my_family_feels Wikipedia 20th celebration the way I & my family feels]"''' The event will be conducted from 1st January 2021 till 15th January and another one from 15th January to 14th February 2021 in two segments, details on the event page. Please have a look at the event page: ''''"[https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikipedia_20th_celebration_the_way_I_%26_my_family_feels Wikipedia 20th celebration the way I & my family feels]"''' Let's all be creative and celebrate Wikipedia20 birthday, '''"the way I and my family feels"'''. If you are interested to contribute please participate. Do feel free to share the news and ask others to participate. [[সদস্য:Marajozkee|Marajozkee]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Marajozkee|talk]]) 15:32, 1 January 2021 (ইউ.টি.চি.) </div> == ২০২১ চনৰ ৱিকিমিডিয়া ফাউণ্ডেচন নিৰ্বাচনৰ বাবে মনোনয়ন আহ্বান == প্ৰিয় {{safesubst<noinclude/>:BASEPAGENAME}}, [[:m:Wikimedia_Foundation_elections/2021/as|২০২১ চনৰবোৰ্ড অফ ট্ৰাষ্টীজৰ নিৰ্বাচন]] ৪ আগষ্টৰপৰা ১৭ আগষ্টলৈ অনুষ্ঠিত হ'ব। খালি হোৱা আসনসমূহ পূৰণ কৰিবলৈ ৱিকি-সম্প্ৰদায়ৰপৰা প্ৰাৰ্থীৰ প্ৰয়োজন। [[:m:Wikimedia_Foundation_Board_of_Trustees|ৱিকিমিডিয়া ফাউণ্ডেচন ব'ৰ্ড অৱ ট্ৰাষ্টী]]য়ে ৱিকিমিডিয়া ফাউণ্ডেচনৰ কাৰ্যকলাপৰ তত্ত্বাৱধান কৰে। ভোটৰ মাধ্যমেৰে ৱিকি-সম্প্ৰদায়ৰপৰা নিৰ্বাচিত ট্ৰাষ্টী আৰু নিযুক্ত ট্ৰাষ্টীসকলক লৈ ট্ৰাষ্টী বোৰ্ড গঠন কৰা হয়। ট্ৰাষ্টীসকলৰ কাৰ্যকাল তিনি বছৰ। বিভিন্ন ৱিকি-সম্প্ৰদায়ে কমিউনিটি ট্ৰাষ্টীসকলক ভোট দিয়াৰ সুযোগ লাভ কৰিব। ইতিমধ্যে ৯ জুন ২০২১ তাৰিখৰপৰা প্ৰাৰ্থীসকলৰ মনোনয়ন-পত্ৰ গ্ৰহণ কৰা হৈছে আৰু ই ২৯ জুন ২০২১ তাৰিখে সমাপ্ত হ’ব। প্ৰাৰ্থীসকলৰ যোগ্যতা সম্পৰ্কে জানিবলৈ [[:m:Wikimedia Foundation elections/2021/Candidate Requirements/as|এই পৃষ্ঠাটো]] চাওক। সকলো প্ৰকল্প আৰু ৱিকি-সম্প্ৰদায়ৰ যোগ্য প্ৰাৰ্থীসকলক স্বাগতম জনোৱা হৈছে। যদি আপুনি এজন ভাল ট্ৰাষ্টী হ'ব পৰা কাৰোবাক জানে, তেওঁলোকক নিৰ্বাচনত অৱতীৰ্ণ হ'বলৈ উৎসাহিত কৰক। মনোনয়ন দাখিল কৰাৰ লিংক [[:m:Wikimedia Foundation elections/2021/Apply to be a Candidate|'''ইয়াতে''']] পাব। [[:m:Wikimedia Foundation elections committee|নিৰ্বাচন কমিটিৰ হৈ,]] <br>[[user:Babulbaishya|বাবুল বৈশ্য]] 16:08, 12 June 2021 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Babulbaishya@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Babulbaishya/list_1&oldid=21582060 --> == এই মাহৰ ৱিকিপিডিয়ান: আগষ্ট ২০২১ == {{এই মাহৰ ৱিকিপিডিয়ান}} -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 19:14, 31 July 2021 (ইউ.টি.চি.) == শ্ৰীময়ী অসমী পদক == {| style="border: 1px solid {{{border|gray}}}; background-color: {{{color|#fdffe7}}}; " |rowspan="2" style="vertical-align:middle; " | [[File:Assam Barnstar - Jaapi.png|100px]] |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em; color: {{{textcolor|black}}}" | '''শ্ৰীময়ী অসমী পদক''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray; color: {{{textcolor|black}}}" | অসম সম্পৰ্কীয় ভালেমান ৱিকিসুলভ প্ৰবন্ধৰে অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াক চহকী কৰাৰ বাবে আপোনালৈ কৃতজ্ঞতাস্বৰূপে এই পদক আগবঢ়ালোঁ। আগলৈও এনেদৰেই বৰঙনি আগবঢ়াই যাব বুলি আশা ৰাখিলোঁ। ধন্যবাদেৰে। — [[সদস্য:-chanakyakdas|চাণক্য]] ([[সদস্য বাৰ্তা:-chanakyakdas|বাৰ্তা]]) 06:11, 1 March 2022 (ইউ.টি.চি.) |} :ৱাহ, অশেষ ধন্যবাদ। [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 11:54, 1 March 2022 (ইউ.টি.চি.) == লোকসংস্কৃতি পদক == {| style="border: 1px solid blue; background-color: white; " |rowspan="2" valign="middle" |[[File:Assamese Jaapi.png|100px]] |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em; " | '''লোকসংস্কৃতি পদক''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray; " | হে অগ্ৰজ, শেহতীয়াকৈ আপুনি [[ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা দক্ষিণ এছিয়া এডিটাথন ২০২২|নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২২]]ৰ অধীনত অসমৰ লোকসংস্কৃতি বিষয়ক ভালেসংখ্যক অসাধাৰণ আৰু গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰবন্ধ সংযোগেৰে অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ সৌষ্ঠৱ বৃদ্ধি কৰিছে। ৱিকিপিডিয়া সমাজৰ তৰফৰপৰা কৃতজ্ঞতাস্বৰূপে আপোনালৈ এই সামান্য পদকটি আগবঢ়ালোঁ‌। অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া সমাজৰ হৈ- ---[[User:Chiring chandan|<font color="#883000"><font face="Cursive">'''Chandan Chiring Phukon'''</font></font>]]&nbsp; <small>^{[[User Talk:Chiring chandan|Chat]]}</small> 17:14, 27 March 2022 (ইউ.টি.চি.) |} :কি ক’ম ভাবিয়েই পোৱা নাই। ৱিকিত ভয়ে ভয়েহে লিখি আছোঁ। আপোনালোকৰ সাহসত। সকলোৰে সহযোগিতাই মোক এইখিনি কৰিবলৈ প্ৰেৰণা দিছে। এই পদকটিৰো আপোনালোক সকলোৱে সমানে অংশীদাৰ। মোৰফালৰপৰা ধন্যবাদ জনালোঁ। [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 17:49, 28 March 2022 (ইউ.টি.চি.) == পদক == {| style="border: 2px solid brown; background-color: #e6d2f5; " |rowspan="2" valign="left; padding: 5px; " | [[File:Silver Barnstar.svg|120px|frameless|left]] <big>'''দ্বিতীয় স্থান'''</big> '''অভিনন্দন! '''<br /> প্ৰিয় অগ্ৰজ, যোৱা ফেব্ৰুৱাৰী আৰু মাৰ্চ মাহত অনুষ্ঠিত হৈ যোৱা [[ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা দক্ষিণ এছিয়া এডিটাথন ২০২২|নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা দক্ষিণ এছিয়া এডিটাথন ২০২২]] প্ৰবন্ধ লিখন প্ৰতিযোগিতাত অসমীয়া ভাষাৰ দ্বিতীয় স্থান অধিকাৰ কৰাৰ বাবে অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সমাজৰ তৰফৰপৰা আপোনালৈ এই পদকটি যাচিলোঁ। — ---[[User:Chiring chandan|<font color="#883000"><font face="Cursive">'''Chandan Chiring Phukon'''</font></font>]]&nbsp; <small>^{[[User Talk:Chiring chandan|Chat]]}</small> 08:08, 30 April 2022 (ইউ.টি.চি.) |} :ধন্যবাদ [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 11:42, 30 April 2022 (ইউ.টি.চি.) == Feminism and Folklore 2022 - Local prize winners == <div style="border:8px brown ridge; padding:6px; > [[File:Feminism and Folklore 2022 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''{{int:please-translate}}'' Congratulations for winning a local prize in '''[[:m:Feminism and Folklore 2022/Project Page|Feminism and Folklore 2022]]''' writing competition. Thank you for your contribution and documenting your local folk culture on Wikipedia. Please fill in your preferences before 15th of June 2022 to receive your prize. Requesting you to fill [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScK5HgvVaLph_r_afctwShUuYVtXNwaN24HUSEYnzUUho8d-Q/viewform?usp=sf_link this form] before the deadline to avoid disappointments. Feel free to [[:m:Feminism and Folklore 2022/Contact Us|contact us]] if you need any assistance or further queries. Best wishes, [[:m:Feminism and Folklore 2022|FNF 2022 International Team]] ::::Stay connected [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> [[সদস্য:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[সদস্য বাৰ্তা:MediaWiki message delivery|বাৰ্তা]]) 07:50, 22 May 2022 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf&oldid=23312270 --> == June Month Celebration 2022 edit-a-thon == Dear User, CIS-A2K is announcing June month mini edit-a-thon which is going to take place on 25 & 26 June 2022 (on this weekend). The motive of conducting this edit-a-thon is to celebrate June Month which is also known as pride month. This time we will celebrate the month, which is full of notable days, by creating & developing articles on local Wikimedia projects, such as proofreading the content on Wikisource if there are any, items that need to be created on Wikidata [edit Labels & Descriptions], some June month related content must be uploaded on Wikimedia Commons and so on. It will be a two-days long edit-a-thon to increase content about the month of June or related to its days, directly or indirectly. Anyone can participate in this event and the link you can find [[:m: June Month Celebration 2022 edit-a-thon|here]]. Thank you [[User:Nitesh (CIS-A2K)|Nitesh (CIS-A2K)]] ([[User talk:Nitesh (CIS-A2K)|talk]]) 12:46, 21 June 2022 (UTC) <small>On behalf of [[User:Nitesh (CIS-A2K)]]</small> <!-- Message sent by User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_(CIS-A2K)/list/Festive_Season_2020_Participants&oldid=20811654 --> == এই মাহৰ ৱিকিপিডিয়ান: জুলাই, ২০২২ == {{এই মাহৰ ৱিকিপিডিয়ান}} [[সদস্য:ঈশান জ্যোতি বৰা|ঈশান জ্যোতি বৰা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:ঈশান জ্যোতি বৰা|বাৰ্তা]]) 08:01, 1 August 2022 (ইউ.টি.চি.) == শ্ৰেষ্ঠ নৱাগত প্ৰবন্ধকাৰ পদক (২০২২)== {| style="border: 1px solid blue; background-color: #B0DFE5; " |rowspan="2" valign="middle" |[[File:New editor delivery Hires.png|100px]] |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em; " | '''শ্ৰেষ্ঠ নৱাগত প্ৰবন্ধকাৰ পদক''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray; " | ২০২২ বৰ্ষত অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত এজন নৱাগত লেখকৰূপে আগবঢ়োৱা অমূল্য অৱদানৰ বাবে আপোনালৈ কৃতজ্ঞতাস্বৰূপে এই পদক আগবঢ়ালোঁ। আশা কৰোঁ, একেই উৎসাহেৰে আগলৈয়ো অসমীয়া ৱিকিপিডিয়ালৈ বৰঙনি আগবঢ়াই থাকিব। ধন্যবাদেৰে। — [[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 05:25, 1 January 2023 (ইউ.টি.চি.) |} == ৱিকি শতক পদক == {| style="border: 1px solid gray; background-color: #fdffe7; " |rowspan="2" valign="middle" | {{#ifeq:{{{2}}}|alt|[[File:Wiki expansion 100+ barnstar.png|100px]]|[[File:Wiki expansion 100+ barnstar.png|100px]]}} |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em; " | ''' ৱিকি শতক পদক''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray; " | '''"মই বিচাৰিছোঁ অস্থিৰ খোজত বলিষ্ঠ বিদ্যুৎ গতি, চেতনাবিহীন নিথৰ স্তব্ধ যুগক দিবলে জ্যোতি।" '''-ড° ভূপেন হাজৰিকা। <br /> সু-হৃদ, এক শতক মূল্যৱান প্ৰবন্ধৰে অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াক শক্তিশালী কৰি তোলাৰ বাবে ধন্যবাদ আৰু কৃতজ্ঞতাসহকাৰে আপোনালৈ এই পদকটো আগবঢ়োৱা হ’ল। এই গতি সদায়েই অব্যাহত থাকক...!-[[User:Chiring chandan|<font color="#883000"><font face="Cursive">'''Chandan Chiring Phukon'''</font></font>]]&nbsp; <small>^{[[User Talk:Chiring chandan|Chat]]}</small> 02:54, 2 January 2023 (ইউ.টি.চি.) |} == এডিটাথনৰ তেজীঘোঁ‌ৰা == {| style="border: 1px solid gray; background-color: #fdffe7; " |rowspan="2" valign="middle" | {{#ifeq:{{{2}}}|alt|[[File:BlackHeraldicHorse.svg|100px]]|[[File:BlackHeraldicHorse.svg|100px]]}} |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em; " | '''এডিটাথনৰ তেজীঘোঁৰা''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray; " | হে ৱিকিসতীৰ্থ,<br/>চলিত নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথনত তড়িৎ গতিত সৃষ্টি কৰা অমূল্য প্ৰবন্ধসমূহৰ বাবে কৃতজ্ঞতাস্বৰূপে এই সামান্য সন্মান আগবঢ়ালোঁ। ধন্যবাদেৰে <br/>-[[User:Chiring chandan|<font color="#883000"><font face="Cursive">'''Chandan Chiring Phukon'''</font></font>]]&nbsp; <small>^{[[User Talk:Chiring chandan|Chat]]}</small> 06:39, 26 February 2023 (ইউ.টি.চি.) |} :ধন্যবাদেৰে গ্ৰহণ কৰিলোঁ। হা হা হা [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 12:18, 26 February 2023 (ইউ.টি.চি.) == এই মাহৰ ৱিকিপিডিয়ান: মাৰ্চ, ২০২৩ == {{এই মাহৰ ৱিকিপিডিয়ান}} -[[সদস্য:Joli Rumi|Joli Rumi]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Joli Rumi|বাৰ্তা]]) 02:45, 30 March 2023 (ইউ.টি.চি.) :ধন্যবাদ জলি, কিন্তু মই নিজকে এই পদকৰ যোগ্য যেন নাভাবোঁ। মোতকৈ বহু বেছি অৱদান আগবঢ়াই থকা ৱিকিসদস্যসকললৈ শ্ৰদ্ধা যাচিলোঁ। [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 18:11, 30 March 2023 (ইউ.টি.চি.) == লোকগাথা পদক == {| style="border: 2px solid #660000; background-color: white; " |rowspan="2" style="vertical-align:middle; " | [[File:WDG - WikiLovesFolklore Barnstar.gif|100px]] |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em; " | '''লোকগাথা পদক''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray; " | শ্ৰদ্ধাৰ ৱিকিসতীৰ্থ, অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত আয়োজন কৰা [[ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৩|নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৩]] শীৰ্ষক সম্পাদনা মেলাত অংশগ্ৰহণ কৰি এতিয়ালৈকে আপুনি লোকগাথা সম্পৰ্কীয় অৰ্ধ-শতাধিক প্ৰবন্ধ সৃষ্টিৰে অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ ভঁৰাল টনকিয়াল কৰিছে। আপোনাৰ এই অৱদানে প্ৰতিযোগিতাখনিক এক দুৰন্ত গতি প্ৰদান কৰিছে। আপোনাৰ এই বহুমূলীয়া অৱদানৰ ৱিকিমিডিয়া সমাজ আপোনাৰ ওচৰত চিৰকৃতজ্ঞ। আপোনাক এই এই পদক আগবঢ়াবলৈ পাই আমি গৌৰৱ অনুভৱ কৰিছোঁ। অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া পৰিয়ালৰ হৈ -[[User:Chiring chandan|<font color="#883000"><font face="Cursive">'''Chandan Chiring Phukon'''</font></font>]]&nbsp; <small>^{[[User Talk:Chiring chandan|Chat]]}</small> 06:25, 9 April 2023 (ইউ.টি.চি.) |} :শ্ৰদ্ধাৰে, ধন্যবাদ। [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 14:04, 9 April 2023 (ইউ.টি.চি.) == তৃতীয় স্থান == {| style="border: 2px solid brown; background-color: #e6d2f5; " |rowspan="2" valign="left; padding: 5px; " | [[File:Original Barnstar Hires 2.svg|120px|frameless|left]] <big>'''তৃতীয় স্থান'''</big> '''অভিনন্দন! '''<br /> প্ৰিয় অগ্ৰজ, যোৱা ফেব্ৰুৱাৰী আৰু মাৰ্চ মাহত অনুষ্ঠিত হৈ যোৱা [[ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৩|নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৩]] প্ৰবন্ধ লিখন প্ৰতিযোগিতাত অসমীয়া ভাষাৰ তৃতীয় স্থান অধিকাৰ কৰাৰ বাবে অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সমাজৰ তৰফৰপৰা আপোনালৈ এই পদকটি যাচিলোঁ। —-[[User:Chiring chandan|<font color="#883000"><font face="Cursive">'''Chandan Chiring Phukon'''</font></font>]]&nbsp; <small>^{[[User Talk:Chiring chandan|Chat]]}</small> 07:32, 16 April 2023 (ইউ.টি.চি.) |} == নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৩ (তথ্যৰ হেতু আৱেদন) == <div style="background-color:#FAC1D4; padding:10px"> <span style="font-size:200%; ">'''নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৩'''</span> <br/>'''ফেব্ৰুৱাৰী ১ - এপ্ৰিল ১৫, ২০২৩''' <span style="font-size:120%; float:right; ">[[metawiki:Feminism and Folklore 2023|<span style="font-size:10px; color:red">''view details! ''</span>]]</span> </div> <div style="background-color:#FFE7EF; padding:10px; font-size:1.1em; ">[[File:Fnf as 2023 logo.svg|right|frameless]]নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৩ প্ৰতিযোগিতাত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ বাবে ধন্যবাদ। অনুগ্ৰহ কৰি এই <span class="plainlinks">[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeZ3cCLrnI9sjx9ZjQ2-blsMKfSMh0bAiECFfr3P2E4-Xu05g/viewform?usp=sf_link '''প্ৰ-পত্ৰখন''']</span> পূৰণ কৰক আৰু পুৰস্কাৰ তথা প্ৰমাণ-পত্ৰ প্ৰদানকে ধৰি পৰৱৰ্তী পদক্ষেপসমূহ সম্পূৰ্ণ কৰাত আমাক সহায় কৰক। ''সেৱাৰে,'' -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 02:48, 17 April 2023 (ইউ.টি.চি.) </div> :ধন্যবাদ নয়ন। প্ৰ-পত্ৰ পূৰণ কৰিলোঁ। [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 14:38, 17 April 2023 (ইউ.টি.চি.) == Feminism and Folklore 2023 - Local prize winners == [[File:Feminism and Folklore 2023 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''{{int:please-translate}}'' Congratulations on your remarkable achievement of winning a local prize in the '''Feminism and Folklore 2023''' writing competition! We greatly appreciate your valuable contribution and the effort you put into documenting your local Folk culture and Women on Wikipedia. To ensure you receive your prize, please take a moment to complete the preferences form before the 1st of July 2023. You can access the form [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdWlxDwI6UgtPXPfjQTbVjgnAYUMSYqShA5kEe4P4N5zwxaEw/viewform?usp=sf_link by clicking here]. We kindly request you to submit the form before the deadline to avoid any potential disappointments. If you have any questions or require further assistance, please do not hesitate to contact us via talkpage or Email. We are more than happy to help. Best wishes, [[:m:Feminism and Folklore 2023|FNF 2023 International Team]] ::::Stay connected [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] [[সদস্য:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[সদস্য বাৰ্তা:MediaWiki message delivery|বাৰ্তা]]) 10:47, 10 June 2023 (ইউ.টি.চি.) </div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf2023&oldid=25134473 --> == Feminism and Folklore 2023 - A Heartfelt Appreciation for Your Impactful Contribution! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Feminism and Folklore 2023 logo.svg|center|500px]] {{int:please-translate}} Dear Wikimedian, We extend our sincerest gratitude to you for making an extraordinary impact in the '''[[m:Feminism and Folklore 2023|Feminism and Folklore 2023]]''' writing competition. Your remarkable dedication and efforts have been instrumental in bridging cultural and gender gaps on Wikipedia. We are truly grateful for the time and energy you've invested in this endeavor. As a token of our deep appreciation, we'd love to send you a special postcard. It serves as a small gesture to convey our immense thanks for your involvement in the competition. To ensure you receive this token of appreciation, kindly fill out [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeXZaej264LOTM0WQBq9QiGGAC1SWg_pbPByD7gp3sC4j7VKQ/viewform this form] by August 15th, 2023. Looking ahead, we are thrilled to announce that we'll be hosting Feminism and Folklore in 2024. We eagerly await your presence in the upcoming year as we continue our journey to empower and foster inclusivity. Once again, thank you for being an essential part of our mission to promote feminism and preserve folklore on Wikipedia. With warm regards, '''Feminism and Folklore International Team'''. --[[সদস্য:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[সদস্য বাৰ্তা:MediaWiki message delivery|বাৰ্তা]]) 18:37, 25 July 2023 (ইউ.টি.চি.) </div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf2023p&oldid=25345565 --> == সব্যসাচী ৱিকিমিডিয়ান পদক == {| style="border: 1px solid {{{border|gray}}}; background-color: {{{color|#fdffe7}}}; " |rowspan="2" style="vertical-align:middle; " | {{#ifeq:{{{2}}}|alt|[[File:Team Barnstar Hires.png|100px]]|[[File:Team Barnstar Hires.png|100px]]}} |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em; " | '''সব্যসাচী ৱিকিমিডিয়ান পদক''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray; " |প্ৰিয় সতীৰ্থ, যোৱামাহটোত আপুনি অসমীয়া ৱিকিৰ চাৰিওটা প্ৰকল্প (ৱিকিপিডিয়া, ৱিকিউৎস, ৱিকিউদ্ধৃতি, ৱিকিকমন্স) তে উল্লেখযোগ্য অৱদান আগবঢ়াই অসমীয়া ৱিকিমিডিয়াক সমৃদ্ধ কৰাৰ বাবে কৃতজ্ঞতাস্বৰূপে আপোনালৈ এই পদক আগবঢ়ালোঁ। ৱিকিত আপোনাৰ এই যাত্ৰা চিৰ-যুগমীয়া হওক। -[[সদস্য:Joli Rumi|Joli Rumi]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Joli Rumi|বাৰ্তা]]) 20:38, 28 July 2023 (ইউ.টি.চি.) |} == স্বাধীনতা সংগ্ৰামী এডিটাথন পদক == {| style="border: 1px solid lightgrey; background:white; border-radius: 2em 1em 4em / 0.5em 3em; box-shadow: 0 1px 3px rgba(0, 0, 0, 0.35), inset 1px -6px 1px rgba(0,0,0,0.35), inset 0px 0px 30px 1px orange; padding:1em; margin: 5px 2px 5px 5px; " |- | [[File:BoNM - India Hires.png|left|70px|ৱিকিডাটা পদক]] || হে ৱিকিসতীৰ্থ, অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত চলি থকা [[ৱিকিপিডিয়া:স্বাধীনতা সংগ্ৰামীৰ জীৱন-ভিত্তিক পষেকীয়া এডিটাথন|স্বাধীনতা সংগ্ৰামীৰ জীৱন-ভিত্তিক পষেকীয়া এডিটাথনলৈ]] আগবঢ়োৱা অনৱদ্য বৰঙনিৰ বাবে অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সমাজৰ হৈ আপোনালৈ এই সামান্য পদকটি আগবঢ়ালোঁ। ধন্যবাদেৰে। -'''অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সমাজ |} == শ্বজিবু নোংমা পানবা == নমস্কাৰ! লেখাটোৰ শিৰোনাম [[শ্বজিবু নোংমা পানবা]] ৰপৰা [[শাজিবু নোংমা পানবা]] (মণিপুৰী ভাষা অনুসৰি শুদ্ধ উচ্চাৰণ) লৈ সলনি কৰিব পাৰিবনে? [[সদস্য:Haoreima|ৱাসিম (وسيم)]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Haoreima|বাৰ্তা]]) 17:56, 29 September 2023 (ইউ.টি.চি.) :যদি শুদ্ধ উচ্চাৰণ সেইটো হয়, তেন্তে এডমিনসকলৰ সৈতে আলোচনা কৰি, কৰা হ’ব অথবা পৃষ্ঠাত শুদ্ধ উচ্চাৰণ বুলি সংলগ্ন কৰা হ’ব। আশাকৰোঁ সহযোগ কৰিব। ধন্যবাদ। [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 18:15, 29 September 2023 (ইউ.টি.চি.) নমস্কাৰ। অনুগ্ৰহ কৰি সকলোৰে সুবিধাৰ্থে আপুনি এই বিষয়ে আলোচনা পৃষ্ঠাত এটা বাৰ্তা দিয়ক। [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 18:34, 29 September 2023 (ইউ.টি.চি.) ==শ্ৰেষ্ঠ অৱদানকাৰী বঁটা, মহাত্মা গান্ধী এডিটাথন, ২০২৩ == [[File:Mahatma Gandhi 01.svg|left|90px]] {| style="border: 1px solid lightgrey; background:white; border-radius: 2em 1em 4em / 0.5em 3em; box-shadow: 0 1px 3px rgba(0, 0, 0, 0.35), inset 1px -6px 1px rgba(0,0,0,0.35), inset 0px 0px 30px 1px blue; padding:1em; margin: 5px 2px 5px 5px; " | [[File:Barnstar-stone2-noback.png|left|70px|The Epic Barnstar]] || হে ৱিকিসতীৰ্থ, অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত সদ্য সমাপ্ত [[:m:Assamese Wikimedia Community/Events/Mahatma Gandhi 2023 edit-a-thon|মহাত্মা গান্ধী এডিটাথন,২০২৩]]ৰ প্ৰতি আপুনি দেখুওৱা আন্তৰিক উৎসাহ আৰু নিঃস্বাৰ্থ অৱদানৰ বাবে অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সমাজৰ হৈ আপোনালৈ এই সামান্য পদকটি আগবঢ়ালোঁ। আপোনাৰ ৱিকি-যাত্ৰা ক্ৰমাৎ অধিক শক্তিশালী হওক। শুভকামনাৰে -'''অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সমাজ''' |} [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 03:55, 12 October 2023 (ইউ.টি.চি.) :অশেষ ধন্যবাদ। [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 13:55, 12 October 2023 (ইউ.টি.চি.) == এছিয়ান মাহৰ ৰচনাকাৰ == {| style="border: 1px solid gray; background-color: #fdffe7; " |rowspan="2" valign="middle" | {{#ifeq:{{{2}}}|alt|[[File:Wikipedia Asian Month Barnstar Golden.png|100px]]|[[File:Wikipedia Asian Month Barnstar Golden.png|100px]]}} |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em; " | '''এছিয়ান মাহৰ ৰচনাকাৰ পদক''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray; " | হে ৱিকিসতীৰ্থ, বৰ্তমান ৱিকিপিডিয়াত চলি থকা [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৩|এছিয়ান মাহ ২০২৩]] এডিটাথনত ভালেমান গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰবন্ধ সৃষ্টি কৰি বৰঙনি আগবঢ়োৱাৰ বাবে কৃতজ্ঞতাস্বৰূপে আপোনালৈ এই সামান্য সন্মান আগবঢ়ালোঁ। ধন্যবাদেৰে, -'''অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সমাজ''' |} ==কৰ্মশালাৰ হিৰণ্ময়ী পদক== {| style="border: 1px solid lightgrey; background:white; border-radius: 2em 1em 4em / 0.5em 3em; box-shadow: 0 1px 3px rgba(0, 0, 0, 0.35), inset 1px -6px 1px rgba(0,0,0,0.35), inset 0px 0px 30px 1px orange; padding:1em; margin: 5px 2px 5px 5px; " |- | [[File:WikiGlory1.png|left|70px|কৰ্মশালাৰ হিৰণ্ময়ী পদক]] || হে ৱিকিসতীৰ্থ, ২০২৩ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত মাজুলীত অনুষ্ঠিত [[ৱিকিপিডিয়া:সন্মিলন/মাজুলী ২০২৩|অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সমাজৰ প্ৰীতিমেল আৰু কৰ্মশালাৰ]] সফল ৰূপায়ণত আপুনি যি সক্ৰিয় সহায়-সহযোগিতা আগবঢ়ালে তাৰ বাবে অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সমাজ আপোনাৰ ওচৰত চিৰঋণী। ইয়াৰেই কৃতজ্ঞতা হিচাপে অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সমাজৰ হৈ আপোনালৈ এই সামান্য পদকটি আগবঢ়ালোঁ। ধন্যবাদেৰে। -'''অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সমাজ |} == এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান, নৱেম্বৰ ২০২৩ == {{এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান}} [[সদস্য:Joli Rumi|Joli Rumi]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Joli Rumi|বাৰ্তা]]) 14:19, 29 November 2023 (ইউ.টি.চি.) :ধন্যবাদ জনালোঁ। [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 18:06, 29 November 2023 (ইউ.টি.চি.) ==বৰ্ষশ্ৰেষ্ঠ প্ৰবন্ধকাৰ পদক (২০২৩)== {{পদক |name= বৰ্ষশ্ৰেষ্ঠ প্ৰবন্ধকাৰ পদক (২০২৩)। |Image= Content Creativity Barnstar Hires.png |subject= গুৰুত্বপূৰ্ণ বিভিন্ন বিষয়ৰ ৱিকিসুলভ মানদণ্ডৰে ২০২৩ বৰ্ষটোত আপোনাৰদ্বাৰা সম্পাদিত সৰ্বাধিক ১৭৭টা প্ৰবন্ধই অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াক সমৃদ্ধ|sign= -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 15:07, 1 January 2024 (ইউ.টি.চি.) }} :আপোনালোকৰ সহযপগত ৱিকিত কিবা অলপ অৱদান যোগাব পাৰিছোঁ বুলি প্ৰত্যয় গৈ এই সন্মান গ্ৰহণ কৰিলোঁ। ধন্যবাদ। [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 17:09, 1 January 2024 (ইউ.টি.চি.) ==অসমীয়া-বাংলা আন্তঃৱিকি সহযোগিতামূলক সম্পাদনা মেলা- ২০২৪== প্ৰিয় Pranamika Adhikary, আশাকৰোঁ কুশলে আছে। এই বছৰৰে জানুৱাৰী মাহত ৪ তাৰিখৰপৰা ১০ তাৰিখলৈ আয়োজিত “[[ৱিকিপিডিয়া:অসমীয়া-বাংলা আন্তঃৱিকি সহযোগিতামূলক সম্পাদনা মেলা ২০২৪|অসমীয়া-বাংলা আন্তঃৱিকি সহযোগিতামূলক সম্পাদনা মেলা- ২০২৪]]’’ ত সম্পাদনা কৰি ৱিকিপিডিয়াক অধিক সমৃদ্ধ কৰাৰ ক্ষেত্ৰত আপোনাৰ উৎসৰ্গীকৃত সেৱাৰ বাবে আপোনাক ধন্যবাদ আৰু কৃতজ্ঞতা জনালোঁ। এই সম্পাদনা মেলাৰ এগৰাকী অংশগ্ৰহণকাৰী হিচাপে আপোনাৰ প্ৰাপ্য মানপত্ৰৰ বাবে আমি আপোনাৰ বিষয়ে কিছু তথ্য জনাৰ প্ৰয়োজন। অনুগ্ৰহ কৰি তলত সন্নিৱিষ্ট [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdMIVT9aT_t6OiX2EdJM2aQf0b9YojVczORcvZs_xxsO08R9A/viewform?usp=sf_link ফৰ্মখন] ভৰ্তি কৰি আমাক পৰৱৰ্তী কাৰ্যসূচী পালন কৰিবলৈ সহযোগ কৰক। আপোনাৰ সহযোগিতাই আমাৰ প্ৰেৰণা। (ইতিমধ্যেই যদি ফৰ্মখন পূৰণ কৰা হৈছে, তেন্তে দ্বিতীয়বাৰ পূৰণ কৰাৰ প্ৰয়োজন নাই) আন্তৰিক শুভকামনা জানিব।<br> ধন্যবাদ। [[সদস্য:Dolon Prova|Dolon Prova]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Dolon Prova|বাৰ্তা]]) 04:10, 15 January 2024 (ইউ.টি.চি.)<br> সংগঠক, <br/> অসমীয়া - বাংলা আন্তঃৱিকি সম্পাদনা মেলা ২০২৪ :দিলোঁ। ধন্যবাদ। [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 06:30, 15 January 2024 (ইউ.টি.চি.) == অসমীয়া-বাংলা আন্তঃৱিকি সহযোগিতা পদক == {| style="border: 1px solid gray; background-color: #fdffe7; " |- |collspan="2"| |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em; " | '''অসমীয়া-বাংলা আন্তঃৱিকি সহযোগিতা পদক''' |- | [[File:Assamese–Bengali interwiki collaboration edit-a-thon Barnstar.png|left|90px]] | হে ৱিকিসতীৰ্থ, [[ৱিকিপিডিয়া:অসমীয়া-বাংলা আন্তঃৱিকি সহযোগিতামূলক সম্পাদনা মেলা ২০২৪|অসমীয়া-বাংলা আন্তঃৱিকি সহযোগিতামূলক সম্পাদনা মেলা ২০২৪]]-ত আপুনি দেখুওৱা আন্তৰিক উৎসাহ আৰু নিঃস্বাৰ্থ অৱদানৰ বাবে অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সমাজৰ হৈ আপোনাৰ শলাগ ল'লোঁ। ইয়াৰেই কৃতজ্ঞতা হিচাপে অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সমাজৰ হৈ আপোনালৈ এই সামান্য পদকটি আগবঢ়ালোঁ। ধন্যবাদেৰে। - <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px; ">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp; ([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 11:08, 19 January 2024 (ইউ.টি.চি.) |} :ধন্যবাদ। [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 17:01, 1 February 2024 (ইউ.টি.চি.) == এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান, জানুৱাৰী ২০২৪ == {{এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান}} -[[সদস্য:Joli Rumi|Joli Rumi]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Joli Rumi|বাৰ্তা]]) 14:57, 5 February 2024 (ইউ.টি.চি.) == The Wikipedia Asian Month 2023 Barnstar == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="border: 3px solid #32AFAF; background-color: #EEEEEE; margin:0 auto; padding:20px 20px; width:70%; {{border-radius|1em}} {{box-shadow|0.1em|0.1em|0.5em|rgba(0,0,0,0.75)}}" class="plainlinks">[[File:2023_Wikipedia_Asian_Month_Barnstar.png|left|180px]] {{Center|{{resize|150%|'''''Wikipedia Asian Month 2023 Barnstar'''''}}}} <div style="color: #333333; margin-left:220px; font-size:110%; "> Dear {{ROOTPAGENAME}} : :Congratulations! Thank you so much for participating in the Wikipedia Asian Month 2023. We are very grateful for your dedication to the Wikimedia movement and effort in promoting Asian content. Hope to see you again this year and celebrate the 10th year of Wikipedia Asian Month together. :Sincerely, </div> <div style="color: #333333; text-align:right; font-size:120%; ">Wikipedia Asian Month International Team</div> </div> {{clear}} </div> <!-- Message sent by User:Joycewikiwiki@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joycewikiwiki/WAM2023_Barnstar_MassMessage_Receiver_2&oldid=26272593 --> == এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান, ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৪ == {{এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান}} -[[সদস্য:Joli Rumi|Joli Rumi]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Joli Rumi|বাৰ্তা]]) 01:33, 28 February 2024 (ইউ.টি.চি.) == সমন্বয়ক পদক == {| style="border: 2px solid #660033; background-color: #fff0f5; " |rowspan="2" style="vertical-align:middle; " |[[Rubikkup.png|100px]] |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em; color: #1a0066; " | '''সমন্বয়ক পদক''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray; " | হে ৱিকিসতীৰ্থ, শেহতীয়াকৈ সমাপ্ত হোৱা [[ৱিকিপিডিয়া:অসমীয়া-চাঁওতালি আন্তঃৱিকি সহযোগিতামূলক সম্পাদনা মেলা ২০২৪|অসমীয়া-চাঁওতালি আন্তঃৱিকি সহযোগিতামূলক সম্পাদনা মেলা ২০২৪]] সম্পাদনা মেলাখন সুচলভাৱে চলাই নিয়াত আপুনি সমন্বয়ক হিচাপে যি ভূমিকা পালন কৰিছে, সেয়া প্ৰকৃততেই প্ৰশংসাযোগ্য। পৰৱৰ্তী সময়তো আপোনাৰপৰা অনুৰূপ সহযোগিতা আশা কৰি উক্ত পদকটি আন্তৰিকতাৰে আপোনালৈ আগবঢ়ালোঁ। ধন্যবাদেৰে-<br />'''অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সমাজ''' |} == বিচাৰক পদক == {| style="border: 2px solid brown; background-color: #D0F0C0; " |rowspan="2" style="vertical-align:middle; " |[[File:Jury icon rus.png|100px|100px]] |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em; " | '''বিচাৰক পদক''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray; " |হে ৱিকিসতীৰ্থ, শেহতীয়াকৈ ৱিকিপিডিয়াত অনুষ্ঠিত হোৱা [[ৱিকিপিডিয়া:অসমীয়া-চাঁওতালি আন্তঃৱিকি সহযোগিতামূলক সম্পাদনা মেলা ২০২৪|অসমীয়া-চাঁওতালি আন্তঃৱিকি সহযোগিতামূলক সম্পাদনা মেলা ২০২৪]] প্ৰবন্ধ লিখন প্ৰতিযোগিতাখনক নিয়াৰিকৈ চলাই নিয়াত বিচাৰক হিচাপে যি নিৰপেক্ষ দায়িত্ব পালন কৰিছে আৰু গঠনমূলক পৰামৰ্শৰে প্ৰতিযোগীসকলৰ উৎসাহ বৃদ্ধিত যি অৱদান আগবঢ়ালে, সেইসমূহৰ কৃতজ্ঞতা স্বৰূপে আয়োজক হিচাপে আপোনালৈ এই সামান্য পদক এটি আগবঢ়ালো। -'''অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সমাজ |} == কৃতজ্ঞতা আৰু অভিনন্দন == {| style="border: 2px solid brown; background-color: #D0F0C0; " |rowspan="2" style="vertical-align:middle; " |[[File:Fnf as 2023 logo.jpg|100px|100px]] |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em; " | '''কৃতজ্ঞতা আৰু অভিনন্দন''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray; " | <big>''“এটোপ এটোপ কৰি ডাৱৰৰ পানী পৰি ভৰি গ'ল বহল সাগৰ, কণ কণ বালি চাহী ইটে সিটে লগ লাগি সাজি দিলে ধৰণী ডাঙৰ”''</big> প্ৰিয় ৱিকিসতীৰ্থ, চলিত বৰ্ষৰ ১ ফেব্ৰুৱাৰীৰপৰা ৩১ মাৰ্চলৈকে পৃথিৱীৰ বিভিন্ন ভাষাৰ লগতে [[অসমীয়া]] ভাষায়ো স্থানীয়ভাৱে [[ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৪|নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৪]] আয়োজন কৰিছিল। আপোনাক জনাবলৈ পাই আমি সুখী হৈছোঁ যে, সম্পাদনা-মেলাখনত অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ ১৩ গৰাকী স্বেচ্ছাসেৱকে অংশগ্ৰহণ কৰি [https://fountain.toolforge.org/editathons/as-feminism-and-folklore ৫৪৬টা ভিন্ন বৈশিষ্ট্যৰ প্ৰবন্ধ] সংযোজন কৰে। এইসমূহ প্ৰবন্ধই ৱিকিপিডিয়াত নাৰীবাদ আৰু লোকগাথাৰ সমল বৃদ্ধি কৰাৰ লগতে ইণ্টাৰনেটত অসমীয়া ভাষাৰ স্থিতিও সন্দেহাতীতভাৱে শক্তিশালী কৰিব। ইয়াৰ আঁৰতেই আছে আপোনালোকৰ দৰে নিষ্ঠাৱান স্বেচ্ছাসেৱকৰ নিৰৱচ্ছিন্ন অংশগ্ৰহণ আৰু সক্ৰিয় বৰঙনি। প্ৰিয় সুহৃদ, সম্পাদনা-মেলাত অংশ লৈ প্ৰতিযোগিতাখনৰ সৌষ্ঠৱ বঢ়োৱাৰ বাবে অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সমাজ আপোনাৰ প্ৰতি সদায়েই কৃতজ্ঞ হৈ ৰ'ব। পৰৱৰ্তী সময়তো আপোনাৰ সক্ৰিয়তা আমি আন্তৰিকতাৰে কামনা কৰিলোঁ। অভিনন্দন!! -'''অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সমাজ |} == এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান, এপ্ৰিল ২০২৪ == {{এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান}} --[[সদস্য:Joli Rumi|Joli Rumi]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Joli Rumi|বাৰ্তা]]) 20:19, 27 April 2024 (ইউ.টি.চি.) == পঞ্চশতক তাৰকা পদক == {| style="border: 1px solid gray; background-color: #fdffe7; " |rowspan="2" valign="middle" | {{#ifeq:{{{2}}}|alt|[[File:Decent Article Barnstar 1rb Degree Hires 500.png|100px]]|[[File:Decent Article Barnstar 1rb Degree Hires 500.png|100px]]}} |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em; " | '''পঞ্চশতক তাৰকা পদক''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray; " | অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত [https://xtools.wmcloud.org/pages/as.wikipedia.org/Pranamikaadhikary ৫০০+ প্ৰবন্ধ] সৃষ্টি কৰি অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াক সমৄদ্ধিশালী কৰি তোলাৰ বাবে অভিনন্দন আৰু কৃতজ্ঞতাসহকাৰে আপোনালৈ এই পদক আগবঢ়াবলৈ পাই অত্যন্ত সুখী আৰু গৌৰৱবোধ কৰিছোঁ। আশাকৰোঁ আপুনি এনেদৰেই আপোনাৰ বলিষ্ঠ সম্পাদনাৰে ৱিকিপিডিয়াৰ লগত জড়িত হৈ থাকিব। - অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সমাজ |} - <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px; ">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp; ([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 08:53, 4 June 2024 (ইউ.টি.চি.) == Congratulations to the Feminism and Folklore Prize Winner! == Dear Winner, We are thrilled to announce that you have been selected as one of the prize winners in the 2024 '''[[:m:Feminism and Folklore 2024|Feminism and Folklore]]''' Writing Contest! Your contributions have significantly enriched Wikipedia with articles that document the vibrant tapestry of folk cultures and highlight the crucial roles of women within these traditions. As a token of our appreciation, you will receive a gift coupon. To facilitate the delivery of your prize and gather valuable feedback on your experience, please fill out [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSc9Rkv1803Q6DnAc1SLxyYy95KN22GNrGXeA7kNFT-u62MGyg/viewform?usp=sf_link the Winners Google Form]. In the form, kindly provide your details for receiving the gift coupon and share your thoughts about the project. Your dedication and hard work have not only helped bridge the gender gap on Wikipedia but also ensured that the cultural narratives of underrepresented communities are preserved for future generations. We look forward to your continued participation and contributions in the future. Congratulations once again, and thank you for being a vital part of this global initiative! Warm regards, '''The Feminism and Folklore Team''' <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf20242&oldid=26890688 --> == Feminism and Folklore 2024 - International prize winners == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''{{int:please-translate}}'' [[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg|centre|550px|frameless]] Congratulations! We are thrilled to announce that you have emerged as the victorious champion in the '''Feminism and Folklore 2024''' writing competition, securing an International prize. Your achievement is truly exceptional and worthy of celebration! We would like to express our utmost gratitude for your invaluable contribution to the documentation of your local folk culture and women on Wikipedia. The dedication and hard work you exhibited throughout the competition were truly remarkable. To ensure that you receive your well-deserved prize, we kindly request you to take a moment and complete the preferences form before the 15th of August 2024. By doing so, you will help us tailor the prize according to your preferences and guarantee a delightful experience for you. You can access the form by [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfBUbyRAPdKjoQje8I0zN4qQwMGmKtw8Zj38PTYTUkSthEyiw/viewform?usp=sf_link clicking here]. Should you have any queries or require any further assistance, please do not hesitate to reach out to us. You can easily contact us via the talkpage or by email. We are more than delighted to provide any support you may need. Once again, congratulations on this outstanding achievement! We are proud to have you as our winner and eagerly look forward to hearing from you. Best wishes, [[:m:Feminism and Folklore 2024|FNF 2024 International Team]] ::::Stay connected [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div> --[[সদস্য:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[সদস্য বাৰ্তা:MediaWiki message delivery|বাৰ্তা]]) 12:39, 21 July 2024 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf20242&oldid=27147899 --> == সব্যসাচী ৱিকিমিডিয়ান পদক == {{সব্যসাচী ৱিকিমিডিয়ান পদক}}-[[সদস্য:Joli Rumi|Joli Rumi]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Joli Rumi|বাৰ্তা]]) 12:16, 31 July 2024 (ইউ.টি.চি.) :ধন্যবাদ জলী [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 18:18, 31 July 2024 (ইউ.টি.চি.) == Translation request == Hello, Pranamikaadhikary. Can you translate and upload the article about the prominent Turkish economist [[:en:Dani Rodrik]] in Assamese Wikipedia? Yours sincerely, [[সদস্য:Oirattas|Oirattas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Oirattas|বাৰ্তা]]) 12:01, 17 October 2024 (ইউ.টি.চি.) ==১০,০০০+ সম্পাদনা পদক== {{১০,০০০+ সম্পাদনা পদক}} -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 14:59, 31 October 2024 (ইউ.টি.চি.) :ধন্যবাদ [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 14:06, 1 November 2024 (ইউ.টি.চি.) == Invitation to Participate in the Wikimedia SAARC Conference Community Engagement Survey == Dear Community Members, I hope this message finds you well. Please excuse the use of English; we encourage translations into your local languages to ensure inclusivity. We are conducting a Community Engagement Survey to assess the sentiments, needs, and interests of South Asian Wikimedia communities in organizing the inaugural Wikimedia SAARC Regional Conference, proposed to be held in Kathmandu, Nepal. This initiative aims to bring together participants from eight nations to collaborate towards shared goals. Your insights will play a vital role in shaping the event's focus, identifying priorities, and guiding the strategic planning for this landmark conference. Survey Link: https://forms.gle/en8qSuCvaSxQVD7K6 We kindly request you to dedicate a few moments to complete the survey. Your feedback will significantly contribute to ensuring this conference addresses the community's needs and aspirations. Deadline to Submit the Survey: 20 January 2025 Your participation is crucial in shaping the future of the Wikimedia SAARC community and fostering regional collaboration. Thank you for your time and valuable input. Warm regards,<br> [[:m:User:Biplab Anand|Biplab Anand]] <!-- Message sent by User:Biplab Anand@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Biplab_Anand/lists&oldid=28078122 --> ==পোখালি বিস্তাৰ সম্পাদনা মেলা ২০২৪ৰ ফলাফল== অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ 'পোখালি বিস্তাৰ সম্পাদনা মেলা ২০২৪'-ত অংশ লৈ ভালেসংখ্যক গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰবন্ধ সমৃদ্ধ কৰাৰ বাবে আপোনালৈ অশেষ ধন্যবাদ। এই সম্পাদনা মেলাত অৱদানৰ ভিত্তিত তৃতীয় স্থান দখল কৰাৰ বাবে আপোনালৈ আন্তৰিক অভিনন্দন জনাইছোঁ! -[[সদস্য:Joli Rumi|Joli Rumi]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Joli Rumi|বাৰ্তা]]) 14:41, 10 January 2025 (ইউ.টি.চি.) == Thank you for being a medical contributors! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92; " |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px; " | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em; " |'''The 2024 Cure Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px; " |In 2024 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2024_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2025]]''', there are no associated costs. Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating]. |} Thanks again :-) -- [[mdwiki:User:Doc_James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 06:24, 26 January 2025 (ইউ.টি.চি.) </div> <!-- Message sent by User:Doc James@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2024&oldid=28172893 --> == এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান== {{এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান}} - <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px; ">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp; ([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 12:37, 31 January 2025 (ইউ.টি.চি.) :ধন্যবাদ। [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 13:15, 31 January 2025 (ইউ.টি.চি.) ==সাত শতাধিক প্ৰবন্ধ পদক== {{সাত শতাধিক প্ৰবন্ধ পদক}} -<span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px; ">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp; ([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 08:08, 2 March 2025 (ইউ.টি.চি.) == নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা ২০২৫ত অংশগ্ৰহণৰ বাবে ধন্যবাদ! == প্ৰিয় অৱদানকাৰী, [https://w.wiki/CdiS নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা ২০২৫ৰ অংশ হোৱা বাবে আপোনালৈ আন্তৰিক ধন্যবাদ! আপোনাৰ অবিশ্বাস্য অৱদানসমূহে অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত নাৰীবাদ আৰু বিশ্বৰ চহকী সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যসম্পৰ্কীয় তথ্য উপলভ্য হোৱাত সহায় কৰিছে। 📅 ইয়াৰ পিছত কি? প্ৰতিযোগিতাখন আৰম্ভ হোৱাৰ দিনৰেপৰা অৰ্থাৎ ২০২৫ চনৰ ১ ফেব্ৰুৱাৰীৰপৰা আৰম্ভ হোৱা জুৰী প্ৰক্ৰিয়া ২০২৫ চনৰ এপ্ৰিল-মে'ৰ ভিতৰত সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ সম্ভাৱনা আছে। এই সময়ছোৱাত অনুগ্ৰহ কৰি আপোনাৰ ৱিকিমিডিয়াৰ আলোচনা পৃষ্ঠাত নজৰ ৰাখক লগতে আপোনাৰ ইমেইল জাননীসমূহ সক্ৰিয় কৰি ৰখা হৈছেনে নাই, সেই সম্পৰ্কে নজৰ ৰাখক যাতে আপুনি ফলাফল সম্পৰ্কীয় কোনো আপডেটৰপৰা অজ্ঞাতে থাকিবলগীয়া নহয়। 📝 এতিয়া আমি আপোনাৰপৰা কি বিচাৰিছোঁ, বা আপোনাৰ কৰণীয় কি! আপোনাৰ অংশগ্ৰহণ আমাৰ বাবে অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ। আমি এইকথা অনুভৱ কৰোঁ, যিহেতু প্ৰতিযোগিতাৰ মানসিকতাৰে পৃষ্ঠাসমূহ সৃষ্টি কৰা হৈছে, গতিকে জ্ঞাতে-অজ্ঞাতে প্ৰবন্ধসমূহত যথেষ্টসংখ্যক আসোঁৱাহ ৰৈ যোৱা চকুত পৰিছে। ইয়াৰ উপৰি বহু প্ৰবন্ধ পোখালি হিচাপে ৰৈ গৈছে। এনে সমস্যাসমূহ সমাধান নকৰিলে প্ৰকল্পটোৰ মান নিম্নগামী হোৱাৰ দৰে হয়। গতিকে নতুনকৈ অন্য কোনো প্ৰবন্ধ সৃষ্টিৰ পূৰ্বে পাৰিলে প্ৰতিযোগিতাৰ বাবে সৃষ্টিকৰা পৃষ্ঠাসমূহ উন্নত কৰাত মনোযোগ দিয়ে যেন। আপোনাৰ মতামত আমাৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ। আমি এপ্ৰিলৰ মাজভাগৰ ভিতৰত আপোনাৰ চিন্তা, পৰামৰ্শ আৰু প্ৰতিযোগিতাৰ সময়ত সন্মুখীন হোৱা যিকোনো প্ৰত্যাহ্বান সম্পৰ্কত মতামত সংগ্ৰহ কৰিবলৈ এখন প্ৰ-পত্ৰ প্ৰেৰণ কৰিম। আপোনাৰ মূল্যৱান মতামতে আমাক পৰৱৰ্তী সংস্কৰণটোক আৰু অধিক উন্নত আৰু ৱিকিসুলভ কৰিবলৈ সহায় কৰিব! আকৌ এবাৰ নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা আৰু পৰম্পৰাৰ এই বিশ্বব্যাপী উদ্‌যাপনৰ অংশ হোৱাৰ বাবে ধন্যবাদ। ধন্যবাদেৰে, [[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 12:17, 1 April 2025 (ইউ.টি.চি.) সমন্বয়ক '''নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা ২০২৫''' :হয়, মনোযোগ দিম। ধন্যবাদ। [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 17:38, 4 May 2025 (ইউ.টি.চি.) ==অসমীয়া-নেপালী-বাংলা আন্তঃৱিকি সহযোগিতামূলক সম্পাদনা মেলা== অসমীয়া-নেপালী-বাংলা আন্তঃৱিকি সহযোগিতামূলক সম্পাদনা মেলাৰ বিচাৰক তথা সম্পাদনা মেলাত অংশগ্ৰহণ কৰা অৱদানকাৰীসকলক মান পত্ৰ প্ৰদান কৰাৰ বাবে তথ্য সংগ্ৰহ কৰা হৈছে। অনুগ্ৰহ কৰি সকলো অংশগ্ৰহণকাৰীয়ে [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfLRsqWU1u8Yfpe9Pp0WnAiog_gV93a8r6JE7MYQrDleJnarw/viewform?usp=header এই প্ৰ-পত্ৰখন] পূৰ কৰি সহযোগিতা আগবঢ়াই যেন। ধন্যবাদ! <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px; ">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp; ([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 10:55, 20 November 2025 (ইউ.টি.চি.) :কৰিলোঁ। [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 12:30, 20 November 2025 (ইউ.টি.চি.) ==এডিটাথন তেজীঘোঁৰা== {{এডিটাথন তেজীঘোঁৰা|[[ৱিকিপিডিয়া:অসমীয়া-নেপালী-বাংলা আন্তঃৱিকি সহযোগিতামূলক সম্পাদনা মেলা ২০২৫|অসমীয়া-নেপালী-বাংলা আন্তঃৱিকি সহযোগিতামূলক সম্পাদনা মেলা ২০২৫]]}} == Thank you for being a medical contributors! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; color: #000; border: 1px solid #fceb92; " |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px; " | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em; " |'''The 2025 Cure Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px; " |In 2025 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2025_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We appreciate you and the vital work you do! Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2026]]''', there are no associated costs. Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating]. |} Look forwards to collaborating in the year ahead. Thanks again :-) -- [[mdwiki:User:Doc_James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 07:42, 14 February 2026 (ইউ.টি.চি.) </div> (This message was sent to [[:সদস্য:Pranamikaadhikary]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- Message sent by User:Doc James@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2025&oldid=30070084 --> == Thank you for being a medical translator! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; color: #000; border: 1px solid #fceb92; " |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px; " | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em; " |'''The 2025 Cure Translators Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px; " |In 2025 you [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php?camp=all&user_group=all&year=2025&month=All joined us as a medical translator]. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider formally joining the organization for 2026]]''', there are no associated costs. |} Look forwards to collaborating further in the year ahead. Thanks again :-) -- [[mdwiki:User:Doc_James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 07:53, 14 February 2026 (ইউ.টি.চি.) </div> :Thankyou so much. I have sumitted the form. [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 17:57, 14 February 2026 (ইউ.টি.চি.) (This message was sent to [[:সদস্য:Pranamikaadhikary]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- Message sent by User:Doc James@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Translators_2025&oldid=30070105 --> == Feminism and Folklore 2026 – Community Organisers & Jury == Hello {{PAGENAME}}! , Thank you for taking the lead in organising '''Feminism and Folklore 2026''' in your community. We truly appreciate your efforts! To ensure a smooth and successful campaign, please make sure you have: * Fully completed all details on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Feminism and Folklore 2026 Project Page]]: * Started promoting the campaign within your community. * Requested a local administrator to place a '''sitenotice''' about the campaign so users are notified. * Used the '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/fnf/ Article List Generator Tool]''' and shared the generated article lists with your community. === Internet & Childcare Support === Community organisers and jury members who require '''internet and childcare support''' (non-mandatory, opt-in, request-only support) should fill the support request form '''by 22 February 2026'''. '''[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeutXEF1yTnJfExWUYPIf6SkhcnTgul07BeI-biqT4RE_vsrA/viewform Link to the form]''' Requests submitted after this date will not be entertained. === Important Participation Guidelines === * Minimum article size: '''3000 bytes and 300 words''' (final decision may be set by local organisers). * If your country is not listed on the Article list generator tool, please contact us. === Community Engagement === * Keep your community active and motivated throughout the campaign. * Share your achievements and notable articles with us so we can highlight them globally. * In the support form, please indicate if you would like a '''quick coordination call after the campaign'''. Let’s make '''Feminism and Folklore''', under the banner of '''#WeTogether''', help bridge the '''gender gap''' and '''folklore gap''' on Wikipedia worldwide. 🌍✊ Thank you for your collaboration! ''If someone from your community organisers or jury has missed this message feel free to share this message with them.'' Feminism and Folklore International Team. –[[সদস্য:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[সদস্য বাৰ্তা:MediaWiki message delivery|বাৰ্তা]]) 05:17, 16 February 2026 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&oldid=30083330 --> == দুই সহস্ৰাধিক তাৰকা পদক == {| style="border: 1px solid gray; background-color: #fdffe7; " |rowspan="2" valign="middle" | {{#ifeq:{{{2}}}|alt|[[File:Decent Article Barnstar 1br Degree Hires 2000v2.png |100px]]|[[File:Decent Article Barnstar 1br Degree Hires 2000v2.png|100px]]}} |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em; " | '''দুই সহস্ৰাধিক তাৰকা পদক''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray; " | অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত <span class="plainlinks">[https://xtools.wmcloud.org/pages/as.wikipedia.org/Pranamikaadhikary ২০০০+ প্ৰবন্ধ]</span> সৃষ্টি কৰি অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াক সমৃদ্ধিশালী কৰি তোলাৰ বাবে অভিনন্দন আৰু কৃতজ্ঞতাসহকাৰে আপোনালৈ এই পদক আগবঢ়াবলৈ পাই অত্যন্ত সুখী আৰু গৌৰৱবোধ কৰিছোঁ। আশাকৰোঁ আপুনি এনেদৰেই আপোনাৰ বলিষ্ঠ সম্পাদনাৰে ৱিকিপিডিয়াৰ লগত জড়িত হৈ থাকিব। -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 13:51, 6 March 2026 (ইউ.টি.চি.) |} :ধন্যবাদ অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সমাজ। [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 14:46, 6 March 2026 (ইউ.টি.চি.) == Last Few Days: WikiConference India 2026 Scholarship Applications == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''{{int:please-translate}}'' Dear Wikimedian, We're happy to share that scholarship applications for '''WikiConference India 2026''' are currently open and the deadline is just around the corner. [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]] is the fourth edition of the national-level conference that brings together Wikimedians and stakeholders engaged in Indic-language Wikimedia projects and the broader open knowledge movement across India and South Asia. The conference will take place in Kochi, Kerala, from 4–6 September 2026. * You can find the more information and the application form at the [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026/Scholarship|Scholarship page here at Meta wiki]] * '''Scholarship deadline: 15 April 2026, 11:59 PM IST''' With only a few days left, we warmly encourage you to apply if you haven’t already and kindly request you to share this with your community and encourage others to apply. For more information and regular updates, we encourage you to visit the conference Meta page. Warm regards, <br> on behalf of the WikiConference India 2026 Organising Team ''This message was sent with [[সদস্য:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[সদস্য বাৰ্তা:MediaWiki message delivery|বাৰ্তা]]) on 18:30, 11 April 2026 (ইউ.টি.চি.)'' </div> <!-- Message sent by User:Gnoeee@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2026_active_users&oldid=30389801 --> ==নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬== অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ [[ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬|নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬]]ত অংশ লৈ ভালেসংখ্যক গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰবন্ধ লিখি অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াক সমৃদ্ধ কৰাৰ বাবে আপোনালৈ অশেষ ধন্যবাদ। এই সম্পাদনা মেলাত অৱদানৰ ভিত্তিত '''তৃতীয় স্থান''' দখল কৰাৰ বাবে আপোনালৈ আন্তৰিক অভিনন্দন জনাইছোঁ! [[সদস্য:&#45;chanakyakdas|&#45;chanakyakdas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:&#45;chanakyakdas|বাৰ্তা]]) 02:42, 21 April 2026 (ইউ.টি.চি.) lx1pzopa7ak0lbt750w41unolhx8ltd 0 80104 601643 596684 2026-04-20T15:35:51Z দিব্য দত্ত 9244 dead link 601643 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = লুৰীণজ্যোতি গগৈ | image = | caption = | office = [[অসম জাতীয় পৰিষদ|অসম জাতীয় পৰিষদৰ সভাপতি]] | term_start = | term_end = | constituency = | predecessor = | successor = | birth_place = [[তিনিচুকীয়া]] | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1977|12|28}} | spouse = | party = [[অসম জাতীয় পৰিষদ]] | residence = | alma_mater = তিনিচুকীয়া মহাবিদ্যালয়, [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]] | profession = ৰাজনীতিবিদ | website = | footnotes = }} লুৰীণজ্যোতি গগৈ [[সদৌ অসম ছাত্ৰ সন্থা]]ৰ প্ৰাক্তন সাধাৰণ সম্পাদক (২০১৫-২০২০)<ref>{{cite web |title=Assam Assembly Election 2021: Lurinjyoti Gogoi profile — AJP chief started political career with AASU, has strong regional roots |url=https://www.firstpost.com/politics/assam-assembly-election-2021-lurinjyoti-gogoi-profile-ajp-chief-started-political-career-with-aasu-has-strong-regional-roots-9392971.html |website=Firstpost |date=2021-03-23 |access-date=2025-07-19}}</ref><ref>{{cite web |title=The journey of Lurinjyoti Gogoi: From a students’ leader to AJP president |url=https://indianexpress.com/elections/the-journey-of-lurinjyoti-gogoi-from-a-students-leader-to-ajp-president-7238609/ |website=The Indian Express |date=2021-03-26 |access-date=2025-07-19}}</ref><ref>{{cite web |title=Lurin Jyoti Gogoi resigns as AASU General Secretary, likely to join active politics soon |url=https://www.indiatodayne.in/assam/story/lurin-jyoti-gogoi-resigns-aasu-general-secretary-likely-join-active-politics-soon-402049-2020-11-22 |website=India Today NE |date=2020-11-22 |access-date=2025-07-19}}</ref> তথা [[অসম|অসমৰ]] এগৰাকী প্ৰাক্তন ছাত্ৰনেতা।<ref name="Deccan herald">{{cite web | title = CAA vs No CAA: Sarbananda Sonowal, Lurinjyoti Gogoi set to lock horns in Assam's Dibrugarh | website = Deccan Herald | url = https://www.deccanherald.com/india/assam/caa-vs-no-caa-sarbananda-sonowal-lurinjyoti-gogoi-set-to-lock-horns-in-assams-dibrugarh-2938916 | access-date = [16th April,2024] }}</ref>বৰ্তমান তেওঁ অসমৰ ৰাজনৈতিক দল [[অসম জাতীয় পৰিষদ]] (চমুকৈ অজাপ)ৰ সভাপতি পদত কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আছে।<ref>{{cite web |title=Former AASU General Secretary Lurinjyoti Gogoi Elected President of Newly Formed Assam Jatiya Parishad |url=https://www.news18.com/news/india/former-aasu-general-secretary-lurinjyoti-gogoi-elected-president-of-newly-formed-assam-jatiya-parishad-3187568.html |website=News18 |date=2020-12-17 |access-date=2025-07-19}}</ref><ref>{{cite web |title=Assam Assembly elections: AJP chief Lurinjyoti Gogoi to contest from Duliajan |url=https://www.thehindu.com/news/national/other-states/assam-assembly-elections-ajp-chief-lurinjyoti-gogoi-to-contest-from-duliajan/article61929904.ece |website=The Hindu |date=2021-03-03 |access-date=2025-07-19}}</ref> <ref>{{cite web |title=Former AASU leader Lurinjyoti Gogoi appointed AJP President |url=https://northeastlivetv.com/topnews/former-aasu-leader-lurinjyoti-gogoi-appointed-ajp-president/ |website=Northeast Live |date=2020-12-17 |access-date=2025-07-19}}</ref> <ref>{{cite web |title=Lurin Jyoti Gogoi appointed Asom Jatiya Parishad President, to contest Assam Polls 2021 |url=https://www.indiatodayne.in/assam/story/lurin-jyoti-gogoi-appointed-asom-jatiya-parishad-president-contest-assam-polls-2021-401474-2020-12-17 |website=India Today NE |date=2020-12-17 |access-date=2025-07-19}}</ref><ref name="Indian express">{{cite web | url=https://indianexpress.com/elections/the-journey-of-lurinjyoti-gogoi-from-a-students-leader-to-ajp-president-7238609/ | title=The journey of Lurinjyoti Gogoi: From a students’ leader to AJP president | publisher=THE INDIAN EXPRESS|accessdate=5th july May 2022}}</ref><ref>{{cite web |title=CAA unacceptable to Assam's indigenous population: AJP chief Lurinjyoti Gogoi |url=https://www.thehindu.com/elections/lok-sabha/caa-unacceptable-to-assams-indigenous-population-ajp-chief-lurinjyoti-gogoi/article68049533.ece |website=The Hindu |access-date=April 16, 2024 }}</ref> ==জন্ম== তেওঁৰ জন্ম হয় ১৯৭৭ চনৰ ২৮ ডিচেম্বৰ তাৰিখে তিনিচুকীয়া জিলাৰ লাইপুলি গাঁও পঞ্চায়তৰ মৰাণকাৰী গাঁৱত। পিতৃৰ নাম প্ৰবীন গগৈ আৰু মাতৃ প্ৰয়াত দুলু গগৈ। তেওঁ ঘৰৰ একমাত্ৰ পুত্ৰ সন্তান।<ref name="early life">{{cite web |title=Assam Assembly Election 2021: Lurinjyoti Gogoi profile — AJP chief started political career with AASU, has strong regional roots |url=https://www.firstpost.com/politics/assam-assembly-election-2021-lurinjyoti-gogoi-profile-ajp-chief-started-political-career-with-aasu-has-strong-regional-roots-9392971.html |website=Firstpost |date=2021-03-18 |access-date=2025-07-19}}</ref><ref name="Lurinjyoti gogoi ">{{cite web | url=https://biographyinsider.com/lurinjyoti-gogoi/ | title=Lurinjyoti gogoi biography | accessdate=21 May 2022 | archivedate=19 May 2022 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20220519154408/https://biographyinsider.com/lurinjyoti-gogoi/ | deadurl=yes }}</ref> ==শিক্ষা== ১ নং লাইপুলি প্ৰাথমিক বিদ্যালয়ত তেওঁ শিক্ষা জীৱন আৰম্ভ কৰে। পৰবৰ্তী সময়ত লাইপুলি মধ্য ইংৰাজী বিদ্যালয়ত পঢ়ে আৰু তিনিচুকীয়া উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় (শ্ৰীপুৰীয়া), তিনিচুকীয়াৰ পৰা হাইস্কুল শিক্ষান্ত পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হয়। চেনাইৰাম উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়, তিনিচুকীয়াৰ পৰা গগৈয়ে উচ্চতৰ মাধ্যমিক পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হয়। তিনিচুকীয়া মহাবিদ্যালয়ৰ পৰা স্নাতক, [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ পৰা গণিত বিষয়ত স্নাতকোত্তৰ (২০০৪), বি.এড আৰু এম.এড ডিগ্ৰীও সম্পন্ন কৰে।<ref name="early life" /><ref name="Lurinjyoti gogoi-2">{{cite web | url=https://lurinjyotigogoi.com/ | title=Educational era | accessdate=21 May 2022 | archivedate=6 July 2022 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20220706163527/https://lurinjyotigogoi.com/ | deadurl=yes }}</ref> =ৰাজনৈতিক জীৱন= [[তিনিচুকীয়া মহাবিদ্যালয়]]ৰ পৰা স্নাতক পৰ্যায়ত অধ্যয়ন কৰি থাকোঁতে লুৰীণজ্যোতি গগৈয়ে আছু ([[সদৌ অসম ছাত্ৰ সন্থা]])ত জড়িত হৈছিল। পিছত তেওঁ দীপাংক নাথৰ সভাপতিত্বত ২০১৫ চনত আছুৰ সাধাৰণ সম্পাদক নিৰ্বাচিত হৈছিল। ২০২০ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত লুৰীণজ্যোতি গগৈয়ে [[সদৌ অসম ছাত্ৰ সন্থা|সদৌ অসম ছাত্ৰ সন্থাৰ]] সাধাৰণ সম্পাদকৰ পদ ত্যাগ কৰে।<ref name="lurin02">{{cite web | url=https://www.firstpost.com/politics/assam-assembly-election-2021-lurinjyoti-gogoi-profile-ajp-chief-started-political-career-with-aasu-has-strong-regional-roots-9392971.html | title=Assam Assembly elections | AJP chief Lurinjyoti Gogoi to contest from Duliajan |publisher=Firstpost| accessdate=5th july 2022}}</ref> পিছলৈ তেওঁ সক্ৰিয় ৰাজনীতিত ভৰি থয় আৰু ২০২১ চনৰ বিধানসভা নিৰ্বাচনত [[দুলিয়াজান]] আৰু [[নাহৰকটীয়া]] সমষ্টিৰ পৰা প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা কৰে।<ref name="lurin01">{{cite web | url=https://www.thehindu.com/news/national/other-states/assam-assembly-elections-ajp-chief-lurinjyoti-gogoi-to-contest-from-duliajan/article61929904.ece | title=Assam Assembly elections | AJP chief Lurinjyoti Gogoi to contest from Duliajan |publisher=The Hindu| accessdate=5th july 2022}}</ref> দুয়োটা সমষ্টিতে [[অসম বিধানসভা]] নিৰ্বাচনৰ প্ৰথম পৰ্যায়ত ২৭ মাৰ্চ ২০২১ তাৰিখে ভোট গ্ৰহণ হয়।<ref name="lurin04">{{cite web| url=https://www.aninews.in/news/national/politics/assam-polls-ajp-chief-lurinjyoti-gogoi-casts-vote-in-tinsukia20210327111135/?amp=1| title=Gogoi casting vote| accessdate=21 May 2022| archivedate=5 July 2022| archiveurl=https://web.archive.org/web/20220705192056/https://www.aninews.in/news/national/politics/assam-polls-ajp-chief-lurinjyoti-gogoi-casts-vote-in-tinsukia20210327111135/?amp=1| deadurl=yes}}</ref> লুৰীণজ্যোতি গগৈয়ে [[দুলিয়াজান (বিধানসভা সমষ্টি)|দুলিয়াজান সমষ্টি]]ত [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী]] (বিজেপি)ৰ তেৰশ গোৱালা আৰু [[নাহৰকটীয়া (বিধানসভা সমষ্টি)|নাহৰকটীয়াৰ]] বিজেপি প্ৰাৰ্থী [[তৰঙ্গ গগৈ]]ৰ হাতত পৰাস্ত হয়।<ref name="Sentinel assam">{{cite web | url=https://www.sentinelassam.com/assam-election-2021/candidates/phase1/lurinjyoti-gogoi-from-duliajan-early-life-controversy-political-career-529202 | title=Political career of lurinjyoti gogoi | accessdate=21 May 2022}}</ref><ref name="Lurinjyoti">{{cite web | url=https://www.news18.com/amp/assembly-elections-2021/assam/lurinjyoti-gogoi-duliajan-candidate-s03a118c004/ | title=election result of lurinjyoti gogoi |publisher=NEWS18| accessdate=5th july 2022}}</ref> [[ভাৰতৰ সাধাৰণ নিৰ্বাচন ২০২৪ (অসম)|২০২৪ চনৰ ভাৰতৰ সাধাৰণ নিৰ্বাচনত]] তেওঁ [[ডিব্ৰুগড় (লোকসভা সমষ্টি)|ডিব্ৰুগড় লোকসভা সমষ্টিৰ]] পৰা প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা কৰি [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি|ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টিৰ]] নেতা [[সৰ্বানন্দ সোণোৱাল|সৰ্বানন্দ সোণোৱালৰ]] হাতত পৰাস্ত হয়৷<ref>{{cite news|url=https://nenow.in/north-east-news/assam/bjp-targets-to-win-14-seats-in-assam-in-2024-lok-sabha-elections.html|title=BJP targets to win 14 seats in Assam in 2024 Lok Sabha elections}}</ref><ref name=":Mahajot Assam">{{cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/other-states/assam-congress-initiates-grand-alliance-move-against-bjp-for-2024-lok-sabha-polls/article66606515.ece|title=Assam Congress initiates grand alliance move against BJP for 2024 Lok Sabha polls|access-date=2023-03-11}}</ref> =তথ্যসূত্ৰ= [[শ্ৰেণী:টাই-আহোম ৰাজনীতিবিদ]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ ৰাজনীতিক]] [[শ্ৰেণী:ৰাজনীতিবিদ]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ সমাজকৰ্মী]] 2tqwfn2znevbg1k6omnprud6pq7i0fm 0 82457 601639 601504 2026-04-20T15:33:20Z দিব্য দত্ত 9244 /* ২০০৬ */ 601639 wikitext text/x-wiki {{Short description|অসম বিধানসভাৰ এটা সমষ্টি}} {{Infobox Indian constituency | name = খোৱাং | constituency_no = ৮৯ | type = SLA | map_image = Moran Assembly constituency map.svg | state = [[অসম]] | latest_election_year = [[2021 Assam Legislative Assembly election|২০২১]] | loksabha_cons = [[Dibrugarh Lok Sabha constituency|ডিব্ৰুগড়]] | district = [[Dibrugarh district|ডিব্ৰুগড়]] | established = ১৯৫১ | reservation = নাই | incumbent_image = | mla = | party = | alliance = | electors = | abolished = }} {{বিধানসভা সমষ্টি|খোৱাং|৮৯|সাতটা|ডিব্ৰুগড়|নটা|আঠটা|ডিব্ৰুগড়|লাহোৱাল|দুলিয়াজান|টিংখং|নাহৰকটীয়া||তিনিচুকীয়া|ডিগবৈ||||মাৰ্ঘেৰিটা|জিলা=ডিব্ৰুগড় জিলা|জিলা১=ডিব্ৰুগড় জিলা|জিলা২=তিনিচুকীয়া জিলা}} পূৰ্ৱতে এই সমষ্টিৰ নাম '''মৰাণ''' আছিল, ২০২৩ চনত '''খোৱাং''' হিচাপে পুনৰ নামকৰণ কৰা হয়৷<ref>[https://www.eci.gov.in/Documents/Delimitation/DELIMITATIONASSAM_UPDATED.pdf DELIMITATIONASSAM UPDATED.pdf]</ref> ==বিধান সভাৰ সদস্য== {| class="wikitable sortable" !বছৰ !নাম ! colspan="2" |দল |- |[[1951 Assam Legislative Assembly election|১৯৫১]] |ঘন কান্ত গগৈ | bgcolor="#DDDDDD" | |[[নিৰ্দলীয়]] |- |[[1957 Assam Legislative Assembly election|১৯৫৭]] | rowspan="3" |পদ্মা কুমাৰী গোহাঁই | bgcolor="#00BFFF" | | rowspan="3" |[[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- |[[1962 Assam Legislative Assembly election|১৯৬২]] | bgcolor="#00BFFF" | |- |[[1967 Assam Legislative Assembly election|১৯৬৭]] | bgcolor="#00BFFF" | |- |[[1972 Assam Legislative Assembly election|১৯৭২]] |তৰুণ চন্দ্ৰ চুতীয়া | bgcolor="#00BFFF" | |[[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- |[[1978 Assam Legislative Assembly election|১৯৭৮]] |জয় চন্দ্ৰ নাগবংশী | bgcolor="#00BFFF" | |[[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ (আই)]] |- |[[1983 Assam Legislative Assembly election|১৯৮৩]] |জয় চন্দ্ৰ নাগবংশী | bgcolor="#00BFFF" | |[[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- |[[1985 Assam Legislative Assembly election|১৯৮৫]] |কিৰণ কুমাৰ গগৈ | bgcolor="#DDDDDD" | |[[নিৰ্দলীয়]] |- |[[1991 Assam Legislative Assembly election|১৯৯১]] | rowspan="2" |জয় চন্দ্ৰ নাগবংশী | bgcolor="#00BFFF" | | rowspan="2" |[[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- |[[1996 Assam Legislative Assembly election|১৯৯৬]] | bgcolor="#00BFFF" | |- |[[2001 Assam Legislative Assembly election|২০০১]] |সৰ্বানন্দ সোণোৱাল | bgcolor="#00a650" | |[[অসম গণ পৰিষদ]] |- |২০০৪^ | rowspan="3" |জীৱনতাৰা ঘাটোৱাৰ | bgcolor="#00BFFF" | | rowspan="3" |[[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- |[[2006 Assam Legislative Assembly election|২০০৬]] | bgcolor="#00BFFF" | |- |[[2011 Assam Legislative Assembly election|২০১১]] | bgcolor="#00BFFF" | |- |[[2016 Assam Legislative Assembly election|২০১৬]] | rowspan="2" |চক্ৰধৰ গগৈ | bgcolor="#f97d09" | | rowspan="2" |[[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি]] |- |[[2021 Assam Legislative Assembly election|২০২১]] | bgcolor="#f97d09" | |} ^ উপ-নিৰ্বাচন == নিৰ্বাচনৰ ফলাফল == === ২০২৬ === {{Election box begin |title= [[২০২৬ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন]]: খোৱাং}} {{Election box candidate with party link |candidate= লুৰিণজ্যোতি গগৈ |party=Assam Jatiya Parishad |votes= |percentage= |change= }} {{Election box candidate with party link |candidate=চক্ৰধৰ গগৈ |party=Bharatiya Janata Party |votes= |percentage= |change= }} {{Election box candidate with party link |candidate=প্ৰভাকৰ দাস |party=Independent (politician) |votes= |percentage= |change= }} {{Election box candidate with party link |candidate=ওপৰৰ কোনো নহয় |party=None of the above |votes= |percentage= |change= }} {{Election box margin of victory |votes= |percentage= |change= }} {{Election box turnout |votes= |percentage= |change= }} {{Election box rejected |votes= |percentage= }} {{Election box registered electors |reg. electors = |change = }} {{Election box gain with party link |winner= |loser= |swing= }} {{Election box end}} ===২০১৬=== {{Election box begin| title=[[২০১৬ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন]]: মৰাণ}} {{Election box winning candidate with party link| |party = Bharatiya Janata Party |candidate = চক্ৰধৰ গগৈ |votes = ৫৪,৫৭১ |percentage = ৫৪.১৩ |change = +৩৬.৪৬ }} {{Election box candidate with party link| |party = Indian National Congress |candidate = পৱন সিং ঘাটোৱাৰ |votes = ৩৮,৩৪০ |percentage = ৩৮.০৩ |change = -১৯.১৪ }} {{Election box candidate with party link| |party = Independent (politician) |candidate = অশোক কুমাৰ উৰাং |votes = ২,৩২২ |percentage = ২.৩০ |change = ''অপ্ৰযোজ্য'' }} {{Election box candidate with party link| |party = Communist Party of India |candidate = হিৰণ্য বৰুৱা |votes = ১,৬৫০ |percentage = ১.৬৩ |change = ''অপ্ৰযোজ্য'' }} {{Election box candidate with party link| |party = Independent (politician) |candidate = সুনীল ৰাজকোঁৱৰ |votes = ১,৪৬৪ |percentage = ১.৪৫ |change = ''অপ্ৰযোজ্য'' }} {{Election box candidate with party link| |party = Independent (politician) |candidate = ৰুবুল বুঢ়াগোহাঁই |votes = ৭৯১ |percentage = ০.৭৮ |change = ''অপ্ৰযোজ্য'' }} {{Election box candidate with party link| |party = None of the above |candidate = ওপৰৰ কোনো নহয় |votes = ১,৬৭৩ |percentage = ১.৬৫ |change = ''অপ্ৰযোজ্য'' }} {{Election box majority| |votes = ১৬,২৩১ |percentage = ১৬.১০ |change = -১৯.৬৮ }} {{Election box turnout| |votes = ১,০০,৮১১ |percentage = ৮৩.৭১ |change = +১১.৭৮ }} {{Election box gain with party link| |winner = Bharatiya Janata Party |loser = Indian National Congress |swing = +৮.৬৬ }} {{Election box end}} ===২০১১=== {{Election box begin| title=[[২০১১ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন]]: মৰাণ}} {{Election box candidate with party link| |party = Indian National Congress |candidate = জীৱনতাৰা ঘাটোৱাৰ |votes = ৪৭,১৪৩ |percentage = ৫৭.১৭ |change = +১১.৩৫ }} {{Election box candidate with party link| |party = Asom Gana Parishad |candidate = সুনীল ৰাজকোঁৱৰ |votes = ১৭,৬৫০ |percentage = ২১.৩৯ |change = -৮.৯৯ }} {{Election box candidate with party link| |party = Bharatiya Janata Party |candidate = স্বৰ্ণ শইকীয়া দেউৰী |votes = ১৪,৫৭১ |percentage = ১৭.৬৭ |change = -২.০৩ }} {{Election box candidate with party link| |party = Independent (politician) |candidate = শ্যামল ভূমিজ |votes = ২,৩৪৩ |percentage = ২.৮৪ |change = ''অপ্ৰযোজ্য'' }} {{Election box candidate with party link| |party = Jharkhand Mukti Morcha |candidate = লখিচৰণ স্বাৱছি |votes = ৭৫২ |percentage = ০.৯১ |change = ''অপ্ৰযোজ্য'' }} {{Election box majority| |votes = ২৯,৪৯৩ |percentage = ৩৫.৭৮ |change = +২০.৩৪ }} {{Election box turnout| |votes = ৮২,৪৫৯ |percentage = ৭১.৯৩ |change = -৩.৪১ }} {{Election box hold with party link| |winner = Indian National Congress |swing = }} {{Election box end}} ===২০০৬=== {{Election box begin |title=[[২০০৬ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন]]: মৰাণ}} {{Election box candidate with party link| |party = Indian National Congress |candidate = '''জীৱনতাৰা ঘাটোৱাৰ''' |votes = ৩৯,৬২২ |percentage = ৪৫.৪২ |change = }} {{Election box candidate with party link| |party = Asom Gana Parishad |candidate = পৰাগ জ্যোতি বৰুৱা |votes = ২৬,২৬৭ |percentage = ৩০.৩৮ |change = }} {{Election box candidate with party link| |party = Bharatiya Janata Party |candidate = দয়ানন্দ বৰগোহাঁই |votes = ১৭,০৩৭ |percentage = ১৯.৭০ |change = }} {{Election box candidate with party link| |party = Independent (politician) |candidate = হেমন্ত উৰাং |votes = ২,০২৫ |percentage = ২.৩৪ |change = }} {{Election box candidate| |party = এনবিএনপি |candidate = কিৰণময়ী গগৈ |votes = ৯৩২ |percentage = ১.০৮ |change = }} {{Election box candidate| |party = [[অসম গণ পৰিষদ (প্ৰগতিশীল)|অগপ(প্ৰ)]] |candidate = জিতুল চন্দ্ৰ গগৈ |votes = ৫৮৯ |percentage = ০.৬৮ |change = }} {{Election box majority| |votes = ১৩,৩৫৫ |percentage = ১৫.৪৪ |change = }} {{Election box turnout| |votes = ৮৬,৪৭১ |percentage = ৭৫.৩৪ |change = }} {{Election box hold with party link| |winner = Indian National Congress |swing = }} {{Election box end}} ==লগতে চাওক== * [[ডিব্ৰুগড়]] * [[অসম বিধানসভাৰ সমষ্টিসমূহৰ তালিকা]] ==তথ্য উৎস== {{reflist}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ বিধানসভা সমষ্টি]] ptwf63nuowdccl8f6hutweu7c350afs 601645 601639 2026-04-20T15:37:13Z দিব্য দত্ত 9244 /* ২০২৬ */ 601645 wikitext text/x-wiki {{Short description|অসম বিধানসভাৰ এটা সমষ্টি}} {{Infobox Indian constituency | name = খোৱাং | constituency_no = ৮৯ | type = SLA | map_image = Moran Assembly constituency map.svg | state = [[অসম]] | latest_election_year = [[2021 Assam Legislative Assembly election|২০২১]] | loksabha_cons = [[Dibrugarh Lok Sabha constituency|ডিব্ৰুগড়]] | district = [[Dibrugarh district|ডিব্ৰুগড়]] | established = ১৯৫১ | reservation = নাই | incumbent_image = | mla = | party = | alliance = | electors = | abolished = }} {{বিধানসভা সমষ্টি|খোৱাং|৮৯|সাতটা|ডিব্ৰুগড়|নটা|আঠটা|ডিব্ৰুগড়|লাহোৱাল|দুলিয়াজান|টিংখং|নাহৰকটীয়া||তিনিচুকীয়া|ডিগবৈ||||মাৰ্ঘেৰিটা|জিলা=ডিব্ৰুগড় জিলা|জিলা১=ডিব্ৰুগড় জিলা|জিলা২=তিনিচুকীয়া জিলা}} পূৰ্ৱতে এই সমষ্টিৰ নাম '''মৰাণ''' আছিল, ২০২৩ চনত '''খোৱাং''' হিচাপে পুনৰ নামকৰণ কৰা হয়৷<ref>[https://www.eci.gov.in/Documents/Delimitation/DELIMITATIONASSAM_UPDATED.pdf DELIMITATIONASSAM UPDATED.pdf]</ref> ==বিধান সভাৰ সদস্য== {| class="wikitable sortable" !বছৰ !নাম ! colspan="2" |দল |- |[[1951 Assam Legislative Assembly election|১৯৫১]] |ঘন কান্ত গগৈ | bgcolor="#DDDDDD" | |[[নিৰ্দলীয়]] |- |[[1957 Assam Legislative Assembly election|১৯৫৭]] | rowspan="3" |পদ্মা কুমাৰী গোহাঁই | bgcolor="#00BFFF" | | rowspan="3" |[[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- |[[1962 Assam Legislative Assembly election|১৯৬২]] | bgcolor="#00BFFF" | |- |[[1967 Assam Legislative Assembly election|১৯৬৭]] | bgcolor="#00BFFF" | |- |[[1972 Assam Legislative Assembly election|১৯৭২]] |তৰুণ চন্দ্ৰ চুতীয়া | bgcolor="#00BFFF" | |[[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- |[[1978 Assam Legislative Assembly election|১৯৭৮]] |জয় চন্দ্ৰ নাগবংশী | bgcolor="#00BFFF" | |[[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ (আই)]] |- |[[1983 Assam Legislative Assembly election|১৯৮৩]] |জয় চন্দ্ৰ নাগবংশী | bgcolor="#00BFFF" | |[[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- |[[1985 Assam Legislative Assembly election|১৯৮৫]] |কিৰণ কুমাৰ গগৈ | bgcolor="#DDDDDD" | |[[নিৰ্দলীয়]] |- |[[1991 Assam Legislative Assembly election|১৯৯১]] | rowspan="2" |জয় চন্দ্ৰ নাগবংশী | bgcolor="#00BFFF" | | rowspan="2" |[[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- |[[1996 Assam Legislative Assembly election|১৯৯৬]] | bgcolor="#00BFFF" | |- |[[2001 Assam Legislative Assembly election|২০০১]] |সৰ্বানন্দ সোণোৱাল | bgcolor="#00a650" | |[[অসম গণ পৰিষদ]] |- |২০০৪^ | rowspan="3" |জীৱনতাৰা ঘাটোৱাৰ | bgcolor="#00BFFF" | | rowspan="3" |[[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- |[[2006 Assam Legislative Assembly election|২০০৬]] | bgcolor="#00BFFF" | |- |[[2011 Assam Legislative Assembly election|২০১১]] | bgcolor="#00BFFF" | |- |[[2016 Assam Legislative Assembly election|২০১৬]] | rowspan="2" |চক্ৰধৰ গগৈ | bgcolor="#f97d09" | | rowspan="2" |[[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি]] |- |[[2021 Assam Legislative Assembly election|২০২১]] | bgcolor="#f97d09" | |} ^ উপ-নিৰ্বাচন == নিৰ্বাচনৰ ফলাফল == === ২০২৬ === {{Election box begin |title= [[২০২৬ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন]]: খোৱাং}} {{Election box candidate with party link |candidate= [[লুৰীণজ্যোতি গগৈ]] |party=Assam Jatiya Parishad |votes= |percentage= |change= }} {{Election box candidate with party link |candidate= চক্ৰধৰ গগৈ |party=Bharatiya Janata Party |votes= |percentage= |change= }} {{Election box candidate with party link |candidate=প্ৰভাকৰ দাস |party=Independent (politician) |votes= |percentage= |change= }} {{Election box candidate with party link |candidate=ওপৰৰ কোনো নহয় |party=None of the above |votes= |percentage= |change= }} {{Election box margin of victory |votes= |percentage= |change= }} {{Election box turnout |votes= |percentage= |change= }} {{Election box rejected |votes= |percentage= }} {{Election box registered electors |reg. electors = |change = }} {{Election box gain with party link |winner= |loser= |swing= }} {{Election box end}} ===২০১৬=== {{Election box begin| title=[[২০১৬ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন]]: মৰাণ}} {{Election box winning candidate with party link| |party = Bharatiya Janata Party |candidate = চক্ৰধৰ গগৈ |votes = ৫৪,৫৭১ |percentage = ৫৪.১৩ |change = +৩৬.৪৬ }} {{Election box candidate with party link| |party = Indian National Congress |candidate = পৱন সিং ঘাটোৱাৰ |votes = ৩৮,৩৪০ |percentage = ৩৮.০৩ |change = -১৯.১৪ }} {{Election box candidate with party link| |party = Independent (politician) |candidate = অশোক কুমাৰ উৰাং |votes = ২,৩২২ |percentage = ২.৩০ |change = ''অপ্ৰযোজ্য'' }} {{Election box candidate with party link| |party = Communist Party of India |candidate = হিৰণ্য বৰুৱা |votes = ১,৬৫০ |percentage = ১.৬৩ |change = ''অপ্ৰযোজ্য'' }} {{Election box candidate with party link| |party = Independent (politician) |candidate = সুনীল ৰাজকোঁৱৰ |votes = ১,৪৬৪ |percentage = ১.৪৫ |change = ''অপ্ৰযোজ্য'' }} {{Election box candidate with party link| |party = Independent (politician) |candidate = ৰুবুল বুঢ়াগোহাঁই |votes = ৭৯১ |percentage = ০.৭৮ |change = ''অপ্ৰযোজ্য'' }} {{Election box candidate with party link| |party = None of the above |candidate = ওপৰৰ কোনো নহয় |votes = ১,৬৭৩ |percentage = ১.৬৫ |change = ''অপ্ৰযোজ্য'' }} {{Election box majority| |votes = ১৬,২৩১ |percentage = ১৬.১০ |change = -১৯.৬৮ }} {{Election box turnout| |votes = ১,০০,৮১১ |percentage = ৮৩.৭১ |change = +১১.৭৮ }} {{Election box gain with party link| |winner = Bharatiya Janata Party |loser = Indian National Congress |swing = +৮.৬৬ }} {{Election box end}} ===২০১১=== {{Election box begin| title=[[২০১১ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন]]: মৰাণ}} {{Election box candidate with party link| |party = Indian National Congress |candidate = জীৱনতাৰা ঘাটোৱাৰ |votes = ৪৭,১৪৩ |percentage = ৫৭.১৭ |change = +১১.৩৫ }} {{Election box candidate with party link| |party = Asom Gana Parishad |candidate = সুনীল ৰাজকোঁৱৰ |votes = ১৭,৬৫০ |percentage = ২১.৩৯ |change = -৮.৯৯ }} {{Election box candidate with party link| |party = Bharatiya Janata Party |candidate = স্বৰ্ণ শইকীয়া দেউৰী |votes = ১৪,৫৭১ |percentage = ১৭.৬৭ |change = -২.০৩ }} {{Election box candidate with party link| |party = Independent (politician) |candidate = শ্যামল ভূমিজ |votes = ২,৩৪৩ |percentage = ২.৮৪ |change = ''অপ্ৰযোজ্য'' }} {{Election box candidate with party link| |party = Jharkhand Mukti Morcha |candidate = লখিচৰণ স্বাৱছি |votes = ৭৫২ |percentage = ০.৯১ |change = ''অপ্ৰযোজ্য'' }} {{Election box majority| |votes = ২৯,৪৯৩ |percentage = ৩৫.৭৮ |change = +২০.৩৪ }} {{Election box turnout| |votes = ৮২,৪৫৯ |percentage = ৭১.৯৩ |change = -৩.৪১ }} {{Election box hold with party link| |winner = Indian National Congress |swing = }} {{Election box end}} ===২০০৬=== {{Election box begin |title=[[২০০৬ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন]]: মৰাণ}} {{Election box candidate with party link| |party = Indian National Congress |candidate = '''জীৱনতাৰা ঘাটোৱাৰ''' |votes = ৩৯,৬২২ |percentage = ৪৫.৪২ |change = }} {{Election box candidate with party link| |party = Asom Gana Parishad |candidate = পৰাগ জ্যোতি বৰুৱা |votes = ২৬,২৬৭ |percentage = ৩০.৩৮ |change = }} {{Election box candidate with party link| |party = Bharatiya Janata Party |candidate = দয়ানন্দ বৰগোহাঁই |votes = ১৭,০৩৭ |percentage = ১৯.৭০ |change = }} {{Election box candidate with party link| |party = Independent (politician) |candidate = হেমন্ত উৰাং |votes = ২,০২৫ |percentage = ২.৩৪ |change = }} {{Election box candidate| |party = এনবিএনপি |candidate = কিৰণময়ী গগৈ |votes = ৯৩২ |percentage = ১.০৮ |change = }} {{Election box candidate| |party = [[অসম গণ পৰিষদ (প্ৰগতিশীল)|অগপ(প্ৰ)]] |candidate = জিতুল চন্দ্ৰ গগৈ |votes = ৫৮৯ |percentage = ০.৬৮ |change = }} {{Election box majority| |votes = ১৩,৩৫৫ |percentage = ১৫.৪৪ |change = }} {{Election box turnout| |votes = ৮৬,৪৭১ |percentage = ৭৫.৩৪ |change = }} {{Election box hold with party link| |winner = Indian National Congress |swing = }} {{Election box end}} ==লগতে চাওক== * [[ডিব্ৰুগড়]] * [[অসম বিধানসভাৰ সমষ্টিসমূহৰ তালিকা]] ==তথ্য উৎস== {{reflist}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ বিধানসভা সমষ্টি]] eft3m63nqr7crvzcs00b3gut3pcxg46 601695 601645 2026-04-20T17:20:23Z দিব্য দত্ত 9244 601695 wikitext text/x-wiki {{Short description|অসম বিধানসভাৰ এটা সমষ্টি}} {{Infobox Indian constituency | name = খোৱাং | constituency_no = ৮৯ | type = SLA | map_image = Moran Assembly constituency map.svg | state = [[অসম]] | latest_election_year = [[2021 Assam Legislative Assembly election|২০২১]] | loksabha_cons = [[Dibrugarh Lok Sabha constituency|ডিব্ৰুগড়]] | district = [[Dibrugarh district|ডিব্ৰুগড়]] | established = ১৯৫১ | reservation = নাই | incumbent_image = | mla = | party = | alliance = | electors = | abolished = }} {{বিধানসভা সমষ্টি |name=খোৱাং |lacno=৮৯ |district=ডিব্ৰুগড় |total in district=সাতখন |mpc=ডিব্ৰুগড় |total in mpc=নখন |other=আঠখন |ডিব্ৰুগড়|লাহোৱাল|দুলিয়াজান|টিংখং|নাহৰকটীয়া|district1=ডিব্ৰুগড় |তিনিচুকীয়া|ডিগবৈ||||district2=তিনিচুকীয়া ||||||district3= ||||||district4= |last=মাৰ্ঘেৰিটা }} পূৰ্ৱতে এই সমষ্টিৰ নাম '''মৰাণ''' আছিল, ২০২৩ চনত '''খোৱাং''' হিচাপে পুনৰ নামকৰণ কৰা হয়৷<ref>[https://www.eci.gov.in/Documents/Delimitation/DELIMITATIONASSAM_UPDATED.pdf DELIMITATIONASSAM UPDATED.pdf]</ref> ==বিধান সভাৰ সদস্য== {| class="wikitable sortable" !বছৰ !নাম ! colspan="2" |দল |- |[[1951 Assam Legislative Assembly election|১৯৫১]] |ঘন কান্ত গগৈ | bgcolor="#DDDDDD" | |[[নিৰ্দলীয়]] |- |[[1957 Assam Legislative Assembly election|১৯৫৭]] | rowspan="3" |পদ্মা কুমাৰী গোহাঁই | bgcolor="#00BFFF" | | rowspan="3" |[[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- |[[1962 Assam Legislative Assembly election|১৯৬২]] | bgcolor="#00BFFF" | |- |[[1967 Assam Legislative Assembly election|১৯৬৭]] | bgcolor="#00BFFF" | |- |[[1972 Assam Legislative Assembly election|১৯৭২]] |তৰুণ চন্দ্ৰ চুতীয়া | bgcolor="#00BFFF" | |[[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- |[[1978 Assam Legislative Assembly election|১৯৭৮]] |জয় চন্দ্ৰ নাগবংশী | bgcolor="#00BFFF" | |[[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ (আই)]] |- |[[1983 Assam Legislative Assembly election|১৯৮৩]] |জয় চন্দ্ৰ নাগবংশী | bgcolor="#00BFFF" | |[[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- |[[1985 Assam Legislative Assembly election|১৯৮৫]] |কিৰণ কুমাৰ গগৈ | bgcolor="#DDDDDD" | |[[নিৰ্দলীয়]] |- |[[1991 Assam Legislative Assembly election|১৯৯১]] | rowspan="2" |জয় চন্দ্ৰ নাগবংশী | bgcolor="#00BFFF" | | rowspan="2" |[[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- |[[1996 Assam Legislative Assembly election|১৯৯৬]] | bgcolor="#00BFFF" | |- |[[2001 Assam Legislative Assembly election|২০০১]] |সৰ্বানন্দ সোণোৱাল | bgcolor="#00a650" | |[[অসম গণ পৰিষদ]] |- |২০০৪^ | rowspan="3" |জীৱনতাৰা ঘাটোৱাৰ | bgcolor="#00BFFF" | | rowspan="3" |[[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- |[[2006 Assam Legislative Assembly election|২০০৬]] | bgcolor="#00BFFF" | |- |[[2011 Assam Legislative Assembly election|২০১১]] | bgcolor="#00BFFF" | |- |[[2016 Assam Legislative Assembly election|২০১৬]] | rowspan="2" |চক্ৰধৰ গগৈ | bgcolor="#f97d09" | | rowspan="2" |[[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি]] |- |[[2021 Assam Legislative Assembly election|২০২১]] | bgcolor="#f97d09" | |} ^ উপ-নিৰ্বাচন == নিৰ্বাচনৰ ফলাফল == === ২০২৬ === {{Election box begin |title= [[২০২৬ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন]]: খোৱাং}} {{Election box candidate with party link |candidate= [[লুৰীণজ্যোতি গগৈ]] |party=Assam Jatiya Parishad |votes= |percentage= |change= }} {{Election box candidate with party link |candidate= চক্ৰধৰ গগৈ |party=Bharatiya Janata Party |votes= |percentage= |change= }} {{Election box candidate with party link |candidate=প্ৰভাকৰ দাস |party=Independent (politician) |votes= |percentage= |change= }} {{Election box candidate with party link |candidate=ওপৰৰ কোনো নহয় |party=None of the above |votes= |percentage= |change= }} {{Election box margin of victory |votes= |percentage= |change= }} {{Election box turnout |votes= |percentage= |change= }} {{Election box rejected |votes= |percentage= }} {{Election box registered electors |reg. electors = |change = }} {{Election box gain with party link |winner= |loser= |swing= }} {{Election box end}} ===২০১৬=== {{Election box begin| title=[[২০১৬ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন]]: মৰাণ}} {{Election box winning candidate with party link| |party = Bharatiya Janata Party |candidate = চক্ৰধৰ গগৈ |votes = ৫৪,৫৭১ |percentage = ৫৪.১৩ |change = +৩৬.৪৬ }} {{Election box candidate with party link| |party = Indian National Congress |candidate = পৱন সিং ঘাটোৱাৰ |votes = ৩৮,৩৪০ |percentage = ৩৮.০৩ |change = -১৯.১৪ }} {{Election box candidate with party link| |party = Independent (politician) |candidate = অশোক কুমাৰ উৰাং |votes = ২,৩২২ |percentage = ২.৩০ |change = ''অপ্ৰযোজ্য'' }} {{Election box candidate with party link| |party = Communist Party of India |candidate = হিৰণ্য বৰুৱা |votes = ১,৬৫০ |percentage = ১.৬৩ |change = ''অপ্ৰযোজ্য'' }} {{Election box candidate with party link| |party = Independent (politician) |candidate = সুনীল ৰাজকোঁৱৰ |votes = ১,৪৬৪ |percentage = ১.৪৫ |change = ''অপ্ৰযোজ্য'' }} {{Election box candidate with party link| |party = Independent (politician) |candidate = ৰুবুল বুঢ়াগোহাঁই |votes = ৭৯১ |percentage = ০.৭৮ |change = ''অপ্ৰযোজ্য'' }} {{Election box candidate with party link| |party = None of the above |candidate = ওপৰৰ কোনো নহয় |votes = ১,৬৭৩ |percentage = ১.৬৫ |change = ''অপ্ৰযোজ্য'' }} {{Election box majority| |votes = ১৬,২৩১ |percentage = ১৬.১০ |change = -১৯.৬৮ }} {{Election box turnout| |votes = ১,০০,৮১১ |percentage = ৮৩.৭১ |change = +১১.৭৮ }} {{Election box gain with party link| |winner = Bharatiya Janata Party |loser = Indian National Congress |swing = +৮.৬৬ }} {{Election box end}} ===২০১১=== {{Election box begin| title=[[২০১১ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন]]: মৰাণ}} {{Election box candidate with party link| |party = Indian National Congress |candidate = জীৱনতাৰা ঘাটোৱাৰ |votes = ৪৭,১৪৩ |percentage = ৫৭.১৭ |change = +১১.৩৫ }} {{Election box candidate with party link| |party = Asom Gana Parishad |candidate = সুনীল ৰাজকোঁৱৰ |votes = ১৭,৬৫০ |percentage = ২১.৩৯ |change = -৮.৯৯ }} {{Election box candidate with party link| |party = Bharatiya Janata Party |candidate = স্বৰ্ণ শইকীয়া দেউৰী |votes = ১৪,৫৭১ |percentage = ১৭.৬৭ |change = -২.০৩ }} {{Election box candidate with party link| |party = Independent (politician) |candidate = শ্যামল ভূমিজ |votes = ২,৩৪৩ |percentage = ২.৮৪ |change = ''অপ্ৰযোজ্য'' }} {{Election box candidate with party link| |party = Jharkhand Mukti Morcha |candidate = লখিচৰণ স্বাৱছি |votes = ৭৫২ |percentage = ০.৯১ |change = ''অপ্ৰযোজ্য'' }} {{Election box majority| |votes = ২৯,৪৯৩ |percentage = ৩৫.৭৮ |change = +২০.৩৪ }} {{Election box turnout| |votes = ৮২,৪৫৯ |percentage = ৭১.৯৩ |change = -৩.৪১ }} {{Election box hold with party link| |winner = Indian National Congress |swing = }} {{Election box end}} ===২০০৬=== {{Election box begin |title=[[২০০৬ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন]]: মৰাণ}} {{Election box candidate with party link| |party = Indian National Congress |candidate = '''জীৱনতাৰা ঘাটোৱাৰ''' |votes = ৩৯,৬২২ |percentage = ৪৫.৪২ |change = }} {{Election box candidate with party link| |party = Asom Gana Parishad |candidate = পৰাগ জ্যোতি বৰুৱা |votes = ২৬,২৬৭ |percentage = ৩০.৩৮ |change = }} {{Election box candidate with party link| |party = Bharatiya Janata Party |candidate = দয়ানন্দ বৰগোহাঁই |votes = ১৭,০৩৭ |percentage = ১৯.৭০ |change = }} {{Election box candidate with party link| |party = Independent (politician) |candidate = হেমন্ত উৰাং |votes = ২,০২৫ |percentage = ২.৩৪ |change = }} {{Election box candidate| |party = এনবিএনপি |candidate = কিৰণময়ী গগৈ |votes = ৯৩২ |percentage = ১.০৮ |change = }} {{Election box candidate| |party = [[অসম গণ পৰিষদ (প্ৰগতিশীল)|অগপ(প্ৰ)]] |candidate = জিতুল চন্দ্ৰ গগৈ |votes = ৫৮৯ |percentage = ০.৬৮ |change = }} {{Election box majority| |votes = ১৩,৩৫৫ |percentage = ১৫.৪৪ |change = }} {{Election box turnout| |votes = ৮৬,৪৭১ |percentage = ৭৫.৩৪ |change = }} {{Election box hold with party link| |winner = Indian National Congress |swing = }} {{Election box end}} ==লগতে চাওক== * [[ডিব্ৰুগড়]] * [[অসম বিধানসভাৰ সমষ্টিসমূহৰ তালিকা]] ==তথ্য উৎস== {{reflist}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ বিধানসভা সমষ্টি]] 2b3dif7vcmquhxis5yc3lehcguspv4x 0 82459 601696 502884 2026-04-20T17:22:57Z দিব্য দত্ত 9244 601696 wikitext text/x-wiki {{Short description|অসম বিধানসভাৰ এটা সমষ্টি}} {{বিধানসভা সমষ্টি |name=ডিব্ৰুগড় |lacno=৮৮ |district=ডিব্ৰুগড় |total in district=সাতখন |mpc=ডিব্ৰুগড় |total in mpc=নখন |other=আঠখন |খোৱাং|লাহোৱাল|দুলিয়াজান|টিংখং|নাহৰকটীয়া|district1=ডিব্ৰুগড় |তিনিচুকীয়া|ডিগবৈ||||district2=তিনিচুকীয়া ||||||district3= ||||||district4= |last=মাৰ্ঘেৰিটা }} ==বিধায়কসকল== অসম বিধান সভাত ডিব্ৰুগড় সমষ্টিৰ পৰা প্ৰতিনিধিত্ব কৰা সদস্যসকলৰ তালিকা তলত উল্লেখ কৰা হ’ল।<ref name="db ref1">{{cite news |title=Dibrugarh Election Result 2021 LIVE: Dibrugarh MLA Election Result & Vote Share - Oneindia |url=https://www.oneindia.com/dibrugarh-assembly-elections-as-116/ |access-date=27 November 2021 |publisher=oneindia.com |date=2 May 2021 |language=en |archivedate=27 November 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211127064322/https://www.oneindia.com/dibrugarh-assembly-elections-as-116/ |deadurl=yes }}</ref> {| class="wikitable sortable" ! বৰ্ষ !নাম ! colspan="2" |দল |- |[[1957 Assam Legislative Assembly election|১৯৫৭]] |নীলমণি বৰঠাকুৰ | bgcolor="#DC143C" | |[[ভাৰতীয় কমিউনিষ্ট পাৰ্টি]] |- |[[1961 Assam Legislative Assembly election|১৯৬১]] (নিৰ্বাচিত) | rowspan="4" |ৰমেশ চন্দ্ৰ বৰুৱা | bgcolor="#00BFFF" | | rowspan="4" |[[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- |[[1962 Assam Legislative Assembly election|১৯৬২]] | bgcolor="#00BFFF" | |- |[[1967 Assam Legislative Assembly election|১৯৬৭]] | bgcolor="#00BFFF" | |- |[[1972 Assam Legislative Assembly election|১৯৭২]] | bgcolor="#00BFFF" | |- |[[1978 Assam Legislative Assembly election|১৯৭৮]] |কেশৱ চন্দ্ৰ গগৈ | bgcolor="#FFD700" | |[[জনতা পাৰ্টি]] |- |[[1983 Assam Legislative Assembly election|১৯৮৩]] | rowspan="3" |কেশৱ চন্দ্ৰ গগৈ | bgcolor="#00BFFF" | | rowspan="3" |[[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- |[[1985 Assam Legislative Assembly election|১৯৮৫]] | bgcolor="#00BFFF" | |- |[[1991 Assam Legislative Assembly election|১৯৯১]] | bgcolor="#00BFFF" | |- |[[1996 Assam Legislative Assembly election|১৯৯৬]] |কল্যাণ কুমাৰ গগৈ | bgcolor="#00BFFF" | |[[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- |[[2001 Assam Legislative Assembly election|২০০১]] (নিৰ্বাচিত) | rowspan="2" |ড॰ কল্যাণ কুমাৰ গগৈ | bgcolor="#00BFFF" | | rowspan="2" |[[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- |[[2001 Assam Legislative Assembly election|২০০১]] | bgcolor="#00BFFF" | |- |[[2006 Assam Legislative Assembly election|২০০৬]] | rowspan="4" |প্ৰশান্ত ফুকন | bgcolor="#f97d09" | | rowspan="4" |[[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি]] |- |[[2011 Assam Legislative Assembly election|২০১১]] | bgcolor="#f97d09" | |- |[[2016 Assam Legislative Assembly election|২০১৬]] | bgcolor="#f97d09" | |- |[[2021 Assam Legislative Assembly election|২০২১]] | bgcolor="#f97d09" | |} ==লগতে চাওক== * [[ডিব্ৰুগড়]] * [[অসম বিধানসভাৰ সমষ্টিসমূহৰ তালিকা]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ বিধানসভা সমষ্টি]] hydjsb4ib0ppbvtgdhwxhy61srwduc0 10 82465 601690 601237 2026-04-20T16:54:47Z দিব্য দত্ত 9244 601690 wikitext text/x-wiki <includeonly>'''{{{name|ডিব্ৰুগড়}}} বিধানসভা সমষ্টি''' [[অসম বিধানসভা]]ৰ ১২৬ খন বিধানসভা সমষ্টিৰ এখন। অসম বিধানসভাৰ সমষ্টিসমূহৰ ক্ৰমাংক অনুসৰি {{{lacno|১১৬}}} হৈছে {{{name|মৰাণ}}} বিধানসভা সমষ্টিৰ ক্ৰমাংক।<ref>[http://www.elections.in/assam/assembly-constituencies/moran.html Elections in]</ref><ref>[http://timesofindia.indiatimes.com/elections-2016/assam-elections-2016/assemblyelections2016results/state-assam.cms ASSAM ELECTIONS 2016 RESULTS]</ref> {{{name|ডিব্ৰুগড়}}} [[{{{district|ডিব্ৰুগড় জিলা}}}]]ৰ {{#switch:{{{total in district|}}}|এটা=একমাত্ৰ বিধানসভা সমষ্টি|#default ={{{total in district|ছটা}}} বিধানসভা সমষ্টিৰ অন্যতম}}। ই [[{{{mpc|ডিব্ৰুগড়}}} (লোকসভা সমষ্টি)|{{{mpc|ডিব্ৰুগড়}}} লোকসভা সমষ্টি]]ৰ অন্তৰ্গত {{{total in mpc|নটা}}} বিধানসভা সমষ্টিৰ এখন। [[{{{mpc|ডিব্ৰুগড়}}} (লোকসভা সমষ্টি)|{{{mpc|ডিব্ৰুগড়}}} লোকসভা সমষ্টি]]ৰ আন {{{other|আঠটা}}} বিধানসভা সমষ্টি হ'ল, {{{district1|ডিব্ৰুগড় জিলা}}}ৰ [[{{{1|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{1|১}}}]]{{#if:{{{2|২}}}|, [[{{{2|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{2|২}}}]]}}{{#if:{{{3|৩}}}|, [[{{{3|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{3|৩}}}]]}}{{#if:{{{4|৪}}}|, [[{{{4|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{4|৪}}}]]}}{{#if:{{{5|৫}}}|, [[{{{5|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{5|৫}}}]]}}{{#if:{{{district2|}}}|, {{{district2|ডিব্ৰুগড় জিলা}}}ৰ [[{{{6|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{6|১}}}]]{{#if:{{{7|২}}}|, [[{{{7|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{7|২}}}]]}}{{#if:{{{8|৩}}}|, [[{{{8|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{8|৩}}}]]}}{{#if:{{{9|৪}}}|, [[{{{9|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{9|৪}}}]]}}{{#if:{{{10|৫}}}|, [[{{{10|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{10|৫}}}]]}}}}{{#if:{{{district3|}}}|, {{{district3|ডিব্ৰুগড় জিলা}}}ৰ [[{{{11|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{11|১}}}]]{{#if:{{{12|২}}}|, [[{{{12|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{12|২}}}]]}}{{#if:{{{13|৩}}}|, [[{{{13|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{13|৩}}}]]}}{{#if:{{{14|৪}}}|, [[{{{14|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{14|৪}}}]]}}{{#if:{{{15|৫}}}|, [[{{{15|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{15|৫}}}]]}}}}{{#if:{{{district4|}}}|, {{{district4|ডিব্ৰুগড় জিলা}}}ৰ [[{{{16|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{16|১}}}]]{{#if:{{{17|২}}}|, [[{{{17|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{17|২}}}]]}}{{#if:{{{18|৩}}}|, [[{{{18|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{18|৩}}}]]}}{{#if:{{{19|৪}}}|, [[{{{19|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{19|৪}}}]]}}{{#if:{{{20|৫}}}|, [[{{{20|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{20|৫}}}]]}}}} আৰু {{{last|}}}৷ [[শ্ৰেণী:অসমৰ বিধানসভা সমষ্টি]]</includeonly> bktd4ua4yh66q4oov8bf714eotqlsde 601691 601690 2026-04-20T16:59:07Z দিব্য দত্ত 9244 601691 wikitext text/x-wiki <includeonly>'''{{{name|ডিব্ৰুগড়}}} বিধানসভা সমষ্টি''' [[অসম বিধানসভা]]ৰ ১২৬ খন বিধানসভা সমষ্টিৰ এখন। অসম বিধানসভাৰ সমষ্টিসমূহৰ ক্ৰমাংক অনুসৰি {{{lacno|১১৬}}} হৈছে {{{name|মৰাণ}}} বিধানসভা সমষ্টিৰ ক্ৰমাংক।<ref>[http://www.elections.in/assam/assembly-constituencies/moran.html Elections in]</ref><ref>[http://timesofindia.indiatimes.com/elections-2016/assam-elections-2016/assemblyelections2016results/state-assam.cms ASSAM ELECTIONS 2016 RESULTS]</ref> {{{name|ডিব্ৰুগড়}}} [[{{{district|ডিব্ৰুগড় জিলা}}}]]ৰ {{#switch:{{{total in district|}}}|এটা=একমাত্ৰ বিধানসভা সমষ্টি|#default ={{{total in district|ছটা}}} বিধানসভা সমষ্টিৰ অন্যতম}}। ই [[{{{mpc|ডিব্ৰুগড়}}} (লোকসভা সমষ্টি)|{{{mpc|ডিব্ৰুগড়}}} লোকসভা সমষ্টি]]ৰ অন্তৰ্গত {{{total in mpc|নটা}}} বিধানসভা সমষ্টিৰ এখন। [[{{{mpc|ডিব্ৰুগড়}}} (লোকসভা সমষ্টি)|{{{mpc|ডিব্ৰুগড়}}} লোকসভা সমষ্টি]]ৰ আন {{{other|আঠটা}}} বিধানসভা সমষ্টি হ'ল, {{{district1|ডিব্ৰুগড় জিলা}}}ৰ [[{{{1|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{1|১}}}]]{{#if:{{{2|২}}}|, [[{{{2|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{2|২}}}]]}}{{#if:{{{3|৩}}}|, [[{{{3|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{3|৩}}}]]}}{{#if:{{{4|৪}}}|, [[{{{4|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{4|৪}}}]]}}{{#if:{{{5|৫}}}|, [[{{{5|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{5|}}}]]}}{{#if:{{{district2|}}}|, {{{district2|ডিব্ৰুগড় জিলা}}}ৰ [[{{{6|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{6|১}}}]]{{#if:{{{7|২}}}|, [[{{{7|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{7|২}}}]]}}{{#if:{{{8|৩}}}|, [[{{{8|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{8|৩}}}]]}}{{#if:{{{9|৪}}}|, [[{{{9|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{9|৪}}}]]}}{{#if:{{{10|৫}}}|, [[{{{10|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{10|৫}}}]]}}}}{{#if:{{{district3|}}}|, {{{district3|ডিব্ৰুগড় জিলা}}}ৰ [[{{{11|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{11|১}}}]]{{#if:{{{12|২}}}|, [[{{{12|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{12|২}}}]]}}{{#if:{{{13|৩}}}|, [[{{{13|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{13|৩}}}]]}}{{#if:{{{14|৪}}}|, [[{{{14|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{14|৪}}}]]}}{{#if:{{{15|৫}}}|, [[{{{15|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{15|৫}}}]]}}}}{{#if:{{{district4|}}}|, {{{district4|ডিব্ৰুগড় জিলা}}}ৰ [[{{{16|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{16|১}}}]]{{#if:{{{17|২}}}|, [[{{{17|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{17|২}}}]]}}{{#if:{{{18|৩}}}|, [[{{{18|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{18|৩}}}]]}}{{#if:{{{19|৪}}}|, [[{{{19|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{19|৪}}}]]}}{{#if:{{{20|৫}}}|, [[{{{20|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{20|৫}}}]]}}}} আৰু {{{last|}}}৷ [[শ্ৰেণী:অসমৰ বিধানসভা সমষ্টি]]</includeonly> fvar4qzoy07j7zyd47hpkjz8e1t4fp2 601692 601691 2026-04-20T17:00:39Z দিব্য দত্ত 9244 601692 wikitext text/x-wiki <includeonly>'''{{{name|ডিব্ৰুগড়}}} বিধানসভা সমষ্টি''' [[অসম বিধানসভা]]ৰ ১২৬ খন বিধানসভা সমষ্টিৰ এখন। অসম বিধানসভাৰ সমষ্টিসমূহৰ ক্ৰমাংক অনুসৰি {{{lacno|১১৬}}} হৈছে {{{name|মৰাণ}}} বিধানসভা সমষ্টিৰ ক্ৰমাংক।<ref>[http://www.elections.in/assam/assembly-constituencies/moran.html Elections in]</ref><ref>[http://timesofindia.indiatimes.com/elections-2016/assam-elections-2016/assemblyelections2016results/state-assam.cms ASSAM ELECTIONS 2016 RESULTS]</ref> {{{name|ডিব্ৰুগড়}}} [[{{{district|ডিব্ৰুগড় জিলা}}}]]ৰ {{#switch:{{{total in district|}}}|এটা=একমাত্ৰ বিধানসভা সমষ্টি|#default ={{{total in district|ছটা}}} বিধানসভা সমষ্টিৰ অন্যতম}}। ই [[{{{mpc|ডিব্ৰুগড়}}} (লোকসভা সমষ্টি)|{{{mpc|ডিব্ৰুগড়}}} লোকসভা সমষ্টি]]ৰ অন্তৰ্গত {{{total in mpc|নটা}}} বিধানসভা সমষ্টিৰ এখন। [[{{{mpc|ডিব্ৰুগড়}}} (লোকসভা সমষ্টি)|{{{mpc|ডিব্ৰুগড়}}} লোকসভা সমষ্টি]]ৰ আন {{{other|আঠটা}}} বিধানসভা সমষ্টি হ'ল, {{{district1|ডিব্ৰুগড় জিলা}}}ৰ [[{{{1|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{1|১}}}]]{{#if:{{{2|২}}}|, [[{{{2|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{2|২}}}]]}}{{#if:{{{3|৩}}}|, [[{{{3|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{3|৩}}}]]}}{{#if:{{{4|৪}}}|, [[{{{4|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{4|৪}}}]]}}{{#if:{{{5|৫}}}|, [[{{{5}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{5|}}}]]}}{{#if:{{{district2|}}}|, {{{district2|ডিব্ৰুগড় জিলা}}}ৰ [[{{{6|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{6|১}}}]]{{#if:{{{7|২}}}|, [[{{{7|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{7|২}}}]]}}{{#if:{{{8|৩}}}|, [[{{{8|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{8|৩}}}]]}}{{#if:{{{9|৪}}}|, [[{{{9|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{9|৪}}}]]}}{{#if:{{{10|৫}}}|, [[{{{10|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{10|৫}}}]]}}}}{{#if:{{{district3|}}}|, {{{district3|ডিব্ৰুগড় জিলা}}}ৰ [[{{{11|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{11|১}}}]]{{#if:{{{12|২}}}|, [[{{{12|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{12|২}}}]]}}{{#if:{{{13|৩}}}|, [[{{{13|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{13|৩}}}]]}}{{#if:{{{14|৪}}}|, [[{{{14|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{14|৪}}}]]}}{{#if:{{{15|৫}}}|, [[{{{15|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{15|৫}}}]]}}}}{{#if:{{{district4|}}}|, {{{district4|ডিব্ৰুগড় জিলা}}}ৰ [[{{{16|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{16|১}}}]]{{#if:{{{17|২}}}|, [[{{{17|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{17|২}}}]]}}{{#if:{{{18|৩}}}|, [[{{{18|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{18|৩}}}]]}}{{#if:{{{19|৪}}}|, [[{{{19|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{19|৪}}}]]}}{{#if:{{{20|৫}}}|, [[{{{20|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{20|৫}}}]]}}}} আৰু {{{last|}}}৷ [[শ্ৰেণী:অসমৰ বিধানসভা সমষ্টি]]</includeonly> 5236esu46sfs33ma8inft6ok6dejwyt 601694 601692 2026-04-20T17:19:35Z দিব্য দত্ত 9244 601694 wikitext text/x-wiki <includeonly>'''{{{name|ডিব্ৰুগড়}}} বিধানসভা সমষ্টি''' [[অসম বিধানসভা]]ৰ ১২৬ খন বিধানসভা সমষ্টিৰ এখন। অসম বিধানসভাৰ সমষ্টিসমূহৰ ক্ৰমাংক অনুসৰি {{{lacno|১১৬}}} হৈছে {{{name|মৰাণ}}} বিধানসভা সমষ্টিৰ ক্ৰমাংক।<ref>[http://www.elections.in/assam/assembly-constituencies/moran.html Elections in]</ref><ref>[http://timesofindia.indiatimes.com/elections-2016/assam-elections-2016/assemblyelections2016results/state-assam.cms ASSAM ELECTIONS 2016 RESULTS]</ref> {{{name|ডিব্ৰুগড়}}} [[{{{district|ডিব্ৰুগড় জিলা}}} জিলা]]ৰ {{#switch:{{{total in district|}}}|এখন=একমাত্ৰ বিধানসভা সমষ্টি|#default ={{{total in district|ছটা}}} বিধানসভা সমষ্টিৰ অন্যতম}}। ই [[{{{mpc|ডিব্ৰুগড়}}} (লোকসভা সমষ্টি)|{{{mpc|ডিব্ৰুগড়}}} লোকসভা সমষ্টি]]ৰ অন্তৰ্গত {{{total in mpc|নটা}}} বিধানসভা সমষ্টিৰ এখন। [[{{{mpc|ডিব্ৰুগড়}}} (লোকসভা সমষ্টি)|{{{mpc|ডিব্ৰুগড়}}} লোকসভা সমষ্টি]]ৰ আন {{{other|আঠটা}}} বিধানসভা সমষ্টি হ'ল {{{district1|ডিব্ৰুগড়}}}জিলাৰ [[{{{1|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{1|১}}}]]{{#if:{{{2|২}}}|, [[{{{2|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{2|২}}}]]}}{{#if:{{{3|৩}}}|, [[{{{3|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{3|৩}}}]]}}{{#if:{{{4|৪}}}|, [[{{{4|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{4|৪}}}]]}}{{#if:{{{5|৫}}}|, [[{{{5}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{5|}}}]]}}{{#if:{{{district2|}}}|, {{{district2|ডিব্ৰুগড় জিলা}}} জিলাৰ [[{{{6|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{6|১}}}]]{{#if:{{{7|২}}}|, [[{{{7|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{7|২}}}]]}}{{#if:{{{8|৩}}}|, [[{{{8|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{8|৩}}}]]}}{{#if:{{{9|৪}}}|, [[{{{9|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{9|৪}}}]]}}{{#if:{{{10|৫}}}|, [[{{{10|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{10|৫}}}]]}}}}{{#if:{{{district3|}}}|, {{{district3|ডিব্ৰুগড় জিলা}}} জিলাৰ [[{{{11|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{11|১}}}]]{{#if:{{{12|২}}}|, [[{{{12|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{12|২}}}]]}}{{#if:{{{13|৩}}}|, [[{{{13|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{13|৩}}}]]}}{{#if:{{{14|৪}}}|, [[{{{14|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{14|৪}}}]]}}{{#if:{{{15|৫}}}|, [[{{{15|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{15|৫}}}]]}}}}{{#if:{{{district4|}}}|, {{{district4|ডিব্ৰুগড় জিলা}}} জিলাৰ [[{{{16|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{16|১}}}]]{{#if:{{{17|২}}}|, [[{{{17|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{17|২}}}]]}}{{#if:{{{18|৩}}}|, [[{{{18|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{18|৩}}}]]}}{{#if:{{{19|৪}}}|, [[{{{19|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{19|৪}}}]]}}{{#if:{{{20|৫}}}|, [[{{{20|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{20|৫}}}]]}}}} আৰু {{{last|}}}৷ [[শ্ৰেণী:অসমৰ বিধানসভা সমষ্টি]]</includeonly> 5vz0ut3agdp8aw7dn64t61mh2iknx96 601702 601694 2026-04-20T17:31:01Z দিব্য দত্ত 9244 601702 wikitext text/x-wiki <includeonly>'''{{{name|ডিব্ৰুগড়}}} বিধানসভা সমষ্টি''' [[অসম বিধানসভা]]ৰ ১২৬ খন বিধানসভা সমষ্টিৰ এখন। অসম বিধানসভাৰ সমষ্টিসমূহৰ ক্ৰমাংক অনুসৰি {{{lacno|১১৬}}} হৈছে {{{name|মৰাণ}}} বিধানসভা সমষ্টিৰ ক্ৰমাংক।<ref>[http://www.elections.in/assam/assembly-constituencies/moran.html Elections in]</ref><ref>[http://timesofindia.indiatimes.com/elections-2016/assam-elections-2016/assemblyelections2016results/state-assam.cms ASSAM ELECTIONS 2016 RESULTS]</ref> {{{name|ডিব্ৰুগড়}}} [[{{{district|ডিব্ৰুগড় জিলা}}} জিলা]]ৰ {{#switch:{{{total in district|}}}|এখন=একমাত্ৰ বিধানসভা সমষ্টি|#default ={{{total in district|ছটা}}} বিধানসভা সমষ্টিৰ অন্যতম}}। ই [[{{{mpc|ডিব্ৰুগড়}}} (লোকসভা সমষ্টি)|{{{mpc|ডিব্ৰুগড়}}} লোকসভা সমষ্টি]]ৰ অন্তৰ্গত {{{total in mpc|নটা}}} বিধানসভা সমষ্টিৰ এখন। [[{{{mpc|ডিব্ৰুগড়}}} (লোকসভা সমষ্টি)|{{{mpc|ডিব্ৰুগড়}}} লোকসভা সমষ্টি]]ৰ আন {{{other|আঠটা}}} বিধানসভা সমষ্টি হ'ল {{{district1|ডিব্ৰুগড়}}}জিলাৰ [[{{{1|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{1|১}}}]]{{#if:{{{2|২}}}|, [[{{{2|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{2|২}}}]]}}{{#if:{{{3|৩}}}|, [[{{{3|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{3|৩}}}]]}}{{#if:{{{4|৪}}}|, [[{{{4|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{4|৪}}}]]}}{{#if:{{{5|৫}}}|, {{{5}}}}}{{#if:{{{district2|}}}|, {{{district2|ডিব্ৰুগড় জিলা}}} জিলাৰ [[{{{6|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{6|১}}}]]{{#if:{{{7|২}}}|, [[{{{7|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{7|২}}}]]}}{{#if:{{{8|৩}}}|, [[{{{8|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{8|৩}}}]]}}{{#if:{{{9|৪}}}|, [[{{{9|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{9|৪}}}]]}}{{#if:{{{10|৫}}}|, [[{{{10|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{10|৫}}}]]}}}}{{#if:{{{district3|}}}|, {{{district3|ডিব্ৰুগড় জিলা}}} জিলাৰ [[{{{11|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{11|১}}}]]{{#if:{{{12|২}}}|, [[{{{12|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{12|২}}}]]}}{{#if:{{{13|৩}}}|, [[{{{13|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{13|৩}}}]]}}{{#if:{{{14|৪}}}|, [[{{{14|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{14|৪}}}]]}}{{#if:{{{15|৫}}}|, [[{{{15|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{15|৫}}}]]}}}}{{#if:{{{district4|}}}|, {{{district4|ডিব্ৰুগড় জিলা}}} জিলাৰ [[{{{16|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{16|১}}}]]{{#if:{{{17|২}}}|, [[{{{17|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{17|২}}}]]}}{{#if:{{{18|৩}}}|, [[{{{18|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{18|৩}}}]]}}{{#if:{{{19|৪}}}|, [[{{{19|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{19|৪}}}]]}}{{#if:{{{20|৫}}}|, [[{{{20|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{20|৫}}}]]}}}} আৰু {{{last|}}}৷ [[শ্ৰেণী:অসমৰ বিধানসভা সমষ্টি]]</includeonly> g4lan1w80vsn0bx9nfxxiaheg35v546 601755 601702 2026-04-21T11:53:19Z দিব্য দত্ত 9244 601755 wikitext text/x-wiki <includeonly>'''{{{name|ডিব্ৰুগড়}}} বিধানসভা সমষ্টি''' [[অসম বিধানসভা]]ৰ ১২৬ খন বিধানসভা সমষ্টিৰ এখন{{#if:{{{notactive|}}}| সমষ্টি আছিল|।}} অসম বিধানসভাৰ সমষ্টিসমূহৰ ক্ৰমাংক অনুসৰি {{{lacno|১১৬}}} {{#if:{{{notactive|}}}| সমষ্টি আছিল|হৈছে}} {{{name|মৰাণ}}} বিধানসভা সমষ্টিৰ ক্ৰমাংক।<ref>[http://www.elections.in/assam/assembly-constituencies/moran.html Elections in]</ref><ref>[http://timesofindia.indiatimes.com/elections-2016/assam-elections-2016/assemblyelections2016results/state-assam.cms ASSAM ELECTIONS 2016 RESULTS]</ref> {{{name|ডিব্ৰুগড়}}} [[{{{district|ডিব্ৰুগড় জিলা}}} জিলা]]ৰ {{#switch:{{{total in district|}}}|এখন=একমাত্ৰ বিধানসভা সমষ্টি|#default ={{{total in district|ছটা}}} বিধানসভা সমষ্টিৰ অন্যতম}}। ই [[{{{mpc|ডিব্ৰুগড়}}} (লোকসভা সমষ্টি)|{{{mpc|ডিব্ৰুগড়}}} লোকসভা সমষ্টি]]ৰ অন্তৰ্গত {{{total in mpc|নটা}}} বিধানসভা সমষ্টিৰ এখন। [[{{{mpc|ডিব্ৰুগড়}}} (লোকসভা সমষ্টি)|{{{mpc|ডিব্ৰুগড়}}} লোকসভা সমষ্টি]]ৰ আন {{{other|আঠটা}}} বিধানসভা সমষ্টি হ'ল {{{district1|ডিব্ৰুগড়}}}জিলাৰ [[{{{1|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{1|১}}}]]{{#if:{{{2|২}}}|, [[{{{2|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{2|২}}}]]}}{{#if:{{{3|৩}}}|, [[{{{3|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{3|৩}}}]]}}{{#if:{{{4|৪}}}|, [[{{{4|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{4|৪}}}]]}}{{#if:{{{5|৫}}}|, {{{5}}}}}{{#if:{{{district2|}}}|, {{{district2|ডিব্ৰুগড় জিলা}}} জিলাৰ [[{{{6|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{6|১}}}]]{{#if:{{{7|২}}}|, [[{{{7|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{7|২}}}]]}}{{#if:{{{8|৩}}}|, [[{{{8|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{8|৩}}}]]}}{{#if:{{{9|৪}}}|, [[{{{9|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{9|৪}}}]]}}{{#if:{{{10|৫}}}|, [[{{{10|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{10|৫}}}]]}}}}{{#if:{{{district3|}}}|, {{{district3|ডিব্ৰুগড় জিলা}}} জিলাৰ [[{{{11|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{11|১}}}]]{{#if:{{{12|২}}}|, [[{{{12|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{12|২}}}]]}}{{#if:{{{13|৩}}}|, [[{{{13|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{13|৩}}}]]}}{{#if:{{{14|৪}}}|, [[{{{14|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{14|৪}}}]]}}{{#if:{{{15|৫}}}|, [[{{{15|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{15|৫}}}]]}}}}{{#if:{{{district4|}}}|, {{{district4|ডিব্ৰুগড় জিলা}}} জিলাৰ [[{{{16|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{16|১}}}]]{{#if:{{{17|২}}}|, [[{{{17|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{17|২}}}]]}}{{#if:{{{18|৩}}}|, [[{{{18|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{18|৩}}}]]}}{{#if:{{{19|৪}}}|, [[{{{19|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{19|৪}}}]]}}{{#if:{{{20|৫}}}|, [[{{{20|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{20|৫}}}]]}}}} আৰু {{{last|}}}৷ [[শ্ৰেণী:অসমৰ বিধানসভা সমষ্টি]]</includeonly> 3ldd49ubic0fjki08tmywx9d5hpa40u 601756 601755 2026-04-21T11:57:06Z দিব্য দত্ত 9244 601756 wikitext text/x-wiki <includeonly>'''{{{name|ডিব্ৰুগড়}}} বিধানসভা সমষ্টি''' [[অসম বিধানসভা]]ৰ ১২৬ খন বিধানসভা সমষ্টিৰ এখন{{#if:{{{notactive|}}}| সমষ্টি আছিল৷|।}} অসম বিধানসভাৰ সমষ্টিসমূহৰ ক্ৰমাংক অনুসৰি {{{lacno|১১৬}}} {{#if:{{{notactive|}}}|আছিল|হৈছে}} {{{name|মৰাণ}}} বিধানসভা সমষ্টিৰ ক্ৰমাংক।<ref>[http://www.elections.in/assam/assembly-constituencies/moran.html Elections in]</ref><ref>[http://timesofindia.indiatimes.com/elections-2016/assam-elections-2016/assemblyelections2016results/state-assam.cms ASSAM ELECTIONS 2016 RESULTS]</ref> {{{name|ডিব্ৰুগড়}}} [[{{{district|ডিব্ৰুগড় জিলা}}} জিলা]]ৰ {{#switch:{{{total in district|}}}|এখন=একমাত্ৰ বিধানসভা সমষ্টি|#default ={{{total in district|ছটা}}} বিধানসভা সমষ্টিৰ অন্যতম}}। ই [[{{{mpc|ডিব্ৰুগড়}}} (লোকসভা সমষ্টি)|{{{mpc|ডিব্ৰুগড়}}} লোকসভা সমষ্টি]]ৰ অন্তৰ্গত {{{total in mpc|নটা}}} বিধানসভা সমষ্টিৰ এখন। [[{{{mpc|ডিব্ৰুগড়}}} (লোকসভা সমষ্টি)|{{{mpc|ডিব্ৰুগড়}}} লোকসভা সমষ্টি]]ৰ আন {{{other|আঠটা}}} বিধানসভা সমষ্টি হ'ল {{{district1|ডিব্ৰুগড়}}}জিলাৰ [[{{{1|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{1|১}}}]]{{#if:{{{2|২}}}|, [[{{{2|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{2|২}}}]]}}{{#if:{{{3|৩}}}|, [[{{{3|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{3|৩}}}]]}}{{#if:{{{4|৪}}}|, [[{{{4|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{4|৪}}}]]}}{{#if:{{{5|৫}}}|, {{{5}}}}}{{#if:{{{district2|}}}|, {{{district2|ডিব্ৰুগড় জিলা}}} জিলাৰ [[{{{6|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{6|১}}}]]{{#if:{{{7|২}}}|, [[{{{7|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{7|২}}}]]}}{{#if:{{{8|৩}}}|, [[{{{8|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{8|৩}}}]]}}{{#if:{{{9|৪}}}|, [[{{{9|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{9|৪}}}]]}}{{#if:{{{10|৫}}}|, [[{{{10|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{10|৫}}}]]}}}}{{#if:{{{district3|}}}|, {{{district3|ডিব্ৰুগড় জিলা}}} জিলাৰ [[{{{11|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{11|১}}}]]{{#if:{{{12|২}}}|, [[{{{12|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{12|২}}}]]}}{{#if:{{{13|৩}}}|, [[{{{13|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{13|৩}}}]]}}{{#if:{{{14|৪}}}|, [[{{{14|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{14|৪}}}]]}}{{#if:{{{15|৫}}}|, [[{{{15|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{15|৫}}}]]}}}}{{#if:{{{district4|}}}|, {{{district4|ডিব্ৰুগড় জিলা}}} জিলাৰ [[{{{16|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{16|১}}}]]{{#if:{{{17|২}}}|, [[{{{17|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{17|২}}}]]}}{{#if:{{{18|৩}}}|, [[{{{18|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{18|৩}}}]]}}{{#if:{{{19|৪}}}|, [[{{{19|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{19|৪}}}]]}}{{#if:{{{20|৫}}}|, [[{{{20|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{20|৫}}}]]}}}} আৰু {{{last|}}}৷ [[শ্ৰেণী:অসমৰ বিধানসভা সমষ্টি]]</includeonly> is6v3mg93lvwblt60njfxwajwgh5gu5 601757 601756 2026-04-21T11:58:08Z দিব্য দত্ত 9244 601757 wikitext text/x-wiki <includeonly>'''{{{name|ডিব্ৰুগড়}}} বিধানসভা সমষ্টি''' [[অসম বিধানসভা]]ৰ ১২৬ খন বিধানসভা সমষ্টিৰ এখন{{#if:{{{notactive|}}}|&nbsp;সমষ্টি আছিল৷|।}} অসম বিধানসভাৰ সমষ্টিসমূহৰ ক্ৰমাংক অনুসৰি {{{lacno|১১৬}}} {{#if:{{{notactive|}}}|আছিল|হৈছে}} {{{name|মৰাণ}}} বিধানসভা সমষ্টিৰ ক্ৰমাংক।<ref>[http://www.elections.in/assam/assembly-constituencies/moran.html Elections in]</ref><ref>[http://timesofindia.indiatimes.com/elections-2016/assam-elections-2016/assemblyelections2016results/state-assam.cms ASSAM ELECTIONS 2016 RESULTS]</ref> {{{name|ডিব্ৰুগড়}}} [[{{{district|ডিব্ৰুগড় জিলা}}} জিলা]]ৰ {{#switch:{{{total in district|}}}|এখন=একমাত্ৰ বিধানসভা সমষ্টি|#default ={{{total in district|ছটা}}} বিধানসভা সমষ্টিৰ অন্যতম}}। ই [[{{{mpc|ডিব্ৰুগড়}}} (লোকসভা সমষ্টি)|{{{mpc|ডিব্ৰুগড়}}} লোকসভা সমষ্টি]]ৰ অন্তৰ্গত {{{total in mpc|নটা}}} বিধানসভা সমষ্টিৰ এখন। [[{{{mpc|ডিব্ৰুগড়}}} (লোকসভা সমষ্টি)|{{{mpc|ডিব্ৰুগড়}}} লোকসভা সমষ্টি]]ৰ আন {{{other|আঠটা}}} বিধানসভা সমষ্টি হ'ল {{{district1|ডিব্ৰুগড়}}}জিলাৰ [[{{{1|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{1|১}}}]]{{#if:{{{2|২}}}|, [[{{{2|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{2|২}}}]]}}{{#if:{{{3|৩}}}|, [[{{{3|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{3|৩}}}]]}}{{#if:{{{4|৪}}}|, [[{{{4|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{4|৪}}}]]}}{{#if:{{{5|৫}}}|, {{{5}}}}}{{#if:{{{district2|}}}|, {{{district2|ডিব্ৰুগড় জিলা}}} জিলাৰ [[{{{6|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{6|১}}}]]{{#if:{{{7|২}}}|, [[{{{7|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{7|২}}}]]}}{{#if:{{{8|৩}}}|, [[{{{8|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{8|৩}}}]]}}{{#if:{{{9|৪}}}|, [[{{{9|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{9|৪}}}]]}}{{#if:{{{10|৫}}}|, [[{{{10|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{10|৫}}}]]}}}}{{#if:{{{district3|}}}|, {{{district3|ডিব্ৰুগড় জিলা}}} জিলাৰ [[{{{11|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{11|১}}}]]{{#if:{{{12|২}}}|, [[{{{12|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{12|২}}}]]}}{{#if:{{{13|৩}}}|, [[{{{13|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{13|৩}}}]]}}{{#if:{{{14|৪}}}|, [[{{{14|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{14|৪}}}]]}}{{#if:{{{15|৫}}}|, [[{{{15|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{15|৫}}}]]}}}}{{#if:{{{district4|}}}|, {{{district4|ডিব্ৰুগড় জিলা}}} জিলাৰ [[{{{16|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{16|১}}}]]{{#if:{{{17|২}}}|, [[{{{17|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{17|২}}}]]}}{{#if:{{{18|৩}}}|, [[{{{18|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{18|৩}}}]]}}{{#if:{{{19|৪}}}|, [[{{{19|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{19|৪}}}]]}}{{#if:{{{20|৫}}}|, [[{{{20|মৰাণ}}} (বিধানসভা সমষ্টি)|{{{20|৫}}}]]}}}} আৰু {{{last|}}}৷ [[শ্ৰেণী:অসমৰ বিধানসভা সমষ্টি]]</includeonly> 3lyaqkcd6k0f4f7skw0h112n2nfvsbl 0 82466 601697 329438 2026-04-20T17:24:05Z দিব্য দত্ত 9244 601697 wikitext text/x-wiki {{বিধানসভা সমষ্টি |name=লাহোৱাল |lacno=৮৮ |district=ডিব্ৰুগড় |total in district=সাতখন |mpc=ডিব্ৰুগড় |total in mpc=নখন |other=আঠখন |খোৱাং|ডিব্ৰুগড়|দুলিয়াজান|টিংখং|নাহৰকটীয়া|district1=ডিব্ৰুগড় |তিনিচুকীয়া|ডিগবৈ||||district2=তিনিচুকীয়া ||||||district3= ||||||district4= |last=মাৰ্ঘেৰিটা }} == বিধায়কসকল == * ১৯৫৭: লীলী সেনগুপ্তা, [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] * ১৯৬২: লীলী সেনগুপ্তা, [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] * ১৯৬৭: লীলী সেনগুপ্তা, [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] * ১৯৭২: দীপক মূৰ্মু, [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] * ১৯৭৮: দীপক মূৰ্মু, [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] * ১৯৮৩: দীপক মূৰ্মু, [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] * ১৯৮৫: দিপেন তাঁতি, নিৰ্দলীয় * ১৯৯১: হৰেণ ভূমিজ, [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] * ১৯৯৬: পৃথিৱী মাঝি, [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] * ২০০১: পৃথিৱী মাঝি, [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] * ২০০৬: পৃথিৱী মাঝি, [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] * ২০১১: পৃথিৱী মাঝি, [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] * ২০১৬: ৰিতুপৰ্ণ বৰুৱা, [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী]] * ২০২১: বিনোদ হাজৰিকা, [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} 6njpk37kwa9b0mhnj9cwci8us2o5srs 0 82467 601698 502875 2026-04-20T17:26:07Z দিব্য দত্ত 9244 601698 wikitext text/x-wiki {{বিধানসভা সমষ্টি |name=দুলিয়াজান |lacno=৯০ |district=ডিব্ৰুগড় |total in district=সাতখন |mpc=ডিব্ৰুগড় |total in mpc=নখন |other=আঠখন |ডিব্ৰুগড়|লাহোৱাল|খোৱাং|টিংখং|নাহৰকটীয়া|district1=ডিব্ৰুগড় |তিনিচুকীয়া|ডিগবৈ||||district2=তিনিচুকীয়া ||||||district3= ||||||district4= |last=মাৰ্ঘেৰিটা }} ==বিধান সভাৰ সদস্য== {| class="wikitable sortable" !বৰ্ষ !নাম ! colspan="2" |ৰাজনৈতিক দল |- |[[1978 Assam Legislative Assembly election|১৯৭৮]] |যোগেন্দ্ৰ নাথ হাজৰিকা | bgcolor="#FFC0CB" | |[[জনতা পাৰ্টি]] |- |[[1985 Assam Legislative Assembly election|১৯৮৫]] |অমিয়া গগৈ | bgcolor="#00BFFF" | |[[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- |[[1991 Assam Legislative Assembly election|১৯৯১]] |অমিয়া গগৈ | bgcolor="#00BFFF" | |[[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- |[[1996 Assam Legislative Assembly election|১৯৯৬]] |অমিয়া গগৈ | bgcolor="#00BFFF" | |[[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- |[[2001 Assam Legislative Assembly election|২০০১]] |ৰামেশ্বৰ তেলি | bgcolor="#f97d09" | |[[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি]] |- |[[2006 Assam Legislative Assembly election|২০০৬]] |ৰামেশ্বৰ তেলি | bgcolor="#f97d09" | |[[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি]] |- |[[2011 Assam Legislative Assembly election|২০১১]] |অমিয়া গগৈ | bgcolor="#00BFFF" | |[[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- |[[2016 Assam Legislative Assembly election|২০১৬]] |তেৰছ গোৱালা | bgcolor="#f97d09" | |[[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি]] |- |[[2021 Assam Legislative Assembly election|২০২১]] |তেৰছ গোৱালা<ref name=election2021>{{cite web |url=https://eci.gov.in/files/file/13620-assam-general-legislative-election-2021/ |title=Assam General Legislative Election 2021 |publisher=[[ভাৰতৰ নিৰ্বাচন আয়োগ]] |accessdate=13 November 2021}}</ref> | bgcolor="#f97d09" | |[[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি]] |} ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} 6ts4bc0jnh15ef8iaxwi71zczsheadh 0 82469 601699 502873 2026-04-20T17:26:51Z দিব্য দত্ত 9244 601699 wikitext text/x-wiki {{বিধানসভা সমষ্টি |name=টিংখং |lacno=৮৯ |district=ডিব্ৰুগড় |total in district=সাতখন |mpc=ডিব্ৰুগড় |total in mpc=নখন |other=আঠখন |ডিব্ৰুগড়|লাহোৱাল|খোৱাং|দুলিয়াজান|নাহৰকটীয়া|district1=ডিব্ৰুগড় |তিনিচুকীয়া|ডিগবৈ||||district2=তিনিচুকীয়া ||||||district3= ||||||district4= |last=মাৰ্ঘেৰিটা }} ==বিধান সভাৰ সদস্য== {| class="wikitable sortable" !বৰ্ষ !নাম ! colspan="2" |দল |- |[[1967 Assam Legislative Assembly election|১৯৬৭]] |বি. গগৈ | bgcolor="de0000" | |[[সংযুক্ত সমাজবাদী দল]] |- |[[1972 Assam Legislative Assembly election|১৯৭২]] |ৰাজেন্দ্ৰ নাথ ফুকন | bgcolor="#00BFFF" | |[[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- |[[1978 Assam Legislative Assembly election|১৯৭৮]] |ভদ্ৰেশ্বৰ গগৈ | bgcolor="#00a650" | |[[জনতা দল]] |- |[[1985 Assam Legislative Assembly election|১৯৮৫]] |অতুল চন্দ্ৰ কোচ | bgcolor="#DDDDDD" | |[[নিৰ্দলীয়]] |- |[[1991 Assam Legislative Assembly election|১৯৯১]] |পৃথিৱী মাঝি | bgcolor="#00BFFF" | | rowspan="3" |[[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- |[[1996 Assam Legislative Assembly election|১৯৯৬]] | rowspan="2" |এটোৱা মুণ্ডা | bgcolor="#00BFFF" | |- |[[2001 Assam Legislative Assembly election|২০০১]] | bgcolor="#00BFFF" | |- |[[2006 Assam Legislative Assembly election|২০০৬]] |অনুপ ফুকন | bgcolor="#021a84" | |[[অগপ]] |- |[[2011 Assam Legislative Assembly election|২০১১]] |এটোৱা মুণ্ডা | bgcolor="#00BFFF" | |[[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- |[[2016 Assam Legislative Assembly election|২০১৬]] | rowspan="2" |বিমল বৰা<ref name="election20212">{{cite web |title=Assam General Legislative Election 2021 |url=https://old.eci.gov.in/files/file/13620-assam-general-legislative-election-2021/ |accessdate=13 November 2021 |publisher=[[Election Commission of India]]}}</ref> | bgcolor="#f97d09" | | rowspan="2" |[[বিজেপি]] |- |[[2021 Assam Legislative Assembly election|২০২১]] | bgcolor="#f97d09" | |} ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ai0p1asaqdixo71d6yo8tjkeciazklm 601700 601699 2026-04-20T17:27:34Z দিব্য দত্ত 9244 601700 wikitext text/x-wiki {{বিধানসভা সমষ্টি |name=টিংখং |lacno=১১৯ |district=ডিব্ৰুগড় |total in district=সাতখন |mpc=ডিব্ৰুগড় |total in mpc=নখন |other=আঠখন |ডিব্ৰুগড়|লাহোৱাল|খোৱাং|দুলিয়াজান|নাহৰকটীয়া|district1=ডিব্ৰুগড় |তিনিচুকীয়া|ডিগবৈ||||district2=তিনিচুকীয়া ||||||district3= ||||||district4= |last=মাৰ্ঘেৰিটা }} ==বিধান সভাৰ সদস্য== {| class="wikitable sortable" !বৰ্ষ !নাম ! colspan="2" |দল |- |[[1967 Assam Legislative Assembly election|১৯৬৭]] |বি. গগৈ | bgcolor="de0000" | |[[সংযুক্ত সমাজবাদী দল]] |- |[[1972 Assam Legislative Assembly election|১৯৭২]] |ৰাজেন্দ্ৰ নাথ ফুকন | bgcolor="#00BFFF" | |[[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- |[[1978 Assam Legislative Assembly election|১৯৭৮]] |ভদ্ৰেশ্বৰ গগৈ | bgcolor="#00a650" | |[[জনতা দল]] |- |[[1985 Assam Legislative Assembly election|১৯৮৫]] |অতুল চন্দ্ৰ কোচ | bgcolor="#DDDDDD" | |[[নিৰ্দলীয়]] |- |[[1991 Assam Legislative Assembly election|১৯৯১]] |পৃথিৱী মাঝি | bgcolor="#00BFFF" | | rowspan="3" |[[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- |[[1996 Assam Legislative Assembly election|১৯৯৬]] | rowspan="2" |এটোৱা মুণ্ডা | bgcolor="#00BFFF" | |- |[[2001 Assam Legislative Assembly election|২০০১]] | bgcolor="#00BFFF" | |- |[[2006 Assam Legislative Assembly election|২০০৬]] |অনুপ ফুকন | bgcolor="#021a84" | |[[অগপ]] |- |[[2011 Assam Legislative Assembly election|২০১১]] |এটোৱা মুণ্ডা | bgcolor="#00BFFF" | |[[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- |[[2016 Assam Legislative Assembly election|২০১৬]] | rowspan="2" |বিমল বৰা<ref name="election20212">{{cite web |title=Assam General Legislative Election 2021 |url=https://old.eci.gov.in/files/file/13620-assam-general-legislative-election-2021/ |accessdate=13 November 2021 |publisher=[[Election Commission of India]]}}</ref> | bgcolor="#f97d09" | | rowspan="2" |[[বিজেপি]] |- |[[2021 Assam Legislative Assembly election|২০২১]] | bgcolor="#f97d09" | |} ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} cfc2r5zwxo24mxz3bdg4dgpuhip6fia 0 82470 601701 329552 2026-04-20T17:28:28Z দিব্য দত্ত 9244 601701 wikitext text/x-wiki {{বিধানসভা সমষ্টি |name=নাহৰকটীয়া |lacno=৯২ |district=ডিব্ৰুগড় |total in district=সাতখন |mpc=ডিব্ৰুগড় |total in mpc=নখন |other=আঠখন |ডিব্ৰুগড়|লাহোৱাল|খোৱাং|দুলিয়াজান|টিংখং|district1=ডিব্ৰুগড় |তিনিচুকীয়া|ডিগবৈ||||district2=তিনিচুকীয়া ||||||district3= ||||||district4= |last=মাৰ্ঘেৰিটা }} ==বিধায়কসকল== * ১৯৭৮: শশ কমল সন্দিকৈ, ভাৰতীয় কমিউনিষ্ট পাৰ্টি (মাক্সবাদী) * ১৯৮৫: কুসুম্বৰ টাইৰায়, নিৰ্দলীয় * ১৯৯১: শশ কমল সন্দিকৈ, ভাৰতীয় কমিউনিষ্ট পাৰ্টি (মাক্সবাদী) * ১৯৯৬: প্ৰণতি ফুকন, [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] * ২০০০: প্ৰণতি ফুকন, ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ * ২০০১: প্ৰণতি ফুকন, ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ * ২০০৬: প্ৰণতি ফুকন, ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ * ২০১১: প্ৰণতি ফুকন, ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ * ২০১৬: নৰেণ সোণোৱাল, [[অসম গণ পৰিষদ]] * ২০২১: তৰংগ গগৈ, [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} nsh4eiqv1bjzc0hyy02aj6dfq3nbjya 0 82476 601703 601208 2026-04-20T17:32:54Z দিব্য দত্ত 9244 601703 wikitext text/x-wiki {{বিধানসভা সমষ্টি |name=তিনিচুকীয়া |lacno=৮৬ |district=তিনিচুকীয়া |total in district=তিনিখন |mpc=ডিব্ৰুগড় |total in mpc=নখন |other=আঠখন |ডিব্ৰুগড়|লাহোৱাল|খোৱাং|দুলিয়াজান|টিংখং, নাহৰকটীয়া|district1=ডিব্ৰুগড় |ডিগবৈ|||||district2=তিনিচুকীয়া ||||||district3= ||||||district4= |last=মাৰ্ঘেৰিটা }} ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ ৰাজনীতি]] [[শ্ৰেণী:তিনিচুকীয়া জিলা]] {{stub}} 7f8w8dfyxjdpdecseqml31620fkw092 0 82477 601704 601209 2026-04-20T17:34:05Z দিব্য দত্ত 9244 601704 wikitext text/x-wiki {{বিধানসভা সমষ্টি |name=ডিগবৈ |lacno=৮৪ |district=তিনিচুকীয়া |total in district=তিনিখন |mpc=ডিব্ৰুগড় |total in mpc=নখন |other=আঠখন |ডিব্ৰুগড়|লাহোৱাল|খোৱাং|দুলিয়াজান|টিংখং, নাহৰকটীয়া|district1=ডিব্ৰুগড় |তিনিচুকীয়া|||||district2=তিনিচুকীয়া ||||||district3= ||||||district4= |last=মাৰ্ঘেৰিটা }} ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ ৰাজনীতি]] [[শ্ৰেণী:তিনিচুকীয়া জিলা]] {{পোখালি}} ekx8phl5pa77iti9qpy86mn88yrcp9p 0 82478 601705 601211 2026-04-20T17:35:21Z দিব্য দত্ত 9244 601705 wikitext text/x-wiki {{বিধানসভা সমষ্টি |name=মাৰ্ঘেৰিটা |lacno=৮৩ |district=তিনিচুকীয়া |total in district=তিনিখন |mpc=ডিব্ৰুগড় |total in mpc=নখন |other=আঠখন |ডিব্ৰুগড়|লাহোৱাল|খোৱাং|দুলিয়াজান|টিংখং, নাহৰকটীয়া|district1=ডিব্ৰুগড় |তিনিচুকীয়া|||||district2=তিনিচুকীয়া ||||||district3= ||||||district4= |last=ডিগবৈ }} ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ ৰাজনীতি]] [[শ্ৰেণী:তিনিচুকীয়া জিলা]] {{পোখালি}} 2n5ugpvukrwa4hmb33ti53wijqm89i1 601706 601705 2026-04-20T17:37:00Z দিব্য দত্ত 9244 601706 wikitext text/x-wiki {{বিধানসভা সমষ্টি |name=মাৰ্ঘেৰিটা |lacno=৮৩ |district=তিনিচুকীয়া |total in district=ছখন |mpc=ডিব্ৰুগড় |total in mpc=নখন |other=আঠখন |ডিব্ৰুগড়|লাহোৱাল|খোৱাং|দুলিয়াজান|টিংখং, নাহৰকটীয়া|district1=ডিব্ৰুগড় |তিনিচুকীয়া|||||district2=তিনিচুকীয়া ||||||district3= ||||||district4= |last=ডিগবৈ }} ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ ৰাজনীতি]] [[শ্ৰেণী:তিনিচুকীয়া জিলা]] {{পোখালি}} pudvst910a6z0rqjbtz8xq3fqe8tc92 0 107879 601717 528300 2026-04-21T02:04:36Z JAKHINI 42689 /* খেলুৱৈ জীৱন */ নতুন কৃতিত্ব যোগ কৰা হৈছে। 601717 wikitext text/x-wiki {{Infobox chess biography | name = ৰমেশবাবু বৈশালী | image = RameshbabuVaishali23a.jpg | caption = ২০২৩ চনত বৈশালী ৰমেশবাবু | full_name = ৰমেশবাবু বৈশালী | country = ভাৰত | birth_date = {{Birth date and age|2001|06|21|df=yes}} | birth_place = [[চেন্নাই]], [[তামিল নাডু]], ভাৰত | title = গ্ৰেণ্ডমাষ্টাৰ, ২০২৪ | peakrating = ২৫০৬ (আগষ্ট ২০২৪) | FideID = 5091756 | medaltemplates = {{MedalCountry|{{IND}}}} {{MedalSport|মহিলাৰ দবা}} [[File:Chess pictogram.svg|30px]] {{MedalCompetition|দবা অলিম্পিয়াড}} {{Medal|Gold|২০২০ অনলাইন|মিশ্ৰিত দল}} {{Medal|Bronze|২০২১ অনলাইন|মিশ্ৰিত দল}} {{Medal|Bronze|২০২২ চেন্নাই|মহিলাৰ দল}} {{Medal|Bronze|২০২২ চেন্নাই|মহিলাৰ ব্যক্তিগত বোৰ্ড ৩}} {{Medal|Gold|২০২৪ বুদাপেষ্ট|মহিলাৰ দল}} {{MedalCompetition|এছিয়ান গেমছ}} {{Medal|Silver|২০২২ হাংঝৌ|মহিলাৰ দল}} }} '''ৰমেশবাবু বৈশালী''' ({{lang-en|Vaishali Rameshbabu}}; জন্ম ২১ জুন ২০০১) এগৰাকী ভাৰতীয় দবা গ্ৰেণ্ডমাষ্টাৰ।<ref>{{Cite web |title=Vaishali, Rameshbabu |url=https://ratings.fide.com/profile/5091756 |access-date=2024-04-09 |website=ratings.fide.com}}</ref><ref name=":2">{{cite web|url=https://ratings.fide.com/crt/main228003.pdf|title=FIDE Title Application (GM)}}</ref> তেওঁ গ্ৰেণ্ডমাষ্টাৰ পৰ্যায় লাভ কৰা বৈশালী ভাৰতৰ তৃতীয় গৰাকী মহিলা। তেওঁ আৰু তেওঁৰ ভাতৃ [[ৰমেশবাবু প্ৰজ্ঞানন্দ]] গ্ৰেণ্ডমাষ্টাৰ খিতাপ অৰ্জন কৰা প্ৰথম ভাতৃ-ভগ্নীৰ যুটি। ইয়াৰ উপৰিও তেওঁলোক কেণ্ডিডেট প্ৰতিযোগিতাৰ বাবে যোগ্যতা অৰ্জন কৰা প্ৰথম ভাতৃ-ভগ্নীৰ যুটি। ২০২৪ চনত [[ভাৰত চৰকাৰ|ভাৰত চৰকাৰে]] দবা খেলৰ ক্ষেত্ৰখনলৈ আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে তেওঁক [[অৰ্জুন বঁটা]] প্ৰদান কৰে।<ref name=":4">{{Cite web |date=2023-12-02 |title=Vaishali and Praggnanandhaa make history as the first-ever brother-sister duo to become Grandmasters |url=https://indianexpress.com/article/sports/chess/vaishali-and-praggnanandhaa-make-history-as-the-first-ever-brother-sister-duo-to-become-grandmasters-9051083/ |access-date=2023-12-04 |website=The Indian Express |language=en}}</ref> ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন== ২০০১ চনৰ ২১ জুন তাৰিখে তামিলনাডুৰ [[চেন্নাই]]ত ৰমেশবাবু বৈশালীয়ে জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল। তেওঁৰ পিতৃ ৰমেশবাবু টিএনএছচি বেংকত শাখা প্ৰবন্ধক আৰু মাতৃ নাগলক্ষ্মী এগৰাকী গৃহিণী। তেওঁৰ কনিষ্ঠ ভাতৃ [[ৰমেশবাবু প্ৰজ্ঞানন্দ]]য়ো এগৰাকী দবাৰ গ্ৰেণ্ডমাষ্টাৰ। ==খেলুৱৈ জীৱন== বৈশালীয়ে ২০১২ চনত ১২ বছৰ অনুৰ্ধ আৰু ২০১৫ চনত ১৪ বছৰ অনুৰ্ধৰ ছোৱালীৰ বিশ্ব যুৱ দবা চেম্পিয়নশ্বিপ বিজয়ী হৈছিল।<ref>{{cite web |url=https://celebrityxyz.com/chess-player/praggnanandhaa-r |title=Rameshbabu Praggnanandhaaa celebrity xyz page |access-date=29 December 2019}}</ref> ১২ বছৰ বয়সত ২০১৩ চনৰ বিশ্ব দবা চেম্পিয়নশ্বিপৰ বাবে কাৰ্লচেনে চেন্নাইত থকাৰ সময়ত অনুষ্ঠিত কৰা এক যুগপৎ প্ৰতিযোগিতাত ভৱিষ্যতৰ বিশ্ব দবা চেম্পিয়ন মেগনাছ কাৰ্লচেনক পৰাস্ত কৰে।<ref>{{Citation |title=The girl who defeated Magnus at the age of 12 {{!}} Vaishali Rameshbabu | date=8 September 2022 |url=https://www.youtube.com/watch?v=tM7Us4hX1tU |access-date=2023-10-16 |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=2013-08-19 |title=Carlsen happy with arrangements for World Championship match |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/chess/carlsen-happy-with-arrangements-for-world-championship-match/articleshow/21918747.cms |access-date=2023-10-21 |issn=0971-8257}}</ref> ২০১৬ চনত মহিলা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মাষ্টাৰ (ডব্লিউ আই এম) খিতাপ লাভ কৰে আৰু ২০১৬ চনৰ অক্টোবৰ মাহত ভাৰতত দ্বিতীয় স্থান আৰু বিশ্বৰ ১২ নং মহিলা ১৬ বছৰ অনুৰ্ধৰ খেলুৱৈ হিচাপে পৰিগণিত হয়। সেই সময়ত তাইৰ ইএলঅ' ৰেটিং ২৩০০ আছিল। ২০১৮ চনৰ ১২ আগষ্টত লাটভিয়াৰ ৰিগাত অনুষ্ঠিত হোৱা ৰিগা টেকনিকেল ইউনিভাৰ্চিটিৰ মুকলি দবা প্ৰতিযোগিতাত তেওঁ চূড়ান্ত চৰ্ত পূৰণ কৰি মহিলা গ্ৰেণ্ডমাষ্টাৰৰ পৰ্যায় লাভ কৰে।<ref>{{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/chess/r-vaishali-woman-grandmaster-praggnanandhaa/article24676965.ece |title=R. Vaishali becomes Grand Master |date=13 August 2018 |access-date=29 December 2019}}</ref> বৈশালীয়ে ২০২০ চনৰ অনলাইন অলিম্পিয়াডত স্বৰ্ণ পদক বিজয়ী দলৰ<ref>{{Cite web |date=2020-09-18 |title=The entire Gold medal winning Indian team from Online Olympiad 2020 interviewed by ChessBase India - ChessBase India |url=https://www.chessbase.in/news/12-interviews-from-the-Online-Olympiad-2020 |access-date=2022-06-04 |website=www.chessbase.in}}</ref> অংশ আছিল। এয়া এই প্ৰতিযোগিতাত ভাৰতে প্ৰথমবাৰৰ বাবে পদক লাভ কৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=2020-08-30 |title=The Triumph of the twelve brave Olympians - ChessBase India |url=https://www.chessbase.in/news/India-wins-the-FIDE-Online-Chess-Olympiad-2020-alongside-Russia- |access-date=2022-06-04 |website=www.chessbase.in}}</ref> ২০২১ চনত তেওঁ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মাষ্টাৰ (আই এম) খিতাপ লাভ কৰে। ২০২২ চনত বৈশালীয়ে ৭.০/৯ স্কৰ লাভ কৰি ৮ম ফিচাৰ মেম'ৰিয়েল খিতাপ লাভ কৰে আৰু দ্বিতীয় গ্ৰেণ্ডমাষ্টাৰ চৰ্ত পূৰণ কৰে।<ref>{{Cite news |agency=Press Trust of India |date=2017-05-24 |title=Asian champ Vaishali sets her sight at Grand Master title |work=Business Standard India |url=https://www.business-standard.com/article/pti-stories/asian-champ-vaishali-sets-her-sight-at-grand-master-title-117052401304_1.html |access-date=2022-05-06}}</ref><ref>{{Cite web |last=Rao |first=Rakesh |title=Fischer Memorial: Vaishali makes second GM norm, wins title |url=https://sportstar.thehindu.com/chess/vaishali-makes-second-gm-norm-wins-title-fischer/article38484766.ece |access-date=2022-05-06 |website=Sportstar |date=4 May 2022 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |author=News9 Staff |date=2022-05-04 |title=Indian woman grandmaster R Vaishali secures 2nd GM norm by winning Greek chess event |url=https://www.news9live.com/sports/indian-woman-grandmaster-r-vaishali-secures-2nd-gm-norm-by-winning-greek-chess-event-168151 |access-date=2022-05-06 |website=NEWS9LIVE |language=en |archive-date=6 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220506132409/https://www.news9live.com/sports/indian-woman-grandmaster-r-vaishali-secures-2nd-gm-norm-by-winning-greek-chess-event-168151 |url-status=dead |archivedate=2022-05-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220506132409/https://www.news9live.com/sports/indian-woman-grandmaster-r-vaishali-secures-2nd-gm-norm-by-winning-greek-chess-event-168151 |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-05-04 |title=Vaishali triumphs at 8th Fischer Memorial 2022, scores her second GM-norm - ChessBase India |url=https://www.chessbase.in/news/Vaishali-triumphs-at-8th-Fischer-Memorial-2022-scores-her-second-GM-norm |access-date=2022-05-06 |website=www.chessbase.in}}</ref> বৈশালীক ২০২২ চনৰ ফিডে মহিলা স্পীড দবা চেম্পিয়নশ্বিপত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনোৱা হয়।<ref>{{Citation |title=Vaishali Rameshbabu Wins Women's Speed Chess Championship Qualifier #2 | date=30 May 2021 |url=https://www.youtube.com/watch?v=_Q15HISSBZ8 |access-date=2023-09-27 |language=en}}</ref> এই প্ৰতিযোগিতাত তেওঁ মহিলা বিশ্ব ব্লিটজ দবা চেম্পিয়ন বিবিছাৰা আছাউবায়েভাক ১৬ জনীয়া ৰাউণ্ডত<ref>{{Cite web |date=2022-06-14 |title=FIDE WSCC 2022 Round of 16: Vaishali eliminates World Blitz Women champion Bibisara Assaubayeva - ChessBase India |url=https://www.chessbase.in/news/FIDE-WSCC-2022-Round-of-16-Vaishali-eliminates-Bibisara-Assaubayeva |access-date=2022-07-25 |website=www.chessbase.in}}</ref> আৰু কোৱাৰ্টাৰ ফাইনেলত হৰিকা দ্ৰোনাভালিক পৰাস্ত কৰে।<ref>{{Cite web |title=Vaishali R eliminates Dronavalli to reach semifinals |url=https://www.fide.com/news/1874 |access-date=2022-07-25 |website=www.fide.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=West (NM_Vanessa) |first=Vanessa |title=Rising Star Knocks Out Experienced Compatriot |url=https://www.chess.com/news/view/2022-wscc-quarterfinals-dronavalli-vaishali |access-date=2022-07-25 |website=Chess.com |date=21 July 2022 |language=en-US}}</ref> বৈশালীয়ে ২০২২ চনৰ জুলাই-আগষ্ট মাহত চেন্নাইৰ মামল্লাপুৰমত অনুষ্ঠিত হোৱা ৪৪ সংখ্যক দবা অলিম্পিয়াডত মহিলা শাখাত ৩ নং ব’ৰ্ডত খেলিছিল। এই প্ৰতিযোগিতাত ভাৰতৰ মহিলা দলে দলীয় ব্ৰঞ্জৰ পদক লাভ কৰিছিল আৰু বৈশালীয়ে ৩ নং ব’ৰ্ডৰ বাবে ব্যক্তিগত ব্ৰঞ্জৰ পদক লাভ কৰিছিল। ২০২৩ চনত বৈশালীয়ে টাটা ষ্টীল চেলেঞ্জাৰছ ৪.৫/১৪ স্ক’ৰ কৰিছিল আৰু ২৬০০ ৰেটিং পোৱা দুগৰাকী গ্ৰেণ্ডমাষ্টাৰ লুইছ পাউলো ছুপি আৰু জেৰগুছ পেচাচক পৰাস্ত কৰিছিল। তেওঁ সামগ্ৰিকভাৱে ৰেংকিঙত দ্বাদশ স্থান দখল কৰে।<ref>{{Cite web |title=Challengers standings |url=https://tatasteelchess.com/standings-challengers/ |access-date=2023-03-23 |website=Tata Steel Chess Tournament 2023 |language=en-US |archive-date=25 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220125073345/https://tatasteelchess.com/standings-challengers/ |url-status=dead }}</ref> ২০২৩ চনৰ কাটাৰ মাষ্টাৰছ অ'পেনত বৈশালীয়ে ৫/৯ স্কৰ আৰু ২৬০৯ প্ৰদৰ্শন ৰেটিং লাভ কৰি চূড়ান্ত গ্ৰেণ্ডমাষ্টাৰ চৰ্ত লাভ কৰে।<ref name=":0">{{Cite web |date=2023-10-20 |title=Nodirbek Yakubboev wins Qatar Masters in blitz tiebreaks |url=https://en.chessbase.com/post/qatar-masters-2023-r9 |access-date=2023-10-21 |website=Chess News |language=en}}</ref> [[দিব্যা দেশমুখত]]কৈ উন্নত টাইব্ৰেক (পাৰফৰমেন্স ৰেটিং)ৰে অন্ত পেলোৱাৰ পিছত তেওঁ প্ৰতিযোগিতাখনৰ শীৰ্ষ মহিলাৰ বঁটাও লাভ কৰে।<ref>{{Cite web |date=2023-11-06 |title=Vaishali Wins Women's Grand Swiss, Vidit Also Gets Close To Title Triumph |url=https://www.news18.com/sports/vaishali-wins-womens-grand-swiss-vidit-also-gets-close-to-title-triumph-8649995.html |access-date=2023-11-05 |website=News18 |language=en}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |last=Sportstar |first=Team |date=2023-11-05 |title=Vaishali draws last round to win FIDE Women Grand Prix 2023 |url=https://sportstar.thehindu.com/chess/r-vaishali-wins-fide-women-grand-prix-2023-draws-last-round/article67502223.ece |access-date=2023-11-05 |website=Sportstar |language=en}}</ref> আইল অৱ মেনত অনুষ্ঠিত হোৱা ফিডে মহিলা গ্ৰেণ্ড চুইছ ২০২৩ত বৈশালীয়ে এখনো খেলত পৰাস্ত নোহোৱাকৈ আৰু ৮.৫/১১ স্ক'ৰ কৰি জয়লাভ কৰে। ইয়াৰ ফলত ২০২৪ চনত কানাডাৰ টৰণ্টোত অনুষ্ঠিত হ'বলগীয়া মহিলা কেণ্ডিডেট প্ৰতিযোগিতাত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ যোগ্যতা অৰ্জন কৰে।<ref>{{Cite web |date=2023-11-06 |title=Vaishali Wins Women's Grand Swiss, Vidit Also Gets Close To Title Triumph |url=https://www.news18.com/sports/vaishali-wins-womens-grand-swiss-vidit-also-gets-close-to-title-triumph-8649995.html |access-date=2023-11-05 |website=News18 |language=en}}</ref><ref name=":1"/> তেওঁ আৰু তেওঁৰ সৰু ভাতৃ প্ৰজ্ঞানন্দ নিজ নিজ প্ৰাৰ্থীৰ বাবে যোগ্যতা অৰ্জন কৰা প্ৰথম ভগ্নী-ভাইৰ যুটি হিচাপে পৰিগণিত হয়। ডিচেম্বৰ মাহত স্পেইনত অনুষ্ঠিত হোৱা আই ভি এল ল'ব্ৰেগাট ওপেন টুৰ্ণামেণ্ট ২০২৩ত বৈশালীয়ে ২৫০০ ইলো ৰেটিং থ্ৰেছহ'ল্ড অতিক্ৰম কৰিছিল, যাৰ ফলত গ্ৰেণ্ডমাষ্টাৰ খিতাপ লাভৰ বাবে সকলো প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰিছিল আৰু ভাৰতৰ তৃতীয়গৰাকী মহিলা আৰু ভাৰতৰ ৮৪ সংখ্যক ব্যক্তি হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল।<ref name=":2" /><ref name=":3">{{Cite web |title=R Vaishali becomes grandmaster, joins R Praggnanandhaa to become world's first brother-sister GM duo |url=https://www.indiatoday.in/sports/other-sports/story/r-vaishali-becomes-grandmaster-joins-r-praggnanandhaa-to-become-worlds-first-brother-sister-gm-duo-2470352-2023-12-02 |access-date=2023-12-02 |website=India Today |date=2 December 2023 |language=en}}</ref> ২০২৪ চনত হাংগেৰীৰ বুদাপেষ্টত অনুষ্ঠিত দবা অলিম্পিয়াডৰ স্বৰ্ণ পদক বিজয়ী মহিলা দলৰ তেওঁ অংশ আছিল। বৈশালীয়ে ২০২৪ চনৰ মহিলাৰ বিশ্ব ব্লিট্‌জ দবা চেম্পিয়নশ্বিপত ব্ৰঞ্জৰ পদক লাভ কৰে। ৰাউণ্ড-ৰবিন পৰ্যায়ত তেওঁ প্ৰথম স্থান দখল কৰিছিল আৰু ছেমিফাইনেলত পৰৱৰ্তী বিজয়ী জু ৱেনজুনৰ হাতত পৰাজিত হৈছিল।[30] বৈশালীয়ে ২০২৫ চনত উজবেকিস্তানৰ ছমৰখন্দত অনুষ্ঠিত হোৱা ফিডে মহিলাৰ গ্ৰেণ্ড ছুইছ প্ৰতিযোগিতাত ৮/১১ স্ক’ৰ কৰি নিজৰ মুকুট সফলতাৰে ৰক্ষা কৰে। ফলস্বৰূপে, তেওঁ ২০২৬ চনৰ মহিলাৰ কেণ্ডিডেটছ প্ৰতিযোগিতাৰ বাবে যোগ্যতা অৰ্জন কৰে।[31] বৈশালীয়ে ২০২৬ চনত চাইপ্ৰাছত অনুষ্ঠিত হোৱা ফিডে মহিলাৰ কেণ্ডিডেটছ প্ৰতিযোগিতাত ৮.৫/১৪ (+৫−২=৭) স্ক’ৰ কৰি বিজয়ী হয়। ইয়াৰ ফলত, তেওঁ ২০২৬ চনৰ মহিলাসকলৰ বিশ্ব চেম্পিয়নশ্বিপত জু ৱেনজুনৰ বিৰুদ্ধে খেলাৰ অধিকাৰ অৰ্জন কৰে।[32] ==বঁটা আৰু সন্মান== * [[অৰ্জুন বঁটা]], ২০২৪<ref>{{Cite web |date=2023-12-20 |title=Sports Ministry confirms Arjuna award for Mohammed Shami; Khel Ratna to Satwik and Chirag - Check full list of winners |url=https://www.hindustantimes.com/sports/others/arjuna-award-for-mohammed-shami-khel-ratna-to-satwik-rankireddy-chirag-shetty-full-list-sports-ministry-confirms-101703083931102.html |access-date=2024-01-09 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Ministry of Youth Affairs and Sports |url=http://pib.gov.in/PressNoteDetails.aspx?NoteId=151772 |access-date=2024-01-09 |website=pib.gov.in |language=en}}</ref> ==তথ্য উৎস== {{ৰেফলিষ্ট}} [[শ্ৰেণী:তামিলনাডুৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় মহিলা দবা খেলুৱৈ]] [[শ্ৰেণী:অৰ্জুন বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:মহিলা দবা গ্ৰেণ্ডমাষ্টাৰ]] i92wftlnlymokuxldqfvsbgqvcdqk2j 601724 601717 2026-04-21T03:53:19Z JAKHINI 42689 601724 wikitext text/x-wiki {{Infobox chess biography | name = ৰমেশবাবু বৈশালী | image = RameshbabuVaishali23a.jpg | caption = ২০২৩ চনত বৈশালী ৰমেশবাবু | full_name = ৰমেশবাবু বৈশালী | country = ভাৰত | birth_date = {{Birth date and age|2001|06|21|df=yes}} | birth_place = [[চেন্নাই]], [[তামিল নাডু]], ভাৰত | title = গ্ৰেণ্ডমাষ্টাৰ, ২০২৪ | peakrating = ২৫০৬ (আগষ্ট ২০২৪) | FideID = 5091756 | medaltemplates = {{MedalCountry|{{IND}}}} {{MedalSport|মহিলাৰ দবা}} [[File:Chess pictogram.svg|30px]] {{MedalCompetition|দবা অলিম্পিয়াড}} {{Medal|Gold|২০২০ অনলাইন|মিশ্ৰিত দল}} {{Medal|Bronze|২০২১ অনলাইন|মিশ্ৰিত দল}} {{Medal|Bronze|২০২২ চেন্নাই|মহিলাৰ দল}} {{Medal|Bronze|২০২২ চেন্নাই|মহিলাৰ ব্যক্তিগত বোৰ্ড ৩}} {{Medal|Gold|২০২৪ বুদাপেষ্ট|মহিলাৰ দল}} {{MedalCompetition|এছিয়ান গেমছ}} {{Medal|Silver|২০২২ হাংঝৌ|মহিলাৰ দল}} }} '''ৰমেশবাবু বৈশালী''' ({{lang-en|Vaishali Rameshbabu}}; জন্ম ২১ জুন ২০০১) এগৰাকী ভাৰতীয় দবা গ্ৰেণ্ডমাষ্টাৰ।<ref>{{Cite web |title=Vaishali, Rameshbabu |url=https://ratings.fide.com/profile/5091756 |access-date=2024-04-09 |website=ratings.fide.com}}</ref><ref name=":2">{{cite web|url=https://ratings.fide.com/crt/main228003.pdf|title=FIDE Title Application (GM)}}</ref> তেওঁ গ্ৰেণ্ডমাষ্টাৰ পৰ্যায় লাভ কৰা বৈশালী ভাৰতৰ তৃতীয় গৰাকী মহিলা। তেওঁ আৰু তেওঁৰ ভাতৃ [[ৰমেশবাবু প্ৰজ্ঞানন্দ]] গ্ৰেণ্ডমাষ্টাৰ খিতাপ অৰ্জন কৰা প্ৰথম ভাতৃ-ভগ্নীৰ যুটি। ইয়াৰ উপৰিও তেওঁলোক কেণ্ডিডেট প্ৰতিযোগিতাৰ বাবে যোগ্যতা অৰ্জন কৰা প্ৰথম ভাতৃ-ভগ্নীৰ যুটি। ২০২৪ চনত [[ভাৰত চৰকাৰ|ভাৰত চৰকাৰে]] দবা খেলৰ ক্ষেত্ৰখনলৈ আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে তেওঁক [[অৰ্জুন বঁটা]] প্ৰদান কৰে।<ref name=":4">{{Cite web |date=2023-12-02 |title=Vaishali and Praggnanandhaa make history as the first-ever brother-sister duo to become Grandmasters |url=https://indianexpress.com/article/sports/chess/vaishali-and-praggnanandhaa-make-history-as-the-first-ever-brother-sister-duo-to-become-grandmasters-9051083/ |access-date=2023-12-04 |website=The Indian Express |language=en}}</ref> ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন== ২০০১ চনৰ ২১ জুন তাৰিখে তামিলনাডুৰ [[চেন্নাই]]ত ৰমেশবাবু বৈশালীয়ে জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল। তেওঁৰ পিতৃ ৰমেশবাবু টিএনএছচি বেংকত শাখা প্ৰবন্ধক আৰু মাতৃ নাগলক্ষ্মী এগৰাকী গৃহিণী। তেওঁৰ কনিষ্ঠ ভাতৃ [[ৰমেশবাবু প্ৰজ্ঞানন্দ]]য়ো এগৰাকী দবাৰ গ্ৰেণ্ডমাষ্টাৰ। ==খেলুৱৈ জীৱন== বৈশালীয়ে ২০১২ চনত ১২ বছৰ অনুৰ্ধ আৰু ২০১৫ চনত ১৪ বছৰ অনুৰ্ধৰ ছোৱালীৰ বিশ্ব যুৱ দবা চেম্পিয়নশ্বিপ বিজয়ী হৈছিল।<ref>{{cite web |url=https://celebrityxyz.com/chess-player/praggnanandhaa-r |title=Rameshbabu Praggnanandhaaa celebrity xyz page |access-date=29 December 2019}}</ref> ১২ বছৰ বয়সত ২০১৩ চনৰ বিশ্ব দবা চেম্পিয়নশ্বিপৰ বাবে কাৰ্লচেনে চেন্নাইত থকাৰ সময়ত অনুষ্ঠিত কৰা এক যুগপৎ প্ৰতিযোগিতাত ভৱিষ্যতৰ বিশ্ব দবা চেম্পিয়ন মেগনাছ কাৰ্লচেনক পৰাস্ত কৰে।<ref>{{Citation |title=The girl who defeated Magnus at the age of 12 {{!}} Vaishali Rameshbabu | date=8 September 2022 |url=https://www.youtube.com/watch?v=tM7Us4hX1tU |access-date=2023-10-16 |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=2013-08-19 |title=Carlsen happy with arrangements for World Championship match |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/chess/carlsen-happy-with-arrangements-for-world-championship-match/articleshow/21918747.cms |access-date=2023-10-21 |issn=0971-8257}}</ref> ২০১৬ চনত মহিলা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মাষ্টাৰ (ডব্লিউ আই এম) খিতাপ লাভ কৰে আৰু ২০১৬ চনৰ অক্টোবৰ মাহত ভাৰতত দ্বিতীয় স্থান আৰু বিশ্বৰ ১২ নং মহিলা ১৬ বছৰ অনুৰ্ধৰ খেলুৱৈ হিচাপে পৰিগণিত হয়। সেই সময়ত তাইৰ ইএলঅ' ৰেটিং ২৩০০ আছিল। ২০১৮ চনৰ ১২ আগষ্টত লাটভিয়াৰ ৰিগাত অনুষ্ঠিত হোৱা ৰিগা টেকনিকেল ইউনিভাৰ্চিটিৰ মুকলি দবা প্ৰতিযোগিতাত তেওঁ চূড়ান্ত চৰ্ত পূৰণ কৰি মহিলা গ্ৰেণ্ডমাষ্টাৰৰ পৰ্যায় লাভ কৰে।<ref>{{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/chess/r-vaishali-woman-grandmaster-praggnanandhaa/article24676965.ece |title=R. Vaishali becomes Grand Master |date=13 August 2018 |access-date=29 December 2019}}</ref> বৈশালীয়ে ২০২০ চনৰ অনলাইন অলিম্পিয়াডত স্বৰ্ণ পদক বিজয়ী দলৰ<ref>{{Cite web |date=2020-09-18 |title=The entire Gold medal winning Indian team from Online Olympiad 2020 interviewed by ChessBase India - ChessBase India |url=https://www.chessbase.in/news/12-interviews-from-the-Online-Olympiad-2020 |access-date=2022-06-04 |website=www.chessbase.in}}</ref> অংশ আছিল। এয়া এই প্ৰতিযোগিতাত ভাৰতে প্ৰথমবাৰৰ বাবে পদক লাভ কৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=2020-08-30 |title=The Triumph of the twelve brave Olympians - ChessBase India |url=https://www.chessbase.in/news/India-wins-the-FIDE-Online-Chess-Olympiad-2020-alongside-Russia- |access-date=2022-06-04 |website=www.chessbase.in}}</ref> ২০২১ চনত তেওঁ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মাষ্টাৰ (আই এম) খিতাপ লাভ কৰে। ২০২২ চনত বৈশালীয়ে ৭.০/৯ স্কৰ লাভ কৰি ৮ম ফিচাৰ মেম'ৰিয়েল খিতাপ লাভ কৰে আৰু দ্বিতীয় গ্ৰেণ্ডমাষ্টাৰ চৰ্ত পূৰণ কৰে।<ref>{{Cite news |agency=Press Trust of India |date=2017-05-24 |title=Asian champ Vaishali sets her sight at Grand Master title |work=Business Standard India |url=https://www.business-standard.com/article/pti-stories/asian-champ-vaishali-sets-her-sight-at-grand-master-title-117052401304_1.html |access-date=2022-05-06}}</ref><ref>{{Cite web |last=Rao |first=Rakesh |title=Fischer Memorial: Vaishali makes second GM norm, wins title |url=https://sportstar.thehindu.com/chess/vaishali-makes-second-gm-norm-wins-title-fischer/article38484766.ece |access-date=2022-05-06 |website=Sportstar |date=4 May 2022 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |author=News9 Staff |date=2022-05-04 |title=Indian woman grandmaster R Vaishali secures 2nd GM norm by winning Greek chess event |url=https://www.news9live.com/sports/indian-woman-grandmaster-r-vaishali-secures-2nd-gm-norm-by-winning-greek-chess-event-168151 |access-date=2022-05-06 |website=NEWS9LIVE |language=en |archive-date=6 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220506132409/https://www.news9live.com/sports/indian-woman-grandmaster-r-vaishali-secures-2nd-gm-norm-by-winning-greek-chess-event-168151 |url-status=dead |archivedate=2022-05-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220506132409/https://www.news9live.com/sports/indian-woman-grandmaster-r-vaishali-secures-2nd-gm-norm-by-winning-greek-chess-event-168151 |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-05-04 |title=Vaishali triumphs at 8th Fischer Memorial 2022, scores her second GM-norm - ChessBase India |url=https://www.chessbase.in/news/Vaishali-triumphs-at-8th-Fischer-Memorial-2022-scores-her-second-GM-norm |access-date=2022-05-06 |website=www.chessbase.in}}</ref> বৈশালীক ২০২২ চনৰ ফিডে মহিলা স্পীড দবা চেম্পিয়নশ্বিপত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনোৱা হয়।<ref>{{Citation |title=Vaishali Rameshbabu Wins Women's Speed Chess Championship Qualifier #2 | date=30 May 2021 |url=https://www.youtube.com/watch?v=_Q15HISSBZ8 |access-date=2023-09-27 |language=en}}</ref> এই প্ৰতিযোগিতাত তেওঁ মহিলা বিশ্ব ব্লিটজ দবা চেম্পিয়ন বিবিছাৰা আছাউবায়েভাক ১৬ জনীয়া ৰাউণ্ডত<ref>{{Cite web |date=2022-06-14 |title=FIDE WSCC 2022 Round of 16: Vaishali eliminates World Blitz Women champion Bibisara Assaubayeva - ChessBase India |url=https://www.chessbase.in/news/FIDE-WSCC-2022-Round-of-16-Vaishali-eliminates-Bibisara-Assaubayeva |access-date=2022-07-25 |website=www.chessbase.in}}</ref> আৰু কোৱাৰ্টাৰ ফাইনেলত হৰিকা দ্ৰোনাভালিক পৰাস্ত কৰে।<ref>{{Cite web |title=Vaishali R eliminates Dronavalli to reach semifinals |url=https://www.fide.com/news/1874 |access-date=2022-07-25 |website=www.fide.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=West (NM_Vanessa) |first=Vanessa |title=Rising Star Knocks Out Experienced Compatriot |url=https://www.chess.com/news/view/2022-wscc-quarterfinals-dronavalli-vaishali |access-date=2022-07-25 |website=Chess.com |date=21 July 2022 |language=en-US}}</ref> বৈশালীয়ে ২০২২ চনৰ জুলাই-আগষ্ট মাহত চেন্নাইৰ মামল্লাপুৰমত অনুষ্ঠিত হোৱা ৪৪ সংখ্যক দবা অলিম্পিয়াডত মহিলা শাখাত ৩ নং ব’ৰ্ডত খেলিছিল। এই প্ৰতিযোগিতাত ভাৰতৰ মহিলা দলে দলীয় ব্ৰঞ্জৰ পদক লাভ কৰিছিল আৰু বৈশালীয়ে ৩ নং ব’ৰ্ডৰ বাবে ব্যক্তিগত ব্ৰঞ্জৰ পদক লাভ কৰিছিল। ২০২৩ চনত বৈশালীয়ে টাটা ষ্টীল চেলেঞ্জাৰছ ৪.৫/১৪ স্ক’ৰ কৰিছিল আৰু ২৬০০ ৰেটিং পোৱা দুগৰাকী গ্ৰেণ্ডমাষ্টাৰ লুইছ পাউলো ছুপি আৰু জেৰগুছ পেচাচক পৰাস্ত কৰিছিল। তেওঁ সামগ্ৰিকভাৱে ৰেংকিঙত দ্বাদশ স্থান দখল কৰে।<ref>{{Cite web |title=Challengers standings |url=https://tatasteelchess.com/standings-challengers/ |access-date=2023-03-23 |website=Tata Steel Chess Tournament 2023 |language=en-US |archive-date=25 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220125073345/https://tatasteelchess.com/standings-challengers/ |url-status=dead }}</ref> ২০২৩ চনৰ কাটাৰ মাষ্টাৰছ অ'পেনত বৈশালীয়ে ৫/৯ স্কৰ আৰু ২৬০৯ প্ৰদৰ্শন ৰেটিং লাভ কৰি চূড়ান্ত গ্ৰেণ্ডমাষ্টাৰ চৰ্ত লাভ কৰে।<ref name=":0">{{Cite web |date=2023-10-20 |title=Nodirbek Yakubboev wins Qatar Masters in blitz tiebreaks |url=https://en.chessbase.com/post/qatar-masters-2023-r9 |access-date=2023-10-21 |website=Chess News |language=en}}</ref> [[দিব্যা দেশমুখত]]কৈ উন্নত টাইব্ৰেক (পাৰফৰমেন্স ৰেটিং)ৰে অন্ত পেলোৱাৰ পিছত তেওঁ প্ৰতিযোগিতাখনৰ শীৰ্ষ মহিলাৰ বঁটাও লাভ কৰে।<ref>{{Cite web |date=2023-11-06 |title=Vaishali Wins Women's Grand Swiss, Vidit Also Gets Close To Title Triumph |url=https://www.news18.com/sports/vaishali-wins-womens-grand-swiss-vidit-also-gets-close-to-title-triumph-8649995.html |access-date=2023-11-05 |website=News18 |language=en}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |last=Sportstar |first=Team |date=2023-11-05 |title=Vaishali draws last round to win FIDE Women Grand Prix 2023 |url=https://sportstar.thehindu.com/chess/r-vaishali-wins-fide-women-grand-prix-2023-draws-last-round/article67502223.ece |access-date=2023-11-05 |website=Sportstar |language=en}}</ref> আইল অৱ মেনত অনুষ্ঠিত হোৱা ফিডে মহিলা গ্ৰেণ্ড চুইছ ২০২৩ত বৈশালীয়ে এখনো খেলত পৰাস্ত নোহোৱাকৈ আৰু ৮.৫/১১ স্ক'ৰ কৰি জয়লাভ কৰে। ইয়াৰ ফলত ২০২৪ চনত কানাডাৰ টৰণ্টোত অনুষ্ঠিত হ'বলগীয়া মহিলা কেণ্ডিডেট প্ৰতিযোগিতাত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ যোগ্যতা অৰ্জন কৰে।<ref>{{Cite web |date=2023-11-06 |title=Vaishali Wins Women's Grand Swiss, Vidit Also Gets Close To Title Triumph |url=https://www.news18.com/sports/vaishali-wins-womens-grand-swiss-vidit-also-gets-close-to-title-triumph-8649995.html |access-date=2023-11-05 |website=News18 |language=en}}</ref><ref name=":1"/> তেওঁ আৰু তেওঁৰ সৰু ভাতৃ প্ৰজ্ঞানন্দ নিজ নিজ প্ৰাৰ্থীৰ বাবে যোগ্যতা অৰ্জন কৰা প্ৰথম ভগ্নী-ভাইৰ যুটি হিচাপে পৰিগণিত হয়। ডিচেম্বৰ মাহত স্পেইনত অনুষ্ঠিত হোৱা আই ভি এল ল'ব্ৰেগাট ওপেন টুৰ্ণামেণ্ট ২০২৩ত বৈশালীয়ে ২৫০০ ইলো ৰেটিং থ্ৰেছহ'ল্ড অতিক্ৰম কৰিছিল, যাৰ ফলত গ্ৰেণ্ডমাষ্টাৰ খিতাপ লাভৰ বাবে সকলো প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰিছিল আৰু ভাৰতৰ তৃতীয়গৰাকী মহিলা আৰু ভাৰতৰ ৮৪ সংখ্যক ব্যক্তি হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল।<ref name=":2" /><ref name=":3">{{Cite web |title=R Vaishali becomes grandmaster, joins R Praggnanandhaa to become world's first brother-sister GM duo |url=https://www.indiatoday.in/sports/other-sports/story/r-vaishali-becomes-grandmaster-joins-r-praggnanandhaa-to-become-worlds-first-brother-sister-gm-duo-2470352-2023-12-02 |access-date=2023-12-02 |website=India Today |date=2 December 2023 |language=en}}</ref> ২০২৪ চনত হাংগেৰীৰ বুদাপেষ্টত অনুষ্ঠিত দবা অলিম্পিয়াডৰ স্বৰ্ণ পদক বিজয়ী মহিলা দলৰ তেওঁ অংশ আছিল। বৈশালীয়ে ২০২৪ চনৰ মহিলাৰ বিশ্ব ব্লিট্‌জ দবা চেম্পিয়নশ্বিপত ব্ৰঞ্জৰ পদক লাভ কৰে। ৰাউণ্ড-ৰবিন পৰ্যায়ত তেওঁ প্ৰথম স্থান দখল কৰিছিল আৰু ছেমিফাইনেলত পৰৱৰ্তী বিজয়ী [[জু ৱেনজুন]]ৰ হাতত পৰাজিত হৈছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.chess.com/news/view/2024-fide-world-blitz-chess-championship-day-2|title=Carlsen, Nepomniachtchi Agree To Share World Blitz Title, Ju Wins Women's|publisher=chess.com|accessdate=1 January 2025}}</ref> বৈশালীয়ে ২০২৫ চনত উজবেকিস্তানৰ ছমৰখন্দত অনুষ্ঠিত হোৱা ফিডে মহিলাৰ গ্ৰেণ্ড ছুইছ প্ৰতিযোগিতাত ৮/১১ স্ক’ৰ কৰি নিজৰ মুকুট সফলতাৰে ৰক্ষা কৰে। ফলস্বৰূপে, তেওঁ ২০২৬ চনৰ মহিলাৰ কেণ্ডিডেটছ প্ৰতিযোগিতাৰ বাবে যোগ্যতা অৰ্জন কৰে।<ref>{{Cite web|title=Historic! R Vaishali defends her FIDE Grand Swiss title, becomes third Indian to enter Candidates 2026|url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/chess/historic-r-vaishali-defends-fide-womens-grand-swiss-title-becomes-third-indian-to-enter-candidates-2026/articleshow/123902275.cms|access-date=2025-06-15|website=[[The Times of India]]|language=en}}</ref> বৈশালীয়ে ২০২৬ চনত চাইপ্ৰাছত অনুষ্ঠিত হোৱা ফিডে মহিলাৰ কেণ্ডিডেটছ প্ৰতিযোগিতাত ৮.৫/১৪ (+৫−২=৭) স্ক’ৰ কৰি বিজয়ী হয়। ইয়াৰ ফলত, তেওঁ ২০২৬ চনৰ মহিলাসকলৰ বিশ্ব চেম্পিয়নশ্বিপত জু ৱেনজুনৰ বিৰুদ্ধে খেলাৰ অধিকাৰ অৰ্জন কৰে।<ref>{{Cite news |date=2026-04-15 |title=Historic! India's R Vaishali wins Women's Candidates, sets up World C'ship match against China's Ju Wenjun |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/chess/historic-indias-r-vaishali-wins-womens-candidates-sets-up-world-cship-match-against-chinas-ju-wenjun/articleshow/130288852.cms |access-date=2026-04-15 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> ==বঁটা আৰু সন্মান== * [[অৰ্জুন বঁটা]], ২০২৪<ref>{{Cite web |date=2023-12-20 |title=Sports Ministry confirms Arjuna award for Mohammed Shami; Khel Ratna to Satwik and Chirag - Check full list of winners |url=https://www.hindustantimes.com/sports/others/arjuna-award-for-mohammed-shami-khel-ratna-to-satwik-rankireddy-chirag-shetty-full-list-sports-ministry-confirms-101703083931102.html |access-date=2024-01-09 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Ministry of Youth Affairs and Sports |url=http://pib.gov.in/PressNoteDetails.aspx?NoteId=151772 |access-date=2024-01-09 |website=pib.gov.in |language=en}}</ref> ==তথ্য উৎস== {{ৰেফলিষ্ট}} [[শ্ৰেণী:তামিলনাডুৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় মহিলা দবা খেলুৱৈ]] [[শ্ৰেণী:অৰ্জুন বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:মহিলা দবা গ্ৰেণ্ডমাষ্টাৰ]] ki500tk3qyulh0swf376pm9zac7pfje 0 109137 601752 540396 2026-04-21T10:47:06Z প্ৰিয়াংকু বৰা 45871 তথ্য অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয় 601752 wikitext text/x-wiki {{Wikify}}{{unreferenced}} '''ৰঙাপৰা মহাবিদ্যালয়''' হ'ল ([[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]: '''Rangapara College''') উচ্চতৰ মাধ্যমিকৰ পৰা স্নাতকোত্তৰলৈকে পাঠ্যক্ৰম প্ৰদান কৰা [[অসম চৰকাৰ]]ৰ মহাবিদ্যালয়ৰ তালিকাৰ নাম অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>''<small>[[Rangapara College]] Student, [http://rangaparacollege.com/index.php?home/students_corner Rangapara college]{{Dead link|date=February 2025|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}1999-2024 GoDaddy, [[LLC]]. All rights reserved.</small>''</ref> ৰঙাপৰাৰ আঞ্চলিক মহাবিদ্যালয়খনে ১৯৭৯ চনৰ ১৬ আগষ্টৰ পৰা ৰঙাপৰা টাউন হলৰ পৰা যাত্ৰা আৰম্ভ কৰে।<ref>''<small>Established in the year 1979, Rangapara College was affiliated to [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়|Gauhati University]] in the year [[1980]].[https://rcr.ac.in/ College at a Glance] 1990-24</small>''</ref> ১৯৮৭ চনৰ ১ জানুৱাৰীৰ পৰা মহাবিদ্যালয়খনক ঘাটি অনুদান-সাহায্য ব্যৱস্থাৰ অধীনলৈ অনা হয়, আৰু ১৯৯৬ চনৰ ২০ মাৰ্চৰ পৰা ইউজিচি আইন, ১৯৫৫ৰ ধাৰা ২ (চ) আৰু ১২ (বি)ৰ অধীনত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।১৯৮৮ চনৰ ৮ আগষ্টত বাণিজ্যৰ ব্যৱস্থা হিচাপে প্ৰৱৰ্তন কৰা হয় ২০০৪ চনত কলেজখনে বি+ গ্ৰেডৰ সৈতে স্বীকৃতি লাভ কৰে আৰু পুনৰ ২০১১ চনত কলেজখনক ৰাষ্ট্ৰীয় মূল্যায়ন আৰু স্বীকৃতি পৰিষদ (এনএচি)ৰ দ্বাৰা 'বি' গ্ৰেড স্বীকৃতি দিয়া হয়। মহাবিদ্যালয়খন বৰ্তমান [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ অন্তৰ্ভুক্তি।<ref>[https://admission.collegeindia.in/1191-rangapara-college-rc Rangapara college]{{Dead link|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} &nbsp;</ref><ref>[https://schools.org.in/sonitpur/18110308802/rangapara-college.html College] ''<small>Established in the year 1979, Rangapara College was affiliated to [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়|Gauhati University]] in the year 1980.</small>''</ref> {{Infobox college|name=ৰঙাপৰা মহাবিদ্যালয় (স্বায়ত্বশাসিত)|image=[[File:Rangapara College.jpg|thumb|Rangapara College is an autonomous college of Assam, India]]|image_name=ৰঙাপৰা মহাবিদ্যালয়|caption=|motto=|established=১৯৭৯ চনত|type=চৰকাৰী মহাবিদ্যালয়|affiliation=[[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]|principal=ড° ৰঞ্জন কলিতা|undergrad=২২০০|location=ৰঙাপৰা (শোণিতপুৰ ) [[অসম]]|postgrad=৬০০|state=[[অসম]]|website=www.rcr.ac.in}} == তথ্য উৎস == [[শ্ৰেণী:পোখালি]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ মহাবিদ্যালয়সমূহ]] q1mcnwp7rd96aa3rp17orc7nt213gio 601753 601752 2026-04-21T10:50:33Z প্ৰিয়াংকু বৰা 45871 তথ্য অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয় 601753 wikitext text/x-wiki {{Wikify}}{{unreferenced}} '''ৰঙাপৰা মহাবিদ্যালয়''' হ'ল ([[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]: '''Rangapara College''') উচ্চতৰ মাধ্যমিকৰ পৰা স্নাতকোত্তৰলৈকে পাঠ্যক্ৰম প্ৰদান কৰা [[অসম চৰকাৰ]]ৰ মহাবিদ্যালয়ৰ তালিকাৰ নাম অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>''<small>[[Rangapara College]] Student, [http://rangaparacollege.com/index.php?home/students_corner Rangapara college]{{Dead link|date=February 2025|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}1999-2024 GoDaddy, [[LLC]]. All rights reserved.</small>''</ref> ৰঙাপৰাৰ আঞ্চলিক মহাবিদ্যালয়খনে ১৯৭৯ চনৰ ১৬ আগষ্টৰ পৰা ৰঙাপৰা টাউন হলৰ পৰা যাত্ৰা আৰম্ভ কৰে।<ref>''<small>Established in the year 1979, Rangapara College was affiliated to [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়|Gauhati University]] in the year [[1980]].[https://rcr.ac.in/ College at a Glance] 1990-24</small>''</ref> ১৯৮৭ চনৰ ১ জানুৱাৰীৰ পৰা মহাবিদ্যালয়খনক ঘাটি অনুদান-সাহায্য ব্যৱস্থাৰ অধীনলৈ অনা হয়, আৰু ১৯৯৬ চনৰ ২০ মাৰ্চৰ পৰা ইউজিচি আইন, ১৯৫৫ৰ ধাৰা ২ (চ) আৰু ১২ (বি)ৰ অধীনত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।১৯৮৮ চনৰ ৮ আগষ্টত বাণিজ্যৰ ব্যৱস্থা হিচাপে প্ৰৱৰ্তন কৰা হয় ২০০৪ চনত কলেজখনে বি+ গ্ৰেডৰ সৈতে স্বীকৃতি লাভ কৰে আৰু পুনৰ ২০১১ চনত কলেজখনক ৰাষ্ট্ৰীয় মূল্যায়ন আৰু স্বীকৃতি পৰিষদ (এনএচি)ৰ দ্বাৰা 'বি' গ্ৰেড স্বীকৃতি দিয়া হয়। মহাবিদ্যালয়খন বৰ্তমান [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ অন্তৰ্ভুক্তি।<ref>[https://admission.collegeindia.in/1191-rangapara-college-rc Rangapara college]{{Dead link|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} &nbsp;</ref><ref>[https://schools.org.in/sonitpur/18110308802/rangapara-college.html College] ''<small>Established in the year 1979, Rangapara College was affiliated to [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়|Gauhati University]] in the year 1980.</small>''</ref> {{Infobox college|name=ৰঙাপৰা মহাবিদ্যালয় (স্বায়ত্বশাসিত)|image=[[File:Rangapara College.jpg|thumb|Rangapara College is an autonomous college of Assam, India]]|image_name=ৰঙাপৰা মহাবিদ্যালয়|caption=|motto=|established=১৯৭৯ চনত|type=চৰকাৰী মহাবিদ্যালয়|affiliation=[[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]|principal=ড° ৰঞ্জন কলিতা|undergrad=২২০০|location=ৰঙাপৰা (শোণিতপুৰ ) [[অসম]]|postgrad=৬০০|state=[[অসম]]|website=https://rcr.ac.in/home/idol}} == তথ্য উৎস == [[শ্ৰেণী:পোখালি]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ মহাবিদ্যালয়সমূহ]] 88qpyqc69onwg7vtahdssh7nn2f22rc 0 121260 601711 504651 2026-04-20T17:55:26Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 601711 wikitext text/x-wiki '''মৌলৱী মহম্মদ আবুল কাছিম''' পাকিস্তানৰ তৃতীয় ৰাষ্ট্ৰীয় বিধানসভাৰ সদস্য আছিল, পূব পাকিস্তানৰ প্ৰতিনিধি হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। ==জীৱনী== ১৯১৩ চনত ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ [[অসম প্ৰদেশ]]ৰ গোৱালপাৰা জিলাৰ [[দক্ষিণ শালমাৰা-মানকাচৰ জিলা|মানকাচৰ থানাৰ]] সদুৰটিলা গাঁৱত জন্মগ্ৰহণ কৰা কাছেমৰ জন্ম হৈছিল। ১৯৩৮ চনত [[কটন কলেজ]]ৰ পৰা দৰ্শনত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref name=স/> ১৯৪৬ চনত ধুবুৰী দক্ষিণ সমষ্টিৰ পৰা [[অসম বিধান পৰিষদ]]ৰ সদস্য হয়।<ref name=স/><ref>{{cite book|title=Assembly Proceedings Official Report Assam Legislative Assembly Second Session, 1946|lang=en|page=iv|date=২৬ মাৰ্চ ১৯৪৬|url=https://aladigitallibrary.in/bitstream/123456789/2061/1/12th%20March%201946.pdf|publisher=অসম চৰকাৰ প্ৰেছ}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ১৯৫০ চনত তেওঁ ভাৰত এৰি থৈ যায়।<ref name=স/> পিছলৈ তেওঁ তেতিয়াৰ পাকিস্তানৰ পূব বংগৰ ৰংপুৰ জিলাৰ উলিপুৰ থানাত বসতি স্থাপন কৰে।<ref>{{cite book|title=চৰমপত্ৰ|lang=bn|page=৩৩০|first=এম আৰ আখতাৰ|last=মুকুল|year=২০০০|publisher=অনন্যা}}</ref> দুবছৰৰ পাছত তেওঁ পাকিস্তান সংবিধান সভাৰ সদস্য হয়। ১৯৫৬ চনত তেওঁ কৰাচী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা আইন বিষয়ত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে আৰু তাৰ চাৰি বছৰৰ পিছত একেখন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা ৰাজনীতি বিজ্ঞানত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref name=স/> ১৯৬২ চনত তেওঁ পাকিস্তানৰ তৃতীয় ৰাষ্ট্ৰীয় বিধানসভাৰ সদস্য হিচাপে ৰংপুৰ-১ সমষ্টিক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে।<ref>{{cite web|title=LIST OF MEMBERS OF THE 3RD NATIONAL ASSEMBLY OF PAKISTAN FROM 1962-1964|lang=en|url=http://www.na.gov.pk/uploads/former-members/3rd%20National%20Assembly.pdf|website=na.gov.pk|access-date=6 April 2021}}</ref> তাৰ পিছত তেওঁক পাকিস্তানৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বিধানসভাৰ উপ-সভাপতি নিযুক্তি দিয়া হয়।<ref name=স>{{cite news|title=সংক্ষিপ্ত পৰিচিতি|lang=bn|date=১৮ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৭১|page=১, ৬|newspaper=[[দৈনিক ইটেফাক]]}}</ref> তেওঁ কাউন্সিল মুছলিম লীগৰ<ref name=স্ব/> সদস্য আছিল আৰু ১৯৬৪ চনত পূব পাকিস্তান কাউন্সিল মুছলিম লীগৰ সভাপতি হৈছিল।<ref name=স/> ১৯৭১ চনৰ ১৭ ছেপ্টেম্বৰত [[বাংলাদেশৰ মুক্তিযুদ্ধ]]ৰ সময়ত তেওঁ আব্দুল মোটালেব মালিকৰ মন্ত্ৰীসভাৰ সদস্য হয়।<ref name=স্ব>{{cite web|title=বাংলাদেশেৰ স্বাধীনতা যুদ্ধ দলিলপত্ৰ|lang=bn|volume=সপ্তম খণ্ড|page=৫৪০|editor=হাসান হাফিজুৰ ৰহমান|year=২০০৯|orig-year=১৯৮২|publisher=হাক্কানি পাব্লিচাৰ্ছ|url=|isbn=}}</ref> তেওঁক পূব পাকিস্তানৰ বিত্তমন্ত্ৰী নিযুক্তি দিয়া হয়।<ref name=tbs>{{cite news|url=https://www.tbsnews.net/bangla/%E0%A6%87%E0%A6%9C%E0%A7%87%E0%A6%B2/%E0%A6%AA%E0%A6%BE%E0%A6%95%E0%A6%BF%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%96%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A1%E0%A7%80%E0%A6%95%E0%A6%B0%E0%A6%A3-%E0%A6%A0%E0%A7%87%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%A4%E0%A7%87|title=পাকিস্তানেৰ বিখণ্ডীকৰণ ঠেকাতে...|lang=bn|first=এম এ|last=মোমেন|date=৬ মাৰ্চ ২০২১|access-date=৫ মাৰ্চ ২০২৫|newspaper=[[দ্য বিজনেছ ষ্টেণ্ডাৰ্ড]]}}</ref> বাংলাদেশৰ স্বাধীনতাৰ পিছত ১৯৭১ চনৰ ২৪ ডিচেম্বৰত যুদ্ধৰ সময়ত পাকিস্তানৰ সৈতে সহযোগিতা কৰাৰ বাবে বাংলাদেশ চৰকাৰে তেওঁক গ্ৰেপ্তাৰ কৰে।<ref>{{cite news|url=https://bangla.thedailystar.net/%E0%A6%B8%E0%A6%82%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%95%E0%A7%83%E0%A6%A4%E0%A6%BF/%E0%A6%87%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A6%BE%E0%A6%B8-%E0%A6%90%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%8D%E0%A6%AF/%E0%A6%87%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A6%BE%E0%A6%B8/%E0%A7%A8%E0%A7%AA-%E0%A6%A1%E0%A6%BF%E0%A6%B8%E0%A7%87%E0%A6%AE%E0%A7%8D%E0%A6%AC%E0%A6%B0-%E0%A7%A7%E0%A7%AF%E0%A7%AD%E0%A7%A7-%E0%A6%B8%E0%A6%BE%E0%A6%AC%E0%A7%87%E0%A6%95-%E0%A6%97%E0%A6%AD%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%A8%E0%A6%B0-%E0%A6%A1%E0%A6%BE-%E0%A6%8F-%E0%A6%8F%E0%A6%AE-%E0%A6%AE%E0%A6%BE%E0%A6%B2%E0%A6%BF%E0%A6%95%E0%A6%B8%E0%A6%B9-%E0%A6%AE%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A6%BF%E0%A6%B8%E0%A6%AD%E0%A6%BE%E0%A6%B0-%E0%A6%B8%E0%A6%A6%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%AF%E0%A6%B0%E0%A6%BE-%E0%A6%86%E0%A6%9F%E0%A6%95|title=২৪ ডিসেম্বৰ ১৯৭১: সাবেক গভৰ্নৰ ডা. এ এম মালিকসহ মন্ত্ৰিসভাৰ সদস্যৰা আটক|lang=bn|first=আহমদ|last=ইষ্টিয়াক|date=২৪ ডিচেম্বৰ ২০২১|newspaper=[[দ্য ডেইলী ষ্টাৰ]]}}</ref> ১৯৭৩ চনৰ ৩০ নৱেম্বৰত বাংলাদেশ চৰকাৰে বন্দী মন্ত্ৰীসভাৰ সদস্যৰ বাবে সাধাৰণ ক্ষমা ঘোষণা কৰাৰ পিছত তেওঁক মুকলি কৰি দিয়া হয়। কাছিমৰ মৃত্যু হয় আশীৰ দশক বা তাৰ আগতে।<ref>{{cite book|title=একাত্তৰেৰ ঘাতক ও দালালৰা কে কোথায়|lang=bn|page=২১, ১৮৪|year=১৯৯২|orig-year=১৯৮৭|publisher=মুক্তি যুদ্ধ চেতনা বিকাশ কেন্দ্ৰ}}</ref> ==সূত্ৰ== {{reflist}} [[শ্ৰেণী:অসম বিধানসভাৰ সদস্য]] 2fhf0beks8a2qcbqcy2u4ffxm5v10bv 3 125790 601721 600223 2026-04-21T02:42:20Z -chanakyakdas 23408 Automated awarding 601721 wikitext text/x-wiki {{tmbox | type = notice | image = [[চিত্ৰ:Assamese Jaapi.png|135px|left]] | imageright = [[চিত্ৰ:Wikipedia-logo-v2.svg|135px]] | style = border: 1px blue solid; | textstyle = | text = {{Center|<big>{{#if: {{{1}}} |'''নমস্কাৰ, {{#if: | {{{1}}} | {{BASEPAGENAME}} }}<br/>}}}} {{Center|'''[[অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া]]লৈ আপোনাক [[ৱিকিপিডিয়া:আদৰণি|আদৰণি জনাইছোঁ]]! '''</big><br/><br/> আপোনাৰ আগ্ৰহৰ বাবে ধন্যবাদ। আশা কৰোঁ আপুনি সদায় আমাৰ লগত জড়িত হৈ থাকিব। নৱাগত সকলৰ বাবে তলত দিয়া পৃষ্ঠাকেইখন অতি উপযোগী, অনুগ্ৰহ কৰি পৃষ্ঠাকেইখন এবাৰ চকু ফুৰাই চাই যেন। }}<br/> {{Center| '''ৱিকিপিডিয়াত সম্পাদনাৰ সহায়'''<br/> <big> [[ৱিকিপিডিয়া:পৰিচয়|ৱিকিপিডিয়াৰ বিষয়ে অলপ]]</big><br/> <big> [[সহায়:সৰল সম্পাদনা|সম্পাদনাৰ থুলমুল আভাস]]</big><br/> <big> [[ৱিকিপিডিয়া:সহায়িকা|ৱিকিপিডিয়া সম্পাদনাৰ বিষয়ে প্ৰয়োজনীয় আভাস]]</big><br/> <big> [[সহায়:নতুন প্ৰবন্ধ আৰম্ভ কৰক|প্ৰবন্ধ এটা কেনেকৈ আৰম্ভ কৰিব?]]</big><br/> <big> [[ৱিকিপিডিয়া:সততে উদিত প্ৰশ্নসমূহ|সততে উদিত প্ৰশ্নসমূহ]] </big><br/> <br> '''ৱিকিপিডিয়াৰ সম্পাদনাৰ নিয়ম নীতি'''<br/> <big> [[ৱিকিপিডিয়া:পাঁচটা স্তম্ভ|ৱিকিপিডিয়াৰ পঞ্চশীল নীতি]]</big><br/> <big> [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া কি নহয়|ৱিকিপিডিয়া কি নহয়]]</big><br/> }} <br/> '''ইয়াৰ উপৰিও ফে’চবুকত [https://www.facebook.com/groups/assamwikigroup/ {{Like|''Assamese Wikipedia Community''}}] বুলি আমাৰ এটা আলোচনা গোট আৰু [https://facebook.com/aswikipedia {{Like|''অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া''}}] নামৰ এটা পৃষ্ঠা আছে। ৱিকিপিডিয়ানসকলক লগ পাবলৈ আৰু ৱিকিপিডিয়াৰ বিষয়ে জানিবলৈ আপুনিও সেইবোৰৰ সদস্য হৈ ল’ব পাৰে। ''' আশা কৰোঁ ৱিকিপিডিয়াত সম্পাদনা কৰি আৰু এজন [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়ান|ৱিকিপিডিয়ান]] হোৱাটো উপভোগ কৰিব। <div class="center">{{Wikipedia in Social Media}}</div> | small = / yes | smallimage = none / [[Image:Some image.svg|30px]] | smallimageright = none / [[Image:Some image.svg|30px]] | smalltext = আদৰণি }} — [[সদস্য:AdoroniBot|AdoroniBot]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AdoroniBot|বাৰ্তা]]) 04:28, 4 October 2025 (ইউ.টি.চি.) <!-- This welcome message is delivered by [[User:AdoroniBot|AdoroniBot]] on behalf of Assamese Wikimedia Community. --> == এছিয়ান মাহৰ সহযোগী == {| style="border: 1px solid gray; background-color: #fdffe7;" |rowspan="2" valign="middle" | {{#ifeq:{{{2}}}|alt|[[File:WAM logo without text.svg|100px]]|[[File:WAM logo without text.svg|100px]]}} |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''এছিয়ান মাহৰ সহযোগী''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;" | হে ৱিকিসতীৰ্থ, শেহতীয়াকৈ ৱিকিপিডিয়াত অনুষ্ঠিত হৈ যোৱা [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|এছিয়ান মাহ ২০২৫]] এডিটাথনত অংশগ্ৰহণ কৰি বৰঙণি আগবঢ়োৱাৰ বাবে কৃতজ্ঞতাস্বৰূপে আপোনালৈ এই সামান্য সন্মান আগবঢ়ালোঁ। ধন্যবাদেৰে, — '''অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সমাজ''' |} == পঞ্চশতক তাৰকা পদক == {| style="border: 1px solid gray; background-color: #fdffe7; " |rowspan="2" valign="middle" | {{#ifeq:{{{2}}}|alt|[[File:Decent Article Barnstar 1rb Degree Hires 500.png|100px]]|[[File:Decent Article Barnstar 1rb Degree Hires 500.png|100px]]}} |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em; " | '''পঞ্চশতক তাৰকা পদক''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray; " | অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত [https://xtools.wmcloud.org/pages/as.wikipedia.org/Duhita_Ragini_Kalita ৫০০+ প্ৰবন্ধ] সৃষ্টি কৰি অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াক সমৄদ্ধিশালী কৰি তোলাৰ বাবে অভিনন্দন আৰু কৃতজ্ঞতাসহকাৰে আপোনালৈ এই পদক আগবঢ়াবলৈ পাই অত্যন্ত সুখী আৰু গৌৰৱবোধ কৰিছোঁ। আশাকৰোঁ আপুনি এনেদৰেই আপোনাৰ বলিষ্ঠ সম্পাদনাৰে ৱিকিপিডিয়াৰ লগত জড়িত হৈ থাকিব। - অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সমাজৰ হৈ |} -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 12:23, 31 March 2026 (ইউ.টি.চি.) == Last Few Days: WikiConference India 2026 Scholarship Applications == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''{{int:please-translate}}'' Dear Wikimedian, We're happy to share that scholarship applications for '''WikiConference India 2026''' are currently open and the deadline is just around the corner. [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]] is the fourth edition of the national-level conference that brings together Wikimedians and stakeholders engaged in Indic-language Wikimedia projects and the broader open knowledge movement across India and South Asia. The conference will take place in Kochi, Kerala, from 4–6 September 2026. * You can find the more information and the application form at the [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026/Scholarship|Scholarship page here at Meta wiki]] * '''Scholarship deadline: 15 April 2026, 11:59 PM IST''' With only a few days left, we warmly encourage you to apply if you haven’t already and kindly request you to share this with your community and encourage others to apply. For more information and regular updates, we encourage you to visit the conference Meta page. Warm regards, <br> on behalf of the WikiConference India 2026 Organising Team ''This message was sent with [[সদস্য:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[সদস্য বাৰ্তা:MediaWiki message delivery|বাৰ্তা]]) on 18:30, 11 April 2026 (ইউ.টি.চি.)'' </div> <!-- Message sent by User:Gnoeee@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2026_active_users&oldid=30389801 --> ==নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬== অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ [[ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬|নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬]]ত অংশ লৈ ভালেসংখ্যক গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰবন্ধ লিখি অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াক সমৃদ্ধ কৰাৰ বাবে আপোনালৈ অশেষ ধন্যবাদ। এই সম্পাদনা মেলাত অৱদানৰ ভিত্তিত '''দ্বিতীয় স্থান''' দখল কৰাৰ বাবে আপোনালৈ আন্তৰিক অভিনন্দন জনাইছোঁ! [[সদস্য:&#45;chanakyakdas|&#45;chanakyakdas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:&#45;chanakyakdas|বাৰ্তা]]) 02:42, 21 April 2026 (ইউ.টি.চি.) i5dbssg66rxd7q7onzmb8zgh05vcexz 0 127228 601736 555713 2026-04-21T05:12:37Z Duhita Ragini Kalita 46712 601736 wikitext text/x-wiki {{Infobox pageant titleholder | name = মেগান ইয়ং | image = Miss World 2013 Megan Young (cropped).jpg | alt = <!-- descriptive text for use by speech synthesis (text-to-speech) software --> | caption = ২০১৩ চনত ইয়ং | birth_name = মেগান লিন টাল্ডে ইয়ং | birth_date = {{birth date and age|1990|2|27}} | birth_place = আলেক্সজেন্দ্ৰিয়া, ভাৰ্জিনিয়া, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ | alma mater = ট্ৰিনিটি ইউনিভাৰ্চিটি অৱ এছিয়া<br>ডি লা ছালে–চেইণ্ট বেনিল্ডৰ কলেজ<br> (কলাত স্নাতক - চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাণ) | occupation = {{hlist|অভিনয়শিল্পী| টেলিভিছন পৰিৱেশিকা|মডেল|ভিজে (মিডিয়া ব্যক্তিত্ব)}} | years_active = ২০০৪–বৰ্তমানলৈকে | height = {{height|m=১.৭৩}} | spouse = {{marriage|মাইকেল ডেজ|25 January, 2020}} | children = ১ | hair_color = | eye_color = | title = বিশ্বসুন্দৰী ফিলিপাইনছ ২০১৩<br />বিশ্ব সুন্দৰী ২০১৩ | competitions = মিছ ৱৰ্ল্ড ফিলিপাইনছ ২০১৩<br />(বিজয়ী)<br />মিছ ৱৰ্ল্ড ২০১৩<br />(বিজয়ী)<br />(শীৰ্ষ মডেল)<br />(মিছ ৱৰ্ল্ড এছিয়া) }} '''মেগান লিন টাল্ডে ইয়ং-ডেইজ''' ({{Lang-en|Megan Lynne Talde Young-Daez}}; জন্ম: ২৭ ফেব্ৰুৱাৰী, ১৯৯০) এগৰাকী ফিলিপাইনছৰ অভিনেত্ৰী, মডেল আৰু সৌন্দৰ্য্য ৰাণী যি ২০১৩ চনৰ মিছ ৱৰ্ল্ড লাভ কৰে।<ref name="BP1">{{cite news | title = Miss Philippines Megan Young crowned as Miss World 2013 | url = http://news.biharprabha.com/2013/09/miss-philippines-megan-young-crowned-as-miss-world-2013 |work=BIHARPRABHA | date = September 28, 2013 | access-date = September 28, 2013}}</ref><ref name="Miss World 3">{{cite news | title = Miss Philippines crowned the new Miss World | url = https://edition.cnn.com/2013/09/28/world/miss-world-2013/index.html |work=[[CNN]] | access-date = September 28, 2013}}</ref><ref name="Miss World 4">{{cite news |work=GMA News|title = Megan Young crowned Miss World 2013 | url = http://www.gmanetwork.com/news/story/328600/lifestyle/fashionandbeauty/megan-young-crowned-miss-world-2013 | date = September 28, 2013 |publisher=[[GMA Network]] | access-date = September 28, 2013}}</ref><ref name="INQ"/> ফিলিপাইনছ আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰপৰা মিছ ৱৰ্ল্ড বিজয়ী হোৱা তেওঁ প্ৰথমগৰাকী প্ৰতিনিধি।<ref name="INQ">{{cite news|title=Megan Young crowned Miss World 2013|url=http://lifestyle.inquirer.net/127875/megan-young-crowned-miss-world |date=September 28, 2013|newspaper=Philippine Daily Inquirer|access-date=September 28, 2013}}</ref> ইয়াৰ পূৰ্বে তেওঁক ২০১৩ চনৰ মিছ ৱৰ্ল্ড ফিলিপাইনছৰ মুকুট পিন্ধোৱা হৈছিল।<ref name="Miss World 2">{{cite news | title = Megan Young is Miss World PH 2013 | date = August 19, 2013 | url = http://www.abs-cbnnews.com/lifestyle/08/18/13/megan-young-miss-world-ph-2013 | work = ABS-CBN News | access-date = September 28, 2013 | archivedate = October 30, 2015 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20151030231410/http://www.abs-cbnnews.com/lifestyle/08/18/13/megan-young-miss-world-ph-2013 | deadurl = yes }}</ref> ইয়ঙে ৰিয়েলিটি টেলিভিছন শ্ব’ ষ্টাৰষ্ট্ৰকত প্ৰতিযোগী হিচাপে আৰম্ভ কৰিছিল।<ref name="Megan Young">{{cite web | title = MEGAN YOUNG | url = http://starmagic.abs-cbn.com/talents/profile/megan--young.html |work=[[Star Magic]] | access-date = September 28, 2013 | url-status = dead| archive-url = https://web.archive.org/web/20130918055926/http://starmagic.abs-cbn.com/talents/profile/megan--young.html | archive-date = September 18, 2013 | df = mdy-all}}</ref> ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা== ১৯৯০ চনৰ ২৭ ফেব্ৰুৱাৰীত ভাৰ্জিনিয়াৰ আলেকজেণ্ড্ৰিয়াত<ref name="Video">{{cite news|title=Miss World Megan Young&nbsp; – Get To Know Her [Video]|author=Chelo Aestrid|url=http://guardianlv.com/2013/09/miss-world-megan-young-get-to-know-her-video/|date=September 29, 2013|work=Las Vegas Guardian Express|access-date=September 29, 2013}}</ref>ফিলিপাইনছ আৰু আমেৰিকান পিতৃ-মাতৃ ভিক্টোৰিয়া টাল্ডে, এণ্টিকৰ পাণ্ডান আৰু কেলভিন ক'ল ইয়ং তৃতীয়ৰ ঘৰত তেওঁ জন্মগ্ৰহণ কৰে।<ref name="RAP">{{cite news|title=8 fun facts about Megan Young|author=Ira Agting|url=http://www.rappler.com/life-and-style/40135-megan-young-fun-facts|date=September 29, 2013|work=Rappler|access-date=October 10, 2013}}</ref> ইয়ঙৰ পৰিয়াল তেওঁৰ ১০ বছৰ বয়সত জাম্বালেছৰ কেষ্টিলেজছলৈ গুচি যায়। ২০০২ চনৰপৰা ২০০৫ চনলৈকে তেওঁ চুবিক বে ফ্ৰীপ'ৰ্ট জ'নৰ ভিতৰৰ আঞ্চলিক বিজ্ঞান হাইস্কুল তৃতীয়ত মাধ্যমিক শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে, তাৰ পিছত অভিনয় কেৰিয়াৰ গঢ়িবলৈ মেট্ৰ' মেনিলালৈ যায়। ইয়ঙে চেণ্ট বেনিল্ডৰ ডি লা ছাল-কলেজৰপৰা চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাণৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰিছে। ==কেৰিয়াৰ== ===২০০৪–০৭: প্ৰাৰম্ভিক অভিনয় জীৱন=== ইয়ঙে প্ৰথম শ্ব'বিজ ব্ৰেক লাভ কৰে প্ৰতিভা ৰিয়েলিটি চাৰ্চ ষ্টাৰষ্ট্ৰকৰ দ্বিতীয় ছিজনৰ জৰিয়তে,<ref name="Throne">{{cite news |title=Her time, her throne |author=Ed Uy |url=http://manilatimes.net/her-time-her-throne/32905/ |date=August 24, 2013 |work=[[The Manila Times]] |access-date=October 27, 2013}}</ref>য'ত তেওঁ শীৰ্ষ ছয়ৰ ভিতৰত স্থান লাভ কৰে। জিএমএত তেওঁৰ অভিনয়ৰ আত্মপ্ৰকাশ আছিল ''লাভ টু লাভ প্ৰেজেণ্টছ: লাভ কো উৰক''ত, য'ত তেওঁ মেগৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। ইয়াৰ পিছত এছিয়ান ট্ৰেজাৰ্ছত আন্নাৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে আৰু এমগা কুৱেণ্টো নি লোলা বাছিয়াঙত পৰী চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে। ===২০০৭–১৫: ABS-CBN আৰু TV5-লৈ বদলি=== জিএমএ আৰ্টিষ্ট চেণ্টাৰৰ সৈতে দুবছৰতকৈ অধিক সময়ৰ পাছত তেওঁ ভগ্নী লৰেন ইয়ঙৰ পিছত এবিএছ-চিবিএনলৈ গুচি যায়। জিএমএৰ প্ৰতিদ্বন্দ্বী ষ্টেচন এবিএছ-চিবিএনলৈ বদলি হোৱা প্ৰথমগৰাকী ষ্টাৰষ্ট্ৰক প্ৰাক্তন ছাত্ৰী। ইয়ঙে প্ৰথমবাৰৰ বাবে এবিএছ-চিবিএনত যুৱমুখী অনুষ্ঠান "ষ্টাৰ মেজিক প্ৰেজেণ্টছ" এষ্টিগছ আৰু এবট উৰ লুভত অভিনয় কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰি কোকেই ছবিত শ্বেনৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। তেওঁৰ বিপৰীতে আছিল জাঞ্জো মাৰুডো। পিনয় বিগ ব্ৰাদাৰ: চেলিব্ৰিটি এডিচন ২ ত "দ্য প্ৰিন্সেছ অৱ চাৰ্ম" নামেৰে অভিহিত কৰা চেলিব্ৰিটি হাউছমেট হিচাপে অভিনয় কৰাৰ পাছত তেওঁ সুপৰিচিত হৈছিল।<ref name="Restless">{{cite web |title=Young, but not restless |author=Tinna S. Bonifacio |url=http://www.jobsdb.com.ph/Philippines/inside-pages/CelebProf/CP_1108.html?imagename=Megan |date=January 2009 |website=JobsDB.com |access-date=October 10, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131014173546/http://www.jobsdb.com.ph/Philippines/inside-pages/CelebProf/CP_1108.html?imagename=Megan |archive-date=October 14, 2013 |url-status=dead }}</ref><ref name="Kontrabida roles">{{cite news|title=Megan Young enjoys playing Kontrabida roles|url=http://www.abs-cbnnews.com/entertainment/12/23/11/megan-young-enjoys-playing-kontrabida-roles?imagename=Megan|date=December 23, 2011|work=ABS-CBN News|access-date=November 15, 2025|archivedate=October 27, 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151027153338/http://www.abs-cbnnews.com/entertainment/12/23/11/megan-young-enjoys-playing-kontrabida-roles?imagename=Megan|deadurl=yes}}</ref> পিবিবিৰ পিছত এবিএছ-চিবিএনৰ ৰিমেক আই লাভ বেটী লা ফেয়াত জন লয়ড ক্ৰুজৰ বিপৰীতে খলনায়ক মাৰ্চেলাৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। ২০০৯ চনত চেনেল -V ফিলিপাইনছৰ পুনৰ আৰম্ভণিৰ বাবে ভিডিঅ' জকী হিচাপে পৰিচয় কৰাই দিয়া চাৰিজন ব্যক্তিত্বৰ ভিতৰত তেওঁ অন্যতম।<ref name="VJ">{{cite news |title = Miss World 2013: A Look Back at Megan Young from Starstruck to Most Beautiful Woman in the World (VIDEOS & PHOTOS) |author = Vittorio Hernandez |url = http://au.ibtimes.com/articles/509790/20130929/miss-world-2013-look-back-megan-young.htm |archive-url = https://archive.today/20131202145122/http://au.ibtimes.com/articles/509790/20130929/miss-world-2013-look-back-megan-young.htm |url-status = dead |archive-date = December 2, 2013 |date = September 29, 2013 |work = [[International Business Times]] |access-date = December 2, 2013 |archivedate = December 2, 2013 |archiveurl = https://archive.today/20131202145122/http://au.ibtimes.com/articles/509790/20130929/miss-world-2013-look-back-megan-young.htm |deadurl = yes }}</ref>ইয়ঙে ষ্টুডিঅ' ২৩ৰ কেইবাটাও অনুষ্ঠানৰ মাজে মাজে আয়োজকো হৈছিল। ২০১২ চনত ইয়ঙে হিয়াছত মুখ্য অভিনেত্ৰী হিচাপে গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰিচিতি লাভ কৰে। তেওঁ প্ৰেমৰ আগ্ৰহ হিচাপে জাঞ্জো মাৰুডোৰ সৈতে পুনৰ মিলিত হৈছিল। ২০১৩ চনত টিভি-৫লৈ সলনি হয় যদিও কাপামিলিয়া নেটৱৰ্কত অংশগ্ৰহণ কৰে। টেলিভিছনৰ বাহিৰেও ইয়ঙে কেইখনমান ছবিতো অভিনয় কৰিছে। ইয়াৰে এখন আছিল দ্য ৰিইউনিয়ন, য'ত তেওঁ জিয়ান লিমৰ বিপৰীতে টয়ঙৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref name="VJ"/> ইয়ঙক ২০১৪ চনৰ দহচত্ন্য বঁটাত অসাধাৰণ অতিথি তাৰকা হিচাপে মনোনীত কৰা হয়।<ref>[[:id:Dahsyatnya-Awards-2014]]</ref> == সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগিতা == [[File:Megan Young with Philippine flag (cropped).jpg|right|thumb|২০১৪ চনৰ নিউয়ৰ্ক ফিলিপাইনছ স্বাধীনতা দিৱসৰ পেৰেডত মেগান ইয়ং]] === মিছ ৱৰ্ল্ড ফিলিপাইনছ ২০১৩ === ২০১৩ চনৰ ১৮ আগষ্টত অনুষ্ঠিত হোৱা প্ৰতিযোগিতাৰ চুড়ান্ত নিশা মেগান ইয়ঙক '''মিছ ৱৰ্ল্ড ফিলিপাইনছ ২০১৩'''ৰ মুকুট পিন্ধোৱা হয়।<ref>{{Cite web|date=August 18, 2013|title=Megan Young is Miss World PH 2013|url=https://www.abs-cbn.com/lifestyle/08/18/13/megan-young-miss-world-ph-2013|access-date=July 10, 2021|website=ABS-CBN News|language=en}}</ref> তেওঁ প্ৰতিযোগিতাখনত 'বেষ্ট ইন ফেশ্বন ৰাণৱে', 'মিছ স্পৰ্টছ', 'মিছ ৰিডিউচিন', 'মিছ অলে', 'মিছ লাগুনা', 'মিছ ফিগ্লিয়া' আৰু 'মিছ বেঞ্চ বডী' বঁটাও লাভ কৰে।<ref>{{Cite web|title=WINNERS: Miss World Philippines 2013|url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/winners-miss-world-ph-2013|access-date=July 10, 2021|website=Rappler|date=August 18, 2013 |language=en}}</ref> ২০১৪ চনৰ ১২ অক্টোবৰত ফিলিপাইনছৰ পাছে চহৰৰ 'মল অৱ এছিয়া এৰিনা'ত অনুষ্ঠিত মিছ ৱৰ্ল্ড ফিলিপাইনছ ২০১৪ প্ৰতিযোগিতাত মেগান ইয়ঙে তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰী হিচাপে ভ্যলেৰী ৱিগমেনক মুকুট পিন্ধাই দিয়ে।<ref>{{Cite web|title=Valerie Weigmann wins Miss World Philippines 2014|url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/miss-world-philippines-2014-winner-valerie-weigmann|access-date=July 10, 2021|website=Rappler|date=October 12, 2014 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=October 12, 2014|title=Model and TV host Valerie Weigmann crowned new Miss World Philippines|url=https://lifestyle.inquirer.net/174324/model-and-tv-host-valerie-weigmann-crowned-new-miss-world-philippines/|access-date=July 10, 2021|website=Inquirer Lifestyle|language=en-US}}</ref> ==ব্যক্তিগত জীৱন== [[File:Lauren & Megan Young.jpg|right|thumb|upright|ভগ্নী ল'ৰেন ইয়ঙৰ সৈতে মেগান ইয়ং (বাঁওফালে), ২০১৩ চনৰ কেণ্ডী ষ্টাইল বঁটা-প্ৰদান অনুষ্ঠানত]] ইয়ং অভিনেত্ৰী আৰু মডেল লৰেন ইয়ঙৰ জ্যেষ্ঠ ভগ্নী।<ref>{{Cite web |title=Lauren Young says sister Megan will be the best mom because 'at one point you were also mine' |url=https://www.gmanetwork.com/entertainment/showbiznews/family/64999/megan-young-on-her-sister-lauren-shes-her-own-person/story |access-date=May 28, 2025 |website=GMA News}}</ref> ২০১৭ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত মাইকেল ডেজে নিশ্চিত কৰে যে তেওঁ ইয়ঙৰ লগত ছয় বছৰ ধৰি ডেটিং কৰি আছে।<ref>{{Cite news|url=http://www.rappler.com/entertainment/news/161248-mikael-daez-confirms-relationship-megan-young|title=Mikael Daez confirms relationship with Megan Young|work=Rappler|language=en|access-date=2020-01-25}}</ref> ২০২০ চনৰ ২৫ জানুৱাৰীত তেওঁলোকৰ বিবাহৰ কথা ঘোষণা কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://www.cnnphilippines.com/entertainment/2020/1/25/megan-young-weds-mikael-daez.html|title=Megan Young ties the knot with Mikael Daez|website=cnn|language=en|access-date=2020-01-25|archive-date=January 25, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200125171539/https://www.cnnphilippines.com/entertainment/2020/1/25/megan-young-weds-mikael-daez.html|url-status=dead|archivedate=2020-01-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200125171539/https://www.cnnphilippines.com/entertainment/2020/1/25/megan-young-weds-mikael-daez.html|deadurl=yes}}</ref> তেওঁলোকৰ প্ৰথম সন্তান লিঅ'ন এজন ল'ৰা।<ref>{{cite web |last1=Editorial Circle |first1=GMA Integrated News |title=Megan Young, Mikael Daez gear up for future travels with son Leon |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/familyandrelationships/955347/megan-young-mikael-daez-gear-up-for-future-travels-with-son-leon/story/ |website=GMA Lifestyle |publisher=GMA News |access-date=28 October 2025}}</ref> তেওঁ ২০২৫ চনত জন্মগ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite web |title=Megan Young, isinilang na ang first baby nila ni Mikael Daez |url=https://www.gmanetwork.com/news/balitambayan/chikamuna/947664/megan-young-isinilang-na-ang-first-baby-nila-ni-mikael-daez/story/ |access-date=May 28, 2025 |website=GMA News}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist|30em}} [[শ্ৰেণী:সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগী]] [[শ্ৰেণী:বিশ্বসুন্দৰী]] [[শ্ৰেণী:আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:আমেৰিকান অভিনয় শিল্পী]] [[শ্ৰেণী:অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:মডেল]] 37p0iikz3vpl3z75xq2vo7me7jo4zux 601737 601736 2026-04-21T05:12:54Z Duhita Ragini Kalita 46712 601737 wikitext text/x-wiki {{Infobox pageant titleholder | name = মেগান ইয়ং | image = Miss World 2013 Megan Young (cropped).jpg | alt = <!-- descriptive text for use by speech synthesis (text-to-speech) software --> | caption = ২০১৩ চনত ইয়ং | birth_name = মেগান লিন টাল্ডে ইয়ং | birth_date = {{birth date and age|1990|2|27}} | birth_place = আলেক্সজেন্দ্ৰিয়া, ভাৰ্জিনিয়া, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ | alma mater = ট্ৰিনিটি ইউনিভাৰ্চিটি অৱ এছিয়া<br>ডি লা ছালে–চেইণ্ট বেনিল্ডৰ কলেজ<br> (কলাত স্নাতক - চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাণ) | occupation = {{hlist|অভিনয়শিল্পী| টেলিভিছন পৰিৱেশিকা|মডেল|ভিজে (মিডিয়া ব্যক্তিত্ব)}} | years_active = ২০০৪–বৰ্তমানলৈকে | height = {{height|m=১.৭৩}} | spouse = {{marriage|মাইকেল ডেজ|25 January, 2020}} | children = ১ | hair_color = | eye_color = | title = বিশ্বসুন্দৰী ফিলিপাইনছ ২০১৩<br />বিশ্ব সুন্দৰী ২০১৩ | competitions = মিছ ৱৰ্ল্ড ফিলিপাইনছ ২০১৩<br />(বিজয়ী)<br />মিছ ৱৰ্ল্ড ২০১৩<br />(বিজয়ী)<br />(শীৰ্ষ মডেল)<br />(মিছ ৱৰ্ল্ড এছিয়া) }} '''মেগান লিন টাল্ডে ইয়ং-ডেইজ''' ({{Lang-en|Megan Lynne Talde Young-Daez}}; জন্ম: ২৭ ফেব্ৰুৱাৰী, ১৯৯০) এগৰাকী ফিলিপাইনছৰ অভিনেত্ৰী, মডেল আৰু সৌন্দৰ্য্য ৰাণী যি ২০১৩ চনৰ মিছ ৱৰ্ল্ড লাভ কৰে।<ref name="BP1">{{cite news | title = Miss Philippines Megan Young crowned as Miss World 2013 | url = http://news.biharprabha.com/2013/09/miss-philippines-megan-young-crowned-as-miss-world-2013 |work=BIHARPRABHA | date = September 28, 2013 | access-date = September 28, 2013}}</ref><ref name="Miss World 3">{{cite news | title = Miss Philippines crowned the new Miss World | url = https://edition.cnn.com/2013/09/28/world/miss-world-2013/index.html |work=[[CNN]] | access-date = September 28, 2013}}</ref><ref name="Miss World 4">{{cite news |work=GMA News|title = Megan Young crowned Miss World 2013 | url = http://www.gmanetwork.com/news/story/328600/lifestyle/fashionandbeauty/megan-young-crowned-miss-world-2013 | date = September 28, 2013 |publisher=[[GMA Network]] | access-date = September 28, 2013}}</ref><ref name="INQ"/> ফিলিপাইনছ আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰপৰা মিছ ৱৰ্ল্ড বিজয়ী হোৱা তেওঁ প্ৰথমগৰাকী প্ৰতিনিধি।<ref name="INQ">{{cite news|title=Megan Young crowned Miss World 2013|url=http://lifestyle.inquirer.net/127875/megan-young-crowned-miss-world |date=September 28, 2013|newspaper=Philippine Daily Inquirer|access-date=September 28, 2013}}</ref> ইয়াৰ পূৰ্বে তেওঁক ২০১৩ চনৰ মিছ ৱৰ্ল্ড ফিলিপাইনছৰ মুকুট পিন্ধোৱা হৈছিল।<ref name="Miss World 2">{{cite news | title = Megan Young is Miss World PH 2013 | date = August 19, 2013 | url = http://www.abs-cbnnews.com/lifestyle/08/18/13/megan-young-miss-world-ph-2013 | work = ABS-CBN News | access-date = September 28, 2013 | archivedate = October 30, 2015 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20151030231410/http://www.abs-cbnnews.com/lifestyle/08/18/13/megan-young-miss-world-ph-2013 | deadurl = yes }}</ref> ইয়ঙে ৰিয়েলিটি টেলিভিছন শ্ব’ ষ্টাৰষ্ট্ৰকত প্ৰতিযোগী হিচাপে আৰম্ভ কৰিছিল।<ref name="Megan Young">{{cite web | title = MEGAN YOUNG | url = http://starmagic.abs-cbn.com/talents/profile/megan--young.html |work=[[Star Magic]] | access-date = September 28, 2013 | url-status = dead| archive-url = https://web.archive.org/web/20130918055926/http://starmagic.abs-cbn.com/talents/profile/megan--young.html | archive-date = September 18, 2013 | df = mdy-all}}</ref> ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা== ১৯৯০ চনৰ ২৭ ফেব্ৰুৱাৰীত ভাৰ্জিনিয়াৰ আলেকজেণ্ড্ৰিয়াত<ref name="Video">{{cite news|title=Miss World Megan Young&nbsp; – Get To Know Her [Video]|author=Chelo Aestrid|url=http://guardianlv.com/2013/09/miss-world-megan-young-get-to-know-her-video/|date=September 29, 2013|work=Las Vegas Guardian Express|access-date=September 29, 2013}}</ref>ফিলিপাইনছ আৰু আমেৰিকান পিতৃ-মাতৃ ভিক্টোৰিয়া টাল্ডে, এণ্টিকৰ পাণ্ডান আৰু কেলভিন ক'ল ইয়ং তৃতীয়ৰ ঘৰত তেওঁ জন্মগ্ৰহণ কৰে।<ref name="RAP">{{cite news|title=8 fun facts about Megan Young|author=Ira Agting|url=http://www.rappler.com/life-and-style/40135-megan-young-fun-facts|date=September 29, 2013|work=Rappler|access-date=October 10, 2013}}</ref> ইয়ঙৰ পৰিয়াল তেওঁৰ ১০ বছৰ বয়সত জাম্বালেছৰ কেষ্টিলেজছলৈ গুচি যায়। ২০০২ চনৰপৰা ২০০৫ চনলৈকে তেওঁ চুবিক বে ফ্ৰীপ'ৰ্ট জ'নৰ ভিতৰৰ আঞ্চলিক বিজ্ঞান হাইস্কুল তৃতীয়ত মাধ্যমিক শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে, তাৰ পিছত অভিনয় কেৰিয়াৰ গঢ়িবলৈ মেট্ৰ' মেনিলালৈ যায়। ইয়ঙে চেণ্ট বেনিল্ডৰ ডি লা ছাল-কলেজৰপৰা চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাণৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰিছে। ==কেৰিয়াৰ== ===২০০৪–০৭: প্ৰাৰম্ভিক অভিনয় জীৱন=== ইয়ঙে প্ৰথম শ্ব'বিজ ব্ৰেক লাভ কৰে প্ৰতিভা ৰিয়েলিটি চাৰ্চ ষ্টাৰষ্ট্ৰকৰ দ্বিতীয় ছিজনৰ জৰিয়তে,<ref name="Throne">{{cite news |title=Her time, her throne |author=Ed Uy |url=http://manilatimes.net/her-time-her-throne/32905/ |date=August 24, 2013 |work=[[The Manila Times]] |access-date=October 27, 2013}}</ref>য'ত তেওঁ শীৰ্ষ ছয়ৰ ভিতৰত স্থান লাভ কৰে। জিএমএত তেওঁৰ অভিনয়ৰ আত্মপ্ৰকাশ আছিল ''লাভ টু লাভ প্ৰেজেণ্টছ: লাভ কো উৰক''ত, য'ত তেওঁ মেগৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। ইয়াৰ পিছত এছিয়ান ট্ৰেজাৰ্ছত আন্নাৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে আৰু এমগা কুৱেণ্টো নি লোলা বাছিয়াঙত পৰী চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে। ===২০০৭–১৫: ABS-CBN আৰু TV5-লৈ বদলি=== জিএমএ আৰ্টিষ্ট চেণ্টাৰৰ সৈতে দুবছৰতকৈ অধিক সময়ৰ পাছত তেওঁ ভগ্নী লৰেন ইয়ঙৰ পিছত এবিএছ-চিবিএনলৈ গুচি যায়। জিএমএৰ প্ৰতিদ্বন্দ্বী ষ্টেচন এবিএছ-চিবিএনলৈ বদলি হোৱা প্ৰথমগৰাকী ষ্টাৰষ্ট্ৰক প্ৰাক্তন ছাত্ৰী। ইয়ঙে প্ৰথমবাৰৰ বাবে এবিএছ-চিবিএনত যুৱমুখী অনুষ্ঠান "ষ্টাৰ মেজিক প্ৰেজেণ্টছ" এষ্টিগছ আৰু এবট উৰ লুভত অভিনয় কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰি কোকেই ছবিত শ্বেনৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। তেওঁৰ বিপৰীতে আছিল জাঞ্জো মাৰুডো। পিনয় বিগ ব্ৰাদাৰ: চেলিব্ৰিটি এডিচন ২ ত "দ্য প্ৰিন্সেছ অৱ চাৰ্ম" নামেৰে অভিহিত কৰা চেলিব্ৰিটি হাউছমেট হিচাপে অভিনয় কৰাৰ পাছত তেওঁ সুপৰিচিত হৈছিল।<ref name="Restless">{{cite web |title=Young, but not restless |author=Tinna S. Bonifacio |url=http://www.jobsdb.com.ph/Philippines/inside-pages/CelebProf/CP_1108.html?imagename=Megan |date=January 2009 |website=JobsDB.com |access-date=October 10, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131014173546/http://www.jobsdb.com.ph/Philippines/inside-pages/CelebProf/CP_1108.html?imagename=Megan |archive-date=October 14, 2013 |url-status=dead }}</ref><ref name="Kontrabida roles">{{cite news|title=Megan Young enjoys playing Kontrabida roles|url=http://www.abs-cbnnews.com/entertainment/12/23/11/megan-young-enjoys-playing-kontrabida-roles?imagename=Megan|date=December 23, 2011|work=ABS-CBN News|access-date=November 15, 2025|archivedate=October 27, 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151027153338/http://www.abs-cbnnews.com/entertainment/12/23/11/megan-young-enjoys-playing-kontrabida-roles?imagename=Megan|deadurl=yes}}</ref> পিবিবিৰ পিছত এবিএছ-চিবিএনৰ ৰিমেক আই লাভ বেটী লা ফেয়াত জন লয়ড ক্ৰুজৰ বিপৰীতে খলনায়ক মাৰ্চেলাৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। ২০০৯ চনত চেনেল -V ফিলিপাইনছৰ পুনৰ আৰম্ভণিৰ বাবে ভিডিঅ' জকী হিচাপে পৰিচয় কৰাই দিয়া চাৰিজন ব্যক্তিত্বৰ ভিতৰত তেওঁ অন্যতম।<ref name="VJ">{{cite news |title = Miss World 2013: A Look Back at Megan Young from Starstruck to Most Beautiful Woman in the World (VIDEOS & PHOTOS) |author = Vittorio Hernandez |url = http://au.ibtimes.com/articles/509790/20130929/miss-world-2013-look-back-megan-young.htm |archive-url = https://archive.today/20131202145122/http://au.ibtimes.com/articles/509790/20130929/miss-world-2013-look-back-megan-young.htm |url-status = dead |archive-date = December 2, 2013 |date = September 29, 2013 |work = [[International Business Times]] |access-date = December 2, 2013 |archivedate = December 2, 2013 |archiveurl = https://archive.today/20131202145122/http://au.ibtimes.com/articles/509790/20130929/miss-world-2013-look-back-megan-young.htm |deadurl = yes }}</ref>ইয়ঙে ষ্টুডিঅ' ২৩ৰ কেইবাটাও অনুষ্ঠানৰ মাজে মাজে আয়োজকো হৈছিল। ২০১২ চনত ইয়ঙে হিয়াছত মুখ্য অভিনেত্ৰী হিচাপে গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰিচিতি লাভ কৰে। তেওঁ প্ৰেমৰ আগ্ৰহ হিচাপে জাঞ্জো মাৰুডোৰ সৈতে পুনৰ মিলিত হৈছিল। ২০১৩ চনত টিভি-৫লৈ সলনি হয় যদিও কাপামিলিয়া নেটৱৰ্কত অংশগ্ৰহণ কৰে। টেলিভিছনৰ বাহিৰেও ইয়ঙে কেইখনমান ছবিতো অভিনয় কৰিছে। ইয়াৰে এখন আছিল দ্য ৰিইউনিয়ন, য'ত তেওঁ জিয়ান লিমৰ বিপৰীতে টয়ঙৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref name="VJ"/> ইয়ঙক ২০১৪ চনৰ দহচত্ন্য বঁটাত অসাধাৰণ অতিথি তাৰকা হিচাপে মনোনীত কৰা হয়।<ref>[[:id:Dahsyatnya-Awards-2014]]</ref> == সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগিতা == [[File:Megan Young with Philippine flag (cropped).jpg|right|thumb|২০১৪ চনৰ নিউয়ৰ্ক ফিলিপাইনছ স্বাধীনতা দিৱসৰ পেৰেডত মেগান ইয়ং]] === মিছ ৱৰ্ল্ড ফিলিপাইনছ ২০১৩ === ২০১৩ চনৰ ১৮ আগষ্টত অনুষ্ঠিত হোৱা প্ৰতিযোগিতাৰ চুড়ান্ত নিশা মেগান ইয়ঙক '''মিছ ৱৰ্ল্ড ফিলিপাইনছ ২০১৩'''ৰ মুকুট পিন্ধোৱা হয়।<ref>{{Cite web|date=August 18, 2013|title=Megan Young is Miss World PH 2013|url=https://www.abs-cbn.com/lifestyle/08/18/13/megan-young-miss-world-ph-2013|access-date=July 10, 2021|website=ABS-CBN News|language=en}}</ref> তেওঁ প্ৰতিযোগিতাখনত 'বেষ্ট ইন ফেশ্বন ৰাণৱে', 'মিছ স্পৰ্টছ', 'মিছ ৰিডিউচিন', 'মিছ অলে', 'মিছ লাগুনা', 'মিছ ফিগ্লিয়া' আৰু 'মিছ বেঞ্চ বডী' বঁটাও লাভ কৰে।<ref>{{Cite web|title=WINNERS: Miss World Philippines 2013|url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/winners-miss-world-ph-2013|access-date=July 10, 2021|website=Rappler|date=August 18, 2013 |language=en}}</ref> ২০১৪ চনৰ ১২ অক্টোবৰত ফিলিপাইনছৰ পাছে চহৰৰ 'মল অৱ এছিয়া এৰিনা'ত অনুষ্ঠিত মিছ ৱৰ্ল্ড ফিলিপাইনছ ২০১৪ প্ৰতিযোগিতাত মেগান ইয়ঙে তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰী হিচাপে ভ্যলেৰী ৱিগমেনক মুকুট পিন্ধাই দিয়ে।<ref>{{Cite web|title=Valerie Weigmann wins Miss World Philippines 2014|url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/miss-world-philippines-2014-winner-valerie-weigmann|access-date=July 10, 2021|website=Rappler|date=October 12, 2014 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=October 12, 2014|title=Model and TV host Valerie Weigmann crowned new Miss World Philippines|url=https://lifestyle.inquirer.net/174324/model-and-tv-host-valerie-weigmann-crowned-new-miss-world-philippines/|access-date=July 10, 2021|website=Inquirer Lifestyle|language=en-US}}</ref> === মিছ ৱৰ্ল্ড ২০১৩ === ইণ্ডোনেছিয়াৰ বালিত অনুষ্ঠিত প্ৰতিযোগিতাত মেগান ইয়ঙক '''মিছ ৱৰ্ল্ড ২০১৩'''ৰ মুকুট পিন্ধোৱা হয়। ইয়াৰ লগে লগে তেওঁ ১৯৫১ চনত মিছ ৱৰ্ল্ড প্ৰতিযোগিতা আৰম্ভ হোৱাৰ পিছত এই খিতাপ জয় কৰা প্ৰথমগৰাকী ফিলিপিনো হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref name="INQ"/> প্ৰাৰম্ভিক পৰ্যায়ত তেওঁ "টপ মডেল" প্ৰতিযোগিতাত বিজয়ী হৈছিল, "পিপলছ চেম্পিয়ন"ত দ্বিতীয় স্থান, "মাল্টিমিডিয়া চেলেঞ্জ"ত চতুৰ্থ স্থান আৰু "বিচ বিউটি" প্ৰতিযোগিতাত পঞ্চম স্থান লাভ কৰিছিল।<ref name="INQ"/> চূড়ান্ত প্ৰশ্নোত্তৰ শিতানত শীৰ্ষ ৬ গৰাকী প্ৰতিযোগীক একেটা প্ৰশ্নই সোধা হৈছিল: "আপুনি কিয় পৰৱৰ্তী মিছ ৱৰ্ল্ড হোৱা উচিত?" ইয়াৰ উত্তৰত ইয়ঙে কৈছিল: ''{{blockquote|text=মই মানৱতাৰ এক মূল মূল্যবোধক গুৰুত্ব দিওঁ আৰু ইয়েই মানুহক তেওঁলোকৰ কাম-কাজৰ বাবে দিক-দৰ্শন কৰে। মই ইয়াৰ জৰিয়তে আন মানুহক দেখুৱাই দিম যে তেওঁলোকে কেনেকৈ ইজনে সিজনক বুজিব পাৰে। … একগোট হৈ আমি সমাজক সহায় কৰিব পাৰোঁ।}}'' ইয়ঙে ২০১৩ চনৰ '''মিছ ৱৰ্ল্ড এছিয়া''' হিচাপে 'কণ্টিনেণ্টেল কুইন অৱ বিউটি' খিতাপো লাভ কৰে। এছীয় অঞ্চলৰ প্ৰতিযোগীসকলৰ ভিতৰত তেওঁ সৰ্বোচ্চ স্থানত আছিল।<ref name="Miss World 6"/> মিছ ৱৰ্ল্ড ২০১৩ হিচাপে কাৰ্যকালত ইয়ঙে যুক্তৰাজ্য, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ, হাইটি, ভাৰত, জাপান, দক্ষিণ কোৰিয়া আৰু নিজৰ দেশ ফিলিপাইনছকে ধৰি বিশ্বৰ বহু দেশ ভ্ৰমণ কৰিছিল। ২০১৪ চনৰ ১৪ ডিচেম্বৰত যুক্তৰাজ্যৰ লণ্ডনত অনুষ্ঠিত মিছ ৱৰ্ল্ড ২০১৪ প্ৰতিযোগিতাত তেওঁ উত্তৰাধিকাৰী হিচাপে ৰোলিন ষ্ট্ৰাউছক মুকুট পিন্ধাই দিয়ে।<ref>{{Cite web|last=Grinberg|first=Emanuella|title=Miss South Africa Rolene Strauss crowned Miss World 2014|url=http://www.cnn.com/2014/12/14/world/feat-miss-world-2014/index.html|access-date=July 10, 2021|website=CNN|date=December 14, 2014 |language=en-US}}</ref> === পৰৱৰ্তী ঘটনাসমূহ === ২০২৪ চনৰ ৯ মাৰ্চত ভাৰতৰ মুম্বাইত অনুষ্ঠিত হোৱা '''মিছ ৱৰ্ল্ড ২০২৩''' প্ৰতিযোগিতাত মেগান ইয়ঙে সহ-উপস্থাপিকা হিচাপে অংশগ্ৰহণ কৰিছিল (য’ত চেক গণৰাজ্যৰ ক্ৰীষ্টিনা পিছকোভাই বিজয়ীৰ খিতাপ অৰ্জন কৰে)। প্ৰতিযোগিতাখনৰ চূড়ান্ত ৰাউণ্ডৰ সময়ত ইয়ঙক মিছ বটচোৱানা 'লেছেগো চম্বো'ৰ চুলি ঠিক কৰি দিয়া দেখা গৈছিল। এই কাৰ্যৰ বাবে তেওঁৰ বিৰুদ্ধে ব্যক্তিগত স্থান দখল আৰু সাংস্কৃতিক সংবেদনশীলতাহীনতাৰ অভিযোগ উত্থাপন হোৱাৰ পিছত তেওঁ ৰাজহুৱাকৈ ক্ষমা বিচাৰিবলগীয়া হৈছিল।<ref>{{Cite web |title=Megan Young apologizes for fixing Miss Botswana's hair on Miss World stage |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/artandculture/900110/megan-young-apologizes-for-fixing-miss-botswana-s-hair-on-stage-i-wanted-to-offer-a-helping-hand/story/?just_in |access-date=March 11, 2024 |website=GMA News |date=March 11, 2024 |language=en-US}}</ref> ==ব্যক্তিগত জীৱন== [[File:Lauren & Megan Young.jpg|right|thumb|upright|ভগ্নী ল'ৰেন ইয়ঙৰ সৈতে মেগান ইয়ং (বাঁওফালে), ২০১৩ চনৰ কেণ্ডী ষ্টাইল বঁটা-প্ৰদান অনুষ্ঠানত]] ইয়ং অভিনেত্ৰী আৰু মডেল লৰেন ইয়ঙৰ জ্যেষ্ঠ ভগ্নী।<ref>{{Cite web |title=Lauren Young says sister Megan will be the best mom because 'at one point you were also mine' |url=https://www.gmanetwork.com/entertainment/showbiznews/family/64999/megan-young-on-her-sister-lauren-shes-her-own-person/story |access-date=May 28, 2025 |website=GMA News}}</ref> ২০১৭ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত মাইকেল ডেজে নিশ্চিত কৰে যে তেওঁ ইয়ঙৰ লগত ছয় বছৰ ধৰি ডেটিং কৰি আছে।<ref>{{Cite news|url=http://www.rappler.com/entertainment/news/161248-mikael-daez-confirms-relationship-megan-young|title=Mikael Daez confirms relationship with Megan Young|work=Rappler|language=en|access-date=2020-01-25}}</ref> ২০২০ চনৰ ২৫ জানুৱাৰীত তেওঁলোকৰ বিবাহৰ কথা ঘোষণা কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://www.cnnphilippines.com/entertainment/2020/1/25/megan-young-weds-mikael-daez.html|title=Megan Young ties the knot with Mikael Daez|website=cnn|language=en|access-date=2020-01-25|archive-date=January 25, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200125171539/https://www.cnnphilippines.com/entertainment/2020/1/25/megan-young-weds-mikael-daez.html|url-status=dead|archivedate=2020-01-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200125171539/https://www.cnnphilippines.com/entertainment/2020/1/25/megan-young-weds-mikael-daez.html|deadurl=yes}}</ref> তেওঁলোকৰ প্ৰথম সন্তান লিঅ'ন এজন ল'ৰা।<ref>{{cite web |last1=Editorial Circle |first1=GMA Integrated News |title=Megan Young, Mikael Daez gear up for future travels with son Leon |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/familyandrelationships/955347/megan-young-mikael-daez-gear-up-for-future-travels-with-son-leon/story/ |website=GMA Lifestyle |publisher=GMA News |access-date=28 October 2025}}</ref> তেওঁ ২০২৫ চনত জন্মগ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite web |title=Megan Young, isinilang na ang first baby nila ni Mikael Daez |url=https://www.gmanetwork.com/news/balitambayan/chikamuna/947664/megan-young-isinilang-na-ang-first-baby-nila-ni-mikael-daez/story/ |access-date=May 28, 2025 |website=GMA News}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist|30em}} [[শ্ৰেণী:সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগী]] [[শ্ৰেণী:বিশ্বসুন্দৰী]] [[শ্ৰেণী:আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:আমেৰিকান অভিনয় শিল্পী]] [[শ্ৰেণী:অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:মডেল]] j9af1p3gqzaknwbbt2150ir7dvu71zs 601738 601737 2026-04-21T05:17:38Z Duhita Ragini Kalita 46712 /* ব্যক্তিগত জীৱন */ 601738 wikitext text/x-wiki {{Infobox pageant titleholder | name = মেগান ইয়ং | image = Miss World 2013 Megan Young (cropped).jpg | alt = <!-- descriptive text for use by speech synthesis (text-to-speech) software --> | caption = ২০১৩ চনত ইয়ং | birth_name = মেগান লিন টাল্ডে ইয়ং | birth_date = {{birth date and age|1990|2|27}} | birth_place = আলেক্সজেন্দ্ৰিয়া, ভাৰ্জিনিয়া, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ | alma mater = ট্ৰিনিটি ইউনিভাৰ্চিটি অৱ এছিয়া<br>ডি লা ছালে–চেইণ্ট বেনিল্ডৰ কলেজ<br> (কলাত স্নাতক - চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাণ) | occupation = {{hlist|অভিনয়শিল্পী| টেলিভিছন পৰিৱেশিকা|মডেল|ভিজে (মিডিয়া ব্যক্তিত্ব)}} | years_active = ২০০৪–বৰ্তমানলৈকে | height = {{height|m=১.৭৩}} | spouse = {{marriage|মাইকেল ডেজ|25 January, 2020}} | children = ১ | hair_color = | eye_color = | title = বিশ্বসুন্দৰী ফিলিপাইনছ ২০১৩<br />বিশ্ব সুন্দৰী ২০১৩ | competitions = মিছ ৱৰ্ল্ড ফিলিপাইনছ ২০১৩<br />(বিজয়ী)<br />মিছ ৱৰ্ল্ড ২০১৩<br />(বিজয়ী)<br />(শীৰ্ষ মডেল)<br />(মিছ ৱৰ্ল্ড এছিয়া) }} '''মেগান লিন টাল্ডে ইয়ং-ডেইজ''' ({{Lang-en|Megan Lynne Talde Young-Daez}}; জন্ম: ২৭ ফেব্ৰুৱাৰী, ১৯৯০) এগৰাকী ফিলিপাইনছৰ অভিনেত্ৰী, মডেল আৰু সৌন্দৰ্য্য ৰাণী যি ২০১৩ চনৰ মিছ ৱৰ্ল্ড লাভ কৰে।<ref name="BP1">{{cite news | title = Miss Philippines Megan Young crowned as Miss World 2013 | url = http://news.biharprabha.com/2013/09/miss-philippines-megan-young-crowned-as-miss-world-2013 |work=BIHARPRABHA | date = September 28, 2013 | access-date = September 28, 2013}}</ref><ref name="Miss World 3">{{cite news | title = Miss Philippines crowned the new Miss World | url = https://edition.cnn.com/2013/09/28/world/miss-world-2013/index.html |work=[[CNN]] | access-date = September 28, 2013}}</ref><ref name="Miss World 4">{{cite news |work=GMA News|title = Megan Young crowned Miss World 2013 | url = http://www.gmanetwork.com/news/story/328600/lifestyle/fashionandbeauty/megan-young-crowned-miss-world-2013 | date = September 28, 2013 |publisher=[[GMA Network]] | access-date = September 28, 2013}}</ref><ref name="INQ"/> ফিলিপাইনছ আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰপৰা মিছ ৱৰ্ল্ড বিজয়ী হোৱা তেওঁ প্ৰথমগৰাকী প্ৰতিনিধি।<ref name="INQ">{{cite news|title=Megan Young crowned Miss World 2013|url=http://lifestyle.inquirer.net/127875/megan-young-crowned-miss-world |date=September 28, 2013|newspaper=Philippine Daily Inquirer|access-date=September 28, 2013}}</ref> ইয়াৰ পূৰ্বে তেওঁক ২০১৩ চনৰ মিছ ৱৰ্ল্ড ফিলিপাইনছৰ মুকুট পিন্ধোৱা হৈছিল।<ref name="Miss World 2">{{cite news | title = Megan Young is Miss World PH 2013 | date = August 19, 2013 | url = http://www.abs-cbnnews.com/lifestyle/08/18/13/megan-young-miss-world-ph-2013 | work = ABS-CBN News | access-date = September 28, 2013 | archivedate = October 30, 2015 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20151030231410/http://www.abs-cbnnews.com/lifestyle/08/18/13/megan-young-miss-world-ph-2013 | deadurl = yes }}</ref> ইয়ঙে ৰিয়েলিটি টেলিভিছন শ্ব’ ষ্টাৰষ্ট্ৰকত প্ৰতিযোগী হিচাপে আৰম্ভ কৰিছিল।<ref name="Megan Young">{{cite web | title = MEGAN YOUNG | url = http://starmagic.abs-cbn.com/talents/profile/megan--young.html |work=[[Star Magic]] | access-date = September 28, 2013 | url-status = dead| archive-url = https://web.archive.org/web/20130918055926/http://starmagic.abs-cbn.com/talents/profile/megan--young.html | archive-date = September 18, 2013 | df = mdy-all}}</ref> ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা== ১৯৯০ চনৰ ২৭ ফেব্ৰুৱাৰীত ভাৰ্জিনিয়াৰ আলেকজেণ্ড্ৰিয়াত<ref name="Video">{{cite news|title=Miss World Megan Young&nbsp; – Get To Know Her [Video]|author=Chelo Aestrid|url=http://guardianlv.com/2013/09/miss-world-megan-young-get-to-know-her-video/|date=September 29, 2013|work=Las Vegas Guardian Express|access-date=September 29, 2013}}</ref>ফিলিপাইনছ আৰু আমেৰিকান পিতৃ-মাতৃ ভিক্টোৰিয়া টাল্ডে, এণ্টিকৰ পাণ্ডান আৰু কেলভিন ক'ল ইয়ং তৃতীয়ৰ ঘৰত তেওঁ জন্মগ্ৰহণ কৰে।<ref name="RAP">{{cite news|title=8 fun facts about Megan Young|author=Ira Agting|url=http://www.rappler.com/life-and-style/40135-megan-young-fun-facts|date=September 29, 2013|work=Rappler|access-date=October 10, 2013}}</ref> ইয়ঙৰ পৰিয়াল তেওঁৰ ১০ বছৰ বয়সত জাম্বালেছৰ কেষ্টিলেজছলৈ গুচি যায়। ২০০২ চনৰপৰা ২০০৫ চনলৈকে তেওঁ চুবিক বে ফ্ৰীপ'ৰ্ট জ'নৰ ভিতৰৰ আঞ্চলিক বিজ্ঞান হাইস্কুল তৃতীয়ত মাধ্যমিক শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে, তাৰ পিছত অভিনয় কেৰিয়াৰ গঢ়িবলৈ মেট্ৰ' মেনিলালৈ যায়। ইয়ঙে চেণ্ট বেনিল্ডৰ ডি লা ছাল-কলেজৰপৰা চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাণৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰিছে। ==কেৰিয়াৰ== ===২০০৪–০৭: প্ৰাৰম্ভিক অভিনয় জীৱন=== ইয়ঙে প্ৰথম শ্ব'বিজ ব্ৰেক লাভ কৰে প্ৰতিভা ৰিয়েলিটি চাৰ্চ ষ্টাৰষ্ট্ৰকৰ দ্বিতীয় ছিজনৰ জৰিয়তে,<ref name="Throne">{{cite news |title=Her time, her throne |author=Ed Uy |url=http://manilatimes.net/her-time-her-throne/32905/ |date=August 24, 2013 |work=[[The Manila Times]] |access-date=October 27, 2013}}</ref>য'ত তেওঁ শীৰ্ষ ছয়ৰ ভিতৰত স্থান লাভ কৰে। জিএমএত তেওঁৰ অভিনয়ৰ আত্মপ্ৰকাশ আছিল ''লাভ টু লাভ প্ৰেজেণ্টছ: লাভ কো উৰক''ত, য'ত তেওঁ মেগৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। ইয়াৰ পিছত এছিয়ান ট্ৰেজাৰ্ছত আন্নাৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে আৰু এমগা কুৱেণ্টো নি লোলা বাছিয়াঙত পৰী চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে। ===২০০৭–১৫: ABS-CBN আৰু TV5-লৈ বদলি=== জিএমএ আৰ্টিষ্ট চেণ্টাৰৰ সৈতে দুবছৰতকৈ অধিক সময়ৰ পাছত তেওঁ ভগ্নী লৰেন ইয়ঙৰ পিছত এবিএছ-চিবিএনলৈ গুচি যায়। জিএমএৰ প্ৰতিদ্বন্দ্বী ষ্টেচন এবিএছ-চিবিএনলৈ বদলি হোৱা প্ৰথমগৰাকী ষ্টাৰষ্ট্ৰক প্ৰাক্তন ছাত্ৰী। ইয়ঙে প্ৰথমবাৰৰ বাবে এবিএছ-চিবিএনত যুৱমুখী অনুষ্ঠান "ষ্টাৰ মেজিক প্ৰেজেণ্টছ" এষ্টিগছ আৰু এবট উৰ লুভত অভিনয় কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰি কোকেই ছবিত শ্বেনৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। তেওঁৰ বিপৰীতে আছিল জাঞ্জো মাৰুডো। পিনয় বিগ ব্ৰাদাৰ: চেলিব্ৰিটি এডিচন ২ ত "দ্য প্ৰিন্সেছ অৱ চাৰ্ম" নামেৰে অভিহিত কৰা চেলিব্ৰিটি হাউছমেট হিচাপে অভিনয় কৰাৰ পাছত তেওঁ সুপৰিচিত হৈছিল।<ref name="Restless">{{cite web |title=Young, but not restless |author=Tinna S. Bonifacio |url=http://www.jobsdb.com.ph/Philippines/inside-pages/CelebProf/CP_1108.html?imagename=Megan |date=January 2009 |website=JobsDB.com |access-date=October 10, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131014173546/http://www.jobsdb.com.ph/Philippines/inside-pages/CelebProf/CP_1108.html?imagename=Megan |archive-date=October 14, 2013 |url-status=dead }}</ref><ref name="Kontrabida roles">{{cite news|title=Megan Young enjoys playing Kontrabida roles|url=http://www.abs-cbnnews.com/entertainment/12/23/11/megan-young-enjoys-playing-kontrabida-roles?imagename=Megan|date=December 23, 2011|work=ABS-CBN News|access-date=November 15, 2025|archivedate=October 27, 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151027153338/http://www.abs-cbnnews.com/entertainment/12/23/11/megan-young-enjoys-playing-kontrabida-roles?imagename=Megan|deadurl=yes}}</ref> পিবিবিৰ পিছত এবিএছ-চিবিএনৰ ৰিমেক আই লাভ বেটী লা ফেয়াত জন লয়ড ক্ৰুজৰ বিপৰীতে খলনায়ক মাৰ্চেলাৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। ২০০৯ চনত চেনেল -V ফিলিপাইনছৰ পুনৰ আৰম্ভণিৰ বাবে ভিডিঅ' জকী হিচাপে পৰিচয় কৰাই দিয়া চাৰিজন ব্যক্তিত্বৰ ভিতৰত তেওঁ অন্যতম।<ref name="VJ">{{cite news |title = Miss World 2013: A Look Back at Megan Young from Starstruck to Most Beautiful Woman in the World (VIDEOS & PHOTOS) |author = Vittorio Hernandez |url = http://au.ibtimes.com/articles/509790/20130929/miss-world-2013-look-back-megan-young.htm |archive-url = https://archive.today/20131202145122/http://au.ibtimes.com/articles/509790/20130929/miss-world-2013-look-back-megan-young.htm |url-status = dead |archive-date = December 2, 2013 |date = September 29, 2013 |work = [[International Business Times]] |access-date = December 2, 2013 |archivedate = December 2, 2013 |archiveurl = https://archive.today/20131202145122/http://au.ibtimes.com/articles/509790/20130929/miss-world-2013-look-back-megan-young.htm |deadurl = yes }}</ref>ইয়ঙে ষ্টুডিঅ' ২৩ৰ কেইবাটাও অনুষ্ঠানৰ মাজে মাজে আয়োজকো হৈছিল। ২০১২ চনত ইয়ঙে হিয়াছত মুখ্য অভিনেত্ৰী হিচাপে গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰিচিতি লাভ কৰে। তেওঁ প্ৰেমৰ আগ্ৰহ হিচাপে জাঞ্জো মাৰুডোৰ সৈতে পুনৰ মিলিত হৈছিল। ২০১৩ চনত টিভি-৫লৈ সলনি হয় যদিও কাপামিলিয়া নেটৱৰ্কত অংশগ্ৰহণ কৰে। টেলিভিছনৰ বাহিৰেও ইয়ঙে কেইখনমান ছবিতো অভিনয় কৰিছে। ইয়াৰে এখন আছিল দ্য ৰিইউনিয়ন, য'ত তেওঁ জিয়ান লিমৰ বিপৰীতে টয়ঙৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref name="VJ"/> ইয়ঙক ২০১৪ চনৰ দহচত্ন্য বঁটাত অসাধাৰণ অতিথি তাৰকা হিচাপে মনোনীত কৰা হয়।<ref>[[:id:Dahsyatnya-Awards-2014]]</ref> == সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগিতা == [[File:Megan Young with Philippine flag (cropped).jpg|right|thumb|২০১৪ চনৰ নিউয়ৰ্ক ফিলিপাইনছ স্বাধীনতা দিৱসৰ পেৰেডত মেগান ইয়ং]] === মিছ ৱৰ্ল্ড ফিলিপাইনছ ২০১৩ === ২০১৩ চনৰ ১৮ আগষ্টত অনুষ্ঠিত হোৱা প্ৰতিযোগিতাৰ চুড়ান্ত নিশা মেগান ইয়ঙক '''মিছ ৱৰ্ল্ড ফিলিপাইনছ ২০১৩'''ৰ মুকুট পিন্ধোৱা হয়।<ref>{{Cite web|date=August 18, 2013|title=Megan Young is Miss World PH 2013|url=https://www.abs-cbn.com/lifestyle/08/18/13/megan-young-miss-world-ph-2013|access-date=July 10, 2021|website=ABS-CBN News|language=en}}</ref> তেওঁ প্ৰতিযোগিতাখনত 'বেষ্ট ইন ফেশ্বন ৰাণৱে', 'মিছ স্পৰ্টছ', 'মিছ ৰিডিউচিন', 'মিছ অলে', 'মিছ লাগুনা', 'মিছ ফিগ্লিয়া' আৰু 'মিছ বেঞ্চ বডী' বঁটাও লাভ কৰে।<ref>{{Cite web|title=WINNERS: Miss World Philippines 2013|url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/winners-miss-world-ph-2013|access-date=July 10, 2021|website=Rappler|date=August 18, 2013 |language=en}}</ref> ২০১৪ চনৰ ১২ অক্টোবৰত ফিলিপাইনছৰ পাছে চহৰৰ 'মল অৱ এছিয়া এৰিনা'ত অনুষ্ঠিত মিছ ৱৰ্ল্ড ফিলিপাইনছ ২০১৪ প্ৰতিযোগিতাত মেগান ইয়ঙে তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰী হিচাপে ভ্যলেৰী ৱিগমেনক মুকুট পিন্ধাই দিয়ে।<ref>{{Cite web|title=Valerie Weigmann wins Miss World Philippines 2014|url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/miss-world-philippines-2014-winner-valerie-weigmann|access-date=July 10, 2021|website=Rappler|date=October 12, 2014 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=October 12, 2014|title=Model and TV host Valerie Weigmann crowned new Miss World Philippines|url=https://lifestyle.inquirer.net/174324/model-and-tv-host-valerie-weigmann-crowned-new-miss-world-philippines/|access-date=July 10, 2021|website=Inquirer Lifestyle|language=en-US}}</ref> === মিছ ৱৰ্ল্ড ২০১৩ === ইণ্ডোনেছিয়াৰ বালিত অনুষ্ঠিত প্ৰতিযোগিতাত মেগান ইয়ঙক '''মিছ ৱৰ্ল্ড ২০১৩'''ৰ মুকুট পিন্ধোৱা হয়। ইয়াৰ লগে লগে তেওঁ ১৯৫১ চনত মিছ ৱৰ্ল্ড প্ৰতিযোগিতা আৰম্ভ হোৱাৰ পিছত এই খিতাপ জয় কৰা প্ৰথমগৰাকী ফিলিপিনো হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref name="INQ"/> প্ৰাৰম্ভিক পৰ্যায়ত তেওঁ "টপ মডেল" প্ৰতিযোগিতাত বিজয়ী হৈছিল, "পিপলছ চেম্পিয়ন"ত দ্বিতীয় স্থান, "মাল্টিমিডিয়া চেলেঞ্জ"ত চতুৰ্থ স্থান আৰু "বিচ বিউটি" প্ৰতিযোগিতাত পঞ্চম স্থান লাভ কৰিছিল।<ref name="INQ"/> চূড়ান্ত প্ৰশ্নোত্তৰ শিতানত শীৰ্ষ ৬ গৰাকী প্ৰতিযোগীক একেটা প্ৰশ্নই সোধা হৈছিল: "আপুনি কিয় পৰৱৰ্তী মিছ ৱৰ্ল্ড হোৱা উচিত?" ইয়াৰ উত্তৰত ইয়ঙে কৈছিল: ''{{blockquote|text=মই মানৱতাৰ এক মূল মূল্যবোধক গুৰুত্ব দিওঁ আৰু ইয়েই মানুহক তেওঁলোকৰ কাম-কাজৰ বাবে দিক-দৰ্শন কৰে। মই ইয়াৰ জৰিয়তে আন মানুহক দেখুৱাই দিম যে তেওঁলোকে কেনেকৈ ইজনে সিজনক বুজিব পাৰে। … একগোট হৈ আমি সমাজক সহায় কৰিব পাৰোঁ।}}'' ইয়ঙে ২০১৩ চনৰ '''মিছ ৱৰ্ল্ড এছিয়া''' হিচাপে 'কণ্টিনেণ্টেল কুইন অৱ বিউটি' খিতাপো লাভ কৰে। এছীয় অঞ্চলৰ প্ৰতিযোগীসকলৰ ভিতৰত তেওঁ সৰ্বোচ্চ স্থানত আছিল।<ref name="Miss World 6"/> মিছ ৱৰ্ল্ড ২০১৩ হিচাপে কাৰ্যকালত ইয়ঙে যুক্তৰাজ্য, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ, হাইটি, ভাৰত, জাপান, দক্ষিণ কোৰিয়া আৰু নিজৰ দেশ ফিলিপাইনছকে ধৰি বিশ্বৰ বহু দেশ ভ্ৰমণ কৰিছিল। ২০১৪ চনৰ ১৪ ডিচেম্বৰত যুক্তৰাজ্যৰ লণ্ডনত অনুষ্ঠিত মিছ ৱৰ্ল্ড ২০১৪ প্ৰতিযোগিতাত তেওঁ উত্তৰাধিকাৰী হিচাপে ৰোলিন ষ্ট্ৰাউছক মুকুট পিন্ধাই দিয়ে।<ref>{{Cite web|last=Grinberg|first=Emanuella|title=Miss South Africa Rolene Strauss crowned Miss World 2014|url=http://www.cnn.com/2014/12/14/world/feat-miss-world-2014/index.html|access-date=July 10, 2021|website=CNN|date=December 14, 2014 |language=en-US}}</ref> === পৰৱৰ্তী ঘটনাসমূহ === ২০২৪ চনৰ ৯ মাৰ্চত ভাৰতৰ মুম্বাইত অনুষ্ঠিত হোৱা '''মিছ ৱৰ্ল্ড ২০২৩''' প্ৰতিযোগিতাত মেগান ইয়ঙে সহ-উপস্থাপিকা হিচাপে অংশগ্ৰহণ কৰিছিল (য’ত চেক গণৰাজ্যৰ ক্ৰীষ্টিনা পিছকোভাই বিজয়ীৰ খিতাপ অৰ্জন কৰে)। প্ৰতিযোগিতাখনৰ চূড়ান্ত ৰাউণ্ডৰ সময়ত ইয়ঙক মিছ বটচোৱানা 'লেছেগো চম্বো'ৰ চুলি ঠিক কৰি দিয়া দেখা গৈছিল। এই কাৰ্যৰ বাবে তেওঁৰ বিৰুদ্ধে ব্যক্তিগত স্থান দখল আৰু সাংস্কৃতিক সংবেদনশীলতাহীনতাৰ অভিযোগ উত্থাপন হোৱাৰ পিছত তেওঁ ৰাজহুৱাকৈ ক্ষমা বিচাৰিবলগীয়া হৈছিল।<ref>{{Cite web |title=Megan Young apologizes for fixing Miss Botswana's hair on Miss World stage |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/artandculture/900110/megan-young-apologizes-for-fixing-miss-botswana-s-hair-on-stage-i-wanted-to-offer-a-helping-hand/story/?just_in |access-date=March 11, 2024 |website=GMA News |date=March 11, 2024 |language=en-US}}</ref> ==ব্যক্তিগত জীৱন== [[File:Lauren & Megan Young.jpg|right|thumb|upright|ভগ্নী ল'ৰেন ইয়ঙৰ সৈতে মেগান ইয়ং (বাঁওফালে), ২০১৩ চনৰ কেণ্ডী ষ্টাইল বঁটা-প্ৰদান অনুষ্ঠানত]] ইয়ং অভিনেত্ৰী আৰু মডেল লৰেন ইয়ঙৰ জ্যেষ্ঠ ভগ্নী।<ref>{{Cite web |title=Lauren Young says sister Megan will be the best mom because 'at one point you were also mine' |url=https://www.gmanetwork.com/entertainment/showbiznews/family/64999/megan-young-on-her-sister-lauren-shes-her-own-person/story |access-date=May 28, 2025 |website=GMA News}}</ref> ২০১৭ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত মাইকেল ডেজে নিশ্চিত কৰে যে তেওঁ ইয়ঙৰ লগত ছয় বছৰ ধৰি ডেটিং কৰি আছে।<ref>{{Cite news|url=http://www.rappler.com/entertainment/news/161248-mikael-daez-confirms-relationship-megan-young|title=Mikael Daez confirms relationship with Megan Young|work=Rappler|language=en|access-date=2020-01-25}}</ref> ২০২০ চনৰ ২৫ জানুৱাৰীত তেওঁলোকৰ বিবাহৰ কথা ঘোষণা কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://www.cnnphilippines.com/entertainment/2020/1/25/megan-young-weds-mikael-daez.html|title=Megan Young ties the knot with Mikael Daez|website=cnn|language=en|access-date=2020-01-25|archive-date=January 25, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200125171539/https://www.cnnphilippines.com/entertainment/2020/1/25/megan-young-weds-mikael-daez.html|url-status=dead|archivedate=2020-01-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200125171539/https://www.cnnphilippines.com/entertainment/2020/1/25/megan-young-weds-mikael-daez.html|deadurl=yes}}</ref> তেওঁলোকৰ প্ৰথম সন্তান লিঅ'ন এজন ল'ৰা।<ref>{{cite web |last1=Editorial Circle |first1=GMA Integrated News |title=Megan Young, Mikael Daez gear up for future travels with son Leon |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/familyandrelationships/955347/megan-young-mikael-daez-gear-up-for-future-travels-with-son-leon/story/ |website=GMA Lifestyle |publisher=GMA News |access-date=28 October 2025}}</ref> তেওঁ ২০২৫ চনত জন্মগ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite web |title=Megan Young, isinilang na ang first baby nila ni Mikael Daez |url=https://www.gmanetwork.com/news/balitambayan/chikamuna/947664/megan-young-isinilang-na-ang-first-baby-nila-ni-mikael-daez/story/ |access-date=May 28, 2025 |website=GMA News}}</ref> == চলচ্চিত্ৰপঞ্জী == === চলচ্চিত্ৰ === {| class="wikitable sortable" |- ! বৰ্ষ ! নাম ! চৰিত্ৰ ! class="unsortable" | টোকা ! সংগ্ৰহ |- | ২০০৫ | ''চে দ্যাট ইউ লাভ মি'' | আন্না | | |- | rowspan="2" | ২০০৯ | ''পাংগাৰাপ কং জেকপট'' | ইউলা | | |- | ''শ্বেক, ৰেটল এণ্ড ৰ'ল ১১'' | লুচিয়া কাষ্টিলিয়ানো | খণ্ড: "উকায়-উকায়" |<ref name="Restless"/><ref name="Kontrabida roles"/> |- | rowspan="4" | ২০১০ | ''এষ্ট্ৰো মায়াবাং'' | | | |- | ''[[ৱাইট হাউচ (চলচ্চিত্ৰ)|ৱাইট হাউচ]]'' | মাইকী ত্ৰিনিদাদ | | |- | ''চিগুৱা'' | ডলী | বিশেষ ভূমিকা (কেমিঅ') | |- | ''[[বেব, আই লাভ ইউ]]'' | গাইতা ভেনেৰাচিয়ন বৰোমিঅ' | |<ref name="Babe"/> |- | rowspan="2" | ২০১১ | ''এনটেং এন ইনা মো'' | ইনা আজুল | | |- | ''[[ৱণ্ট লাষ্ট এ ডে উইদাউট ইউ]]'' | মেলিব্ছা | | |- | ২০১২ | ''দ্য ৰিউনিয়ন (২০১২ চলচ্চিত্ৰ)|দ্য ৰিউনিয়ন'' | এন্টোনিয়া "টন্যাং" কাষ্ট্ৰো | |<ref name="VJ"/> |- | ২০১৩ | ''বেং বেং এলি'' | এবে | |<ref name="Miss World"/><ref name="Return to GMA"/> |- | ২০১৭ | ''আৱাৰ মাইটি ইয়ায়া'' | মনিক | | |} == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist|30em}} [[শ্ৰেণী:সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগী]] [[শ্ৰেণী:বিশ্বসুন্দৰী]] [[শ্ৰেণী:আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:আমেৰিকান অভিনয় শিল্পী]] [[শ্ৰেণী:অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:মডেল]] sm26ppmgigtnttnaz0niff3l28w9xu1 601739 601738 2026-04-21T05:18:13Z Duhita Ragini Kalita 46712 601739 wikitext text/x-wiki {{Infobox pageant titleholder | name = মেগান ইয়ং | image = Miss World 2013 Megan Young (cropped).jpg | alt = <!-- descriptive text for use by speech synthesis (text-to-speech) software --> | caption = ২০১৩ চনত ইয়ং | birth_name = মেগান লিন টাল্ডে ইয়ং | birth_date = {{birth date and age|1990|2|27}} | birth_place = আলেক্সজেন্দ্ৰিয়া, ভাৰ্জিনিয়া, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ | alma mater = ট্ৰিনিটি ইউনিভাৰ্চিটি অৱ এছিয়া<br>ডি লা ছালে–চেইণ্ট বেনিল্ডৰ কলেজ<br> (কলাত স্নাতক - চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাণ) | occupation = {{hlist|অভিনয়শিল্পী| টেলিভিছন পৰিৱেশিকা|মডেল|ভিজে (মিডিয়া ব্যক্তিত্ব)}} | years_active = ২০০৪–বৰ্তমানলৈকে | height = {{height|m=১.৭৩}} | spouse = {{marriage|মাইকেল ডেজ|25 January, 2020}} | children = ১ | hair_color = | eye_color = | title = বিশ্বসুন্দৰী ফিলিপাইনছ ২০১৩<br />বিশ্ব সুন্দৰী ২০১৩ | competitions = মিছ ৱৰ্ল্ড ফিলিপাইনছ ২০১৩<br />(বিজয়ী)<br />মিছ ৱৰ্ল্ড ২০১৩<br />(বিজয়ী)<br />(শীৰ্ষ মডেল)<br />(মিছ ৱৰ্ল্ড এছিয়া) }} '''মেগান লিন টাল্ডে ইয়ং-ডেইজ''' ({{Lang-en|Megan Lynne Talde Young-Daez}}; জন্ম: ২৭ ফেব্ৰুৱাৰী, ১৯৯০) এগৰাকী ফিলিপাইনছৰ অভিনেত্ৰী, মডেল আৰু সৌন্দৰ্য্য ৰাণী যি ২০১৩ চনৰ মিছ ৱৰ্ল্ড লাভ কৰে।<ref name="BP1">{{cite news | title = Miss Philippines Megan Young crowned as Miss World 2013 | url = http://news.biharprabha.com/2013/09/miss-philippines-megan-young-crowned-as-miss-world-2013 |work=BIHARPRABHA | date = September 28, 2013 | access-date = September 28, 2013}}</ref><ref name="Miss World 3">{{cite news | title = Miss Philippines crowned the new Miss World | url = https://edition.cnn.com/2013/09/28/world/miss-world-2013/index.html |work=[[CNN]] | access-date = September 28, 2013}}</ref><ref name="Miss World 4">{{cite news |work=GMA News|title = Megan Young crowned Miss World 2013 | url = http://www.gmanetwork.com/news/story/328600/lifestyle/fashionandbeauty/megan-young-crowned-miss-world-2013 | date = September 28, 2013 |publisher=[[GMA Network]] | access-date = September 28, 2013}}</ref><ref name="INQ"/> ফিলিপাইনছ আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰপৰা মিছ ৱৰ্ল্ড বিজয়ী হোৱা তেওঁ প্ৰথমগৰাকী প্ৰতিনিধি।<ref name="INQ">{{cite news|title=Megan Young crowned Miss World 2013|url=http://lifestyle.inquirer.net/127875/megan-young-crowned-miss-world |date=September 28, 2013|newspaper=Philippine Daily Inquirer|access-date=September 28, 2013}}</ref> ইয়াৰ পূৰ্বে তেওঁক ২০১৩ চনৰ মিছ ৱৰ্ল্ড ফিলিপাইনছৰ মুকুট পিন্ধোৱা হৈছিল।<ref name="Miss World 2">{{cite news | title = Megan Young is Miss World PH 2013 | date = August 19, 2013 | url = http://www.abs-cbnnews.com/lifestyle/08/18/13/megan-young-miss-world-ph-2013 | work = ABS-CBN News | access-date = September 28, 2013 | archivedate = October 30, 2015 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20151030231410/http://www.abs-cbnnews.com/lifestyle/08/18/13/megan-young-miss-world-ph-2013 | deadurl = yes }}</ref> ইয়ঙে ৰিয়েলিটি টেলিভিছন শ্ব’ ষ্টাৰষ্ট্ৰকত প্ৰতিযোগী হিচাপে আৰম্ভ কৰিছিল।<ref name="Megan Young">{{cite web | title = MEGAN YOUNG | url = http://starmagic.abs-cbn.com/talents/profile/megan--young.html |work=[[Star Magic]] | access-date = September 28, 2013 | url-status = dead| archive-url = https://web.archive.org/web/20130918055926/http://starmagic.abs-cbn.com/talents/profile/megan--young.html | archive-date = September 18, 2013 | df = mdy-all}}</ref> ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা== ১৯৯০ চনৰ ২৭ ফেব্ৰুৱাৰীত ভাৰ্জিনিয়াৰ আলেকজেণ্ড্ৰিয়াত<ref name="Video">{{cite news|title=Miss World Megan Young&nbsp; – Get To Know Her [Video]|author=Chelo Aestrid|url=http://guardianlv.com/2013/09/miss-world-megan-young-get-to-know-her-video/|date=September 29, 2013|work=Las Vegas Guardian Express|access-date=September 29, 2013}}</ref>ফিলিপাইনছ আৰু আমেৰিকান পিতৃ-মাতৃ ভিক্টোৰিয়া টাল্ডে, এণ্টিকৰ পাণ্ডান আৰু কেলভিন ক'ল ইয়ং তৃতীয়ৰ ঘৰত তেওঁ জন্মগ্ৰহণ কৰে।<ref name="RAP">{{cite news|title=8 fun facts about Megan Young|author=Ira Agting|url=http://www.rappler.com/life-and-style/40135-megan-young-fun-facts|date=September 29, 2013|work=Rappler|access-date=October 10, 2013}}</ref> ইয়ঙৰ পৰিয়াল তেওঁৰ ১০ বছৰ বয়সত জাম্বালেছৰ কেষ্টিলেজছলৈ গুচি যায়। ২০০২ চনৰপৰা ২০০৫ চনলৈকে তেওঁ চুবিক বে ফ্ৰীপ'ৰ্ট জ'নৰ ভিতৰৰ আঞ্চলিক বিজ্ঞান হাইস্কুল তৃতীয়ত মাধ্যমিক শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে, তাৰ পিছত অভিনয় কেৰিয়াৰ গঢ়িবলৈ মেট্ৰ' মেনিলালৈ যায়। ইয়ঙে চেণ্ট বেনিল্ডৰ ডি লা ছাল-কলেজৰপৰা চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাণৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰিছে। ==কেৰিয়াৰ== ===২০০৪–০৭: প্ৰাৰম্ভিক অভিনয় জীৱন=== ইয়ঙে প্ৰথম শ্ব'বিজ ব্ৰেক লাভ কৰে প্ৰতিভা ৰিয়েলিটি চাৰ্চ ষ্টাৰষ্ট্ৰকৰ দ্বিতীয় ছিজনৰ জৰিয়তে,<ref name="Throne">{{cite news |title=Her time, her throne |author=Ed Uy |url=http://manilatimes.net/her-time-her-throne/32905/ |date=August 24, 2013 |work=[[The Manila Times]] |access-date=October 27, 2013}}</ref>য'ত তেওঁ শীৰ্ষ ছয়ৰ ভিতৰত স্থান লাভ কৰে। জিএমএত তেওঁৰ অভিনয়ৰ আত্মপ্ৰকাশ আছিল ''লাভ টু লাভ প্ৰেজেণ্টছ: লাভ কো উৰক''ত, য'ত তেওঁ মেগৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। ইয়াৰ পিছত এছিয়ান ট্ৰেজাৰ্ছত আন্নাৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে আৰু এমগা কুৱেণ্টো নি লোলা বাছিয়াঙত পৰী চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে। ===২০০৭–১৫: ABS-CBN আৰু TV5-লৈ বদলি=== জিএমএ আৰ্টিষ্ট চেণ্টাৰৰ সৈতে দুবছৰতকৈ অধিক সময়ৰ পাছত তেওঁ ভগ্নী লৰেন ইয়ঙৰ পিছত এবিএছ-চিবিএনলৈ গুচি যায়। জিএমএৰ প্ৰতিদ্বন্দ্বী ষ্টেচন এবিএছ-চিবিএনলৈ বদলি হোৱা প্ৰথমগৰাকী ষ্টাৰষ্ট্ৰক প্ৰাক্তন ছাত্ৰী। ইয়ঙে প্ৰথমবাৰৰ বাবে এবিএছ-চিবিএনত যুৱমুখী অনুষ্ঠান "ষ্টাৰ মেজিক প্ৰেজেণ্টছ" এষ্টিগছ আৰু এবট উৰ লুভত অভিনয় কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰি কোকেই ছবিত শ্বেনৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। তেওঁৰ বিপৰীতে আছিল জাঞ্জো মাৰুডো। পিনয় বিগ ব্ৰাদাৰ: চেলিব্ৰিটি এডিচন ২ ত "দ্য প্ৰিন্সেছ অৱ চাৰ্ম" নামেৰে অভিহিত কৰা চেলিব্ৰিটি হাউছমেট হিচাপে অভিনয় কৰাৰ পাছত তেওঁ সুপৰিচিত হৈছিল।<ref name="Restless">{{cite web |title=Young, but not restless |author=Tinna S. Bonifacio |url=http://www.jobsdb.com.ph/Philippines/inside-pages/CelebProf/CP_1108.html?imagename=Megan |date=January 2009 |website=JobsDB.com |access-date=October 10, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131014173546/http://www.jobsdb.com.ph/Philippines/inside-pages/CelebProf/CP_1108.html?imagename=Megan |archive-date=October 14, 2013 |url-status=dead }}</ref><ref name="Kontrabida roles">{{cite news|title=Megan Young enjoys playing Kontrabida roles|url=http://www.abs-cbnnews.com/entertainment/12/23/11/megan-young-enjoys-playing-kontrabida-roles?imagename=Megan|date=December 23, 2011|work=ABS-CBN News|access-date=November 15, 2025|archivedate=October 27, 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151027153338/http://www.abs-cbnnews.com/entertainment/12/23/11/megan-young-enjoys-playing-kontrabida-roles?imagename=Megan|deadurl=yes}}</ref> পিবিবিৰ পিছত এবিএছ-চিবিএনৰ ৰিমেক আই লাভ বেটী লা ফেয়াত জন লয়ড ক্ৰুজৰ বিপৰীতে খলনায়ক মাৰ্চেলাৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। ২০০৯ চনত চেনেল -V ফিলিপাইনছৰ পুনৰ আৰম্ভণিৰ বাবে ভিডিঅ' জকী হিচাপে পৰিচয় কৰাই দিয়া চাৰিজন ব্যক্তিত্বৰ ভিতৰত তেওঁ অন্যতম।<ref name="VJ">{{cite news |title = Miss World 2013: A Look Back at Megan Young from Starstruck to Most Beautiful Woman in the World (VIDEOS & PHOTOS) |author = Vittorio Hernandez |url = http://au.ibtimes.com/articles/509790/20130929/miss-world-2013-look-back-megan-young.htm |archive-url = https://archive.today/20131202145122/http://au.ibtimes.com/articles/509790/20130929/miss-world-2013-look-back-megan-young.htm |url-status = dead |archive-date = December 2, 2013 |date = September 29, 2013 |work = [[International Business Times]] |access-date = December 2, 2013 |archivedate = December 2, 2013 |archiveurl = https://archive.today/20131202145122/http://au.ibtimes.com/articles/509790/20130929/miss-world-2013-look-back-megan-young.htm |deadurl = yes }}</ref>ইয়ঙে ষ্টুডিঅ' ২৩ৰ কেইবাটাও অনুষ্ঠানৰ মাজে মাজে আয়োজকো হৈছিল। ২০১২ চনত ইয়ঙে হিয়াছত মুখ্য অভিনেত্ৰী হিচাপে গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰিচিতি লাভ কৰে। তেওঁ প্ৰেমৰ আগ্ৰহ হিচাপে জাঞ্জো মাৰুডোৰ সৈতে পুনৰ মিলিত হৈছিল। ২০১৩ চনত টিভি-৫লৈ সলনি হয় যদিও কাপামিলিয়া নেটৱৰ্কত অংশগ্ৰহণ কৰে। টেলিভিছনৰ বাহিৰেও ইয়ঙে কেইখনমান ছবিতো অভিনয় কৰিছে। ইয়াৰে এখন আছিল দ্য ৰিইউনিয়ন, য'ত তেওঁ জিয়ান লিমৰ বিপৰীতে টয়ঙৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref name="VJ"/> ইয়ঙক ২০১৪ চনৰ দহচত্ন্য বঁটাত অসাধাৰণ অতিথি তাৰকা হিচাপে মনোনীত কৰা হয়।<ref>[[:id:Dahsyatnya-Awards-2014]]</ref> == সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগিতা == [[File:Megan Young with Philippine flag (cropped).jpg|right|thumb|২০১৪ চনৰ নিউয়ৰ্ক ফিলিপাইনছ স্বাধীনতা দিৱসৰ পেৰেডত মেগান ইয়ং]] === মিছ ৱৰ্ল্ড ফিলিপাইনছ ২০১৩ === ২০১৩ চনৰ ১৮ আগষ্টত অনুষ্ঠিত হোৱা প্ৰতিযোগিতাৰ চুড়ান্ত নিশা মেগান ইয়ঙক '''মিছ ৱৰ্ল্ড ফিলিপাইনছ ২০১৩'''ৰ মুকুট পিন্ধোৱা হয়।<ref>{{Cite web|date=August 18, 2013|title=Megan Young is Miss World PH 2013|url=https://www.abs-cbn.com/lifestyle/08/18/13/megan-young-miss-world-ph-2013|access-date=July 10, 2021|website=ABS-CBN News|language=en}}</ref> তেওঁ প্ৰতিযোগিতাখনত 'বেষ্ট ইন ফেশ্বন ৰাণৱে', 'মিছ স্পৰ্টছ', 'মিছ ৰিডিউচিন', 'মিছ অলে', 'মিছ লাগুনা', 'মিছ ফিগ্লিয়া' আৰু 'মিছ বেঞ্চ বডী' বঁটাও লাভ কৰে।<ref>{{Cite web|title=WINNERS: Miss World Philippines 2013|url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/winners-miss-world-ph-2013|access-date=July 10, 2021|website=Rappler|date=August 18, 2013 |language=en}}</ref> ২০১৪ চনৰ ১২ অক্টোবৰত ফিলিপাইনছৰ পাছে চহৰৰ 'মল অৱ এছিয়া এৰিনা'ত অনুষ্ঠিত মিছ ৱৰ্ল্ড ফিলিপাইনছ ২০১৪ প্ৰতিযোগিতাত মেগান ইয়ঙে তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰী হিচাপে ভ্যলেৰী ৱিগমেনক মুকুট পিন্ধাই দিয়ে।<ref>{{Cite web|title=Valerie Weigmann wins Miss World Philippines 2014|url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/miss-world-philippines-2014-winner-valerie-weigmann|access-date=July 10, 2021|website=Rappler|date=October 12, 2014 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=October 12, 2014|title=Model and TV host Valerie Weigmann crowned new Miss World Philippines|url=https://lifestyle.inquirer.net/174324/model-and-tv-host-valerie-weigmann-crowned-new-miss-world-philippines/|access-date=July 10, 2021|website=Inquirer Lifestyle|language=en-US}}</ref> === মিছ ৱৰ্ল্ড ২০১৩ === ইণ্ডোনেছিয়াৰ বালিত অনুষ্ঠিত প্ৰতিযোগিতাত মেগান ইয়ঙক '''মিছ ৱৰ্ল্ড ২০১৩'''ৰ মুকুট পিন্ধোৱা হয়। ইয়াৰ লগে লগে তেওঁ ১৯৫১ চনত মিছ ৱৰ্ল্ড প্ৰতিযোগিতা আৰম্ভ হোৱাৰ পিছত এই খিতাপ জয় কৰা প্ৰথমগৰাকী ফিলিপিনো হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref name="INQ"/> প্ৰাৰম্ভিক পৰ্যায়ত তেওঁ "টপ মডেল" প্ৰতিযোগিতাত বিজয়ী হৈছিল, "পিপলছ চেম্পিয়ন"ত দ্বিতীয় স্থান, "মাল্টিমিডিয়া চেলেঞ্জ"ত চতুৰ্থ স্থান আৰু "বিচ বিউটি" প্ৰতিযোগিতাত পঞ্চম স্থান লাভ কৰিছিল।<ref name="INQ"/> চূড়ান্ত প্ৰশ্নোত্তৰ শিতানত শীৰ্ষ ৬ গৰাকী প্ৰতিযোগীক একেটা প্ৰশ্নই সোধা হৈছিল: "আপুনি কিয় পৰৱৰ্তী মিছ ৱৰ্ল্ড হোৱা উচিত?" ইয়াৰ উত্তৰত ইয়ঙে কৈছিল: ''{{blockquote|text=মই মানৱতাৰ এক মূল মূল্যবোধক গুৰুত্ব দিওঁ আৰু ইয়েই মানুহক তেওঁলোকৰ কাম-কাজৰ বাবে দিক-দৰ্শন কৰে। মই ইয়াৰ জৰিয়তে আন মানুহক দেখুৱাই দিম যে তেওঁলোকে কেনেকৈ ইজনে সিজনক বুজিব পাৰে। … একগোট হৈ আমি সমাজক সহায় কৰিব পাৰোঁ।}}'' ইয়ঙে ২০১৩ চনৰ '''মিছ ৱৰ্ল্ড এছিয়া''' হিচাপে 'কণ্টিনেণ্টেল কুইন অৱ বিউটি' খিতাপো লাভ কৰে। এছীয় অঞ্চলৰ প্ৰতিযোগীসকলৰ ভিতৰত তেওঁ সৰ্বোচ্চ স্থানত আছিল।<ref name="Miss World 6"/> মিছ ৱৰ্ল্ড ২০১৩ হিচাপে কাৰ্যকালত ইয়ঙে যুক্তৰাজ্য, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ, হাইটি, ভাৰত, জাপান, দক্ষিণ কোৰিয়া আৰু নিজৰ দেশ ফিলিপাইনছকে ধৰি বিশ্বৰ বহু দেশ ভ্ৰমণ কৰিছিল। ২০১৪ চনৰ ১৪ ডিচেম্বৰত যুক্তৰাজ্যৰ লণ্ডনত অনুষ্ঠিত মিছ ৱৰ্ল্ড ২০১৪ প্ৰতিযোগিতাত তেওঁ উত্তৰাধিকাৰী হিচাপে ৰোলিন ষ্ট্ৰাউছক মুকুট পিন্ধাই দিয়ে।<ref>{{Cite web|last=Grinberg|first=Emanuella|title=Miss South Africa Rolene Strauss crowned Miss World 2014|url=http://www.cnn.com/2014/12/14/world/feat-miss-world-2014/index.html|access-date=July 10, 2021|website=CNN|date=December 14, 2014 |language=en-US}}</ref> === পৰৱৰ্তী ঘটনাসমূহ === ২০২৪ চনৰ ৯ মাৰ্চত ভাৰতৰ মুম্বাইত অনুষ্ঠিত হোৱা '''মিছ ৱৰ্ল্ড ২০২৩''' প্ৰতিযোগিতাত মেগান ইয়ঙে সহ-উপস্থাপিকা হিচাপে অংশগ্ৰহণ কৰিছিল (য’ত চেক গণৰাজ্যৰ ক্ৰীষ্টিনা পিছকোভাই বিজয়ীৰ খিতাপ অৰ্জন কৰে)। প্ৰতিযোগিতাখনৰ চূড়ান্ত ৰাউণ্ডৰ সময়ত ইয়ঙক মিছ বটচোৱানা 'লেছেগো চম্বো'ৰ চুলি ঠিক কৰি দিয়া দেখা গৈছিল। এই কাৰ্যৰ বাবে তেওঁৰ বিৰুদ্ধে ব্যক্তিগত স্থান দখল আৰু সাংস্কৃতিক সংবেদনশীলতাহীনতাৰ অভিযোগ উত্থাপন হোৱাৰ পিছত তেওঁ ৰাজহুৱাকৈ ক্ষমা বিচাৰিবলগীয়া হৈছিল।<ref>{{Cite web |title=Megan Young apologizes for fixing Miss Botswana's hair on Miss World stage |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/artandculture/900110/megan-young-apologizes-for-fixing-miss-botswana-s-hair-on-stage-i-wanted-to-offer-a-helping-hand/story/?just_in |access-date=March 11, 2024 |website=GMA News |date=March 11, 2024 |language=en-US}}</ref> ==ব্যক্তিগত জীৱন== [[File:Lauren & Megan Young.jpg|right|thumb|upright|ভগ্নী ল'ৰেন ইয়ঙৰ সৈতে মেগান ইয়ং (বাঁওফালে), ২০১৩ চনৰ কেণ্ডী ষ্টাইল বঁটা-প্ৰদান অনুষ্ঠানত]] ইয়ং অভিনেত্ৰী আৰু মডেল লৰেন ইয়ঙৰ জ্যেষ্ঠ ভগ্নী।<ref>{{Cite web |title=Lauren Young says sister Megan will be the best mom because 'at one point you were also mine' |url=https://www.gmanetwork.com/entertainment/showbiznews/family/64999/megan-young-on-her-sister-lauren-shes-her-own-person/story |access-date=May 28, 2025 |website=GMA News}}</ref> ২০১৭ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত মাইকেল ডেজে নিশ্চিত কৰে যে তেওঁ ইয়ঙৰ লগত ছয় বছৰ ধৰি ডেটিং কৰি আছে।<ref>{{Cite news|url=http://www.rappler.com/entertainment/news/161248-mikael-daez-confirms-relationship-megan-young|title=Mikael Daez confirms relationship with Megan Young|work=Rappler|language=en|access-date=2020-01-25}}</ref> ২০২০ চনৰ ২৫ জানুৱাৰীত তেওঁলোকৰ বিবাহৰ কথা ঘোষণা কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://www.cnnphilippines.com/entertainment/2020/1/25/megan-young-weds-mikael-daez.html|title=Megan Young ties the knot with Mikael Daez|website=cnn|language=en|access-date=2020-01-25|archive-date=January 25, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200125171539/https://www.cnnphilippines.com/entertainment/2020/1/25/megan-young-weds-mikael-daez.html|url-status=dead|archivedate=2020-01-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200125171539/https://www.cnnphilippines.com/entertainment/2020/1/25/megan-young-weds-mikael-daez.html|deadurl=yes}}</ref> তেওঁলোকৰ প্ৰথম সন্তান লিঅ'ন এজন ল'ৰা।<ref>{{cite web |last1=Editorial Circle |first1=GMA Integrated News |title=Megan Young, Mikael Daez gear up for future travels with son Leon |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/familyandrelationships/955347/megan-young-mikael-daez-gear-up-for-future-travels-with-son-leon/story/ |website=GMA Lifestyle |publisher=GMA News |access-date=28 October 2025}}</ref> তেওঁ ২০২৫ চনত জন্মগ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite web |title=Megan Young, isinilang na ang first baby nila ni Mikael Daez |url=https://www.gmanetwork.com/news/balitambayan/chikamuna/947664/megan-young-isinilang-na-ang-first-baby-nila-ni-mikael-daez/story/ |access-date=May 28, 2025 |website=GMA News}}</ref> == চলচ্চিত্ৰপঞ্জী == === চলচ্চিত্ৰ === {| class="wikitable sortable" |- ! বৰ্ষ ! নাম ! চৰিত্ৰ ! class="unsortable" | টোকা ! সংগ্ৰহ |- | ২০০৫ | ''চে দ্যাট ইউ লাভ মি'' | আন্না | | |- | rowspan="2" | ২০০৯ | ''পাংগাৰাপ কং জেকপট'' | ইউলা | | |- | ''শ্বেক, ৰেটল এণ্ড ৰ'ল ১১'' | লুচিয়া কাষ্টিলিয়ানো | খণ্ড: "উকায়-উকায়" |<ref name="Restless"/><ref name="Kontrabida roles"/> |- | rowspan="4" | ২০১০ | ''এষ্ট্ৰো মায়াবাং'' | | | |- | ''ৱাইট হাউচ (চলচ্চিত্ৰ)|ৱাইট হাউচ'' | মাইকী ত্ৰিনিদাদ | | |- | ''চিগুৱা'' | ডলী | বিশেষ ভূমিকা (কেমিঅ') | |- | ''বেব, আই লাভ ইউ'' | গাইতা ভেনেৰাচিয়ন বৰোমিঅ' | |<ref name="Babe"/> |- | rowspan="2" | ২০১১ | ''এনটেং এন ইনা মো'' | ইনা আজুল | | |- | ''ৱণ্ট লাষ্ট এ ডে উইদাউট ইউ'' | মেলিব্ছা | | |- | ২০১২ | ''দ্য ৰিউনিয়ন (২০১২ চলচ্চিত্ৰ)|দ্য ৰিউনিয়ন'' | এন্টোনিয়া "টন্যাং" কাষ্ট্ৰো | |<ref name="VJ"/> |- | ২০১৩ | ''বেং বেং এলি'' | এবে | |<ref name="Miss World"/><ref name="Return to GMA"/> |- | ২০১৭ | ''আৱাৰ মাইটি ইয়ায়া'' | মনিক | | |} == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist|30em}} [[শ্ৰেণী:সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগী]] [[শ্ৰেণী:বিশ্বসুন্দৰী]] [[শ্ৰেণী:আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:আমেৰিকান অভিনয় শিল্পী]] [[শ্ৰেণী:অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:মডেল]] ep5lhdxljf7iyfw4mtgv2jfktv7whu0 601740 601739 2026-04-21T05:18:45Z Duhita Ragini Kalita 46712 601740 wikitext text/x-wiki {{Infobox pageant titleholder | name = মেগান ইয়ং | image = Miss World 2013 Megan Young (cropped).jpg | alt = <!-- descriptive text for use by speech synthesis (text-to-speech) software --> | caption = ২০১৩ চনত ইয়ং | birth_name = মেগান লিন টাল্ডে ইয়ং | birth_date = {{birth date and age|1990|2|27}} | birth_place = আলেক্সজেন্দ্ৰিয়া, ভাৰ্জিনিয়া, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ | alma mater = ট্ৰিনিটি ইউনিভাৰ্চিটি অৱ এছিয়া<br>ডি লা ছালে–চেইণ্ট বেনিল্ডৰ কলেজ<br> (কলাত স্নাতক - চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাণ) | occupation = {{hlist|অভিনয়শিল্পী| টেলিভিছন পৰিৱেশিকা|মডেল|ভিজে (মিডিয়া ব্যক্তিত্ব)}} | years_active = ২০০৪–বৰ্তমানলৈকে | height = {{height|m=১.৭৩}} | spouse = {{marriage|মাইকেল ডেজ|25 January, 2020}} | children = ১ | hair_color = | eye_color = | title = বিশ্বসুন্দৰী ফিলিপাইনছ ২০১৩<br />বিশ্ব সুন্দৰী ২০১৩ | competitions = মিছ ৱৰ্ল্ড ফিলিপাইনছ ২০১৩<br />(বিজয়ী)<br />মিছ ৱৰ্ল্ড ২০১৩<br />(বিজয়ী)<br />(শীৰ্ষ মডেল)<br />(মিছ ৱৰ্ল্ড এছিয়া) }} '''মেগান লিন টাল্ডে ইয়ং-ডেইজ''' ({{Lang-en|Megan Lynne Talde Young-Daez}}; জন্ম: ২৭ ফেব্ৰুৱাৰী, ১৯৯০) এগৰাকী ফিলিপাইনছৰ অভিনেত্ৰী, মডেল আৰু সৌন্দৰ্য্য ৰাণী যি ২০১৩ চনৰ মিছ ৱৰ্ল্ড লাভ কৰে।<ref name="BP1">{{cite news | title = Miss Philippines Megan Young crowned as Miss World 2013 | url = http://news.biharprabha.com/2013/09/miss-philippines-megan-young-crowned-as-miss-world-2013 |work=BIHARPRABHA | date = September 28, 2013 | access-date = September 28, 2013}}</ref><ref name="Miss World 3">{{cite news | title = Miss Philippines crowned the new Miss World | url = https://edition.cnn.com/2013/09/28/world/miss-world-2013/index.html |work=[[CNN]] | access-date = September 28, 2013}}</ref><ref name="Miss World 4">{{cite news |work=GMA News|title = Megan Young crowned Miss World 2013 | url = http://www.gmanetwork.com/news/story/328600/lifestyle/fashionandbeauty/megan-young-crowned-miss-world-2013 | date = September 28, 2013 |publisher=[[GMA Network]] | access-date = September 28, 2013}}</ref><ref name="INQ"/> ফিলিপাইনছ আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰপৰা মিছ ৱৰ্ল্ড বিজয়ী হোৱা তেওঁ প্ৰথমগৰাকী প্ৰতিনিধি।<ref name="INQ">{{cite news|title=Megan Young crowned Miss World 2013|url=http://lifestyle.inquirer.net/127875/megan-young-crowned-miss-world |date=September 28, 2013|newspaper=Philippine Daily Inquirer|access-date=September 28, 2013}}</ref> ইয়াৰ পূৰ্বে তেওঁক ২০১৩ চনৰ মিছ ৱৰ্ল্ড ফিলিপাইনছৰ মুকুট পিন্ধোৱা হৈছিল।<ref name="Miss World 2">{{cite news | title = Megan Young is Miss World PH 2013 | date = August 19, 2013 | url = http://www.abs-cbnnews.com/lifestyle/08/18/13/megan-young-miss-world-ph-2013 | work = ABS-CBN News | access-date = September 28, 2013 | archivedate = October 30, 2015 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20151030231410/http://www.abs-cbnnews.com/lifestyle/08/18/13/megan-young-miss-world-ph-2013 | deadurl = yes }}</ref> ইয়ঙে ৰিয়েলিটি টেলিভিছন শ্ব’ ষ্টাৰষ্ট্ৰকত প্ৰতিযোগী হিচাপে আৰম্ভ কৰিছিল।<ref name="Megan Young">{{cite web | title = MEGAN YOUNG | url = http://starmagic.abs-cbn.com/talents/profile/megan--young.html |work=[[Star Magic]] | access-date = September 28, 2013 | url-status = dead| archive-url = https://web.archive.org/web/20130918055926/http://starmagic.abs-cbn.com/talents/profile/megan--young.html | archive-date = September 18, 2013 | df = mdy-all}}</ref> ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা== ১৯৯০ চনৰ ২৭ ফেব্ৰুৱাৰীত ভাৰ্জিনিয়াৰ আলেকজেণ্ড্ৰিয়াত<ref name="Video">{{cite news|title=Miss World Megan Young&nbsp; – Get To Know Her [Video]|author=Chelo Aestrid|url=http://guardianlv.com/2013/09/miss-world-megan-young-get-to-know-her-video/|date=September 29, 2013|work=Las Vegas Guardian Express|access-date=September 29, 2013}}</ref>ফিলিপাইনছ আৰু আমেৰিকান পিতৃ-মাতৃ ভিক্টোৰিয়া টাল্ডে, এণ্টিকৰ পাণ্ডান আৰু কেলভিন ক'ল ইয়ং তৃতীয়ৰ ঘৰত তেওঁ জন্মগ্ৰহণ কৰে।<ref name="RAP">{{cite news|title=8 fun facts about Megan Young|author=Ira Agting|url=http://www.rappler.com/life-and-style/40135-megan-young-fun-facts|date=September 29, 2013|work=Rappler|access-date=October 10, 2013}}</ref> ইয়ঙৰ পৰিয়াল তেওঁৰ ১০ বছৰ বয়সত জাম্বালেছৰ কেষ্টিলেজছলৈ গুচি যায়। ২০০২ চনৰপৰা ২০০৫ চনলৈকে তেওঁ চুবিক বে ফ্ৰীপ'ৰ্ট জ'নৰ ভিতৰৰ আঞ্চলিক বিজ্ঞান হাইস্কুল তৃতীয়ত মাধ্যমিক শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে, তাৰ পিছত অভিনয় কেৰিয়াৰ গঢ়িবলৈ মেট্ৰ' মেনিলালৈ যায়। ইয়ঙে চেণ্ট বেনিল্ডৰ ডি লা ছাল-কলেজৰপৰা চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাণৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰিছে। ==কেৰিয়াৰ== ===২০০৪–০৭: প্ৰাৰম্ভিক অভিনয় জীৱন=== ইয়ঙে প্ৰথম শ্ব'বিজ ব্ৰেক লাভ কৰে প্ৰতিভা ৰিয়েলিটি চাৰ্চ ষ্টাৰষ্ট্ৰকৰ দ্বিতীয় ছিজনৰ জৰিয়তে,<ref name="Throne">{{cite news |title=Her time, her throne |author=Ed Uy |url=http://manilatimes.net/her-time-her-throne/32905/ |date=August 24, 2013 |work=[[The Manila Times]] |access-date=October 27, 2013}}</ref>য'ত তেওঁ শীৰ্ষ ছয়ৰ ভিতৰত স্থান লাভ কৰে। জিএমএত তেওঁৰ অভিনয়ৰ আত্মপ্ৰকাশ আছিল ''লাভ টু লাভ প্ৰেজেণ্টছ: লাভ কো উৰক''ত, য'ত তেওঁ মেগৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। ইয়াৰ পিছত এছিয়ান ট্ৰেজাৰ্ছত আন্নাৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে আৰু এমগা কুৱেণ্টো নি লোলা বাছিয়াঙত পৰী চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে। ===২০০৭–১৫: ABS-CBN আৰু TV5-লৈ বদলি=== জিএমএ আৰ্টিষ্ট চেণ্টাৰৰ সৈতে দুবছৰতকৈ অধিক সময়ৰ পাছত তেওঁ ভগ্নী লৰেন ইয়ঙৰ পিছত এবিএছ-চিবিএনলৈ গুচি যায়। জিএমএৰ প্ৰতিদ্বন্দ্বী ষ্টেচন এবিএছ-চিবিএনলৈ বদলি হোৱা প্ৰথমগৰাকী ষ্টাৰষ্ট্ৰক প্ৰাক্তন ছাত্ৰী। ইয়ঙে প্ৰথমবাৰৰ বাবে এবিএছ-চিবিএনত যুৱমুখী অনুষ্ঠান "ষ্টাৰ মেজিক প্ৰেজেণ্টছ" এষ্টিগছ আৰু এবট উৰ লুভত অভিনয় কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰি কোকেই ছবিত শ্বেনৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। তেওঁৰ বিপৰীতে আছিল জাঞ্জো মাৰুডো। পিনয় বিগ ব্ৰাদাৰ: চেলিব্ৰিটি এডিচন ২ ত "দ্য প্ৰিন্সেছ অৱ চাৰ্ম" নামেৰে অভিহিত কৰা চেলিব্ৰিটি হাউছমেট হিচাপে অভিনয় কৰাৰ পাছত তেওঁ সুপৰিচিত হৈছিল।<ref name="Restless">{{cite web |title=Young, but not restless |author=Tinna S. Bonifacio |url=http://www.jobsdb.com.ph/Philippines/inside-pages/CelebProf/CP_1108.html?imagename=Megan |date=January 2009 |website=JobsDB.com |access-date=October 10, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131014173546/http://www.jobsdb.com.ph/Philippines/inside-pages/CelebProf/CP_1108.html?imagename=Megan |archive-date=October 14, 2013 |url-status=dead }}</ref><ref name="Kontrabida roles">{{cite news|title=Megan Young enjoys playing Kontrabida roles|url=http://www.abs-cbnnews.com/entertainment/12/23/11/megan-young-enjoys-playing-kontrabida-roles?imagename=Megan|date=December 23, 2011|work=ABS-CBN News|access-date=November 15, 2025|archivedate=October 27, 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151027153338/http://www.abs-cbnnews.com/entertainment/12/23/11/megan-young-enjoys-playing-kontrabida-roles?imagename=Megan|deadurl=yes}}</ref> পিবিবিৰ পিছত এবিএছ-চিবিএনৰ ৰিমেক আই লাভ বেটী লা ফেয়াত জন লয়ড ক্ৰুজৰ বিপৰীতে খলনায়ক মাৰ্চেলাৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। ২০০৯ চনত চেনেল -V ফিলিপাইনছৰ পুনৰ আৰম্ভণিৰ বাবে ভিডিঅ' জকী হিচাপে পৰিচয় কৰাই দিয়া চাৰিজন ব্যক্তিত্বৰ ভিতৰত তেওঁ অন্যতম।<ref name="VJ">{{cite news |title = Miss World 2013: A Look Back at Megan Young from Starstruck to Most Beautiful Woman in the World (VIDEOS & PHOTOS) |author = Vittorio Hernandez |url = http://au.ibtimes.com/articles/509790/20130929/miss-world-2013-look-back-megan-young.htm |archive-url = https://archive.today/20131202145122/http://au.ibtimes.com/articles/509790/20130929/miss-world-2013-look-back-megan-young.htm |url-status = dead |archive-date = December 2, 2013 |date = September 29, 2013 |work = [[International Business Times]] |access-date = December 2, 2013 |archivedate = December 2, 2013 |archiveurl = https://archive.today/20131202145122/http://au.ibtimes.com/articles/509790/20130929/miss-world-2013-look-back-megan-young.htm |deadurl = yes }}</ref>ইয়ঙে ষ্টুডিঅ' ২৩ৰ কেইবাটাও অনুষ্ঠানৰ মাজে মাজে আয়োজকো হৈছিল। ২০১২ চনত ইয়ঙে হিয়াছত মুখ্য অভিনেত্ৰী হিচাপে গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰিচিতি লাভ কৰে। তেওঁ প্ৰেমৰ আগ্ৰহ হিচাপে জাঞ্জো মাৰুডোৰ সৈতে পুনৰ মিলিত হৈছিল। ২০১৩ চনত টিভি-৫লৈ সলনি হয় যদিও কাপামিলিয়া নেটৱৰ্কত অংশগ্ৰহণ কৰে। টেলিভিছনৰ বাহিৰেও ইয়ঙে কেইখনমান ছবিতো অভিনয় কৰিছে। ইয়াৰে এখন আছিল দ্য ৰিইউনিয়ন, য'ত তেওঁ জিয়ান লিমৰ বিপৰীতে টয়ঙৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref name="VJ"/> ইয়ঙক ২০১৪ চনৰ দহচত্ন্য বঁটাত অসাধাৰণ অতিথি তাৰকা হিচাপে মনোনীত কৰা হয়।<ref>[[:id:Dahsyatnya-Awards-2014]]</ref> == সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগিতা == [[File:Megan Young with Philippine flag (cropped).jpg|right|thumb|২০১৪ চনৰ নিউয়ৰ্ক ফিলিপাইনছ স্বাধীনতা দিৱসৰ পেৰেডত মেগান ইয়ং]] === মিছ ৱৰ্ল্ড ফিলিপাইনছ ২০১৩ === ২০১৩ চনৰ ১৮ আগষ্টত অনুষ্ঠিত হোৱা প্ৰতিযোগিতাৰ চুড়ান্ত নিশা মেগান ইয়ঙক '''মিছ ৱৰ্ল্ড ফিলিপাইনছ ২০১৩'''ৰ মুকুট পিন্ধোৱা হয়।<ref>{{Cite web|date=August 18, 2013|title=Megan Young is Miss World PH 2013|url=https://www.abs-cbn.com/lifestyle/08/18/13/megan-young-miss-world-ph-2013|access-date=July 10, 2021|website=ABS-CBN News|language=en}}</ref> তেওঁ প্ৰতিযোগিতাখনত 'বেষ্ট ইন ফেশ্বন ৰাণৱে', 'মিছ স্পৰ্টছ', 'মিছ ৰিডিউচিন', 'মিছ অলে', 'মিছ লাগুনা', 'মিছ ফিগ্লিয়া' আৰু 'মিছ বেঞ্চ বডী' বঁটাও লাভ কৰে।<ref>{{Cite web|title=WINNERS: Miss World Philippines 2013|url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/winners-miss-world-ph-2013|access-date=July 10, 2021|website=Rappler|date=August 18, 2013 |language=en}}</ref> ২০১৪ চনৰ ১২ অক্টোবৰত ফিলিপাইনছৰ পাছে চহৰৰ 'মল অৱ এছিয়া এৰিনা'ত অনুষ্ঠিত মিছ ৱৰ্ল্ড ফিলিপাইনছ ২০১৪ প্ৰতিযোগিতাত মেগান ইয়ঙে তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰী হিচাপে ভ্যলেৰী ৱিগমেনক মুকুট পিন্ধাই দিয়ে।<ref>{{Cite web|title=Valerie Weigmann wins Miss World Philippines 2014|url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/miss-world-philippines-2014-winner-valerie-weigmann|access-date=July 10, 2021|website=Rappler|date=October 12, 2014 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=October 12, 2014|title=Model and TV host Valerie Weigmann crowned new Miss World Philippines|url=https://lifestyle.inquirer.net/174324/model-and-tv-host-valerie-weigmann-crowned-new-miss-world-philippines/|access-date=July 10, 2021|website=Inquirer Lifestyle|language=en-US}}</ref> === মিছ ৱৰ্ল্ড ২০১৩ === ইণ্ডোনেছিয়াৰ বালিত অনুষ্ঠিত প্ৰতিযোগিতাত মেগান ইয়ঙক '''মিছ ৱৰ্ল্ড ২০১৩'''ৰ মুকুট পিন্ধোৱা হয়। ইয়াৰ লগে লগে তেওঁ ১৯৫১ চনত মিছ ৱৰ্ল্ড প্ৰতিযোগিতা আৰম্ভ হোৱাৰ পিছত এই খিতাপ জয় কৰা প্ৰথমগৰাকী ফিলিপিনো হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref name="INQ"/> প্ৰাৰম্ভিক পৰ্যায়ত তেওঁ "টপ মডেল" প্ৰতিযোগিতাত বিজয়ী হৈছিল, "পিপলছ চেম্পিয়ন"ত দ্বিতীয় স্থান, "মাল্টিমিডিয়া চেলেঞ্জ"ত চতুৰ্থ স্থান আৰু "বিচ বিউটি" প্ৰতিযোগিতাত পঞ্চম স্থান লাভ কৰিছিল।<ref name="INQ"/> চূড়ান্ত প্ৰশ্নোত্তৰ শিতানত শীৰ্ষ ৬ গৰাকী প্ৰতিযোগীক একেটা প্ৰশ্নই সোধা হৈছিল: "আপুনি কিয় পৰৱৰ্তী মিছ ৱৰ্ল্ড হোৱা উচিত?" ইয়াৰ উত্তৰত ইয়ঙে কৈছিল: ''{{blockquote|text=মই মানৱতাৰ এক মূল মূল্যবোধক গুৰুত্ব দিওঁ আৰু ইয়েই মানুহক তেওঁলোকৰ কাম-কাজৰ বাবে দিক-দৰ্শন কৰে। মই ইয়াৰ জৰিয়তে আন মানুহক দেখুৱাই দিম যে তেওঁলোকে কেনেকৈ ইজনে সিজনক বুজিব পাৰে। … একগোট হৈ আমি সমাজক সহায় কৰিব পাৰোঁ।}}'' ইয়ঙে ২০১৩ চনৰ '''মিছ ৱৰ্ল্ড এছিয়া''' হিচাপে 'কণ্টিনেণ্টেল কুইন অৱ বিউটি' খিতাপো লাভ কৰে। এছীয় অঞ্চলৰ প্ৰতিযোগীসকলৰ ভিতৰত তেওঁ সৰ্বোচ্চ স্থানত আছিল। মিছ ৱৰ্ল্ড ২০১৩ হিচাপে কাৰ্যকালত ইয়ঙে যুক্তৰাজ্য, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ, হাইটি, ভাৰত, জাপান, দক্ষিণ কোৰিয়া আৰু নিজৰ দেশ ফিলিপাইনছকে ধৰি বিশ্বৰ বহু দেশ ভ্ৰমণ কৰিছিল। ২০১৪ চনৰ ১৪ ডিচেম্বৰত যুক্তৰাজ্যৰ লণ্ডনত অনুষ্ঠিত মিছ ৱৰ্ল্ড ২০১৪ প্ৰতিযোগিতাত তেওঁ উত্তৰাধিকাৰী হিচাপে ৰোলিন ষ্ট্ৰাউছক মুকুট পিন্ধাই দিয়ে।<ref>{{Cite web|last=Grinberg|first=Emanuella|title=Miss South Africa Rolene Strauss crowned Miss World 2014|url=http://www.cnn.com/2014/12/14/world/feat-miss-world-2014/index.html|access-date=July 10, 2021|website=CNN|date=December 14, 2014 |language=en-US}}</ref> === পৰৱৰ্তী ঘটনাসমূহ === ২০২৪ চনৰ ৯ মাৰ্চত ভাৰতৰ মুম্বাইত অনুষ্ঠিত হোৱা '''মিছ ৱৰ্ল্ড ২০২৩''' প্ৰতিযোগিতাত মেগান ইয়ঙে সহ-উপস্থাপিকা হিচাপে অংশগ্ৰহণ কৰিছিল (য’ত চেক গণৰাজ্যৰ ক্ৰীষ্টিনা পিছকোভাই বিজয়ীৰ খিতাপ অৰ্জন কৰে)। প্ৰতিযোগিতাখনৰ চূড়ান্ত ৰাউণ্ডৰ সময়ত ইয়ঙক মিছ বটচোৱানা 'লেছেগো চম্বো'ৰ চুলি ঠিক কৰি দিয়া দেখা গৈছিল। এই কাৰ্যৰ বাবে তেওঁৰ বিৰুদ্ধে ব্যক্তিগত স্থান দখল আৰু সাংস্কৃতিক সংবেদনশীলতাহীনতাৰ অভিযোগ উত্থাপন হোৱাৰ পিছত তেওঁ ৰাজহুৱাকৈ ক্ষমা বিচাৰিবলগীয়া হৈছিল।<ref>{{Cite web |title=Megan Young apologizes for fixing Miss Botswana's hair on Miss World stage |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/artandculture/900110/megan-young-apologizes-for-fixing-miss-botswana-s-hair-on-stage-i-wanted-to-offer-a-helping-hand/story/?just_in |access-date=March 11, 2024 |website=GMA News |date=March 11, 2024 |language=en-US}}</ref> ==ব্যক্তিগত জীৱন== [[File:Lauren & Megan Young.jpg|right|thumb|upright|ভগ্নী ল'ৰেন ইয়ঙৰ সৈতে মেগান ইয়ং (বাঁওফালে), ২০১৩ চনৰ কেণ্ডী ষ্টাইল বঁটা-প্ৰদান অনুষ্ঠানত]] ইয়ং অভিনেত্ৰী আৰু মডেল লৰেন ইয়ঙৰ জ্যেষ্ঠ ভগ্নী।<ref>{{Cite web |title=Lauren Young says sister Megan will be the best mom because 'at one point you were also mine' |url=https://www.gmanetwork.com/entertainment/showbiznews/family/64999/megan-young-on-her-sister-lauren-shes-her-own-person/story |access-date=May 28, 2025 |website=GMA News}}</ref> ২০১৭ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত মাইকেল ডেজে নিশ্চিত কৰে যে তেওঁ ইয়ঙৰ লগত ছয় বছৰ ধৰি ডেটিং কৰি আছে।<ref>{{Cite news|url=http://www.rappler.com/entertainment/news/161248-mikael-daez-confirms-relationship-megan-young|title=Mikael Daez confirms relationship with Megan Young|work=Rappler|language=en|access-date=2020-01-25}}</ref> ২০২০ চনৰ ২৫ জানুৱাৰীত তেওঁলোকৰ বিবাহৰ কথা ঘোষণা কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://www.cnnphilippines.com/entertainment/2020/1/25/megan-young-weds-mikael-daez.html|title=Megan Young ties the knot with Mikael Daez|website=cnn|language=en|access-date=2020-01-25|archive-date=January 25, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200125171539/https://www.cnnphilippines.com/entertainment/2020/1/25/megan-young-weds-mikael-daez.html|url-status=dead|archivedate=2020-01-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200125171539/https://www.cnnphilippines.com/entertainment/2020/1/25/megan-young-weds-mikael-daez.html|deadurl=yes}}</ref> তেওঁলোকৰ প্ৰথম সন্তান লিঅ'ন এজন ল'ৰা।<ref>{{cite web |last1=Editorial Circle |first1=GMA Integrated News |title=Megan Young, Mikael Daez gear up for future travels with son Leon |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/familyandrelationships/955347/megan-young-mikael-daez-gear-up-for-future-travels-with-son-leon/story/ |website=GMA Lifestyle |publisher=GMA News |access-date=28 October 2025}}</ref> তেওঁ ২০২৫ চনত জন্মগ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite web |title=Megan Young, isinilang na ang first baby nila ni Mikael Daez |url=https://www.gmanetwork.com/news/balitambayan/chikamuna/947664/megan-young-isinilang-na-ang-first-baby-nila-ni-mikael-daez/story/ |access-date=May 28, 2025 |website=GMA News}}</ref> == চলচ্চিত্ৰপঞ্জী == === চলচ্চিত্ৰ === {| class="wikitable sortable" |- ! বৰ্ষ ! নাম ! চৰিত্ৰ ! class="unsortable" | টোকা ! সংগ্ৰহ |- | ২০০৫ | ''চে দ্যাট ইউ লাভ মি'' | আন্না | | |- | rowspan="2" | ২০০৯ | ''পাংগাৰাপ কং জেকপট'' | ইউলা | | |- | ''শ্বেক, ৰেটল এণ্ড ৰ'ল ১১'' | লুচিয়া কাষ্টিলিয়ানো | খণ্ড: "উকায়-উকায়" |<ref name="Restless"/><ref name="Kontrabida roles"/> |- | rowspan="4" | ২০১০ | ''এষ্ট্ৰো মায়াবাং'' | | | |- | ''ৱাইট হাউচ (চলচ্চিত্ৰ)|ৱাইট হাউচ'' | মাইকী ত্ৰিনিদাদ | | |- | ''চিগুৱা'' | ডলী | বিশেষ ভূমিকা (কেমিঅ') | |- | ''বেব, আই লাভ ইউ'' | গাইতা ভেনেৰাচিয়ন বৰোমিঅ' | |<ref name="Babe"/> |- | rowspan="2" | ২০১১ | ''এনটেং এন ইনা মো'' | ইনা আজুল | | |- | ''ৱণ্ট লাষ্ট এ ডে উইদাউট ইউ'' | মেলিব্ছা | | |- | ২০১২ | ''দ্য ৰিউনিয়ন (২০১২ চলচ্চিত্ৰ)|দ্য ৰিউনিয়ন'' | এন্টোনিয়া "টন্যাং" কাষ্ট্ৰো | |<ref name="VJ"/> |- | ২০১৩ | ''বেং বেং এলি'' | এবে | |<ref name="Miss World"/><ref name="Return to GMA"/> |- | ২০১৭ | ''আৱাৰ মাইটি ইয়ায়া'' | মনিক | | |} == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist|30em}} [[শ্ৰেণী:সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগী]] [[শ্ৰেণী:বিশ্বসুন্দৰী]] [[শ্ৰেণী:আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:আমেৰিকান অভিনয় শিল্পী]] [[শ্ৰেণী:অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:মডেল]] h9zpt5q4rwybut6vpniex87u3wpgb5a 601741 601740 2026-04-21T05:19:33Z Duhita Ragini Kalita 46712 601741 wikitext text/x-wiki {{Infobox pageant titleholder | name = মেগান ইয়ং | image = Miss World 2013 Megan Young (cropped).jpg | alt = <!-- descriptive text for use by speech synthesis (text-to-speech) software --> | caption = ২০১৩ চনত ইয়ং | birth_name = মেগান লিন টাল্ডে ইয়ং | birth_date = {{birth date and age|1990|2|27}} | birth_place = আলেক্সজেন্দ্ৰিয়া, ভাৰ্জিনিয়া, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ | alma mater = ট্ৰিনিটি ইউনিভাৰ্চিটি অৱ এছিয়া<br>ডি লা ছালে–চেইণ্ট বেনিল্ডৰ কলেজ<br> (কলাত স্নাতক - চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাণ) | occupation = {{hlist|অভিনয়শিল্পী| টেলিভিছন পৰিৱেশিকা|মডেল|ভিজে (মিডিয়া ব্যক্তিত্ব)}} | years_active = ২০০৪–বৰ্তমানলৈকে | height = {{height|m=১.৭৩}} | spouse = {{marriage|মাইকেল ডেজ|25 January, 2020}} | children = ১ | hair_color = | eye_color = | title = বিশ্বসুন্দৰী ফিলিপাইনছ ২০১৩<br />বিশ্ব সুন্দৰী ২০১৩ | competitions = মিছ ৱৰ্ল্ড ফিলিপাইনছ ২০১৩<br />(বিজয়ী)<br />মিছ ৱৰ্ল্ড ২০১৩<br />(বিজয়ী)<br />(শীৰ্ষ মডেল)<br />(মিছ ৱৰ্ল্ড এছিয়া) }} '''মেগান লিন টাল্ডে ইয়ং-ডেইজ''' ({{Lang-en|Megan Lynne Talde Young-Daez}}; জন্ম: ২৭ ফেব্ৰুৱাৰী, ১৯৯০) এগৰাকী ফিলিপাইনছৰ অভিনেত্ৰী, মডেল আৰু সৌন্দৰ্য্য ৰাণী যি ২০১৩ চনৰ মিছ ৱৰ্ল্ড লাভ কৰে।<ref name="BP1">{{cite news | title = Miss Philippines Megan Young crowned as Miss World 2013 | url = http://news.biharprabha.com/2013/09/miss-philippines-megan-young-crowned-as-miss-world-2013 |work=BIHARPRABHA | date = September 28, 2013 | access-date = September 28, 2013}}</ref><ref name="Miss World 3">{{cite news | title = Miss Philippines crowned the new Miss World | url = https://edition.cnn.com/2013/09/28/world/miss-world-2013/index.html |work=[[CNN]] | access-date = September 28, 2013}}</ref><ref name="Miss World 4">{{cite news |work=GMA News|title = Megan Young crowned Miss World 2013 | url = http://www.gmanetwork.com/news/story/328600/lifestyle/fashionandbeauty/megan-young-crowned-miss-world-2013 | date = September 28, 2013 |publisher=[[GMA Network]] | access-date = September 28, 2013}}</ref><ref name="INQ"/> ফিলিপাইনছ আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰপৰা মিছ ৱৰ্ল্ড বিজয়ী হোৱা তেওঁ প্ৰথমগৰাকী প্ৰতিনিধি।<ref name="INQ">{{cite news|title=Megan Young crowned Miss World 2013|url=http://lifestyle.inquirer.net/127875/megan-young-crowned-miss-world |date=September 28, 2013|newspaper=Philippine Daily Inquirer|access-date=September 28, 2013}}</ref> ইয়াৰ পূৰ্বে তেওঁক ২০১৩ চনৰ মিছ ৱৰ্ল্ড ফিলিপাইনছৰ মুকুট পিন্ধোৱা হৈছিল।<ref name="Miss World 2">{{cite news | title = Megan Young is Miss World PH 2013 | date = August 19, 2013 | url = http://www.abs-cbnnews.com/lifestyle/08/18/13/megan-young-miss-world-ph-2013 | work = ABS-CBN News | access-date = September 28, 2013 | archivedate = October 30, 2015 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20151030231410/http://www.abs-cbnnews.com/lifestyle/08/18/13/megan-young-miss-world-ph-2013 | deadurl = yes }}</ref> ইয়ঙে ৰিয়েলিটি টেলিভিছন শ্ব’ ষ্টাৰষ্ট্ৰকত প্ৰতিযোগী হিচাপে আৰম্ভ কৰিছিল।<ref name="Megan Young">{{cite web | title = MEGAN YOUNG | url = http://starmagic.abs-cbn.com/talents/profile/megan--young.html |work=[[Star Magic]] | access-date = September 28, 2013 | url-status = dead| archive-url = https://web.archive.org/web/20130918055926/http://starmagic.abs-cbn.com/talents/profile/megan--young.html | archive-date = September 18, 2013 | df = mdy-all}}</ref> ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা== ১৯৯০ চনৰ ২৭ ফেব্ৰুৱাৰীত ভাৰ্জিনিয়াৰ আলেকজেণ্ড্ৰিয়াত<ref name="Video">{{cite news|title=Miss World Megan Young&nbsp; – Get To Know Her [Video]|author=Chelo Aestrid|url=http://guardianlv.com/2013/09/miss-world-megan-young-get-to-know-her-video/|date=September 29, 2013|work=Las Vegas Guardian Express|access-date=September 29, 2013}}</ref>ফিলিপাইনছ আৰু আমেৰিকান পিতৃ-মাতৃ ভিক্টোৰিয়া টাল্ডে, এণ্টিকৰ পাণ্ডান আৰু কেলভিন ক'ল ইয়ং তৃতীয়ৰ ঘৰত তেওঁ জন্মগ্ৰহণ কৰে।<ref name="RAP">{{cite news|title=8 fun facts about Megan Young|author=Ira Agting|url=http://www.rappler.com/life-and-style/40135-megan-young-fun-facts|date=September 29, 2013|work=Rappler|access-date=October 10, 2013}}</ref> ইয়ঙৰ পৰিয়াল তেওঁৰ ১০ বছৰ বয়সত জাম্বালেছৰ কেষ্টিলেজছলৈ গুচি যায়। ২০০২ চনৰপৰা ২০০৫ চনলৈকে তেওঁ চুবিক বে ফ্ৰীপ'ৰ্ট জ'নৰ ভিতৰৰ আঞ্চলিক বিজ্ঞান হাইস্কুল তৃতীয়ত মাধ্যমিক শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে, তাৰ পিছত অভিনয় কেৰিয়াৰ গঢ়িবলৈ মেট্ৰ' মেনিলালৈ যায়। ইয়ঙে চেণ্ট বেনিল্ডৰ ডি লা ছাল-কলেজৰপৰা চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাণৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰিছে। ==কেৰিয়াৰ== ===২০০৪–০৭: প্ৰাৰম্ভিক অভিনয় জীৱন=== ইয়ঙে প্ৰথম শ্ব'বিজ ব্ৰেক লাভ কৰে প্ৰতিভা ৰিয়েলিটি চাৰ্চ ষ্টাৰষ্ট্ৰকৰ দ্বিতীয় ছিজনৰ জৰিয়তে,<ref name="Throne">{{cite news |title=Her time, her throne |author=Ed Uy |url=http://manilatimes.net/her-time-her-throne/32905/ |date=August 24, 2013 |work=[[The Manila Times]] |access-date=October 27, 2013}}</ref>য'ত তেওঁ শীৰ্ষ ছয়ৰ ভিতৰত স্থান লাভ কৰে। জিএমএত তেওঁৰ অভিনয়ৰ আত্মপ্ৰকাশ আছিল ''লাভ টু লাভ প্ৰেজেণ্টছ: লাভ কো উৰক''ত, য'ত তেওঁ মেগৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। ইয়াৰ পিছত এছিয়ান ট্ৰেজাৰ্ছত আন্নাৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে আৰু এমগা কুৱেণ্টো নি লোলা বাছিয়াঙত পৰী চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে। ===২০০৭–১৫: ABS-CBN আৰু TV5-লৈ বদলি=== জিএমএ আৰ্টিষ্ট চেণ্টাৰৰ সৈতে দুবছৰতকৈ অধিক সময়ৰ পাছত তেওঁ ভগ্নী লৰেন ইয়ঙৰ পিছত এবিএছ-চিবিএনলৈ গুচি যায়। জিএমএৰ প্ৰতিদ্বন্দ্বী ষ্টেচন এবিএছ-চিবিএনলৈ বদলি হোৱা প্ৰথমগৰাকী ষ্টাৰষ্ট্ৰক প্ৰাক্তন ছাত্ৰী। ইয়ঙে প্ৰথমবাৰৰ বাবে এবিএছ-চিবিএনত যুৱমুখী অনুষ্ঠান "ষ্টাৰ মেজিক প্ৰেজেণ্টছ" এষ্টিগছ আৰু এবট উৰ লুভত অভিনয় কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰি কোকেই ছবিত শ্বেনৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। তেওঁৰ বিপৰীতে আছিল জাঞ্জো মাৰুডো। পিনয় বিগ ব্ৰাদাৰ: চেলিব্ৰিটি এডিচন ২ ত "দ্য প্ৰিন্সেছ অৱ চাৰ্ম" নামেৰে অভিহিত কৰা চেলিব্ৰিটি হাউছমেট হিচাপে অভিনয় কৰাৰ পাছত তেওঁ সুপৰিচিত হৈছিল।<ref name="Restless">{{cite web |title=Young, but not restless |author=Tinna S. Bonifacio |url=http://www.jobsdb.com.ph/Philippines/inside-pages/CelebProf/CP_1108.html?imagename=Megan |date=January 2009 |website=JobsDB.com |access-date=October 10, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131014173546/http://www.jobsdb.com.ph/Philippines/inside-pages/CelebProf/CP_1108.html?imagename=Megan |archive-date=October 14, 2013 |url-status=dead }}</ref><ref name="Kontrabida roles">{{cite news|title=Megan Young enjoys playing Kontrabida roles|url=http://www.abs-cbnnews.com/entertainment/12/23/11/megan-young-enjoys-playing-kontrabida-roles?imagename=Megan|date=December 23, 2011|work=ABS-CBN News|access-date=November 15, 2025|archivedate=October 27, 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151027153338/http://www.abs-cbnnews.com/entertainment/12/23/11/megan-young-enjoys-playing-kontrabida-roles?imagename=Megan|deadurl=yes}}</ref> পিবিবিৰ পিছত এবিএছ-চিবিএনৰ ৰিমেক আই লাভ বেটী লা ফেয়াত জন লয়ড ক্ৰুজৰ বিপৰীতে খলনায়ক মাৰ্চেলাৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। ২০০৯ চনত চেনেল -V ফিলিপাইনছৰ পুনৰ আৰম্ভণিৰ বাবে ভিডিঅ' জকী হিচাপে পৰিচয় কৰাই দিয়া চাৰিজন ব্যক্তিত্বৰ ভিতৰত তেওঁ অন্যতম।<ref name="VJ">{{cite news |title = Miss World 2013: A Look Back at Megan Young from Starstruck to Most Beautiful Woman in the World (VIDEOS & PHOTOS) |author = Vittorio Hernandez |url = http://au.ibtimes.com/articles/509790/20130929/miss-world-2013-look-back-megan-young.htm |archive-url = https://archive.today/20131202145122/http://au.ibtimes.com/articles/509790/20130929/miss-world-2013-look-back-megan-young.htm |url-status = dead |archive-date = December 2, 2013 |date = September 29, 2013 |work = [[International Business Times]] |access-date = December 2, 2013 |archivedate = December 2, 2013 |archiveurl = https://archive.today/20131202145122/http://au.ibtimes.com/articles/509790/20130929/miss-world-2013-look-back-megan-young.htm |deadurl = yes }}</ref>ইয়ঙে ষ্টুডিঅ' ২৩ৰ কেইবাটাও অনুষ্ঠানৰ মাজে মাজে আয়োজকো হৈছিল। ২০১২ চনত ইয়ঙে হিয়াছত মুখ্য অভিনেত্ৰী হিচাপে গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰিচিতি লাভ কৰে। তেওঁ প্ৰেমৰ আগ্ৰহ হিচাপে জাঞ্জো মাৰুডোৰ সৈতে পুনৰ মিলিত হৈছিল। ২০১৩ চনত টিভি-৫লৈ সলনি হয় যদিও কাপামিলিয়া নেটৱৰ্কত অংশগ্ৰহণ কৰে। টেলিভিছনৰ বাহিৰেও ইয়ঙে কেইখনমান ছবিতো অভিনয় কৰিছে। ইয়াৰে এখন আছিল দ্য ৰিইউনিয়ন, য'ত তেওঁ জিয়ান লিমৰ বিপৰীতে টয়ঙৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref name="VJ"/> ইয়ঙক ২০১৪ চনৰ দহচত্ন্য বঁটাত অসাধাৰণ অতিথি তাৰকা হিচাপে মনোনীত কৰা হয়।<ref>[[:id:Dahsyatnya-Awards-2014]]</ref> == সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগিতা == [[File:Megan Young with Philippine flag (cropped).jpg|right|thumb|২০১৪ চনৰ নিউয়ৰ্ক ফিলিপাইনছ স্বাধীনতা দিৱসৰ পেৰেডত মেগান ইয়ং]] === মিছ ৱৰ্ল্ড ফিলিপাইনছ ২০১৩ === ২০১৩ চনৰ ১৮ আগষ্টত অনুষ্ঠিত হোৱা প্ৰতিযোগিতাৰ চুড়ান্ত নিশা মেগান ইয়ঙক '''মিছ ৱৰ্ল্ড ফিলিপাইনছ ২০১৩'''ৰ মুকুট পিন্ধোৱা হয়।<ref>{{Cite web|date=August 18, 2013|title=Megan Young is Miss World PH 2013|url=https://www.abs-cbn.com/lifestyle/08/18/13/megan-young-miss-world-ph-2013|access-date=July 10, 2021|website=ABS-CBN News|language=en}}</ref> তেওঁ প্ৰতিযোগিতাখনত 'বেষ্ট ইন ফেশ্বন ৰাণৱে', 'মিছ স্পৰ্টছ', 'মিছ ৰিডিউচিন', 'মিছ অলে', 'মিছ লাগুনা', 'মিছ ফিগ্লিয়া' আৰু 'মিছ বেঞ্চ বডী' বঁটাও লাভ কৰে।<ref>{{Cite web|title=WINNERS: Miss World Philippines 2013|url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/winners-miss-world-ph-2013|access-date=July 10, 2021|website=Rappler|date=August 18, 2013 |language=en}}</ref> ২০১৪ চনৰ ১২ অক্টোবৰত ফিলিপাইনছৰ পাছে চহৰৰ 'মল অৱ এছিয়া এৰিনা'ত অনুষ্ঠিত মিছ ৱৰ্ল্ড ফিলিপাইনছ ২০১৪ প্ৰতিযোগিতাত মেগান ইয়ঙে তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰী হিচাপে ভ্যলেৰী ৱিগমেনক মুকুট পিন্ধাই দিয়ে।<ref>{{Cite web|title=Valerie Weigmann wins Miss World Philippines 2014|url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/miss-world-philippines-2014-winner-valerie-weigmann|access-date=July 10, 2021|website=Rappler|date=October 12, 2014 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=October 12, 2014|title=Model and TV host Valerie Weigmann crowned new Miss World Philippines|url=https://lifestyle.inquirer.net/174324/model-and-tv-host-valerie-weigmann-crowned-new-miss-world-philippines/|access-date=July 10, 2021|website=Inquirer Lifestyle|language=en-US}}</ref> === মিছ ৱৰ্ল্ড ২০১৩ === ইণ্ডোনেছিয়াৰ বালিত অনুষ্ঠিত প্ৰতিযোগিতাত মেগান ইয়ঙক '''মিছ ৱৰ্ল্ড ২০১৩'''ৰ মুকুট পিন্ধোৱা হয়। ইয়াৰ লগে লগে তেওঁ ১৯৫১ চনত মিছ ৱৰ্ল্ড প্ৰতিযোগিতা আৰম্ভ হোৱাৰ পিছত এই খিতাপ জয় কৰা প্ৰথমগৰাকী ফিলিপিনো হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref name="INQ"/> প্ৰাৰম্ভিক পৰ্যায়ত তেওঁ "টপ মডেল" প্ৰতিযোগিতাত বিজয়ী হৈছিল, "পিপলছ চেম্পিয়ন"ত দ্বিতীয় স্থান, "মাল্টিমিডিয়া চেলেঞ্জ"ত চতুৰ্থ স্থান আৰু "বিচ বিউটি" প্ৰতিযোগিতাত পঞ্চম স্থান লাভ কৰিছিল।<ref name="INQ"/> চূড়ান্ত প্ৰশ্নোত্তৰ শিতানত শীৰ্ষ ৬ গৰাকী প্ৰতিযোগীক একেটা প্ৰশ্নই সোধা হৈছিল: "আপুনি কিয় পৰৱৰ্তী মিছ ৱৰ্ল্ড হোৱা উচিত?" ইয়াৰ উত্তৰত ইয়ঙে কৈছিল: ''{{blockquote|text=মই মানৱতাৰ এক মূল মূল্যবোধক গুৰুত্ব দিওঁ আৰু ইয়েই মানুহক তেওঁলোকৰ কাম-কাজৰ বাবে দিক-দৰ্শন কৰে। মই ইয়াৰ জৰিয়তে আন মানুহক দেখুৱাই দিম যে তেওঁলোকে কেনেকৈ ইজনে সিজনক বুজিব পাৰে। … একগোট হৈ আমি সমাজক সহায় কৰিব পাৰোঁ।}}'' ইয়ঙে ২০১৩ চনৰ '''মিছ ৱৰ্ল্ড এছিয়া''' হিচাপে 'কণ্টিনেণ্টেল কুইন অৱ বিউটি' খিতাপো লাভ কৰে। এছীয় অঞ্চলৰ প্ৰতিযোগীসকলৰ ভিতৰত তেওঁ সৰ্বোচ্চ স্থানত আছিল। মিছ ৱৰ্ল্ড ২০১৩ হিচাপে কাৰ্যকালত ইয়ঙে যুক্তৰাজ্য, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ, হাইটি, ভাৰত, জাপান, দক্ষিণ কোৰিয়া আৰু নিজৰ দেশ ফিলিপাইনছকে ধৰি বিশ্বৰ বহু দেশ ভ্ৰমণ কৰিছিল। ২০১৪ চনৰ ১৪ ডিচেম্বৰত যুক্তৰাজ্যৰ লণ্ডনত অনুষ্ঠিত মিছ ৱৰ্ল্ড ২০১৪ প্ৰতিযোগিতাত তেওঁ উত্তৰাধিকাৰী হিচাপে ৰোলিন ষ্ট্ৰাউছক মুকুট পিন্ধাই দিয়ে।<ref>{{Cite web|last=Grinberg|first=Emanuella|title=Miss South Africa Rolene Strauss crowned Miss World 2014|url=http://www.cnn.com/2014/12/14/world/feat-miss-world-2014/index.html|access-date=July 10, 2021|website=CNN|date=December 14, 2014 |language=en-US}}</ref> === পৰৱৰ্তী ঘটনাসমূহ === ২০২৪ চনৰ ৯ মাৰ্চত ভাৰতৰ মুম্বাইত অনুষ্ঠিত হোৱা '''মিছ ৱৰ্ল্ড ২০২৩''' প্ৰতিযোগিতাত মেগান ইয়ঙে সহ-উপস্থাপিকা হিচাপে অংশগ্ৰহণ কৰিছিল (য’ত চেক গণৰাজ্যৰ ক্ৰীষ্টিনা পিছকোভাই বিজয়ীৰ খিতাপ অৰ্জন কৰে)। প্ৰতিযোগিতাখনৰ চূড়ান্ত ৰাউণ্ডৰ সময়ত ইয়ঙক মিছ বটচোৱানা 'লেছেগো চম্বো'ৰ চুলি ঠিক কৰি দিয়া দেখা গৈছিল। এই কাৰ্যৰ বাবে তেওঁৰ বিৰুদ্ধে ব্যক্তিগত স্থান দখল আৰু সাংস্কৃতিক সংবেদনশীলতাহীনতাৰ অভিযোগ উত্থাপন হোৱাৰ পিছত তেওঁ ৰাজহুৱাকৈ ক্ষমা বিচাৰিবলগীয়া হৈছিল।<ref>{{Cite web |title=Megan Young apologizes for fixing Miss Botswana's hair on Miss World stage |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/artandculture/900110/megan-young-apologizes-for-fixing-miss-botswana-s-hair-on-stage-i-wanted-to-offer-a-helping-hand/story/?just_in |access-date=March 11, 2024 |website=GMA News |date=March 11, 2024 |language=en-US}}</ref> ==ব্যক্তিগত জীৱন== [[File:Lauren & Megan Young.jpg|right|thumb|upright|ভগ্নী ল'ৰেন ইয়ঙৰ সৈতে মেগান ইয়ং (বাঁওফালে), ২০১৩ চনৰ কেণ্ডী ষ্টাইল বঁটা-প্ৰদান অনুষ্ঠানত]] ইয়ং অভিনেত্ৰী আৰু মডেল লৰেন ইয়ঙৰ জ্যেষ্ঠ ভগ্নী।<ref>{{Cite web |title=Lauren Young says sister Megan will be the best mom because 'at one point you were also mine' |url=https://www.gmanetwork.com/entertainment/showbiznews/family/64999/megan-young-on-her-sister-lauren-shes-her-own-person/story |access-date=May 28, 2025 |website=GMA News}}</ref> ২০১৭ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত মাইকেল ডেজে নিশ্চিত কৰে যে তেওঁ ইয়ঙৰ লগত ছয় বছৰ ধৰি ডেটিং কৰি আছে।<ref>{{Cite news|url=http://www.rappler.com/entertainment/news/161248-mikael-daez-confirms-relationship-megan-young|title=Mikael Daez confirms relationship with Megan Young|work=Rappler|language=en|access-date=2020-01-25}}</ref> ২০২০ চনৰ ২৫ জানুৱাৰীত তেওঁলোকৰ বিবাহৰ কথা ঘোষণা কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://www.cnnphilippines.com/entertainment/2020/1/25/megan-young-weds-mikael-daez.html|title=Megan Young ties the knot with Mikael Daez|website=cnn|language=en|access-date=2020-01-25|archive-date=January 25, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200125171539/https://www.cnnphilippines.com/entertainment/2020/1/25/megan-young-weds-mikael-daez.html|url-status=dead|archivedate=2020-01-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200125171539/https://www.cnnphilippines.com/entertainment/2020/1/25/megan-young-weds-mikael-daez.html|deadurl=yes}}</ref> তেওঁলোকৰ প্ৰথম সন্তান লিঅ'ন এজন ল'ৰা।<ref>{{cite web |last1=Editorial Circle |first1=GMA Integrated News |title=Megan Young, Mikael Daez gear up for future travels with son Leon |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/familyandrelationships/955347/megan-young-mikael-daez-gear-up-for-future-travels-with-son-leon/story/ |website=GMA Lifestyle |publisher=GMA News |access-date=28 October 2025}}</ref> তেওঁ ২০২৫ চনত জন্মগ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite web |title=Megan Young, isinilang na ang first baby nila ni Mikael Daez |url=https://www.gmanetwork.com/news/balitambayan/chikamuna/947664/megan-young-isinilang-na-ang-first-baby-nila-ni-mikael-daez/story/ |access-date=May 28, 2025 |website=GMA News}}</ref> == চলচ্চিত্ৰপঞ্জী == === চলচ্চিত্ৰ === {| class="wikitable sortable" |- ! বৰ্ষ ! নাম ! চৰিত্ৰ ! class="unsortable" | টোকা ! সংগ্ৰহ |- | ২০০৫ | ''চে দ্যাট ইউ লাভ মি'' | আন্না | | |- | rowspan="2" | ২০০৯ | ''পাংগাৰাপ কং জেকপট'' | ইউলা | | |- | ''শ্বেক, ৰেটল এণ্ড ৰ'ল ১১'' | লুচিয়া কাষ্টিলিয়ানো | খণ্ড: "উকায়-উকায়" |<ref name="Restless"/><ref name="Kontrabida roles"/> |- | rowspan="4" | ২০১০ | ''এষ্ট্ৰো মায়াবাং'' | | | |- | ''ৱাইট হাউচ (চলচ্চিত্ৰ)|ৱাইট হাউচ'' | মাইকী ত্ৰিনিদাদ | | |- | ''চিগুৱা'' | ডলী | বিশেষ ভূমিকা (কেমিঅ') | |- | ''বেব, আই লাভ ইউ'' | গাইতা ভেনেৰাচিয়ন বৰোমিঅ' | | |- | rowspan="2" | ২০১১ | ''এনটেং এন ইনা মো'' | ইনা আজুল | | |- | ''ৱণ্ট লাষ্ট এ ডে উইদাউট ইউ'' | মেলিব্ছা | | |- | ২০১২ | ''দ্য ৰিউনিয়ন (২০১২ চলচ্চিত্ৰ)|দ্য ৰিউনিয়ন'' | এন্টোনিয়া "টন্যাং" কাষ্ট্ৰো | |<ref name="VJ"/> |- | ২০১৩ | ''বেং বেং এলি'' | এবে | |<ref name="Miss World"/><ref name="Return to GMA"/> |- | ২০১৭ | ''আৱাৰ মাইটি ইয়ায়া'' | মনিক | | |} == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist|30em}} [[শ্ৰেণী:সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগী]] [[শ্ৰেণী:বিশ্বসুন্দৰী]] [[শ্ৰেণী:আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:আমেৰিকান অভিনয় শিল্পী]] [[শ্ৰেণী:অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:মডেল]] enzsuyhu2cdcn4e2c4x9h24tjap1bif 601742 601741 2026-04-21T05:19:57Z Duhita Ragini Kalita 46712 601742 wikitext text/x-wiki {{Infobox pageant titleholder | name = মেগান ইয়ং | image = Miss World 2013 Megan Young (cropped).jpg | alt = <!-- descriptive text for use by speech synthesis (text-to-speech) software --> | caption = ২০১৩ চনত ইয়ং | birth_name = মেগান লিন টাল্ডে ইয়ং | birth_date = {{birth date and age|1990|2|27}} | birth_place = আলেক্সজেন্দ্ৰিয়া, ভাৰ্জিনিয়া, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ | alma mater = ট্ৰিনিটি ইউনিভাৰ্চিটি অৱ এছিয়া<br>ডি লা ছালে–চেইণ্ট বেনিল্ডৰ কলেজ<br> (কলাত স্নাতক - চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাণ) | occupation = {{hlist|অভিনয়শিল্পী| টেলিভিছন পৰিৱেশিকা|মডেল|ভিজে (মিডিয়া ব্যক্তিত্ব)}} | years_active = ২০০৪–বৰ্তমানলৈকে | height = {{height|m=১.৭৩}} | spouse = {{marriage|মাইকেল ডেজ|25 January, 2020}} | children = ১ | hair_color = | eye_color = | title = বিশ্বসুন্দৰী ফিলিপাইনছ ২০১৩<br />বিশ্ব সুন্দৰী ২০১৩ | competitions = মিছ ৱৰ্ল্ড ফিলিপাইনছ ২০১৩<br />(বিজয়ী)<br />মিছ ৱৰ্ল্ড ২০১৩<br />(বিজয়ী)<br />(শীৰ্ষ মডেল)<br />(মিছ ৱৰ্ল্ড এছিয়া) }} '''মেগান লিন টাল্ডে ইয়ং-ডেইজ''' ({{Lang-en|Megan Lynne Talde Young-Daez}}; জন্ম: ২৭ ফেব্ৰুৱাৰী, ১৯৯০) এগৰাকী ফিলিপাইনছৰ অভিনেত্ৰী, মডেল আৰু সৌন্দৰ্য্য ৰাণী যি ২০১৩ চনৰ মিছ ৱৰ্ল্ড লাভ কৰে।<ref name="BP1">{{cite news | title = Miss Philippines Megan Young crowned as Miss World 2013 | url = http://news.biharprabha.com/2013/09/miss-philippines-megan-young-crowned-as-miss-world-2013 |work=BIHARPRABHA | date = September 28, 2013 | access-date = September 28, 2013}}</ref><ref name="Miss World 3">{{cite news | title = Miss Philippines crowned the new Miss World | url = https://edition.cnn.com/2013/09/28/world/miss-world-2013/index.html |work=[[CNN]] | access-date = September 28, 2013}}</ref><ref name="Miss World 4">{{cite news |work=GMA News|title = Megan Young crowned Miss World 2013 | url = http://www.gmanetwork.com/news/story/328600/lifestyle/fashionandbeauty/megan-young-crowned-miss-world-2013 | date = September 28, 2013 |publisher=[[GMA Network]] | access-date = September 28, 2013}}</ref><ref name="INQ"/> ফিলিপাইনছ আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰপৰা মিছ ৱৰ্ল্ড বিজয়ী হোৱা তেওঁ প্ৰথমগৰাকী প্ৰতিনিধি।<ref name="INQ">{{cite news|title=Megan Young crowned Miss World 2013|url=http://lifestyle.inquirer.net/127875/megan-young-crowned-miss-world |date=September 28, 2013|newspaper=Philippine Daily Inquirer|access-date=September 28, 2013}}</ref> ইয়াৰ পূৰ্বে তেওঁক ২০১৩ চনৰ মিছ ৱৰ্ল্ড ফিলিপাইনছৰ মুকুট পিন্ধোৱা হৈছিল।<ref name="Miss World 2">{{cite news | title = Megan Young is Miss World PH 2013 | date = August 19, 2013 | url = http://www.abs-cbnnews.com/lifestyle/08/18/13/megan-young-miss-world-ph-2013 | work = ABS-CBN News | access-date = September 28, 2013 | archivedate = October 30, 2015 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20151030231410/http://www.abs-cbnnews.com/lifestyle/08/18/13/megan-young-miss-world-ph-2013 | deadurl = yes }}</ref> ইয়ঙে ৰিয়েলিটি টেলিভিছন শ্ব’ ষ্টাৰষ্ট্ৰকত প্ৰতিযোগী হিচাপে আৰম্ভ কৰিছিল।<ref name="Megan Young">{{cite web | title = MEGAN YOUNG | url = http://starmagic.abs-cbn.com/talents/profile/megan--young.html |work=[[Star Magic]] | access-date = September 28, 2013 | url-status = dead| archive-url = https://web.archive.org/web/20130918055926/http://starmagic.abs-cbn.com/talents/profile/megan--young.html | archive-date = September 18, 2013 | df = mdy-all}}</ref> ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা== ১৯৯০ চনৰ ২৭ ফেব্ৰুৱাৰীত ভাৰ্জিনিয়াৰ আলেকজেণ্ড্ৰিয়াত<ref name="Video">{{cite news|title=Miss World Megan Young&nbsp; – Get To Know Her [Video]|author=Chelo Aestrid|url=http://guardianlv.com/2013/09/miss-world-megan-young-get-to-know-her-video/|date=September 29, 2013|work=Las Vegas Guardian Express|access-date=September 29, 2013}}</ref>ফিলিপাইনছ আৰু আমেৰিকান পিতৃ-মাতৃ ভিক্টোৰিয়া টাল্ডে, এণ্টিকৰ পাণ্ডান আৰু কেলভিন ক'ল ইয়ং তৃতীয়ৰ ঘৰত তেওঁ জন্মগ্ৰহণ কৰে।<ref name="RAP">{{cite news|title=8 fun facts about Megan Young|author=Ira Agting|url=http://www.rappler.com/life-and-style/40135-megan-young-fun-facts|date=September 29, 2013|work=Rappler|access-date=October 10, 2013}}</ref> ইয়ঙৰ পৰিয়াল তেওঁৰ ১০ বছৰ বয়সত জাম্বালেছৰ কেষ্টিলেজছলৈ গুচি যায়। ২০০২ চনৰপৰা ২০০৫ চনলৈকে তেওঁ চুবিক বে ফ্ৰীপ'ৰ্ট জ'নৰ ভিতৰৰ আঞ্চলিক বিজ্ঞান হাইস্কুল তৃতীয়ত মাধ্যমিক শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে, তাৰ পিছত অভিনয় কেৰিয়াৰ গঢ়িবলৈ মেট্ৰ' মেনিলালৈ যায়। ইয়ঙে চেণ্ট বেনিল্ডৰ ডি লা ছাল-কলেজৰপৰা চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাণৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰিছে। ==কেৰিয়াৰ== ===২০০৪–০৭: প্ৰাৰম্ভিক অভিনয় জীৱন=== ইয়ঙে প্ৰথম শ্ব'বিজ ব্ৰেক লাভ কৰে প্ৰতিভা ৰিয়েলিটি চাৰ্চ ষ্টাৰষ্ট্ৰকৰ দ্বিতীয় ছিজনৰ জৰিয়তে,<ref name="Throne">{{cite news |title=Her time, her throne |author=Ed Uy |url=http://manilatimes.net/her-time-her-throne/32905/ |date=August 24, 2013 |work=[[The Manila Times]] |access-date=October 27, 2013}}</ref>য'ত তেওঁ শীৰ্ষ ছয়ৰ ভিতৰত স্থান লাভ কৰে। জিএমএত তেওঁৰ অভিনয়ৰ আত্মপ্ৰকাশ আছিল ''লাভ টু লাভ প্ৰেজেণ্টছ: লাভ কো উৰক''ত, য'ত তেওঁ মেগৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। ইয়াৰ পিছত এছিয়ান ট্ৰেজাৰ্ছত আন্নাৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে আৰু এমগা কুৱেণ্টো নি লোলা বাছিয়াঙত পৰী চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে। ===২০০৭–১৫: ABS-CBN আৰু TV5-লৈ বদলি=== জিএমএ আৰ্টিষ্ট চেণ্টাৰৰ সৈতে দুবছৰতকৈ অধিক সময়ৰ পাছত তেওঁ ভগ্নী লৰেন ইয়ঙৰ পিছত এবিএছ-চিবিএনলৈ গুচি যায়। জিএমএৰ প্ৰতিদ্বন্দ্বী ষ্টেচন এবিএছ-চিবিএনলৈ বদলি হোৱা প্ৰথমগৰাকী ষ্টাৰষ্ট্ৰক প্ৰাক্তন ছাত্ৰী। ইয়ঙে প্ৰথমবাৰৰ বাবে এবিএছ-চিবিএনত যুৱমুখী অনুষ্ঠান "ষ্টাৰ মেজিক প্ৰেজেণ্টছ" এষ্টিগছ আৰু এবট উৰ লুভত অভিনয় কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰি কোকেই ছবিত শ্বেনৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। তেওঁৰ বিপৰীতে আছিল জাঞ্জো মাৰুডো। পিনয় বিগ ব্ৰাদাৰ: চেলিব্ৰিটি এডিচন ২ ত "দ্য প্ৰিন্সেছ অৱ চাৰ্ম" নামেৰে অভিহিত কৰা চেলিব্ৰিটি হাউছমেট হিচাপে অভিনয় কৰাৰ পাছত তেওঁ সুপৰিচিত হৈছিল।<ref name="Restless">{{cite web |title=Young, but not restless |author=Tinna S. Bonifacio |url=http://www.jobsdb.com.ph/Philippines/inside-pages/CelebProf/CP_1108.html?imagename=Megan |date=January 2009 |website=JobsDB.com |access-date=October 10, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131014173546/http://www.jobsdb.com.ph/Philippines/inside-pages/CelebProf/CP_1108.html?imagename=Megan |archive-date=October 14, 2013 |url-status=dead }}</ref><ref name="Kontrabida roles">{{cite news|title=Megan Young enjoys playing Kontrabida roles|url=http://www.abs-cbnnews.com/entertainment/12/23/11/megan-young-enjoys-playing-kontrabida-roles?imagename=Megan|date=December 23, 2011|work=ABS-CBN News|access-date=November 15, 2025|archivedate=October 27, 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151027153338/http://www.abs-cbnnews.com/entertainment/12/23/11/megan-young-enjoys-playing-kontrabida-roles?imagename=Megan|deadurl=yes}}</ref> পিবিবিৰ পিছত এবিএছ-চিবিএনৰ ৰিমেক আই লাভ বেটী লা ফেয়াত জন লয়ড ক্ৰুজৰ বিপৰীতে খলনায়ক মাৰ্চেলাৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। ২০০৯ চনত চেনেল -V ফিলিপাইনছৰ পুনৰ আৰম্ভণিৰ বাবে ভিডিঅ' জকী হিচাপে পৰিচয় কৰাই দিয়া চাৰিজন ব্যক্তিত্বৰ ভিতৰত তেওঁ অন্যতম।<ref name="VJ">{{cite news |title = Miss World 2013: A Look Back at Megan Young from Starstruck to Most Beautiful Woman in the World (VIDEOS & PHOTOS) |author = Vittorio Hernandez |url = http://au.ibtimes.com/articles/509790/20130929/miss-world-2013-look-back-megan-young.htm |archive-url = https://archive.today/20131202145122/http://au.ibtimes.com/articles/509790/20130929/miss-world-2013-look-back-megan-young.htm |url-status = dead |archive-date = December 2, 2013 |date = September 29, 2013 |work = [[International Business Times]] |access-date = December 2, 2013 |archivedate = December 2, 2013 |archiveurl = https://archive.today/20131202145122/http://au.ibtimes.com/articles/509790/20130929/miss-world-2013-look-back-megan-young.htm |deadurl = yes }}</ref>ইয়ঙে ষ্টুডিঅ' ২৩ৰ কেইবাটাও অনুষ্ঠানৰ মাজে মাজে আয়োজকো হৈছিল। ২০১২ চনত ইয়ঙে হিয়াছত মুখ্য অভিনেত্ৰী হিচাপে গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰিচিতি লাভ কৰে। তেওঁ প্ৰেমৰ আগ্ৰহ হিচাপে জাঞ্জো মাৰুডোৰ সৈতে পুনৰ মিলিত হৈছিল। ২০১৩ চনত টিভি-৫লৈ সলনি হয় যদিও কাপামিলিয়া নেটৱৰ্কত অংশগ্ৰহণ কৰে। টেলিভিছনৰ বাহিৰেও ইয়ঙে কেইখনমান ছবিতো অভিনয় কৰিছে। ইয়াৰে এখন আছিল দ্য ৰিইউনিয়ন, য'ত তেওঁ জিয়ান লিমৰ বিপৰীতে টয়ঙৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref name="VJ"/> ইয়ঙক ২০১৪ চনৰ দহচত্ন্য বঁটাত অসাধাৰণ অতিথি তাৰকা হিচাপে মনোনীত কৰা হয়।<ref>[[:id:Dahsyatnya-Awards-2014]]</ref> == সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগিতা == [[File:Megan Young with Philippine flag (cropped).jpg|right|thumb|২০১৪ চনৰ নিউয়ৰ্ক ফিলিপাইনছ স্বাধীনতা দিৱসৰ পেৰেডত মেগান ইয়ং]] === মিছ ৱৰ্ল্ড ফিলিপাইনছ ২০১৩ === ২০১৩ চনৰ ১৮ আগষ্টত অনুষ্ঠিত হোৱা প্ৰতিযোগিতাৰ চুড়ান্ত নিশা মেগান ইয়ঙক '''মিছ ৱৰ্ল্ড ফিলিপাইনছ ২০১৩'''ৰ মুকুট পিন্ধোৱা হয়।<ref>{{Cite web|date=August 18, 2013|title=Megan Young is Miss World PH 2013|url=https://www.abs-cbn.com/lifestyle/08/18/13/megan-young-miss-world-ph-2013|access-date=July 10, 2021|website=ABS-CBN News|language=en}}</ref> তেওঁ প্ৰতিযোগিতাখনত 'বেষ্ট ইন ফেশ্বন ৰাণৱে', 'মিছ স্পৰ্টছ', 'মিছ ৰিডিউচিন', 'মিছ অলে', 'মিছ লাগুনা', 'মিছ ফিগ্লিয়া' আৰু 'মিছ বেঞ্চ বডী' বঁটাও লাভ কৰে।<ref>{{Cite web|title=WINNERS: Miss World Philippines 2013|url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/winners-miss-world-ph-2013|access-date=July 10, 2021|website=Rappler|date=August 18, 2013 |language=en}}</ref> ২০১৪ চনৰ ১২ অক্টোবৰত ফিলিপাইনছৰ পাছে চহৰৰ 'মল অৱ এছিয়া এৰিনা'ত অনুষ্ঠিত মিছ ৱৰ্ল্ড ফিলিপাইনছ ২০১৪ প্ৰতিযোগিতাত মেগান ইয়ঙে তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰী হিচাপে ভ্যলেৰী ৱিগমেনক মুকুট পিন্ধাই দিয়ে।<ref>{{Cite web|title=Valerie Weigmann wins Miss World Philippines 2014|url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/miss-world-philippines-2014-winner-valerie-weigmann|access-date=July 10, 2021|website=Rappler|date=October 12, 2014 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=October 12, 2014|title=Model and TV host Valerie Weigmann crowned new Miss World Philippines|url=https://lifestyle.inquirer.net/174324/model-and-tv-host-valerie-weigmann-crowned-new-miss-world-philippines/|access-date=July 10, 2021|website=Inquirer Lifestyle|language=en-US}}</ref> === মিছ ৱৰ্ল্ড ২০১৩ === ইণ্ডোনেছিয়াৰ বালিত অনুষ্ঠিত প্ৰতিযোগিতাত মেগান ইয়ঙক '''মিছ ৱৰ্ল্ড ২০১৩'''ৰ মুকুট পিন্ধোৱা হয়। ইয়াৰ লগে লগে তেওঁ ১৯৫১ চনত মিছ ৱৰ্ল্ড প্ৰতিযোগিতা আৰম্ভ হোৱাৰ পিছত এই খিতাপ জয় কৰা প্ৰথমগৰাকী ফিলিপিনো হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref name="INQ"/> প্ৰাৰম্ভিক পৰ্যায়ত তেওঁ "টপ মডেল" প্ৰতিযোগিতাত বিজয়ী হৈছিল, "পিপলছ চেম্পিয়ন"ত দ্বিতীয় স্থান, "মাল্টিমিডিয়া চেলেঞ্জ"ত চতুৰ্থ স্থান আৰু "বিচ বিউটি" প্ৰতিযোগিতাত পঞ্চম স্থান লাভ কৰিছিল।<ref name="INQ"/> চূড়ান্ত প্ৰশ্নোত্তৰ শিতানত শীৰ্ষ ৬ গৰাকী প্ৰতিযোগীক একেটা প্ৰশ্নই সোধা হৈছিল: "আপুনি কিয় পৰৱৰ্তী মিছ ৱৰ্ল্ড হোৱা উচিত?" ইয়াৰ উত্তৰত ইয়ঙে কৈছিল: ''{{blockquote|text=মই মানৱতাৰ এক মূল মূল্যবোধক গুৰুত্ব দিওঁ আৰু ইয়েই মানুহক তেওঁলোকৰ কাম-কাজৰ বাবে দিক-দৰ্শন কৰে। মই ইয়াৰ জৰিয়তে আন মানুহক দেখুৱাই দিম যে তেওঁলোকে কেনেকৈ ইজনে সিজনক বুজিব পাৰে। … একগোট হৈ আমি সমাজক সহায় কৰিব পাৰোঁ।}}'' ইয়ঙে ২০১৩ চনৰ '''মিছ ৱৰ্ল্ড এছিয়া''' হিচাপে 'কণ্টিনেণ্টেল কুইন অৱ বিউটি' খিতাপো লাভ কৰে। এছীয় অঞ্চলৰ প্ৰতিযোগীসকলৰ ভিতৰত তেওঁ সৰ্বোচ্চ স্থানত আছিল। মিছ ৱৰ্ল্ড ২০১৩ হিচাপে কাৰ্যকালত ইয়ঙে যুক্তৰাজ্য, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ, হাইটি, ভাৰত, জাপান, দক্ষিণ কোৰিয়া আৰু নিজৰ দেশ ফিলিপাইনছকে ধৰি বিশ্বৰ বহু দেশ ভ্ৰমণ কৰিছিল। ২০১৪ চনৰ ১৪ ডিচেম্বৰত যুক্তৰাজ্যৰ লণ্ডনত অনুষ্ঠিত মিছ ৱৰ্ল্ড ২০১৪ প্ৰতিযোগিতাত তেওঁ উত্তৰাধিকাৰী হিচাপে ৰোলিন ষ্ট্ৰাউছক মুকুট পিন্ধাই দিয়ে।<ref>{{Cite web|last=Grinberg|first=Emanuella|title=Miss South Africa Rolene Strauss crowned Miss World 2014|url=http://www.cnn.com/2014/12/14/world/feat-miss-world-2014/index.html|access-date=July 10, 2021|website=CNN|date=December 14, 2014 |language=en-US}}</ref> === পৰৱৰ্তী ঘটনাসমূহ === ২০২৪ চনৰ ৯ মাৰ্চত ভাৰতৰ মুম্বাইত অনুষ্ঠিত হোৱা '''মিছ ৱৰ্ল্ড ২০২৩''' প্ৰতিযোগিতাত মেগান ইয়ঙে সহ-উপস্থাপিকা হিচাপে অংশগ্ৰহণ কৰিছিল (য’ত চেক গণৰাজ্যৰ ক্ৰীষ্টিনা পিছকোভাই বিজয়ীৰ খিতাপ অৰ্জন কৰে)। প্ৰতিযোগিতাখনৰ চূড়ান্ত ৰাউণ্ডৰ সময়ত ইয়ঙক মিছ বটচোৱানা 'লেছেগো চম্বো'ৰ চুলি ঠিক কৰি দিয়া দেখা গৈছিল। এই কাৰ্যৰ বাবে তেওঁৰ বিৰুদ্ধে ব্যক্তিগত স্থান দখল আৰু সাংস্কৃতিক সংবেদনশীলতাহীনতাৰ অভিযোগ উত্থাপন হোৱাৰ পিছত তেওঁ ৰাজহুৱাকৈ ক্ষমা বিচাৰিবলগীয়া হৈছিল।<ref>{{Cite web |title=Megan Young apologizes for fixing Miss Botswana's hair on Miss World stage |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/artandculture/900110/megan-young-apologizes-for-fixing-miss-botswana-s-hair-on-stage-i-wanted-to-offer-a-helping-hand/story/?just_in |access-date=March 11, 2024 |website=GMA News |date=March 11, 2024 |language=en-US}}</ref> ==ব্যক্তিগত জীৱন== [[File:Lauren & Megan Young.jpg|right|thumb|upright|ভগ্নী ল'ৰেন ইয়ঙৰ সৈতে মেগান ইয়ং (বাঁওফালে), ২০১৩ চনৰ কেণ্ডী ষ্টাইল বঁটা-প্ৰদান অনুষ্ঠানত]] ইয়ং অভিনেত্ৰী আৰু মডেল লৰেন ইয়ঙৰ জ্যেষ্ঠ ভগ্নী।<ref>{{Cite web |title=Lauren Young says sister Megan will be the best mom because 'at one point you were also mine' |url=https://www.gmanetwork.com/entertainment/showbiznews/family/64999/megan-young-on-her-sister-lauren-shes-her-own-person/story |access-date=May 28, 2025 |website=GMA News}}</ref> ২০১৭ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত মাইকেল ডেজে নিশ্চিত কৰে যে তেওঁ ইয়ঙৰ লগত ছয় বছৰ ধৰি ডেটিং কৰি আছে।<ref>{{Cite news|url=http://www.rappler.com/entertainment/news/161248-mikael-daez-confirms-relationship-megan-young|title=Mikael Daez confirms relationship with Megan Young|work=Rappler|language=en|access-date=2020-01-25}}</ref> ২০২০ চনৰ ২৫ জানুৱাৰীত তেওঁলোকৰ বিবাহৰ কথা ঘোষণা কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://www.cnnphilippines.com/entertainment/2020/1/25/megan-young-weds-mikael-daez.html|title=Megan Young ties the knot with Mikael Daez|website=cnn|language=en|access-date=2020-01-25|archive-date=January 25, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200125171539/https://www.cnnphilippines.com/entertainment/2020/1/25/megan-young-weds-mikael-daez.html|url-status=dead|archivedate=2020-01-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200125171539/https://www.cnnphilippines.com/entertainment/2020/1/25/megan-young-weds-mikael-daez.html|deadurl=yes}}</ref> তেওঁলোকৰ প্ৰথম সন্তান লিঅ'ন এজন ল'ৰা।<ref>{{cite web |last1=Editorial Circle |first1=GMA Integrated News |title=Megan Young, Mikael Daez gear up for future travels with son Leon |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/familyandrelationships/955347/megan-young-mikael-daez-gear-up-for-future-travels-with-son-leon/story/ |website=GMA Lifestyle |publisher=GMA News |access-date=28 October 2025}}</ref> তেওঁ ২০২৫ চনত জন্মগ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite web |title=Megan Young, isinilang na ang first baby nila ni Mikael Daez |url=https://www.gmanetwork.com/news/balitambayan/chikamuna/947664/megan-young-isinilang-na-ang-first-baby-nila-ni-mikael-daez/story/ |access-date=May 28, 2025 |website=GMA News}}</ref> == চলচ্চিত্ৰপঞ্জী == === চলচ্চিত্ৰ === {| class="wikitable sortable" |- ! বৰ্ষ ! নাম ! চৰিত্ৰ ! class="unsortable" | টোকা ! সংগ্ৰহ |- | ২০০৫ | ''চে দ্যাট ইউ লাভ মি'' | আন্না | | |- | rowspan="2" | ২০০৯ | ''পাংগাৰাপ কং জেকপট'' | ইউলা | | |- | ''শ্বেক, ৰেটল এণ্ড ৰ'ল ১১'' | লুচিয়া কাষ্টিলিয়ানো | খণ্ড: "উকায়-উকায়" |<ref name="Restless"/><ref name="Kontrabida roles"/> |- | rowspan="4" | ২০১০ | ''এষ্ট্ৰো মায়াবাং'' | | | |- | ''ৱাইট হাউচ (চলচ্চিত্ৰ)|ৱাইট হাউচ'' | মাইকী ত্ৰিনিদাদ | | |- | ''চিগুৱা'' | ডলী | বিশেষ ভূমিকা (কেমিঅ') | |- | ''বেব, আই লাভ ইউ'' | গাইতা ভেনেৰাচিয়ন বৰোমিঅ' | | |- | rowspan="2" | ২০১১ | ''এনটেং এন ইনা মো'' | ইনা আজুল | | |- | ''ৱণ্ট লাষ্ট এ ডে উইদাউট ইউ'' | মেলিব্ছা | | |- | ২০১২ | ''দ্য ৰিউনিয়ন (২০১২ চলচ্চিত্ৰ)|দ্য ৰিউনিয়ন'' | এন্টোনিয়া "টন্যাং" কাষ্ট্ৰো | |<ref name="VJ"/> |- | ২০১৩ | ''বেং বেং এলি'' | এবে | | |- | ২০১৭ | ''আৱাৰ মাইটি ইয়ায়া'' | মনিক | | |} == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist|30em}} [[শ্ৰেণী:সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগী]] [[শ্ৰেণী:বিশ্বসুন্দৰী]] [[শ্ৰেণী:আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:আমেৰিকান অভিনয় শিল্পী]] [[শ্ৰেণী:অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:মডেল]] nmm80ecl6n9hcfwhgnh5dhi38nafm4g 601743 601742 2026-04-21T05:27:30Z Duhita Ragini Kalita 46712 /* চলচ্চিত্ৰ */ 601743 wikitext text/x-wiki {{Infobox pageant titleholder | name = মেগান ইয়ং | image = Miss World 2013 Megan Young (cropped).jpg | alt = <!-- descriptive text for use by speech synthesis (text-to-speech) software --> | caption = ২০১৩ চনত ইয়ং | birth_name = মেগান লিন টাল্ডে ইয়ং | birth_date = {{birth date and age|1990|2|27}} | birth_place = আলেক্সজেন্দ্ৰিয়া, ভাৰ্জিনিয়া, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ | alma mater = ট্ৰিনিটি ইউনিভাৰ্চিটি অৱ এছিয়া<br>ডি লা ছালে–চেইণ্ট বেনিল্ডৰ কলেজ<br> (কলাত স্নাতক - চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাণ) | occupation = {{hlist|অভিনয়শিল্পী| টেলিভিছন পৰিৱেশিকা|মডেল|ভিজে (মিডিয়া ব্যক্তিত্ব)}} | years_active = ২০০৪–বৰ্তমানলৈকে | height = {{height|m=১.৭৩}} | spouse = {{marriage|মাইকেল ডেজ|25 January, 2020}} | children = ১ | hair_color = | eye_color = | title = বিশ্বসুন্দৰী ফিলিপাইনছ ২০১৩<br />বিশ্ব সুন্দৰী ২০১৩ | competitions = মিছ ৱৰ্ল্ড ফিলিপাইনছ ২০১৩<br />(বিজয়ী)<br />মিছ ৱৰ্ল্ড ২০১৩<br />(বিজয়ী)<br />(শীৰ্ষ মডেল)<br />(মিছ ৱৰ্ল্ড এছিয়া) }} '''মেগান লিন টাল্ডে ইয়ং-ডেইজ''' ({{Lang-en|Megan Lynne Talde Young-Daez}}; জন্ম: ২৭ ফেব্ৰুৱাৰী, ১৯৯০) এগৰাকী ফিলিপাইনছৰ অভিনেত্ৰী, মডেল আৰু সৌন্দৰ্য্য ৰাণী যি ২০১৩ চনৰ মিছ ৱৰ্ল্ড লাভ কৰে।<ref name="BP1">{{cite news | title = Miss Philippines Megan Young crowned as Miss World 2013 | url = http://news.biharprabha.com/2013/09/miss-philippines-megan-young-crowned-as-miss-world-2013 |work=BIHARPRABHA | date = September 28, 2013 | access-date = September 28, 2013}}</ref><ref name="Miss World 3">{{cite news | title = Miss Philippines crowned the new Miss World | url = https://edition.cnn.com/2013/09/28/world/miss-world-2013/index.html |work=[[CNN]] | access-date = September 28, 2013}}</ref><ref name="Miss World 4">{{cite news |work=GMA News|title = Megan Young crowned Miss World 2013 | url = http://www.gmanetwork.com/news/story/328600/lifestyle/fashionandbeauty/megan-young-crowned-miss-world-2013 | date = September 28, 2013 |publisher=[[GMA Network]] | access-date = September 28, 2013}}</ref><ref name="INQ"/> ফিলিপাইনছ আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰপৰা মিছ ৱৰ্ল্ড বিজয়ী হোৱা তেওঁ প্ৰথমগৰাকী প্ৰতিনিধি।<ref name="INQ">{{cite news|title=Megan Young crowned Miss World 2013|url=http://lifestyle.inquirer.net/127875/megan-young-crowned-miss-world |date=September 28, 2013|newspaper=Philippine Daily Inquirer|access-date=September 28, 2013}}</ref> ইয়াৰ পূৰ্বে তেওঁক ২০১৩ চনৰ মিছ ৱৰ্ল্ড ফিলিপাইনছৰ মুকুট পিন্ধোৱা হৈছিল।<ref name="Miss World 2">{{cite news | title = Megan Young is Miss World PH 2013 | date = August 19, 2013 | url = http://www.abs-cbnnews.com/lifestyle/08/18/13/megan-young-miss-world-ph-2013 | work = ABS-CBN News | access-date = September 28, 2013 | archivedate = October 30, 2015 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20151030231410/http://www.abs-cbnnews.com/lifestyle/08/18/13/megan-young-miss-world-ph-2013 | deadurl = yes }}</ref> ইয়ঙে ৰিয়েলিটি টেলিভিছন শ্ব’ ষ্টাৰষ্ট্ৰকত প্ৰতিযোগী হিচাপে আৰম্ভ কৰিছিল।<ref name="Megan Young">{{cite web | title = MEGAN YOUNG | url = http://starmagic.abs-cbn.com/talents/profile/megan--young.html |work=[[Star Magic]] | access-date = September 28, 2013 | url-status = dead| archive-url = https://web.archive.org/web/20130918055926/http://starmagic.abs-cbn.com/talents/profile/megan--young.html | archive-date = September 18, 2013 | df = mdy-all}}</ref> ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা== ১৯৯০ চনৰ ২৭ ফেব্ৰুৱাৰীত ভাৰ্জিনিয়াৰ আলেকজেণ্ড্ৰিয়াত<ref name="Video">{{cite news|title=Miss World Megan Young&nbsp; – Get To Know Her [Video]|author=Chelo Aestrid|url=http://guardianlv.com/2013/09/miss-world-megan-young-get-to-know-her-video/|date=September 29, 2013|work=Las Vegas Guardian Express|access-date=September 29, 2013}}</ref>ফিলিপাইনছ আৰু আমেৰিকান পিতৃ-মাতৃ ভিক্টোৰিয়া টাল্ডে, এণ্টিকৰ পাণ্ডান আৰু কেলভিন ক'ল ইয়ং তৃতীয়ৰ ঘৰত তেওঁ জন্মগ্ৰহণ কৰে।<ref name="RAP">{{cite news|title=8 fun facts about Megan Young|author=Ira Agting|url=http://www.rappler.com/life-and-style/40135-megan-young-fun-facts|date=September 29, 2013|work=Rappler|access-date=October 10, 2013}}</ref> ইয়ঙৰ পৰিয়াল তেওঁৰ ১০ বছৰ বয়সত জাম্বালেছৰ কেষ্টিলেজছলৈ গুচি যায়। ২০০২ চনৰপৰা ২০০৫ চনলৈকে তেওঁ চুবিক বে ফ্ৰীপ'ৰ্ট জ'নৰ ভিতৰৰ আঞ্চলিক বিজ্ঞান হাইস্কুল তৃতীয়ত মাধ্যমিক শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে, তাৰ পিছত অভিনয় কেৰিয়াৰ গঢ়িবলৈ মেট্ৰ' মেনিলালৈ যায়। ইয়ঙে চেণ্ট বেনিল্ডৰ ডি লা ছাল-কলেজৰপৰা চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাণৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰিছে। ==কেৰিয়াৰ== ===২০০৪–০৭: প্ৰাৰম্ভিক অভিনয় জীৱন=== ইয়ঙে প্ৰথম শ্ব'বিজ ব্ৰেক লাভ কৰে প্ৰতিভা ৰিয়েলিটি চাৰ্চ ষ্টাৰষ্ট্ৰকৰ দ্বিতীয় ছিজনৰ জৰিয়তে,<ref name="Throne">{{cite news |title=Her time, her throne |author=Ed Uy |url=http://manilatimes.net/her-time-her-throne/32905/ |date=August 24, 2013 |work=[[The Manila Times]] |access-date=October 27, 2013}}</ref>য'ত তেওঁ শীৰ্ষ ছয়ৰ ভিতৰত স্থান লাভ কৰে। জিএমএত তেওঁৰ অভিনয়ৰ আত্মপ্ৰকাশ আছিল ''লাভ টু লাভ প্ৰেজেণ্টছ: লাভ কো উৰক''ত, য'ত তেওঁ মেগৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। ইয়াৰ পিছত এছিয়ান ট্ৰেজাৰ্ছত আন্নাৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে আৰু এমগা কুৱেণ্টো নি লোলা বাছিয়াঙত পৰী চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে। ===২০০৭–১৫: ABS-CBN আৰু TV5-লৈ বদলি=== জিএমএ আৰ্টিষ্ট চেণ্টাৰৰ সৈতে দুবছৰতকৈ অধিক সময়ৰ পাছত তেওঁ ভগ্নী লৰেন ইয়ঙৰ পিছত এবিএছ-চিবিএনলৈ গুচি যায়। জিএমএৰ প্ৰতিদ্বন্দ্বী ষ্টেচন এবিএছ-চিবিএনলৈ বদলি হোৱা প্ৰথমগৰাকী ষ্টাৰষ্ট্ৰক প্ৰাক্তন ছাত্ৰী। ইয়ঙে প্ৰথমবাৰৰ বাবে এবিএছ-চিবিএনত যুৱমুখী অনুষ্ঠান "ষ্টাৰ মেজিক প্ৰেজেণ্টছ" এষ্টিগছ আৰু এবট উৰ লুভত অভিনয় কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰি কোকেই ছবিত শ্বেনৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। তেওঁৰ বিপৰীতে আছিল জাঞ্জো মাৰুডো। পিনয় বিগ ব্ৰাদাৰ: চেলিব্ৰিটি এডিচন ২ ত "দ্য প্ৰিন্সেছ অৱ চাৰ্ম" নামেৰে অভিহিত কৰা চেলিব্ৰিটি হাউছমেট হিচাপে অভিনয় কৰাৰ পাছত তেওঁ সুপৰিচিত হৈছিল।<ref name="Restless">{{cite web |title=Young, but not restless |author=Tinna S. Bonifacio |url=http://www.jobsdb.com.ph/Philippines/inside-pages/CelebProf/CP_1108.html?imagename=Megan |date=January 2009 |website=JobsDB.com |access-date=October 10, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131014173546/http://www.jobsdb.com.ph/Philippines/inside-pages/CelebProf/CP_1108.html?imagename=Megan |archive-date=October 14, 2013 |url-status=dead }}</ref><ref name="Kontrabida roles">{{cite news|title=Megan Young enjoys playing Kontrabida roles|url=http://www.abs-cbnnews.com/entertainment/12/23/11/megan-young-enjoys-playing-kontrabida-roles?imagename=Megan|date=December 23, 2011|work=ABS-CBN News|access-date=November 15, 2025|archivedate=October 27, 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151027153338/http://www.abs-cbnnews.com/entertainment/12/23/11/megan-young-enjoys-playing-kontrabida-roles?imagename=Megan|deadurl=yes}}</ref> পিবিবিৰ পিছত এবিএছ-চিবিএনৰ ৰিমেক আই লাভ বেটী লা ফেয়াত জন লয়ড ক্ৰুজৰ বিপৰীতে খলনায়ক মাৰ্চেলাৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। ২০০৯ চনত চেনেল -V ফিলিপাইনছৰ পুনৰ আৰম্ভণিৰ বাবে ভিডিঅ' জকী হিচাপে পৰিচয় কৰাই দিয়া চাৰিজন ব্যক্তিত্বৰ ভিতৰত তেওঁ অন্যতম।<ref name="VJ">{{cite news |title = Miss World 2013: A Look Back at Megan Young from Starstruck to Most Beautiful Woman in the World (VIDEOS & PHOTOS) |author = Vittorio Hernandez |url = http://au.ibtimes.com/articles/509790/20130929/miss-world-2013-look-back-megan-young.htm |archive-url = https://archive.today/20131202145122/http://au.ibtimes.com/articles/509790/20130929/miss-world-2013-look-back-megan-young.htm |url-status = dead |archive-date = December 2, 2013 |date = September 29, 2013 |work = [[International Business Times]] |access-date = December 2, 2013 |archivedate = December 2, 2013 |archiveurl = https://archive.today/20131202145122/http://au.ibtimes.com/articles/509790/20130929/miss-world-2013-look-back-megan-young.htm |deadurl = yes }}</ref>ইয়ঙে ষ্টুডিঅ' ২৩ৰ কেইবাটাও অনুষ্ঠানৰ মাজে মাজে আয়োজকো হৈছিল। ২০১২ চনত ইয়ঙে হিয়াছত মুখ্য অভিনেত্ৰী হিচাপে গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰিচিতি লাভ কৰে। তেওঁ প্ৰেমৰ আগ্ৰহ হিচাপে জাঞ্জো মাৰুডোৰ সৈতে পুনৰ মিলিত হৈছিল। ২০১৩ চনত টিভি-৫লৈ সলনি হয় যদিও কাপামিলিয়া নেটৱৰ্কত অংশগ্ৰহণ কৰে। টেলিভিছনৰ বাহিৰেও ইয়ঙে কেইখনমান ছবিতো অভিনয় কৰিছে। ইয়াৰে এখন আছিল দ্য ৰিইউনিয়ন, য'ত তেওঁ জিয়ান লিমৰ বিপৰীতে টয়ঙৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref name="VJ"/> ইয়ঙক ২০১৪ চনৰ দহচত্ন্য বঁটাত অসাধাৰণ অতিথি তাৰকা হিচাপে মনোনীত কৰা হয়।<ref>[[:id:Dahsyatnya-Awards-2014]]</ref> == সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগিতা == [[File:Megan Young with Philippine flag (cropped).jpg|right|thumb|২০১৪ চনৰ নিউয়ৰ্ক ফিলিপাইনছ স্বাধীনতা দিৱসৰ পেৰেডত মেগান ইয়ং]] === মিছ ৱৰ্ল্ড ফিলিপাইনছ ২০১৩ === ২০১৩ চনৰ ১৮ আগষ্টত অনুষ্ঠিত হোৱা প্ৰতিযোগিতাৰ চুড়ান্ত নিশা মেগান ইয়ঙক '''মিছ ৱৰ্ল্ড ফিলিপাইনছ ২০১৩'''ৰ মুকুট পিন্ধোৱা হয়।<ref>{{Cite web|date=August 18, 2013|title=Megan Young is Miss World PH 2013|url=https://www.abs-cbn.com/lifestyle/08/18/13/megan-young-miss-world-ph-2013|access-date=July 10, 2021|website=ABS-CBN News|language=en}}</ref> তেওঁ প্ৰতিযোগিতাখনত 'বেষ্ট ইন ফেশ্বন ৰাণৱে', 'মিছ স্পৰ্টছ', 'মিছ ৰিডিউচিন', 'মিছ অলে', 'মিছ লাগুনা', 'মিছ ফিগ্লিয়া' আৰু 'মিছ বেঞ্চ বডী' বঁটাও লাভ কৰে।<ref>{{Cite web|title=WINNERS: Miss World Philippines 2013|url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/winners-miss-world-ph-2013|access-date=July 10, 2021|website=Rappler|date=August 18, 2013 |language=en}}</ref> ২০১৪ চনৰ ১২ অক্টোবৰত ফিলিপাইনছৰ পাছে চহৰৰ 'মল অৱ এছিয়া এৰিনা'ত অনুষ্ঠিত মিছ ৱৰ্ল্ড ফিলিপাইনছ ২০১৪ প্ৰতিযোগিতাত মেগান ইয়ঙে তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰী হিচাপে ভ্যলেৰী ৱিগমেনক মুকুট পিন্ধাই দিয়ে।<ref>{{Cite web|title=Valerie Weigmann wins Miss World Philippines 2014|url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/miss-world-philippines-2014-winner-valerie-weigmann|access-date=July 10, 2021|website=Rappler|date=October 12, 2014 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=October 12, 2014|title=Model and TV host Valerie Weigmann crowned new Miss World Philippines|url=https://lifestyle.inquirer.net/174324/model-and-tv-host-valerie-weigmann-crowned-new-miss-world-philippines/|access-date=July 10, 2021|website=Inquirer Lifestyle|language=en-US}}</ref> === মিছ ৱৰ্ল্ড ২০১৩ === ইণ্ডোনেছিয়াৰ বালিত অনুষ্ঠিত প্ৰতিযোগিতাত মেগান ইয়ঙক '''মিছ ৱৰ্ল্ড ২০১৩'''ৰ মুকুট পিন্ধোৱা হয়। ইয়াৰ লগে লগে তেওঁ ১৯৫১ চনত মিছ ৱৰ্ল্ড প্ৰতিযোগিতা আৰম্ভ হোৱাৰ পিছত এই খিতাপ জয় কৰা প্ৰথমগৰাকী ফিলিপিনো হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref name="INQ"/> প্ৰাৰম্ভিক পৰ্যায়ত তেওঁ "টপ মডেল" প্ৰতিযোগিতাত বিজয়ী হৈছিল, "পিপলছ চেম্পিয়ন"ত দ্বিতীয় স্থান, "মাল্টিমিডিয়া চেলেঞ্জ"ত চতুৰ্থ স্থান আৰু "বিচ বিউটি" প্ৰতিযোগিতাত পঞ্চম স্থান লাভ কৰিছিল।<ref name="INQ"/> চূড়ান্ত প্ৰশ্নোত্তৰ শিতানত শীৰ্ষ ৬ গৰাকী প্ৰতিযোগীক একেটা প্ৰশ্নই সোধা হৈছিল: "আপুনি কিয় পৰৱৰ্তী মিছ ৱৰ্ল্ড হোৱা উচিত?" ইয়াৰ উত্তৰত ইয়ঙে কৈছিল: ''{{blockquote|text=মই মানৱতাৰ এক মূল মূল্যবোধক গুৰুত্ব দিওঁ আৰু ইয়েই মানুহক তেওঁলোকৰ কাম-কাজৰ বাবে দিক-দৰ্শন কৰে। মই ইয়াৰ জৰিয়তে আন মানুহক দেখুৱাই দিম যে তেওঁলোকে কেনেকৈ ইজনে সিজনক বুজিব পাৰে। … একগোট হৈ আমি সমাজক সহায় কৰিব পাৰোঁ।}}'' ইয়ঙে ২০১৩ চনৰ '''মিছ ৱৰ্ল্ড এছিয়া''' হিচাপে 'কণ্টিনেণ্টেল কুইন অৱ বিউটি' খিতাপো লাভ কৰে। এছীয় অঞ্চলৰ প্ৰতিযোগীসকলৰ ভিতৰত তেওঁ সৰ্বোচ্চ স্থানত আছিল। মিছ ৱৰ্ল্ড ২০১৩ হিচাপে কাৰ্যকালত ইয়ঙে যুক্তৰাজ্য, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ, হাইটি, ভাৰত, জাপান, দক্ষিণ কোৰিয়া আৰু নিজৰ দেশ ফিলিপাইনছকে ধৰি বিশ্বৰ বহু দেশ ভ্ৰমণ কৰিছিল। ২০১৪ চনৰ ১৪ ডিচেম্বৰত যুক্তৰাজ্যৰ লণ্ডনত অনুষ্ঠিত মিছ ৱৰ্ল্ড ২০১৪ প্ৰতিযোগিতাত তেওঁ উত্তৰাধিকাৰী হিচাপে ৰোলিন ষ্ট্ৰাউছক মুকুট পিন্ধাই দিয়ে।<ref>{{Cite web|last=Grinberg|first=Emanuella|title=Miss South Africa Rolene Strauss crowned Miss World 2014|url=http://www.cnn.com/2014/12/14/world/feat-miss-world-2014/index.html|access-date=July 10, 2021|website=CNN|date=December 14, 2014 |language=en-US}}</ref> === পৰৱৰ্তী ঘটনাসমূহ === ২০২৪ চনৰ ৯ মাৰ্চত ভাৰতৰ মুম্বাইত অনুষ্ঠিত হোৱা '''মিছ ৱৰ্ল্ড ২০২৩''' প্ৰতিযোগিতাত মেগান ইয়ঙে সহ-উপস্থাপিকা হিচাপে অংশগ্ৰহণ কৰিছিল (য’ত চেক গণৰাজ্যৰ ক্ৰীষ্টিনা পিছকোভাই বিজয়ীৰ খিতাপ অৰ্জন কৰে)। প্ৰতিযোগিতাখনৰ চূড়ান্ত ৰাউণ্ডৰ সময়ত ইয়ঙক মিছ বটচোৱানা 'লেছেগো চম্বো'ৰ চুলি ঠিক কৰি দিয়া দেখা গৈছিল। এই কাৰ্যৰ বাবে তেওঁৰ বিৰুদ্ধে ব্যক্তিগত স্থান দখল আৰু সাংস্কৃতিক সংবেদনশীলতাহীনতাৰ অভিযোগ উত্থাপন হোৱাৰ পিছত তেওঁ ৰাজহুৱাকৈ ক্ষমা বিচাৰিবলগীয়া হৈছিল।<ref>{{Cite web |title=Megan Young apologizes for fixing Miss Botswana's hair on Miss World stage |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/artandculture/900110/megan-young-apologizes-for-fixing-miss-botswana-s-hair-on-stage-i-wanted-to-offer-a-helping-hand/story/?just_in |access-date=March 11, 2024 |website=GMA News |date=March 11, 2024 |language=en-US}}</ref> ==ব্যক্তিগত জীৱন== [[File:Lauren & Megan Young.jpg|right|thumb|upright|ভগ্নী ল'ৰেন ইয়ঙৰ সৈতে মেগান ইয়ং (বাঁওফালে), ২০১৩ চনৰ কেণ্ডী ষ্টাইল বঁটা-প্ৰদান অনুষ্ঠানত]] ইয়ং অভিনেত্ৰী আৰু মডেল লৰেন ইয়ঙৰ জ্যেষ্ঠ ভগ্নী।<ref>{{Cite web |title=Lauren Young says sister Megan will be the best mom because 'at one point you were also mine' |url=https://www.gmanetwork.com/entertainment/showbiznews/family/64999/megan-young-on-her-sister-lauren-shes-her-own-person/story |access-date=May 28, 2025 |website=GMA News}}</ref> ২০১৭ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত মাইকেল ডেজে নিশ্চিত কৰে যে তেওঁ ইয়ঙৰ লগত ছয় বছৰ ধৰি ডেটিং কৰি আছে।<ref>{{Cite news|url=http://www.rappler.com/entertainment/news/161248-mikael-daez-confirms-relationship-megan-young|title=Mikael Daez confirms relationship with Megan Young|work=Rappler|language=en|access-date=2020-01-25}}</ref> ২০২০ চনৰ ২৫ জানুৱাৰীত তেওঁলোকৰ বিবাহৰ কথা ঘোষণা কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://www.cnnphilippines.com/entertainment/2020/1/25/megan-young-weds-mikael-daez.html|title=Megan Young ties the knot with Mikael Daez|website=cnn|language=en|access-date=2020-01-25|archive-date=January 25, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200125171539/https://www.cnnphilippines.com/entertainment/2020/1/25/megan-young-weds-mikael-daez.html|url-status=dead|archivedate=2020-01-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200125171539/https://www.cnnphilippines.com/entertainment/2020/1/25/megan-young-weds-mikael-daez.html|deadurl=yes}}</ref> তেওঁলোকৰ প্ৰথম সন্তান লিঅ'ন এজন ল'ৰা।<ref>{{cite web |last1=Editorial Circle |first1=GMA Integrated News |title=Megan Young, Mikael Daez gear up for future travels with son Leon |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/familyandrelationships/955347/megan-young-mikael-daez-gear-up-for-future-travels-with-son-leon/story/ |website=GMA Lifestyle |publisher=GMA News |access-date=28 October 2025}}</ref> তেওঁ ২০২৫ চনত জন্মগ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite web |title=Megan Young, isinilang na ang first baby nila ni Mikael Daez |url=https://www.gmanetwork.com/news/balitambayan/chikamuna/947664/megan-young-isinilang-na-ang-first-baby-nila-ni-mikael-daez/story/ |access-date=May 28, 2025 |website=GMA News}}</ref> == চলচ্চিত্ৰপঞ্জী == === চলচ্চিত্ৰ === {| class="wikitable sortable" |- ! বৰ্ষ ! নাম ! চৰিত্ৰ ! class="unsortable" | টোকা ! সংগ্ৰহ |- | ২০০৫ | ''চে দ্যাট ইউ লাভ মি'' | আন্না | | |- | rowspan="2" | ২০০৯ | ''পাংগাৰাপ কং জেকপট'' | ইউলা | | |- | ''শ্বেক, ৰেটল এণ্ড ৰ'ল ১১'' | লুচিয়া কাষ্টিলিয়ানো | খণ্ড: "উকায়-উকায়" |<ref name="Restless"/><ref name="Kontrabida roles"/> |- | rowspan="4" | ২০১০ | ''এষ্ট্ৰো মায়াবাং'' | | | |- | ''ৱাইট হাউচ (চলচ্চিত্ৰ)|ৱাইট হাউচ'' | মাইকী ত্ৰিনিদাদ | | |- | ''চিগুৱা'' | ডলী | বিশেষ ভূমিকা (কেমিঅ') | |- | ''বেব, আই লাভ ইউ'' | গাইতা ভেনেৰাচিয়ন বৰোমিঅ' | | |- | rowspan="2" | ২০১১ | ''এনটেং এন ইনা মো'' | ইনা আজুল | | |- | ''ৱণ্ট লাষ্ট এ ডে উইদাউট ইউ'' | মেলিব্ছা | | |- | ২০১২ | ''দ্য ৰিউনিয়ন (২০১২ চলচ্চিত্ৰ)|দ্য ৰিউনিয়ন'' | এন্টোনিয়া "টন্যাং" কাষ্ট্ৰো | |<ref name="VJ"/> |- | ২০১৩ | ''বেং বেং এলি'' | এবে | | |- | ২০১৭ | ''আৱাৰ মাইটি ইয়ায়া'' | মনিক | | |} === সংগীত ভিডিঅ' === {| class="wikitable" ! বৰ্ষ ! গীতৰ শীৰ্ষক ! শিল্পী |- | ২০০৭ || "নাগমামাহাল নাঙ টুনায়" || পিঅ'ল' পাস্কুৱাল |- | ২০১২ || "আমাটছ" || ৰিকো ব্লাংকো |} == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist|30em}} [[শ্ৰেণী:সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগী]] [[শ্ৰেণী:বিশ্বসুন্দৰী]] [[শ্ৰেণী:আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:আমেৰিকান অভিনয় শিল্পী]] [[শ্ৰেণী:অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:মডেল]] 03m1zz9mq2nckgr5sdry1p6mpk2sazm 601744 601743 2026-04-21T05:28:06Z Duhita Ragini Kalita 46712 /* তথ্যসূত্ৰ */ 601744 wikitext text/x-wiki {{Infobox pageant titleholder | name = মেগান ইয়ং | image = Miss World 2013 Megan Young (cropped).jpg | alt = <!-- descriptive text for use by speech synthesis (text-to-speech) software --> | caption = ২০১৩ চনত ইয়ং | birth_name = মেগান লিন টাল্ডে ইয়ং | birth_date = {{birth date and age|1990|2|27}} | birth_place = আলেক্সজেন্দ্ৰিয়া, ভাৰ্জিনিয়া, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ | alma mater = ট্ৰিনিটি ইউনিভাৰ্চিটি অৱ এছিয়া<br>ডি লা ছালে–চেইণ্ট বেনিল্ডৰ কলেজ<br> (কলাত স্নাতক - চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাণ) | occupation = {{hlist|অভিনয়শিল্পী| টেলিভিছন পৰিৱেশিকা|মডেল|ভিজে (মিডিয়া ব্যক্তিত্ব)}} | years_active = ২০০৪–বৰ্তমানলৈকে | height = {{height|m=১.৭৩}} | spouse = {{marriage|মাইকেল ডেজ|25 January, 2020}} | children = ১ | hair_color = | eye_color = | title = বিশ্বসুন্দৰী ফিলিপাইনছ ২০১৩<br />বিশ্ব সুন্দৰী ২০১৩ | competitions = মিছ ৱৰ্ল্ড ফিলিপাইনছ ২০১৩<br />(বিজয়ী)<br />মিছ ৱৰ্ল্ড ২০১৩<br />(বিজয়ী)<br />(শীৰ্ষ মডেল)<br />(মিছ ৱৰ্ল্ড এছিয়া) }} '''মেগান লিন টাল্ডে ইয়ং-ডেইজ''' ({{Lang-en|Megan Lynne Talde Young-Daez}}; জন্ম: ২৭ ফেব্ৰুৱাৰী, ১৯৯০) এগৰাকী ফিলিপাইনছৰ অভিনেত্ৰী, মডেল আৰু সৌন্দৰ্য্য ৰাণী যি ২০১৩ চনৰ মিছ ৱৰ্ল্ড লাভ কৰে।<ref name="BP1">{{cite news | title = Miss Philippines Megan Young crowned as Miss World 2013 | url = http://news.biharprabha.com/2013/09/miss-philippines-megan-young-crowned-as-miss-world-2013 |work=BIHARPRABHA | date = September 28, 2013 | access-date = September 28, 2013}}</ref><ref name="Miss World 3">{{cite news | title = Miss Philippines crowned the new Miss World | url = https://edition.cnn.com/2013/09/28/world/miss-world-2013/index.html |work=[[CNN]] | access-date = September 28, 2013}}</ref><ref name="Miss World 4">{{cite news |work=GMA News|title = Megan Young crowned Miss World 2013 | url = http://www.gmanetwork.com/news/story/328600/lifestyle/fashionandbeauty/megan-young-crowned-miss-world-2013 | date = September 28, 2013 |publisher=[[GMA Network]] | access-date = September 28, 2013}}</ref><ref name="INQ"/> ফিলিপাইনছ আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰপৰা মিছ ৱৰ্ল্ড বিজয়ী হোৱা তেওঁ প্ৰথমগৰাকী প্ৰতিনিধি।<ref name="INQ">{{cite news|title=Megan Young crowned Miss World 2013|url=http://lifestyle.inquirer.net/127875/megan-young-crowned-miss-world |date=September 28, 2013|newspaper=Philippine Daily Inquirer|access-date=September 28, 2013}}</ref> ইয়াৰ পূৰ্বে তেওঁক ২০১৩ চনৰ মিছ ৱৰ্ল্ড ফিলিপাইনছৰ মুকুট পিন্ধোৱা হৈছিল।<ref name="Miss World 2">{{cite news | title = Megan Young is Miss World PH 2013 | date = August 19, 2013 | url = http://www.abs-cbnnews.com/lifestyle/08/18/13/megan-young-miss-world-ph-2013 | work = ABS-CBN News | access-date = September 28, 2013 | archivedate = October 30, 2015 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20151030231410/http://www.abs-cbnnews.com/lifestyle/08/18/13/megan-young-miss-world-ph-2013 | deadurl = yes }}</ref> ইয়ঙে ৰিয়েলিটি টেলিভিছন শ্ব’ ষ্টাৰষ্ট্ৰকত প্ৰতিযোগী হিচাপে আৰম্ভ কৰিছিল।<ref name="Megan Young">{{cite web | title = MEGAN YOUNG | url = http://starmagic.abs-cbn.com/talents/profile/megan--young.html |work=[[Star Magic]] | access-date = September 28, 2013 | url-status = dead| archive-url = https://web.archive.org/web/20130918055926/http://starmagic.abs-cbn.com/talents/profile/megan--young.html | archive-date = September 18, 2013 | df = mdy-all}}</ref> ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা== ১৯৯০ চনৰ ২৭ ফেব্ৰুৱাৰীত ভাৰ্জিনিয়াৰ আলেকজেণ্ড্ৰিয়াত<ref name="Video">{{cite news|title=Miss World Megan Young&nbsp; – Get To Know Her [Video]|author=Chelo Aestrid|url=http://guardianlv.com/2013/09/miss-world-megan-young-get-to-know-her-video/|date=September 29, 2013|work=Las Vegas Guardian Express|access-date=September 29, 2013}}</ref>ফিলিপাইনছ আৰু আমেৰিকান পিতৃ-মাতৃ ভিক্টোৰিয়া টাল্ডে, এণ্টিকৰ পাণ্ডান আৰু কেলভিন ক'ল ইয়ং তৃতীয়ৰ ঘৰত তেওঁ জন্মগ্ৰহণ কৰে।<ref name="RAP">{{cite news|title=8 fun facts about Megan Young|author=Ira Agting|url=http://www.rappler.com/life-and-style/40135-megan-young-fun-facts|date=September 29, 2013|work=Rappler|access-date=October 10, 2013}}</ref> ইয়ঙৰ পৰিয়াল তেওঁৰ ১০ বছৰ বয়সত জাম্বালেছৰ কেষ্টিলেজছলৈ গুচি যায়। ২০০২ চনৰপৰা ২০০৫ চনলৈকে তেওঁ চুবিক বে ফ্ৰীপ'ৰ্ট জ'নৰ ভিতৰৰ আঞ্চলিক বিজ্ঞান হাইস্কুল তৃতীয়ত মাধ্যমিক শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে, তাৰ পিছত অভিনয় কেৰিয়াৰ গঢ়িবলৈ মেট্ৰ' মেনিলালৈ যায়। ইয়ঙে চেণ্ট বেনিল্ডৰ ডি লা ছাল-কলেজৰপৰা চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাণৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰিছে। ==কেৰিয়াৰ== ===২০০৪–০৭: প্ৰাৰম্ভিক অভিনয় জীৱন=== ইয়ঙে প্ৰথম শ্ব'বিজ ব্ৰেক লাভ কৰে প্ৰতিভা ৰিয়েলিটি চাৰ্চ ষ্টাৰষ্ট্ৰকৰ দ্বিতীয় ছিজনৰ জৰিয়তে,<ref name="Throne">{{cite news |title=Her time, her throne |author=Ed Uy |url=http://manilatimes.net/her-time-her-throne/32905/ |date=August 24, 2013 |work=[[The Manila Times]] |access-date=October 27, 2013}}</ref>য'ত তেওঁ শীৰ্ষ ছয়ৰ ভিতৰত স্থান লাভ কৰে। জিএমএত তেওঁৰ অভিনয়ৰ আত্মপ্ৰকাশ আছিল ''লাভ টু লাভ প্ৰেজেণ্টছ: লাভ কো উৰক''ত, য'ত তেওঁ মেগৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। ইয়াৰ পিছত এছিয়ান ট্ৰেজাৰ্ছত আন্নাৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে আৰু এমগা কুৱেণ্টো নি লোলা বাছিয়াঙত পৰী চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে। ===২০০৭–১৫: ABS-CBN আৰু TV5-লৈ বদলি=== জিএমএ আৰ্টিষ্ট চেণ্টাৰৰ সৈতে দুবছৰতকৈ অধিক সময়ৰ পাছত তেওঁ ভগ্নী লৰেন ইয়ঙৰ পিছত এবিএছ-চিবিএনলৈ গুচি যায়। জিএমএৰ প্ৰতিদ্বন্দ্বী ষ্টেচন এবিএছ-চিবিএনলৈ বদলি হোৱা প্ৰথমগৰাকী ষ্টাৰষ্ট্ৰক প্ৰাক্তন ছাত্ৰী। ইয়ঙে প্ৰথমবাৰৰ বাবে এবিএছ-চিবিএনত যুৱমুখী অনুষ্ঠান "ষ্টাৰ মেজিক প্ৰেজেণ্টছ" এষ্টিগছ আৰু এবট উৰ লুভত অভিনয় কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰি কোকেই ছবিত শ্বেনৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। তেওঁৰ বিপৰীতে আছিল জাঞ্জো মাৰুডো। পিনয় বিগ ব্ৰাদাৰ: চেলিব্ৰিটি এডিচন ২ ত "দ্য প্ৰিন্সেছ অৱ চাৰ্ম" নামেৰে অভিহিত কৰা চেলিব্ৰিটি হাউছমেট হিচাপে অভিনয় কৰাৰ পাছত তেওঁ সুপৰিচিত হৈছিল।<ref name="Restless">{{cite web |title=Young, but not restless |author=Tinna S. Bonifacio |url=http://www.jobsdb.com.ph/Philippines/inside-pages/CelebProf/CP_1108.html?imagename=Megan |date=January 2009 |website=JobsDB.com |access-date=October 10, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131014173546/http://www.jobsdb.com.ph/Philippines/inside-pages/CelebProf/CP_1108.html?imagename=Megan |archive-date=October 14, 2013 |url-status=dead }}</ref><ref name="Kontrabida roles">{{cite news|title=Megan Young enjoys playing Kontrabida roles|url=http://www.abs-cbnnews.com/entertainment/12/23/11/megan-young-enjoys-playing-kontrabida-roles?imagename=Megan|date=December 23, 2011|work=ABS-CBN News|access-date=November 15, 2025|archivedate=October 27, 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151027153338/http://www.abs-cbnnews.com/entertainment/12/23/11/megan-young-enjoys-playing-kontrabida-roles?imagename=Megan|deadurl=yes}}</ref> পিবিবিৰ পিছত এবিএছ-চিবিএনৰ ৰিমেক আই লাভ বেটী লা ফেয়াত জন লয়ড ক্ৰুজৰ বিপৰীতে খলনায়ক মাৰ্চেলাৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। ২০০৯ চনত চেনেল -V ফিলিপাইনছৰ পুনৰ আৰম্ভণিৰ বাবে ভিডিঅ' জকী হিচাপে পৰিচয় কৰাই দিয়া চাৰিজন ব্যক্তিত্বৰ ভিতৰত তেওঁ অন্যতম।<ref name="VJ">{{cite news |title = Miss World 2013: A Look Back at Megan Young from Starstruck to Most Beautiful Woman in the World (VIDEOS & PHOTOS) |author = Vittorio Hernandez |url = http://au.ibtimes.com/articles/509790/20130929/miss-world-2013-look-back-megan-young.htm |archive-url = https://archive.today/20131202145122/http://au.ibtimes.com/articles/509790/20130929/miss-world-2013-look-back-megan-young.htm |url-status = dead |archive-date = December 2, 2013 |date = September 29, 2013 |work = [[International Business Times]] |access-date = December 2, 2013 |archivedate = December 2, 2013 |archiveurl = https://archive.today/20131202145122/http://au.ibtimes.com/articles/509790/20130929/miss-world-2013-look-back-megan-young.htm |deadurl = yes }}</ref>ইয়ঙে ষ্টুডিঅ' ২৩ৰ কেইবাটাও অনুষ্ঠানৰ মাজে মাজে আয়োজকো হৈছিল। ২০১২ চনত ইয়ঙে হিয়াছত মুখ্য অভিনেত্ৰী হিচাপে গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰিচিতি লাভ কৰে। তেওঁ প্ৰেমৰ আগ্ৰহ হিচাপে জাঞ্জো মাৰুডোৰ সৈতে পুনৰ মিলিত হৈছিল। ২০১৩ চনত টিভি-৫লৈ সলনি হয় যদিও কাপামিলিয়া নেটৱৰ্কত অংশগ্ৰহণ কৰে। টেলিভিছনৰ বাহিৰেও ইয়ঙে কেইখনমান ছবিতো অভিনয় কৰিছে। ইয়াৰে এখন আছিল দ্য ৰিইউনিয়ন, য'ত তেওঁ জিয়ান লিমৰ বিপৰীতে টয়ঙৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref name="VJ"/> ইয়ঙক ২০১৪ চনৰ দহচত্ন্য বঁটাত অসাধাৰণ অতিথি তাৰকা হিচাপে মনোনীত কৰা হয়।<ref>[[:id:Dahsyatnya-Awards-2014]]</ref> == সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগিতা == [[File:Megan Young with Philippine flag (cropped).jpg|right|thumb|২০১৪ চনৰ নিউয়ৰ্ক ফিলিপাইনছ স্বাধীনতা দিৱসৰ পেৰেডত মেগান ইয়ং]] === মিছ ৱৰ্ল্ড ফিলিপাইনছ ২০১৩ === ২০১৩ চনৰ ১৮ আগষ্টত অনুষ্ঠিত হোৱা প্ৰতিযোগিতাৰ চুড়ান্ত নিশা মেগান ইয়ঙক '''মিছ ৱৰ্ল্ড ফিলিপাইনছ ২০১৩'''ৰ মুকুট পিন্ধোৱা হয়।<ref>{{Cite web|date=August 18, 2013|title=Megan Young is Miss World PH 2013|url=https://www.abs-cbn.com/lifestyle/08/18/13/megan-young-miss-world-ph-2013|access-date=July 10, 2021|website=ABS-CBN News|language=en}}</ref> তেওঁ প্ৰতিযোগিতাখনত 'বেষ্ট ইন ফেশ্বন ৰাণৱে', 'মিছ স্পৰ্টছ', 'মিছ ৰিডিউচিন', 'মিছ অলে', 'মিছ লাগুনা', 'মিছ ফিগ্লিয়া' আৰু 'মিছ বেঞ্চ বডী' বঁটাও লাভ কৰে।<ref>{{Cite web|title=WINNERS: Miss World Philippines 2013|url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/winners-miss-world-ph-2013|access-date=July 10, 2021|website=Rappler|date=August 18, 2013 |language=en}}</ref> ২০১৪ চনৰ ১২ অক্টোবৰত ফিলিপাইনছৰ পাছে চহৰৰ 'মল অৱ এছিয়া এৰিনা'ত অনুষ্ঠিত মিছ ৱৰ্ল্ড ফিলিপাইনছ ২০১৪ প্ৰতিযোগিতাত মেগান ইয়ঙে তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰী হিচাপে ভ্যলেৰী ৱিগমেনক মুকুট পিন্ধাই দিয়ে।<ref>{{Cite web|title=Valerie Weigmann wins Miss World Philippines 2014|url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/miss-world-philippines-2014-winner-valerie-weigmann|access-date=July 10, 2021|website=Rappler|date=October 12, 2014 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=October 12, 2014|title=Model and TV host Valerie Weigmann crowned new Miss World Philippines|url=https://lifestyle.inquirer.net/174324/model-and-tv-host-valerie-weigmann-crowned-new-miss-world-philippines/|access-date=July 10, 2021|website=Inquirer Lifestyle|language=en-US}}</ref> === মিছ ৱৰ্ল্ড ২০১৩ === ইণ্ডোনেছিয়াৰ বালিত অনুষ্ঠিত প্ৰতিযোগিতাত মেগান ইয়ঙক '''মিছ ৱৰ্ল্ড ২০১৩'''ৰ মুকুট পিন্ধোৱা হয়। ইয়াৰ লগে লগে তেওঁ ১৯৫১ চনত মিছ ৱৰ্ল্ড প্ৰতিযোগিতা আৰম্ভ হোৱাৰ পিছত এই খিতাপ জয় কৰা প্ৰথমগৰাকী ফিলিপিনো হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref name="INQ"/> প্ৰাৰম্ভিক পৰ্যায়ত তেওঁ "টপ মডেল" প্ৰতিযোগিতাত বিজয়ী হৈছিল, "পিপলছ চেম্পিয়ন"ত দ্বিতীয় স্থান, "মাল্টিমিডিয়া চেলেঞ্জ"ত চতুৰ্থ স্থান আৰু "বিচ বিউটি" প্ৰতিযোগিতাত পঞ্চম স্থান লাভ কৰিছিল।<ref name="INQ"/> চূড়ান্ত প্ৰশ্নোত্তৰ শিতানত শীৰ্ষ ৬ গৰাকী প্ৰতিযোগীক একেটা প্ৰশ্নই সোধা হৈছিল: "আপুনি কিয় পৰৱৰ্তী মিছ ৱৰ্ল্ড হোৱা উচিত?" ইয়াৰ উত্তৰত ইয়ঙে কৈছিল: ''{{blockquote|text=মই মানৱতাৰ এক মূল মূল্যবোধক গুৰুত্ব দিওঁ আৰু ইয়েই মানুহক তেওঁলোকৰ কাম-কাজৰ বাবে দিক-দৰ্শন কৰে। মই ইয়াৰ জৰিয়তে আন মানুহক দেখুৱাই দিম যে তেওঁলোকে কেনেকৈ ইজনে সিজনক বুজিব পাৰে। … একগোট হৈ আমি সমাজক সহায় কৰিব পাৰোঁ।}}'' ইয়ঙে ২০১৩ চনৰ '''মিছ ৱৰ্ল্ড এছিয়া''' হিচাপে 'কণ্টিনেণ্টেল কুইন অৱ বিউটি' খিতাপো লাভ কৰে। এছীয় অঞ্চলৰ প্ৰতিযোগীসকলৰ ভিতৰত তেওঁ সৰ্বোচ্চ স্থানত আছিল। মিছ ৱৰ্ল্ড ২০১৩ হিচাপে কাৰ্যকালত ইয়ঙে যুক্তৰাজ্য, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ, হাইটি, ভাৰত, জাপান, দক্ষিণ কোৰিয়া আৰু নিজৰ দেশ ফিলিপাইনছকে ধৰি বিশ্বৰ বহু দেশ ভ্ৰমণ কৰিছিল। ২০১৪ চনৰ ১৪ ডিচেম্বৰত যুক্তৰাজ্যৰ লণ্ডনত অনুষ্ঠিত মিছ ৱৰ্ল্ড ২০১৪ প্ৰতিযোগিতাত তেওঁ উত্তৰাধিকাৰী হিচাপে ৰোলিন ষ্ট্ৰাউছক মুকুট পিন্ধাই দিয়ে।<ref>{{Cite web|last=Grinberg|first=Emanuella|title=Miss South Africa Rolene Strauss crowned Miss World 2014|url=http://www.cnn.com/2014/12/14/world/feat-miss-world-2014/index.html|access-date=July 10, 2021|website=CNN|date=December 14, 2014 |language=en-US}}</ref> === পৰৱৰ্তী ঘটনাসমূহ === ২০২৪ চনৰ ৯ মাৰ্চত ভাৰতৰ মুম্বাইত অনুষ্ঠিত হোৱা '''মিছ ৱৰ্ল্ড ২০২৩''' প্ৰতিযোগিতাত মেগান ইয়ঙে সহ-উপস্থাপিকা হিচাপে অংশগ্ৰহণ কৰিছিল (য’ত চেক গণৰাজ্যৰ ক্ৰীষ্টিনা পিছকোভাই বিজয়ীৰ খিতাপ অৰ্জন কৰে)। প্ৰতিযোগিতাখনৰ চূড়ান্ত ৰাউণ্ডৰ সময়ত ইয়ঙক মিছ বটচোৱানা 'লেছেগো চম্বো'ৰ চুলি ঠিক কৰি দিয়া দেখা গৈছিল। এই কাৰ্যৰ বাবে তেওঁৰ বিৰুদ্ধে ব্যক্তিগত স্থান দখল আৰু সাংস্কৃতিক সংবেদনশীলতাহীনতাৰ অভিযোগ উত্থাপন হোৱাৰ পিছত তেওঁ ৰাজহুৱাকৈ ক্ষমা বিচাৰিবলগীয়া হৈছিল।<ref>{{Cite web |title=Megan Young apologizes for fixing Miss Botswana's hair on Miss World stage |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/artandculture/900110/megan-young-apologizes-for-fixing-miss-botswana-s-hair-on-stage-i-wanted-to-offer-a-helping-hand/story/?just_in |access-date=March 11, 2024 |website=GMA News |date=March 11, 2024 |language=en-US}}</ref> ==ব্যক্তিগত জীৱন== [[File:Lauren & Megan Young.jpg|right|thumb|upright|ভগ্নী ল'ৰেন ইয়ঙৰ সৈতে মেগান ইয়ং (বাঁওফালে), ২০১৩ চনৰ কেণ্ডী ষ্টাইল বঁটা-প্ৰদান অনুষ্ঠানত]] ইয়ং অভিনেত্ৰী আৰু মডেল লৰেন ইয়ঙৰ জ্যেষ্ঠ ভগ্নী।<ref>{{Cite web |title=Lauren Young says sister Megan will be the best mom because 'at one point you were also mine' |url=https://www.gmanetwork.com/entertainment/showbiznews/family/64999/megan-young-on-her-sister-lauren-shes-her-own-person/story |access-date=May 28, 2025 |website=GMA News}}</ref> ২০১৭ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত মাইকেল ডেজে নিশ্চিত কৰে যে তেওঁ ইয়ঙৰ লগত ছয় বছৰ ধৰি ডেটিং কৰি আছে।<ref>{{Cite news|url=http://www.rappler.com/entertainment/news/161248-mikael-daez-confirms-relationship-megan-young|title=Mikael Daez confirms relationship with Megan Young|work=Rappler|language=en|access-date=2020-01-25}}</ref> ২০২০ চনৰ ২৫ জানুৱাৰীত তেওঁলোকৰ বিবাহৰ কথা ঘোষণা কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://www.cnnphilippines.com/entertainment/2020/1/25/megan-young-weds-mikael-daez.html|title=Megan Young ties the knot with Mikael Daez|website=cnn|language=en|access-date=2020-01-25|archive-date=January 25, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200125171539/https://www.cnnphilippines.com/entertainment/2020/1/25/megan-young-weds-mikael-daez.html|url-status=dead|archivedate=2020-01-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200125171539/https://www.cnnphilippines.com/entertainment/2020/1/25/megan-young-weds-mikael-daez.html|deadurl=yes}}</ref> তেওঁলোকৰ প্ৰথম সন্তান লিঅ'ন এজন ল'ৰা।<ref>{{cite web |last1=Editorial Circle |first1=GMA Integrated News |title=Megan Young, Mikael Daez gear up for future travels with son Leon |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/familyandrelationships/955347/megan-young-mikael-daez-gear-up-for-future-travels-with-son-leon/story/ |website=GMA Lifestyle |publisher=GMA News |access-date=28 October 2025}}</ref> তেওঁ ২০২৫ চনত জন্মগ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite web |title=Megan Young, isinilang na ang first baby nila ni Mikael Daez |url=https://www.gmanetwork.com/news/balitambayan/chikamuna/947664/megan-young-isinilang-na-ang-first-baby-nila-ni-mikael-daez/story/ |access-date=May 28, 2025 |website=GMA News}}</ref> == চলচ্চিত্ৰপঞ্জী == === চলচ্চিত্ৰ === {| class="wikitable sortable" |- ! বৰ্ষ ! নাম ! চৰিত্ৰ ! class="unsortable" | টোকা ! সংগ্ৰহ |- | ২০০৫ | ''চে দ্যাট ইউ লাভ মি'' | আন্না | | |- | rowspan="2" | ২০০৯ | ''পাংগাৰাপ কং জেকপট'' | ইউলা | | |- | ''শ্বেক, ৰেটল এণ্ড ৰ'ল ১১'' | লুচিয়া কাষ্টিলিয়ানো | খণ্ড: "উকায়-উকায়" |<ref name="Restless"/><ref name="Kontrabida roles"/> |- | rowspan="4" | ২০১০ | ''এষ্ট্ৰো মায়াবাং'' | | | |- | ''ৱাইট হাউচ (চলচ্চিত্ৰ)|ৱাইট হাউচ'' | মাইকী ত্ৰিনিদাদ | | |- | ''চিগুৱা'' | ডলী | বিশেষ ভূমিকা (কেমিঅ') | |- | ''বেব, আই লাভ ইউ'' | গাইতা ভেনেৰাচিয়ন বৰোমিঅ' | | |- | rowspan="2" | ২০১১ | ''এনটেং এন ইনা মো'' | ইনা আজুল | | |- | ''ৱণ্ট লাষ্ট এ ডে উইদাউট ইউ'' | মেলিব্ছা | | |- | ২০১২ | ''দ্য ৰিউনিয়ন (২০১২ চলচ্চিত্ৰ)|দ্য ৰিউনিয়ন'' | এন্টোনিয়া "টন্যাং" কাষ্ট্ৰো | |<ref name="VJ"/> |- | ২০১৩ | ''বেং বেং এলি'' | এবে | | |- | ২০১৭ | ''আৱাৰ মাইটি ইয়ায়া'' | মনিক | | |} === সংগীত ভিডিঅ' === {| class="wikitable" ! বৰ্ষ ! গীতৰ শীৰ্ষক ! শিল্পী |- | ২০০৭ || "নাগমামাহাল নাঙ টুনায়" || পিঅ'ল' পাস্কুৱাল |- | ২০১২ || "আমাটছ" || ৰিকো ব্লাংকো |} == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist|30em}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category|Megan Young}} * {{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20171025223731/http://www.meganbata.com/ Website]}} [[শ্ৰেণী:সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগী]] [[শ্ৰেণী:বিশ্বসুন্দৰী]] [[শ্ৰেণী:আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:আমেৰিকান অভিনয় শিল্পী]] [[শ্ৰেণী:অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:মডেল]] msh7y36tbs5op5t4ebyv57sgo18jwa4 601745 601744 2026-04-21T05:28:27Z Duhita Ragini Kalita 46712 /* বাহ্যিক সংযোগ */ 601745 wikitext text/x-wiki {{Infobox pageant titleholder | name = মেগান ইয়ং | image = Miss World 2013 Megan Young (cropped).jpg | alt = <!-- descriptive text for use by speech synthesis (text-to-speech) software --> | caption = ২০১৩ চনত ইয়ং | birth_name = মেগান লিন টাল্ডে ইয়ং | birth_date = {{birth date and age|1990|2|27}} | birth_place = আলেক্সজেন্দ্ৰিয়া, ভাৰ্জিনিয়া, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ | alma mater = ট্ৰিনিটি ইউনিভাৰ্চিটি অৱ এছিয়া<br>ডি লা ছালে–চেইণ্ট বেনিল্ডৰ কলেজ<br> (কলাত স্নাতক - চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাণ) | occupation = {{hlist|অভিনয়শিল্পী| টেলিভিছন পৰিৱেশিকা|মডেল|ভিজে (মিডিয়া ব্যক্তিত্ব)}} | years_active = ২০০৪–বৰ্তমানলৈকে | height = {{height|m=১.৭৩}} | spouse = {{marriage|মাইকেল ডেজ|25 January, 2020}} | children = ১ | hair_color = | eye_color = | title = বিশ্বসুন্দৰী ফিলিপাইনছ ২০১৩<br />বিশ্ব সুন্দৰী ২০১৩ | competitions = মিছ ৱৰ্ল্ড ফিলিপাইনছ ২০১৩<br />(বিজয়ী)<br />মিছ ৱৰ্ল্ড ২০১৩<br />(বিজয়ী)<br />(শীৰ্ষ মডেল)<br />(মিছ ৱৰ্ল্ড এছিয়া) }} '''মেগান লিন টাল্ডে ইয়ং-ডেইজ''' ({{Lang-en|Megan Lynne Talde Young-Daez}}; জন্ম: ২৭ ফেব্ৰুৱাৰী, ১৯৯০) এগৰাকী ফিলিপাইনছৰ অভিনেত্ৰী, মডেল আৰু সৌন্দৰ্য্য ৰাণী যি ২০১৩ চনৰ মিছ ৱৰ্ল্ড লাভ কৰে।<ref name="BP1">{{cite news | title = Miss Philippines Megan Young crowned as Miss World 2013 | url = http://news.biharprabha.com/2013/09/miss-philippines-megan-young-crowned-as-miss-world-2013 |work=BIHARPRABHA | date = September 28, 2013 | access-date = September 28, 2013}}</ref><ref name="Miss World 3">{{cite news | title = Miss Philippines crowned the new Miss World | url = https://edition.cnn.com/2013/09/28/world/miss-world-2013/index.html |work=[[CNN]] | access-date = September 28, 2013}}</ref><ref name="Miss World 4">{{cite news |work=GMA News|title = Megan Young crowned Miss World 2013 | url = http://www.gmanetwork.com/news/story/328600/lifestyle/fashionandbeauty/megan-young-crowned-miss-world-2013 | date = September 28, 2013 |publisher=[[GMA Network]] | access-date = September 28, 2013}}</ref><ref name="INQ"/> ফিলিপাইনছ আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰপৰা মিছ ৱৰ্ল্ড বিজয়ী হোৱা তেওঁ প্ৰথমগৰাকী প্ৰতিনিধি।<ref name="INQ">{{cite news|title=Megan Young crowned Miss World 2013|url=http://lifestyle.inquirer.net/127875/megan-young-crowned-miss-world |date=September 28, 2013|newspaper=Philippine Daily Inquirer|access-date=September 28, 2013}}</ref> ইয়াৰ পূৰ্বে তেওঁক ২০১৩ চনৰ মিছ ৱৰ্ল্ড ফিলিপাইনছৰ মুকুট পিন্ধোৱা হৈছিল।<ref name="Miss World 2">{{cite news | title = Megan Young is Miss World PH 2013 | date = August 19, 2013 | url = http://www.abs-cbnnews.com/lifestyle/08/18/13/megan-young-miss-world-ph-2013 | work = ABS-CBN News | access-date = September 28, 2013 | archivedate = October 30, 2015 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20151030231410/http://www.abs-cbnnews.com/lifestyle/08/18/13/megan-young-miss-world-ph-2013 | deadurl = yes }}</ref> ইয়ঙে ৰিয়েলিটি টেলিভিছন শ্ব’ ষ্টাৰষ্ট্ৰকত প্ৰতিযোগী হিচাপে আৰম্ভ কৰিছিল।<ref name="Megan Young">{{cite web | title = MEGAN YOUNG | url = http://starmagic.abs-cbn.com/talents/profile/megan--young.html |work=[[Star Magic]] | access-date = September 28, 2013 | url-status = dead| archive-url = https://web.archive.org/web/20130918055926/http://starmagic.abs-cbn.com/talents/profile/megan--young.html | archive-date = September 18, 2013 | df = mdy-all}}</ref> ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা== ১৯৯০ চনৰ ২৭ ফেব্ৰুৱাৰীত ভাৰ্জিনিয়াৰ আলেকজেণ্ড্ৰিয়াত<ref name="Video">{{cite news|title=Miss World Megan Young&nbsp; – Get To Know Her [Video]|author=Chelo Aestrid|url=http://guardianlv.com/2013/09/miss-world-megan-young-get-to-know-her-video/|date=September 29, 2013|work=Las Vegas Guardian Express|access-date=September 29, 2013}}</ref>ফিলিপাইনছ আৰু আমেৰিকান পিতৃ-মাতৃ ভিক্টোৰিয়া টাল্ডে, এণ্টিকৰ পাণ্ডান আৰু কেলভিন ক'ল ইয়ং তৃতীয়ৰ ঘৰত তেওঁ জন্মগ্ৰহণ কৰে।<ref name="RAP">{{cite news|title=8 fun facts about Megan Young|author=Ira Agting|url=http://www.rappler.com/life-and-style/40135-megan-young-fun-facts|date=September 29, 2013|work=Rappler|access-date=October 10, 2013}}</ref> ইয়ঙৰ পৰিয়াল তেওঁৰ ১০ বছৰ বয়সত জাম্বালেছৰ কেষ্টিলেজছলৈ গুচি যায়। ২০০২ চনৰপৰা ২০০৫ চনলৈকে তেওঁ চুবিক বে ফ্ৰীপ'ৰ্ট জ'নৰ ভিতৰৰ আঞ্চলিক বিজ্ঞান হাইস্কুল তৃতীয়ত মাধ্যমিক শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে, তাৰ পিছত অভিনয় কেৰিয়াৰ গঢ়িবলৈ মেট্ৰ' মেনিলালৈ যায়। ইয়ঙে চেণ্ট বেনিল্ডৰ ডি লা ছাল-কলেজৰপৰা চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাণৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰিছে। ==কেৰিয়াৰ== ===২০০৪–০৭: প্ৰাৰম্ভিক অভিনয় জীৱন=== ইয়ঙে প্ৰথম শ্ব'বিজ ব্ৰেক লাভ কৰে প্ৰতিভা ৰিয়েলিটি চাৰ্চ ষ্টাৰষ্ট্ৰকৰ দ্বিতীয় ছিজনৰ জৰিয়তে,<ref name="Throne">{{cite news |title=Her time, her throne |author=Ed Uy |url=http://manilatimes.net/her-time-her-throne/32905/ |date=August 24, 2013 |work=[[The Manila Times]] |access-date=October 27, 2013}}</ref>য'ত তেওঁ শীৰ্ষ ছয়ৰ ভিতৰত স্থান লাভ কৰে। জিএমএত তেওঁৰ অভিনয়ৰ আত্মপ্ৰকাশ আছিল ''লাভ টু লাভ প্ৰেজেণ্টছ: লাভ কো উৰক''ত, য'ত তেওঁ মেগৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। ইয়াৰ পিছত এছিয়ান ট্ৰেজাৰ্ছত আন্নাৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে আৰু এমগা কুৱেণ্টো নি লোলা বাছিয়াঙত পৰী চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে। ===২০০৭–১৫: ABS-CBN আৰু TV5-লৈ বদলি=== জিএমএ আৰ্টিষ্ট চেণ্টাৰৰ সৈতে দুবছৰতকৈ অধিক সময়ৰ পাছত তেওঁ ভগ্নী লৰেন ইয়ঙৰ পিছত এবিএছ-চিবিএনলৈ গুচি যায়। জিএমএৰ প্ৰতিদ্বন্দ্বী ষ্টেচন এবিএছ-চিবিএনলৈ বদলি হোৱা প্ৰথমগৰাকী ষ্টাৰষ্ট্ৰক প্ৰাক্তন ছাত্ৰী। ইয়ঙে প্ৰথমবাৰৰ বাবে এবিএছ-চিবিএনত যুৱমুখী অনুষ্ঠান "ষ্টাৰ মেজিক প্ৰেজেণ্টছ" এষ্টিগছ আৰু এবট উৰ লুভত অভিনয় কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰি কোকেই ছবিত শ্বেনৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। তেওঁৰ বিপৰীতে আছিল জাঞ্জো মাৰুডো। পিনয় বিগ ব্ৰাদাৰ: চেলিব্ৰিটি এডিচন ২ ত "দ্য প্ৰিন্সেছ অৱ চাৰ্ম" নামেৰে অভিহিত কৰা চেলিব্ৰিটি হাউছমেট হিচাপে অভিনয় কৰাৰ পাছত তেওঁ সুপৰিচিত হৈছিল।<ref name="Restless">{{cite web |title=Young, but not restless |author=Tinna S. Bonifacio |url=http://www.jobsdb.com.ph/Philippines/inside-pages/CelebProf/CP_1108.html?imagename=Megan |date=January 2009 |website=JobsDB.com |access-date=October 10, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131014173546/http://www.jobsdb.com.ph/Philippines/inside-pages/CelebProf/CP_1108.html?imagename=Megan |archive-date=October 14, 2013 |url-status=dead }}</ref><ref name="Kontrabida roles">{{cite news|title=Megan Young enjoys playing Kontrabida roles|url=http://www.abs-cbnnews.com/entertainment/12/23/11/megan-young-enjoys-playing-kontrabida-roles?imagename=Megan|date=December 23, 2011|work=ABS-CBN News|access-date=November 15, 2025|archivedate=October 27, 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151027153338/http://www.abs-cbnnews.com/entertainment/12/23/11/megan-young-enjoys-playing-kontrabida-roles?imagename=Megan|deadurl=yes}}</ref> পিবিবিৰ পিছত এবিএছ-চিবিএনৰ ৰিমেক আই লাভ বেটী লা ফেয়াত জন লয়ড ক্ৰুজৰ বিপৰীতে খলনায়ক মাৰ্চেলাৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। ২০০৯ চনত চেনেল -V ফিলিপাইনছৰ পুনৰ আৰম্ভণিৰ বাবে ভিডিঅ' জকী হিচাপে পৰিচয় কৰাই দিয়া চাৰিজন ব্যক্তিত্বৰ ভিতৰত তেওঁ অন্যতম।<ref name="VJ">{{cite news |title = Miss World 2013: A Look Back at Megan Young from Starstruck to Most Beautiful Woman in the World (VIDEOS & PHOTOS) |author = Vittorio Hernandez |url = http://au.ibtimes.com/articles/509790/20130929/miss-world-2013-look-back-megan-young.htm |archive-url = https://archive.today/20131202145122/http://au.ibtimes.com/articles/509790/20130929/miss-world-2013-look-back-megan-young.htm |url-status = dead |archive-date = December 2, 2013 |date = September 29, 2013 |work = [[International Business Times]] |access-date = December 2, 2013 |archivedate = December 2, 2013 |archiveurl = https://archive.today/20131202145122/http://au.ibtimes.com/articles/509790/20130929/miss-world-2013-look-back-megan-young.htm |deadurl = yes }}</ref>ইয়ঙে ষ্টুডিঅ' ২৩ৰ কেইবাটাও অনুষ্ঠানৰ মাজে মাজে আয়োজকো হৈছিল। ২০১২ চনত ইয়ঙে হিয়াছত মুখ্য অভিনেত্ৰী হিচাপে গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰিচিতি লাভ কৰে। তেওঁ প্ৰেমৰ আগ্ৰহ হিচাপে জাঞ্জো মাৰুডোৰ সৈতে পুনৰ মিলিত হৈছিল। ২০১৩ চনত টিভি-৫লৈ সলনি হয় যদিও কাপামিলিয়া নেটৱৰ্কত অংশগ্ৰহণ কৰে। টেলিভিছনৰ বাহিৰেও ইয়ঙে কেইখনমান ছবিতো অভিনয় কৰিছে। ইয়াৰে এখন আছিল দ্য ৰিইউনিয়ন, য'ত তেওঁ জিয়ান লিমৰ বিপৰীতে টয়ঙৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref name="VJ"/> ইয়ঙক ২০১৪ চনৰ দহচত্ন্য বঁটাত অসাধাৰণ অতিথি তাৰকা হিচাপে মনোনীত কৰা হয়।<ref>[[:id:Dahsyatnya-Awards-2014]]</ref> == সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগিতা == [[File:Megan Young with Philippine flag (cropped).jpg|right|thumb|২০১৪ চনৰ নিউয়ৰ্ক ফিলিপাইনছ স্বাধীনতা দিৱসৰ পেৰেডত মেগান ইয়ং]] === মিছ ৱৰ্ল্ড ফিলিপাইনছ ২০১৩ === ২০১৩ চনৰ ১৮ আগষ্টত অনুষ্ঠিত হোৱা প্ৰতিযোগিতাৰ চুড়ান্ত নিশা মেগান ইয়ঙক '''মিছ ৱৰ্ল্ড ফিলিপাইনছ ২০১৩'''ৰ মুকুট পিন্ধোৱা হয়।<ref>{{Cite web|date=August 18, 2013|title=Megan Young is Miss World PH 2013|url=https://www.abs-cbn.com/lifestyle/08/18/13/megan-young-miss-world-ph-2013|access-date=July 10, 2021|website=ABS-CBN News|language=en}}</ref> তেওঁ প্ৰতিযোগিতাখনত 'বেষ্ট ইন ফেশ্বন ৰাণৱে', 'মিছ স্পৰ্টছ', 'মিছ ৰিডিউচিন', 'মিছ অলে', 'মিছ লাগুনা', 'মিছ ফিগ্লিয়া' আৰু 'মিছ বেঞ্চ বডী' বঁটাও লাভ কৰে।<ref>{{Cite web|title=WINNERS: Miss World Philippines 2013|url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/winners-miss-world-ph-2013|access-date=July 10, 2021|website=Rappler|date=August 18, 2013 |language=en}}</ref> ২০১৪ চনৰ ১২ অক্টোবৰত ফিলিপাইনছৰ পাছে চহৰৰ 'মল অৱ এছিয়া এৰিনা'ত অনুষ্ঠিত মিছ ৱৰ্ল্ড ফিলিপাইনছ ২০১৪ প্ৰতিযোগিতাত মেগান ইয়ঙে তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰী হিচাপে ভ্যলেৰী ৱিগমেনক মুকুট পিন্ধাই দিয়ে।<ref>{{Cite web|title=Valerie Weigmann wins Miss World Philippines 2014|url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/miss-world-philippines-2014-winner-valerie-weigmann|access-date=July 10, 2021|website=Rappler|date=October 12, 2014 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=October 12, 2014|title=Model and TV host Valerie Weigmann crowned new Miss World Philippines|url=https://lifestyle.inquirer.net/174324/model-and-tv-host-valerie-weigmann-crowned-new-miss-world-philippines/|access-date=July 10, 2021|website=Inquirer Lifestyle|language=en-US}}</ref> === মিছ ৱৰ্ল্ড ২০১৩ === ইণ্ডোনেছিয়াৰ বালিত অনুষ্ঠিত প্ৰতিযোগিতাত মেগান ইয়ঙক '''মিছ ৱৰ্ল্ড ২০১৩'''ৰ মুকুট পিন্ধোৱা হয়। ইয়াৰ লগে লগে তেওঁ ১৯৫১ চনত মিছ ৱৰ্ল্ড প্ৰতিযোগিতা আৰম্ভ হোৱাৰ পিছত এই খিতাপ জয় কৰা প্ৰথমগৰাকী ফিলিপিনো হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref name="INQ"/> প্ৰাৰম্ভিক পৰ্যায়ত তেওঁ "টপ মডেল" প্ৰতিযোগিতাত বিজয়ী হৈছিল, "পিপলছ চেম্পিয়ন"ত দ্বিতীয় স্থান, "মাল্টিমিডিয়া চেলেঞ্জ"ত চতুৰ্থ স্থান আৰু "বিচ বিউটি" প্ৰতিযোগিতাত পঞ্চম স্থান লাভ কৰিছিল।<ref name="INQ"/> চূড়ান্ত প্ৰশ্নোত্তৰ শিতানত শীৰ্ষ ৬ গৰাকী প্ৰতিযোগীক একেটা প্ৰশ্নই সোধা হৈছিল: "আপুনি কিয় পৰৱৰ্তী মিছ ৱৰ্ল্ড হোৱা উচিত?" ইয়াৰ উত্তৰত ইয়ঙে কৈছিল: ''{{blockquote|text=মই মানৱতাৰ এক মূল মূল্যবোধক গুৰুত্ব দিওঁ আৰু ইয়েই মানুহক তেওঁলোকৰ কাম-কাজৰ বাবে দিক-দৰ্শন কৰে। মই ইয়াৰ জৰিয়তে আন মানুহক দেখুৱাই দিম যে তেওঁলোকে কেনেকৈ ইজনে সিজনক বুজিব পাৰে। … একগোট হৈ আমি সমাজক সহায় কৰিব পাৰোঁ।}}'' ইয়ঙে ২০১৩ চনৰ '''মিছ ৱৰ্ল্ড এছিয়া''' হিচাপে 'কণ্টিনেণ্টেল কুইন অৱ বিউটি' খিতাপো লাভ কৰে। এছীয় অঞ্চলৰ প্ৰতিযোগীসকলৰ ভিতৰত তেওঁ সৰ্বোচ্চ স্থানত আছিল। মিছ ৱৰ্ল্ড ২০১৩ হিচাপে কাৰ্যকালত ইয়ঙে যুক্তৰাজ্য, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ, হাইটি, ভাৰত, জাপান, দক্ষিণ কোৰিয়া আৰু নিজৰ দেশ ফিলিপাইনছকে ধৰি বিশ্বৰ বহু দেশ ভ্ৰমণ কৰিছিল। ২০১৪ চনৰ ১৪ ডিচেম্বৰত যুক্তৰাজ্যৰ লণ্ডনত অনুষ্ঠিত মিছ ৱৰ্ল্ড ২০১৪ প্ৰতিযোগিতাত তেওঁ উত্তৰাধিকাৰী হিচাপে ৰোলিন ষ্ট্ৰাউছক মুকুট পিন্ধাই দিয়ে।<ref>{{Cite web|last=Grinberg|first=Emanuella|title=Miss South Africa Rolene Strauss crowned Miss World 2014|url=http://www.cnn.com/2014/12/14/world/feat-miss-world-2014/index.html|access-date=July 10, 2021|website=CNN|date=December 14, 2014 |language=en-US}}</ref> === পৰৱৰ্তী ঘটনাসমূহ === ২০২৪ চনৰ ৯ মাৰ্চত ভাৰতৰ মুম্বাইত অনুষ্ঠিত হোৱা '''মিছ ৱৰ্ল্ড ২০২৩''' প্ৰতিযোগিতাত মেগান ইয়ঙে সহ-উপস্থাপিকা হিচাপে অংশগ্ৰহণ কৰিছিল (য’ত চেক গণৰাজ্যৰ ক্ৰীষ্টিনা পিছকোভাই বিজয়ীৰ খিতাপ অৰ্জন কৰে)। প্ৰতিযোগিতাখনৰ চূড়ান্ত ৰাউণ্ডৰ সময়ত ইয়ঙক মিছ বটচোৱানা 'লেছেগো চম্বো'ৰ চুলি ঠিক কৰি দিয়া দেখা গৈছিল। এই কাৰ্যৰ বাবে তেওঁৰ বিৰুদ্ধে ব্যক্তিগত স্থান দখল আৰু সাংস্কৃতিক সংবেদনশীলতাহীনতাৰ অভিযোগ উত্থাপন হোৱাৰ পিছত তেওঁ ৰাজহুৱাকৈ ক্ষমা বিচাৰিবলগীয়া হৈছিল।<ref>{{Cite web |title=Megan Young apologizes for fixing Miss Botswana's hair on Miss World stage |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/artandculture/900110/megan-young-apologizes-for-fixing-miss-botswana-s-hair-on-stage-i-wanted-to-offer-a-helping-hand/story/?just_in |access-date=March 11, 2024 |website=GMA News |date=March 11, 2024 |language=en-US}}</ref> ==ব্যক্তিগত জীৱন== [[File:Lauren & Megan Young.jpg|right|thumb|upright|ভগ্নী ল'ৰেন ইয়ঙৰ সৈতে মেগান ইয়ং (বাঁওফালে), ২০১৩ চনৰ কেণ্ডী ষ্টাইল বঁটা-প্ৰদান অনুষ্ঠানত]] ইয়ং অভিনেত্ৰী আৰু মডেল লৰেন ইয়ঙৰ জ্যেষ্ঠ ভগ্নী।<ref>{{Cite web |title=Lauren Young says sister Megan will be the best mom because 'at one point you were also mine' |url=https://www.gmanetwork.com/entertainment/showbiznews/family/64999/megan-young-on-her-sister-lauren-shes-her-own-person/story |access-date=May 28, 2025 |website=GMA News}}</ref> ২০১৭ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত মাইকেল ডেজে নিশ্চিত কৰে যে তেওঁ ইয়ঙৰ লগত ছয় বছৰ ধৰি ডেটিং কৰি আছে।<ref>{{Cite news|url=http://www.rappler.com/entertainment/news/161248-mikael-daez-confirms-relationship-megan-young|title=Mikael Daez confirms relationship with Megan Young|work=Rappler|language=en|access-date=2020-01-25}}</ref> ২০২০ চনৰ ২৫ জানুৱাৰীত তেওঁলোকৰ বিবাহৰ কথা ঘোষণা কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://www.cnnphilippines.com/entertainment/2020/1/25/megan-young-weds-mikael-daez.html|title=Megan Young ties the knot with Mikael Daez|website=cnn|language=en|access-date=2020-01-25|archive-date=January 25, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200125171539/https://www.cnnphilippines.com/entertainment/2020/1/25/megan-young-weds-mikael-daez.html|url-status=dead|archivedate=2020-01-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200125171539/https://www.cnnphilippines.com/entertainment/2020/1/25/megan-young-weds-mikael-daez.html|deadurl=yes}}</ref> তেওঁলোকৰ প্ৰথম সন্তান লিঅ'ন এজন ল'ৰা।<ref>{{cite web |last1=Editorial Circle |first1=GMA Integrated News |title=Megan Young, Mikael Daez gear up for future travels with son Leon |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/familyandrelationships/955347/megan-young-mikael-daez-gear-up-for-future-travels-with-son-leon/story/ |website=GMA Lifestyle |publisher=GMA News |access-date=28 October 2025}}</ref> তেওঁ ২০২৫ চনত জন্মগ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite web |title=Megan Young, isinilang na ang first baby nila ni Mikael Daez |url=https://www.gmanetwork.com/news/balitambayan/chikamuna/947664/megan-young-isinilang-na-ang-first-baby-nila-ni-mikael-daez/story/ |access-date=May 28, 2025 |website=GMA News}}</ref> == চলচ্চিত্ৰপঞ্জী == === চলচ্চিত্ৰ === {| class="wikitable sortable" |- ! বৰ্ষ ! নাম ! চৰিত্ৰ ! class="unsortable" | টোকা ! সংগ্ৰহ |- | ২০০৫ | ''চে দ্যাট ইউ লাভ মি'' | আন্না | | |- | rowspan="2" | ২০০৯ | ''পাংগাৰাপ কং জেকপট'' | ইউলা | | |- | ''শ্বেক, ৰেটল এণ্ড ৰ'ল ১১'' | লুচিয়া কাষ্টিলিয়ানো | খণ্ড: "উকায়-উকায়" |<ref name="Restless"/><ref name="Kontrabida roles"/> |- | rowspan="4" | ২০১০ | ''এষ্ট্ৰো মায়াবাং'' | | | |- | ''ৱাইট হাউচ (চলচ্চিত্ৰ)|ৱাইট হাউচ'' | মাইকী ত্ৰিনিদাদ | | |- | ''চিগুৱা'' | ডলী | বিশেষ ভূমিকা (কেমিঅ') | |- | ''বেব, আই লাভ ইউ'' | গাইতা ভেনেৰাচিয়ন বৰোমিঅ' | | |- | rowspan="2" | ২০১১ | ''এনটেং এন ইনা মো'' | ইনা আজুল | | |- | ''ৱণ্ট লাষ্ট এ ডে উইদাউট ইউ'' | মেলিব্ছা | | |- | ২০১২ | ''দ্য ৰিউনিয়ন (২০১২ চলচ্চিত্ৰ)|দ্য ৰিউনিয়ন'' | এন্টোনিয়া "টন্যাং" কাষ্ট্ৰো | |<ref name="VJ"/> |- | ২০১৩ | ''বেং বেং এলি'' | এবে | | |- | ২০১৭ | ''আৱাৰ মাইটি ইয়ায়া'' | মনিক | | |} === সংগীত ভিডিঅ' === {| class="wikitable" ! বৰ্ষ ! গীতৰ শীৰ্ষক ! শিল্পী |- | ২০০৭ || "নাগমামাহাল নাঙ টুনায়" || পিঅ'ল' পাস্কুৱাল |- | ২০১২ || "আমাটছ" || ৰিকো ব্লাংকো |} == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist|30em}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category|Megan Young}} [[শ্ৰেণী:সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগী]] [[শ্ৰেণী:বিশ্বসুন্দৰী]] [[শ্ৰেণী:আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:আমেৰিকান অভিনয় শিল্পী]] [[শ্ৰেণী:অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:মডেল]] hsupbvzyav5w9eufgf0awtq995ahdm6 0 127406 601650 553460 2026-04-20T15:51:57Z Kandarpajit Kallol 6257 601650 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | office = [[Ministry of Environment, Forest and Climate Change (Bangladesh)|পৰিৱেশ, বন আৰু জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ উপদেষ্টা]] | president = [[মহম্মদ চাহাবুদ্দিন]] | 1blankname = [[Chief Adviser (Bangladesh)|মুখ্য উপদেষ্টা]] | 1namedata = [[মহম্মদ ইউনুছ]]। | term_start = ৯ আগষ্ট ২০২৪ | term_end = | predecessor = [[ছাবেৰ হোছেইন চৌধুৰী]] | successor = | office1 = [[Ministry of Water Resources (Bangladesh)|জল সম্পদৰ উপদেষ্টা]] | president1 = [[মহম্মদ চাহাবুদ্দিন]] | 1blankname1 = [[Chief Adviser (Bangladesh)|মুখ্য উপদেষ্টা]] | 1namedata1 = [[মহম্মদ ইউনুছ]]। | term_start1 = ১৬ আগষ্ট ২০২৪ | term_end1 = | predecessor1 = [[জাহিদ ফাৰুক]] | successor1 = | name = Syeda Rizwana Hasan | native_name = {{nobold|চৈয়দা ৰিজৱানা হাছান}} | native_name_lang = bn | image = সৈয়দা রিজওয়ানা হাসান.jpeg | caption = ২০২৫ চনত ৰিজৱানা হাছান | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1968|01|15}} | birth_place = [[হবিবগঞ্জ]], [[পূব পাকিস্তান]], [[পাকিস্তান]]। | nationality = [[বাংলাদেশী]] | alma_mater = [[ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়]] | profession = [[উকীল]] | known_for = [[জাহাজ ভঙা]] উদ্যোগত অৱদান<br> [[Bangladesh Environmental Lawyers Association|বেলা]]ৰ মুখ্য কাৰ্যবাহী | spouse = এ বি ছিদ্দিকী <ref>{{Cite web |last=bdnews24.com |title=Rizwana Hasan's husband found in Kalabagan |url=https://bdnews24.com/bangladesh/rizwana-hasan-s-husband-found-in-kalabagan |access-date=2024-08-08 |website=Rizwana Hasan's husband found in Kalabagan |language=en}}</ref> | children = ৩ | father = [[চৈয়দ মহিবুল হাছান]] | awards = {{plainlist| * [[গোল্ডমেন পৰিৱেশ বঁটা]] (২০০৯) * [[ৰমন মেগছেছে বঁটা]] (২০১২) * [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সাহসী মহিলা বঁটা]] (২০২২) }} }} '''চৈয়দা ৰিজৱানা হাছান''' ({{lang-en|Rizwana Hasan}}; জন্ম ১৫ জানুৱাৰী ১৯৬৮) এগৰাকী বাংলাদেশী আইনজীৱী আৰু পৰিৱেশবিদ। তেওঁ বৰ্তমানৰ অন্তৱৰ্তীকালীন চৰকাৰৰ উপদেষ্টা।<ref name="উপদেষ্টা"/> তেওঁ বাংলাদেশ পৰিৱেশ উকীল সন্থা (বেলা)ৰ মুখ্য কাৰ্যবাহী। এজন পৰিৱেশবিদ হিচাপে তেওঁ বাংলাদেশৰ জাহাজ ভঙা উদ্যোগৰ নিয়মৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰি আহিছে। ২০০৯ চনত বাংলাদেশ চৰকাৰৰ বন আৰু পৰিৱেশ মন্ত্ৰ্যালয়ৰপৰা "পৰিৱেশ বঁটা" লাভ কৰাৰ লগতে এই কামৰ বাবে গোল্ডমেন পৰিৱেশ বঁটা লাভ কৰা প্ৰথমজন বাংলাদেশী হ'ল চৈয়দা ৰিজৱানা হাছান।{{r|বিডিনিউজ}} ২০০৯ চনত টাইম আলোচনীয়ে তেওঁক "পৰিৱেশৰ নায়ক" উপাধিৰে সন্মানিত কৰে। ২০১২ চনত তেওঁক ফিলিপাইনছৰ [[ৰমন মেগছেছে বঁটা]]ৰে সন্মানিত কৰা হয়। == প্ৰাথমিক জীৱন আৰু শৈক্ষিক জীৱন== চৈয়দা ৰিজৱানা হাছানৰ জন্ম হৈছিল ১৯৬৮ চনৰ ১৫ জানুৱাৰীত তেতিয়াৰ পূব পাকিস্তানৰ (বৰ্তমান বাংলাদেশ) ঢাকাৰ ধানমণ্ডীত। হবিগঞ্জৰ নৰপতি হাভেলী নামৰ এক বাঙালী মুছলমান জমিদাৰ পৰিয়ালত তেওঁৰ জন্ম হৈছিল।<ref name="KKDetails"/> তেওঁৰ পিতৃ চৈয়দ মহিবুল হাছান,{{r|কালেৰ-যে মন্ত্ৰণালয়েৰ}} মাতৃ ছুৰাইয়া হাছান। তেওঁ ভি‍কাৰুনুনিছা নূন স্কুল এণ্ড কলেজৰপৰা মাধ্যমিক পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হয়। তাৰ পাছত হলি ক্ৰছ কলেজৰপৰা উচ্চতৰ মাধ্যমিক সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পাছত ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়ত নামভৰ্তি কৰে। বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ৰাজহুৱা প্ৰশাসন বিভাগত ভৰ্তি কৰি‍লেও পাছত আইনৰ প্ৰতি থকা আগ্ৰহৰ বাবে বিভাগ সলনি কৰি আইন বিভাগত নামভৰ্তি কৰে।{{r|কালেৰ-যে মন্ত্ৰণালয়েৰ}}<ref name="KKDetails">''বেলা'ৰ সঙ্গে ৰিজওয়ানা'', দৈনিক কালেৰ কণ্ঠ, ২১ অক্টোবৰ ২০১০; পৰিদৰ্শনেৰ তাৰিখ: ১১ জুন ২০১১।</ref> ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা আইন বিষয়ত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰি ১৯৯৩ চনত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে।{{r|bio}}{{r|NA-Chowdhury}} ১৯৯৩ চনত এল এল এম সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পাছত বাংলাদেশৰ বাহিৰত কেইবাটাও ফেল’শ্বিপ পাঠ্যক্ৰম সম্পূৰ্ণ কৰে। ২০০৭ চনত তেওঁ আমেৰিকাৰপৰা আইজেনহাৱাৰ ফেল’শ্বিপ লাভ কৰে। ==কৰ্মজীৱন== শিক্ষা সমাপ্ত কৰি ১৯৯৩ চনৰ জুলাই মাহত তেওঁ বাংলাদেশ পৰিৱেশ উকীল সন্থা (বেলা)ত যোগদান কৰে। এবছৰৰ পূৰ্বে অৰ্থাৎ ১৯৯২ চনত বেলাই যাত্ৰা আৰম্ভ কৰিছিল। তাৰ পাছত ১৯৯৭ চনত বেলাৰ সংগঠক তথা মুৰব্বী মহিউদ্দিন ফাৰুকৰ মৃত্যু হোৱাত ৰিজৱানাই ‘কমনৱেলথ বৃত্তি’ৰ সুযোগ পায়ো সেয়া এৰি‍ বেলাৰ মুখ্য কাৰ্যবাহী হিচাপে দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে। বেলাৰ হৈ তেওঁ পৰিৱেশৰ ক্ষতি কৰা বিভিন্ন গেং আৰু ব্যৱসায়ীৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিবাদ সাব্যস্ত কৰে।{{r|প্ৰআ-চৌধুৰী}} ১৯৯৪ চনত ঢাকা মহানগৰ নিগমৰ মেয়ৰ নিৰ্বাচনৰ সময়ত ১৮৬০ চনৰ পৰিৱেশ আইন উলংঘা কৰি পুৰণি ঢাকাত প্ৰাৰ্থীসকলে প্ৰচাৰ অভিযান চলাইছিল। ৰিজৱানাই বেলাৰ জৰিয়তে জনস্বাৰ্থৰ মামলা দাখিল কৰি এক মাইলৰ খুঁটি সৃষ্টি কৰিলে। আদালতে এই কাৰ্য্যক জনস্বাৰ্থৰ বিৰুদ্ধি বুলি ৰায় দিয়ে।{{r|প্ৰআ-চৌধুৰী}} তেতিয়াৰপৰাই বাংলাদেশ নিৰ্বাচন আয়োগে নিৰ্বাচনী প্ৰচাৰত পৰিৱেশৰ প্ৰতি ভাবুকি স্বৰূপ এনে কাৰ্য বন্ধ কৰাৰ উদ্যোগ লয়।{{সত্যতা}} ইয়াৰ পাছতে তেওঁ জাহাজৰ ধ্বংসস্তূপৰ জৰিয়তে পৰিৱেশক বিধ্বংসী ৰূপ দিয়া ব্যৱসায়ীসকলৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিবাদ সাব্যস্ত কৰে। এই উদ্যোগত নিয়োজিত শ্ৰমিকসকলৰ অসুৰক্ষিত কৰ্ম পৰিৱেশ, শ্ৰমিকসকলৰ স্বাস্থ্যৰ অসুৰক্ষিততা, এই উদ্যোগৰপৰা আৱৰ্জনা অত্যধিক নিষ্কাশন আদিৰ বাবে তেওঁ ২০০৩ চনত বেলাৰ জৰিয়তে জাহাজ ভঙা য়াৰ্ডবিলাকৰ বিৰুদ্ধে প্ৰথম গোচৰ ৰুজু কৰিছিল। ইয়াৰ পাছত শ্ৰমিকৰ অধিকাৰ বলবৎ কৰিবলৈ, বিষাক্ত সামগ্ৰী কঢ়িয়াই অনা জাহাজৰ প্ৰৱেশ বাংলাদেশত বন্ধ কৰিবলৈ আৰু তিনিটা গোচৰ ৰুজু কৰে। ২০০৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত আদালতৰ ৰায়দানত ‘পৰিৱেশগত অনুমতি‍’ অবিহনে জাহাজ ভঙা নিষিদ্ধ কৰা হৈছিল।{{r|প্ৰআ-চৌধুৰী}} লগতে জলাশয় ধ্বংস কৰি‍ গৃহ নিৰ্মাণ, পলিথিনৰ অত্যধিক ব্যৱহাৰ, পাহাৰ কটা, বনাঞ্চল ধ্বংস, বেৰ খিলখিলাই, চেণ্ট মাৰ্টিনছ দ্বীপত অবৈধ নিৰ্মাণ ইত্যাদি য'তেই পৰিৱেশৰ ক্ষতি হৈছে বা হোৱাৰ সম্ভাৱনা আছে, তাতেই তেওঁ আৰু তেওঁৰ নেতৃত্বত বেলা বৈধভাৱে পৰিৱেশ ৰক্ষাৰ বাবে আগবাঢ়ি আহিছিল।{{r|প্ৰআ-চৌধুৰী}} তেওঁ বেলাৰ প্ৰধান কাৰ্যবাহী হোৱাৰ উপৰি বাংলাদেশৰ ফেডাৰেচন অৱ এন জি অ’ৰ উপ-সভাপতি আৰু এন জি অ’ আৰ ডি আৰ এছৰ সভাপতি। তেওঁ "নিজেৰা কৰি" সংগঠন আৰু ভূমি সংস্কাৰ আৰু উন্নয়ন সংস্থাৰ সদস্যও। বেচৰকাৰী এই কামবোৰৰ বাহিৰেও তেওঁ চৰকাৰে গঠন কৰা বিভিন্ন সমিতিৰ সদস্য। তেওঁ ফ্ৰেণ্ডছ অৱ আৰ্থ ইণ্টাৰনেশ্যনেলৰ কাৰ্যবাহী সদস্যও; পৰিৱেশ আইন মিত্ৰজোঁট ৱল্ডৱাইড আৰু আই ইউ চি এনৰ পৰিৱেশ আইন আয়োগৰ সদস্য। শেহতীয়াকৈ স্থাপিত দক্ষিণ এছিয়ান নেটৱৰ্ক অৱ এনভাইৰনমেণ্টেল এক্টিভিষ্টৰ দিকনিৰ্দেশক হিচাপেও তেওঁ কাম কৰি আছে।{{r|NA-Chowdhury}} ২০২৪ চনৰ ৮ আগষ্টত তেওঁ বাংলাদেশৰ অন্তৱৰ্তীকালীন চৰকাৰৰ উপদেষ্টা হিচাপে নিযুক্তি লাভ কৰে<ref name="উপদেষ্টা">{{ওয়েব উদ্ধৃতি|last=প্ৰতিবেদক|first=নিজা|date=2024-08-08|language=bn|title=অন্তৰ্বৰ্তীকালীন সৰকাৰেৰ উপদেষ্টা পৰিষদে আছেন যাঁৰা|url=https://www.prothomalo.com/bangladesh/v7ukaz7ctx|date=2024-08-10|ওয়েবসাইট=দৈনিক প্ৰথম আলো}}</ref> আৰু ৯ আগষ্টত পৰিৱেশ, বন আৰু জলবায়ু পৰিৱৰ্তন মন্ত্ৰ্যালয়ৰ উপদেষ্টা হিচাপে নিযুক্তি লাভ কৰে।<ref>{{cite news |url=https://www.somoynews.tv/news/2024-08-09/EXzv0yGX |title=অন্তৰ্বৰ্তী সৰকাৰেৰ দফতৰ বণ্টন, কে পেলেন কোন মন্ত্ৰণালয়? |work=[[সময় টিভি]]|date=২০২৪-০৮-০৯}}</ref> ২০২৪ চনৰ ১৬ আগষ্টত তেওঁক জলসম্পদ মন্ত্ৰ্যালয়ৰ উপদেষ্টা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।<ref>{{ওয়েব উদ্ধৃতি|title=৮ উপদেষ্টাৰ দায়িত্ব পুনৰ্বণ্টন|url=https://www.rtvonline.com/bangladesh/286846|date=১৭ আগষ্ট ২০২৪}}</ref> == ব্যক্তিগত জীৱন == বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সহপাঠী তথা ব্যৱসায়ী আবু বকৰ ছিদ্দিকীৰ সৈতে তেওঁ বিবাশপাশত আবদ্ধ হয়। তিনি সন্তান ক্ৰমে কন্যা নেহলা, দুজন পুত্ৰ জাবিৰ আৰু জিদানৰ তেওঁ মাতৃ। == সন্মান == ২০০৩ চনত ৰিজৱানাৰদ্বাৰা পৰিচালিত সংস্থা বেলাক ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ পৰিৱেশ কাৰ্যসূচীয়ে [গ্ল’বেল ৫০০ ৰোল অৱ অনাৰ] বঁটা প্ৰদান কৰে। {| class="wikitable" |- ! বছৰ!! সম্মাননা!! সংগঠন!! সূত্ৰ |- | ২০০৭ | [[পৰিৱেশ পুৰস্কাৰ]] | [[বাংলাদেশ বন আৰু পৰিৱেশ মন্ত্ৰণালয়|বন আৰু পৰিৱেশ মন্ত্ৰণালয়]] | পৰিৱেশ সচেতনতা বৃদ্ধিত অৱদান |- | ২০০৮ | চ‍েলিব্ৰেটিং উইমেনহুড পুৰস্কাৰ | নেপাল ভিত্তিক সৃজনশীল বিবৃতি আৰু দক্ষিণ এছিয়া অংশীদাৰিত্ব | {{r|NA-Chowdhury}} |- | rowspan=2| ২০০৯ | [[গোল্ডমমেন পৰিৱেশ পুৰস্কাৰ]] | | {{r|goldmanprize09}} |- | হিৰোজ অফ এনভাইৰনমেণ্ট | ''[[টাইম (ম্যাগাজিন)|টাইম]]'' | {{r|প্ৰআ-চৌধুৰী}}{{r|কালেৰ-হাসান}}{{r|TDS-Hero}}<ref name=bio />{{r|Time-Mahr}} |- | ২০১২ | [[ৰমন মেগছেছে বঁটা]] | ৰমন মেগছেছে এৱাৰ্ড ফাউণ্ডেশ্বন | {{r|বিডিনিউজ২৪-ম্যাগসেসে}}{{r|AJ-Sarmiento}}{{r|প্ৰআ-ম্যাগসাইসাই}} |- | ২০২২ | [[আন্তৰ্জাতিক সাহসী নাৰী পুৰস্কাৰ]] | [[মাৰ্কিন বিদেশ মন্ত্ৰণালয়]] | <ref>{{cite web |title=2022 International Women of Courage Award |url=https://www.state.gov/2022-international-women-of-courage-award/ |ওয়েবসাইট=U.S. Department of State |date=22 May 2022}}</ref><ref name=":0">{{cite web|title=‘যুক্তৰাষ্ট্ৰেৰ আন্তৰ্জাতিক সাহসী নাৰী’ পুৰস্কাৰ পাচ্ছেন ৰিজওয়ানা হাসান|url=https://www.thedailystar.net/bangla/%E0%A6%B8%E0%A6%82%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%A6/%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%82%E0%A6%B2%E0%A6%BE%E0%A6%A6%E0%A7%87%E0%A6%B6/%E0%A6%86%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%9C%E0%A6%BE%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%95-%E0%A6%B8%E0%A6%BE%E0%A6%B9%E0%A6%B8%E0%A7%80-%E0%A6%A8%E0%A6%BE%E0%A6%B0%E0%A7%80-%E0%A6%AA%E0%A7%81%E0%A6%B0%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%B0-%E0%A6%AA%E0%A6%BE%E0%A6%9A%E0%A7%8D%E0%A6%9B%E0%A7%87%E0%A6%A8-%E0%A6%B8%E0%A7%88%E0%A7%9F%E0%A6%A6%E0%A6%BE-%E0%A6%B0%E0%A6%BF%E0%A6%9C%E0%A6%93%E0%A7%9F%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A6%BE-%E0%A6%B9%E0%A6%BE%E0%A6%B8%E0%A6%BE%E0%A6%A8-323691|date=2022-03-09|ওয়েবসাইট=দ্য ডেইলি ষ্টাৰ}}</ref> |} ==তথ্য সংগ্ৰহ== 7goe8h456coym4vjn1e6nlgpi2bfg0u 601651 601650 2026-04-20T15:58:21Z Kandarpajit Kallol 6257 601651 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | office = [[Ministry of Environment, Forest and Climate Change (Bangladesh)|পৰিৱেশ, বন আৰু জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ উপদেষ্টা]] | president = [[মহম্মদ চাহাবুদ্দিন]] | 1blankname = [[Chief Adviser (Bangladesh)|মুখ্য উপদেষ্টা]] | 1namedata = [[মহম্মদ ইউনুছ]]। | term_start = ৯ আগষ্ট ২০২৪ | term_end = | predecessor = [[ছাবেৰ হোছেইন চৌধুৰী]] | successor = | office1 = [[Ministry of Water Resources (Bangladesh)|জল সম্পদৰ উপদেষ্টা]] | president1 = [[মহম্মদ চাহাবুদ্দিন]] | 1blankname1 = [[Chief Adviser (Bangladesh)|মুখ্য উপদেষ্টা]] | 1namedata1 = [[মহম্মদ ইউনুছ]]। | term_start1 = ১৬ আগষ্ট ২০২৪ | term_end1 = | predecessor1 = [[জাহিদ ফাৰুক]] | successor1 = | name = Syeda Rizwana Hasan | native_name = {{nobold|চৈয়দা ৰিজৱানা হাছান}} | native_name_lang = bn | image = সৈয়দা রিজওয়ানা হাসান.jpeg | caption = ২০২৫ চনত ৰিজৱানা হাছান | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1968|01|15}} | birth_place = [[হবিবগঞ্জ]], [[পূব পাকিস্তান]], [[পাকিস্তান]]। | nationality = [[বাংলাদেশী]] | alma_mater = [[ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়]] | profession = [[উকীল]] | known_for = [[জাহাজ ভঙা]] উদ্যোগত অৱদান<br> [[Bangladesh Environmental Lawyers Association|বেলা]]ৰ মুখ্য কাৰ্যবাহী | spouse = এ বি ছিদ্দিকী <ref>{{Cite web |last=bdnews24.com |title=Rizwana Hasan's husband found in Kalabagan |url=https://bdnews24.com/bangladesh/rizwana-hasan-s-husband-found-in-kalabagan |access-date=2024-08-08 |website=Rizwana Hasan's husband found in Kalabagan |language=en}}</ref> | children = ৩ | father = [[চৈয়দ মহিবুল হাছান]] | awards = {{plainlist| * [[গোল্ডমেন পৰিৱেশ বঁটা]] (২০০৯) * [[ৰমন মেগছেছে বঁটা]] (২০১২) * [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সাহসী মহিলা বঁটা]] (২০২২) }} }} '''চৈয়দা ৰিজৱানা হাছান''' ({{lang-en|Rizwana Hasan}}; জন্ম ১৫ জানুৱাৰী ১৯৬৮) এগৰাকী বাংলাদেশী অধিবক্তা আৰু পৰিৱেশ কৰ্মী। তেওঁ বাংলাদেশৰ অন্তৱৰ্তীকালীন চৰকাৰৰ এগৰাকী উপদেষ্টা আছিল আৰু পৰিৱেশ, বন আৰু জলবায়ু পৰিৱৰ্তন, জল সম্পদ আৰু তথ্য তথা সম্প্ৰচাৰ মন্ত্ৰালয়ৰ উপদেষ্টা হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|date=2024-08-08 |title=ইউনুছৰ নেতৃত্বত অন্তৱৰ্তীকালীন চৰকাৰৰ শপত গ্ৰহণ (Yunus-led interim govt sworn in) |url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/news/yunus-led-interim-govt-sworn-3672581 |access-date=2024-08-08 |website=দ্য ডেইলি ষ্টাৰ (The Daily Star) |language=en}}</ref> এগৰাকী পৰিৱেশ কৰ্মী হিচাপে তেওঁৰ কামৰ মূল কেন্দ্ৰবিন্দু হ’ল বাংলাদেশৰ জাহাজ ভঙা উদ্যোগৰ বাবে নিয়মাৱলী প্ৰস্তুত কৰা, আৰু ইয়াৰ বাবে তেওঁক ২০০৯ চনত গ'ল্ডমেন পৰিৱেশ বঁটা প্ৰদান কৰা হৈছিল।<ref name=goldman>{{cite web |url=http://goldmanprize.org/2009/asia |title=চৈয়দা ৰিজৱানা হাছান |publisher=গ'ল্ডমেন পৰিৱেশ বঁটা |access-date=1 May 2009}}</ref> ২০১২ চনত তেওঁক [[ৰমন মেগছেছে বঁটা|ৰমন মেগছেছে বঁটাৰে]] সন্মানিত কৰা হৈছিল। তেওঁক তেওঁৰ "অটল সাহস আৰু আৱেগিক নেতৃত্বৰ জৰিয়তে বাংলাদেশত বিচাৰ বিভাগীয় সক্ৰিয়তাৰ এক অভিযান চলাই জনসাধাৰণৰ সু-পৰিৱেশৰ অধিকাৰক মানুহৰ মৰ্যাদা আৰু জীৱনৰ অধিকাৰ হিচাপে দৃঢ়তাৰে প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ বাবে" এই বঁটা আগবঢ়োৱা হৈছিল।<ref name=asianjournal-2012-07-26>{{cite news|last=Sarmiento|first=Christine Joy|title=২০১২ চনৰ ৰমন মেগছেছে বঁটা বিজয়ীসকলৰ নাম ঘোষণা |url=http://www.asianjournal.com/dateline-philippines/headlines/16794-2012-ramon-magsaysay-award-winners-announced-.html|access-date=1 August 2012|newspaper=এচিয়ান জাৰ্ণাল (Asian Journal)|date=26 July 2012|quote=বাংলাদেশৰ চৈয়দা ৰিজৱানা হাছানৰ 'অটল সাহস আৰু আৱেগিক নেতৃত্বৰ জৰিয়তে বাংলাদেশত বিচাৰ বিভাগীয় সক্ৰিয়তাৰ এক অভিযান চলাই জনসাধাৰণৰ সু-পৰিৱেশৰ অধিকাৰক মানুহৰ মৰ্যাদা আৰু জীৱনৰ অধিকাৰ হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ বাবে' তেওঁক স্বীকৃতি দিয়া হৈছে।|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120728182435/http://asianjournal.com/dateline-philippines/headlines/16794-2012-ramon-magsaysay-award-winners-announced-.html|archive-date=28 July 2012}}</ref> == প্ৰাথমিক জীৱন আৰু শৈক্ষিক জীৱন== চৈয়দা ৰিজৱানা হাছানৰ জন্ম হৈছিল ১৯৬৮ চনৰ ১৫ জানুৱাৰীত তেতিয়াৰ পূব পাকিস্তানৰ (বৰ্তমান বাংলাদেশ) ঢাকাৰ ধানমণ্ডীত। হবিগঞ্জৰ নৰপতি হাভেলী নামৰ এক বাঙালী মুছলমান জমিদাৰ পৰিয়ালত তেওঁৰ জন্ম হৈছিল।<ref name="KKDetails"/> তেওঁৰ পিতৃ চৈয়দ মহিবুল হাছান,{{r|কালেৰ-যে মন্ত্ৰণালয়েৰ}} মাতৃ ছুৰাইয়া হাছান। তেওঁ ভি‍কাৰুনুনিছা নূন স্কুল এণ্ড কলেজৰপৰা মাধ্যমিক পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হয়। তাৰ পাছত হলি ক্ৰছ কলেজৰপৰা উচ্চতৰ মাধ্যমিক সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পাছত ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়ত নামভৰ্তি কৰে। বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ৰাজহুৱা প্ৰশাসন বিভাগত ভৰ্তি কৰি‍লেও পাছত আইনৰ প্ৰতি থকা আগ্ৰহৰ বাবে বিভাগ সলনি কৰি আইন বিভাগত নামভৰ্তি কৰে।{{r|কালেৰ-যে মন্ত্ৰণালয়েৰ}}<ref name="KKDetails">''বেলা'ৰ সঙ্গে ৰিজওয়ানা'', দৈনিক কালেৰ কণ্ঠ, ২১ অক্টোবৰ ২০১০; পৰিদৰ্শনেৰ তাৰিখ: ১১ জুন ২০১১।</ref> ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা আইন বিষয়ত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰি ১৯৯৩ চনত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে।{{r|bio}}{{r|NA-Chowdhury}} ১৯৯৩ চনত এল এল এম সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পাছত বাংলাদেশৰ বাহিৰত কেইবাটাও ফেল’শ্বিপ পাঠ্যক্ৰম সম্পূৰ্ণ কৰে। ২০০৭ চনত তেওঁ আমেৰিকাৰপৰা আইজেনহাৱাৰ ফেল’শ্বিপ লাভ কৰে। ==কৰ্মজীৱন== শিক্ষা সমাপ্ত কৰি ১৯৯৩ চনৰ জুলাই মাহত তেওঁ বাংলাদেশ পৰিৱেশ উকীল সন্থা (বেলা)ত যোগদান কৰে। এবছৰৰ পূৰ্বে অৰ্থাৎ ১৯৯২ চনত বেলাই যাত্ৰা আৰম্ভ কৰিছিল। তাৰ পাছত ১৯৯৭ চনত বেলাৰ সংগঠক তথা মুৰব্বী মহিউদ্দিন ফাৰুকৰ মৃত্যু হোৱাত ৰিজৱানাই ‘কমনৱেলথ বৃত্তি’ৰ সুযোগ পায়ো সেয়া এৰি‍ বেলাৰ মুখ্য কাৰ্যবাহী হিচাপে দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে। বেলাৰ হৈ তেওঁ পৰিৱেশৰ ক্ষতি কৰা বিভিন্ন গেং আৰু ব্যৱসায়ীৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিবাদ সাব্যস্ত কৰে।{{r|প্ৰআ-চৌধুৰী}} ১৯৯৪ চনত ঢাকা মহানগৰ নিগমৰ মেয়ৰ নিৰ্বাচনৰ সময়ত ১৮৬০ চনৰ পৰিৱেশ আইন উলংঘা কৰি পুৰণি ঢাকাত প্ৰাৰ্থীসকলে প্ৰচাৰ অভিযান চলাইছিল। ৰিজৱানাই বেলাৰ জৰিয়তে জনস্বাৰ্থৰ মামলা দাখিল কৰি এক মাইলৰ খুঁটি সৃষ্টি কৰিলে। আদালতে এই কাৰ্য্যক জনস্বাৰ্থৰ বিৰুদ্ধি বুলি ৰায় দিয়ে।{{r|প্ৰআ-চৌধুৰী}} তেতিয়াৰপৰাই বাংলাদেশ নিৰ্বাচন আয়োগে নিৰ্বাচনী প্ৰচাৰত পৰিৱেশৰ প্ৰতি ভাবুকি স্বৰূপ এনে কাৰ্য বন্ধ কৰাৰ উদ্যোগ লয়।{{সত্যতা}} ইয়াৰ পাছতে তেওঁ জাহাজৰ ধ্বংসস্তূপৰ জৰিয়তে পৰিৱেশক বিধ্বংসী ৰূপ দিয়া ব্যৱসায়ীসকলৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিবাদ সাব্যস্ত কৰে। এই উদ্যোগত নিয়োজিত শ্ৰমিকসকলৰ অসুৰক্ষিত কৰ্ম পৰিৱেশ, শ্ৰমিকসকলৰ স্বাস্থ্যৰ অসুৰক্ষিততা, এই উদ্যোগৰপৰা আৱৰ্জনা অত্যধিক নিষ্কাশন আদিৰ বাবে তেওঁ ২০০৩ চনত বেলাৰ জৰিয়তে জাহাজ ভঙা য়াৰ্ডবিলাকৰ বিৰুদ্ধে প্ৰথম গোচৰ ৰুজু কৰিছিল। ইয়াৰ পাছত শ্ৰমিকৰ অধিকাৰ বলবৎ কৰিবলৈ, বিষাক্ত সামগ্ৰী কঢ়িয়াই অনা জাহাজৰ প্ৰৱেশ বাংলাদেশত বন্ধ কৰিবলৈ আৰু তিনিটা গোচৰ ৰুজু কৰে। ২০০৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত আদালতৰ ৰায়দানত ‘পৰিৱেশগত অনুমতি‍’ অবিহনে জাহাজ ভঙা নিষিদ্ধ কৰা হৈছিল।{{r|প্ৰআ-চৌধুৰী}} লগতে জলাশয় ধ্বংস কৰি‍ গৃহ নিৰ্মাণ, পলিথিনৰ অত্যধিক ব্যৱহাৰ, পাহাৰ কটা, বনাঞ্চল ধ্বংস, বেৰ খিলখিলাই, চেণ্ট মাৰ্টিনছ দ্বীপত অবৈধ নিৰ্মাণ ইত্যাদি য'তেই পৰিৱেশৰ ক্ষতি হৈছে বা হোৱাৰ সম্ভাৱনা আছে, তাতেই তেওঁ আৰু তেওঁৰ নেতৃত্বত বেলা বৈধভাৱে পৰিৱেশ ৰক্ষাৰ বাবে আগবাঢ়ি আহিছিল।{{r|প্ৰআ-চৌধুৰী}} তেওঁ বেলাৰ প্ৰধান কাৰ্যবাহী হোৱাৰ উপৰি বাংলাদেশৰ ফেডাৰেচন অৱ এন জি অ’ৰ উপ-সভাপতি আৰু এন জি অ’ আৰ ডি আৰ এছৰ সভাপতি। তেওঁ "নিজেৰা কৰি" সংগঠন আৰু ভূমি সংস্কাৰ আৰু উন্নয়ন সংস্থাৰ সদস্যও। বেচৰকাৰী এই কামবোৰৰ বাহিৰেও তেওঁ চৰকাৰে গঠন কৰা বিভিন্ন সমিতিৰ সদস্য। তেওঁ ফ্ৰেণ্ডছ অৱ আৰ্থ ইণ্টাৰনেশ্যনেলৰ কাৰ্যবাহী সদস্যও; পৰিৱেশ আইন মিত্ৰজোঁট ৱল্ডৱাইড আৰু আই ইউ চি এনৰ পৰিৱেশ আইন আয়োগৰ সদস্য। শেহতীয়াকৈ স্থাপিত দক্ষিণ এছিয়ান নেটৱৰ্ক অৱ এনভাইৰনমেণ্টেল এক্টিভিষ্টৰ দিকনিৰ্দেশক হিচাপেও তেওঁ কাম কৰি আছে।{{r|NA-Chowdhury}} ২০২৪ চনৰ ৮ আগষ্টত তেওঁ বাংলাদেশৰ অন্তৱৰ্তীকালীন চৰকাৰৰ উপদেষ্টা হিচাপে নিযুক্তি লাভ কৰে<ref name="উপদেষ্টা">{{ওয়েব উদ্ধৃতি|last=প্ৰতিবেদক|first=নিজা|date=2024-08-08|language=bn|title=অন্তৰ্বৰ্তীকালীন সৰকাৰেৰ উপদেষ্টা পৰিষদে আছেন যাঁৰা|url=https://www.prothomalo.com/bangladesh/v7ukaz7ctx|date=2024-08-10|ওয়েবসাইট=দৈনিক প্ৰথম আলো}}</ref> আৰু ৯ আগষ্টত পৰিৱেশ, বন আৰু জলবায়ু পৰিৱৰ্তন মন্ত্ৰ্যালয়ৰ উপদেষ্টা হিচাপে নিযুক্তি লাভ কৰে।<ref>{{cite news |url=https://www.somoynews.tv/news/2024-08-09/EXzv0yGX |title=অন্তৰ্বৰ্তী সৰকাৰেৰ দফতৰ বণ্টন, কে পেলেন কোন মন্ত্ৰণালয়? |work=[[সময় টিভি]]|date=২০২৪-০৮-০৯}}</ref> ২০২৪ চনৰ ১৬ আগষ্টত তেওঁক জলসম্পদ মন্ত্ৰ্যালয়ৰ উপদেষ্টা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।<ref>{{ওয়েব উদ্ধৃতি|title=৮ উপদেষ্টাৰ দায়িত্ব পুনৰ্বণ্টন|url=https://www.rtvonline.com/bangladesh/286846|date=১৭ আগষ্ট ২০২৪}}</ref> == ব্যক্তিগত জীৱন == বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সহপাঠী তথা ব্যৱসায়ী আবু বকৰ ছিদ্দিকীৰ সৈতে তেওঁ বিবাশপাশত আবদ্ধ হয়। তিনি সন্তান ক্ৰমে কন্যা নেহলা, দুজন পুত্ৰ জাবিৰ আৰু জিদানৰ তেওঁ মাতৃ। == সন্মান == ২০০৩ চনত ৰিজৱানাৰদ্বাৰা পৰিচালিত সংস্থা বেলাক ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ পৰিৱেশ কাৰ্যসূচীয়ে [গ্ল’বেল ৫০০ ৰোল অৱ অনাৰ] বঁটা প্ৰদান কৰে। {| class="wikitable" |- ! বছৰ!! সম্মাননা!! সংগঠন!! সূত্ৰ |- | ২০০৭ | [[পৰিৱেশ পুৰস্কাৰ]] | [[বাংলাদেশ বন আৰু পৰিৱেশ মন্ত্ৰণালয়|বন আৰু পৰিৱেশ মন্ত্ৰণালয়]] | পৰিৱেশ সচেতনতা বৃদ্ধিত অৱদান |- | ২০০৮ | চ‍েলিব্ৰেটিং উইমেনহুড পুৰস্কাৰ | নেপাল ভিত্তিক সৃজনশীল বিবৃতি আৰু দক্ষিণ এছিয়া অংশীদাৰিত্ব | {{r|NA-Chowdhury}} |- | rowspan=2| ২০০৯ | [[গোল্ডমমেন পৰিৱেশ পুৰস্কাৰ]] | | {{r|goldmanprize09}} |- | হিৰোজ অফ এনভাইৰনমেণ্ট | ''[[টাইম (ম্যাগাজিন)|টাইম]]'' | {{r|প্ৰআ-চৌধুৰী}}{{r|কালেৰ-হাসান}}{{r|TDS-Hero}}<ref name=bio />{{r|Time-Mahr}} |- | ২০১২ | [[ৰমন মেগছেছে বঁটা]] | ৰমন মেগছেছে এৱাৰ্ড ফাউণ্ডেশ্বন | {{r|বিডিনিউজ২৪-ম্যাগসেসে}}{{r|AJ-Sarmiento}}{{r|প্ৰআ-ম্যাগসাইসাই}} |- | ২০২২ | [[আন্তৰ্জাতিক সাহসী নাৰী পুৰস্কাৰ]] | [[মাৰ্কিন বিদেশ মন্ত্ৰণালয়]] | <ref>{{cite web |title=2022 International Women of Courage Award |url=https://www.state.gov/2022-international-women-of-courage-award/ |ওয়েবসাইট=U.S. Department of State |date=22 May 2022}}</ref><ref name=":0">{{cite web|title=‘যুক্তৰাষ্ট্ৰেৰ আন্তৰ্জাতিক সাহসী নাৰী’ পুৰস্কাৰ পাচ্ছেন ৰিজওয়ানা হাসান|url=https://www.thedailystar.net/bangla/%E0%A6%B8%E0%A6%82%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%A6/%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%82%E0%A6%B2%E0%A6%BE%E0%A6%A6%E0%A7%87%E0%A6%B6/%E0%A6%86%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%9C%E0%A6%BE%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%95-%E0%A6%B8%E0%A6%BE%E0%A6%B9%E0%A6%B8%E0%A7%80-%E0%A6%A8%E0%A6%BE%E0%A6%B0%E0%A7%80-%E0%A6%AA%E0%A7%81%E0%A6%B0%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%B0-%E0%A6%AA%E0%A6%BE%E0%A6%9A%E0%A7%8D%E0%A6%9B%E0%A7%87%E0%A6%A8-%E0%A6%B8%E0%A7%88%E0%A7%9F%E0%A6%A6%E0%A6%BE-%E0%A6%B0%E0%A6%BF%E0%A6%9C%E0%A6%93%E0%A7%9F%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A6%BE-%E0%A6%B9%E0%A6%BE%E0%A6%B8%E0%A6%BE%E0%A6%A8-323691|date=2022-03-09|ওয়েবসাইট=দ্য ডেইলি ষ্টাৰ}}</ref> |} ==তথ্য সংগ্ৰহ== 4d8be4keysxhgigaagy88jt6cgqzmps 601653 601651 2026-04-20T16:01:11Z Kandarpajit Kallol 6257 /* প্ৰাথমিক জীৱন আৰু শৈক্ষিক জীৱন */ 601653 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | office = [[Ministry of Environment, Forest and Climate Change (Bangladesh)|পৰিৱেশ, বন আৰু জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ উপদেষ্টা]] | president = [[মহম্মদ চাহাবুদ্দিন]] | 1blankname = [[Chief Adviser (Bangladesh)|মুখ্য উপদেষ্টা]] | 1namedata = [[মহম্মদ ইউনুছ]]। | term_start = ৯ আগষ্ট ২০২৪ | term_end = | predecessor = [[ছাবেৰ হোছেইন চৌধুৰী]] | successor = | office1 = [[Ministry of Water Resources (Bangladesh)|জল সম্পদৰ উপদেষ্টা]] | president1 = [[মহম্মদ চাহাবুদ্দিন]] | 1blankname1 = [[Chief Adviser (Bangladesh)|মুখ্য উপদেষ্টা]] | 1namedata1 = [[মহম্মদ ইউনুছ]]। | term_start1 = ১৬ আগষ্ট ২০২৪ | term_end1 = | predecessor1 = [[জাহিদ ফাৰুক]] | successor1 = | name = Syeda Rizwana Hasan | native_name = {{nobold|চৈয়দা ৰিজৱানা হাছান}} | native_name_lang = bn | image = সৈয়দা রিজওয়ানা হাসান.jpeg | caption = ২০২৫ চনত ৰিজৱানা হাছান | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1968|01|15}} | birth_place = [[হবিবগঞ্জ]], [[পূব পাকিস্তান]], [[পাকিস্তান]]। | nationality = [[বাংলাদেশী]] | alma_mater = [[ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়]] | profession = [[উকীল]] | known_for = [[জাহাজ ভঙা]] উদ্যোগত অৱদান<br> [[Bangladesh Environmental Lawyers Association|বেলা]]ৰ মুখ্য কাৰ্যবাহী | spouse = এ বি ছিদ্দিকী <ref>{{Cite web |last=bdnews24.com |title=Rizwana Hasan's husband found in Kalabagan |url=https://bdnews24.com/bangladesh/rizwana-hasan-s-husband-found-in-kalabagan |access-date=2024-08-08 |website=Rizwana Hasan's husband found in Kalabagan |language=en}}</ref> | children = ৩ | father = [[চৈয়দ মহিবুল হাছান]] | awards = {{plainlist| * [[গোল্ডমেন পৰিৱেশ বঁটা]] (২০০৯) * [[ৰমন মেগছেছে বঁটা]] (২০১২) * [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সাহসী মহিলা বঁটা]] (২০২২) }} }} '''চৈয়দা ৰিজৱানা হাছান''' ({{lang-en|Rizwana Hasan}}; জন্ম ১৫ জানুৱাৰী ১৯৬৮) এগৰাকী বাংলাদেশী অধিবক্তা আৰু পৰিৱেশ কৰ্মী। তেওঁ বাংলাদেশৰ অন্তৱৰ্তীকালীন চৰকাৰৰ এগৰাকী উপদেষ্টা আছিল আৰু পৰিৱেশ, বন আৰু জলবায়ু পৰিৱৰ্তন, জল সম্পদ আৰু তথ্য তথা সম্প্ৰচাৰ মন্ত্ৰালয়ৰ উপদেষ্টা হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|date=2024-08-08 |title=ইউনুছৰ নেতৃত্বত অন্তৱৰ্তীকালীন চৰকাৰৰ শপত গ্ৰহণ (Yunus-led interim govt sworn in) |url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/news/yunus-led-interim-govt-sworn-3672581 |access-date=2024-08-08 |website=দ্য ডেইলি ষ্টাৰ (The Daily Star) |language=en}}</ref> এগৰাকী পৰিৱেশ কৰ্মী হিচাপে তেওঁৰ কামৰ মূল কেন্দ্ৰবিন্দু হ’ল বাংলাদেশৰ জাহাজ ভঙা উদ্যোগৰ বাবে নিয়মাৱলী প্ৰস্তুত কৰা, আৰু ইয়াৰ বাবে তেওঁক ২০০৯ চনত গ'ল্ডমেন পৰিৱেশ বঁটা প্ৰদান কৰা হৈছিল।<ref name=goldman>{{cite web |url=http://goldmanprize.org/2009/asia |title=চৈয়দা ৰিজৱানা হাছান |publisher=গ'ল্ডমেন পৰিৱেশ বঁটা |access-date=1 May 2009}}</ref> ২০১২ চনত তেওঁক [[ৰমন মেগছেছে বঁটা|ৰমন মেগছেছে বঁটাৰে]] সন্মানিত কৰা হৈছিল। তেওঁক তেওঁৰ "অটল সাহস আৰু আৱেগিক নেতৃত্বৰ জৰিয়তে বাংলাদেশত বিচাৰ বিভাগীয় সক্ৰিয়তাৰ এক অভিযান চলাই জনসাধাৰণৰ সু-পৰিৱেশৰ অধিকাৰক মানুহৰ মৰ্যাদা আৰু জীৱনৰ অধিকাৰ হিচাপে দৃঢ়তাৰে প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ বাবে" এই বঁটা আগবঢ়োৱা হৈছিল।<ref name=asianjournal-2012-07-26>{{cite news|last=Sarmiento|first=Christine Joy|title=২০১২ চনৰ ৰমন মেগছেছে বঁটা বিজয়ীসকলৰ নাম ঘোষণা |url=http://www.asianjournal.com/dateline-philippines/headlines/16794-2012-ramon-magsaysay-award-winners-announced-.html|access-date=1 August 2012|newspaper=এচিয়ান জাৰ্ণাল (Asian Journal)|date=26 July 2012|quote=বাংলাদেশৰ চৈয়দা ৰিজৱানা হাছানৰ 'অটল সাহস আৰু আৱেগিক নেতৃত্বৰ জৰিয়তে বাংলাদেশত বিচাৰ বিভাগীয় সক্ৰিয়তাৰ এক অভিযান চলাই জনসাধাৰণৰ সু-পৰিৱেশৰ অধিকাৰক মানুহৰ মৰ্যাদা আৰু জীৱনৰ অধিকাৰ হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ বাবে' তেওঁক স্বীকৃতি দিয়া হৈছে।|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120728182435/http://asianjournal.com/dateline-philippines/headlines/16794-2012-ramon-magsaysay-award-winners-announced-.html|archive-date=28 July 2012}}</ref> == প্ৰাথমিক জীৱন আৰু শৈক্ষিক জীৱন== চৈয়দা ৰিজৱানা হাছানৰ জন্ম হৈছিল ১৯৬৮ চনৰ ১৫ জানুৱাৰীত তেতিয়াৰ পূব পাকিস্তানৰ (বৰ্তমান বাংলাদেশ) ঢাকাৰ ধানমণ্ডীত। হবিগঞ্জৰ নৰপতি হাভেলী নামৰ এক বাঙালী মুছলমান জমিদাৰ পৰিয়ালত তেওঁৰ জন্ম হৈছিল।<ref name="KKDetails"/> তেওঁৰ পিতৃ চৈয়দ মহিবুল হাছান, মাতৃ ছুৰাইয়া হাছান। তেওঁ ভি‍কাৰুনুনিছা নূন স্কুল এণ্ড কলেজৰপৰা মাধ্যমিক পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হয়। তাৰ পাছত হলি ক্ৰছ কলেজৰপৰা উচ্চতৰ মাধ্যমিক সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পাছত ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়ত নামভৰ্তি কৰে। বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ৰাজহুৱা প্ৰশাসন বিভাগত ভৰ্তি কৰি‍লেও পাছত আইনৰ প্ৰতি থকা আগ্ৰহৰ বাবে বিভাগ সলনি কৰি আইন বিভাগত নামভৰ্তি কৰে।<ref name="KKDetails">''বেলা'ৰ সঙ্গে ৰিজওয়ানা'', দৈনিক কালেৰ কণ্ঠ, ২১ অক্টোবৰ ২০১০; পৰিদৰ্শনেৰ তাৰিখ: ১১ জুন ২০১১।</ref> ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা আইন বিষয়ত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰি ১৯৯৩ চনত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে। ১৯৯৩ চনত এল এল এম সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পাছত বাংলাদেশৰ বাহিৰত কেইবাটাও ফেল’শ্বিপ পাঠ্যক্ৰম সম্পূৰ্ণ কৰে। ২০০৭ চনত তেওঁ আমেৰিকাৰপৰা আইজেনহাৱাৰ ফেল’শ্বিপ লাভ কৰে। ==কৰ্মজীৱন== শিক্ষা সমাপ্ত কৰি ১৯৯৩ চনৰ জুলাই মাহত তেওঁ বাংলাদেশ পৰিৱেশ উকীল সন্থা (বেলা)ত যোগদান কৰে। এবছৰৰ পূৰ্বে অৰ্থাৎ ১৯৯২ চনত বেলাই যাত্ৰা আৰম্ভ কৰিছিল। তাৰ পাছত ১৯৯৭ চনত বেলাৰ সংগঠক তথা মুৰব্বী মহিউদ্দিন ফাৰুকৰ মৃত্যু হোৱাত ৰিজৱানাই ‘কমনৱেলথ বৃত্তি’ৰ সুযোগ পায়ো সেয়া এৰি‍ বেলাৰ মুখ্য কাৰ্যবাহী হিচাপে দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে। বেলাৰ হৈ তেওঁ পৰিৱেশৰ ক্ষতি কৰা বিভিন্ন গেং আৰু ব্যৱসায়ীৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিবাদ সাব্যস্ত কৰে।{{r|প্ৰআ-চৌধুৰী}} ১৯৯৪ চনত ঢাকা মহানগৰ নিগমৰ মেয়ৰ নিৰ্বাচনৰ সময়ত ১৮৬০ চনৰ পৰিৱেশ আইন উলংঘা কৰি পুৰণি ঢাকাত প্ৰাৰ্থীসকলে প্ৰচাৰ অভিযান চলাইছিল। ৰিজৱানাই বেলাৰ জৰিয়তে জনস্বাৰ্থৰ মামলা দাখিল কৰি এক মাইলৰ খুঁটি সৃষ্টি কৰিলে। আদালতে এই কাৰ্য্যক জনস্বাৰ্থৰ বিৰুদ্ধি বুলি ৰায় দিয়ে।{{r|প্ৰআ-চৌধুৰী}} তেতিয়াৰপৰাই বাংলাদেশ নিৰ্বাচন আয়োগে নিৰ্বাচনী প্ৰচাৰত পৰিৱেশৰ প্ৰতি ভাবুকি স্বৰূপ এনে কাৰ্য বন্ধ কৰাৰ উদ্যোগ লয়।{{সত্যতা}} ইয়াৰ পাছতে তেওঁ জাহাজৰ ধ্বংসস্তূপৰ জৰিয়তে পৰিৱেশক বিধ্বংসী ৰূপ দিয়া ব্যৱসায়ীসকলৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিবাদ সাব্যস্ত কৰে। এই উদ্যোগত নিয়োজিত শ্ৰমিকসকলৰ অসুৰক্ষিত কৰ্ম পৰিৱেশ, শ্ৰমিকসকলৰ স্বাস্থ্যৰ অসুৰক্ষিততা, এই উদ্যোগৰপৰা আৱৰ্জনা অত্যধিক নিষ্কাশন আদিৰ বাবে তেওঁ ২০০৩ চনত বেলাৰ জৰিয়তে জাহাজ ভঙা য়াৰ্ডবিলাকৰ বিৰুদ্ধে প্ৰথম গোচৰ ৰুজু কৰিছিল। ইয়াৰ পাছত শ্ৰমিকৰ অধিকাৰ বলবৎ কৰিবলৈ, বিষাক্ত সামগ্ৰী কঢ়িয়াই অনা জাহাজৰ প্ৰৱেশ বাংলাদেশত বন্ধ কৰিবলৈ আৰু তিনিটা গোচৰ ৰুজু কৰে। ২০০৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত আদালতৰ ৰায়দানত ‘পৰিৱেশগত অনুমতি‍’ অবিহনে জাহাজ ভঙা নিষিদ্ধ কৰা হৈছিল।{{r|প্ৰআ-চৌধুৰী}} লগতে জলাশয় ধ্বংস কৰি‍ গৃহ নিৰ্মাণ, পলিথিনৰ অত্যধিক ব্যৱহাৰ, পাহাৰ কটা, বনাঞ্চল ধ্বংস, বেৰ খিলখিলাই, চেণ্ট মাৰ্টিনছ দ্বীপত অবৈধ নিৰ্মাণ ইত্যাদি য'তেই পৰিৱেশৰ ক্ষতি হৈছে বা হোৱাৰ সম্ভাৱনা আছে, তাতেই তেওঁ আৰু তেওঁৰ নেতৃত্বত বেলা বৈধভাৱে পৰিৱেশ ৰক্ষাৰ বাবে আগবাঢ়ি আহিছিল।{{r|প্ৰআ-চৌধুৰী}} তেওঁ বেলাৰ প্ৰধান কাৰ্যবাহী হোৱাৰ উপৰি বাংলাদেশৰ ফেডাৰেচন অৱ এন জি অ’ৰ উপ-সভাপতি আৰু এন জি অ’ আৰ ডি আৰ এছৰ সভাপতি। তেওঁ "নিজেৰা কৰি" সংগঠন আৰু ভূমি সংস্কাৰ আৰু উন্নয়ন সংস্থাৰ সদস্যও। বেচৰকাৰী এই কামবোৰৰ বাহিৰেও তেওঁ চৰকাৰে গঠন কৰা বিভিন্ন সমিতিৰ সদস্য। তেওঁ ফ্ৰেণ্ডছ অৱ আৰ্থ ইণ্টাৰনেশ্যনেলৰ কাৰ্যবাহী সদস্যও; পৰিৱেশ আইন মিত্ৰজোঁট ৱল্ডৱাইড আৰু আই ইউ চি এনৰ পৰিৱেশ আইন আয়োগৰ সদস্য। শেহতীয়াকৈ স্থাপিত দক্ষিণ এছিয়ান নেটৱৰ্ক অৱ এনভাইৰনমেণ্টেল এক্টিভিষ্টৰ দিকনিৰ্দেশক হিচাপেও তেওঁ কাম কৰি আছে।{{r|NA-Chowdhury}} ২০২৪ চনৰ ৮ আগষ্টত তেওঁ বাংলাদেশৰ অন্তৱৰ্তীকালীন চৰকাৰৰ উপদেষ্টা হিচাপে নিযুক্তি লাভ কৰে<ref name="উপদেষ্টা">{{ওয়েব উদ্ধৃতি|last=প্ৰতিবেদক|first=নিজা|date=2024-08-08|language=bn|title=অন্তৰ্বৰ্তীকালীন সৰকাৰেৰ উপদেষ্টা পৰিষদে আছেন যাঁৰা|url=https://www.prothomalo.com/bangladesh/v7ukaz7ctx|date=2024-08-10|ওয়েবসাইট=দৈনিক প্ৰথম আলো}}</ref> আৰু ৯ আগষ্টত পৰিৱেশ, বন আৰু জলবায়ু পৰিৱৰ্তন মন্ত্ৰ্যালয়ৰ উপদেষ্টা হিচাপে নিযুক্তি লাভ কৰে।<ref>{{cite news |url=https://www.somoynews.tv/news/2024-08-09/EXzv0yGX |title=অন্তৰ্বৰ্তী সৰকাৰেৰ দফতৰ বণ্টন, কে পেলেন কোন মন্ত্ৰণালয়? |work=[[সময় টিভি]]|date=২০২৪-০৮-০৯}}</ref> ২০২৪ চনৰ ১৬ আগষ্টত তেওঁক জলসম্পদ মন্ত্ৰ্যালয়ৰ উপদেষ্টা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।<ref>{{ওয়েব উদ্ধৃতি|title=৮ উপদেষ্টাৰ দায়িত্ব পুনৰ্বণ্টন|url=https://www.rtvonline.com/bangladesh/286846|date=১৭ আগষ্ট ২০২৪}}</ref> == ব্যক্তিগত জীৱন == বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সহপাঠী তথা ব্যৱসায়ী আবু বকৰ ছিদ্দিকীৰ সৈতে তেওঁ বিবাশপাশত আবদ্ধ হয়। তিনি সন্তান ক্ৰমে কন্যা নেহলা, দুজন পুত্ৰ জাবিৰ আৰু জিদানৰ তেওঁ মাতৃ। == সন্মান == ২০০৩ চনত ৰিজৱানাৰদ্বাৰা পৰিচালিত সংস্থা বেলাক ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ পৰিৱেশ কাৰ্যসূচীয়ে [গ্ল’বেল ৫০০ ৰোল অৱ অনাৰ] বঁটা প্ৰদান কৰে। {| class="wikitable" |- ! বছৰ!! সম্মাননা!! সংগঠন!! সূত্ৰ |- | ২০০৭ | [[পৰিৱেশ পুৰস্কাৰ]] | [[বাংলাদেশ বন আৰু পৰিৱেশ মন্ত্ৰণালয়|বন আৰু পৰিৱেশ মন্ত্ৰণালয়]] | পৰিৱেশ সচেতনতা বৃদ্ধিত অৱদান |- | ২০০৮ | চ‍েলিব্ৰেটিং উইমেনহুড পুৰস্কাৰ | নেপাল ভিত্তিক সৃজনশীল বিবৃতি আৰু দক্ষিণ এছিয়া অংশীদাৰিত্ব | {{r|NA-Chowdhury}} |- | rowspan=2| ২০০৯ | [[গোল্ডমমেন পৰিৱেশ পুৰস্কাৰ]] | | {{r|goldmanprize09}} |- | হিৰোজ অফ এনভাইৰনমেণ্ট | ''[[টাইম (ম্যাগাজিন)|টাইম]]'' | {{r|প্ৰআ-চৌধুৰী}}{{r|কালেৰ-হাসান}}{{r|TDS-Hero}}<ref name=bio />{{r|Time-Mahr}} |- | ২০১২ | [[ৰমন মেগছেছে বঁটা]] | ৰমন মেগছেছে এৱাৰ্ড ফাউণ্ডেশ্বন | {{r|বিডিনিউজ২৪-ম্যাগসেসে}}{{r|AJ-Sarmiento}}{{r|প্ৰআ-ম্যাগসাইসাই}} |- | ২০২২ | [[আন্তৰ্জাতিক সাহসী নাৰী পুৰস্কাৰ]] | [[মাৰ্কিন বিদেশ মন্ত্ৰণালয়]] | <ref>{{cite web |title=2022 International Women of Courage Award |url=https://www.state.gov/2022-international-women-of-courage-award/ |ওয়েবসাইট=U.S. Department of State |date=22 May 2022}}</ref><ref name=":0">{{cite web|title=‘যুক্তৰাষ্ট্ৰেৰ আন্তৰ্জাতিক সাহসী নাৰী’ পুৰস্কাৰ পাচ্ছেন ৰিজওয়ানা হাসান|url=https://www.thedailystar.net/bangla/%E0%A6%B8%E0%A6%82%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%A6/%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%82%E0%A6%B2%E0%A6%BE%E0%A6%A6%E0%A7%87%E0%A6%B6/%E0%A6%86%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%9C%E0%A6%BE%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%95-%E0%A6%B8%E0%A6%BE%E0%A6%B9%E0%A6%B8%E0%A7%80-%E0%A6%A8%E0%A6%BE%E0%A6%B0%E0%A7%80-%E0%A6%AA%E0%A7%81%E0%A6%B0%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%B0-%E0%A6%AA%E0%A6%BE%E0%A6%9A%E0%A7%8D%E0%A6%9B%E0%A7%87%E0%A6%A8-%E0%A6%B8%E0%A7%88%E0%A7%9F%E0%A6%A6%E0%A6%BE-%E0%A6%B0%E0%A6%BF%E0%A6%9C%E0%A6%93%E0%A7%9F%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A6%BE-%E0%A6%B9%E0%A6%BE%E0%A6%B8%E0%A6%BE%E0%A6%A8-323691|date=2022-03-09|ওয়েবসাইট=দ্য ডেইলি ষ্টাৰ}}</ref> |} ==তথ্য সংগ্ৰহ== 5tb69msj1lpkult0azebafb2tfqalsa 601654 601653 2026-04-20T16:03:13Z Kandarpajit Kallol 6257 /* কৰ্মজীৱন */ 601654 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | office = [[Ministry of Environment, Forest and Climate Change (Bangladesh)|পৰিৱেশ, বন আৰু জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ উপদেষ্টা]] | president = [[মহম্মদ চাহাবুদ্দিন]] | 1blankname = [[Chief Adviser (Bangladesh)|মুখ্য উপদেষ্টা]] | 1namedata = [[মহম্মদ ইউনুছ]]। | term_start = ৯ আগষ্ট ২০২৪ | term_end = | predecessor = [[ছাবেৰ হোছেইন চৌধুৰী]] | successor = | office1 = [[Ministry of Water Resources (Bangladesh)|জল সম্পদৰ উপদেষ্টা]] | president1 = [[মহম্মদ চাহাবুদ্দিন]] | 1blankname1 = [[Chief Adviser (Bangladesh)|মুখ্য উপদেষ্টা]] | 1namedata1 = [[মহম্মদ ইউনুছ]]। | term_start1 = ১৬ আগষ্ট ২০২৪ | term_end1 = | predecessor1 = [[জাহিদ ফাৰুক]] | successor1 = | name = Syeda Rizwana Hasan | native_name = {{nobold|চৈয়দা ৰিজৱানা হাছান}} | native_name_lang = bn | image = সৈয়দা রিজওয়ানা হাসান.jpeg | caption = ২০২৫ চনত ৰিজৱানা হাছান | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1968|01|15}} | birth_place = [[হবিবগঞ্জ]], [[পূব পাকিস্তান]], [[পাকিস্তান]]। | nationality = [[বাংলাদেশী]] | alma_mater = [[ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়]] | profession = [[উকীল]] | known_for = [[জাহাজ ভঙা]] উদ্যোগত অৱদান<br> [[Bangladesh Environmental Lawyers Association|বেলা]]ৰ মুখ্য কাৰ্যবাহী | spouse = এ বি ছিদ্দিকী <ref>{{Cite web |last=bdnews24.com |title=Rizwana Hasan's husband found in Kalabagan |url=https://bdnews24.com/bangladesh/rizwana-hasan-s-husband-found-in-kalabagan |access-date=2024-08-08 |website=Rizwana Hasan's husband found in Kalabagan |language=en}}</ref> | children = ৩ | father = [[চৈয়দ মহিবুল হাছান]] | awards = {{plainlist| * [[গোল্ডমেন পৰিৱেশ বঁটা]] (২০০৯) * [[ৰমন মেগছেছে বঁটা]] (২০১২) * [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সাহসী মহিলা বঁটা]] (২০২২) }} }} '''চৈয়দা ৰিজৱানা হাছান''' ({{lang-en|Rizwana Hasan}}; জন্ম ১৫ জানুৱাৰী ১৯৬৮) এগৰাকী বাংলাদেশী অধিবক্তা আৰু পৰিৱেশ কৰ্মী। তেওঁ বাংলাদেশৰ অন্তৱৰ্তীকালীন চৰকাৰৰ এগৰাকী উপদেষ্টা আছিল আৰু পৰিৱেশ, বন আৰু জলবায়ু পৰিৱৰ্তন, জল সম্পদ আৰু তথ্য তথা সম্প্ৰচাৰ মন্ত্ৰালয়ৰ উপদেষ্টা হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|date=2024-08-08 |title=ইউনুছৰ নেতৃত্বত অন্তৱৰ্তীকালীন চৰকাৰৰ শপত গ্ৰহণ (Yunus-led interim govt sworn in) |url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/news/yunus-led-interim-govt-sworn-3672581 |access-date=2024-08-08 |website=দ্য ডেইলি ষ্টাৰ (The Daily Star) |language=en}}</ref> এগৰাকী পৰিৱেশ কৰ্মী হিচাপে তেওঁৰ কামৰ মূল কেন্দ্ৰবিন্দু হ’ল বাংলাদেশৰ জাহাজ ভঙা উদ্যোগৰ বাবে নিয়মাৱলী প্ৰস্তুত কৰা, আৰু ইয়াৰ বাবে তেওঁক ২০০৯ চনত গ'ল্ডমেন পৰিৱেশ বঁটা প্ৰদান কৰা হৈছিল।<ref name=goldman>{{cite web |url=http://goldmanprize.org/2009/asia |title=চৈয়দা ৰিজৱানা হাছান |publisher=গ'ল্ডমেন পৰিৱেশ বঁটা |access-date=1 May 2009}}</ref> ২০১২ চনত তেওঁক [[ৰমন মেগছেছে বঁটা|ৰমন মেগছেছে বঁটাৰে]] সন্মানিত কৰা হৈছিল। তেওঁক তেওঁৰ "অটল সাহস আৰু আৱেগিক নেতৃত্বৰ জৰিয়তে বাংলাদেশত বিচাৰ বিভাগীয় সক্ৰিয়তাৰ এক অভিযান চলাই জনসাধাৰণৰ সু-পৰিৱেশৰ অধিকাৰক মানুহৰ মৰ্যাদা আৰু জীৱনৰ অধিকাৰ হিচাপে দৃঢ়তাৰে প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ বাবে" এই বঁটা আগবঢ়োৱা হৈছিল।<ref name=asianjournal-2012-07-26>{{cite news|last=Sarmiento|first=Christine Joy|title=২০১২ চনৰ ৰমন মেগছেছে বঁটা বিজয়ীসকলৰ নাম ঘোষণা |url=http://www.asianjournal.com/dateline-philippines/headlines/16794-2012-ramon-magsaysay-award-winners-announced-.html|access-date=1 August 2012|newspaper=এচিয়ান জাৰ্ণাল (Asian Journal)|date=26 July 2012|quote=বাংলাদেশৰ চৈয়দা ৰিজৱানা হাছানৰ 'অটল সাহস আৰু আৱেগিক নেতৃত্বৰ জৰিয়তে বাংলাদেশত বিচাৰ বিভাগীয় সক্ৰিয়তাৰ এক অভিযান চলাই জনসাধাৰণৰ সু-পৰিৱেশৰ অধিকাৰক মানুহৰ মৰ্যাদা আৰু জীৱনৰ অধিকাৰ হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ বাবে' তেওঁক স্বীকৃতি দিয়া হৈছে।|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120728182435/http://asianjournal.com/dateline-philippines/headlines/16794-2012-ramon-magsaysay-award-winners-announced-.html|archive-date=28 July 2012}}</ref> == প্ৰাথমিক জীৱন আৰু শৈক্ষিক জীৱন== চৈয়দা ৰিজৱানা হাছানৰ জন্ম হৈছিল ১৯৬৮ চনৰ ১৫ জানুৱাৰীত তেতিয়াৰ পূব পাকিস্তানৰ (বৰ্তমান বাংলাদেশ) ঢাকাৰ ধানমণ্ডীত। হবিগঞ্জৰ নৰপতি হাভেলী নামৰ এক বাঙালী মুছলমান জমিদাৰ পৰিয়ালত তেওঁৰ জন্ম হৈছিল।<ref name="KKDetails"/> তেওঁৰ পিতৃ চৈয়দ মহিবুল হাছান, মাতৃ ছুৰাইয়া হাছান। তেওঁ ভি‍কাৰুনুনিছা নূন স্কুল এণ্ড কলেজৰপৰা মাধ্যমিক পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হয়। তাৰ পাছত হলি ক্ৰছ কলেজৰপৰা উচ্চতৰ মাধ্যমিক সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পাছত ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়ত নামভৰ্তি কৰে। বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ৰাজহুৱা প্ৰশাসন বিভাগত ভৰ্তি কৰি‍লেও পাছত আইনৰ প্ৰতি থকা আগ্ৰহৰ বাবে বিভাগ সলনি কৰি আইন বিভাগত নামভৰ্তি কৰে।<ref name="KKDetails">''বেলা'ৰ সঙ্গে ৰিজওয়ানা'', দৈনিক কালেৰ কণ্ঠ, ২১ অক্টোবৰ ২০১০; পৰিদৰ্শনেৰ তাৰিখ: ১১ জুন ২০১১।</ref> ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা আইন বিষয়ত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰি ১৯৯৩ চনত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে। ১৯৯৩ চনত এল এল এম সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পাছত বাংলাদেশৰ বাহিৰত কেইবাটাও ফেল’শ্বিপ পাঠ্যক্ৰম সম্পূৰ্ণ কৰে। ২০০৭ চনত তেওঁ আমেৰিকাৰপৰা আইজেনহাৱাৰ ফেল’শ্বিপ লাভ কৰে। == কৰ্মজীৱন == হাছান জাহাজ ভঙা উদ্যোগৰ সৈতে জড়িত হৈ পৰে আৰু শ্ৰমিকসকলৰ স্বাস্থ্যৰ প্ৰতি ভাবুকি, কাম কৰাৰ দুৰ্বল পৰিৱেশ আৰু আৱৰ্জনাৰ অনুচিত নিষ্কাশনৰ দৰে বিভিন্ন কাৰণত ২০০৩ চনত প্ৰথমবাৰৰ বাবে চট্টগ্রামৰ জাহাজ ভঙা কাৰখানাসমূহৰ বিৰুদ্ধে গোচৰ তৰে। ইয়াৰ সঁহাৰি স্বৰূপে, ২০০৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত আদালতে উপযুক্ত বিভাগৰ পৰা পৰিৱেশ সংক্ৰান্তীয় অনুমতি অবিহনে জাহাজ ভঙাটো অবৈধ বুলি ঘোষণা কৰে।<ref name=bio /> হাছানে এই উদ্যোগটোত শ্ৰমিকৰ অধিক অধিকাৰ আৰু কাম কৰাৰ বাবে এক নিৰাপদ পৰিৱেশ নিশ্চিত কৰিবলৈ নিৰন্তৰ প্ৰচেষ্টা চলাই আহিছে।<ref name=ds>{{cite news|title=টাইম মেগাজিনে ৰিজৱানাক 'পৰিৱেশ হিৰো' হিচাপে নামকৰণ কৰিছে (Time names Rizwana as environment hero)|url=http://thedailystar.net|access-date=17 July 2011|newspaper=দ্য ডেইলি ষ্টাৰ|date=4 October 2009}}</ref> তেওঁ আবাসন নিৰ্মাণৰ বাবে হ্ৰদসমূহ ভৰোৱা, পলিথিনৰ অনুচিত ব্যৱহাৰ, পাহাৰ কটা, বনধ্বংস, মিছা মাছৰ খেতি আৰু ছেইণ্ট মাৰ্টিন দ্বীপত অবৈধ নিৰ্মাণ কাৰ্যত লিপ্ত থকা সংগঠনসমূহৰ বিৰুদ্ধেও সফলতাৰে গোচৰ তৰিছে।<ref name=bio /> == ব্যক্তিগত জীৱন == বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সহপাঠী তথা ব্যৱসায়ী আবু বকৰ ছিদ্দিকীৰ সৈতে তেওঁ বিবাশপাশত আবদ্ধ হয়। তিনি সন্তান ক্ৰমে কন্যা নেহলা, দুজন পুত্ৰ জাবিৰ আৰু জিদানৰ তেওঁ মাতৃ। == সন্মান == ২০০৩ চনত ৰিজৱানাৰদ্বাৰা পৰিচালিত সংস্থা বেলাক ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ পৰিৱেশ কাৰ্যসূচীয়ে [গ্ল’বেল ৫০০ ৰোল অৱ অনাৰ] বঁটা প্ৰদান কৰে। {| class="wikitable" |- ! বছৰ!! সম্মাননা!! সংগঠন!! সূত্ৰ |- | ২০০৭ | [[পৰিৱেশ পুৰস্কাৰ]] | [[বাংলাদেশ বন আৰু পৰিৱেশ মন্ত্ৰণালয়|বন আৰু পৰিৱেশ মন্ত্ৰণালয়]] | পৰিৱেশ সচেতনতা বৃদ্ধিত অৱদান |- | ২০০৮ | চ‍েলিব্ৰেটিং উইমেনহুড পুৰস্কাৰ | নেপাল ভিত্তিক সৃজনশীল বিবৃতি আৰু দক্ষিণ এছিয়া অংশীদাৰিত্ব | {{r|NA-Chowdhury}} |- | rowspan=2| ২০০৯ | [[গোল্ডমমেন পৰিৱেশ পুৰস্কাৰ]] | | {{r|goldmanprize09}} |- | হিৰোজ অফ এনভাইৰনমেণ্ট | ''[[টাইম (ম্যাগাজিন)|টাইম]]'' | {{r|প্ৰআ-চৌধুৰী}}{{r|কালেৰ-হাসান}}{{r|TDS-Hero}}<ref name=bio />{{r|Time-Mahr}} |- | ২০১২ | [[ৰমন মেগছেছে বঁটা]] | ৰমন মেগছেছে এৱাৰ্ড ফাউণ্ডেশ্বন | {{r|বিডিনিউজ২৪-ম্যাগসেসে}}{{r|AJ-Sarmiento}}{{r|প্ৰআ-ম্যাগসাইসাই}} |- | ২০২২ | [[আন্তৰ্জাতিক সাহসী নাৰী পুৰস্কাৰ]] | [[মাৰ্কিন বিদেশ মন্ত্ৰণালয়]] | <ref>{{cite web |title=2022 International Women of Courage Award |url=https://www.state.gov/2022-international-women-of-courage-award/ |ওয়েবসাইট=U.S. Department of State |date=22 May 2022}}</ref><ref name=":0">{{cite web|title=‘যুক্তৰাষ্ট্ৰেৰ আন্তৰ্জাতিক সাহসী নাৰী’ পুৰস্কাৰ পাচ্ছেন ৰিজওয়ানা হাসান|url=https://www.thedailystar.net/bangla/%E0%A6%B8%E0%A6%82%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%A6/%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%82%E0%A6%B2%E0%A6%BE%E0%A6%A6%E0%A7%87%E0%A6%B6/%E0%A6%86%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%9C%E0%A6%BE%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%95-%E0%A6%B8%E0%A6%BE%E0%A6%B9%E0%A6%B8%E0%A7%80-%E0%A6%A8%E0%A6%BE%E0%A6%B0%E0%A7%80-%E0%A6%AA%E0%A7%81%E0%A6%B0%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%B0-%E0%A6%AA%E0%A6%BE%E0%A6%9A%E0%A7%8D%E0%A6%9B%E0%A7%87%E0%A6%A8-%E0%A6%B8%E0%A7%88%E0%A7%9F%E0%A6%A6%E0%A6%BE-%E0%A6%B0%E0%A6%BF%E0%A6%9C%E0%A6%93%E0%A7%9F%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A6%BE-%E0%A6%B9%E0%A6%BE%E0%A6%B8%E0%A6%BE%E0%A6%A8-323691|date=2022-03-09|ওয়েবসাইট=দ্য ডেইলি ষ্টাৰ}}</ref> |} ==তথ্য সংগ্ৰহ== tpg7nb4nmwy7dlspcdep2tosdib9qco 601655 601654 2026-04-20T16:05:41Z Kandarpajit Kallol 6257 601655 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | office = [[Ministry of Environment, Forest and Climate Change (Bangladesh)|পৰিৱেশ, বন আৰু জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ উপদেষ্টা]] | president = [[মহম্মদ চাহাবুদ্দিন]] | 1blankname = [[Chief Adviser (Bangladesh)|মুখ্য উপদেষ্টা]] | 1namedata = [[মহম্মদ ইউনুছ]]। | term_start = ৯ আগষ্ট ২০২৪ | term_end = | predecessor = [[ছাবেৰ হোছেইন চৌধুৰী]] | successor = | office1 = [[Ministry of Water Resources (Bangladesh)|জল সম্পদৰ উপদেষ্টা]] | president1 = [[মহম্মদ চাহাবুদ্দিন]] | 1blankname1 = [[Chief Adviser (Bangladesh)|মুখ্য উপদেষ্টা]] | 1namedata1 = [[মহম্মদ ইউনুছ]]। | term_start1 = ১৬ আগষ্ট ২০২৪ | term_end1 = | predecessor1 = [[জাহিদ ফাৰুক]] | successor1 = | name = Syeda Rizwana Hasan | native_name = {{nobold|চৈয়দা ৰিজৱানা হাছান}} | native_name_lang = bn | image = সৈয়দা রিজওয়ানা হাসান.jpeg | caption = ২০২৫ চনত ৰিজৱানা হাছান | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1968|01|15}} | birth_place = [[হবিবগঞ্জ]], [[পূব পাকিস্তান]], [[পাকিস্তান]]। | nationality = [[বাংলাদেশী]] | alma_mater = [[ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়]] | profession = [[উকীল]] | known_for = [[জাহাজ ভঙা]] উদ্যোগত অৱদান<br> [[Bangladesh Environmental Lawyers Association|বেলা]]ৰ মুখ্য কাৰ্যবাহী | spouse = এ বি ছিদ্দিকী <ref>{{Cite web |last=bdnews24.com |title=Rizwana Hasan's husband found in Kalabagan |url=https://bdnews24.com/bangladesh/rizwana-hasan-s-husband-found-in-kalabagan |access-date=2024-08-08 |website=Rizwana Hasan's husband found in Kalabagan |language=en}}</ref> | children = ৩ | father = [[চৈয়দ মহিবুল হাছান]] | awards = {{plainlist| * [[গোল্ডমেন পৰিৱেশ বঁটা]] (২০০৯) * [[ৰমন মেগছেছে বঁটা]] (২০১২) * [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সাহসী মহিলা বঁটা]] (২০২২) }} }} '''চৈয়দা ৰিজৱানা হাছান''' ({{lang-en|Rizwana Hasan}}; জন্ম ১৫ জানুৱাৰী ১৯৬৮) এগৰাকী বাংলাদেশী অধিবক্তা আৰু পৰিৱেশ কৰ্মী। তেওঁ বাংলাদেশৰ অন্তৱৰ্তীকালীন চৰকাৰৰ এগৰাকী উপদেষ্টা আছিল আৰু পৰিৱেশ, বন আৰু জলবায়ু পৰিৱৰ্তন, জল সম্পদ আৰু তথ্য তথা সম্প্ৰচাৰ মন্ত্ৰালয়ৰ উপদেষ্টা হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|date=2024-08-08 |title=ইউনুছৰ নেতৃত্বত অন্তৱৰ্তীকালীন চৰকাৰৰ শপত গ্ৰহণ (Yunus-led interim govt sworn in) |url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/news/yunus-led-interim-govt-sworn-3672581 |access-date=2024-08-08 |website=দ্য ডেইলি ষ্টাৰ (The Daily Star) |language=en}}</ref> এগৰাকী পৰিৱেশ কৰ্মী হিচাপে তেওঁৰ কামৰ মূল কেন্দ্ৰবিন্দু হ’ল বাংলাদেশৰ জাহাজ ভঙা উদ্যোগৰ বাবে নিয়মাৱলী প্ৰস্তুত কৰা, আৰু ইয়াৰ বাবে তেওঁক ২০০৯ চনত গ'ল্ডমেন পৰিৱেশ বঁটা প্ৰদান কৰা হৈছিল।<ref name=goldman>{{cite web |url=http://goldmanprize.org/2009/asia |title=চৈয়দা ৰিজৱানা হাছান |publisher=গ'ল্ডমেন পৰিৱেশ বঁটা |access-date=1 May 2009}}</ref> ২০১২ চনত তেওঁক [[ৰমন মেগছেছে বঁটা|ৰমন মেগছেছে বঁটাৰে]] সন্মানিত কৰা হৈছিল। তেওঁক তেওঁৰ "অটল সাহস আৰু আৱেগিক নেতৃত্বৰ জৰিয়তে বাংলাদেশত বিচাৰ বিভাগীয় সক্ৰিয়তাৰ এক অভিযান চলাই জনসাধাৰণৰ সু-পৰিৱেশৰ অধিকাৰক মানুহৰ মৰ্যাদা আৰু জীৱনৰ অধিকাৰ হিচাপে দৃঢ়তাৰে প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ বাবে" এই বঁটা আগবঢ়োৱা হৈছিল।<ref name=asianjournal-2012-07-26>{{cite news|last=Sarmiento|first=Christine Joy|title=২০১২ চনৰ ৰমন মেগছেছে বঁটা বিজয়ীসকলৰ নাম ঘোষণা |url=http://www.asianjournal.com/dateline-philippines/headlines/16794-2012-ramon-magsaysay-award-winners-announced-.html|access-date=1 August 2012|newspaper=এচিয়ান জাৰ্ণাল (Asian Journal)|date=26 July 2012|quote=বাংলাদেশৰ চৈয়দা ৰিজৱানা হাছানৰ 'অটল সাহস আৰু আৱেগিক নেতৃত্বৰ জৰিয়তে বাংলাদেশত বিচাৰ বিভাগীয় সক্ৰিয়তাৰ এক অভিযান চলাই জনসাধাৰণৰ সু-পৰিৱেশৰ অধিকাৰক মানুহৰ মৰ্যাদা আৰু জীৱনৰ অধিকাৰ হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ বাবে' তেওঁক স্বীকৃতি দিয়া হৈছে।|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120728182435/http://asianjournal.com/dateline-philippines/headlines/16794-2012-ramon-magsaysay-award-winners-announced-.html|archive-date=28 July 2012}}</ref> == জন্ম আৰু শিক্ষা == চৈয়দা ৰিজৱানা হাছানৰ জন্ম ১৯৬৮ চনৰ ১৫ জানুৱাৰীত পূব পাকিস্তানৰ হবিগঞ্জ জিলাৰ নৰপতি হাভেলী নামৰ এটা বঙালী মুছলমান জমিদাৰ পৰিয়ালত হৈছিল। তেওঁ ভিকাৰুন্নিছা নুন স্কুল এণ্ড কলেজৰ পৰা মাধ্যমিক আৰু হলী ক্ৰছ কলেজৰ পৰা উচ্চতৰ মাধ্যমিক শিক্ষা লাভ কৰে। ইয়াৰ পিছত তেওঁ ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা আইন বিভাগত স্নাতক আৰু স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref name="KKDetails"/><ref name=bio /> তেওঁৰ পিতৃ চৈয়দ মহিবুল হাছান, মাতৃ ছুৰাইয়া হাছান। == কৰ্মজীৱন == হাছান জাহাজ ভঙা উদ্যোগৰ সৈতে জড়িত হৈ পৰে আৰু শ্ৰমিকসকলৰ স্বাস্থ্যৰ প্ৰতি ভাবুকি, কাম কৰাৰ দুৰ্বল পৰিৱেশ আৰু আৱৰ্জনাৰ অনুচিত নিষ্কাশনৰ দৰে বিভিন্ন কাৰণত ২০০৩ চনত প্ৰথমবাৰৰ বাবে চট্টগ্রামৰ জাহাজ ভঙা কাৰখানাসমূহৰ বিৰুদ্ধে গোচৰ তৰে। ইয়াৰ সঁহাৰি স্বৰূপে, ২০০৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত আদালতে উপযুক্ত বিভাগৰ পৰা পৰিৱেশ সংক্ৰান্তীয় অনুমতি অবিহনে জাহাজ ভঙাটো অবৈধ বুলি ঘোষণা কৰে।<ref name=bio /> হাছানে এই উদ্যোগটোত শ্ৰমিকৰ অধিক অধিকাৰ আৰু কাম কৰাৰ বাবে এক নিৰাপদ পৰিৱেশ নিশ্চিত কৰিবলৈ নিৰন্তৰ প্ৰচেষ্টা চলাই আহিছে।<ref name=ds>{{cite news|title=টাইম মেগাজিনে ৰিজৱানাক 'পৰিৱেশ হিৰো' হিচাপে নামকৰণ কৰিছে (Time names Rizwana as environment hero)|url=http://thedailystar.net|access-date=17 July 2011|newspaper=দ্য ডেইলি ষ্টাৰ|date=4 October 2009}}</ref> তেওঁ আবাসন নিৰ্মাণৰ বাবে হ্ৰদসমূহ ভৰোৱা, পলিথিনৰ অনুচিত ব্যৱহাৰ, পাহাৰ কটা, বনধ্বংস, মিছা মাছৰ খেতি আৰু ছেইণ্ট মাৰ্টিন দ্বীপত অবৈধ নিৰ্মাণ কাৰ্যত লিপ্ত থকা সংগঠনসমূহৰ বিৰুদ্ধেও সফলতাৰে গোচৰ তৰিছে।<ref name=bio /> == ব্যক্তিগত জীৱন == বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সহপাঠী তথা ব্যৱসায়ী আবু বকৰ ছিদ্দিকীৰ সৈতে তেওঁ বিবাশপাশত আবদ্ধ হয়। তিনি সন্তান ক্ৰমে কন্যা নেহলা, দুজন পুত্ৰ জাবিৰ আৰু জিদানৰ তেওঁ মাতৃ। == সন্মান == ২০০৩ চনত ৰিজৱানাৰদ্বাৰা পৰিচালিত সংস্থা বেলাক ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ পৰিৱেশ কাৰ্যসূচীয়ে [গ্ল’বেল ৫০০ ৰোল অৱ অনাৰ] বঁটা প্ৰদান কৰে। {| class="wikitable" |- ! বছৰ!! সম্মাননা!! সংগঠন!! সূত্ৰ |- | ২০০৭ | [[পৰিৱেশ পুৰস্কাৰ]] | [[বাংলাদেশ বন আৰু পৰিৱেশ মন্ত্ৰণালয়|বন আৰু পৰিৱেশ মন্ত্ৰণালয়]] | পৰিৱেশ সচেতনতা বৃদ্ধিত অৱদান |- | ২০০৮ | চ‍েলিব্ৰেটিং উইমেনহুড পুৰস্কাৰ | নেপাল ভিত্তিক সৃজনশীল বিবৃতি আৰু দক্ষিণ এছিয়া অংশীদাৰিত্ব | {{r|NA-Chowdhury}} |- | rowspan=2| ২০০৯ | [[গোল্ডমমেন পৰিৱেশ পুৰস্কাৰ]] | | {{r|goldmanprize09}} |- | হিৰোজ অফ এনভাইৰনমেণ্ট | ''[[টাইম (ম্যাগাজিন)|টাইম]]'' | {{r|প্ৰআ-চৌধুৰী}}{{r|কালেৰ-হাসান}}{{r|TDS-Hero}}<ref name=bio />{{r|Time-Mahr}} |- | ২০১২ | [[ৰমন মেগছেছে বঁটা]] | ৰমন মেগছেছে এৱাৰ্ড ফাউণ্ডেশ্বন | {{r|বিডিনিউজ২৪-ম্যাগসেসে}}{{r|AJ-Sarmiento}}{{r|প্ৰআ-ম্যাগসাইসাই}} |- | ২০২২ | [[আন্তৰ্জাতিক সাহসী নাৰী পুৰস্কাৰ]] | [[মাৰ্কিন বিদেশ মন্ত্ৰণালয়]] | <ref>{{cite web |title=2022 International Women of Courage Award |url=https://www.state.gov/2022-international-women-of-courage-award/ |ওয়েবসাইট=U.S. Department of State |date=22 May 2022}}</ref><ref name=":0">{{cite web|title=‘যুক্তৰাষ্ট্ৰেৰ আন্তৰ্জাতিক সাহসী নাৰী’ পুৰস্কাৰ পাচ্ছেন ৰিজওয়ানা হাসান|url=https://www.thedailystar.net/bangla/%E0%A6%B8%E0%A6%82%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%A6/%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%82%E0%A6%B2%E0%A6%BE%E0%A6%A6%E0%A7%87%E0%A6%B6/%E0%A6%86%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%9C%E0%A6%BE%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%95-%E0%A6%B8%E0%A6%BE%E0%A6%B9%E0%A6%B8%E0%A7%80-%E0%A6%A8%E0%A6%BE%E0%A6%B0%E0%A7%80-%E0%A6%AA%E0%A7%81%E0%A6%B0%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%B0-%E0%A6%AA%E0%A6%BE%E0%A6%9A%E0%A7%8D%E0%A6%9B%E0%A7%87%E0%A6%A8-%E0%A6%B8%E0%A7%88%E0%A7%9F%E0%A6%A6%E0%A6%BE-%E0%A6%B0%E0%A6%BF%E0%A6%9C%E0%A6%93%E0%A7%9F%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A6%BE-%E0%A6%B9%E0%A6%BE%E0%A6%B8%E0%A6%BE%E0%A6%A8-323691|date=2022-03-09|ওয়েবসাইট=দ্য ডেইলি ষ্টাৰ}}</ref> |} ==তথ্য সংগ্ৰহ== muzqdz0d5lh1kijdo20td1de3a9ar8u 601656 601655 2026-04-20T16:06:17Z Kandarpajit Kallol 6257 601656 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | office = [[Ministry of Environment, Forest and Climate Change (Bangladesh)|পৰিৱেশ, বন আৰু জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ উপদেষ্টা]] | president = [[মহম্মদ চাহাবুদ্দিন]] | 1blankname = [[Chief Adviser (Bangladesh)|মুখ্য উপদেষ্টা]] | 1namedata = [[মহম্মদ ইউনুছ]]। | term_start = ৯ আগষ্ট ২০২৪ | term_end = | predecessor = [[ছাবেৰ হোছেইন চৌধুৰী]] | successor = | office1 = [[Ministry of Water Resources (Bangladesh)|জল সম্পদৰ উপদেষ্টা]] | president1 = [[মহম্মদ চাহাবুদ্দিন]] | 1blankname1 = [[Chief Adviser (Bangladesh)|মুখ্য উপদেষ্টা]] | 1namedata1 = [[মহম্মদ ইউনুছ]]। | term_start1 = ১৬ আগষ্ট ২০২৪ | term_end1 = | predecessor1 = [[জাহিদ ফাৰুক]] | successor1 = | name = Syeda Rizwana Hasan | native_name = {{nobold|চৈয়দা ৰিজৱানা হাছান}} | native_name_lang = bn | image = সৈয়দা রিজওয়ানা হাসান.jpeg | caption = ২০২৫ চনত ৰিজৱানা হাছান | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1968|01|15}} | birth_place = [[হবিবগঞ্জ]], [[পূব পাকিস্তান]], [[পাকিস্তান]]। | nationality = [[বাংলাদেশী]] | alma_mater = [[ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়]] | profession = [[উকীল]] | known_for = [[জাহাজ ভঙা]] উদ্যোগত অৱদান<br> [[Bangladesh Environmental Lawyers Association|বেলা]]ৰ মুখ্য কাৰ্যবাহী | spouse = এ বি ছিদ্দিকী <ref>{{Cite web |last=bdnews24.com |title=Rizwana Hasan's husband found in Kalabagan |url=https://bdnews24.com/bangladesh/rizwana-hasan-s-husband-found-in-kalabagan |access-date=2024-08-08 |website=Rizwana Hasan's husband found in Kalabagan |language=en}}</ref> | children = ৩ | father = [[চৈয়দ মহিবুল হাছান]] | awards = {{plainlist| * [[গোল্ডমেন পৰিৱেশ বঁটা]] (২০০৯) * [[ৰমন মেগছেছে বঁটা]] (২০১২) * [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সাহসী মহিলা বঁটা]] (২০২২) }} }} '''চৈয়দা ৰিজৱানা হাছান''' ({{lang-en|Rizwana Hasan}}; জন্ম ১৫ জানুৱাৰী ১৯৬৮) এগৰাকী বাংলাদেশী অধিবক্তা আৰু পৰিৱেশ কৰ্মী। তেওঁ বাংলাদেশৰ অন্তৱৰ্তীকালীন চৰকাৰৰ এগৰাকী উপদেষ্টা আছিল আৰু পৰিৱেশ, বন আৰু জলবায়ু পৰিৱৰ্তন, জল সম্পদ আৰু তথ্য তথা সম্প্ৰচাৰ মন্ত্ৰালয়ৰ উপদেষ্টা হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|date=2024-08-08 |title=ইউনুছৰ নেতৃত্বত অন্তৱৰ্তীকালীন চৰকাৰৰ শপত গ্ৰহণ (Yunus-led interim govt sworn in) |url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/news/yunus-led-interim-govt-sworn-3672581 |access-date=2024-08-08 |website=দ্য ডেইলি ষ্টাৰ (The Daily Star) |language=en}}</ref> এগৰাকী পৰিৱেশ কৰ্মী হিচাপে তেওঁৰ কামৰ মূল কেন্দ্ৰবিন্দু হ’ল বাংলাদেশৰ জাহাজ ভঙা উদ্যোগৰ বাবে নিয়মাৱলী প্ৰস্তুত কৰা, আৰু ইয়াৰ বাবে তেওঁক ২০০৯ চনত গ'ল্ডমেন পৰিৱেশ বঁটা প্ৰদান কৰা হৈছিল।<ref name=goldman>{{cite web |url=http://goldmanprize.org/2009/asia |title=চৈয়দা ৰিজৱানা হাছান |publisher=গ'ল্ডমেন পৰিৱেশ বঁটা |access-date=1 May 2009}}</ref> ২০১২ চনত তেওঁক [[ৰমন মেগছেছে বঁটা|ৰমন মেগছেছে বঁটাৰে]] সন্মানিত কৰা হৈছিল। তেওঁক তেওঁৰ "অটল সাহস আৰু আৱেগিক নেতৃত্বৰ জৰিয়তে বাংলাদেশত বিচাৰ বিভাগীয় সক্ৰিয়তাৰ এক অভিযান চলাই জনসাধাৰণৰ সু-পৰিৱেশৰ অধিকাৰক মানুহৰ মৰ্যাদা আৰু জীৱনৰ অধিকাৰ হিচাপে দৃঢ়তাৰে প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ বাবে" এই বঁটা আগবঢ়োৱা হৈছিল।<ref name=asianjournal-2012-07-26>{{cite news|last=Sarmiento|first=Christine Joy|title=২০১২ চনৰ ৰমন মেগছেছে বঁটা বিজয়ীসকলৰ নাম ঘোষণা |url=http://www.asianjournal.com/dateline-philippines/headlines/16794-2012-ramon-magsaysay-award-winners-announced-.html|access-date=1 August 2012|newspaper=এচিয়ান জাৰ্ণাল (Asian Journal)|date=26 July 2012|quote=বাংলাদেশৰ চৈয়দা ৰিজৱানা হাছানৰ 'অটল সাহস আৰু আৱেগিক নেতৃত্বৰ জৰিয়তে বাংলাদেশত বিচাৰ বিভাগীয় সক্ৰিয়তাৰ এক অভিযান চলাই জনসাধাৰণৰ সু-পৰিৱেশৰ অধিকাৰক মানুহৰ মৰ্যাদা আৰু জীৱনৰ অধিকাৰ হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ বাবে' তেওঁক স্বীকৃতি দিয়া হৈছে।|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120728182435/http://asianjournal.com/dateline-philippines/headlines/16794-2012-ramon-magsaysay-award-winners-announced-.html|archive-date=28 July 2012}}</ref> == জন্ম আৰু শিক্ষা == চৈয়দা ৰিজৱানা হাছানৰ জন্ম ১৯৬৮ চনৰ ১৫ জানুৱাৰীত পূব পাকিস্তানৰ হবিগঞ্জ জিলাৰ নৰপতি হাভেলী নামৰ এটা বঙালী মুছলমান জমিদাৰ পৰিয়ালত হৈছিল। তেওঁ ভিকাৰুন্নিছা নুন স্কুল এণ্ড কলেজৰ পৰা মাধ্যমিক আৰু হলী ক্ৰছ কলেজৰ পৰা উচ্চতৰ মাধ্যমিক শিক্ষা লাভ কৰে। ইয়াৰ পিছত তেওঁ ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা আইন বিভাগত স্নাতক আৰু স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref name=bio /> তেওঁৰ পিতৃ চৈয়দ মহিবুল হাছান, মাতৃ ছুৰাইয়া হাছান। == কৰ্মজীৱন == হাছান জাহাজ ভঙা উদ্যোগৰ সৈতে জড়িত হৈ পৰে আৰু শ্ৰমিকসকলৰ স্বাস্থ্যৰ প্ৰতি ভাবুকি, কাম কৰাৰ দুৰ্বল পৰিৱেশ আৰু আৱৰ্জনাৰ অনুচিত নিষ্কাশনৰ দৰে বিভিন্ন কাৰণত ২০০৩ চনত প্ৰথমবাৰৰ বাবে চট্টগ্রামৰ জাহাজ ভঙা কাৰখানাসমূহৰ বিৰুদ্ধে গোচৰ তৰে। ইয়াৰ সঁহাৰি স্বৰূপে, ২০০৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত আদালতে উপযুক্ত বিভাগৰ পৰা পৰিৱেশ সংক্ৰান্তীয় অনুমতি অবিহনে জাহাজ ভঙাটো অবৈধ বুলি ঘোষণা কৰে।<ref name=bio /> হাছানে এই উদ্যোগটোত শ্ৰমিকৰ অধিক অধিকাৰ আৰু কাম কৰাৰ বাবে এক নিৰাপদ পৰিৱেশ নিশ্চিত কৰিবলৈ নিৰন্তৰ প্ৰচেষ্টা চলাই আহিছে।<ref name=ds>{{cite news|title=টাইম মেগাজিনে ৰিজৱানাক 'পৰিৱেশ হিৰো' হিচাপে নামকৰণ কৰিছে (Time names Rizwana as environment hero)|url=http://thedailystar.net|access-date=17 July 2011|newspaper=দ্য ডেইলি ষ্টাৰ|date=4 October 2009}}</ref> তেওঁ আবাসন নিৰ্মাণৰ বাবে হ্ৰদসমূহ ভৰোৱা, পলিথিনৰ অনুচিত ব্যৱহাৰ, পাহাৰ কটা, বনধ্বংস, মিছা মাছৰ খেতি আৰু ছেইণ্ট মাৰ্টিন দ্বীপত অবৈধ নিৰ্মাণ কাৰ্যত লিপ্ত থকা সংগঠনসমূহৰ বিৰুদ্ধেও সফলতাৰে গোচৰ তৰিছে।<ref name=bio /> == ব্যক্তিগত জীৱন == বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সহপাঠী তথা ব্যৱসায়ী আবু বকৰ ছিদ্দিকীৰ সৈতে তেওঁ বিবাশপাশত আবদ্ধ হয়। তিনি সন্তান ক্ৰমে কন্যা নেহলা, দুজন পুত্ৰ জাবিৰ আৰু জিদানৰ তেওঁ মাতৃ। == সন্মান == ২০০৩ চনত ৰিজৱানাৰদ্বাৰা পৰিচালিত সংস্থা বেলাক ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ পৰিৱেশ কাৰ্যসূচীয়ে [গ্ল’বেল ৫০০ ৰোল অৱ অনাৰ] বঁটা প্ৰদান কৰে। {| class="wikitable" |- ! বছৰ!! সম্মাননা!! সংগঠন!! সূত্ৰ |- | ২০০৭ | [[পৰিৱেশ পুৰস্কাৰ]] | [[বাংলাদেশ বন আৰু পৰিৱেশ মন্ত্ৰণালয়|বন আৰু পৰিৱেশ মন্ত্ৰণালয়]] | পৰিৱেশ সচেতনতা বৃদ্ধিত অৱদান |- | ২০০৮ | চ‍েলিব্ৰেটিং উইমেনহুড পুৰস্কাৰ | নেপাল ভিত্তিক সৃজনশীল বিবৃতি আৰু দক্ষিণ এছিয়া অংশীদাৰিত্ব | {{r|NA-Chowdhury}} |- | rowspan=2| ২০০৯ | [[গোল্ডমমেন পৰিৱেশ পুৰস্কাৰ]] | | {{r|goldmanprize09}} |- | হিৰোজ অফ এনভাইৰনমেণ্ট | ''[[টাইম (ম্যাগাজিন)|টাইম]]'' | {{r|প্ৰআ-চৌধুৰী}}{{r|কালেৰ-হাসান}}{{r|TDS-Hero}}<ref name=bio />{{r|Time-Mahr}} |- | ২০১২ | [[ৰমন মেগছেছে বঁটা]] | ৰমন মেগছেছে এৱাৰ্ড ফাউণ্ডেশ্বন | {{r|বিডিনিউজ২৪-ম্যাগসেসে}}{{r|AJ-Sarmiento}}{{r|প্ৰআ-ম্যাগসাইসাই}} |- | ২০২২ | [[আন্তৰ্জাতিক সাহসী নাৰী পুৰস্কাৰ]] | [[মাৰ্কিন বিদেশ মন্ত্ৰণালয়]] | <ref>{{cite web |title=2022 International Women of Courage Award |url=https://www.state.gov/2022-international-women-of-courage-award/ |ওয়েবসাইট=U.S. Department of State |date=22 May 2022}}</ref><ref name=":0">{{cite web|title=‘যুক্তৰাষ্ট্ৰেৰ আন্তৰ্জাতিক সাহসী নাৰী’ পুৰস্কাৰ পাচ্ছেন ৰিজওয়ানা হাসান|url=https://www.thedailystar.net/bangla/%E0%A6%B8%E0%A6%82%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%A6/%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%82%E0%A6%B2%E0%A6%BE%E0%A6%A6%E0%A7%87%E0%A6%B6/%E0%A6%86%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%9C%E0%A6%BE%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%95-%E0%A6%B8%E0%A6%BE%E0%A6%B9%E0%A6%B8%E0%A7%80-%E0%A6%A8%E0%A6%BE%E0%A6%B0%E0%A7%80-%E0%A6%AA%E0%A7%81%E0%A6%B0%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%B0-%E0%A6%AA%E0%A6%BE%E0%A6%9A%E0%A7%8D%E0%A6%9B%E0%A7%87%E0%A6%A8-%E0%A6%B8%E0%A7%88%E0%A7%9F%E0%A6%A6%E0%A6%BE-%E0%A6%B0%E0%A6%BF%E0%A6%9C%E0%A6%93%E0%A7%9F%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A6%BE-%E0%A6%B9%E0%A6%BE%E0%A6%B8%E0%A6%BE%E0%A6%A8-323691|date=2022-03-09|ওয়েবসাইট=দ্য ডেইলি ষ্টাৰ}}</ref> |} ==তথ্য সংগ্ৰহ== rqewr640gvyerx6nhef3as7tvmt59bx 601657 601656 2026-04-20T16:06:44Z Kandarpajit Kallol 6257 601657 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | office = [[Ministry of Environment, Forest and Climate Change (Bangladesh)|পৰিৱেশ, বন আৰু জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ উপদেষ্টা]] | president = [[মহম্মদ চাহাবুদ্দিন]] | 1blankname = [[Chief Adviser (Bangladesh)|মুখ্য উপদেষ্টা]] | 1namedata = [[মহম্মদ ইউনুছ]]। | term_start = ৯ আগষ্ট ২০২৪ | term_end = | predecessor = [[ছাবেৰ হোছেইন চৌধুৰী]] | successor = | office1 = [[Ministry of Water Resources (Bangladesh)|জল সম্পদৰ উপদেষ্টা]] | president1 = [[মহম্মদ চাহাবুদ্দিন]] | 1blankname1 = [[Chief Adviser (Bangladesh)|মুখ্য উপদেষ্টা]] | 1namedata1 = [[মহম্মদ ইউনুছ]]। | term_start1 = ১৬ আগষ্ট ২০২৪ | term_end1 = | predecessor1 = [[জাহিদ ফাৰুক]] | successor1 = | name = Syeda Rizwana Hasan | native_name = {{nobold|চৈয়দা ৰিজৱানা হাছান}} | native_name_lang = bn | image = সৈয়দা রিজওয়ানা হাসান.jpeg | caption = ২০২৫ চনত ৰিজৱানা হাছান | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1968|01|15}} | birth_place = [[হবিবগঞ্জ]], [[পূব পাকিস্তান]], [[পাকিস্তান]]। | nationality = [[বাংলাদেশী]] | alma_mater = [[ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়]] | profession = [[উকীল]] | known_for = [[জাহাজ ভঙা]] উদ্যোগত অৱদান<br> [[Bangladesh Environmental Lawyers Association|বেলা]]ৰ মুখ্য কাৰ্যবাহী | spouse = এ বি ছিদ্দিকী <ref>{{Cite web |last=bdnews24.com |title=Rizwana Hasan's husband found in Kalabagan |url=https://bdnews24.com/bangladesh/rizwana-hasan-s-husband-found-in-kalabagan |access-date=2024-08-08 |website=Rizwana Hasan's husband found in Kalabagan |language=en}}</ref> | children = ৩ | father = [[চৈয়দ মহিবুল হাছান]] | awards = {{plainlist| * [[গোল্ডমেন পৰিৱেশ বঁটা]] (২০০৯) * [[ৰমন মেগছেছে বঁটা]] (২০১২) * [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সাহসী মহিলা বঁটা]] (২০২২) }} }} '''চৈয়দা ৰিজৱানা হাছান''' ({{lang-en|Rizwana Hasan}}; জন্ম ১৫ জানুৱাৰী ১৯৬৮) এগৰাকী বাংলাদেশী অধিবক্তা আৰু পৰিৱেশ কৰ্মী। তেওঁ বাংলাদেশৰ অন্তৱৰ্তীকালীন চৰকাৰৰ এগৰাকী উপদেষ্টা আছিল আৰু পৰিৱেশ, বন আৰু জলবায়ু পৰিৱৰ্তন, জল সম্পদ আৰু তথ্য তথা সম্প্ৰচাৰ মন্ত্ৰালয়ৰ উপদেষ্টা হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|date=2024-08-08 |title=ইউনুছৰ নেতৃত্বত অন্তৱৰ্তীকালীন চৰকাৰৰ শপত গ্ৰহণ (Yunus-led interim govt sworn in) |url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/news/yunus-led-interim-govt-sworn-3672581 |access-date=2024-08-08 |website=দ্য ডেইলি ষ্টাৰ (The Daily Star) |language=en}}</ref> এগৰাকী পৰিৱেশ কৰ্মী হিচাপে তেওঁৰ কামৰ মূল কেন্দ্ৰবিন্দু হ’ল বাংলাদেশৰ জাহাজ ভঙা উদ্যোগৰ বাবে নিয়মাৱলী প্ৰস্তুত কৰা, আৰু ইয়াৰ বাবে তেওঁক ২০০৯ চনত গ'ল্ডমেন পৰিৱেশ বঁটা প্ৰদান কৰা হৈছিল।<ref name=goldman>{{cite web |url=http://goldmanprize.org/2009/asia |title=চৈয়দা ৰিজৱানা হাছান |publisher=গ'ল্ডমেন পৰিৱেশ বঁটা |access-date=1 May 2009}}</ref> ২০১২ চনত তেওঁক [[ৰমন মেগছেছে বঁটা|ৰমন মেগছেছে বঁটাৰে]] সন্মানিত কৰা হৈছিল। তেওঁক তেওঁৰ "অটল সাহস আৰু আৱেগিক নেতৃত্বৰ জৰিয়তে বাংলাদেশত বিচাৰ বিভাগীয় সক্ৰিয়তাৰ এক অভিযান চলাই জনসাধাৰণৰ সু-পৰিৱেশৰ অধিকাৰক মানুহৰ মৰ্যাদা আৰু জীৱনৰ অধিকাৰ হিচাপে দৃঢ়তাৰে প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ বাবে" এই বঁটা আগবঢ়োৱা হৈছিল।<ref name=asianjournal-2012-07-26>{{cite news|last=Sarmiento|first=Christine Joy|title=২০১২ চনৰ ৰমন মেগছেছে বঁটা বিজয়ীসকলৰ নাম ঘোষণা |url=http://www.asianjournal.com/dateline-philippines/headlines/16794-2012-ramon-magsaysay-award-winners-announced-.html|access-date=1 August 2012|newspaper=এচিয়ান জাৰ্ণাল (Asian Journal)|date=26 July 2012|quote=বাংলাদেশৰ চৈয়দা ৰিজৱানা হাছানৰ 'অটল সাহস আৰু আৱেগিক নেতৃত্বৰ জৰিয়তে বাংলাদেশত বিচাৰ বিভাগীয় সক্ৰিয়তাৰ এক অভিযান চলাই জনসাধাৰণৰ সু-পৰিৱেশৰ অধিকাৰক মানুহৰ মৰ্যাদা আৰু জীৱনৰ অধিকাৰ হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ বাবে' তেওঁক স্বীকৃতি দিয়া হৈছে।|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120728182435/http://asianjournal.com/dateline-philippines/headlines/16794-2012-ramon-magsaysay-award-winners-announced-.html|archive-date=28 July 2012}}</ref> == জন্ম আৰু শিক্ষা == চৈয়দা ৰিজৱানা হাছানৰ জন্ম ১৯৬৮ চনৰ ১৫ জানুৱাৰীত পূব পাকিস্তানৰ হবিগঞ্জ জিলাৰ নৰপতি হাভেলী নামৰ এটা বঙালী মুছলমান জমিদাৰ পৰিয়ালত হৈছিল। তেওঁ ভিকাৰুন্নিছা নুন স্কুল এণ্ড কলেজৰ পৰা মাধ্যমিক আৰু হলী ক্ৰছ কলেজৰ পৰা উচ্চতৰ মাধ্যমিক শিক্ষা লাভ কৰে। ইয়াৰ পিছত তেওঁ ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা আইন বিভাগত স্নাতক আৰু স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref name=bio /> তেওঁৰ পিতৃ চৈয়দ মহিবুল হাছান, মাতৃ ছুৰাইয়া হাছান। == কৰ্মজীৱন == হাছান জাহাজ ভঙা উদ্যোগৰ সৈতে জড়িত হৈ পৰে আৰু শ্ৰমিকসকলৰ স্বাস্থ্যৰ প্ৰতি ভাবুকি, কাম কৰাৰ দুৰ্বল পৰিৱেশ আৰু আৱৰ্জনাৰ অনুচিত নিষ্কাশনৰ দৰে বিভিন্ন কাৰণত ২০০৩ চনত প্ৰথমবাৰৰ বাবে চট্টগ্রামৰ জাহাজ ভঙা কাৰখানাসমূহৰ বিৰুদ্ধে গোচৰ তৰে। ইয়াৰ সঁহাৰি স্বৰূপে, ২০০৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত আদালতে উপযুক্ত বিভাগৰ পৰা পৰিৱেশ সংক্ৰান্তীয় অনুমতি অবিহনে জাহাজ ভঙাটো অবৈধ বুলি ঘোষণা কৰে।<ref name=bio /> হাছানে এই উদ্যোগটোত শ্ৰমিকৰ অধিক অধিকাৰ আৰু কাম কৰাৰ বাবে এক নিৰাপদ পৰিৱেশ নিশ্চিত কৰিবলৈ নিৰন্তৰ প্ৰচেষ্টা চলাই আহিছে।<ref name=ds>{{cite news|title=টাইম মেগাজিনে ৰিজৱানাক 'পৰিৱেশ হিৰো' হিচাপে নামকৰণ কৰিছে (Time names Rizwana as environment hero)|url=http://thedailystar.net|access-date=17 July 2011|newspaper=দ্য ডেইলি ষ্টাৰ|date=4 October 2009}}</ref> তেওঁ আবাসন নিৰ্মাণৰ বাবে হ্ৰদসমূহ ভৰোৱা, পলিথিনৰ অনুচিত ব্যৱহাৰ, পাহাৰ কটা, বনধ্বংস, মিছা মাছৰ খেতি আৰু ছেইণ্ট মাৰ্টিন দ্বীপত অবৈধ নিৰ্মাণ কাৰ্যত লিপ্ত থকা সংগঠনসমূহৰ বিৰুদ্ধেও সফলতাৰে গোচৰ তৰিছে।<ref name=bio /> == বিতৰ্কসমূহ == ২০২৬ চনৰ ৬ মাৰ্চত বাংলাদেশ জামায়াত-ই-ইছলামীৰ নেতা আৰু কৰ্মীসকলে ১২ ফেব্ৰুৱাৰীৰ সংসদীয় নিৰ্বাচনত হোৱা অনিয়মৰ অভিযোগৰ তদন্তৰ দাবীত ঢাকাত এক সমদল উলিয়ায়। বায়তুল মোকাৰৰম ৰাষ্ট্ৰীয় মছজিদৰ ওচৰত ভাষণ দি দলটোৰ নেতাসকলে বৈদেশিক মন্ত্ৰী খলিলুৰ ৰহমান আৰু প্ৰাক্তন উপদেষ্টা চৈয়দা ৰিজৱানা হাছানক "নিৰ্বাচনী ইঞ্জিনিয়াৰিং"ত লিপ্ত থকাৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰে। ৰিজৱানা হাছানে নাৰীৰ অধিকাৰৰ বিৰোধিতা কৰা গোটসমূহ মূলসুঁতিৰ ৰাজনৈতিক শক্তি হোৱা উচিত নহয় বুলি কৰা এক মন্তব্যৰ পিছতে এই প্ৰতিবাদ আৰম্ভ হয়। জামায়াতৰ নেতাসকলে এই মন্তব্যক কিছুমান নিৰ্দিষ্ট দলক উদ্দেশ্যপ্ৰণোদিতভাৱে ক্ষমতাৰ পৰা আঁতৰাই ৰখাৰ এক পৰোক্ষ স্বীকাৰোক্তি বুলি অভিহিত কৰে।<ref>{{Cite web |title=অন্তৱৰ্তীকালীন চৰকাৰৰ উপদেষ্টাৰ বিৰুদ্ধে নিৰ্বাচনী ইঞ্জিনিয়াৰিংৰ অভিযোগ {{!}} ৰিজৱানা আৰু খলিলুৰক জেৰা কৰাৰ দাবী জামায়াতৰ {{!}} দ্য ডেইলি ষ্টাৰ |url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/news/jamaat-demands-interrogation-rizwana-and-khalilur-over-election-engineering-4121531 |access-date=2026-03-07 |website=www.thedailystar.net |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=সন্ত্ৰাসবাদ সম্পৰ্কীয় শেহতীয়া তথ্য - নিৰ্বাচনী ইঞ্জিনিয়াৰিংৰ বাবে প্ৰাক্তন উপদেষ্টা ৰিজৱানা আৰু প্ৰাক্তন নিৰাপত্তা উপদেষ্টা খলিলুৰক জেৰা কৰাৰ দাবী |url=https://www.satp.org/terrorism-update/jei-demands-interrogation-of-former-advisor-rizwana-and-former-security-adviser-khalilur-over-election-engineering |access-date=2026-03-07 |website=www.satp.org}}</ref> == ব্যক্তিগত জীৱন == বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সহপাঠী তথা ব্যৱসায়ী আবু বকৰ ছিদ্দিকীৰ সৈতে তেওঁ বিবাশপাশত আবদ্ধ হয়। তিনি সন্তান ক্ৰমে কন্যা নেহলা, দুজন পুত্ৰ জাবিৰ আৰু জিদানৰ তেওঁ মাতৃ। == সন্মান == ২০০৩ চনত ৰিজৱানাৰদ্বাৰা পৰিচালিত সংস্থা বেলাক ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ পৰিৱেশ কাৰ্যসূচীয়ে [গ্ল’বেল ৫০০ ৰোল অৱ অনাৰ] বঁটা প্ৰদান কৰে। {| class="wikitable" |- ! বছৰ!! সম্মাননা!! সংগঠন!! সূত্ৰ |- | ২০০৭ | [[পৰিৱেশ পুৰস্কাৰ]] | [[বাংলাদেশ বন আৰু পৰিৱেশ মন্ত্ৰণালয়|বন আৰু পৰিৱেশ মন্ত্ৰণালয়]] | পৰিৱেশ সচেতনতা বৃদ্ধিত অৱদান |- | ২০০৮ | চ‍েলিব্ৰেটিং উইমেনহুড পুৰস্কাৰ | নেপাল ভিত্তিক সৃজনশীল বিবৃতি আৰু দক্ষিণ এছিয়া অংশীদাৰিত্ব | {{r|NA-Chowdhury}} |- | rowspan=2| ২০০৯ | [[গোল্ডমমেন পৰিৱেশ পুৰস্কাৰ]] | | {{r|goldmanprize09}} |- | হিৰোজ অফ এনভাইৰনমেণ্ট | ''[[টাইম (ম্যাগাজিন)|টাইম]]'' | {{r|প্ৰআ-চৌধুৰী}}{{r|কালেৰ-হাসান}}{{r|TDS-Hero}}<ref name=bio />{{r|Time-Mahr}} |- | ২০১২ | [[ৰমন মেগছেছে বঁটা]] | ৰমন মেগছেছে এৱাৰ্ড ফাউণ্ডেশ্বন | {{r|বিডিনিউজ২৪-ম্যাগসেসে}}{{r|AJ-Sarmiento}}{{r|প্ৰআ-ম্যাগসাইসাই}} |- | ২০২২ | [[আন্তৰ্জাতিক সাহসী নাৰী পুৰস্কাৰ]] | [[মাৰ্কিন বিদেশ মন্ত্ৰণালয়]] | <ref>{{cite web |title=2022 International Women of Courage Award |url=https://www.state.gov/2022-international-women-of-courage-award/ |ওয়েবসাইট=U.S. Department of State |date=22 May 2022}}</ref><ref name=":0">{{cite web|title=‘যুক্তৰাষ্ট্ৰেৰ আন্তৰ্জাতিক সাহসী নাৰী’ পুৰস্কাৰ পাচ্ছেন ৰিজওয়ানা হাসান|url=https://www.thedailystar.net/bangla/%E0%A6%B8%E0%A6%82%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%A6/%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%82%E0%A6%B2%E0%A6%BE%E0%A6%A6%E0%A7%87%E0%A6%B6/%E0%A6%86%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%9C%E0%A6%BE%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%95-%E0%A6%B8%E0%A6%BE%E0%A6%B9%E0%A6%B8%E0%A7%80-%E0%A6%A8%E0%A6%BE%E0%A6%B0%E0%A7%80-%E0%A6%AA%E0%A7%81%E0%A6%B0%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%B0-%E0%A6%AA%E0%A6%BE%E0%A6%9A%E0%A7%8D%E0%A6%9B%E0%A7%87%E0%A6%A8-%E0%A6%B8%E0%A7%88%E0%A7%9F%E0%A6%A6%E0%A6%BE-%E0%A6%B0%E0%A6%BF%E0%A6%9C%E0%A6%93%E0%A7%9F%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A6%BE-%E0%A6%B9%E0%A6%BE%E0%A6%B8%E0%A6%BE%E0%A6%A8-323691|date=2022-03-09|ওয়েবসাইট=দ্য ডেইলি ষ্টাৰ}}</ref> |} ==তথ্য সংগ্ৰহ== 5a1j0lqylt5k3mktnm6ei327gc6um7o 601658 601657 2026-04-20T16:08:44Z Kandarpajit Kallol 6257 /* তথ্যসূত্ৰ */ 601658 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | office = [[Ministry of Environment, Forest and Climate Change (Bangladesh)|পৰিৱেশ, বন আৰু জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ উপদেষ্টা]] | president = [[মহম্মদ চাহাবুদ্দিন]] | 1blankname = [[Chief Adviser (Bangladesh)|মুখ্য উপদেষ্টা]] | 1namedata = [[মহম্মদ ইউনুছ]]। | term_start = ৯ আগষ্ট ২০২৪ | term_end = | predecessor = [[ছাবেৰ হোছেইন চৌধুৰী]] | successor = | office1 = [[Ministry of Water Resources (Bangladesh)|জল সম্পদৰ উপদেষ্টা]] | president1 = [[মহম্মদ চাহাবুদ্দিন]] | 1blankname1 = [[Chief Adviser (Bangladesh)|মুখ্য উপদেষ্টা]] | 1namedata1 = [[মহম্মদ ইউনুছ]]। | term_start1 = ১৬ আগষ্ট ২০২৪ | term_end1 = | predecessor1 = [[জাহিদ ফাৰুক]] | successor1 = | name = Syeda Rizwana Hasan | native_name = {{nobold|চৈয়দা ৰিজৱানা হাছান}} | native_name_lang = bn | image = সৈয়দা রিজওয়ানা হাসান.jpeg | caption = ২০২৫ চনত ৰিজৱানা হাছান | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1968|01|15}} | birth_place = [[হবিবগঞ্জ]], [[পূব পাকিস্তান]], [[পাকিস্তান]]। | nationality = [[বাংলাদেশী]] | alma_mater = [[ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়]] | profession = [[উকীল]] | known_for = [[জাহাজ ভঙা]] উদ্যোগত অৱদান<br> [[Bangladesh Environmental Lawyers Association|বেলা]]ৰ মুখ্য কাৰ্যবাহী | spouse = এ বি ছিদ্দিকী <ref>{{Cite web |last=bdnews24.com |title=Rizwana Hasan's husband found in Kalabagan |url=https://bdnews24.com/bangladesh/rizwana-hasan-s-husband-found-in-kalabagan |access-date=2024-08-08 |website=Rizwana Hasan's husband found in Kalabagan |language=en}}</ref> | children = ৩ | father = [[চৈয়দ মহিবুল হাছান]] | awards = {{plainlist| * [[গোল্ডমেন পৰিৱেশ বঁটা]] (২০০৯) * [[ৰমন মেগছেছে বঁটা]] (২০১২) * [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সাহসী মহিলা বঁটা]] (২০২২) }} }} '''চৈয়দা ৰিজৱানা হাছান''' ({{lang-en|Rizwana Hasan}}; জন্ম ১৫ জানুৱাৰী ১৯৬৮) এগৰাকী বাংলাদেশী অধিবক্তা আৰু পৰিৱেশ কৰ্মী। তেওঁ বাংলাদেশৰ অন্তৱৰ্তীকালীন চৰকাৰৰ এগৰাকী উপদেষ্টা আছিল আৰু পৰিৱেশ, বন আৰু জলবায়ু পৰিৱৰ্তন, জল সম্পদ আৰু তথ্য তথা সম্প্ৰচাৰ মন্ত্ৰালয়ৰ উপদেষ্টা হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|date=2024-08-08 |title=ইউনুছৰ নেতৃত্বত অন্তৱৰ্তীকালীন চৰকাৰৰ শপত গ্ৰহণ (Yunus-led interim govt sworn in) |url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/news/yunus-led-interim-govt-sworn-3672581 |access-date=2024-08-08 |website=দ্য ডেইলি ষ্টাৰ (The Daily Star) |language=en}}</ref> এগৰাকী পৰিৱেশ কৰ্মী হিচাপে তেওঁৰ কামৰ মূল কেন্দ্ৰবিন্দু হ’ল বাংলাদেশৰ জাহাজ ভঙা উদ্যোগৰ বাবে নিয়মাৱলী প্ৰস্তুত কৰা, আৰু ইয়াৰ বাবে তেওঁক ২০০৯ চনত গ'ল্ডমেন পৰিৱেশ বঁটা প্ৰদান কৰা হৈছিল।<ref name=goldman>{{cite web |url=http://goldmanprize.org/2009/asia |title=চৈয়দা ৰিজৱানা হাছান |publisher=গ'ল্ডমেন পৰিৱেশ বঁটা |access-date=1 May 2009}}</ref> ২০১২ চনত তেওঁক [[ৰমন মেগছেছে বঁটা|ৰমন মেগছেছে বঁটাৰে]] সন্মানিত কৰা হৈছিল। তেওঁক তেওঁৰ "অটল সাহস আৰু আৱেগিক নেতৃত্বৰ জৰিয়তে বাংলাদেশত বিচাৰ বিভাগীয় সক্ৰিয়তাৰ এক অভিযান চলাই জনসাধাৰণৰ সু-পৰিৱেশৰ অধিকাৰক মানুহৰ মৰ্যাদা আৰু জীৱনৰ অধিকাৰ হিচাপে দৃঢ়তাৰে প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ বাবে" এই বঁটা আগবঢ়োৱা হৈছিল।<ref name=asianjournal-2012-07-26>{{cite news|last=Sarmiento|first=Christine Joy|title=২০১২ চনৰ ৰমন মেগছেছে বঁটা বিজয়ীসকলৰ নাম ঘোষণা |url=http://www.asianjournal.com/dateline-philippines/headlines/16794-2012-ramon-magsaysay-award-winners-announced-.html|access-date=1 August 2012|newspaper=এচিয়ান জাৰ্ণাল (Asian Journal)|date=26 July 2012|quote=বাংলাদেশৰ চৈয়দা ৰিজৱানা হাছানৰ 'অটল সাহস আৰু আৱেগিক নেতৃত্বৰ জৰিয়তে বাংলাদেশত বিচাৰ বিভাগীয় সক্ৰিয়তাৰ এক অভিযান চলাই জনসাধাৰণৰ সু-পৰিৱেশৰ অধিকাৰক মানুহৰ মৰ্যাদা আৰু জীৱনৰ অধিকাৰ হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ বাবে' তেওঁক স্বীকৃতি দিয়া হৈছে।|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120728182435/http://asianjournal.com/dateline-philippines/headlines/16794-2012-ramon-magsaysay-award-winners-announced-.html|archive-date=28 July 2012}}</ref> == জন্ম আৰু শিক্ষা == চৈয়দা ৰিজৱানা হাছানৰ জন্ম ১৯৬৮ চনৰ ১৫ জানুৱাৰীত পূব পাকিস্তানৰ হবিগঞ্জ জিলাৰ নৰপতি হাভেলী নামৰ এটা বঙালী মুছলমান জমিদাৰ পৰিয়ালত হৈছিল। তেওঁ ভিকাৰুন্নিছা নুন স্কুল এণ্ড কলেজৰ পৰা মাধ্যমিক আৰু হলী ক্ৰছ কলেজৰ পৰা উচ্চতৰ মাধ্যমিক শিক্ষা লাভ কৰে। ইয়াৰ পিছত তেওঁ ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা আইন বিভাগত স্নাতক আৰু স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref name=bio /> তেওঁৰ পিতৃ চৈয়দ মহিবুল হাছান, মাতৃ ছুৰাইয়া হাছান। == কৰ্মজীৱন == হাছান জাহাজ ভঙা উদ্যোগৰ সৈতে জড়িত হৈ পৰে আৰু শ্ৰমিকসকলৰ স্বাস্থ্যৰ প্ৰতি ভাবুকি, কাম কৰাৰ দুৰ্বল পৰিৱেশ আৰু আৱৰ্জনাৰ অনুচিত নিষ্কাশনৰ দৰে বিভিন্ন কাৰণত ২০০৩ চনত প্ৰথমবাৰৰ বাবে চট্টগ্রামৰ জাহাজ ভঙা কাৰখানাসমূহৰ বিৰুদ্ধে গোচৰ তৰে। ইয়াৰ সঁহাৰি স্বৰূপে, ২০০৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত আদালতে উপযুক্ত বিভাগৰ পৰা পৰিৱেশ সংক্ৰান্তীয় অনুমতি অবিহনে জাহাজ ভঙাটো অবৈধ বুলি ঘোষণা কৰে।<ref name=bio /> হাছানে এই উদ্যোগটোত শ্ৰমিকৰ অধিক অধিকাৰ আৰু কাম কৰাৰ বাবে এক নিৰাপদ পৰিৱেশ নিশ্চিত কৰিবলৈ নিৰন্তৰ প্ৰচেষ্টা চলাই আহিছে।<ref name=ds>{{cite news|title=টাইম মেগাজিনে ৰিজৱানাক 'পৰিৱেশ হিৰো' হিচাপে নামকৰণ কৰিছে (Time names Rizwana as environment hero)|url=http://thedailystar.net|access-date=17 July 2011|newspaper=দ্য ডেইলি ষ্টাৰ|date=4 October 2009}}</ref> তেওঁ আবাসন নিৰ্মাণৰ বাবে হ্ৰদসমূহ ভৰোৱা, পলিথিনৰ অনুচিত ব্যৱহাৰ, পাহাৰ কটা, বনধ্বংস, মিছা মাছৰ খেতি আৰু ছেইণ্ট মাৰ্টিন দ্বীপত অবৈধ নিৰ্মাণ কাৰ্যত লিপ্ত থকা সংগঠনসমূহৰ বিৰুদ্ধেও সফলতাৰে গোচৰ তৰিছে।<ref name=bio /> == বিতৰ্কসমূহ == ২০২৬ চনৰ ৬ মাৰ্চত বাংলাদেশ জামায়াত-ই-ইছলামীৰ নেতা আৰু কৰ্মীসকলে ১২ ফেব্ৰুৱাৰীৰ সংসদীয় নিৰ্বাচনত হোৱা অনিয়মৰ অভিযোগৰ তদন্তৰ দাবীত ঢাকাত এক সমদল উলিয়ায়। বায়তুল মোকাৰৰম ৰাষ্ট্ৰীয় মছজিদৰ ওচৰত ভাষণ দি দলটোৰ নেতাসকলে বৈদেশিক মন্ত্ৰী খলিলুৰ ৰহমান আৰু প্ৰাক্তন উপদেষ্টা চৈয়দা ৰিজৱানা হাছানক "নিৰ্বাচনী ইঞ্জিনিয়াৰিং"ত লিপ্ত থকাৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰে। ৰিজৱানা হাছানে নাৰীৰ অধিকাৰৰ বিৰোধিতা কৰা গোটসমূহ মূলসুঁতিৰ ৰাজনৈতিক শক্তি হোৱা উচিত নহয় বুলি কৰা এক মন্তব্যৰ পিছতে এই প্ৰতিবাদ আৰম্ভ হয়। জামায়াতৰ নেতাসকলে এই মন্তব্যক কিছুমান নিৰ্দিষ্ট দলক উদ্দেশ্যপ্ৰণোদিতভাৱে ক্ষমতাৰ পৰা আঁতৰাই ৰখাৰ এক পৰোক্ষ স্বীকাৰোক্তি বুলি অভিহিত কৰে।<ref>{{Cite web |title=অন্তৱৰ্তীকালীন চৰকাৰৰ উপদেষ্টাৰ বিৰুদ্ধে নিৰ্বাচনী ইঞ্জিনিয়াৰিংৰ অভিযোগ {{!}} ৰিজৱানা আৰু খলিলুৰক জেৰা কৰাৰ দাবী জামায়াতৰ {{!}} দ্য ডেইলি ষ্টাৰ |url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/news/jamaat-demands-interrogation-rizwana-and-khalilur-over-election-engineering-4121531 |access-date=2026-03-07 |website=www.thedailystar.net |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=সন্ত্ৰাসবাদ সম্পৰ্কীয় শেহতীয়া তথ্য - নিৰ্বাচনী ইঞ্জিনিয়াৰিংৰ বাবে প্ৰাক্তন উপদেষ্টা ৰিজৱানা আৰু প্ৰাক্তন নিৰাপত্তা উপদেষ্টা খলিলুৰক জেৰা কৰাৰ দাবী |url=https://www.satp.org/terrorism-update/jei-demands-interrogation-of-former-advisor-rizwana-and-former-security-adviser-khalilur-over-election-engineering |access-date=2026-03-07 |website=www.satp.org}}</ref> == ব্যক্তিগত জীৱন == বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সহপাঠী তথা ব্যৱসায়ী আবু বকৰ ছিদ্দিকীৰ সৈতে তেওঁ বিবাশপাশত আবদ্ধ হয়। তিনি সন্তান ক্ৰমে কন্যা নেহলা, দুজন পুত্ৰ জাবিৰ আৰু জিদানৰ তেওঁ মাতৃ। == সন্মান == ২০০৩ চনত ৰিজৱানাৰদ্বাৰা পৰিচালিত সংস্থা বেলাক ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ পৰিৱেশ কাৰ্যসূচীয়ে [গ্ল’বেল ৫০০ ৰোল অৱ অনাৰ] বঁটা প্ৰদান কৰে। {| class="wikitable" |- ! বছৰ!! সম্মাননা!! সংগঠন!! সূত্ৰ |- | ২০০৭ | [[পৰিৱেশ পুৰস্কাৰ]] | [[বাংলাদেশ বন আৰু পৰিৱেশ মন্ত্ৰণালয়|বন আৰু পৰিৱেশ মন্ত্ৰণালয়]] | পৰিৱেশ সচেতনতা বৃদ্ধিত অৱদান |- | ২০০৮ | চ‍েলিব্ৰেটিং উইমেনহুড পুৰস্কাৰ | নেপাল ভিত্তিক সৃজনশীল বিবৃতি আৰু দক্ষিণ এছিয়া অংশীদাৰিত্ব | {{r|NA-Chowdhury}} |- | rowspan=2| ২০০৯ | [[গোল্ডমমেন পৰিৱেশ পুৰস্কাৰ]] | | {{r|goldmanprize09}} |- | হিৰোজ অফ এনভাইৰনমেণ্ট | ''[[টাইম (ম্যাগাজিন)|টাইম]]'' | {{r|প্ৰআ-চৌধুৰী}}{{r|কালেৰ-হাসান}}{{r|TDS-Hero}}<ref name=bio />{{r|Time-Mahr}} |- | ২০১২ | [[ৰমন মেগছেছে বঁটা]] | ৰমন মেগছেছে এৱাৰ্ড ফাউণ্ডেশ্বন | {{r|বিডিনিউজ২৪-ম্যাগসেসে}}{{r|AJ-Sarmiento}}{{r|প্ৰআ-ম্যাগসাইসাই}} |- | ২০২২ | [[আন্তৰ্জাতিক সাহসী নাৰী পুৰস্কাৰ]] | [[মাৰ্কিন বিদেশ মন্ত্ৰণালয়]] | <ref>{{cite web |title=2022 International Women of Courage Award |url=https://www.state.gov/2022-international-women-of-courage-award/ |ওয়েবসাইট=U.S. Department of State |date=22 May 2022}}</ref><ref name=":0">{{cite web|title=‘যুক্তৰাষ্ট্ৰেৰ আন্তৰ্জাতিক সাহসী নাৰী’ পুৰস্কাৰ পাচ্ছেন ৰিজওয়ানা হাসান|url=https://www.thedailystar.net/bangla/%E0%A6%B8%E0%A6%82%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%A6/%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%82%E0%A6%B2%E0%A6%BE%E0%A6%A6%E0%A7%87%E0%A6%B6/%E0%A6%86%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%9C%E0%A6%BE%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%95-%E0%A6%B8%E0%A6%BE%E0%A6%B9%E0%A6%B8%E0%A7%80-%E0%A6%A8%E0%A6%BE%E0%A6%B0%E0%A7%80-%E0%A6%AA%E0%A7%81%E0%A6%B0%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%B0-%E0%A6%AA%E0%A6%BE%E0%A6%9A%E0%A7%8D%E0%A6%9B%E0%A7%87%E0%A6%A8-%E0%A6%B8%E0%A7%88%E0%A7%9F%E0%A6%A6%E0%A6%BE-%E0%A6%B0%E0%A6%BF%E0%A6%9C%E0%A6%93%E0%A7%9F%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A6%BE-%E0%A6%B9%E0%A6%BE%E0%A6%B8%E0%A6%BE%E0%A6%A8-323691|date=2022-03-09|ওয়েবসাইট=দ্য ডেইলি ষ্টাৰ}}</ref> |} ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== *{{Commons category-inline}} e5r5ar49m9yjdkfamist3hhejnz1pur 601659 601658 2026-04-20T16:09:41Z Kandarpajit Kallol 6257 601659 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | office = [[Ministry of Environment, Forest and Climate Change (Bangladesh)|পৰিৱেশ, বন আৰু জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ উপদেষ্টা]] | president = [[মহম্মদ চাহাবুদ্দিন]] | 1blankname = [[Chief Adviser (Bangladesh)|মুখ্য উপদেষ্টা]] | 1namedata = [[মহম্মদ ইউনুছ]]। | term_start = ৯ আগষ্ট ২০২৪ | term_end = | predecessor = [[ছাবেৰ হোছেইন চৌধুৰী]] | successor = | office1 = [[Ministry of Water Resources (Bangladesh)|জল সম্পদৰ উপদেষ্টা]] | president1 = [[মহম্মদ চাহাবুদ্দিন]] | 1blankname1 = [[Chief Adviser (Bangladesh)|মুখ্য উপদেষ্টা]] | 1namedata1 = [[মহম্মদ ইউনুছ]]। | term_start1 = ১৬ আগষ্ট ২০২৪ | term_end1 = | predecessor1 = [[জাহিদ ফাৰুক]] | successor1 = | name = Syeda Rizwana Hasan | native_name = {{nobold|চৈয়দা ৰিজৱানা হাছান}} | native_name_lang = bn | image = সৈয়দা রিজওয়ানা হাসান.jpeg | caption = ২০২৫ চনত ৰিজৱানা হাছান | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1968|01|15}} | birth_place = [[হবিবগঞ্জ]], [[পূব পাকিস্তান]], [[পাকিস্তান]]। | nationality = [[বাংলাদেশী]] | alma_mater = [[ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়]] | profession = [[উকীল]] | known_for = [[জাহাজ ভঙা]] উদ্যোগত অৱদান<br> [[Bangladesh Environmental Lawyers Association|বেলা]]ৰ মুখ্য কাৰ্যবাহী | spouse = এ বি ছিদ্দিকী <ref>{{Cite web |last=bdnews24.com |title=Rizwana Hasan's husband found in Kalabagan |url=https://bdnews24.com/bangladesh/rizwana-hasan-s-husband-found-in-kalabagan |access-date=2024-08-08 |website=Rizwana Hasan's husband found in Kalabagan |language=en}}</ref> | children = ৩ | father = [[চৈয়দ মহিবুল হাছান]] | awards = {{plainlist| * [[গোল্ডমেন পৰিৱেশ বঁটা]] (২০০৯) * [[ৰমন মেগছেছে বঁটা]] (২০১২) * [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সাহসী মহিলা বঁটা]] (২০২২) }} }} '''চৈয়দা ৰিজৱানা হাছান''' ({{lang-en|Rizwana Hasan}}; জন্ম ১৫ জানুৱাৰী ১৯৬৮) এগৰাকী বাংলাদেশী অধিবক্তা আৰু পৰিৱেশ কৰ্মী। তেওঁ বাংলাদেশৰ অন্তৱৰ্তীকালীন চৰকাৰৰ এগৰাকী উপদেষ্টা আছিল আৰু পৰিৱেশ, বন আৰু জলবায়ু পৰিৱৰ্তন, জল সম্পদ আৰু তথ্য তথা সম্প্ৰচাৰ মন্ত্ৰালয়ৰ উপদেষ্টা হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|date=2024-08-08 |title=ইউনুছৰ নেতৃত্বত অন্তৱৰ্তীকালীন চৰকাৰৰ শপত গ্ৰহণ (Yunus-led interim govt sworn in) |url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/news/yunus-led-interim-govt-sworn-3672581 |access-date=2024-08-08 |website=দ্য ডেইলি ষ্টাৰ (The Daily Star) |language=en}}</ref> এগৰাকী পৰিৱেশ কৰ্মী হিচাপে তেওঁৰ কামৰ মূল কেন্দ্ৰবিন্দু হ’ল বাংলাদেশৰ জাহাজ ভঙা উদ্যোগৰ বাবে নিয়মাৱলী প্ৰস্তুত কৰা, আৰু ইয়াৰ বাবে তেওঁক ২০০৯ চনত গ'ল্ডমেন পৰিৱেশ বঁটা প্ৰদান কৰা হৈছিল।<ref name=goldman>{{cite web |url=http://goldmanprize.org/2009/asia |title=চৈয়দা ৰিজৱানা হাছান |publisher=গ'ল্ডমেন পৰিৱেশ বঁটা |access-date=1 May 2009}}</ref> ২০১২ চনত তেওঁক [[ৰমন মেগছেছে বঁটা|ৰমন মেগছেছে বঁটাৰে]] সন্মানিত কৰা হৈছিল। তেওঁক তেওঁৰ "অটল সাহস আৰু আৱেগিক নেতৃত্বৰ জৰিয়তে বাংলাদেশত বিচাৰ বিভাগীয় সক্ৰিয়তাৰ এক অভিযান চলাই জনসাধাৰণৰ সু-পৰিৱেশৰ অধিকাৰক মানুহৰ মৰ্যাদা আৰু জীৱনৰ অধিকাৰ হিচাপে দৃঢ়তাৰে প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ বাবে" এই বঁটা আগবঢ়োৱা হৈছিল।<ref name=asianjournal-2012-07-26>{{cite news|last=Sarmiento|first=Christine Joy|title=২০১২ চনৰ ৰমন মেগছেছে বঁটা বিজয়ীসকলৰ নাম ঘোষণা |url=http://www.asianjournal.com/dateline-philippines/headlines/16794-2012-ramon-magsaysay-award-winners-announced-.html|access-date=1 August 2012|newspaper=এচিয়ান জাৰ্ণাল (Asian Journal)|date=26 July 2012|quote=বাংলাদেশৰ চৈয়দা ৰিজৱানা হাছানৰ 'অটল সাহস আৰু আৱেগিক নেতৃত্বৰ জৰিয়তে বাংলাদেশত বিচাৰ বিভাগীয় সক্ৰিয়তাৰ এক অভিযান চলাই জনসাধাৰণৰ সু-পৰিৱেশৰ অধিকাৰক মানুহৰ মৰ্যাদা আৰু জীৱনৰ অধিকাৰ হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ বাবে' তেওঁক স্বীকৃতি দিয়া হৈছে।|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120728182435/http://asianjournal.com/dateline-philippines/headlines/16794-2012-ramon-magsaysay-award-winners-announced-.html|archive-date=28 July 2012}}</ref> == জন্ম আৰু শিক্ষা == চৈয়দা ৰিজৱানা হাছানৰ জন্ম ১৯৬৮ চনৰ ১৫ জানুৱাৰীত পূব পাকিস্তানৰ হবিগঞ্জ জিলাৰ নৰপতি হাভেলী নামৰ এটা বঙালী মুছলমান জমিদাৰ পৰিয়ালত হৈছিল। তেওঁ ভিকাৰুন্নিছা নুন স্কুল এণ্ড কলেজৰ পৰা মাধ্যমিক আৰু হলী ক্ৰছ কলেজৰ পৰা উচ্চতৰ মাধ্যমিক শিক্ষা লাভ কৰে। ইয়াৰ পিছত তেওঁ ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা আইন বিভাগত স্নাতক আৰু স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref name=bio /> তেওঁৰ পিতৃ চৈয়দ মহিবুল হাছান, মাতৃ ছুৰাইয়া হাছান। == কৰ্মজীৱন == হাছান জাহাজ ভঙা উদ্যোগৰ সৈতে জড়িত হৈ পৰে আৰু শ্ৰমিকসকলৰ স্বাস্থ্যৰ প্ৰতি ভাবুকি, কাম কৰাৰ দুৰ্বল পৰিৱেশ আৰু আৱৰ্জনাৰ অনুচিত নিষ্কাশনৰ দৰে বিভিন্ন কাৰণত ২০০৩ চনত প্ৰথমবাৰৰ বাবে চট্টগ্রামৰ জাহাজ ভঙা কাৰখানাসমূহৰ বিৰুদ্ধে গোচৰ তৰে। ইয়াৰ সঁহাৰি স্বৰূপে, ২০০৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত আদালতে উপযুক্ত বিভাগৰ পৰা পৰিৱেশ সংক্ৰান্তীয় অনুমতি অবিহনে জাহাজ ভঙাটো অবৈধ বুলি ঘোষণা কৰে।<ref name=bio /> হাছানে এই উদ্যোগটোত শ্ৰমিকৰ অধিক অধিকাৰ আৰু কাম কৰাৰ বাবে এক নিৰাপদ পৰিৱেশ নিশ্চিত কৰিবলৈ নিৰন্তৰ প্ৰচেষ্টা চলাই আহিছে।<ref name=ds>{{cite news|title=টাইম মেগাজিনে ৰিজৱানাক 'পৰিৱেশ হিৰো' হিচাপে নামকৰণ কৰিছে (Time names Rizwana as environment hero)|url=http://thedailystar.net|access-date=17 July 2011|newspaper=দ্য ডেইলি ষ্টাৰ|date=4 October 2009}}</ref> তেওঁ আবাসন নিৰ্মাণৰ বাবে হ্ৰদসমূহ ভৰোৱা, পলিথিনৰ অনুচিত ব্যৱহাৰ, পাহাৰ কটা, বনধ্বংস, মিছা মাছৰ খেতি আৰু ছেইণ্ট মাৰ্টিন দ্বীপত অবৈধ নিৰ্মাণ কাৰ্যত লিপ্ত থকা সংগঠনসমূহৰ বিৰুদ্ধেও সফলতাৰে গোচৰ তৰিছে।<ref name=bio /> == বিতৰ্কসমূহ == ২০২৬ চনৰ ৬ মাৰ্চত বাংলাদেশ জামায়াত-ই-ইছলামীৰ নেতা আৰু কৰ্মীসকলে ১২ ফেব্ৰুৱাৰীৰ সংসদীয় নিৰ্বাচনত হোৱা অনিয়মৰ অভিযোগৰ তদন্তৰ দাবীত ঢাকাত এক সমদল উলিয়ায়। বায়তুল মোকাৰৰম ৰাষ্ট্ৰীয় মছজিদৰ ওচৰত ভাষণ দি দলটোৰ নেতাসকলে বৈদেশিক মন্ত্ৰী খলিলুৰ ৰহমান আৰু প্ৰাক্তন উপদেষ্টা চৈয়দা ৰিজৱানা হাছানক "নিৰ্বাচনী ইঞ্জিনিয়াৰিং"ত লিপ্ত থকাৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰে। ৰিজৱানা হাছানে নাৰীৰ অধিকাৰৰ বিৰোধিতা কৰা গোটসমূহ মূলসুঁতিৰ ৰাজনৈতিক শক্তি হোৱা উচিত নহয় বুলি কৰা এক মন্তব্যৰ পিছতে এই প্ৰতিবাদ আৰম্ভ হয়। জামায়াতৰ নেতাসকলে এই মন্তব্যক কিছুমান নিৰ্দিষ্ট দলক উদ্দেশ্যপ্ৰণোদিতভাৱে ক্ষমতাৰ পৰা আঁতৰাই ৰখাৰ এক পৰোক্ষ স্বীকাৰোক্তি বুলি অভিহিত কৰে।<ref>{{Cite web |title=অন্তৱৰ্তীকালীন চৰকাৰৰ উপদেষ্টাৰ বিৰুদ্ধে নিৰ্বাচনী ইঞ্জিনিয়াৰিংৰ অভিযোগ {{!}} ৰিজৱানা আৰু খলিলুৰক জেৰা কৰাৰ দাবী জামায়াতৰ {{!}} দ্য ডেইলি ষ্টাৰ |url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/news/jamaat-demands-interrogation-rizwana-and-khalilur-over-election-engineering-4121531 |access-date=2026-03-07 |website=www.thedailystar.net |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=সন্ত্ৰাসবাদ সম্পৰ্কীয় শেহতীয়া তথ্য - নিৰ্বাচনী ইঞ্জিনিয়াৰিংৰ বাবে প্ৰাক্তন উপদেষ্টা ৰিজৱানা আৰু প্ৰাক্তন নিৰাপত্তা উপদেষ্টা খলিলুৰক জেৰা কৰাৰ দাবী |url=https://www.satp.org/terrorism-update/jei-demands-interrogation-of-former-advisor-rizwana-and-former-security-adviser-khalilur-over-election-engineering |access-date=2026-03-07 |website=www.satp.org}}</ref> == ব্যক্তিগত জীৱন == হাছানৰ জন্ম হবিগঞ্জত হৈছিল। তেওঁৰ পিতৃৰ নাম চৈয়দ মহিবুল হাছান আৰু মাতৃৰ নাম সুৰাইয়া হাছান।<ref name=bio>{{cite news |title=বেলাৰ সৈতে ৰিজৱানা |date=21 October 2010 |newspaper=দৈনিক কালৰ কণ্ঠ}}</ref> তেওঁ নিজৰ সহপাঠী তথা অধিবক্তা-উদ্যমী আবু বকৰ ছিদ্দিকৰ সৈতে বিবাহপাশত আৱদ্ধ হয়। তেওঁলোকৰ নেহলা ছিদ্দিক নামৰ এগৰাকী কন্যা আৰু আহমেদ জৰিৰ ছিদ্দিক আৰু আহমেদ জিদান ছিদ্দিক নামৰ দুজন পুত্ৰ সন্তান আছে।<ref name=cd>{{cite book |author=ইকবাল চৌধুৰী |title=ছুটিৰ দিনে |year=2009 |publisher=প্ৰথম আলো |language=bn |pages=5 |edition=509}}</ref> ২০১৪ চনৰ এপ্ৰিল মাহত নচৰুল হামিদ বিপুৰ মালিকানাধীন এটা কাপোৰৰ কাৰখানাৰ পৰিচালন সঞ্চালক হিচাপে কৰ্মৰত তেওঁৰ স্বামী ছিদ্দিকক অজ্ঞাত ব্যক্তিয়ে কিছু সময়ৰ বাবে অপহৰণ কৰিছিল।<ref>{{Cite news |date=2014-04-18|title=অপহৰণকাৰীয়ে আবু বকৰক মুকলি কৰি দিলে |url=https://www.thedailystar.net/abductors-free-abu-bakar-20523|access-date=2021-12-22|work=দ্য ডেইলি ষ্টাৰ|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=বাংলাদেশ এনভাইৰনমেণ্টেল লয়াৰ্ছ এছ'চিয়েশ্যনৰ (BELA) কাৰ্যবাহী সঞ্চালক চৈয়দা ৰিজৱানা হাছানৰ স্বামী আবু বকৰ ছিদ্দিকৰ অপহৰণ...|url=https://www.omct.org/en/resources/urgent-interventions/abduction-of-mr-abu-bakar-siddique-the-husband-of-ms-syeda-rizwana-hasan-executive-director-of-the-bangladesh-environmental-lawyers-association-bela|access-date=2021-12-22|website=OMCT|language=en}}</ref> == সন্মান == ২০০৩ চনত ৰিজৱানাৰদ্বাৰা পৰিচালিত সংস্থা বেলাক ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ পৰিৱেশ কাৰ্যসূচীয়ে [গ্ল’বেল ৫০০ ৰোল অৱ অনাৰ] বঁটা প্ৰদান কৰে। {| class="wikitable" |- ! বছৰ!! সম্মাননা!! সংগঠন!! সূত্ৰ |- | ২০০৭ | [[পৰিৱেশ পুৰস্কাৰ]] | [[বাংলাদেশ বন আৰু পৰিৱেশ মন্ত্ৰণালয়|বন আৰু পৰিৱেশ মন্ত্ৰণালয়]] | পৰিৱেশ সচেতনতা বৃদ্ধিত অৱদান |- | ২০০৮ | চ‍েলিব্ৰেটিং উইমেনহুড পুৰস্কাৰ | নেপাল ভিত্তিক সৃজনশীল বিবৃতি আৰু দক্ষিণ এছিয়া অংশীদাৰিত্ব | {{r|NA-Chowdhury}} |- | rowspan=2| ২০০৯ | [[গোল্ডমমেন পৰিৱেশ পুৰস্কাৰ]] | | {{r|goldmanprize09}} |- | হিৰোজ অফ এনভাইৰনমেণ্ট | ''[[টাইম (ম্যাগাজিন)|টাইম]]'' | {{r|প্ৰআ-চৌধুৰী}}{{r|কালেৰ-হাসান}}{{r|TDS-Hero}}<ref name=bio />{{r|Time-Mahr}} |- | ২০১২ | [[ৰমন মেগছেছে বঁটা]] | ৰমন মেগছেছে এৱাৰ্ড ফাউণ্ডেশ্বন | {{r|বিডিনিউজ২৪-ম্যাগসেসে}}{{r|AJ-Sarmiento}}{{r|প্ৰআ-ম্যাগসাইসাই}} |- | ২০২২ | [[আন্তৰ্জাতিক সাহসী নাৰী পুৰস্কাৰ]] | [[মাৰ্কিন বিদেশ মন্ত্ৰণালয়]] | <ref>{{cite web |title=2022 International Women of Courage Award |url=https://www.state.gov/2022-international-women-of-courage-award/ |ওয়েবসাইট=U.S. Department of State |date=22 May 2022}}</ref><ref name=":0">{{cite web|title=‘যুক্তৰাষ্ট্ৰেৰ আন্তৰ্জাতিক সাহসী নাৰী’ পুৰস্কাৰ পাচ্ছেন ৰিজওয়ানা হাসান|url=https://www.thedailystar.net/bangla/%E0%A6%B8%E0%A6%82%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%A6/%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%82%E0%A6%B2%E0%A6%BE%E0%A6%A6%E0%A7%87%E0%A6%B6/%E0%A6%86%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%9C%E0%A6%BE%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%95-%E0%A6%B8%E0%A6%BE%E0%A6%B9%E0%A6%B8%E0%A7%80-%E0%A6%A8%E0%A6%BE%E0%A6%B0%E0%A7%80-%E0%A6%AA%E0%A7%81%E0%A6%B0%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%B0-%E0%A6%AA%E0%A6%BE%E0%A6%9A%E0%A7%8D%E0%A6%9B%E0%A7%87%E0%A6%A8-%E0%A6%B8%E0%A7%88%E0%A7%9F%E0%A6%A6%E0%A6%BE-%E0%A6%B0%E0%A6%BF%E0%A6%9C%E0%A6%93%E0%A7%9F%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A6%BE-%E0%A6%B9%E0%A6%BE%E0%A6%B8%E0%A6%BE%E0%A6%A8-323691|date=2022-03-09|ওয়েবসাইট=দ্য ডেইলি ষ্টাৰ}}</ref> |} ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== *{{Commons category-inline}} i5l4ivapiqhsx049xp9p9nn090cevll 601660 601659 2026-04-20T16:09:57Z Kandarpajit Kallol 6257 601660 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | office = [[Ministry of Environment, Forest and Climate Change (Bangladesh)|পৰিৱেশ, বন আৰু জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ উপদেষ্টা]] | president = [[মহম্মদ চাহাবুদ্দিন]] | 1blankname = [[Chief Adviser (Bangladesh)|মুখ্য উপদেষ্টা]] | 1namedata = [[মহম্মদ ইউনুছ]]। | term_start = ৯ আগষ্ট ২০২৪ | term_end = | predecessor = [[ছাবেৰ হোছেইন চৌধুৰী]] | successor = | office1 = [[Ministry of Water Resources (Bangladesh)|জল সম্পদৰ উপদেষ্টা]] | president1 = [[মহম্মদ চাহাবুদ্দিন]] | 1blankname1 = [[Chief Adviser (Bangladesh)|মুখ্য উপদেষ্টা]] | 1namedata1 = [[মহম্মদ ইউনুছ]]। | term_start1 = ১৬ আগষ্ট ২০২৪ | term_end1 = | predecessor1 = [[জাহিদ ফাৰুক]] | successor1 = | name = Syeda Rizwana Hasan | native_name = {{nobold|চৈয়দা ৰিজৱানা হাছান}} | native_name_lang = bn | image = সৈয়দা রিজওয়ানা হাসান.jpeg | caption = ২০২৫ চনত ৰিজৱানা হাছান | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1968|01|15}} | birth_place = [[হবিবগঞ্জ]], [[পূব পাকিস্তান]], [[পাকিস্তান]]। | nationality = [[বাংলাদেশী]] | alma_mater = [[ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়]] | profession = [[উকীল]] | known_for = [[জাহাজ ভঙা]] উদ্যোগত অৱদান<br> [[Bangladesh Environmental Lawyers Association|বেলা]]ৰ মুখ্য কাৰ্যবাহী | spouse = এ বি ছিদ্দিকী <ref>{{Cite web |last=bdnews24.com |title=Rizwana Hasan's husband found in Kalabagan |url=https://bdnews24.com/bangladesh/rizwana-hasan-s-husband-found-in-kalabagan |access-date=2024-08-08 |website=Rizwana Hasan's husband found in Kalabagan |language=en}}</ref> | children = ৩ | father = [[চৈয়দ মহিবুল হাছান]] | awards = {{plainlist| * [[গোল্ডমেন পৰিৱেশ বঁটা]] (২০০৯) * [[ৰমন মেগছেছে বঁটা]] (২০১২) * [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সাহসী মহিলা বঁটা]] (২০২২) }} }} '''চৈয়দা ৰিজৱানা হাছান''' ({{lang-en|Rizwana Hasan}}; জন্ম ১৫ জানুৱাৰী ১৯৬৮) এগৰাকী বাংলাদেশী অধিবক্তা আৰু পৰিৱেশ কৰ্মী। তেওঁ বাংলাদেশৰ অন্তৱৰ্তীকালীন চৰকাৰৰ এগৰাকী উপদেষ্টা আছিল আৰু পৰিৱেশ, বন আৰু জলবায়ু পৰিৱৰ্তন, জল সম্পদ আৰু তথ্য তথা সম্প্ৰচাৰ মন্ত্ৰালয়ৰ উপদেষ্টা হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|date=2024-08-08 |title=ইউনুছৰ নেতৃত্বত অন্তৱৰ্তীকালীন চৰকাৰৰ শপত গ্ৰহণ (Yunus-led interim govt sworn in) |url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/news/yunus-led-interim-govt-sworn-3672581 |access-date=2024-08-08 |website=দ্য ডেইলি ষ্টাৰ (The Daily Star) |language=en}}</ref> এগৰাকী পৰিৱেশ কৰ্মী হিচাপে তেওঁৰ কামৰ মূল কেন্দ্ৰবিন্দু হ’ল বাংলাদেশৰ জাহাজ ভঙা উদ্যোগৰ বাবে নিয়মাৱলী প্ৰস্তুত কৰা, আৰু ইয়াৰ বাবে তেওঁক ২০০৯ চনত গ'ল্ডমেন পৰিৱেশ বঁটা প্ৰদান কৰা হৈছিল।<ref name=goldman>{{cite web |url=http://goldmanprize.org/2009/asia |title=চৈয়দা ৰিজৱানা হাছান |publisher=গ'ল্ডমেন পৰিৱেশ বঁটা |access-date=1 May 2009}}</ref> ২০১২ চনত তেওঁক [[ৰমন মেগছেছে বঁটা|ৰমন মেগছেছে বঁটাৰে]] সন্মানিত কৰা হৈছিল। তেওঁক তেওঁৰ "অটল সাহস আৰু আৱেগিক নেতৃত্বৰ জৰিয়তে বাংলাদেশত বিচাৰ বিভাগীয় সক্ৰিয়তাৰ এক অভিযান চলাই জনসাধাৰণৰ সু-পৰিৱেশৰ অধিকাৰক মানুহৰ মৰ্যাদা আৰু জীৱনৰ অধিকাৰ হিচাপে দৃঢ়তাৰে প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ বাবে" এই বঁটা আগবঢ়োৱা হৈছিল।<ref name=asianjournal-2012-07-26>{{cite news|last=Sarmiento|first=Christine Joy|title=২০১২ চনৰ ৰমন মেগছেছে বঁটা বিজয়ীসকলৰ নাম ঘোষণা |url=http://www.asianjournal.com/dateline-philippines/headlines/16794-2012-ramon-magsaysay-award-winners-announced-.html|access-date=1 August 2012|newspaper=এচিয়ান জাৰ্ণাল (Asian Journal)|date=26 July 2012|quote=বাংলাদেশৰ চৈয়দা ৰিজৱানা হাছানৰ 'অটল সাহস আৰু আৱেগিক নেতৃত্বৰ জৰিয়তে বাংলাদেশত বিচাৰ বিভাগীয় সক্ৰিয়তাৰ এক অভিযান চলাই জনসাধাৰণৰ সু-পৰিৱেশৰ অধিকাৰক মানুহৰ মৰ্যাদা আৰু জীৱনৰ অধিকাৰ হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ বাবে' তেওঁক স্বীকৃতি দিয়া হৈছে।|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120728182435/http://asianjournal.com/dateline-philippines/headlines/16794-2012-ramon-magsaysay-award-winners-announced-.html|archive-date=28 July 2012}}</ref> == জন্ম আৰু শিক্ষা == চৈয়দা ৰিজৱানা হাছানৰ জন্ম ১৯৬৮ চনৰ ১৫ জানুৱাৰীত পূব পাকিস্তানৰ হবিগঞ্জ জিলাৰ নৰপতি হাভেলী নামৰ এটা বঙালী মুছলমান জমিদাৰ পৰিয়ালত হৈছিল। তেওঁ ভিকাৰুন্নিছা নুন স্কুল এণ্ড কলেজৰ পৰা মাধ্যমিক আৰু হলী ক্ৰছ কলেজৰ পৰা উচ্চতৰ মাধ্যমিক শিক্ষা লাভ কৰে। ইয়াৰ পিছত তেওঁ ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা আইন বিভাগত স্নাতক আৰু স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref name=bio /> তেওঁৰ পিতৃ চৈয়দ মহিবুল হাছান, মাতৃ ছুৰাইয়া হাছান। == কৰ্মজীৱন == হাছান জাহাজ ভঙা উদ্যোগৰ সৈতে জড়িত হৈ পৰে আৰু শ্ৰমিকসকলৰ স্বাস্থ্যৰ প্ৰতি ভাবুকি, কাম কৰাৰ দুৰ্বল পৰিৱেশ আৰু আৱৰ্জনাৰ অনুচিত নিষ্কাশনৰ দৰে বিভিন্ন কাৰণত ২০০৩ চনত প্ৰথমবাৰৰ বাবে চট্টগ্রামৰ জাহাজ ভঙা কাৰখানাসমূহৰ বিৰুদ্ধে গোচৰ তৰে। ইয়াৰ সঁহাৰি স্বৰূপে, ২০০৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত আদালতে উপযুক্ত বিভাগৰ পৰা পৰিৱেশ সংক্ৰান্তীয় অনুমতি অবিহনে জাহাজ ভঙাটো অবৈধ বুলি ঘোষণা কৰে।<ref name=bio /> হাছানে এই উদ্যোগটোত শ্ৰমিকৰ অধিক অধিকাৰ আৰু কাম কৰাৰ বাবে এক নিৰাপদ পৰিৱেশ নিশ্চিত কৰিবলৈ নিৰন্তৰ প্ৰচেষ্টা চলাই আহিছে।<ref name=ds>{{cite news|title=টাইম মেগাজিনে ৰিজৱানাক 'পৰিৱেশ হিৰো' হিচাপে নামকৰণ কৰিছে (Time names Rizwana as environment hero)|url=http://thedailystar.net|access-date=17 July 2011|newspaper=দ্য ডেইলি ষ্টাৰ|date=4 October 2009}}</ref> তেওঁ আবাসন নিৰ্মাণৰ বাবে হ্ৰদসমূহ ভৰোৱা, পলিথিনৰ অনুচিত ব্যৱহাৰ, পাহাৰ কটা, বনধ্বংস, মিছা মাছৰ খেতি আৰু ছেইণ্ট মাৰ্টিন দ্বীপত অবৈধ নিৰ্মাণ কাৰ্যত লিপ্ত থকা সংগঠনসমূহৰ বিৰুদ্ধেও সফলতাৰে গোচৰ তৰিছে।<ref name=bio /> == বিতৰ্কসমূহ == ২০২৬ চনৰ ৬ মাৰ্চত বাংলাদেশ জামায়াত-ই-ইছলামীৰ নেতা আৰু কৰ্মীসকলে ১২ ফেব্ৰুৱাৰীৰ সংসদীয় নিৰ্বাচনত হোৱা অনিয়মৰ অভিযোগৰ তদন্তৰ দাবীত ঢাকাত এক সমদল উলিয়ায়। বায়তুল মোকাৰৰম ৰাষ্ট্ৰীয় মছজিদৰ ওচৰত ভাষণ দি দলটোৰ নেতাসকলে বৈদেশিক মন্ত্ৰী খলিলুৰ ৰহমান আৰু প্ৰাক্তন উপদেষ্টা চৈয়দা ৰিজৱানা হাছানক "নিৰ্বাচনী ইঞ্জিনিয়াৰিং"ত লিপ্ত থকাৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰে। ৰিজৱানা হাছানে নাৰীৰ অধিকাৰৰ বিৰোধিতা কৰা গোটসমূহ মূলসুঁতিৰ ৰাজনৈতিক শক্তি হোৱা উচিত নহয় বুলি কৰা এক মন্তব্যৰ পিছতে এই প্ৰতিবাদ আৰম্ভ হয়। জামায়াতৰ নেতাসকলে এই মন্তব্যক কিছুমান নিৰ্দিষ্ট দলক উদ্দেশ্যপ্ৰণোদিতভাৱে ক্ষমতাৰ পৰা আঁতৰাই ৰখাৰ এক পৰোক্ষ স্বীকাৰোক্তি বুলি অভিহিত কৰে।<ref>{{Cite web |title=অন্তৱৰ্তীকালীন চৰকাৰৰ উপদেষ্টাৰ বিৰুদ্ধে নিৰ্বাচনী ইঞ্জিনিয়াৰিংৰ অভিযোগ {{!}} ৰিজৱানা আৰু খলিলুৰক জেৰা কৰাৰ দাবী জামায়াতৰ {{!}} দ্য ডেইলি ষ্টাৰ |url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/news/jamaat-demands-interrogation-rizwana-and-khalilur-over-election-engineering-4121531 |access-date=2026-03-07 |website=www.thedailystar.net |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=সন্ত্ৰাসবাদ সম্পৰ্কীয় শেহতীয়া তথ্য - নিৰ্বাচনী ইঞ্জিনিয়াৰিংৰ বাবে প্ৰাক্তন উপদেষ্টা ৰিজৱানা আৰু প্ৰাক্তন নিৰাপত্তা উপদেষ্টা খলিলুৰক জেৰা কৰাৰ দাবী |url=https://www.satp.org/terrorism-update/jei-demands-interrogation-of-former-advisor-rizwana-and-former-security-adviser-khalilur-over-election-engineering |access-date=2026-03-07 |website=www.satp.org}}</ref> == ব্যক্তিগত জীৱন == হাছানৰ জন্ম হবিগঞ্জত হৈছিল। তেওঁৰ পিতৃৰ নাম চৈয়দ মহিবুল হাছান আৰু মাতৃৰ নাম সুৰাইয়া হাছান।<ref name=bio>{{cite news |title=বেলাৰ সৈতে ৰিজৱানা |date=21 October 2010 |newspaper=দৈনিক কালৰ কণ্ঠ}}</ref> তেওঁ নিজৰ সহপাঠী তথা অধিবক্তা-উদ্যমী আবু বকৰ ছিদ্দিকৰ সৈতে বিবাহপাশত আৱদ্ধ হয়। তেওঁলোকৰ নেহলা ছিদ্দিক নামৰ এগৰাকী কন্যা আৰু আহমেদ জৰিৰ ছিদ্দিক আৰু আহমেদ জিদান ছিদ্দিক নামৰ দুজন পুত্ৰ সন্তান আছে।<ref name=cd>{{cite book |author=ইকবাল চৌধুৰী |title=ছুটিৰ দিনে |year=2009 |publisher=প্ৰথম আলো |language=bn |pages=5 |edition=509}}</ref> ২০১৪ চনৰ এপ্ৰিল মাহত নচৰুল হামিদ বিপুৰ মালিকানাধীন এটা কাপোৰৰ কাৰখানাৰ পৰিচালন সঞ্চালক হিচাপে কৰ্মৰত তেওঁৰ স্বামী ছিদ্দিকক অজ্ঞাত ব্যক্তিয়ে কিছু সময়ৰ বাবে অপহৰণ কৰিছিল।<ref>{{Cite news |date=2014-04-18|title=অপহৰণকাৰীয়ে আবু বকৰক মুকলি কৰি দিলে |url=https://www.thedailystar.net/abductors-free-abu-bakar-20523|access-date=2021-12-22|work=দ্য ডেইলি ষ্টাৰ|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=বাংলাদেশ এনভাইৰনমেণ্টেল লয়াৰ্ছ এছ'চিয়েশ্যনৰ (BELA) কাৰ্যবাহী সঞ্চালক চৈয়দা ৰিজৱানা হাছানৰ স্বামী আবু বকৰ ছিদ্দিকৰ অপহৰণ...|url=https://www.omct.org/en/resources/urgent-interventions/abduction-of-mr-abu-bakar-siddique-the-husband-of-ms-syeda-rizwana-hasan-executive-director-of-the-bangladesh-environmental-lawyers-association-bela|access-date=2021-12-22|website=OMCT|language=en}}</ref> == নিৰ্বাচিত ৰচনাৱলী == * 'লজ এণ্ড ডিচিচন অন কম্পেনচেচন ইন বাংলাদেশ' (Laws & decision on compensation in Bangladesh), ২০০১ * 'জুডিচিয়েল ডিচিচনচ অন এনভাইৰনমেণ্ট ইন চাউথ এছিয়া: আপ টু ২০০০' (Judicial decisions on environment in South Asia : up to 2000), ২০০৫ * 'জুডিচিয়েল ডিচিচনচ অন এনভাইৰনমেণ্ট ইন চাউথ এছিয়া, ২০০১-২০০৪' (Judicial decisions on environment in South Asia, 2001-2004), ২০০৬ * 'চুপ্ৰিম কোৰ্ট অন ৱেটলেণ্ড কনজাৰ্ভেচন' (Supreme Court on wetland conservation), ২০১৪ ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== *{{Commons category-inline}} 1a28rfuygb2d2t0frknpoc75eruvud3 601662 601660 2026-04-20T16:11:18Z Kandarpajit Kallol 6257 601662 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | office = [[Ministry of Environment, Forest and Climate Change (Bangladesh)|পৰিৱেশ, বন আৰু জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ উপদেষ্টা]] | president = [[মহম্মদ চাহাবুদ্দিন]] | 1blankname = [[Chief Adviser (Bangladesh)|মুখ্য উপদেষ্টা]] | 1namedata = [[মহম্মদ ইউনুছ]]। | term_start = ৯ আগষ্ট ২০২৪ | term_end = | predecessor = [[ছাবেৰ হোছেইন চৌধুৰী]] | successor = | office1 = [[Ministry of Water Resources (Bangladesh)|জল সম্পদৰ উপদেষ্টা]] | president1 = [[মহম্মদ চাহাবুদ্দিন]] | 1blankname1 = [[Chief Adviser (Bangladesh)|মুখ্য উপদেষ্টা]] | 1namedata1 = [[মহম্মদ ইউনুছ]]। | term_start1 = ১৬ আগষ্ট ২০২৪ | term_end1 = | predecessor1 = [[জাহিদ ফাৰুক]] | successor1 = | name = Syeda Rizwana Hasan | native_name = {{nobold|চৈয়দা ৰিজৱানা হাছান}} | native_name_lang = bn | image = সৈয়দা রিজওয়ানা হাসান.jpeg | caption = ২০২৫ চনত ৰিজৱানা হাছান | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1968|01|15}} | birth_place = [[হবিবগঞ্জ]], [[পূব পাকিস্তান]], [[পাকিস্তান]]। | nationality = [[বাংলাদেশী]] | alma_mater = [[ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়]] | profession = [[উকীল]] | known_for = [[জাহাজ ভঙা]] উদ্যোগত অৱদান<br> [[Bangladesh Environmental Lawyers Association|বেলা]]ৰ মুখ্য কাৰ্যবাহী | spouse = এ বি ছিদ্দিকী <ref>{{Cite web |last=bdnews24.com |title=Rizwana Hasan's husband found in Kalabagan |url=https://bdnews24.com/bangladesh/rizwana-hasan-s-husband-found-in-kalabagan |access-date=2024-08-08 |website=Rizwana Hasan's husband found in Kalabagan |language=en}}</ref> | children = ৩ | father = [[চৈয়দ মহিবুল হাছান]] | awards = {{plainlist| * [[গোল্ডমেন পৰিৱেশ বঁটা]] (২০০৯) * [[ৰমন মেগছেছে বঁটা]] (২০১২) * [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সাহসী মহিলা বঁটা]] (২০২২) }} }} '''চৈয়দা ৰিজৱানা হাছান''' ({{lang-en|Rizwana Hasan}}; জন্ম ১৫ জানুৱাৰী ১৯৬৮) এগৰাকী বাংলাদেশী অধিবক্তা আৰু পৰিৱেশ কৰ্মী। তেওঁ বাংলাদেশৰ অন্তৱৰ্তীকালীন চৰকাৰৰ এগৰাকী উপদেষ্টা আছিল আৰু পৰিৱেশ, বন আৰু জলবায়ু পৰিৱৰ্তন, জল সম্পদ আৰু তথ্য তথা সম্প্ৰচাৰ মন্ত্ৰালয়ৰ উপদেষ্টা হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|date=2024-08-08 |title=ইউনুছৰ নেতৃত্বত অন্তৱৰ্তীকালীন চৰকাৰৰ শপত গ্ৰহণ (Yunus-led interim govt sworn in) |url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/news/yunus-led-interim-govt-sworn-3672581 |access-date=2024-08-08 |website=দ্য ডেইলি ষ্টাৰ (The Daily Star) |language=en}}</ref> এগৰাকী পৰিৱেশ কৰ্মী হিচাপে তেওঁৰ কামৰ মূল কেন্দ্ৰবিন্দু হ’ল বাংলাদেশৰ জাহাজ ভঙা উদ্যোগৰ বাবে নিয়মাৱলী প্ৰস্তুত কৰা, আৰু ইয়াৰ বাবে তেওঁক ২০০৯ চনত গ'ল্ডমেন পৰিৱেশ বঁটা প্ৰদান কৰা হৈছিল।<ref name=goldman>{{cite web |url=http://goldmanprize.org/2009/asia |title=চৈয়দা ৰিজৱানা হাছান |publisher=গ'ল্ডমেন পৰিৱেশ বঁটা |access-date=1 May 2009}}</ref> ২০১২ চনত তেওঁক [[ৰমন মেগছেছে বঁটা|ৰমন মেগছেছে বঁটাৰে]] সন্মানিত কৰা হৈছিল। তেওঁক তেওঁৰ "অটল সাহস আৰু আৱেগিক নেতৃত্বৰ জৰিয়তে বাংলাদেশত বিচাৰ বিভাগীয় সক্ৰিয়তাৰ এক অভিযান চলাই জনসাধাৰণৰ সু-পৰিৱেশৰ অধিকাৰক মানুহৰ মৰ্যাদা আৰু জীৱনৰ অধিকাৰ হিচাপে দৃঢ়তাৰে প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ বাবে" এই বঁটা আগবঢ়োৱা হৈছিল।<ref name=asianjournal-2012-07-26>{{cite news|last=Sarmiento|first=Christine Joy|title=২০১২ চনৰ ৰমন মেগছেছে বঁটা বিজয়ীসকলৰ নাম ঘোষণা |url=http://www.asianjournal.com/dateline-philippines/headlines/16794-2012-ramon-magsaysay-award-winners-announced-.html|access-date=1 August 2012|newspaper=এচিয়ান জাৰ্ণাল (Asian Journal)|date=26 July 2012|quote=বাংলাদেশৰ চৈয়দা ৰিজৱানা হাছানৰ 'অটল সাহস আৰু আৱেগিক নেতৃত্বৰ জৰিয়তে বাংলাদেশত বিচাৰ বিভাগীয় সক্ৰিয়তাৰ এক অভিযান চলাই জনসাধাৰণৰ সু-পৰিৱেশৰ অধিকাৰক মানুহৰ মৰ্যাদা আৰু জীৱনৰ অধিকাৰ হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ বাবে' তেওঁক স্বীকৃতি দিয়া হৈছে।|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120728182435/http://asianjournal.com/dateline-philippines/headlines/16794-2012-ramon-magsaysay-award-winners-announced-.html|archive-date=28 July 2012}}</ref> == জন্ম আৰু শিক্ষা == চৈয়দা ৰিজৱানা হাছানৰ জন্ম ১৯৬৮ চনৰ ১৫ জানুৱাৰীত পূব পাকিস্তানৰ হবিগঞ্জ জিলাৰ নৰপতি হাভেলী নামৰ এটা বঙালী মুছলমান জমিদাৰ পৰিয়ালত হৈছিল। তেওঁ ভিকাৰুন্নিছা নুন স্কুল এণ্ড কলেজৰ পৰা মাধ্যমিক আৰু হলী ক্ৰছ কলেজৰ পৰা উচ্চতৰ মাধ্যমিক শিক্ষা লাভ কৰে। ইয়াৰ পিছত তেওঁ ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা আইন বিভাগত স্নাতক আৰু স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref name=bio /> তেওঁৰ পিতৃ চৈয়দ মহিবুল হাছান, মাতৃ ছুৰাইয়া হাছান। == কৰ্মজীৱন == হাছান জাহাজ ভঙা উদ্যোগৰ সৈতে জড়িত হৈ পৰে আৰু শ্ৰমিকসকলৰ স্বাস্থ্যৰ প্ৰতি ভাবুকি, কাম কৰাৰ দুৰ্বল পৰিৱেশ আৰু আৱৰ্জনাৰ অনুচিত নিষ্কাশনৰ দৰে বিভিন্ন কাৰণত ২০০৩ চনত প্ৰথমবাৰৰ বাবে চট্টগ্রামৰ জাহাজ ভঙা কাৰখানাসমূহৰ বিৰুদ্ধে গোচৰ তৰে। ইয়াৰ সঁহাৰি স্বৰূপে, ২০০৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত আদালতে উপযুক্ত বিভাগৰ পৰা পৰিৱেশ সংক্ৰান্তীয় অনুমতি অবিহনে জাহাজ ভঙাটো অবৈধ বুলি ঘোষণা কৰে।<ref name=bio /> হাছানে এই উদ্যোগটোত শ্ৰমিকৰ অধিক অধিকাৰ আৰু কাম কৰাৰ বাবে এক নিৰাপদ পৰিৱেশ নিশ্চিত কৰিবলৈ নিৰন্তৰ প্ৰচেষ্টা চলাই আহিছে।<ref name=ds>{{cite news|title=টাইম মেগাজিনে ৰিজৱানাক 'পৰিৱেশ হিৰো' হিচাপে নামকৰণ কৰিছে (Time names Rizwana as environment hero)|url=http://thedailystar.net|access-date=17 July 2011|newspaper=দ্য ডেইলি ষ্টাৰ|date=4 October 2009}}</ref> তেওঁ আবাসন নিৰ্মাণৰ বাবে হ্ৰদসমূহ ভৰোৱা, পলিথিনৰ অনুচিত ব্যৱহাৰ, পাহাৰ কটা, বনধ্বংস, মিছা মাছৰ খেতি আৰু ছেইণ্ট মাৰ্টিন দ্বীপত অবৈধ নিৰ্মাণ কাৰ্যত লিপ্ত থকা সংগঠনসমূহৰ বিৰুদ্ধেও সফলতাৰে গোচৰ তৰিছে।<ref name=bio /> == বিতৰ্কসমূহ == ২০২৬ চনৰ ৬ মাৰ্চত বাংলাদেশ জামায়াত-ই-ইছলামীৰ নেতা আৰু কৰ্মীসকলে ১২ ফেব্ৰুৱাৰীৰ সংসদীয় নিৰ্বাচনত হোৱা অনিয়মৰ অভিযোগৰ তদন্তৰ দাবীত ঢাকাত এক সমদল উলিয়ায়। বায়তুল মোকাৰৰম ৰাষ্ট্ৰীয় মছজিদৰ ওচৰত ভাষণ দি দলটোৰ নেতাসকলে বৈদেশিক মন্ত্ৰী খলিলুৰ ৰহমান আৰু প্ৰাক্তন উপদেষ্টা চৈয়দা ৰিজৱানা হাছানক "নিৰ্বাচনী ইঞ্জিনিয়াৰিং"ত লিপ্ত থকাৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰে। ৰিজৱানা হাছানে নাৰীৰ অধিকাৰৰ বিৰোধিতা কৰা গোটসমূহ মূলসুঁতিৰ ৰাজনৈতিক শক্তি হোৱা উচিত নহয় বুলি কৰা এক মন্তব্যৰ পিছতে এই প্ৰতিবাদ আৰম্ভ হয়। জামায়াতৰ নেতাসকলে এই মন্তব্যক কিছুমান নিৰ্দিষ্ট দলক উদ্দেশ্যপ্ৰণোদিতভাৱে ক্ষমতাৰ পৰা আঁতৰাই ৰখাৰ এক পৰোক্ষ স্বীকাৰোক্তি বুলি অভিহিত কৰে।<ref>{{Cite web |title=অন্তৱৰ্তীকালীন চৰকাৰৰ উপদেষ্টাৰ বিৰুদ্ধে নিৰ্বাচনী ইঞ্জিনিয়াৰিংৰ অভিযোগ {{!}} ৰিজৱানা আৰু খলিলুৰক জেৰা কৰাৰ দাবী জামায়াতৰ {{!}} দ্য ডেইলি ষ্টাৰ |url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/news/jamaat-demands-interrogation-rizwana-and-khalilur-over-election-engineering-4121531 |access-date=2026-03-07 |website=www.thedailystar.net |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=সন্ত্ৰাসবাদ সম্পৰ্কীয় শেহতীয়া তথ্য - নিৰ্বাচনী ইঞ্জিনিয়াৰিংৰ বাবে প্ৰাক্তন উপদেষ্টা ৰিজৱানা আৰু প্ৰাক্তন নিৰাপত্তা উপদেষ্টা খলিলুৰক জেৰা কৰাৰ দাবী |url=https://www.satp.org/terrorism-update/jei-demands-interrogation-of-former-advisor-rizwana-and-former-security-adviser-khalilur-over-election-engineering |access-date=2026-03-07 |website=www.satp.org}}</ref> == ব্যক্তিগত জীৱন == হাছানৰ জন্ম হবিগঞ্জত হৈছিল। তেওঁৰ পিতৃৰ নাম চৈয়দ মহিবুল হাছান আৰু মাতৃৰ নাম সুৰাইয়া হাছান।<ref name=bio>{{cite news |title=বেলাৰ সৈতে ৰিজৱানা |date=21 October 2010 |newspaper=দৈনিক কালৰ কণ্ঠ}}</ref> তেওঁ নিজৰ সহপাঠী তথা অধিবক্তা-উদ্যমী আবু বকৰ ছিদ্দিকৰ সৈতে বিবাহপাশত আৱদ্ধ হয়। তেওঁলোকৰ নেহলা ছিদ্দিক নামৰ এগৰাকী কন্যা আৰু আহমেদ জৰিৰ ছিদ্দিক আৰু আহমেদ জিদান ছিদ্দিক নামৰ দুজন পুত্ৰ সন্তান আছে।<ref name=cd>{{cite book |author=ইকবাল চৌধুৰী |title=ছুটিৰ দিনে |year=2009 |publisher=প্ৰথম আলো |language=bn |pages=5 |edition=509}}</ref> ২০১৪ চনৰ এপ্ৰিল মাহত নচৰুল হামিদ বিপুৰ মালিকানাধীন এটা কাপোৰৰ কাৰখানাৰ পৰিচালন সঞ্চালক হিচাপে কৰ্মৰত তেওঁৰ স্বামী ছিদ্দিকক অজ্ঞাত ব্যক্তিয়ে কিছু সময়ৰ বাবে অপহৰণ কৰিছিল।<ref>{{Cite news |date=2014-04-18|title=অপহৰণকাৰীয়ে আবু বকৰক মুকলি কৰি দিলে |url=https://www.thedailystar.net/abductors-free-abu-bakar-20523|access-date=2021-12-22|work=দ্য ডেইলি ষ্টাৰ|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=বাংলাদেশ এনভাইৰনমেণ্টেল লয়াৰ্ছ এছ'চিয়েশ্যনৰ (BELA) কাৰ্যবাহী সঞ্চালক চৈয়দা ৰিজৱানা হাছানৰ স্বামী আবু বকৰ ছিদ্দিকৰ অপহৰণ...|url=https://www.omct.org/en/resources/urgent-interventions/abduction-of-mr-abu-bakar-siddique-the-husband-of-ms-syeda-rizwana-hasan-executive-director-of-the-bangladesh-environmental-lawyers-association-bela|access-date=2021-12-22|website=OMCT|language=en}}</ref> == নিৰ্বাচিত ৰচনাৱলী == * লজ এণ্ড ডিচিচন অন কম্পেনচেচন ইন বাংলাদেশ (২০০১) * জুডিচিয়েল ডিচিচনচ অন এনভাইৰনমেণ্ট ইন চাউথ এছিয়া: আপ টু ২০০০ (২০০৫) * জুডিচিয়েল ডিচিচনচ অন এনভাইৰনমেণ্ট ইন চাউথ এছিয়া, ২০০১-২০০৪ (২০০৬) * চুপ্ৰিম কোৰ্ট অন ৱেটলেণ্ড কনজাৰ্ভেচন (২০১৪) ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== *{{Commons category-inline}} e0m7uz8re4l9g0gkkbvslsdkjqg6q3l 601663 601662 2026-04-20T16:11:54Z Kandarpajit Kallol 6257 601663 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | office = [[Ministry of Environment, Forest and Climate Change (Bangladesh)|পৰিৱেশ, বন আৰু জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ উপদেষ্টা]] | president = [[মহম্মদ চাহাবুদ্দিন]] | 1blankname = [[Chief Adviser (Bangladesh)|মুখ্য উপদেষ্টা]] | 1namedata = [[মহম্মদ ইউনুছ]]। | term_start = ৯ আগষ্ট ২০২৪ | term_end = | predecessor = [[ছাবেৰ হোছেইন চৌধুৰী]] | successor = | office1 = [[Ministry of Water Resources (Bangladesh)|জল সম্পদৰ উপদেষ্টা]] | president1 = [[মহম্মদ চাহাবুদ্দিন]] | 1blankname1 = [[Chief Adviser (Bangladesh)|মুখ্য উপদেষ্টা]] | 1namedata1 = [[মহম্মদ ইউনুছ]]। | term_start1 = ১৬ আগষ্ট ২০২৪ | term_end1 = | predecessor1 = [[জাহিদ ফাৰুক]] | successor1 = | name = Syeda Rizwana Hasan | native_name = {{nobold|চৈয়দা ৰিজৱানা হাছান}} | native_name_lang = bn | image = সৈয়দা রিজওয়ানা হাসান.jpeg | caption = ২০২৫ চনত ৰিজৱানা হাছান | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1968|01|15}} | birth_place = [[হবিবগঞ্জ]], [[পূব পাকিস্তান]], [[পাকিস্তান]]। | nationality = [[বাংলাদেশী]] | alma_mater = [[ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়]] | profession = [[উকীল]] | known_for = [[জাহাজ ভঙা]] উদ্যোগত অৱদান<br> [[Bangladesh Environmental Lawyers Association|বেলা]]ৰ মুখ্য কাৰ্যবাহী | spouse = এ বি ছিদ্দিকী <ref>{{Cite web |last=bdnews24.com |title=Rizwana Hasan's husband found in Kalabagan |url=https://bdnews24.com/bangladesh/rizwana-hasan-s-husband-found-in-kalabagan |access-date=2024-08-08 |website=Rizwana Hasan's husband found in Kalabagan |language=en}}</ref> | children = ৩ | father = [[চৈয়দ মহিবুল হাছান]] | awards = {{plainlist| * [[গোল্ডমেন পৰিৱেশ বঁটা]] (২০০৯) * [[ৰমন মেগছেছে বঁটা]] (২০১২) * [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সাহসী মহিলা বঁটা]] (২০২২) }} }} '''চৈয়দা ৰিজৱানা হাছান''' ({{lang-en|Rizwana Hasan}}; জন্ম ১৫ জানুৱাৰী ১৯৬৮) এগৰাকী বাংলাদেশী অধিবক্তা আৰু পৰিৱেশ কৰ্মী। তেওঁ বাংলাদেশৰ অন্তৱৰ্তীকালীন চৰকাৰৰ এগৰাকী উপদেষ্টা আছিল আৰু পৰিৱেশ, বন আৰু জলবায়ু পৰিৱৰ্তন, জল সম্পদ আৰু তথ্য তথা সম্প্ৰচাৰ মন্ত্ৰালয়ৰ উপদেষ্টা হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|date=2024-08-08 |title=ইউনুছৰ নেতৃত্বত অন্তৱৰ্তীকালীন চৰকাৰৰ শপত গ্ৰহণ (Yunus-led interim govt sworn in) |url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/news/yunus-led-interim-govt-sworn-3672581 |access-date=2024-08-08 |website=দ্য ডেইলি ষ্টাৰ (The Daily Star) |language=en}}</ref> এগৰাকী পৰিৱেশ কৰ্মী হিচাপে তেওঁৰ কামৰ মূল কেন্দ্ৰবিন্দু হ’ল বাংলাদেশৰ জাহাজ ভঙা উদ্যোগৰ বাবে নিয়মাৱলী প্ৰস্তুত কৰা, আৰু ইয়াৰ বাবে তেওঁক ২০০৯ চনত গ'ল্ডমেন পৰিৱেশ বঁটা প্ৰদান কৰা হৈছিল।<ref name=goldman>{{cite web |url=http://goldmanprize.org/2009/asia |title=চৈয়দা ৰিজৱানা হাছান |publisher=গ'ল্ডমেন পৰিৱেশ বঁটা |access-date=1 May 2009}}</ref> ২০১২ চনত তেওঁক [[ৰমন মেগছেছে বঁটা|ৰমন মেগছেছে বঁটাৰে]] সন্মানিত কৰা হৈছিল। তেওঁক তেওঁৰ "অটল সাহস আৰু আৱেগিক নেতৃত্বৰ জৰিয়তে বাংলাদেশত বিচাৰ বিভাগীয় সক্ৰিয়তাৰ এক অভিযান চলাই জনসাধাৰণৰ সু-পৰিৱেশৰ অধিকাৰক মানুহৰ মৰ্যাদা আৰু জীৱনৰ অধিকাৰ হিচাপে দৃঢ়তাৰে প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ বাবে" এই বঁটা আগবঢ়োৱা হৈছিল।<ref name=asianjournal-2012-07-26>{{cite news|last=Sarmiento|first=Christine Joy|title=২০১২ চনৰ ৰমন মেগছেছে বঁটা বিজয়ীসকলৰ নাম ঘোষণা |url=http://www.asianjournal.com/dateline-philippines/headlines/16794-2012-ramon-magsaysay-award-winners-announced-.html|access-date=1 August 2012|newspaper=এচিয়ান জাৰ্ণাল (Asian Journal)|date=26 July 2012|quote=বাংলাদেশৰ চৈয়দা ৰিজৱানা হাছানৰ 'অটল সাহস আৰু আৱেগিক নেতৃত্বৰ জৰিয়তে বাংলাদেশত বিচাৰ বিভাগীয় সক্ৰিয়তাৰ এক অভিযান চলাই জনসাধাৰণৰ সু-পৰিৱেশৰ অধিকাৰক মানুহৰ মৰ্যাদা আৰু জীৱনৰ অধিকাৰ হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ বাবে' তেওঁক স্বীকৃতি দিয়া হৈছে।|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120728182435/http://asianjournal.com/dateline-philippines/headlines/16794-2012-ramon-magsaysay-award-winners-announced-.html|archive-date=28 July 2012}}</ref> == জন্ম আৰু শিক্ষা == চৈয়দা ৰিজৱানা হাছানৰ জন্ম ১৯৬৮ চনৰ ১৫ জানুৱাৰীত পূব পাকিস্তানৰ হবিগঞ্জ জিলাৰ নৰপতি হাভেলী নামৰ এটা বঙালী মুছলমান জমিদাৰ পৰিয়ালত হৈছিল। তেওঁ ভিকাৰুন্নিছা নুন স্কুল এণ্ড কলেজৰ পৰা মাধ্যমিক আৰু হলী ক্ৰছ কলেজৰ পৰা উচ্চতৰ মাধ্যমিক শিক্ষা লাভ কৰে। ইয়াৰ পিছত তেওঁ ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা আইন বিভাগত স্নাতক আৰু স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref name=bio /> তেওঁৰ পিতৃ চৈয়দ মহিবুল হাছান, মাতৃ ছুৰাইয়া হাছান। == কৰ্মজীৱন == হাছান জাহাজ ভঙা উদ্যোগৰ সৈতে জড়িত হৈ পৰে আৰু শ্ৰমিকসকলৰ স্বাস্থ্যৰ প্ৰতি ভাবুকি, কাম কৰাৰ দুৰ্বল পৰিৱেশ আৰু আৱৰ্জনাৰ অনুচিত নিষ্কাশনৰ দৰে বিভিন্ন কাৰণত ২০০৩ চনত প্ৰথমবাৰৰ বাবে চট্টগ্রামৰ জাহাজ ভঙা কাৰখানাসমূহৰ বিৰুদ্ধে গোচৰ তৰে। ইয়াৰ সঁহাৰি স্বৰূপে, ২০০৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত আদালতে উপযুক্ত বিভাগৰ পৰা পৰিৱেশ সংক্ৰান্তীয় অনুমতি অবিহনে জাহাজ ভঙাটো অবৈধ বুলি ঘোষণা কৰে।<ref name=bio /> হাছানে এই উদ্যোগটোত শ্ৰমিকৰ অধিক অধিকাৰ আৰু কাম কৰাৰ বাবে এক নিৰাপদ পৰিৱেশ নিশ্চিত কৰিবলৈ নিৰন্তৰ প্ৰচেষ্টা চলাই আহিছে।<ref name=ds>{{cite news|title=টাইম মেগাজিনে ৰিজৱানাক 'পৰিৱেশ হিৰো' হিচাপে নামকৰণ কৰিছে (Time names Rizwana as environment hero)|url=http://thedailystar.net|access-date=17 July 2011|newspaper=দ্য ডেইলি ষ্টাৰ|date=4 October 2009}}</ref> তেওঁ আবাসন নিৰ্মাণৰ বাবে হ্ৰদসমূহ ভৰোৱা, পলিথিনৰ অনুচিত ব্যৱহাৰ, পাহাৰ কটা, বনধ্বংস, মিছা মাছৰ খেতি আৰু ছেইণ্ট মাৰ্টিন দ্বীপত অবৈধ নিৰ্মাণ কাৰ্যত লিপ্ত থকা সংগঠনসমূহৰ বিৰুদ্ধেও সফলতাৰে গোচৰ তৰিছে।<ref name=bio /> == বিতৰ্কসমূহ == ২০২৬ চনৰ ৬ মাৰ্চত বাংলাদেশ জামায়াত-ই-ইছলামীৰ নেতা আৰু কৰ্মীসকলে ১২ ফেব্ৰুৱাৰীৰ সংসদীয় নিৰ্বাচনত হোৱা অনিয়মৰ অভিযোগৰ তদন্তৰ দাবীত ঢাকাত এক সমদল উলিয়ায়। বায়তুল মোকাৰৰম ৰাষ্ট্ৰীয় মছজিদৰ ওচৰত ভাষণ দি দলটোৰ নেতাসকলে বৈদেশিক মন্ত্ৰী খলিলুৰ ৰহমান আৰু প্ৰাক্তন উপদেষ্টা চৈয়দা ৰিজৱানা হাছানক "নিৰ্বাচনী ইঞ্জিনিয়াৰিং"ত লিপ্ত থকাৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰে। ৰিজৱানা হাছানে নাৰীৰ অধিকাৰৰ বিৰোধিতা কৰা গোটসমূহ মূলসুঁতিৰ ৰাজনৈতিক শক্তি হোৱা উচিত নহয় বুলি কৰা এক মন্তব্যৰ পিছতে এই প্ৰতিবাদ আৰম্ভ হয়। জামায়াতৰ নেতাসকলে এই মন্তব্যক কিছুমান নিৰ্দিষ্ট দলক উদ্দেশ্যপ্ৰণোদিতভাৱে ক্ষমতাৰ পৰা আঁতৰাই ৰখাৰ এক পৰোক্ষ স্বীকাৰোক্তি বুলি অভিহিত কৰে।<ref>{{Cite web |title=অন্তৱৰ্তীকালীন চৰকাৰৰ উপদেষ্টাৰ বিৰুদ্ধে নিৰ্বাচনী ইঞ্জিনিয়াৰিংৰ অভিযোগ {{!}} ৰিজৱানা আৰু খলিলুৰক জেৰা কৰাৰ দাবী জামায়াতৰ {{!}} দ্য ডেইলি ষ্টাৰ |url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/news/jamaat-demands-interrogation-rizwana-and-khalilur-over-election-engineering-4121531 |access-date=2026-03-07 |website=www.thedailystar.net |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=সন্ত্ৰাসবাদ সম্পৰ্কীয় শেহতীয়া তথ্য - নিৰ্বাচনী ইঞ্জিনিয়াৰিংৰ বাবে প্ৰাক্তন উপদেষ্টা ৰিজৱানা আৰু প্ৰাক্তন নিৰাপত্তা উপদেষ্টা খলিলুৰক জেৰা কৰাৰ দাবী |url=https://www.satp.org/terrorism-update/jei-demands-interrogation-of-former-advisor-rizwana-and-former-security-adviser-khalilur-over-election-engineering |access-date=2026-03-07 |website=www.satp.org}}</ref> == ব্যক্তিগত জীৱন == হাছানৰ জন্ম হবিগঞ্জত হৈছিল। তেওঁৰ পিতৃৰ নাম চৈয়দ মহিবুল হাছান আৰু মাতৃৰ নাম সুৰাইয়া হাছান।<ref name=bio>{{cite news |title=বেলাৰ সৈতে ৰিজৱানা |date=21 October 2010 |newspaper=দৈনিক কালৰ কণ্ঠ}}</ref> তেওঁ নিজৰ সহপাঠী তথা অধিবক্তা-উদ্যমী আবু বকৰ ছিদ্দিকৰ সৈতে বিবাহপাশত আৱদ্ধ হয়। তেওঁলোকৰ নেহলা ছিদ্দিক নামৰ এগৰাকী কন্যা আৰু আহমেদ জৰিৰ ছিদ্দিক আৰু আহমেদ জিদান ছিদ্দিক নামৰ দুজন পুত্ৰ সন্তান আছে।<ref name=cd>{{cite book |author=ইকবাল চৌধুৰী |title=ছুটিৰ দিনে |year=2009 |publisher=প্ৰথম আলো |language=bn |pages=5 |edition=509}}</ref> ২০১৪ চনৰ এপ্ৰিল মাহত নচৰুল হামিদ বিপুৰ মালিকানাধীন এটা কাপোৰৰ কাৰখানাৰ পৰিচালন সঞ্চালক হিচাপে কৰ্মৰত তেওঁৰ স্বামী ছিদ্দিকক অজ্ঞাত ব্যক্তিয়ে কিছু সময়ৰ বাবে অপহৰণ কৰিছিল।<ref>{{Cite news |date=2014-04-18|title=অপহৰণকাৰীয়ে আবু বকৰক মুকলি কৰি দিলে |url=https://www.thedailystar.net/abductors-free-abu-bakar-20523|access-date=2021-12-22|work=দ্য ডেইলি ষ্টাৰ|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=বাংলাদেশ এনভাইৰনমেণ্টেল লয়াৰ্ছ এছ'চিয়েশ্যনৰ (BELA) কাৰ্যবাহী সঞ্চালক চৈয়দা ৰিজৱানা হাছানৰ স্বামী আবু বকৰ ছিদ্দিকৰ অপহৰণ...|url=https://www.omct.org/en/resources/urgent-interventions/abduction-of-mr-abu-bakar-siddique-the-husband-of-ms-syeda-rizwana-hasan-executive-director-of-the-bangladesh-environmental-lawyers-association-bela|access-date=2021-12-22|website=OMCT|language=en}}</ref> == নিৰ্বাচিত ৰচনাৱলী == * ''লজ এণ্ড ডিচিচন অন কম্পেনচেচন ইন বাংলাদেশ'' (২০০১) * ''জুডিচিয়েল ডিচিচনচ অন এনভাইৰনমেণ্ট ইন চাউথ এছিয়া: আপ টু ২০০০'' (২০০৫) * ''জুডিচিয়েল ডিচিচনচ অন এনভাইৰনমেণ্ট ইন চাউথ এছিয়া, ২০০১-২০০৪'' (২০০৬) * ''চুপ্ৰিম কোৰ্ট অন ৱেটলেণ্ড কনজাৰ্ভেচন'' (২০১৪) ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== *{{Commons category-inline}} f1u7q8r75s22nxu0qdmzgnb8c7mmi9n 601664 601663 2026-04-20T16:14:30Z Kandarpajit Kallol 6257 601664 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | office = [[Ministry of Environment, Forest and Climate Change (Bangladesh)|পৰিৱেশ, বন আৰু জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ উপদেষ্টা]] | president = [[মহম্মদ চাহাবুদ্দিন]] | 1blankname = [[Chief Adviser (Bangladesh)|মুখ্য উপদেষ্টা]] | 1namedata = [[মহম্মদ ইউনুছ]]। | term_start = ৯ আগষ্ট ২০২৪ | term_end = | predecessor = [[ছাবেৰ হোছেইন চৌধুৰী]] | successor = | office1 = [[Ministry of Water Resources (Bangladesh)|জল সম্পদৰ উপদেষ্টা]] | president1 = [[মহম্মদ চাহাবুদ্দিন]] | 1blankname1 = [[Chief Adviser (Bangladesh)|মুখ্য উপদেষ্টা]] | 1namedata1 = [[মহম্মদ ইউনুছ]]। | term_start1 = ১৬ আগষ্ট ২০২৪ | term_end1 = | predecessor1 = [[জাহিদ ফাৰুক]] | successor1 = | name = Syeda Rizwana Hasan | native_name = {{nobold|চৈয়দা ৰিজৱানা হাছান}} | native_name_lang = bn | image = সৈয়দা রিজওয়ানা হাসান.jpeg | caption = ২০২৫ চনত ৰিজৱানা হাছান | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1968|01|15}} | birth_place = [[হবিবগঞ্জ]], [[পূব পাকিস্তান]], [[পাকিস্তান]]। | nationality = [[বাংলাদেশী]] | alma_mater = [[ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়]] | profession = [[উকীল]] | known_for = [[জাহাজ ভঙা]] উদ্যোগত অৱদান<br> [[Bangladesh Environmental Lawyers Association|বেলা]]ৰ মুখ্য কাৰ্যবাহী | spouse = এ বি ছিদ্দিকী <ref>{{Cite web |last=bdnews24.com |title=Rizwana Hasan's husband found in Kalabagan |url=https://bdnews24.com/bangladesh/rizwana-hasan-s-husband-found-in-kalabagan |access-date=2024-08-08 |website=Rizwana Hasan's husband found in Kalabagan |language=en}}</ref> | children = ৩ | father = [[চৈয়দ মহিবুল হাছান]] | awards = {{plainlist| * [[গোল্ডমেন পৰিৱেশ বঁটা]] (২০০৯) * [[ৰমন মেগছেছে বঁটা]] (২০১২) * [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সাহসী মহিলা বঁটা]] (২০২২) }} }} '''চৈয়দা ৰিজৱানা হাছান''' ({{lang-en|Rizwana Hasan}}; জন্ম ১৫ জানুৱাৰী ১৯৬৮) এগৰাকী বাংলাদেশী অধিবক্তা আৰু পৰিৱেশ কৰ্মী। তেওঁ বাংলাদেশৰ অন্তৱৰ্তীকালীন চৰকাৰৰ এগৰাকী উপদেষ্টা আছিল আৰু পৰিৱেশ, বন আৰু জলবায়ু পৰিৱৰ্তন, জল সম্পদ আৰু তথ্য তথা সম্প্ৰচাৰ মন্ত্ৰালয়ৰ উপদেষ্টা হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|date=2024-08-08 |title=ইউনুছৰ নেতৃত্বত অন্তৱৰ্তীকালীন চৰকাৰৰ শপত গ্ৰহণ (Yunus-led interim govt sworn in) |url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/news/yunus-led-interim-govt-sworn-3672581 |access-date=2024-08-08 |website=দ্য ডেইলি ষ্টাৰ (The Daily Star) |language=en}}</ref> এগৰাকী পৰিৱেশ কৰ্মী হিচাপে তেওঁৰ কামৰ মূল কেন্দ্ৰবিন্দু হ’ল বাংলাদেশৰ জাহাজ ভঙা উদ্যোগৰ বাবে নিয়মাৱলী প্ৰস্তুত কৰা, আৰু ইয়াৰ বাবে তেওঁক ২০০৯ চনত গ'ল্ডমেন পৰিৱেশ বঁটা প্ৰদান কৰা হৈছিল।<ref name=goldman>{{cite web |url=http://goldmanprize.org/2009/asia |title=চৈয়দা ৰিজৱানা হাছান |publisher=গ'ল্ডমেন পৰিৱেশ বঁটা |access-date=1 May 2009}}</ref> ২০১২ চনত তেওঁক [[ৰমন মেগছেছে বঁটা|ৰমন মেগছেছে বঁটাৰে]] সন্মানিত কৰা হৈছিল। তেওঁক তেওঁৰ "অটল সাহস আৰু আৱেগিক নেতৃত্বৰ জৰিয়তে বাংলাদেশত বিচাৰ বিভাগীয় সক্ৰিয়তাৰ এক অভিযান চলাই জনসাধাৰণৰ সু-পৰিৱেশৰ অধিকাৰক মানুহৰ মৰ্যাদা আৰু জীৱনৰ অধিকাৰ হিচাপে দৃঢ়তাৰে প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ বাবে" এই বঁটা আগবঢ়োৱা হৈছিল।<ref name=asianjournal-2012-07-26>{{cite news|last=Sarmiento|first=Christine Joy|title=২০১২ চনৰ ৰমন মেগছেছে বঁটা বিজয়ীসকলৰ নাম ঘোষণা |url=http://www.asianjournal.com/dateline-philippines/headlines/16794-2012-ramon-magsaysay-award-winners-announced-.html|access-date=1 August 2012|newspaper=এচিয়ান জাৰ্ণাল (Asian Journal)|date=26 July 2012|quote=বাংলাদেশৰ চৈয়দা ৰিজৱানা হাছানৰ 'অটল সাহস আৰু আৱেগিক নেতৃত্বৰ জৰিয়তে বাংলাদেশত বিচাৰ বিভাগীয় সক্ৰিয়তাৰ এক অভিযান চলাই জনসাধাৰণৰ সু-পৰিৱেশৰ অধিকাৰক মানুহৰ মৰ্যাদা আৰু জীৱনৰ অধিকাৰ হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ বাবে' তেওঁক স্বীকৃতি দিয়া হৈছে।|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120728182435/http://asianjournal.com/dateline-philippines/headlines/16794-2012-ramon-magsaysay-award-winners-announced-.html|archive-date=28 July 2012}}</ref> == জন্ম আৰু শিক্ষা == চৈয়দা ৰিজৱানা হাছানৰ জন্ম ১৯৬৮ চনৰ ১৫ জানুৱাৰীত পূব পাকিস্তানৰ হবিগঞ্জ জিলাৰ নৰপতি হাভেলী নামৰ এটা বঙালী মুছলমান জমিদাৰ পৰিয়ালত হৈছিল। তেওঁ ভিকাৰুন্নিছা নুন স্কুল এণ্ড কলেজৰ পৰা মাধ্যমিক আৰু হলী ক্ৰছ কলেজৰ পৰা উচ্চতৰ মাধ্যমিক শিক্ষা লাভ কৰে। ইয়াৰ পিছত তেওঁ ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা আইন বিভাগত স্নাতক আৰু স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref name=bio /> তেওঁৰ পিতৃ চৈয়দ মহিবুল হাছান, মাতৃ ছুৰাইয়া হাছান। == কৰ্মজীৱন == হাছান জাহাজ ভঙা উদ্যোগৰ সৈতে জড়িত হৈ পৰে আৰু শ্ৰমিকসকলৰ স্বাস্থ্যৰ প্ৰতি ভাবুকি, কাম কৰাৰ দুৰ্বল পৰিৱেশ আৰু আৱৰ্জনাৰ অনুচিত নিষ্কাশনৰ দৰে বিভিন্ন কাৰণত ২০০৩ চনত প্ৰথমবাৰৰ বাবে চট্টগ্রামৰ জাহাজ ভঙা কাৰখানাসমূহৰ বিৰুদ্ধে গোচৰ তৰে। ইয়াৰ সঁহাৰি স্বৰূপে, ২০০৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত আদালতে উপযুক্ত বিভাগৰ পৰা পৰিৱেশ সংক্ৰান্তীয় অনুমতি অবিহনে জাহাজ ভঙাটো অবৈধ বুলি ঘোষণা কৰে।<ref name=bio /> হাছানে এই উদ্যোগটোত শ্ৰমিকৰ অধিক অধিকাৰ আৰু কাম কৰাৰ বাবে এক নিৰাপদ পৰিৱেশ নিশ্চিত কৰিবলৈ নিৰন্তৰ প্ৰচেষ্টা চলাই আহিছে।<ref name=ds>{{cite news|title=টাইম মেগাজিনে ৰিজৱানাক 'পৰিৱেশ হিৰো' হিচাপে নামকৰণ কৰিছে (Time names Rizwana as environment hero)|url=http://thedailystar.net|access-date=17 July 2011|newspaper=দ্য ডেইলি ষ্টাৰ|date=4 October 2009}}</ref> তেওঁ আবাসন নিৰ্মাণৰ বাবে হ্ৰদসমূহ ভৰোৱা, পলিথিনৰ অনুচিত ব্যৱহাৰ, পাহাৰ কটা, বনধ্বংস, মিছা মাছৰ খেতি আৰু ছেইণ্ট মাৰ্টিন দ্বীপত অবৈধ নিৰ্মাণ কাৰ্যত লিপ্ত থকা সংগঠনসমূহৰ বিৰুদ্ধেও সফলতাৰে গোচৰ তৰিছে।<ref name=bio /> == বিতৰ্কসমূহ == ২০২৬ চনৰ ৬ মাৰ্চত বাংলাদেশ জামায়াত-ই-ইছলামীৰ নেতা আৰু কৰ্মীসকলে ১২ ফেব্ৰুৱাৰীৰ সংসদীয় নিৰ্বাচনত হোৱা অনিয়মৰ অভিযোগৰ তদন্তৰ দাবীত ঢাকাত এক সমদল উলিয়ায়। বায়তুল মোকাৰৰম ৰাষ্ট্ৰীয় মছজিদৰ ওচৰত ভাষণ দি দলটোৰ নেতাসকলে বৈদেশিক মন্ত্ৰী খলিলুৰ ৰহমান আৰু প্ৰাক্তন উপদেষ্টা চৈয়দা ৰিজৱানা হাছানক "নিৰ্বাচনী ইঞ্জিনিয়াৰিং"ত লিপ্ত থকাৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰে। ৰিজৱানা হাছানে নাৰীৰ অধিকাৰৰ বিৰোধিতা কৰা গোটসমূহ মূলসুঁতিৰ ৰাজনৈতিক শক্তি হোৱা উচিত নহয় বুলি কৰা এক মন্তব্যৰ পিছতে এই প্ৰতিবাদ আৰম্ভ হয়। জামায়াতৰ নেতাসকলে এই মন্তব্যক কিছুমান নিৰ্দিষ্ট দলক উদ্দেশ্যপ্ৰণোদিতভাৱে ক্ষমতাৰ পৰা আঁতৰাই ৰখাৰ এক পৰোক্ষ স্বীকাৰোক্তি বুলি অভিহিত কৰে।<ref>{{Cite web |title=অন্তৱৰ্তীকালীন চৰকাৰৰ উপদেষ্টাৰ বিৰুদ্ধে নিৰ্বাচনী ইঞ্জিনিয়াৰিংৰ অভিযোগ {{!}} ৰিজৱানা আৰু খলিলুৰক জেৰা কৰাৰ দাবী জামায়াতৰ {{!}} দ্য ডেইলি ষ্টাৰ |url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/news/jamaat-demands-interrogation-rizwana-and-khalilur-over-election-engineering-4121531 |access-date=2026-03-07 |website=www.thedailystar.net |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=সন্ত্ৰাসবাদ সম্পৰ্কীয় শেহতীয়া তথ্য - নিৰ্বাচনী ইঞ্জিনিয়াৰিংৰ বাবে প্ৰাক্তন উপদেষ্টা ৰিজৱানা আৰু প্ৰাক্তন নিৰাপত্তা উপদেষ্টা খলিলুৰক জেৰা কৰাৰ দাবী |url=https://www.satp.org/terrorism-update/jei-demands-interrogation-of-former-advisor-rizwana-and-former-security-adviser-khalilur-over-election-engineering |access-date=2026-03-07 |website=www.satp.org}}</ref> == বঁটাসমূহ == হাছানৰ নেতৃত্বত 'বেলা'ই (BELA) ২০০৩ চনত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ পৰিৱেশ কাৰ্যসূচীৰ দ্বাৰা 'গ্ল'বেল ৫০০ ৰোল অৱ অনাৰ' লাভ কৰিছিল।<ref name=na /> তেওঁ নিজে লাভ কৰা বঁটাসমূহ হ’ল:<ref name=bio /><ref name=na /><ref name=cd /> * পৰিৱেশ সজাগতা বৃদ্ধিৰ বাবে বাংলাদেশ চৰকাৰৰ বন আৰু পৰিৱেশ মন্ত্ৰালয়ৰ দ্বাৰা ২০০৭ চনত প্ৰৱৰ্তন কৰা প্ৰথমটো 'পৰিৱেশ বঁটা'। * নেপালৰ 'ক্ৰিয়েটিভ ষ্টেটমেণ্টচ এণ্ড চাউথ এছিয়া পাৰ্টনাৰশ্বিপ'ৰ দ্বাৰা ২০০৮ চনত 'চেলিব্ৰেটিং উইমেনহুড বঁটা'। * ২০০৯ চনত 'গ'ল্ডমেন পৰিৱেশ বঁটা'।<ref name=goldman /> * ২০১২ চনত 'ৰমন মেগছেছে বঁটা'।<ref name=asianjournal-2012-07-26 /> আমেৰিকাৰ সংবাদ আলোচনী 'টাইম'ৰ (TIME) দ্বাৰা তেওঁক 'পৰিৱেশৰ নায়ক' (Hero of Environment) হিচাপেও অভিহিত কৰা হৈছে।<ref name=bio /><ref name=ds /><ref name=time /> ২০২২ চনত হাছানে আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ বৈদেশিক পৰিক্ৰমা দপ্তৰৰ পৰা 'আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সাহসী মহিলা বঁটা' (International Women of Courage Award) লাভ কৰে।<ref>{{cite web |title=২০২২ চনৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সাহসী মহিলা বঁটা |url=https://www.state.gov/2022-international-women-of-courage-award/ |website=আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ বৈদেশিক পৰিক্ৰমা দপ্তৰ |access-date=22 May 2022}}</ref> == ব্যক্তিগত জীৱন == হাছানৰ জন্ম হবিগঞ্জত হৈছিল। তেওঁৰ পিতৃৰ নাম চৈয়দ মহিবুল হাছান আৰু মাতৃৰ নাম সুৰাইয়া হাছান।<ref name=bio>{{cite news |title=বেলাৰ সৈতে ৰিজৱানা |date=21 October 2010 |newspaper=দৈনিক কালৰ কণ্ঠ}}</ref> তেওঁ নিজৰ সহপাঠী তথা অধিবক্তা-উদ্যমী আবু বকৰ ছিদ্দিকৰ সৈতে বিবাহপাশত আৱদ্ধ হয়। তেওঁলোকৰ নেহলা ছিদ্দিক নামৰ এগৰাকী কন্যা আৰু আহমেদ জৰিৰ ছিদ্দিক আৰু আহমেদ জিদান ছিদ্দিক নামৰ দুজন পুত্ৰ সন্তান আছে।<ref name=cd>{{cite book |author=ইকবাল চৌধুৰী |title=ছুটিৰ দিনে |year=2009 |publisher=প্ৰথম আলো |language=bn |pages=5 |edition=509}}</ref> ২০১৪ চনৰ এপ্ৰিল মাহত নচৰুল হামিদ বিপুৰ মালিকানাধীন এটা কাপোৰৰ কাৰখানাৰ পৰিচালন সঞ্চালক হিচাপে কৰ্মৰত তেওঁৰ স্বামী ছিদ্দিকক অজ্ঞাত ব্যক্তিয়ে কিছু সময়ৰ বাবে অপহৰণ কৰিছিল।<ref>{{Cite news |date=2014-04-18|title=অপহৰণকাৰীয়ে আবু বকৰক মুকলি কৰি দিলে |url=https://www.thedailystar.net/abductors-free-abu-bakar-20523|access-date=2021-12-22|work=দ্য ডেইলি ষ্টাৰ|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=বাংলাদেশ এনভাইৰনমেণ্টেল লয়াৰ্ছ এছ'চিয়েশ্যনৰ (BELA) কাৰ্যবাহী সঞ্চালক চৈয়দা ৰিজৱানা হাছানৰ স্বামী আবু বকৰ ছিদ্দিকৰ অপহৰণ...|url=https://www.omct.org/en/resources/urgent-interventions/abduction-of-mr-abu-bakar-siddique-the-husband-of-ms-syeda-rizwana-hasan-executive-director-of-the-bangladesh-environmental-lawyers-association-bela|access-date=2021-12-22|website=OMCT|language=en}}</ref> == নিৰ্বাচিত ৰচনাৱলী == * ''লজ এণ্ড ডিচিচন অন কম্পেনচেচন ইন বাংলাদেশ'' (২০০১) * ''জুডিচিয়েল ডিচিচনচ অন এনভাইৰনমেণ্ট ইন চাউথ এছিয়া: আপ টু ২০০০'' (২০০৫) * ''জুডিচিয়েল ডিচিচনচ অন এনভাইৰনমেণ্ট ইন চাউথ এছিয়া, ২০০১-২০০৪'' (২০০৬) * ''চুপ্ৰিম কোৰ্ট অন ৱেটলেণ্ড কনজাৰ্ভেচন'' (২০১৪) ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== *{{Commons category-inline}} oh8evd5s18ys09ft207gaa61hjx80jh 601665 601664 2026-04-20T16:15:16Z Kandarpajit Kallol 6257 601665 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | office = [[Ministry of Environment, Forest and Climate Change (Bangladesh)|পৰিৱেশ, বন আৰু জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ উপদেষ্টা]] | president = [[মহম্মদ চাহাবুদ্দিন]] | 1blankname = [[Chief Adviser (Bangladesh)|মুখ্য উপদেষ্টা]] | 1namedata = [[মহম্মদ ইউনুছ]]। | term_start = ৯ আগষ্ট ২০২৪ | term_end = | predecessor = [[ছাবেৰ হোছেইন চৌধুৰী]] | successor = | office1 = [[Ministry of Water Resources (Bangladesh)|জল সম্পদৰ উপদেষ্টা]] | president1 = [[মহম্মদ চাহাবুদ্দিন]] | 1blankname1 = [[Chief Adviser (Bangladesh)|মুখ্য উপদেষ্টা]] | 1namedata1 = [[মহম্মদ ইউনুছ]]। | term_start1 = ১৬ আগষ্ট ২০২৪ | term_end1 = | predecessor1 = [[জাহিদ ফাৰুক]] | successor1 = | name = Syeda Rizwana Hasan | native_name = {{nobold|চৈয়দা ৰিজৱানা হাছান}} | native_name_lang = bn | image = সৈয়দা রিজওয়ানা হাসান.jpeg | caption = ২০২৫ চনত ৰিজৱানা হাছান | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1968|01|15}} | birth_place = [[হবিবগঞ্জ]], [[পূব পাকিস্তান]], [[পাকিস্তান]]। | nationality = [[বাংলাদেশী]] | alma_mater = [[ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়]] | profession = [[উকীল]] | known_for = [[জাহাজ ভঙা]] উদ্যোগত অৱদান<br> [[Bangladesh Environmental Lawyers Association|বেলা]]ৰ মুখ্য কাৰ্যবাহী | spouse = এ বি ছিদ্দিকী <ref>{{Cite web |last=bdnews24.com |title=Rizwana Hasan's husband found in Kalabagan |url=https://bdnews24.com/bangladesh/rizwana-hasan-s-husband-found-in-kalabagan |access-date=2024-08-08 |website=Rizwana Hasan's husband found in Kalabagan |language=en}}</ref> | children = ৩ | father = [[চৈয়দ মহিবুল হাছান]] | awards = {{plainlist| * [[গোল্ডমেন পৰিৱেশ বঁটা]] (২০০৯) * [[ৰমন মেগছেছে বঁটা]] (২০১২) * [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সাহসী মহিলা বঁটা]] (২০২২) }} }} '''চৈয়দা ৰিজৱানা হাছান''' ({{lang-en|Rizwana Hasan}}; জন্ম ১৫ জানুৱাৰী ১৯৬৮) এগৰাকী বাংলাদেশী অধিবক্তা আৰু পৰিৱেশ কৰ্মী। তেওঁ বাংলাদেশৰ অন্তৱৰ্তীকালীন চৰকাৰৰ এগৰাকী উপদেষ্টা আছিল আৰু পৰিৱেশ, বন আৰু জলবায়ু পৰিৱৰ্তন, জল সম্পদ আৰু তথ্য তথা সম্প্ৰচাৰ মন্ত্ৰালয়ৰ উপদেষ্টা হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|date=2024-08-08 |title=ইউনুছৰ নেতৃত্বত অন্তৱৰ্তীকালীন চৰকাৰৰ শপত গ্ৰহণ (Yunus-led interim govt sworn in) |url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/news/yunus-led-interim-govt-sworn-3672581 |access-date=2024-08-08 |website=দ্য ডেইলি ষ্টাৰ (The Daily Star) |language=en}}</ref> এগৰাকী পৰিৱেশ কৰ্মী হিচাপে তেওঁৰ কামৰ মূল কেন্দ্ৰবিন্দু হ’ল বাংলাদেশৰ জাহাজ ভঙা উদ্যোগৰ বাবে নিয়মাৱলী প্ৰস্তুত কৰা, আৰু ইয়াৰ বাবে তেওঁক ২০০৯ চনত গ'ল্ডমেন পৰিৱেশ বঁটা প্ৰদান কৰা হৈছিল।<ref name=goldman>{{cite web |url=http://goldmanprize.org/2009/asia |title=চৈয়দা ৰিজৱানা হাছান |publisher=গ'ল্ডমেন পৰিৱেশ বঁটা |access-date=1 May 2009}}</ref> ২০১২ চনত তেওঁক [[ৰমন মেগছেছে বঁটা|ৰমন মেগছেছে বঁটাৰে]] সন্মানিত কৰা হৈছিল। তেওঁক তেওঁৰ "অটল সাহস আৰু আৱেগিক নেতৃত্বৰ জৰিয়তে বাংলাদেশত বিচাৰ বিভাগীয় সক্ৰিয়তাৰ এক অভিযান চলাই জনসাধাৰণৰ সু-পৰিৱেশৰ অধিকাৰক মানুহৰ মৰ্যাদা আৰু জীৱনৰ অধিকাৰ হিচাপে দৃঢ়তাৰে প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ বাবে" এই বঁটা আগবঢ়োৱা হৈছিল।<ref name=asianjournal-2012-07-26>{{cite news|last=Sarmiento|first=Christine Joy|title=২০১২ চনৰ ৰমন মেগছেছে বঁটা বিজয়ীসকলৰ নাম ঘোষণা |url=http://www.asianjournal.com/dateline-philippines/headlines/16794-2012-ramon-magsaysay-award-winners-announced-.html|access-date=1 August 2012|newspaper=এচিয়ান জাৰ্ণাল (Asian Journal)|date=26 July 2012|quote=বাংলাদেশৰ চৈয়দা ৰিজৱানা হাছানৰ 'অটল সাহস আৰু আৱেগিক নেতৃত্বৰ জৰিয়তে বাংলাদেশত বিচাৰ বিভাগীয় সক্ৰিয়তাৰ এক অভিযান চলাই জনসাধাৰণৰ সু-পৰিৱেশৰ অধিকাৰক মানুহৰ মৰ্যাদা আৰু জীৱনৰ অধিকাৰ হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ বাবে' তেওঁক স্বীকৃতি দিয়া হৈছে।|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120728182435/http://asianjournal.com/dateline-philippines/headlines/16794-2012-ramon-magsaysay-award-winners-announced-.html|archive-date=28 July 2012}}</ref> == জন্ম আৰু শিক্ষা == চৈয়দা ৰিজৱানা হাছানৰ জন্ম ১৯৬৮ চনৰ ১৫ জানুৱাৰীত পূব পাকিস্তানৰ হবিগঞ্জ জিলাৰ নৰপতি হাভেলী নামৰ এটা বঙালী মুছলমান জমিদাৰ পৰিয়ালত হৈছিল। তেওঁ ভিকাৰুন্নিছা নুন স্কুল এণ্ড কলেজৰ পৰা মাধ্যমিক আৰু হলী ক্ৰছ কলেজৰ পৰা উচ্চতৰ মাধ্যমিক শিক্ষা লাভ কৰে। ইয়াৰ পিছত তেওঁ ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা আইন বিভাগত স্নাতক আৰু স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref name=bio /> তেওঁৰ পিতৃ চৈয়দ মহিবুল হাছান, মাতৃ ছুৰাইয়া হাছান। == কৰ্মজীৱন == হাছান জাহাজ ভঙা উদ্যোগৰ সৈতে জড়িত হৈ পৰে আৰু শ্ৰমিকসকলৰ স্বাস্থ্যৰ প্ৰতি ভাবুকি, কাম কৰাৰ দুৰ্বল পৰিৱেশ আৰু আৱৰ্জনাৰ অনুচিত নিষ্কাশনৰ দৰে বিভিন্ন কাৰণত ২০০৩ চনত প্ৰথমবাৰৰ বাবে চট্টগ্রামৰ জাহাজ ভঙা কাৰখানাসমূহৰ বিৰুদ্ধে গোচৰ তৰে। ইয়াৰ সঁহাৰি স্বৰূপে, ২০০৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত আদালতে উপযুক্ত বিভাগৰ পৰা পৰিৱেশ সংক্ৰান্তীয় অনুমতি অবিহনে জাহাজ ভঙাটো অবৈধ বুলি ঘোষণা কৰে।<ref name=bio /> হাছানে এই উদ্যোগটোত শ্ৰমিকৰ অধিক অধিকাৰ আৰু কাম কৰাৰ বাবে এক নিৰাপদ পৰিৱেশ নিশ্চিত কৰিবলৈ নিৰন্তৰ প্ৰচেষ্টা চলাই আহিছে।<ref name=ds>{{cite news|title=টাইম মেগাজিনে ৰিজৱানাক 'পৰিৱেশ হিৰো' হিচাপে নামকৰণ কৰিছে (Time names Rizwana as environment hero)|url=http://thedailystar.net|access-date=17 July 2011|newspaper=দ্য ডেইলি ষ্টাৰ|date=4 October 2009}}</ref> তেওঁ আবাসন নিৰ্মাণৰ বাবে হ্ৰদসমূহ ভৰোৱা, পলিথিনৰ অনুচিত ব্যৱহাৰ, পাহাৰ কটা, বনধ্বংস, মিছা মাছৰ খেতি আৰু ছেইণ্ট মাৰ্টিন দ্বীপত অবৈধ নিৰ্মাণ কাৰ্যত লিপ্ত থকা সংগঠনসমূহৰ বিৰুদ্ধেও সফলতাৰে গোচৰ তৰিছে।<ref name=bio /> == বিতৰ্কসমূহ == ২০২৬ চনৰ ৬ মাৰ্চত বাংলাদেশ জামায়াত-ই-ইছলামীৰ নেতা আৰু কৰ্মীসকলে ১২ ফেব্ৰুৱাৰীৰ সংসদীয় নিৰ্বাচনত হোৱা অনিয়মৰ অভিযোগৰ তদন্তৰ দাবীত ঢাকাত এক সমদল উলিয়ায়। বায়তুল মোকাৰৰম ৰাষ্ট্ৰীয় মছজিদৰ ওচৰত ভাষণ দি দলটোৰ নেতাসকলে বৈদেশিক মন্ত্ৰী খলিলুৰ ৰহমান আৰু প্ৰাক্তন উপদেষ্টা চৈয়দা ৰিজৱানা হাছানক "নিৰ্বাচনী ইঞ্জিনিয়াৰিং"ত লিপ্ত থকাৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰে। ৰিজৱানা হাছানে নাৰীৰ অধিকাৰৰ বিৰোধিতা কৰা গোটসমূহ মূলসুঁতিৰ ৰাজনৈতিক শক্তি হোৱা উচিত নহয় বুলি কৰা এক মন্তব্যৰ পিছতে এই প্ৰতিবাদ আৰম্ভ হয়। জামায়াতৰ নেতাসকলে এই মন্তব্যক কিছুমান নিৰ্দিষ্ট দলক উদ্দেশ্যপ্ৰণোদিতভাৱে ক্ষমতাৰ পৰা আঁতৰাই ৰখাৰ এক পৰোক্ষ স্বীকাৰোক্তি বুলি অভিহিত কৰে।<ref>{{Cite web |title=অন্তৱৰ্তীকালীন চৰকাৰৰ উপদেষ্টাৰ বিৰুদ্ধে নিৰ্বাচনী ইঞ্জিনিয়াৰিংৰ অভিযোগ {{!}} ৰিজৱানা আৰু খলিলুৰক জেৰা কৰাৰ দাবী জামায়াতৰ {{!}} দ্য ডেইলি ষ্টাৰ |url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/news/jamaat-demands-interrogation-rizwana-and-khalilur-over-election-engineering-4121531 |access-date=2026-03-07 |website=www.thedailystar.net |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=সন্ত্ৰাসবাদ সম্পৰ্কীয় শেহতীয়া তথ্য - নিৰ্বাচনী ইঞ্জিনিয়াৰিংৰ বাবে প্ৰাক্তন উপদেষ্টা ৰিজৱানা আৰু প্ৰাক্তন নিৰাপত্তা উপদেষ্টা খলিলুৰক জেৰা কৰাৰ দাবী |url=https://www.satp.org/terrorism-update/jei-demands-interrogation-of-former-advisor-rizwana-and-former-security-adviser-khalilur-over-election-engineering |access-date=2026-03-07 |website=www.satp.org}}</ref> == বঁটাসমূহ == হাছানৰ নেতৃত্বত 'বেলা' (BELA)ই ২০০৩ চনত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ পৰিৱেশ কাৰ্যসূচীৰ দ্বাৰা 'গ্ল'বেল ৫০০ ৰোল অৱ অনাৰ' লাভ কৰিছিল।<ref name=na /> তেওঁ নিজে লাভ কৰা বঁটাসমূহ হ’ল:<ref name=bio /><ref name=na /><ref name=cd /> * পৰিৱেশ সজাগতা বৃদ্ধিৰ বাবে বাংলাদেশ চৰকাৰৰ বন আৰু পৰিৱেশ মন্ত্ৰালয়ৰ দ্বাৰা ২০০৭ চনত প্ৰৱৰ্তন কৰা প্ৰথমটো 'পৰিৱেশ বঁটা'। * নেপালৰ 'ক্ৰিয়েটিভ ষ্টেটমেণ্টচ এণ্ড চাউথ এছিয়া পাৰ্টনাৰশ্বিপ'ৰ দ্বাৰা ২০০৮ চনত 'চেলিব্ৰেটিং উইমেনহুড বঁটা'। * ২০০৯ চনত 'গ'ল্ডমেন পৰিৱেশ বঁটা'।<ref name=goldman /> * ২০১২ চনত 'ৰমন মেগছেছে বঁটা'।<ref name=asianjournal-2012-07-26 /> আমেৰিকাৰ সংবাদ আলোচনী 'টাইম'ৰ দ্বাৰা তেওঁক 'পৰিৱেশৰ নায়ক' (Hero of Environment) হিচাপেও অভিহিত কৰা হৈছে।<ref name=bio /><ref name=ds /><ref name=time /> ২০২২ চনত হাছানে আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ বৈদেশিক পৰিক্ৰমা দপ্তৰৰ পৰা 'আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সাহসী মহিলা বঁটা' (International Women of Courage Award) লাভ কৰে।<ref>{{cite web |title=২০২২ চনৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সাহসী মহিলা বঁটা |url=https://www.state.gov/2022-international-women-of-courage-award/ |website=আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ বৈদেশিক পৰিক্ৰমা দপ্তৰ |access-date=22 May 2022}}</ref> == ব্যক্তিগত জীৱন == হাছানৰ জন্ম হবিগঞ্জত হৈছিল। তেওঁৰ পিতৃৰ নাম চৈয়দ মহিবুল হাছান আৰু মাতৃৰ নাম সুৰাইয়া হাছান।<ref name=bio>{{cite news |title=বেলাৰ সৈতে ৰিজৱানা |date=21 October 2010 |newspaper=দৈনিক কালৰ কণ্ঠ}}</ref> তেওঁ নিজৰ সহপাঠী তথা অধিবক্তা-উদ্যমী আবু বকৰ ছিদ্দিকৰ সৈতে বিবাহপাশত আৱদ্ধ হয়। তেওঁলোকৰ নেহলা ছিদ্দিক নামৰ এগৰাকী কন্যা আৰু আহমেদ জৰিৰ ছিদ্দিক আৰু আহমেদ জিদান ছিদ্দিক নামৰ দুজন পুত্ৰ সন্তান আছে।<ref name=cd>{{cite book |author=ইকবাল চৌধুৰী |title=ছুটিৰ দিনে |year=2009 |publisher=প্ৰথম আলো |language=bn |pages=5 |edition=509}}</ref> ২০১৪ চনৰ এপ্ৰিল মাহত নচৰুল হামিদ বিপুৰ মালিকানাধীন এটা কাপোৰৰ কাৰখানাৰ পৰিচালন সঞ্চালক হিচাপে কৰ্মৰত তেওঁৰ স্বামী ছিদ্দিকক অজ্ঞাত ব্যক্তিয়ে কিছু সময়ৰ বাবে অপহৰণ কৰিছিল।<ref>{{Cite news |date=2014-04-18|title=অপহৰণকাৰীয়ে আবু বকৰক মুকলি কৰি দিলে |url=https://www.thedailystar.net/abductors-free-abu-bakar-20523|access-date=2021-12-22|work=দ্য ডেইলি ষ্টাৰ|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=বাংলাদেশ এনভাইৰনমেণ্টেল লয়াৰ্ছ এছ'চিয়েশ্যনৰ (BELA) কাৰ্যবাহী সঞ্চালক চৈয়দা ৰিজৱানা হাছানৰ স্বামী আবু বকৰ ছিদ্দিকৰ অপহৰণ...|url=https://www.omct.org/en/resources/urgent-interventions/abduction-of-mr-abu-bakar-siddique-the-husband-of-ms-syeda-rizwana-hasan-executive-director-of-the-bangladesh-environmental-lawyers-association-bela|access-date=2021-12-22|website=OMCT|language=en}}</ref> == নিৰ্বাচিত ৰচনাৱলী == * ''লজ এণ্ড ডিচিচন অন কম্পেনচেচন ইন বাংলাদেশ'' (২০০১) * ''জুডিচিয়েল ডিচিচনচ অন এনভাইৰনমেণ্ট ইন চাউথ এছিয়া: আপ টু ২০০০'' (২০০৫) * ''জুডিচিয়েল ডিচিচনচ অন এনভাইৰনমেণ্ট ইন চাউথ এছিয়া, ২০০১-২০০৪'' (২০০৬) * ''চুপ্ৰিম কোৰ্ট অন ৱেটলেণ্ড কনজাৰ্ভেচন'' (২০১৪) ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== *{{Commons category-inline}} dio82pxn0x1zxosvw9k6krsx0kux1bu 601666 601665 2026-04-20T16:18:01Z Kandarpajit Kallol 6257 601666 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | office = [[Ministry of Environment, Forest and Climate Change (Bangladesh)|পৰিৱেশ, বন আৰু জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ উপদেষ্টা]] | president = [[মহম্মদ চাহাবুদ্দিন]] | 1blankname = [[Chief Adviser (Bangladesh)|মুখ্য উপদেষ্টা]] | 1namedata = [[মহম্মদ ইউনুছ]]। | term_start = ৯ আগষ্ট ২০২৪ | term_end = | predecessor = [[ছাবেৰ হোছেইন চৌধুৰী]] | successor = | office1 = [[Ministry of Water Resources (Bangladesh)|জল সম্পদৰ উপদেষ্টা]] | president1 = [[মহম্মদ চাহাবুদ্দিন]] | 1blankname1 = [[Chief Adviser (Bangladesh)|মুখ্য উপদেষ্টা]] | 1namedata1 = [[মহম্মদ ইউনুছ]]। | term_start1 = ১৬ আগষ্ট ২০২৪ | term_end1 = | predecessor1 = [[জাহিদ ফাৰুক]] | successor1 = | name = Syeda Rizwana Hasan | native_name = {{nobold|চৈয়দা ৰিজৱানা হাছান}} | native_name_lang = bn | image = সৈয়দা রিজওয়ানা হাসান.jpeg | caption = ২০২৫ চনত ৰিজৱানা হাছান | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1968|01|15}} | birth_place = [[হবিবগঞ্জ]], [[পূব পাকিস্তান]], [[পাকিস্তান]]। | nationality = [[বাংলাদেশী]] | alma_mater = [[ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়]] | profession = [[উকীল]] | known_for = [[জাহাজ ভঙা]] উদ্যোগত অৱদান<br> [[Bangladesh Environmental Lawyers Association|বেলা]]ৰ মুখ্য কাৰ্যবাহী | spouse = এ বি ছিদ্দিকী <ref>{{Cite web |last=bdnews24.com |title=Rizwana Hasan's husband found in Kalabagan |url=https://bdnews24.com/bangladesh/rizwana-hasan-s-husband-found-in-kalabagan |access-date=2024-08-08 |website=Rizwana Hasan's husband found in Kalabagan |language=en}}</ref> | children = ৩ | father = [[চৈয়দ মহিবুল হাছান]] | awards = {{plainlist| * [[গোল্ডমেন পৰিৱেশ বঁটা]] (২০০৯) * [[ৰমন মেগছেছে বঁটা]] (২০১২) * [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সাহসী মহিলা বঁটা]] (২০২২) }} }} '''চৈয়দা ৰিজৱানা হাছান''' ({{lang-en|Rizwana Hasan}}; জন্ম ১৫ জানুৱাৰী ১৯৬৮) এগৰাকী বাংলাদেশী অধিবক্তা আৰু পৰিৱেশ কৰ্মী। তেওঁ বাংলাদেশৰ অন্তৱৰ্তীকালীন চৰকাৰৰ এগৰাকী উপদেষ্টা আছিল আৰু পৰিৱেশ, বন আৰু জলবায়ু পৰিৱৰ্তন, জল সম্পদ আৰু তথ্য তথা সম্প্ৰচাৰ মন্ত্ৰালয়ৰ উপদেষ্টা হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|date=2024-08-08 |title=ইউনুছৰ নেতৃত্বত অন্তৱৰ্তীকালীন চৰকাৰৰ শপত গ্ৰহণ (Yunus-led interim govt sworn in) |url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/news/yunus-led-interim-govt-sworn-3672581 |access-date=2024-08-08 |website=দ্য ডেইলি ষ্টাৰ (The Daily Star) |language=en}}</ref> এগৰাকী পৰিৱেশ কৰ্মী হিচাপে তেওঁৰ কামৰ মূল কেন্দ্ৰবিন্দু হ’ল বাংলাদেশৰ জাহাজ ভঙা উদ্যোগৰ বাবে নিয়মাৱলী প্ৰস্তুত কৰা, আৰু ইয়াৰ বাবে তেওঁক ২০০৯ চনত গ'ল্ডমেন পৰিৱেশ বঁটা প্ৰদান কৰা হৈছিল।<ref name=goldman>{{cite web |url=http://goldmanprize.org/2009/asia |title=চৈয়দা ৰিজৱানা হাছান |publisher=গ'ল্ডমেন পৰিৱেশ বঁটা |access-date=1 May 2009}}</ref> ২০১২ চনত তেওঁক [[ৰমন মেগছেছে বঁটা|ৰমন মেগছেছে বঁটাৰে]] সন্মানিত কৰা হৈছিল। তেওঁক তেওঁৰ "অটল সাহস আৰু আৱেগিক নেতৃত্বৰ জৰিয়তে বাংলাদেশত বিচাৰ বিভাগীয় সক্ৰিয়তাৰ এক অভিযান চলাই জনসাধাৰণৰ সু-পৰিৱেশৰ অধিকাৰক মানুহৰ মৰ্যাদা আৰু জীৱনৰ অধিকাৰ হিচাপে দৃঢ়তাৰে প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ বাবে" এই বঁটা আগবঢ়োৱা হৈছিল।<ref name=asianjournal-2012-07-26>{{cite news|last=Sarmiento|first=Christine Joy|title=২০১২ চনৰ ৰমন মেগছেছে বঁটা বিজয়ীসকলৰ নাম ঘোষণা |url=http://www.asianjournal.com/dateline-philippines/headlines/16794-2012-ramon-magsaysay-award-winners-announced-.html|access-date=1 August 2012|newspaper=এচিয়ান জাৰ্ণাল (Asian Journal)|date=26 July 2012|quote=বাংলাদেশৰ চৈয়দা ৰিজৱানা হাছানৰ 'অটল সাহস আৰু আৱেগিক নেতৃত্বৰ জৰিয়তে বাংলাদেশত বিচাৰ বিভাগীয় সক্ৰিয়তাৰ এক অভিযান চলাই জনসাধাৰণৰ সু-পৰিৱেশৰ অধিকাৰক মানুহৰ মৰ্যাদা আৰু জীৱনৰ অধিকাৰ হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ বাবে' তেওঁক স্বীকৃতি দিয়া হৈছে।|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120728182435/http://asianjournal.com/dateline-philippines/headlines/16794-2012-ramon-magsaysay-award-winners-announced-.html|archive-date=28 July 2012}}</ref> == জন্ম আৰু শিক্ষা == চৈয়দা ৰিজৱানা হাছানৰ জন্ম ১৯৬৮ চনৰ ১৫ জানুৱাৰীত পূব পাকিস্তানৰ হবিগঞ্জ জিলাৰ নৰপতি হাভেলী নামৰ এটা বঙালী মুছলমান জমিদাৰ পৰিয়ালত হৈছিল। তেওঁ ভিকাৰুন্নিছা নুন স্কুল এণ্ড কলেজৰ পৰা মাধ্যমিক আৰু হলী ক্ৰছ কলেজৰ পৰা উচ্চতৰ মাধ্যমিক শিক্ষা লাভ কৰে। ইয়াৰ পিছত তেওঁ ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা আইন বিভাগত স্নাতক আৰু স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref name=bio /> তেওঁৰ পিতৃ চৈয়দ মহিবুল হাছান, মাতৃ ছুৰাইয়া হাছান। == কৰ্মজীৱন == হাছান জাহাজ ভঙা উদ্যোগৰ সৈতে জড়িত হৈ পৰে আৰু শ্ৰমিকসকলৰ স্বাস্থ্যৰ প্ৰতি ভাবুকি, কাম কৰাৰ দুৰ্বল পৰিৱেশ আৰু আৱৰ্জনাৰ অনুচিত নিষ্কাশনৰ দৰে বিভিন্ন কাৰণত ২০০৩ চনত প্ৰথমবাৰৰ বাবে চট্টগ্রামৰ জাহাজ ভঙা কাৰখানাসমূহৰ বিৰুদ্ধে গোচৰ তৰে। ইয়াৰ সঁহাৰি স্বৰূপে, ২০০৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত আদালতে উপযুক্ত বিভাগৰ পৰা পৰিৱেশ সংক্ৰান্তীয় অনুমতি অবিহনে জাহাজ ভঙাটো অবৈধ বুলি ঘোষণা কৰে।<ref name=bio /> হাছানে এই উদ্যোগটোত শ্ৰমিকৰ অধিক অধিকাৰ আৰু কাম কৰাৰ বাবে এক নিৰাপদ পৰিৱেশ নিশ্চিত কৰিবলৈ নিৰন্তৰ প্ৰচেষ্টা চলাই আহিছে।<ref name=ds>{{cite news|title=টাইম মেগাজিনে ৰিজৱানাক 'পৰিৱেশ হিৰো' হিচাপে নামকৰণ কৰিছে (Time names Rizwana as environment hero)|url=http://thedailystar.net|access-date=17 July 2011|newspaper=দ্য ডেইলি ষ্টাৰ|date=4 October 2009}}</ref> তেওঁ আবাসন নিৰ্মাণৰ বাবে হ্ৰদসমূহ ভৰোৱা, পলিথিনৰ অনুচিত ব্যৱহাৰ, পাহাৰ কটা, বনধ্বংস, মিছা মাছৰ খেতি আৰু ছেইণ্ট মাৰ্টিন দ্বীপত অবৈধ নিৰ্মাণ কাৰ্যত লিপ্ত থকা সংগঠনসমূহৰ বিৰুদ্ধেও সফলতাৰে গোচৰ তৰিছে।<ref name=bio /> == বিতৰ্কসমূহ == ২০২৬ চনৰ ৬ মাৰ্চত বাংলাদেশ জামায়াত-ই-ইছলামীৰ নেতা আৰু কৰ্মীসকলে ১২ ফেব্ৰুৱাৰীৰ সংসদীয় নিৰ্বাচনত হোৱা অনিয়মৰ অভিযোগৰ তদন্তৰ দাবীত ঢাকাত এক সমদল উলিয়ায়। বায়তুল মোকাৰৰম ৰাষ্ট্ৰীয় মছজিদৰ ওচৰত ভাষণ দি দলটোৰ নেতাসকলে বৈদেশিক মন্ত্ৰী খলিলুৰ ৰহমান আৰু প্ৰাক্তন উপদেষ্টা চৈয়দা ৰিজৱানা হাছানক "নিৰ্বাচনী ইঞ্জিনিয়াৰিং"ত লিপ্ত থকাৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰে। ৰিজৱানা হাছানে নাৰীৰ অধিকাৰৰ বিৰোধিতা কৰা গোটসমূহ মূলসুঁতিৰ ৰাজনৈতিক শক্তি হোৱা উচিত নহয় বুলি কৰা এক মন্তব্যৰ পিছতে এই প্ৰতিবাদ আৰম্ভ হয়। জামায়াতৰ নেতাসকলে এই মন্তব্যক কিছুমান নিৰ্দিষ্ট দলক উদ্দেশ্যপ্ৰণোদিতভাৱে ক্ষমতাৰ পৰা আঁতৰাই ৰখাৰ এক পৰোক্ষ স্বীকাৰোক্তি বুলি অভিহিত কৰে।<ref>{{Cite web |title=অন্তৱৰ্তীকালীন চৰকাৰৰ উপদেষ্টাৰ বিৰুদ্ধে নিৰ্বাচনী ইঞ্জিনিয়াৰিংৰ অভিযোগ {{!}} ৰিজৱানা আৰু খলিলুৰক জেৰা কৰাৰ দাবী জামায়াতৰ {{!}} দ্য ডেইলি ষ্টাৰ |url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/news/jamaat-demands-interrogation-rizwana-and-khalilur-over-election-engineering-4121531 |access-date=2026-03-07 |website=www.thedailystar.net |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=সন্ত্ৰাসবাদ সম্পৰ্কীয় শেহতীয়া তথ্য - নিৰ্বাচনী ইঞ্জিনিয়াৰিংৰ বাবে প্ৰাক্তন উপদেষ্টা ৰিজৱানা আৰু প্ৰাক্তন নিৰাপত্তা উপদেষ্টা খলিলুৰক জেৰা কৰাৰ দাবী |url=https://www.satp.org/terrorism-update/jei-demands-interrogation-of-former-advisor-rizwana-and-former-security-adviser-khalilur-over-election-engineering |access-date=2026-03-07 |website=www.satp.org}}</ref> == বঁটাসমূহ == হাছানৰ নেতৃত্বত ''বেলা''ই ২০০৩ চনত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ পৰিৱেশ কাৰ্যসূচীৰ দ্বাৰা ''গ্ল'বেল ৫০০ ৰোল অৱ অনাৰ'' লাভ কৰিছিল।<ref name=na /> তেওঁ নিজে লাভ কৰা বঁটাসমূহ হ’ল:<ref name=bio /><ref name=na /><ref name=cd /> * পৰিৱেশ সজাগতা বৃদ্ধিৰ বাবে বাংলাদেশ চৰকাৰৰ বন আৰু পৰিৱেশ মন্ত্ৰালয়ৰ দ্বাৰা ২০০৭ চনত প্ৰৱৰ্তন কৰা প্ৰথমটো ''পৰিৱেশ বঁটা''। * [[নেপাল]]ৰ ''ক্ৰিয়েটিভ ষ্টেটমেণ্টচ এণ্ড চাউথ এছিয়া পাৰ্টনাৰশ্বিপ''ৰ দ্বাৰা ২০০৮ চনত 'চেলিব্ৰেটিং উইমেনহুড বঁটা'। * ২০০৯ চনত ''গ'ল্ডমেন পৰিৱেশ বঁটা''।<ref name=goldman /> * ২০১২ চনত ''ৰমন মেগছেছে বঁটা''।<ref name=asianjournal-2012-07-26 /> [[আমেৰিকা]]ৰ সংবাদ আলোচনী ''টাইম''ৰ দ্বাৰা তেওঁক ''পৰিৱেশৰ নায়ক'' ''(Hero of Environment)'' হিচাপেও অভিহিত কৰা হৈছে।<ref name=bio /><ref name=ds /><ref name=time /> ২০২২ চনত হাছানে আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ বৈদেশিক পৰিক্ৰমা দপ্তৰৰ পৰা ''আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সাহসী মহিলা বঁটা'' ''(International Women of Courage Award)'' লাভ কৰে।<ref>{{cite web |title=২০২২ চনৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সাহসী মহিলা বঁটা |url=https://www.state.gov/2022-international-women-of-courage-award/ |website=আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ বৈদেশিক পৰিক্ৰমা দপ্তৰ |access-date=22 May 2022}}</ref> == ব্যক্তিগত জীৱন == হাছানৰ জন্ম হবিগঞ্জত হৈছিল। তেওঁৰ পিতৃৰ নাম চৈয়দ মহিবুল হাছান আৰু মাতৃৰ নাম সুৰাইয়া হাছান।<ref name=bio>{{cite news |title=বেলাৰ সৈতে ৰিজৱানা |date=21 October 2010 |newspaper=দৈনিক কালৰ কণ্ঠ}}</ref> তেওঁ নিজৰ সহপাঠী তথা অধিবক্তা-উদ্যমী আবু বকৰ ছিদ্দিকৰ সৈতে বিবাহপাশত আৱদ্ধ হয়। তেওঁলোকৰ নেহলা ছিদ্দিক নামৰ এগৰাকী কন্যা আৰু আহমেদ জৰিৰ ছিদ্দিক আৰু আহমেদ জিদান ছিদ্দিক নামৰ দুজন পুত্ৰ সন্তান আছে।<ref name=cd>{{cite book |author=ইকবাল চৌধুৰী |title=ছুটিৰ দিনে |year=2009 |publisher=প্ৰথম আলো |language=bn |pages=5 |edition=509}}</ref> ২০১৪ চনৰ এপ্ৰিল মাহত নচৰুল হামিদ বিপুৰ মালিকানাধীন এটা কাপোৰৰ কাৰখানাৰ পৰিচালন সঞ্চালক হিচাপে কৰ্মৰত তেওঁৰ স্বামী ছিদ্দিকক অজ্ঞাত ব্যক্তিয়ে কিছু সময়ৰ বাবে অপহৰণ কৰিছিল।<ref>{{Cite news |date=2014-04-18|title=অপহৰণকাৰীয়ে আবু বকৰক মুকলি কৰি দিলে |url=https://www.thedailystar.net/abductors-free-abu-bakar-20523|access-date=2021-12-22|work=দ্য ডেইলি ষ্টাৰ|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=বাংলাদেশ এনভাইৰনমেণ্টেল লয়াৰ্ছ এছ'চিয়েশ্যনৰ (BELA) কাৰ্যবাহী সঞ্চালক চৈয়দা ৰিজৱানা হাছানৰ স্বামী আবু বকৰ ছিদ্দিকৰ অপহৰণ...|url=https://www.omct.org/en/resources/urgent-interventions/abduction-of-mr-abu-bakar-siddique-the-husband-of-ms-syeda-rizwana-hasan-executive-director-of-the-bangladesh-environmental-lawyers-association-bela|access-date=2021-12-22|website=OMCT|language=en}}</ref> == নিৰ্বাচিত ৰচনাৱলী == * ''লজ এণ্ড ডিচিচন অন কম্পেনচেচন ইন বাংলাদেশ'' (২০০১) * ''জুডিচিয়েল ডিচিচনচ অন এনভাইৰনমেণ্ট ইন চাউথ এছিয়া: আপ টু ২০০০'' (২০০৫) * ''জুডিচিয়েল ডিচিচনচ অন এনভাইৰনমেণ্ট ইন চাউথ এছিয়া, ২০০১-২০০৪'' (২০০৬) * ''চুপ্ৰিম কোৰ্ট অন ৱেটলেণ্ড কনজাৰ্ভেচন'' (২০১৪) ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== *{{Commons category-inline}} i3cli391k6ctnehyvjbg7ketu3p0pcf 601667 601666 2026-04-20T16:18:45Z Kandarpajit Kallol 6257 601667 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | office = [[Ministry of Environment, Forest and Climate Change (Bangladesh)|পৰিৱেশ, বন আৰু জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ উপদেষ্টা]] | president = [[মহম্মদ চাহাবুদ্দিন]] | 1blankname = [[Chief Adviser (Bangladesh)|মুখ্য উপদেষ্টা]] | 1namedata = [[মহম্মদ ইউনুছ]]। | term_start = ৯ আগষ্ট ২০২৪ | term_end = | predecessor = [[ছাবেৰ হোছেইন চৌধুৰী]] | successor = | office1 = [[Ministry of Water Resources (Bangladesh)|জল সম্পদৰ উপদেষ্টা]] | president1 = [[মহম্মদ চাহাবুদ্দিন]] | 1blankname1 = [[Chief Adviser (Bangladesh)|মুখ্য উপদেষ্টা]] | 1namedata1 = [[মহম্মদ ইউনুছ]]। | term_start1 = ১৬ আগষ্ট ২০২৪ | term_end1 = | predecessor1 = [[জাহিদ ফাৰুক]] | successor1 = | name = Syeda Rizwana Hasan | native_name = {{nobold|চৈয়দা ৰিজৱানা হাছান}} | native_name_lang = bn | image = সৈয়দা রিজওয়ানা হাসান.jpeg | caption = ২০২৫ চনত ৰিজৱানা হাছান | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1968|01|15}} | birth_place = [[হবিবগঞ্জ]], [[পূব পাকিস্তান]], [[পাকিস্তান]]। | nationality = [[বাংলাদেশী]] | alma_mater = [[ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়]] | profession = [[উকীল]] | known_for = [[জাহাজ ভঙা]] উদ্যোগত অৱদান<br> [[Bangladesh Environmental Lawyers Association|বেলা]]ৰ মুখ্য কাৰ্যবাহী | spouse = এ বি ছিদ্দিকী <ref>{{Cite web |last=bdnews24.com |title=Rizwana Hasan's husband found in Kalabagan |url=https://bdnews24.com/bangladesh/rizwana-hasan-s-husband-found-in-kalabagan |access-date=2024-08-08 |website=Rizwana Hasan's husband found in Kalabagan |language=en}}</ref> | children = ৩ | father = [[চৈয়দ মহিবুল হাছান]] | awards = {{plainlist| * [[গোল্ডমেন পৰিৱেশ বঁটা]] (২০০৯) * [[ৰমন মেগছেছে বঁটা]] (২০১২) * [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সাহসী মহিলা বঁটা]] (২০২২) }} }} '''চৈয়দা ৰিজৱানা হাছান''' ({{lang-en|Rizwana Hasan}}; জন্ম ১৫ জানুৱাৰী ১৯৬৮) এগৰাকী বাংলাদেশী অধিবক্তা আৰু পৰিৱেশ কৰ্মী। তেওঁ বাংলাদেশৰ অন্তৱৰ্তীকালীন চৰকাৰৰ এগৰাকী উপদেষ্টা আছিল আৰু পৰিৱেশ, বন আৰু জলবায়ু পৰিৱৰ্তন, জল সম্পদ আৰু তথ্য তথা সম্প্ৰচাৰ মন্ত্ৰালয়ৰ উপদেষ্টা হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|date=2024-08-08 |title=ইউনুছৰ নেতৃত্বত অন্তৱৰ্তীকালীন চৰকাৰৰ শপত গ্ৰহণ (Yunus-led interim govt sworn in) |url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/news/yunus-led-interim-govt-sworn-3672581 |access-date=2024-08-08 |website=দ্য ডেইলি ষ্টাৰ (The Daily Star) |language=en}}</ref> এগৰাকী পৰিৱেশ কৰ্মী হিচাপে তেওঁৰ কামৰ মূল কেন্দ্ৰবিন্দু হ’ল বাংলাদেশৰ জাহাজ ভঙা উদ্যোগৰ বাবে নিয়মাৱলী প্ৰস্তুত কৰা, আৰু ইয়াৰ বাবে তেওঁক ২০০৯ চনত গ'ল্ডমেন পৰিৱেশ বঁটা প্ৰদান কৰা হৈছিল।<ref name=goldman>{{cite web |url=http://goldmanprize.org/2009/asia |title=চৈয়দা ৰিজৱানা হাছান |publisher=গ'ল্ডমেন পৰিৱেশ বঁটা |access-date=1 May 2009}}</ref> ২০১২ চনত তেওঁক [[ৰমন মেগছেছে বঁটা|ৰমন মেগছেছে বঁটাৰে]] সন্মানিত কৰা হৈছিল। তেওঁক তেওঁৰ "অটল সাহস আৰু আৱেগিক নেতৃত্বৰ জৰিয়তে বাংলাদেশত বিচাৰ বিভাগীয় সক্ৰিয়তাৰ এক অভিযান চলাই জনসাধাৰণৰ সু-পৰিৱেশৰ অধিকাৰক মানুহৰ মৰ্যাদা আৰু জীৱনৰ অধিকাৰ হিচাপে দৃঢ়তাৰে প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ বাবে" এই বঁটা আগবঢ়োৱা হৈছিল।<ref name=asianjournal-2012-07-26>{{cite news|last=Sarmiento|first=Christine Joy|title=২০১২ চনৰ ৰমন মেগছেছে বঁটা বিজয়ীসকলৰ নাম ঘোষণা |url=http://www.asianjournal.com/dateline-philippines/headlines/16794-2012-ramon-magsaysay-award-winners-announced-.html|access-date=1 August 2012|newspaper=এচিয়ান জাৰ্ণাল (Asian Journal)|date=26 July 2012|quote=বাংলাদেশৰ চৈয়দা ৰিজৱানা হাছানৰ 'অটল সাহস আৰু আৱেগিক নেতৃত্বৰ জৰিয়তে বাংলাদেশত বিচাৰ বিভাগীয় সক্ৰিয়তাৰ এক অভিযান চলাই জনসাধাৰণৰ সু-পৰিৱেশৰ অধিকাৰক মানুহৰ মৰ্যাদা আৰু জীৱনৰ অধিকাৰ হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ বাবে' তেওঁক স্বীকৃতি দিয়া হৈছে।|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120728182435/http://asianjournal.com/dateline-philippines/headlines/16794-2012-ramon-magsaysay-award-winners-announced-.html|archive-date=28 July 2012}}</ref> == জন্ম আৰু শিক্ষা == চৈয়দা ৰিজৱানা হাছানৰ জন্ম ১৯৬৮ চনৰ ১৫ জানুৱাৰীত পূব পাকিস্তানৰ হবিগঞ্জ জিলাৰ নৰপতি হাভেলী নামৰ এটা বঙালী মুছলমান জমিদাৰ পৰিয়ালত হৈছিল। তেওঁ ভিকাৰুন্নিছা নুন স্কুল এণ্ড কলেজৰ পৰা মাধ্যমিক আৰু হলী ক্ৰছ কলেজৰ পৰা উচ্চতৰ মাধ্যমিক শিক্ষা লাভ কৰে। ইয়াৰ পিছত তেওঁ ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা আইন বিভাগত স্নাতক আৰু স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref name=bio /> তেওঁৰ পিতৃ চৈয়দ মহিবুল হাছান, মাতৃ ছুৰাইয়া হাছান। == কৰ্মজীৱন == হাছান জাহাজ ভঙা উদ্যোগৰ সৈতে জড়িত হৈ পৰে আৰু শ্ৰমিকসকলৰ স্বাস্থ্যৰ প্ৰতি ভাবুকি, কাম কৰাৰ দুৰ্বল পৰিৱেশ আৰু আৱৰ্জনাৰ অনুচিত নিষ্কাশনৰ দৰে বিভিন্ন কাৰণত ২০০৩ চনত প্ৰথমবাৰৰ বাবে চট্টগ্রামৰ জাহাজ ভঙা কাৰখানাসমূহৰ বিৰুদ্ধে গোচৰ তৰে। ইয়াৰ সঁহাৰি স্বৰূপে, ২০০৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত আদালতে উপযুক্ত বিভাগৰ পৰা পৰিৱেশ সংক্ৰান্তীয় অনুমতি অবিহনে জাহাজ ভঙাটো অবৈধ বুলি ঘোষণা কৰে।<ref name=bio /> হাছানে এই উদ্যোগটোত শ্ৰমিকৰ অধিক অধিকাৰ আৰু কাম কৰাৰ বাবে এক নিৰাপদ পৰিৱেশ নিশ্চিত কৰিবলৈ নিৰন্তৰ প্ৰচেষ্টা চলাই আহিছে।<ref name=ds>{{cite news|title=টাইম মেগাজিনে ৰিজৱানাক 'পৰিৱেশ হিৰো' হিচাপে নামকৰণ কৰিছে (Time names Rizwana as environment hero)|url=http://thedailystar.net|access-date=17 July 2011|newspaper=দ্য ডেইলি ষ্টাৰ|date=4 October 2009}}</ref> তেওঁ আবাসন নিৰ্মাণৰ বাবে হ্ৰদসমূহ ভৰোৱা, পলিথিনৰ অনুচিত ব্যৱহাৰ, পাহাৰ কটা, বনধ্বংস, মিছা মাছৰ খেতি আৰু ছেইণ্ট মাৰ্টিন দ্বীপত অবৈধ নিৰ্মাণ কাৰ্যত লিপ্ত থকা সংগঠনসমূহৰ বিৰুদ্ধেও সফলতাৰে গোচৰ তৰিছে।<ref name=bio /> == বিতৰ্কসমূহ == ২০২৬ চনৰ ৬ মাৰ্চত বাংলাদেশ জামায়াত-ই-ইছলামীৰ নেতা আৰু কৰ্মীসকলে ১২ ফেব্ৰুৱাৰীৰ সংসদীয় নিৰ্বাচনত হোৱা অনিয়মৰ অভিযোগৰ তদন্তৰ দাবীত ঢাকাত এক সমদল উলিয়ায়। বায়তুল মোকাৰৰম ৰাষ্ট্ৰীয় মছজিদৰ ওচৰত ভাষণ দি দলটোৰ নেতাসকলে বৈদেশিক মন্ত্ৰী খলিলুৰ ৰহমান আৰু প্ৰাক্তন উপদেষ্টা চৈয়দা ৰিজৱানা হাছানক "নিৰ্বাচনী ইঞ্জিনিয়াৰিং"ত লিপ্ত থকাৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰে। ৰিজৱানা হাছানে নাৰীৰ অধিকাৰৰ বিৰোধিতা কৰা গোটসমূহ মূলসুঁতিৰ ৰাজনৈতিক শক্তি হোৱা উচিত নহয় বুলি কৰা এক মন্তব্যৰ পিছতে এই প্ৰতিবাদ আৰম্ভ হয়। জামায়াতৰ নেতাসকলে এই মন্তব্যক কিছুমান নিৰ্দিষ্ট দলক উদ্দেশ্যপ্ৰণোদিতভাৱে ক্ষমতাৰ পৰা আঁতৰাই ৰখাৰ এক পৰোক্ষ স্বীকাৰোক্তি বুলি অভিহিত কৰে।<ref>{{Cite web |title=অন্তৱৰ্তীকালীন চৰকাৰৰ উপদেষ্টাৰ বিৰুদ্ধে নিৰ্বাচনী ইঞ্জিনিয়াৰিংৰ অভিযোগ {{!}} ৰিজৱানা আৰু খলিলুৰক জেৰা কৰাৰ দাবী জামায়াতৰ {{!}} দ্য ডেইলি ষ্টাৰ |url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/news/jamaat-demands-interrogation-rizwana-and-khalilur-over-election-engineering-4121531 |access-date=2026-03-07 |website=www.thedailystar.net |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=সন্ত্ৰাসবাদ সম্পৰ্কীয় শেহতীয়া তথ্য - নিৰ্বাচনী ইঞ্জিনিয়াৰিংৰ বাবে প্ৰাক্তন উপদেষ্টা ৰিজৱানা আৰু প্ৰাক্তন নিৰাপত্তা উপদেষ্টা খলিলুৰক জেৰা কৰাৰ দাবী |url=https://www.satp.org/terrorism-update/jei-demands-interrogation-of-former-advisor-rizwana-and-former-security-adviser-khalilur-over-election-engineering |access-date=2026-03-07 |website=www.satp.org}}</ref> == বঁটাসমূহ == হাছানৰ নেতৃত্বত ''বেলা''ই ২০০৩ চনত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ পৰিৱেশ কাৰ্যসূচীৰ দ্বাৰা ''গ্ল'বেল ৫০০ ৰোল অৱ অনাৰ'' লাভ কৰিছিল।<ref name=na /> তেওঁ নিজে লাভ কৰা বঁটাসমূহ হ’ল:<ref name=bio /><ref name=na /> * পৰিৱেশ সজাগতা বৃদ্ধিৰ বাবে [[বাংলাদেশ]] চৰকাৰৰ বন আৰু পৰিৱেশ মন্ত্ৰালয়ৰ দ্বাৰা ২০০৭ চনত প্ৰৱৰ্তন কৰা প্ৰথমটো ''পৰিৱেশ বঁটা''। * [[নেপাল]]ৰ ''ক্ৰিয়েটিভ ষ্টেটমেণ্টচ এণ্ড চাউথ এছিয়া পাৰ্টনাৰশ্বিপ''ৰ দ্বাৰা ২০০৮ চনত 'চেলিব্ৰেটিং উইমেনহুড বঁটা'। * ২০০৯ চনত ''গ'ল্ডমেন পৰিৱেশ বঁটা''।<ref name=goldman /> * ২০১২ চনত ''ৰমন মেগছেছে বঁটা''।<ref name=asianjournal-2012-07-26 /> [[আমেৰিকা]]ৰ সংবাদ আলোচনী ''টাইম''ৰ দ্বাৰা তেওঁক ''পৰিৱেশৰ নায়ক'' ''(Hero of Environment)'' হিচাপেও অভিহিত কৰা হৈছে।<ref name=bio /><ref name=ds /><ref name=time /> ২০২২ চনত হাছানে আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ বৈদেশিক পৰিক্ৰমা দপ্তৰৰ পৰা ''আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সাহসী মহিলা বঁটা'' ''(International Women of Courage Award)'' লাভ কৰে।<ref>{{cite web |title=২০২২ চনৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সাহসী মহিলা বঁটা |url=https://www.state.gov/2022-international-women-of-courage-award/ |website=আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ বৈদেশিক পৰিক্ৰমা দপ্তৰ |access-date=22 May 2022}}</ref> == ব্যক্তিগত জীৱন == হাছানৰ জন্ম হবিগঞ্জত হৈছিল। তেওঁৰ পিতৃৰ নাম চৈয়দ মহিবুল হাছান আৰু মাতৃৰ নাম সুৰাইয়া হাছান।<ref name=bio>{{cite news |title=বেলাৰ সৈতে ৰিজৱানা |date=21 October 2010 |newspaper=দৈনিক কালৰ কণ্ঠ}}</ref> তেওঁ নিজৰ সহপাঠী তথা অধিবক্তা-উদ্যমী আবু বকৰ ছিদ্দিকৰ সৈতে বিবাহপাশত আৱদ্ধ হয়। তেওঁলোকৰ নেহলা ছিদ্দিক নামৰ এগৰাকী কন্যা আৰু আহমেদ জৰিৰ ছিদ্দিক আৰু আহমেদ জিদান ছিদ্দিক নামৰ দুজন পুত্ৰ সন্তান আছে।<ref name=cd>{{cite book |author=ইকবাল চৌধুৰী |title=ছুটিৰ দিনে |year=2009 |publisher=প্ৰথম আলো |language=bn |pages=5 |edition=509}}</ref> ২০১৪ চনৰ এপ্ৰিল মাহত নচৰুল হামিদ বিপুৰ মালিকানাধীন এটা কাপোৰৰ কাৰখানাৰ পৰিচালন সঞ্চালক হিচাপে কৰ্মৰত তেওঁৰ স্বামী ছিদ্দিকক অজ্ঞাত ব্যক্তিয়ে কিছু সময়ৰ বাবে অপহৰণ কৰিছিল।<ref>{{Cite news |date=2014-04-18|title=অপহৰণকাৰীয়ে আবু বকৰক মুকলি কৰি দিলে |url=https://www.thedailystar.net/abductors-free-abu-bakar-20523|access-date=2021-12-22|work=দ্য ডেইলি ষ্টাৰ|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=বাংলাদেশ এনভাইৰনমেণ্টেল লয়াৰ্ছ এছ'চিয়েশ্যনৰ (BELA) কাৰ্যবাহী সঞ্চালক চৈয়দা ৰিজৱানা হাছানৰ স্বামী আবু বকৰ ছিদ্দিকৰ অপহৰণ...|url=https://www.omct.org/en/resources/urgent-interventions/abduction-of-mr-abu-bakar-siddique-the-husband-of-ms-syeda-rizwana-hasan-executive-director-of-the-bangladesh-environmental-lawyers-association-bela|access-date=2021-12-22|website=OMCT|language=en}}</ref> == নিৰ্বাচিত ৰচনাৱলী == * ''লজ এণ্ড ডিচিচন অন কম্পেনচেচন ইন বাংলাদেশ'' (২০০১) * ''জুডিচিয়েল ডিচিচনচ অন এনভাইৰনমেণ্ট ইন চাউথ এছিয়া: আপ টু ২০০০'' (২০০৫) * ''জুডিচিয়েল ডিচিচনচ অন এনভাইৰনমেণ্ট ইন চাউথ এছিয়া, ২০০১-২০০৪'' (২০০৬) * ''চুপ্ৰিম কোৰ্ট অন ৱেটলেণ্ড কনজাৰ্ভেচন'' (২০১৪) ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== *{{Commons category-inline}} hh2ddzdfn8rnu58tfx2ynl7j77q89vg 601669 601667 2026-04-20T16:21:52Z Kandarpajit Kallol 6257 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 601669 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | office = [[Ministry of Environment, Forest and Climate Change (Bangladesh)|পৰিৱেশ, বন আৰু জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ উপদেষ্টা]] | president = [[মহম্মদ চাহাবুদ্দিন]] | 1blankname = [[Chief Adviser (Bangladesh)|মুখ্য উপদেষ্টা]] | 1namedata = [[মহম্মদ ইউনুছ]]। | term_start = ৯ আগষ্ট ২০২৪ | term_end = | predecessor = [[ছাবেৰ হোছেইন চৌধুৰী]] | successor = | office1 = [[Ministry of Water Resources (Bangladesh)|জল সম্পদৰ উপদেষ্টা]] | president1 = [[মহম্মদ চাহাবুদ্দিন]] | 1blankname1 = [[Chief Adviser (Bangladesh)|মুখ্য উপদেষ্টা]] | 1namedata1 = [[মহম্মদ ইউনুছ]]। | term_start1 = ১৬ আগষ্ট ২০২৪ | term_end1 = | predecessor1 = [[জাহিদ ফাৰুক]] | successor1 = | name = Syeda Rizwana Hasan | native_name = {{nobold|চৈয়দা ৰিজৱানা হাছান}} | native_name_lang = bn | image = সৈয়দা ৰিজওয়ানা হাসান.jpeg | caption = ২০২৫ চনত ৰিজৱানা হাছান | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1968|01|15}} | birth_place = [[হবিবগঞ্জ]], [[পূব পাকিস্তান]], [[পাকিস্তান]]। | nationality = [[বাংলাদেশী]] | alma_mater = [[ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়]] | profession = [[উকীল]] | known_for = [[জাহাজ ভঙা]] উদ্যোগত অৱদান<br> [[Bangladesh Environmental Lawyers Association|বেলা]]ৰ মুখ্য কাৰ্যবাহী | spouse = এ বি ছিদ্দিকী <ref>{{Cite web |last=bdnews24.com |title=Rizwana Hasan's husband found in Kalabagan |url=https://bdnews24.com/bangladesh/rizwana-hasan-s-husband-found-in-kalabagan |access-date=2024-08-08 |website=Rizwana Hasan's husband found in Kalabagan |language=en}}</ref> | children = ৩ | father = [[চৈয়দ মহিবুল হাছান]] | awards = {{plainlist| * [[গোল্ডমেন পৰিৱেশ বঁটা]] (২০০৯) * [[ৰমন মেগছেছে বঁটা]] (২০১২) * [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সাহসী মহিলা বঁটা]] (২০২২) }} }} '''চৈয়দা ৰিজৱানা হাছান''' ({{lang-en|Rizwana Hasan}}; জন্ম ১৫ জানুৱাৰী ১৯৬৮) এগৰাকী বাংলাদেশী অধিবক্তা আৰু পৰিৱেশ কৰ্মী। তেওঁ বাংলাদেশৰ অন্তৱৰ্তীকালীন চৰকাৰৰ এগৰাকী উপদেষ্টা আছিল আৰু পৰিৱেশ, বন আৰু জলবায়ু পৰিৱৰ্তন, জল সম্পদ আৰু তথ্য তথা সম্প্ৰচাৰ মন্ত্ৰ্যালয়ৰ উপদেষ্টা হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|date=2024-08-08 |title=ইউনুছৰ নেতৃত্বত অন্তৱৰ্তীকালীন চৰকাৰৰ শপত গ্ৰহণ (Yunus-led interim govt sworn in) |url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/news/yunus-led-interim-govt-sworn-3672581 |access-date=2024-08-08 |website=দ্য ডেইলি ষ্টাৰ (The Daily Star) |language=en}}</ref> এগৰাকী পৰিৱেশ কৰ্মী হিচাপে তেওঁৰ কামৰ মূল কেন্দ্ৰবিন্দু হ’ল বাংলাদেশৰ জাহাজ ভঙা উদ্যোগৰ বাবে নিয়মাৱলী প্ৰস্তুত কৰা, আৰু ইয়াৰ বাবে তেওঁক ২০০৯ চনত গ'ল্ডমেন পৰিৱেশ বঁটা প্ৰদান কৰা হৈছিল।<ref name=goldman>{{cite web |url=http://goldmanprize.org/2009/asia |title=চৈয়দা ৰিজৱানা হাছান |publisher=গ'ল্ডমেন পৰিৱেশ বঁটা |access-date=1 May 2009}}</ref> ২০১২ চনত তেওঁক [[ৰমন মেগছেছে বঁটা|ৰমন মেগছেছে বঁটাৰে]] সন্মানিত কৰা হৈছিল। তেওঁক তেওঁৰ "অটল সাহস আৰু আৱেগিক নেতৃত্বৰ জৰিয়তে বাংলাদেশত বিচাৰ বিভাগীয় সক্ৰিয়তাৰ এক অভিযান চলাই জনসাধাৰণৰ সু-পৰিৱেশৰ অধিকাৰক মানুহৰ মৰ্যাদা আৰু জীৱনৰ অধিকাৰ হিচাপে দৃঢ়তাৰে প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ বাবে" এই বঁটা আগবঢ়োৱা হৈছিল।<ref name=asianjournal-2012-07-26>{{cite news|last=Sarmiento|first=Christine Joy|title=২০১২ চনৰ ৰমন মেগছেছে বঁটা বিজয়ীসকলৰ নাম ঘোষণা |url=http://www.asianjournal.com/dateline-philippines/headlines/16794-2012-ramon-magsaysay-award-winners-announced-.html|access-date=1 August 2012|newspaper=এছিয়ান জাৰ্ণাল (Asian Journal)|date=26 July 2012|quote=বাংলাদেশৰ চৈয়দা ৰিজৱানা হাছানৰ 'অটল সাহস আৰু আৱেগিক নেতৃত্বৰ জৰিয়তে বাংলাদেশত বিচাৰ বিভাগীয় সক্ৰিয়তাৰ এক অভিযান চলাই জনসাধাৰণৰ সু-পৰিৱেশৰ অধিকাৰক মানুহৰ মৰ্যাদা আৰু জীৱনৰ অধিকাৰ হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ বাবে' তেওঁক স্বীকৃতি দিয়া হৈছে। |url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120728182435/http://asianjournal.com/dateline-philippines/headlines/16794-2012-ramon-magsaysay-award-winners-announced-.html|archive-date=28 July 2012}}</ref> == জন্ম আৰু শিক্ষা == চৈয়দা ৰিজৱানা হাছানৰ জন্ম ১৯৬৮ চনৰ ১৫ জানুৱাৰীত পূব পাকিস্তানৰ হবিগঞ্জ জিলাৰ নৰপতি হাভেলী নামৰ এটা বঙালী মুছলমান জমিদাৰ পৰিয়ালত হৈছিল। তেওঁ ভিকাৰুন্নিছা নুন স্কুল এণ্ড কলেজৰপৰা মাধ্যমিক আৰু হলী ক্ৰছ কলেজৰপৰা উচ্চতৰ মাধ্যমিক শিক্ষা লাভ কৰে। ইয়াৰ পিছত তেওঁ ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা আইন বিভাগত স্নাতক আৰু স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref name=bio /> তেওঁৰ পিতৃ চৈয়দ মহিবুল হাছান, মাতৃ ছুৰাইয়া হাছান। == কৰ্মজীৱন == হাছান জাহাজ ভঙা উদ্যোগৰ সৈতে জড়িত হৈ পৰে আৰু শ্ৰমিকসকলৰ স্বাস্থ্যৰ প্ৰতি ভাবুকি, কাম কৰাৰ দুৰ্বল পৰিৱেশ আৰু আৱৰ্জনাৰ অনুচিত নিষ্কাশনৰ দৰে বিভিন্ন কাৰণত ২০০৩ চনত প্ৰথমবাৰৰ বাবে চট্টগ্ৰামৰ জাহাজ ভঙা কাৰখানাসমূহৰ বিৰুদ্ধে গোচৰ তৰে। ইয়াৰ সঁহাৰি স্বৰূপে, ২০০৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত আদালতে উপযুক্ত বিভাগৰপৰা পৰিৱেশসংক্ৰান্তীয় অনুমতি অবিহনে জাহাজ ভঙাটো অবৈধ বুলি ঘোষণা কৰে।<ref name=bio /> হাছানে এই উদ্যোগটোত শ্ৰমিকৰ অধিক অধিকাৰ আৰু কাম কৰাৰ বাবে এক নিৰাপদ পৰিৱেশ নিশ্চিত কৰিবলৈ নিৰন্তৰ প্ৰচেষ্টা চলাই আহিছে।<ref name=ds>{{cite news|title=টাইম মেগাজিনে ৰিজৱানাক 'পৰিৱেশ হিৰো' হিচাপে নামকৰণ কৰিছে (Time names Rizwana as environment hero)|url=http://thedailystar.net|access-date=17 July 2011|newspaper=দ্য ডেইলি ষ্টাৰ|date=4 October 2009}}</ref> তেওঁ আৱাসন নিৰ্মাণৰ বাবে হ্ৰদসমূহ ভৰোৱা, পলিথিনৰ অনুচিত ব্যৱহাৰ, পাহাৰ কটা, বনধ্বংস, মিছা মাছৰ খেতি আৰু ছেইণ্ট মাৰ্টিন দ্বীপত অবৈধ নিৰ্মাণ কাৰ্যত লিপ্ত থকা সংগঠনসমূহৰ বিৰুদ্ধেও সফলতাৰে গোচৰ তৰিছে।<ref name=bio /> == বিতৰ্কসমূহ == ২০২৬ চনৰ ৬ মাৰ্চত বাংলাদেশ জামায়াত-ই-ইছলামীৰ নেতা আৰু কৰ্মীসকলে ১২ ফেব্ৰুৱাৰীৰ সংসদীয় নিৰ্বাচনত হোৱা অনিয়মৰ অভিযোগৰ তদন্তৰ দাবীত ঢাকাত এক সমদল উলিয়ায়। বায়তুল মোকাৰৰম ৰাষ্ট্ৰীয় মছজিদৰ ওচৰত ভাষণ দি দলটোৰ নেতাসকলে বৈদেশিক মন্ত্ৰী খলিলুৰ ৰহমান আৰু প্ৰাক্তন উপদেষ্টা চৈয়দা ৰিজৱানা হাছানক "নিৰ্বাচনী ইঞ্জিনিয়াৰিং"ত লিপ্ত থকাৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰে। ৰিজৱানা হাছানে নাৰীৰ অধিকাৰৰ বিৰোধিতা কৰা গোটসমূহ মূলসুঁতিৰ ৰাজনৈতিক শক্তি হোৱা উচিত নহয় বুলি কৰা এক মন্তব্যৰ পিছতে এই প্ৰতিবাদ আৰম্ভ হয়। জামায়াতৰ নেতাসকলে এই মন্তব্যক কিছুমান নিৰ্দিষ্ট দলক উদ্দেশ্যপ্ৰণোদিতভাৱে ক্ষমতাৰপৰা আঁতৰাই ৰখাৰ এক পৰোক্ষ স্বীকাৰোক্তি বুলি অভিহিত কৰে।<ref>{{Cite web |title=অন্তৱৰ্তীকালীন চৰকাৰৰ উপদেষ্টাৰ বিৰুদ্ধে নিৰ্বাচনী ইঞ্জিনিয়াৰিংৰ অভিযোগ {{!}} ৰিজৱানা আৰু খলিলুৰক জেৰা কৰাৰ দাবী জামায়াতৰ {{!}} দ্য ডেইলি ষ্টাৰ |url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/news/jamaat-demands-interrogation-rizwana-and-khalilur-over-election-engineering-4121531 |access-date=2026-03-07 |website=www.thedailystar.net |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=সন্ত্ৰাসবাদ সম্পৰ্কীয় শেহতীয়া তথ্য - নিৰ্বাচনী ইঞ্জিনিয়াৰিংৰ বাবে প্ৰাক্তন উপদেষ্টা ৰিজৱানা আৰু প্ৰাক্তন নিৰাপত্তা উপদেষ্টা খলিলুৰক জেৰা কৰাৰ দাবী |url=https://www.satp.org/terrorism-update/jei-demands-interrogation-of-former-advisor-rizwana-and-former-security-adviser-khalilur-over-election-engineering |access-date=2026-03-07 |website=www.satp.org}}</ref> == বঁটাসমূহ == হাছানৰ নেতৃত্বত ''বেলা''ই ২০০৩ চনত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ পৰিৱেশ কাৰ্যসূচীৰদ্বাৰা ''গ্ল'বেল ৫০০ ৰোল অৱ অনাৰ'' লাভ কৰিছিল।<ref name=na /> তেওঁ নিজে লাভ কৰা বঁটাসমূহ হ’ল:<ref name=bio /><ref name=na /> * পৰিৱেশ সজাগতা বৃদ্ধিৰ বাবে [[বাংলাদেশ]] চৰকাৰৰ বন আৰু পৰিৱেশ মন্ত্ৰ্যালয়ৰদ্বাৰা ২০০৭ চনত প্ৰৱৰ্তন কৰা প্ৰথমটো ''পৰিৱেশ বঁটা''। * [[নেপাল]]ৰ ''ক্ৰিয়েটিভ ষ্টেটমেণ্টচ এণ্ড চাউথ এছিয়া পাৰ্টনাৰশ্বিপ''ৰদ্বাৰা ২০০৮ চনত 'চেলিব্ৰেটিং উইমেনহুড বঁটা'। * ২০০৯ চনত ''গ'ল্ডমেন পৰিৱেশ বঁটা''।<ref name=goldman /> * ২০১২ চনত ''ৰমন মেগছেছে বঁটা''।<ref name=asianjournal-2012-07-26 /> [[আমেৰিকা]]ৰ সংবাদ আলোচনী ''টাইম''ৰদ্বাৰা তেওঁক ''পৰিৱেশৰ নায়ক'' ''(Hero of Environment)'' হিচাপেও অভিহিত কৰা হৈছে।<ref name=bio /><ref name=ds /><ref name=time /> ২০২২ চনত হাছানে আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ বৈদেশিক পৰিক্ৰমা দপ্তৰৰপৰা ''আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সাহসী মহিলা বঁটা'' ''(International Women of Courage Award)'' লাভ কৰে।<ref>{{cite web |title=২০২২ চনৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সাহসী মহিলা বঁটা |url=https://www.state.gov/2022-international-women-of-courage-award/ |website=আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ বৈদেশিক পৰিক্ৰমা দপ্তৰ |access-date=22 May 2022}}</ref> == ব্যক্তিগত জীৱন == হাছানৰ জন্ম হবিগঞ্জত হৈছিল। তেওঁৰ পিতৃৰ নাম চৈয়দ মহিবুল হাছান আৰু মাতৃৰ নাম সুৰাইয়া হাছান।<ref name=bio>{{cite news |title=বেলাৰ সৈতে ৰিজৱানা |date=21 October 2010 |newspaper=দৈনিক কালৰ কণ্ঠ}}</ref> তেওঁ নিজৰ সহপাঠী তথা অধিবক্তা-উদ্যমী আবু বকৰ ছিদ্দিকৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। তেওঁলোকৰ নেহলা ছিদ্দিক নামৰ এগৰাকী কন্যা আৰু আহমেদ জৰিৰ ছিদ্দিক আৰু আহমেদ জিদান ছিদ্দিক নামৰ দুজন পুত্ৰ সন্তান আছে।<ref name=cd>{{cite book |author=ইকবাল চৌধুৰী |title=ছুটিৰ দিনে |year=2009 |publisher=প্ৰথম আলো |language=bn |pages=5 |edition=509}}</ref> ২০১৪ চনৰ এপ্ৰিল মাহত নচৰুল হামিদ বিপুৰ মালিকানাধীন এটা কাপোৰৰ কাৰখানাৰ পৰিচালন সঞ্চালক হিচাপে কৰ্মৰত তেওঁৰ স্বামী ছিদ্দিকক অজ্ঞাত ব্যক্তিয়ে কিছুসময়ৰ বাবে অপহৰণ কৰিছিল।<ref>{{Cite news |date=2014-04-18|title=অপহৰণকাৰীয়ে আবু বকৰক মুকলি কৰি দিলে |url=https://www.thedailystar.net/abductors-free-abu-bakar-20523|access-date=2021-12-22|work=দ্য ডেইলি ষ্টাৰ|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=বাংলাদেশ এনভাইৰনমেণ্টেল লয়াৰ্ছ এছ'চিয়েশ্যনৰ (BELA) কাৰ্যবাহী সঞ্চালক চৈয়দা ৰিজৱানা হাছানৰ স্বামী আবু বকৰ ছিদ্দিকৰ অপহৰণ...|url=https://www.omct.org/en/resources/urgent-interventions/abduction-of-mr-abu-bakar-siddique-the-husband-of-ms-syeda-rizwana-hasan-executive-director-of-the-bangladesh-environmental-lawyers-association-bela|access-date=2021-12-22|website=OMCT|language=en}}</ref> == নিৰ্বাচিত ৰচনাৱলী == * ''লজ এণ্ড ডিচিচন অন কম্পেনচেচন ইন বাংলাদেশ'' (২০০১) * ''জুডিচিয়েল ডিচিচনচ অন এনভাইৰনমেণ্ট ইন চাউথ এছিয়া: আপ টু ২০০০'' (২০০৫) * ''জুডিচিয়েল ডিচিচনচ অন এনভাইৰনমেণ্ট ইন চাউথ এছিয়া, ২০০১-২০০৪'' (২০০৬) * ''চুপ্ৰিম কোৰ্ট অন ৱেটলেণ্ড কনজাৰ্ভেচন'' (২০১৪) ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== *{{Commons category-inline}} 4yyg3tz2e0scogcqsvg52n9u12hd3lk 601670 601669 2026-04-20T16:22:58Z Kandarpajit Kallol 6257 601670 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | office = [[Ministry of Environment, Forest and Climate Change (Bangladesh)|পৰিৱেশ, বন আৰু জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ উপদেষ্টা]] | president = [[মহম্মদ চাহাবুদ্দিন]] | 1blankname = [[Chief Adviser (Bangladesh)|মুখ্য উপদেষ্টা]] | 1namedata = [[মহম্মদ ইউনুছ]]। | term_start = ৯ আগষ্ট ২০২৪ | term_end = | predecessor = [[ছাবেৰ হোছেইন চৌধুৰী]] | successor = | office1 = [[Ministry of Water Resources (Bangladesh)|জল সম্পদৰ উপদেষ্টা]] | president1 = [[মহম্মদ চাহাবুদ্দিন]] | 1blankname1 = [[Chief Adviser (Bangladesh)|মুখ্য উপদেষ্টা]] | 1namedata1 = [[মহম্মদ ইউনুছ]]। | term_start1 = ১৬ আগষ্ট ২০২৪ | term_end1 = | predecessor1 = [[জাহিদ ফাৰুক]] | successor1 = | name = Syeda Rizwana Hasan | native_name = {{nobold|চৈয়দা ৰিজৱানা হাছান}} | native_name_lang = bn | image = সৈয়দা ৰিজওয়ানা হাসান.jpeg | caption = ২০২৫ চনত ৰিজৱানা হাছান | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1968|01|15}} | birth_place = [[হবিবগঞ্জ]], [[পূব পাকিস্তান]], [[পাকিস্তান]]। | nationality = [[বাংলাদেশী]] | alma_mater = [[ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়]] | profession = [[উকীল]] | known_for = [[জাহাজ ভঙা]] উদ্যোগত অৱদান<br> [[Bangladesh Environmental Lawyers Association|বেলা]]ৰ মুখ্য কাৰ্যবাহী | spouse = এ বি ছিদ্দিকী <ref>{{Cite web |last=bdnews24.com |title=Rizwana Hasan's husband found in Kalabagan |url=https://bdnews24.com/bangladesh/rizwana-hasan-s-husband-found-in-kalabagan |access-date=2024-08-08 |website=Rizwana Hasan's husband found in Kalabagan |language=en}}</ref> | children = ৩ | father = [[চৈয়দ মহিবুল হাছান]] | awards = {{plainlist| * [[গোল্ডমেন পৰিৱেশ বঁটা]] (২০০৯) * [[ৰমন মেগছেছে বঁটা]] (২০১২) * [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সাহসী মহিলা বঁটা]] (২০২২) }} }} '''চৈয়দা ৰিজৱানা হাছান''' ({{lang-en|Rizwana Hasan}}; জন্ম ১৫ জানুৱাৰী ১৯৬৮) এগৰাকী বাংলাদেশী অধিবক্তা আৰু পৰিৱেশ কৰ্মী। তেওঁ বাংলাদেশৰ অন্তৱৰ্তীকালীন চৰকাৰৰ এগৰাকী উপদেষ্টা আছিল আৰু পৰিৱেশ, বন আৰু জলবায়ু পৰিৱৰ্তন, জল সম্পদ আৰু তথ্য তথা সম্প্ৰচাৰ মন্ত্ৰ্যালয়ৰ উপদেষ্টা হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|date=2024-08-08 |title=ইউনুছৰ নেতৃত্বত অন্তৱৰ্তীকালীন চৰকাৰৰ শপত গ্ৰহণ (Yunus-led interim govt sworn in) |url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/news/yunus-led-interim-govt-sworn-3672581 |access-date=2024-08-08 |website=দ্য ডেইলি ষ্টাৰ (The Daily Star) |language=en}}</ref> এগৰাকী পৰিৱেশ কৰ্মী হিচাপে তেওঁৰ কামৰ মূল কেন্দ্ৰবিন্দু হ’ল বাংলাদেশৰ জাহাজ ভঙা উদ্যোগৰ বাবে নিয়মাৱলী প্ৰস্তুত কৰা, আৰু ইয়াৰ বাবে তেওঁক ২০০৯ চনত গ'ল্ডমেন পৰিৱেশ বঁটা প্ৰদান কৰা হৈছিল।<ref name=goldman>{{cite web |url=http://goldmanprize.org/2009/asia |title=চৈয়দা ৰিজৱানা হাছান |publisher=গ'ল্ডমেন পৰিৱেশ বঁটা |access-date=1 May 2009}}</ref> ২০১২ চনত তেওঁক [[ৰমন মেগছেছে বঁটা|ৰমন মেগছেছে বঁটাৰে]] সন্মানিত কৰা হৈছিল। তেওঁক তেওঁৰ "অটল সাহস আৰু আৱেগিক নেতৃত্বৰ জৰিয়তে বাংলাদেশত বিচাৰ বিভাগীয় সক্ৰিয়তাৰ এক অভিযান চলাই জনসাধাৰণৰ সু-পৰিৱেশৰ অধিকাৰক মানুহৰ মৰ্যাদা আৰু জীৱনৰ অধিকাৰ হিচাপে দৃঢ়তাৰে প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ বাবে" এই বঁটা আগবঢ়োৱা হৈছিল।<ref name=asianjournal-2012-07-26>{{cite news|last=Sarmiento|first=Christine Joy|title=২০১২ চনৰ ৰমন মেগছেছে বঁটা বিজয়ীসকলৰ নাম ঘোষণা |url=http://www.asianjournal.com/dateline-philippines/headlines/16794-2012-ramon-magsaysay-award-winners-announced-.html|access-date=1 August 2012|newspaper=এছিয়ান জাৰ্ণাল (Asian Journal)|date=26 July 2012|quote=বাংলাদেশৰ চৈয়দা ৰিজৱানা হাছানৰ 'অটল সাহস আৰু আৱেগিক নেতৃত্বৰ জৰিয়তে বাংলাদেশত বিচাৰ বিভাগীয় সক্ৰিয়তাৰ এক অভিযান চলাই জনসাধাৰণৰ সু-পৰিৱেশৰ অধিকাৰক মানুহৰ মৰ্যাদা আৰু জীৱনৰ অধিকাৰ হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ বাবে' তেওঁক স্বীকৃতি দিয়া হৈছে। |url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120728182435/http://asianjournal.com/dateline-philippines/headlines/16794-2012-ramon-magsaysay-award-winners-announced-.html|archive-date=28 July 2012}}</ref> == জন্ম আৰু শিক্ষা == চৈয়দা ৰিজৱানা হাছানৰ জন্ম ১৯৬৮ চনৰ ১৫ জানুৱাৰীত পূব পাকিস্তানৰ হবিগঞ্জ জিলাৰ নৰপতি হাভেলী নামৰ এটা বঙালী মুছলমান জমিদাৰ পৰিয়ালত হৈছিল। তেওঁ ভিকাৰুন্নিছা নুন স্কুল এণ্ড কলেজৰপৰা মাধ্যমিক আৰু হলী ক্ৰছ কলেজৰপৰা উচ্চতৰ মাধ্যমিক শিক্ষা লাভ কৰে। ইয়াৰ পিছত তেওঁ ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা আইন বিভাগত স্নাতক আৰু স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref name=bio /> তেওঁৰ পিতৃ চৈয়দ মহিবুল হাছান, মাতৃ ছুৰাইয়া হাছান। == কৰ্মজীৱন == হাছান জাহাজ ভঙা উদ্যোগৰ সৈতে জড়িত হৈ পৰে আৰু শ্ৰমিকসকলৰ স্বাস্থ্যৰ প্ৰতি ভাবুকি, কাম কৰাৰ দুৰ্বল পৰিৱেশ আৰু আৱৰ্জনাৰ অনুচিত নিষ্কাশনৰ দৰে বিভিন্ন কাৰণত ২০০৩ চনত প্ৰথমবাৰৰ বাবে চট্টগ্ৰামৰ জাহাজ ভঙা কাৰখানাসমূহৰ বিৰুদ্ধে গোচৰ তৰে। ইয়াৰ সঁহাৰি স্বৰূপে, ২০০৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত আদালতে উপযুক্ত বিভাগৰপৰা পৰিৱেশসংক্ৰান্তীয় অনুমতি অবিহনে জাহাজ ভঙাটো অবৈধ বুলি ঘোষণা কৰে।<ref name=bio /> হাছানে এই উদ্যোগটোত শ্ৰমিকৰ অধিক অধিকাৰ আৰু কাম কৰাৰ বাবে এক নিৰাপদ পৰিৱেশ নিশ্চিত কৰিবলৈ নিৰন্তৰ প্ৰচেষ্টা চলাই আহিছে।<ref name=ds>{{cite news|title=টাইম মেগাজিনে ৰিজৱানাক 'পৰিৱেশ হিৰো' হিচাপে নামকৰণ কৰিছে (Time names Rizwana as environment hero)|url=http://thedailystar.net|access-date=17 July 2011|newspaper=দ্য ডেইলি ষ্টাৰ|date=4 October 2009}}</ref> তেওঁ আৱাসন নিৰ্মাণৰ বাবে হ্ৰদসমূহ ভৰোৱা, পলিথিনৰ অনুচিত ব্যৱহাৰ, পাহাৰ কটা, বনধ্বংস, মিছা মাছৰ খেতি আৰু ছেইণ্ট মাৰ্টিন দ্বীপত অবৈধ নিৰ্মাণ কাৰ্যত লিপ্ত থকা সংগঠনসমূহৰ বিৰুদ্ধেও সফলতাৰে গোচৰ তৰিছে।<ref name=bio /> == বিতৰ্কসমূহ == ২০২৬ চনৰ ৬ মাৰ্চত বাংলাদেশ জামায়াত-ই-ইছলামীৰ নেতা আৰু কৰ্মীসকলে ১২ ফেব্ৰুৱাৰীৰ সংসদীয় নিৰ্বাচনত হোৱা অনিয়মৰ অভিযোগৰ তদন্তৰ দাবীত ঢাকাত এক সমদল উলিয়ায়। বায়তুল মোকাৰৰম ৰাষ্ট্ৰীয় মছজিদৰ ওচৰত ভাষণ দি দলটোৰ নেতাসকলে বৈদেশিক মন্ত্ৰী খলিলুৰ ৰহমান আৰু প্ৰাক্তন উপদেষ্টা চৈয়দা ৰিজৱানা হাছানক "নিৰ্বাচনী ইঞ্জিনিয়াৰিং"ত লিপ্ত থকাৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰে। ৰিজৱানা হাছানে নাৰীৰ অধিকাৰৰ বিৰোধিতা কৰা গোটসমূহ মূলসুঁতিৰ ৰাজনৈতিক শক্তি হোৱা উচিত নহয় বুলি কৰা এক মন্তব্যৰ পিছতে এই প্ৰতিবাদ আৰম্ভ হয়। জামায়াতৰ নেতাসকলে এই মন্তব্যক কিছুমান নিৰ্দিষ্ট দলক উদ্দেশ্যপ্ৰণোদিতভাৱে ক্ষমতাৰপৰা আঁতৰাই ৰখাৰ এক পৰোক্ষ স্বীকাৰোক্তি বুলি অভিহিত কৰে।<ref>{{Cite web |title=অন্তৱৰ্তীকালীন চৰকাৰৰ উপদেষ্টাৰ বিৰুদ্ধে নিৰ্বাচনী ইঞ্জিনিয়াৰিংৰ অভিযোগ {{!}} ৰিজৱানা আৰু খলিলুৰক জেৰা কৰাৰ দাবী জামায়াতৰ {{!}} দ্য ডেইলি ষ্টাৰ |url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/news/jamaat-demands-interrogation-rizwana-and-khalilur-over-election-engineering-4121531 |access-date=2026-03-07 |website=www.thedailystar.net |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=সন্ত্ৰাসবাদ সম্পৰ্কীয় শেহতীয়া তথ্য - নিৰ্বাচনী ইঞ্জিনিয়াৰিংৰ বাবে প্ৰাক্তন উপদেষ্টা ৰিজৱানা আৰু প্ৰাক্তন নিৰাপত্তা উপদেষ্টা খলিলুৰক জেৰা কৰাৰ দাবী |url=https://www.satp.org/terrorism-update/jei-demands-interrogation-of-former-advisor-rizwana-and-former-security-adviser-khalilur-over-election-engineering |access-date=2026-03-07 |website=www.satp.org}}</ref> == বঁটাসমূহ == হাছানৰ নেতৃত্বত ''বেলা''ই ২০০৩ চনত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ পৰিৱেশ কাৰ্যসূচীৰদ্বাৰা ''গ্ল'বেল ৫০০ ৰোল অৱ অনাৰ'' লাভ কৰিছিল।<ref name=na /> তেওঁ নিজে লাভ কৰা বঁটাসমূহ হ’ল:<ref name=bio /><ref name=na /><ref name=cd /> * পৰিৱেশ সজাগতা বৃদ্ধিৰ বাবে [[বাংলাদেশ]] চৰকাৰৰ বন আৰু পৰিৱেশ মন্ত্ৰ্যালয়ৰদ্বাৰা ২০০৭ চনত প্ৰৱৰ্তন কৰা প্ৰথমটো ''পৰিৱেশ বঁটা''। * [[নেপাল]]ৰ ''ক্ৰিয়েটিভ ষ্টেটমেণ্টচ এণ্ড চাউথ এছিয়া পাৰ্টনাৰশ্বিপ''ৰদ্বাৰা ২০০৮ চনত 'চেলিব্ৰেটিং উইমেনহুড বঁটা'। * ২০০৯ চনত ''গ'ল্ডমেন পৰিৱেশ বঁটা''।<ref name=goldman /> * ২০১২ চনত ''ৰমন মেগছেছে বঁটা''।<ref name=asianjournal-2012-07-26 /> [[আমেৰিকা]]ৰ সংবাদ আলোচনী ''টাইম''ৰদ্বাৰা তেওঁক ''পৰিৱেশৰ নায়ক'' ''(Hero of Environment)'' হিচাপেও অভিহিত কৰা হৈছে।<ref name=bio /><ref name=ds /> ২০২২ চনত হাছানে আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ বৈদেশিক পৰিক্ৰমা দপ্তৰৰপৰা ''আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সাহসী মহিলা বঁটা'' ''(International Women of Courage Award)'' লাভ কৰে।<ref>{{cite web |title=২০২২ চনৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সাহসী মহিলা বঁটা |url=https://www.state.gov/2022-international-women-of-courage-award/ |website=আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ বৈদেশিক পৰিক্ৰমা দপ্তৰ |access-date=22 May 2022}}</ref> == ব্যক্তিগত জীৱন == হাছানৰ জন্ম হবিগঞ্জত হৈছিল। তেওঁৰ পিতৃৰ নাম চৈয়দ মহিবুল হাছান আৰু মাতৃৰ নাম সুৰাইয়া হাছান।<ref name=bio>{{cite news |title=বেলাৰ সৈতে ৰিজৱানা |date=21 October 2010 |newspaper=দৈনিক কালৰ কণ্ঠ}}</ref> তেওঁ নিজৰ সহপাঠী তথা অধিবক্তা-উদ্যমী আবু বকৰ ছিদ্দিকৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। তেওঁলোকৰ নেহলা ছিদ্দিক নামৰ এগৰাকী কন্যা আৰু আহমেদ জৰিৰ ছিদ্দিক আৰু আহমেদ জিদান ছিদ্দিক নামৰ দুজন পুত্ৰ সন্তান আছে।<ref name=cd>{{cite book |author=ইকবাল চৌধুৰী |title=ছুটিৰ দিনে |year=2009 |publisher=প্ৰথম আলো |language=bn |pages=5 |edition=509}}</ref> ২০১৪ চনৰ এপ্ৰিল মাহত নচৰুল হামিদ বিপুৰ মালিকানাধীন এটা কাপোৰৰ কাৰখানাৰ পৰিচালন সঞ্চালক হিচাপে কৰ্মৰত তেওঁৰ স্বামী ছিদ্দিকক অজ্ঞাত ব্যক্তিয়ে কিছুসময়ৰ বাবে অপহৰণ কৰিছিল।<ref>{{Cite news |date=2014-04-18|title=অপহৰণকাৰীয়ে আবু বকৰক মুকলি কৰি দিলে |url=https://www.thedailystar.net/abductors-free-abu-bakar-20523|access-date=2021-12-22|work=দ্য ডেইলি ষ্টাৰ|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=বাংলাদেশ এনভাইৰনমেণ্টেল লয়াৰ্ছ এছ'চিয়েশ্যনৰ (BELA) কাৰ্যবাহী সঞ্চালক চৈয়দা ৰিজৱানা হাছানৰ স্বামী আবু বকৰ ছিদ্দিকৰ অপহৰণ...|url=https://www.omct.org/en/resources/urgent-interventions/abduction-of-mr-abu-bakar-siddique-the-husband-of-ms-syeda-rizwana-hasan-executive-director-of-the-bangladesh-environmental-lawyers-association-bela|access-date=2021-12-22|website=OMCT|language=en}}</ref> == নিৰ্বাচিত ৰচনাৱলী == * ''লজ এণ্ড ডিচিচন অন কম্পেনচেচন ইন বাংলাদেশ'' (২০০১) * ''জুডিচিয়েল ডিচিচনচ অন এনভাইৰনমেণ্ট ইন চাউথ এছিয়া: আপ টু ২০০০'' (২০০৫) * ''জুডিচিয়েল ডিচিচনচ অন এনভাইৰনমেণ্ট ইন চাউথ এছিয়া, ২০০১-২০০৪'' (২০০৬) * ''চুপ্ৰিম কোৰ্ট অন ৱেটলেণ্ড কনজাৰ্ভেচন'' (২০১৪) ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== *{{Commons category-inline}} 7sk4edafq72ziheh7k0upntt6duqjjb 601671 601670 2026-04-20T16:23:32Z Kandarpajit Kallol 6257 601671 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | office = [[Ministry of Environment, Forest and Climate Change (Bangladesh)|পৰিৱেশ, বন আৰু জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ উপদেষ্টা]] | president = [[মহম্মদ চাহাবুদ্দিন]] | 1blankname = [[Chief Adviser (Bangladesh)|মুখ্য উপদেষ্টা]] | 1namedata = [[মহম্মদ ইউনুছ]]। | term_start = ৯ আগষ্ট ২০২৪ | term_end = | predecessor = [[ছাবেৰ হোছেইন চৌধুৰী]] | successor = | office1 = [[Ministry of Water Resources (Bangladesh)|জল সম্পদৰ উপদেষ্টা]] | president1 = [[মহম্মদ চাহাবুদ্দিন]] | 1blankname1 = [[Chief Adviser (Bangladesh)|মুখ্য উপদেষ্টা]] | 1namedata1 = [[মহম্মদ ইউনুছ]]। | term_start1 = ১৬ আগষ্ট ২০২৪ | term_end1 = | predecessor1 = [[জাহিদ ফাৰুক]] | successor1 = | name = Syeda Rizwana Hasan | native_name = {{nobold|চৈয়দা ৰিজৱানা হাছান}} | native_name_lang = bn | image = সৈয়দা ৰিজওয়ানা হাসান.jpeg | caption = ২০২৫ চনত ৰিজৱানা হাছান | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1968|01|15}} | birth_place = [[হবিবগঞ্জ]], [[পূব পাকিস্তান]], [[পাকিস্তান]]। | nationality = [[বাংলাদেশী]] | alma_mater = [[ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়]] | profession = [[উকীল]] | known_for = [[জাহাজ ভঙা]] উদ্যোগত অৱদান<br> [[Bangladesh Environmental Lawyers Association|বেলা]]ৰ মুখ্য কাৰ্যবাহী | spouse = এ বি ছিদ্দিকী <ref>{{Cite web |last=bdnews24.com |title=Rizwana Hasan's husband found in Kalabagan |url=https://bdnews24.com/bangladesh/rizwana-hasan-s-husband-found-in-kalabagan |access-date=2024-08-08 |website=Rizwana Hasan's husband found in Kalabagan |language=en}}</ref> | children = ৩ | father = [[চৈয়দ মহিবুল হাছান]] | awards = {{plainlist| * [[গোল্ডমেন পৰিৱেশ বঁটা]] (২০০৯) * [[ৰমন মেগছেছে বঁটা]] (২০১২) * [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সাহসী মহিলা বঁটা]] (২০২২) }} }} '''চৈয়দা ৰিজৱানা হাছান''' ({{lang-en|Rizwana Hasan}}; জন্ম ১৫ জানুৱাৰী ১৯৬৮) এগৰাকী বাংলাদেশী অধিবক্তা আৰু পৰিৱেশ কৰ্মী। তেওঁ বাংলাদেশৰ অন্তৱৰ্তীকালীন চৰকাৰৰ এগৰাকী উপদেষ্টা আছিল আৰু পৰিৱেশ, বন আৰু জলবায়ু পৰিৱৰ্তন, জল সম্পদ আৰু তথ্য তথা সম্প্ৰচাৰ মন্ত্ৰ্যালয়ৰ উপদেষ্টা হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|date=2024-08-08 |title=ইউনুছৰ নেতৃত্বত অন্তৱৰ্তীকালীন চৰকাৰৰ শপত গ্ৰহণ (Yunus-led interim govt sworn in) |url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/news/yunus-led-interim-govt-sworn-3672581 |access-date=2024-08-08 |website=দ্য ডেইলি ষ্টাৰ (The Daily Star) |language=en}}</ref> এগৰাকী পৰিৱেশ কৰ্মী হিচাপে তেওঁৰ কামৰ মূল কেন্দ্ৰবিন্দু হ’ল বাংলাদেশৰ জাহাজ ভঙা উদ্যোগৰ বাবে নিয়মাৱলী প্ৰস্তুত কৰা, আৰু ইয়াৰ বাবে তেওঁক ২০০৯ চনত গ'ল্ডমেন পৰিৱেশ বঁটা প্ৰদান কৰা হৈছিল।<ref name=goldman>{{cite web |url=http://goldmanprize.org/2009/asia |title=চৈয়দা ৰিজৱানা হাছান |publisher=গ'ল্ডমেন পৰিৱেশ বঁটা |access-date=1 May 2009}}</ref> ২০১২ চনত তেওঁক [[ৰমন মেগছেছে বঁটা|ৰমন মেগছেছে বঁটাৰে]] সন্মানিত কৰা হৈছিল। তেওঁক তেওঁৰ "অটল সাহস আৰু আৱেগিক নেতৃত্বৰ জৰিয়তে বাংলাদেশত বিচাৰ বিভাগীয় সক্ৰিয়তাৰ এক অভিযান চলাই জনসাধাৰণৰ সু-পৰিৱেশৰ অধিকাৰক মানুহৰ মৰ্যাদা আৰু জীৱনৰ অধিকাৰ হিচাপে দৃঢ়তাৰে প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ বাবে" এই বঁটা আগবঢ়োৱা হৈছিল।<ref name=asianjournal-2012-07-26>{{cite news|last=Sarmiento|first=Christine Joy|title=২০১২ চনৰ ৰমন মেগছেছে বঁটা বিজয়ীসকলৰ নাম ঘোষণা |url=http://www.asianjournal.com/dateline-philippines/headlines/16794-2012-ramon-magsaysay-award-winners-announced-.html|access-date=1 August 2012|newspaper=এছিয়ান জাৰ্ণাল (Asian Journal)|date=26 July 2012|quote=বাংলাদেশৰ চৈয়দা ৰিজৱানা হাছানৰ 'অটল সাহস আৰু আৱেগিক নেতৃত্বৰ জৰিয়তে বাংলাদেশত বিচাৰ বিভাগীয় সক্ৰিয়তাৰ এক অভিযান চলাই জনসাধাৰণৰ সু-পৰিৱেশৰ অধিকাৰক মানুহৰ মৰ্যাদা আৰু জীৱনৰ অধিকাৰ হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ বাবে' তেওঁক স্বীকৃতি দিয়া হৈছে। |url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120728182435/http://asianjournal.com/dateline-philippines/headlines/16794-2012-ramon-magsaysay-award-winners-announced-.html|archive-date=28 July 2012}}</ref> == জন্ম আৰু শিক্ষা == চৈয়দা ৰিজৱানা হাছানৰ জন্ম ১৯৬৮ চনৰ ১৫ জানুৱাৰীত পূব পাকিস্তানৰ হবিগঞ্জ জিলাৰ নৰপতি হাভেলী নামৰ এটা বঙালী মুছলমান জমিদাৰ পৰিয়ালত হৈছিল। তেওঁ ভিকাৰুন্নিছা নুন স্কুল এণ্ড কলেজৰপৰা মাধ্যমিক আৰু হলী ক্ৰছ কলেজৰপৰা উচ্চতৰ মাধ্যমিক শিক্ষা লাভ কৰে। ইয়াৰ পিছত তেওঁ ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা আইন বিভাগত স্নাতক আৰু স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref name=bio /> তেওঁৰ পিতৃ চৈয়দ মহিবুল হাছান, মাতৃ ছুৰাইয়া হাছান। == কৰ্মজীৱন == হাছান জাহাজ ভঙা উদ্যোগৰ সৈতে জড়িত হৈ পৰে আৰু শ্ৰমিকসকলৰ স্বাস্থ্যৰ প্ৰতি ভাবুকি, কাম কৰাৰ দুৰ্বল পৰিৱেশ আৰু আৱৰ্জনাৰ অনুচিত নিষ্কাশনৰ দৰে বিভিন্ন কাৰণত ২০০৩ চনত প্ৰথমবাৰৰ বাবে চট্টগ্ৰামৰ জাহাজ ভঙা কাৰখানাসমূহৰ বিৰুদ্ধে গোচৰ তৰে। ইয়াৰ সঁহাৰি স্বৰূপে, ২০০৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত আদালতে উপযুক্ত বিভাগৰপৰা পৰিৱেশসংক্ৰান্তীয় অনুমতি অবিহনে জাহাজ ভঙাটো অবৈধ বুলি ঘোষণা কৰে।<ref name=bio /> হাছানে এই উদ্যোগটোত শ্ৰমিকৰ অধিক অধিকাৰ আৰু কাম কৰাৰ বাবে এক নিৰাপদ পৰিৱেশ নিশ্চিত কৰিবলৈ নিৰন্তৰ প্ৰচেষ্টা চলাই আহিছে।<ref name=ds>{{cite news|title=টাইম মেগাজিনে ৰিজৱানাক 'পৰিৱেশ হিৰো' হিচাপে নামকৰণ কৰিছে (Time names Rizwana as environment hero)|url=http://thedailystar.net|access-date=17 July 2011|newspaper=দ্য ডেইলি ষ্টাৰ|date=4 October 2009}}</ref> তেওঁ আৱাসন নিৰ্মাণৰ বাবে হ্ৰদসমূহ ভৰোৱা, পলিথিনৰ অনুচিত ব্যৱহাৰ, পাহাৰ কটা, বনধ্বংস, মিছা মাছৰ খেতি আৰু ছেইণ্ট মাৰ্টিন দ্বীপত অবৈধ নিৰ্মাণ কাৰ্যত লিপ্ত থকা সংগঠনসমূহৰ বিৰুদ্ধেও সফলতাৰে গোচৰ তৰিছে।<ref name=bio /> == বিতৰ্কসমূহ == ২০২৬ চনৰ ৬ মাৰ্চত বাংলাদেশ জামায়াত-ই-ইছলামীৰ নেতা আৰু কৰ্মীসকলে ১২ ফেব্ৰুৱাৰীৰ সংসদীয় নিৰ্বাচনত হোৱা অনিয়মৰ অভিযোগৰ তদন্তৰ দাবীত ঢাকাত এক সমদল উলিয়ায়। বায়তুল মোকাৰৰম ৰাষ্ট্ৰীয় মছজিদৰ ওচৰত ভাষণ দি দলটোৰ নেতাসকলে বৈদেশিক মন্ত্ৰী খলিলুৰ ৰহমান আৰু প্ৰাক্তন উপদেষ্টা চৈয়দা ৰিজৱানা হাছানক "নিৰ্বাচনী ইঞ্জিনিয়াৰিং"ত লিপ্ত থকাৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰে। ৰিজৱানা হাছানে নাৰীৰ অধিকাৰৰ বিৰোধিতা কৰা গোটসমূহ মূলসুঁতিৰ ৰাজনৈতিক শক্তি হোৱা উচিত নহয় বুলি কৰা এক মন্তব্যৰ পিছতে এই প্ৰতিবাদ আৰম্ভ হয়। জামায়াতৰ নেতাসকলে এই মন্তব্যক কিছুমান নিৰ্দিষ্ট দলক উদ্দেশ্যপ্ৰণোদিতভাৱে ক্ষমতাৰপৰা আঁতৰাই ৰখাৰ এক পৰোক্ষ স্বীকাৰোক্তি বুলি অভিহিত কৰে।<ref>{{Cite web |title=অন্তৱৰ্তীকালীন চৰকাৰৰ উপদেষ্টাৰ বিৰুদ্ধে নিৰ্বাচনী ইঞ্জিনিয়াৰিংৰ অভিযোগ {{!}} ৰিজৱানা আৰু খলিলুৰক জেৰা কৰাৰ দাবী জামায়াতৰ {{!}} দ্য ডেইলি ষ্টাৰ |url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/news/jamaat-demands-interrogation-rizwana-and-khalilur-over-election-engineering-4121531 |access-date=2026-03-07 |website=www.thedailystar.net |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=সন্ত্ৰাসবাদ সম্পৰ্কীয় শেহতীয়া তথ্য - নিৰ্বাচনী ইঞ্জিনিয়াৰিংৰ বাবে প্ৰাক্তন উপদেষ্টা ৰিজৱানা আৰু প্ৰাক্তন নিৰাপত্তা উপদেষ্টা খলিলুৰক জেৰা কৰাৰ দাবী |url=https://www.satp.org/terrorism-update/jei-demands-interrogation-of-former-advisor-rizwana-and-former-security-adviser-khalilur-over-election-engineering |access-date=2026-03-07 |website=www.satp.org}}</ref> == বঁটাসমূহ == হাছানৰ নেতৃত্বত ''বেলা''ই ২০০৩ চনত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ পৰিৱেশ কাৰ্যসূচীৰদ্বাৰা ''গ্ল'বেল ৫০০ ৰোল অৱ অনাৰ'' লাভ কৰিছিল। তেওঁ লাভ কৰা বঁটাসমূহ হ’ল:<ref name=bio /><ref name=na /><ref name=cd /> * পৰিৱেশ সজাগতা বৃদ্ধিৰ বাবে [[বাংলাদেশ]] চৰকাৰৰ বন আৰু পৰিৱেশ মন্ত্ৰ্যালয়ৰদ্বাৰা ২০০৭ চনত প্ৰৱৰ্তন কৰা প্ৰথমটো ''পৰিৱেশ বঁটা''। * [[নেপাল]]ৰ ''ক্ৰিয়েটিভ ষ্টেটমেণ্টচ এণ্ড চাউথ এছিয়া পাৰ্টনাৰশ্বিপ''ৰদ্বাৰা ২০০৮ চনত 'চেলিব্ৰেটিং উইমেনহুড বঁটা'। * ২০০৯ চনত ''গ'ল্ডমেন পৰিৱেশ বঁটা''।<ref name=goldman /> * ২০১২ চনত ''ৰমন মেগছেছে বঁটা''।<ref name=asianjournal-2012-07-26 /> [[আমেৰিকা]]ৰ সংবাদ আলোচনী ''টাইম''ৰদ্বাৰা তেওঁক ''পৰিৱেশৰ নায়ক'' ''(Hero of Environment)'' হিচাপেও অভিহিত কৰা হৈছে।<ref name=bio /><ref name=ds /> ২০২২ চনত হাছানে আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ বৈদেশিক পৰিক্ৰমা দপ্তৰৰপৰা ''আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সাহসী মহিলা বঁটা'' ''(International Women of Courage Award)'' লাভ কৰে।<ref>{{cite web |title=২০২২ চনৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সাহসী মহিলা বঁটা |url=https://www.state.gov/2022-international-women-of-courage-award/ |website=আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ বৈদেশিক পৰিক্ৰমা দপ্তৰ |access-date=22 May 2022}}</ref> == ব্যক্তিগত জীৱন == হাছানৰ জন্ম হবিগঞ্জত হৈছিল। তেওঁৰ পিতৃৰ নাম চৈয়দ মহিবুল হাছান আৰু মাতৃৰ নাম সুৰাইয়া হাছান।<ref name=bio>{{cite news |title=বেলাৰ সৈতে ৰিজৱানা |date=21 October 2010 |newspaper=দৈনিক কালৰ কণ্ঠ}}</ref> তেওঁ নিজৰ সহপাঠী তথা অধিবক্তা-উদ্যমী আবু বকৰ ছিদ্দিকৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। তেওঁলোকৰ নেহলা ছিদ্দিক নামৰ এগৰাকী কন্যা আৰু আহমেদ জৰিৰ ছিদ্দিক আৰু আহমেদ জিদান ছিদ্দিক নামৰ দুজন পুত্ৰ সন্তান আছে।<ref name=cd>{{cite book |author=ইকবাল চৌধুৰী |title=ছুটিৰ দিনে |year=2009 |publisher=প্ৰথম আলো |language=bn |pages=5 |edition=509}}</ref> ২০১৪ চনৰ এপ্ৰিল মাহত নচৰুল হামিদ বিপুৰ মালিকানাধীন এটা কাপোৰৰ কাৰখানাৰ পৰিচালন সঞ্চালক হিচাপে কৰ্মৰত তেওঁৰ স্বামী ছিদ্দিকক অজ্ঞাত ব্যক্তিয়ে কিছুসময়ৰ বাবে অপহৰণ কৰিছিল।<ref>{{Cite news |date=2014-04-18|title=অপহৰণকাৰীয়ে আবু বকৰক মুকলি কৰি দিলে |url=https://www.thedailystar.net/abductors-free-abu-bakar-20523|access-date=2021-12-22|work=দ্য ডেইলি ষ্টাৰ|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=বাংলাদেশ এনভাইৰনমেণ্টেল লয়াৰ্ছ এছ'চিয়েশ্যনৰ (BELA) কাৰ্যবাহী সঞ্চালক চৈয়দা ৰিজৱানা হাছানৰ স্বামী আবু বকৰ ছিদ্দিকৰ অপহৰণ...|url=https://www.omct.org/en/resources/urgent-interventions/abduction-of-mr-abu-bakar-siddique-the-husband-of-ms-syeda-rizwana-hasan-executive-director-of-the-bangladesh-environmental-lawyers-association-bela|access-date=2021-12-22|website=OMCT|language=en}}</ref> == নিৰ্বাচিত ৰচনাৱলী == * ''লজ এণ্ড ডিচিচন অন কম্পেনচেচন ইন বাংলাদেশ'' (২০০১) * ''জুডিচিয়েল ডিচিচনচ অন এনভাইৰনমেণ্ট ইন চাউথ এছিয়া: আপ টু ২০০০'' (২০০৫) * ''জুডিচিয়েল ডিচিচনচ অন এনভাইৰনমেণ্ট ইন চাউথ এছিয়া, ২০০১-২০০৪'' (২০০৬) * ''চুপ্ৰিম কোৰ্ট অন ৱেটলেণ্ড কনজাৰ্ভেচন'' (২০১৪) ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== *{{Commons category-inline}} 2qyjjj2kth7h32d2lm6daukrg7a9hu2 601672 601671 2026-04-20T16:23:56Z Kandarpajit Kallol 6257 601672 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | office = [[Ministry of Environment, Forest and Climate Change (Bangladesh)|পৰিৱেশ, বন আৰু জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ উপদেষ্টা]] | president = [[মহম্মদ চাহাবুদ্দিন]] | 1blankname = [[Chief Adviser (Bangladesh)|মুখ্য উপদেষ্টা]] | 1namedata = [[মহম্মদ ইউনুছ]]। | term_start = ৯ আগষ্ট ২০২৪ | term_end = | predecessor = [[ছাবেৰ হোছেইন চৌধুৰী]] | successor = | office1 = [[Ministry of Water Resources (Bangladesh)|জল সম্পদৰ উপদেষ্টা]] | president1 = [[মহম্মদ চাহাবুদ্দিন]] | 1blankname1 = [[Chief Adviser (Bangladesh)|মুখ্য উপদেষ্টা]] | 1namedata1 = [[মহম্মদ ইউনুছ]]। | term_start1 = ১৬ আগষ্ট ২০২৪ | term_end1 = | predecessor1 = [[জাহিদ ফাৰুক]] | successor1 = | name = Syeda Rizwana Hasan | native_name = {{nobold|চৈয়দা ৰিজৱানা হাছান}} | native_name_lang = bn | image = সৈয়দা ৰিজওয়ানা হাসান.jpeg | caption = ২০২৫ চনত ৰিজৱানা হাছান | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1968|01|15}} | birth_place = [[হবিবগঞ্জ]], [[পূব পাকিস্তান]], [[পাকিস্তান]]। | nationality = [[বাংলাদেশী]] | alma_mater = [[ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়]] | profession = [[উকীল]] | known_for = [[জাহাজ ভঙা]] উদ্যোগত অৱদান<br> [[Bangladesh Environmental Lawyers Association|বেলা]]ৰ মুখ্য কাৰ্যবাহী | spouse = এ বি ছিদ্দিকী <ref>{{Cite web |last=bdnews24.com |title=Rizwana Hasan's husband found in Kalabagan |url=https://bdnews24.com/bangladesh/rizwana-hasan-s-husband-found-in-kalabagan |access-date=2024-08-08 |website=Rizwana Hasan's husband found in Kalabagan |language=en}}</ref> | children = ৩ | father = [[চৈয়দ মহিবুল হাছান]] | awards = {{plainlist| * [[গোল্ডমেন পৰিৱেশ বঁটা]] (২০০৯) * [[ৰমন মেগছেছে বঁটা]] (২০১২) * [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সাহসী মহিলা বঁটা]] (২০২২) }} }} '''চৈয়দা ৰিজৱানা হাছান''' ({{lang-en|Rizwana Hasan}}; জন্ম ১৫ জানুৱাৰী ১৯৬৮) এগৰাকী বাংলাদেশী অধিবক্তা আৰু পৰিৱেশ কৰ্মী। তেওঁ বাংলাদেশৰ অন্তৱৰ্তীকালীন চৰকাৰৰ এগৰাকী উপদেষ্টা আছিল আৰু পৰিৱেশ, বন আৰু জলবায়ু পৰিৱৰ্তন, জল সম্পদ আৰু তথ্য তথা সম্প্ৰচাৰ মন্ত্ৰ্যালয়ৰ উপদেষ্টা হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|date=2024-08-08 |title=ইউনুছৰ নেতৃত্বত অন্তৱৰ্তীকালীন চৰকাৰৰ শপত গ্ৰহণ (Yunus-led interim govt sworn in) |url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/news/yunus-led-interim-govt-sworn-3672581 |access-date=2024-08-08 |website=দ্য ডেইলি ষ্টাৰ (The Daily Star) |language=en}}</ref> এগৰাকী পৰিৱেশ কৰ্মী হিচাপে তেওঁৰ কামৰ মূল কেন্দ্ৰবিন্দু হ’ল বাংলাদেশৰ জাহাজ ভঙা উদ্যোগৰ বাবে নিয়মাৱলী প্ৰস্তুত কৰা, আৰু ইয়াৰ বাবে তেওঁক ২০০৯ চনত গ'ল্ডমেন পৰিৱেশ বঁটা প্ৰদান কৰা হৈছিল।<ref name=goldman>{{cite web |url=http://goldmanprize.org/2009/asia |title=চৈয়দা ৰিজৱানা হাছান |publisher=গ'ল্ডমেন পৰিৱেশ বঁটা |access-date=1 May 2009}}</ref> ২০১২ চনত তেওঁক [[ৰমন মেগছেছে বঁটা|ৰমন মেগছেছে বঁটাৰে]] সন্মানিত কৰা হৈছিল। তেওঁক তেওঁৰ "অটল সাহস আৰু আৱেগিক নেতৃত্বৰ জৰিয়তে বাংলাদেশত বিচাৰ বিভাগীয় সক্ৰিয়তাৰ এক অভিযান চলাই জনসাধাৰণৰ সু-পৰিৱেশৰ অধিকাৰক মানুহৰ মৰ্যাদা আৰু জীৱনৰ অধিকাৰ হিচাপে দৃঢ়তাৰে প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ বাবে" এই বঁটা আগবঢ়োৱা হৈছিল।<ref name=asianjournal-2012-07-26>{{cite news|last=Sarmiento|first=Christine Joy|title=২০১২ চনৰ ৰমন মেগছেছে বঁটা বিজয়ীসকলৰ নাম ঘোষণা |url=http://www.asianjournal.com/dateline-philippines/headlines/16794-2012-ramon-magsaysay-award-winners-announced-.html|access-date=1 August 2012|newspaper=এছিয়ান জাৰ্ণাল (Asian Journal)|date=26 July 2012|quote=বাংলাদেশৰ চৈয়দা ৰিজৱানা হাছানৰ 'অটল সাহস আৰু আৱেগিক নেতৃত্বৰ জৰিয়তে বাংলাদেশত বিচাৰ বিভাগীয় সক্ৰিয়তাৰ এক অভিযান চলাই জনসাধাৰণৰ সু-পৰিৱেশৰ অধিকাৰক মানুহৰ মৰ্যাদা আৰু জীৱনৰ অধিকাৰ হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ বাবে' তেওঁক স্বীকৃতি দিয়া হৈছে। |url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120728182435/http://asianjournal.com/dateline-philippines/headlines/16794-2012-ramon-magsaysay-award-winners-announced-.html|archive-date=28 July 2012}}</ref> == জন্ম আৰু শিক্ষা == চৈয়দা ৰিজৱানা হাছানৰ জন্ম ১৯৬৮ চনৰ ১৫ জানুৱাৰীত পূব পাকিস্তানৰ হবিগঞ্জ জিলাৰ নৰপতি হাভেলী নামৰ এটা বঙালী মুছলমান জমিদাৰ পৰিয়ালত হৈছিল। তেওঁ ভিকাৰুন্নিছা নুন স্কুল এণ্ড কলেজৰপৰা মাধ্যমিক আৰু হলী ক্ৰছ কলেজৰপৰা উচ্চতৰ মাধ্যমিক শিক্ষা লাভ কৰে। ইয়াৰ পিছত তেওঁ ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা আইন বিভাগত স্নাতক আৰু স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref name=bio /> তেওঁৰ পিতৃ চৈয়দ মহিবুল হাছান, মাতৃ ছুৰাইয়া হাছান। == কৰ্মজীৱন == হাছান জাহাজ ভঙা উদ্যোগৰ সৈতে জড়িত হৈ পৰে আৰু শ্ৰমিকসকলৰ স্বাস্থ্যৰ প্ৰতি ভাবুকি, কাম কৰাৰ দুৰ্বল পৰিৱেশ আৰু আৱৰ্জনাৰ অনুচিত নিষ্কাশনৰ দৰে বিভিন্ন কাৰণত ২০০৩ চনত প্ৰথমবাৰৰ বাবে চট্টগ্ৰামৰ জাহাজ ভঙা কাৰখানাসমূহৰ বিৰুদ্ধে গোচৰ তৰে। ইয়াৰ সঁহাৰি স্বৰূপে, ২০০৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত আদালতে উপযুক্ত বিভাগৰপৰা পৰিৱেশসংক্ৰান্তীয় অনুমতি অবিহনে জাহাজ ভঙাটো অবৈধ বুলি ঘোষণা কৰে।<ref name=bio /> হাছানে এই উদ্যোগটোত শ্ৰমিকৰ অধিক অধিকাৰ আৰু কাম কৰাৰ বাবে এক নিৰাপদ পৰিৱেশ নিশ্চিত কৰিবলৈ নিৰন্তৰ প্ৰচেষ্টা চলাই আহিছে।<ref name=ds>{{cite news|title=টাইম মেগাজিনে ৰিজৱানাক 'পৰিৱেশ হিৰো' হিচাপে নামকৰণ কৰিছে (Time names Rizwana as environment hero)|url=http://thedailystar.net|access-date=17 July 2011|newspaper=দ্য ডেইলি ষ্টাৰ|date=4 October 2009}}</ref> তেওঁ আৱাসন নিৰ্মাণৰ বাবে হ্ৰদসমূহ ভৰোৱা, পলিথিনৰ অনুচিত ব্যৱহাৰ, পাহাৰ কটা, বনধ্বংস, মিছা মাছৰ খেতি আৰু ছেইণ্ট মাৰ্টিন দ্বীপত অবৈধ নিৰ্মাণ কাৰ্যত লিপ্ত থকা সংগঠনসমূহৰ বিৰুদ্ধেও সফলতাৰে গোচৰ তৰিছে।<ref name=bio /> == বিতৰ্কসমূহ == ২০২৬ চনৰ ৬ মাৰ্চত বাংলাদেশ জামায়াত-ই-ইছলামীৰ নেতা আৰু কৰ্মীসকলে ১২ ফেব্ৰুৱাৰীৰ সংসদীয় নিৰ্বাচনত হোৱা অনিয়মৰ অভিযোগৰ তদন্তৰ দাবীত ঢাকাত এক সমদল উলিয়ায়। বায়তুল মোকাৰৰম ৰাষ্ট্ৰীয় মছজিদৰ ওচৰত ভাষণ দি দলটোৰ নেতাসকলে বৈদেশিক মন্ত্ৰী খলিলুৰ ৰহমান আৰু প্ৰাক্তন উপদেষ্টা চৈয়দা ৰিজৱানা হাছানক "নিৰ্বাচনী ইঞ্জিনিয়াৰিং"ত লিপ্ত থকাৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰে। ৰিজৱানা হাছানে নাৰীৰ অধিকাৰৰ বিৰোধিতা কৰা গোটসমূহ মূলসুঁতিৰ ৰাজনৈতিক শক্তি হোৱা উচিত নহয় বুলি কৰা এক মন্তব্যৰ পিছতে এই প্ৰতিবাদ আৰম্ভ হয়। জামায়াতৰ নেতাসকলে এই মন্তব্যক কিছুমান নিৰ্দিষ্ট দলক উদ্দেশ্যপ্ৰণোদিতভাৱে ক্ষমতাৰপৰা আঁতৰাই ৰখাৰ এক পৰোক্ষ স্বীকাৰোক্তি বুলি অভিহিত কৰে।<ref>{{Cite web |title=অন্তৱৰ্তীকালীন চৰকাৰৰ উপদেষ্টাৰ বিৰুদ্ধে নিৰ্বাচনী ইঞ্জিনিয়াৰিংৰ অভিযোগ {{!}} ৰিজৱানা আৰু খলিলুৰক জেৰা কৰাৰ দাবী জামায়াতৰ {{!}} দ্য ডেইলি ষ্টাৰ |url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/news/jamaat-demands-interrogation-rizwana-and-khalilur-over-election-engineering-4121531 |access-date=2026-03-07 |website=www.thedailystar.net |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=সন্ত্ৰাসবাদ সম্পৰ্কীয় শেহতীয়া তথ্য - নিৰ্বাচনী ইঞ্জিনিয়াৰিংৰ বাবে প্ৰাক্তন উপদেষ্টা ৰিজৱানা আৰু প্ৰাক্তন নিৰাপত্তা উপদেষ্টা খলিলুৰক জেৰা কৰাৰ দাবী |url=https://www.satp.org/terrorism-update/jei-demands-interrogation-of-former-advisor-rizwana-and-former-security-adviser-khalilur-over-election-engineering |access-date=2026-03-07 |website=www.satp.org}}</ref> == বঁটাসমূহ == হাছানৰ নেতৃত্বত ''বেলা''ই ২০০৩ চনত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ পৰিৱেশ কাৰ্যসূচীৰদ্বাৰা ''গ্ল'বেল ৫০০ ৰোল অৱ অনাৰ'' লাভ কৰিছিল। তেওঁ লাভ কৰা বঁটাসমূহ হ’ল:<ref name=bio /><ref name=cd /> * পৰিৱেশ সজাগতা বৃদ্ধিৰ বাবে [[বাংলাদেশ]] চৰকাৰৰ বন আৰু পৰিৱেশ মন্ত্ৰ্যালয়ৰদ্বাৰা ২০০৭ চনত প্ৰৱৰ্তন কৰা প্ৰথমটো ''পৰিৱেশ বঁটা''। * [[নেপাল]]ৰ ''ক্ৰিয়েটিভ ষ্টেটমেণ্টচ এণ্ড চাউথ এছিয়া পাৰ্টনাৰশ্বিপ''ৰদ্বাৰা ২০০৮ চনত 'চেলিব্ৰেটিং উইমেনহুড বঁটা'। * ২০০৯ চনত ''গ'ল্ডমেন পৰিৱেশ বঁটা''।<ref name=goldman /> * ২০১২ চনত ''ৰমন মেগছেছে বঁটা''।<ref name=asianjournal-2012-07-26 /> [[আমেৰিকা]]ৰ সংবাদ আলোচনী ''টাইম''ৰদ্বাৰা তেওঁক ''পৰিৱেশৰ নায়ক'' ''(Hero of Environment)'' হিচাপেও অভিহিত কৰা হৈছে।<ref name=bio /><ref name=ds /> ২০২২ চনত হাছানে আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ বৈদেশিক পৰিক্ৰমা দপ্তৰৰপৰা ''আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সাহসী মহিলা বঁটা'' ''(International Women of Courage Award)'' লাভ কৰে।<ref>{{cite web |title=২০২২ চনৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সাহসী মহিলা বঁটা |url=https://www.state.gov/2022-international-women-of-courage-award/ |website=আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ বৈদেশিক পৰিক্ৰমা দপ্তৰ |access-date=22 May 2022}}</ref> == ব্যক্তিগত জীৱন == হাছানৰ জন্ম হবিগঞ্জত হৈছিল। তেওঁৰ পিতৃৰ নাম চৈয়দ মহিবুল হাছান আৰু মাতৃৰ নাম সুৰাইয়া হাছান।<ref name=bio>{{cite news |title=বেলাৰ সৈতে ৰিজৱানা |date=21 October 2010 |newspaper=দৈনিক কালৰ কণ্ঠ}}</ref> তেওঁ নিজৰ সহপাঠী তথা অধিবক্তা-উদ্যমী আবু বকৰ ছিদ্দিকৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। তেওঁলোকৰ নেহলা ছিদ্দিক নামৰ এগৰাকী কন্যা আৰু আহমেদ জৰিৰ ছিদ্দিক আৰু আহমেদ জিদান ছিদ্দিক নামৰ দুজন পুত্ৰ সন্তান আছে।<ref name=cd>{{cite book |author=ইকবাল চৌধুৰী |title=ছুটিৰ দিনে |year=2009 |publisher=প্ৰথম আলো |language=bn |pages=5 |edition=509}}</ref> ২০১৪ চনৰ এপ্ৰিল মাহত নচৰুল হামিদ বিপুৰ মালিকানাধীন এটা কাপোৰৰ কাৰখানাৰ পৰিচালন সঞ্চালক হিচাপে কৰ্মৰত তেওঁৰ স্বামী ছিদ্দিকক অজ্ঞাত ব্যক্তিয়ে কিছুসময়ৰ বাবে অপহৰণ কৰিছিল।<ref>{{Cite news |date=2014-04-18|title=অপহৰণকাৰীয়ে আবু বকৰক মুকলি কৰি দিলে |url=https://www.thedailystar.net/abductors-free-abu-bakar-20523|access-date=2021-12-22|work=দ্য ডেইলি ষ্টাৰ|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=বাংলাদেশ এনভাইৰনমেণ্টেল লয়াৰ্ছ এছ'চিয়েশ্যনৰ (BELA) কাৰ্যবাহী সঞ্চালক চৈয়দা ৰিজৱানা হাছানৰ স্বামী আবু বকৰ ছিদ্দিকৰ অপহৰণ...|url=https://www.omct.org/en/resources/urgent-interventions/abduction-of-mr-abu-bakar-siddique-the-husband-of-ms-syeda-rizwana-hasan-executive-director-of-the-bangladesh-environmental-lawyers-association-bela|access-date=2021-12-22|website=OMCT|language=en}}</ref> == নিৰ্বাচিত ৰচনাৱলী == * ''লজ এণ্ড ডিচিচন অন কম্পেনচেচন ইন বাংলাদেশ'' (২০০১) * ''জুডিচিয়েল ডিচিচনচ অন এনভাইৰনমেণ্ট ইন চাউথ এছিয়া: আপ টু ২০০০'' (২০০৫) * ''জুডিচিয়েল ডিচিচনচ অন এনভাইৰনমেণ্ট ইন চাউথ এছিয়া, ২০০১-২০০৪'' (২০০৬) * ''চুপ্ৰিম কোৰ্ট অন ৱেটলেণ্ড কনজাৰ্ভেচন'' (২০১৪) ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== *{{Commons category-inline}} hl7q5a2zngodpwbxsvv8iwdbxvkbh3t 601673 601672 2026-04-20T16:25:56Z Kandarpajit Kallol 6257 +[[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ ব্যক্তি]]; +[[শ্ৰেণী:পৰিৱেশ কৰ্মী]] using [[WP:HC|HotCat]] 601673 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | office = [[Ministry of Environment, Forest and Climate Change (Bangladesh)|পৰিৱেশ, বন আৰু জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ উপদেষ্টা]] | president = [[মহম্মদ চাহাবুদ্দিন]] | 1blankname = [[Chief Adviser (Bangladesh)|মুখ্য উপদেষ্টা]] | 1namedata = [[মহম্মদ ইউনুছ]]। | term_start = ৯ আগষ্ট ২০২৪ | term_end = | predecessor = [[ছাবেৰ হোছেইন চৌধুৰী]] | successor = | office1 = [[Ministry of Water Resources (Bangladesh)|জল সম্পদৰ উপদেষ্টা]] | president1 = [[মহম্মদ চাহাবুদ্দিন]] | 1blankname1 = [[Chief Adviser (Bangladesh)|মুখ্য উপদেষ্টা]] | 1namedata1 = [[মহম্মদ ইউনুছ]]। | term_start1 = ১৬ আগষ্ট ২০২৪ | term_end1 = | predecessor1 = [[জাহিদ ফাৰুক]] | successor1 = | name = Syeda Rizwana Hasan | native_name = {{nobold|চৈয়দা ৰিজৱানা হাছান}} | native_name_lang = bn | image = সৈয়দা ৰিজওয়ানা হাসান.jpeg | caption = ২০২৫ চনত ৰিজৱানা হাছান | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1968|01|15}} | birth_place = [[হবিবগঞ্জ]], [[পূব পাকিস্তান]], [[পাকিস্তান]]। | nationality = [[বাংলাদেশী]] | alma_mater = [[ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়]] | profession = [[উকীল]] | known_for = [[জাহাজ ভঙা]] উদ্যোগত অৱদান<br> [[Bangladesh Environmental Lawyers Association|বেলা]]ৰ মুখ্য কাৰ্যবাহী | spouse = এ বি ছিদ্দিকী <ref>{{Cite web |last=bdnews24.com |title=Rizwana Hasan's husband found in Kalabagan |url=https://bdnews24.com/bangladesh/rizwana-hasan-s-husband-found-in-kalabagan |access-date=2024-08-08 |website=Rizwana Hasan's husband found in Kalabagan |language=en}}</ref> | children = ৩ | father = [[চৈয়দ মহিবুল হাছান]] | awards = {{plainlist| * [[গোল্ডমেন পৰিৱেশ বঁটা]] (২০০৯) * [[ৰমন মেগছেছে বঁটা]] (২০১২) * [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সাহসী মহিলা বঁটা]] (২০২২) }} }} '''চৈয়দা ৰিজৱানা হাছান''' ({{lang-en|Rizwana Hasan}}; জন্ম ১৫ জানুৱাৰী ১৯৬৮) এগৰাকী বাংলাদেশী অধিবক্তা আৰু পৰিৱেশ কৰ্মী। তেওঁ বাংলাদেশৰ অন্তৱৰ্তীকালীন চৰকাৰৰ এগৰাকী উপদেষ্টা আছিল আৰু পৰিৱেশ, বন আৰু জলবায়ু পৰিৱৰ্তন, জল সম্পদ আৰু তথ্য তথা সম্প্ৰচাৰ মন্ত্ৰ্যালয়ৰ উপদেষ্টা হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|date=2024-08-08 |title=ইউনুছৰ নেতৃত্বত অন্তৱৰ্তীকালীন চৰকাৰৰ শপত গ্ৰহণ (Yunus-led interim govt sworn in) |url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/news/yunus-led-interim-govt-sworn-3672581 |access-date=2024-08-08 |website=দ্য ডেইলি ষ্টাৰ (The Daily Star) |language=en}}</ref> এগৰাকী পৰিৱেশ কৰ্মী হিচাপে তেওঁৰ কামৰ মূল কেন্দ্ৰবিন্দু হ’ল বাংলাদেশৰ জাহাজ ভঙা উদ্যোগৰ বাবে নিয়মাৱলী প্ৰস্তুত কৰা, আৰু ইয়াৰ বাবে তেওঁক ২০০৯ চনত গ'ল্ডমেন পৰিৱেশ বঁটা প্ৰদান কৰা হৈছিল।<ref name=goldman>{{cite web |url=http://goldmanprize.org/2009/asia |title=চৈয়দা ৰিজৱানা হাছান |publisher=গ'ল্ডমেন পৰিৱেশ বঁটা |access-date=1 May 2009}}</ref> ২০১২ চনত তেওঁক [[ৰমন মেগছেছে বঁটা|ৰমন মেগছেছে বঁটাৰে]] সন্মানিত কৰা হৈছিল। তেওঁক তেওঁৰ "অটল সাহস আৰু আৱেগিক নেতৃত্বৰ জৰিয়তে বাংলাদেশত বিচাৰ বিভাগীয় সক্ৰিয়তাৰ এক অভিযান চলাই জনসাধাৰণৰ সু-পৰিৱেশৰ অধিকাৰক মানুহৰ মৰ্যাদা আৰু জীৱনৰ অধিকাৰ হিচাপে দৃঢ়তাৰে প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ বাবে" এই বঁটা আগবঢ়োৱা হৈছিল।<ref name=asianjournal-2012-07-26>{{cite news|last=Sarmiento|first=Christine Joy|title=২০১২ চনৰ ৰমন মেগছেছে বঁটা বিজয়ীসকলৰ নাম ঘোষণা |url=http://www.asianjournal.com/dateline-philippines/headlines/16794-2012-ramon-magsaysay-award-winners-announced-.html|access-date=1 August 2012|newspaper=এছিয়ান জাৰ্ণাল (Asian Journal)|date=26 July 2012|quote=বাংলাদেশৰ চৈয়দা ৰিজৱানা হাছানৰ 'অটল সাহস আৰু আৱেগিক নেতৃত্বৰ জৰিয়তে বাংলাদেশত বিচাৰ বিভাগীয় সক্ৰিয়তাৰ এক অভিযান চলাই জনসাধাৰণৰ সু-পৰিৱেশৰ অধিকাৰক মানুহৰ মৰ্যাদা আৰু জীৱনৰ অধিকাৰ হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ বাবে' তেওঁক স্বীকৃতি দিয়া হৈছে। |url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120728182435/http://asianjournal.com/dateline-philippines/headlines/16794-2012-ramon-magsaysay-award-winners-announced-.html|archive-date=28 July 2012}}</ref> == জন্ম আৰু শিক্ষা == চৈয়দা ৰিজৱানা হাছানৰ জন্ম ১৯৬৮ চনৰ ১৫ জানুৱাৰীত পূব পাকিস্তানৰ হবিগঞ্জ জিলাৰ নৰপতি হাভেলী নামৰ এটা বঙালী মুছলমান জমিদাৰ পৰিয়ালত হৈছিল। তেওঁ ভিকাৰুন্নিছা নুন স্কুল এণ্ড কলেজৰপৰা মাধ্যমিক আৰু হলী ক্ৰছ কলেজৰপৰা উচ্চতৰ মাধ্যমিক শিক্ষা লাভ কৰে। ইয়াৰ পিছত তেওঁ ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা আইন বিভাগত স্নাতক আৰু স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref name=bio /> তেওঁৰ পিতৃ চৈয়দ মহিবুল হাছান, মাতৃ ছুৰাইয়া হাছান। == কৰ্মজীৱন == হাছান জাহাজ ভঙা উদ্যোগৰ সৈতে জড়িত হৈ পৰে আৰু শ্ৰমিকসকলৰ স্বাস্থ্যৰ প্ৰতি ভাবুকি, কাম কৰাৰ দুৰ্বল পৰিৱেশ আৰু আৱৰ্জনাৰ অনুচিত নিষ্কাশনৰ দৰে বিভিন্ন কাৰণত ২০০৩ চনত প্ৰথমবাৰৰ বাবে চট্টগ্ৰামৰ জাহাজ ভঙা কাৰখানাসমূহৰ বিৰুদ্ধে গোচৰ তৰে। ইয়াৰ সঁহাৰি স্বৰূপে, ২০০৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত আদালতে উপযুক্ত বিভাগৰপৰা পৰিৱেশসংক্ৰান্তীয় অনুমতি অবিহনে জাহাজ ভঙাটো অবৈধ বুলি ঘোষণা কৰে।<ref name=bio /> হাছানে এই উদ্যোগটোত শ্ৰমিকৰ অধিক অধিকাৰ আৰু কাম কৰাৰ বাবে এক নিৰাপদ পৰিৱেশ নিশ্চিত কৰিবলৈ নিৰন্তৰ প্ৰচেষ্টা চলাই আহিছে।<ref name=ds>{{cite news|title=টাইম মেগাজিনে ৰিজৱানাক 'পৰিৱেশ হিৰো' হিচাপে নামকৰণ কৰিছে (Time names Rizwana as environment hero)|url=http://thedailystar.net|access-date=17 July 2011|newspaper=দ্য ডেইলি ষ্টাৰ|date=4 October 2009}}</ref> তেওঁ আৱাসন নিৰ্মাণৰ বাবে হ্ৰদসমূহ ভৰোৱা, পলিথিনৰ অনুচিত ব্যৱহাৰ, পাহাৰ কটা, বনধ্বংস, মিছা মাছৰ খেতি আৰু ছেইণ্ট মাৰ্টিন দ্বীপত অবৈধ নিৰ্মাণ কাৰ্যত লিপ্ত থকা সংগঠনসমূহৰ বিৰুদ্ধেও সফলতাৰে গোচৰ তৰিছে।<ref name=bio /> == বিতৰ্কসমূহ == ২০২৬ চনৰ ৬ মাৰ্চত বাংলাদেশ জামায়াত-ই-ইছলামীৰ নেতা আৰু কৰ্মীসকলে ১২ ফেব্ৰুৱাৰীৰ সংসদীয় নিৰ্বাচনত হোৱা অনিয়মৰ অভিযোগৰ তদন্তৰ দাবীত ঢাকাত এক সমদল উলিয়ায়। বায়তুল মোকাৰৰম ৰাষ্ট্ৰীয় মছজিদৰ ওচৰত ভাষণ দি দলটোৰ নেতাসকলে বৈদেশিক মন্ত্ৰী খলিলুৰ ৰহমান আৰু প্ৰাক্তন উপদেষ্টা চৈয়দা ৰিজৱানা হাছানক "নিৰ্বাচনী ইঞ্জিনিয়াৰিং"ত লিপ্ত থকাৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰে। ৰিজৱানা হাছানে নাৰীৰ অধিকাৰৰ বিৰোধিতা কৰা গোটসমূহ মূলসুঁতিৰ ৰাজনৈতিক শক্তি হোৱা উচিত নহয় বুলি কৰা এক মন্তব্যৰ পিছতে এই প্ৰতিবাদ আৰম্ভ হয়। জামায়াতৰ নেতাসকলে এই মন্তব্যক কিছুমান নিৰ্দিষ্ট দলক উদ্দেশ্যপ্ৰণোদিতভাৱে ক্ষমতাৰপৰা আঁতৰাই ৰখাৰ এক পৰোক্ষ স্বীকাৰোক্তি বুলি অভিহিত কৰে।<ref>{{Cite web |title=অন্তৱৰ্তীকালীন চৰকাৰৰ উপদেষ্টাৰ বিৰুদ্ধে নিৰ্বাচনী ইঞ্জিনিয়াৰিংৰ অভিযোগ {{!}} ৰিজৱানা আৰু খলিলুৰক জেৰা কৰাৰ দাবী জামায়াতৰ {{!}} দ্য ডেইলি ষ্টাৰ |url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/news/jamaat-demands-interrogation-rizwana-and-khalilur-over-election-engineering-4121531 |access-date=2026-03-07 |website=www.thedailystar.net |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=সন্ত্ৰাসবাদ সম্পৰ্কীয় শেহতীয়া তথ্য - নিৰ্বাচনী ইঞ্জিনিয়াৰিংৰ বাবে প্ৰাক্তন উপদেষ্টা ৰিজৱানা আৰু প্ৰাক্তন নিৰাপত্তা উপদেষ্টা খলিলুৰক জেৰা কৰাৰ দাবী |url=https://www.satp.org/terrorism-update/jei-demands-interrogation-of-former-advisor-rizwana-and-former-security-adviser-khalilur-over-election-engineering |access-date=2026-03-07 |website=www.satp.org}}</ref> == বঁটাসমূহ == হাছানৰ নেতৃত্বত ''বেলা''ই ২০০৩ চনত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ পৰিৱেশ কাৰ্যসূচীৰদ্বাৰা ''গ্ল'বেল ৫০০ ৰোল অৱ অনাৰ'' লাভ কৰিছিল। তেওঁ লাভ কৰা বঁটাসমূহ হ’ল:<ref name=bio /><ref name=cd /> * পৰিৱেশ সজাগতা বৃদ্ধিৰ বাবে [[বাংলাদেশ]] চৰকাৰৰ বন আৰু পৰিৱেশ মন্ত্ৰ্যালয়ৰদ্বাৰা ২০০৭ চনত প্ৰৱৰ্তন কৰা প্ৰথমটো ''পৰিৱেশ বঁটা''। * [[নেপাল]]ৰ ''ক্ৰিয়েটিভ ষ্টেটমেণ্টচ এণ্ড চাউথ এছিয়া পাৰ্টনাৰশ্বিপ''ৰদ্বাৰা ২০০৮ চনত 'চেলিব্ৰেটিং উইমেনহুড বঁটা'। * ২০০৯ চনত ''গ'ল্ডমেন পৰিৱেশ বঁটা''।<ref name=goldman /> * ২০১২ চনত ''ৰমন মেগছেছে বঁটা''।<ref name=asianjournal-2012-07-26 /> [[আমেৰিকা]]ৰ সংবাদ আলোচনী ''টাইম''ৰদ্বাৰা তেওঁক ''পৰিৱেশৰ নায়ক'' ''(Hero of Environment)'' হিচাপেও অভিহিত কৰা হৈছে।<ref name=bio /><ref name=ds /> ২০২২ চনত হাছানে আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ বৈদেশিক পৰিক্ৰমা দপ্তৰৰপৰা ''আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সাহসী মহিলা বঁটা'' ''(International Women of Courage Award)'' লাভ কৰে।<ref>{{cite web |title=২০২২ চনৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সাহসী মহিলা বঁটা |url=https://www.state.gov/2022-international-women-of-courage-award/ |website=আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ বৈদেশিক পৰিক্ৰমা দপ্তৰ |access-date=22 May 2022}}</ref> == ব্যক্তিগত জীৱন == হাছানৰ জন্ম হবিগঞ্জত হৈছিল। তেওঁৰ পিতৃৰ নাম চৈয়দ মহিবুল হাছান আৰু মাতৃৰ নাম সুৰাইয়া হাছান।<ref name=bio>{{cite news |title=বেলাৰ সৈতে ৰিজৱানা |date=21 October 2010 |newspaper=দৈনিক কালৰ কণ্ঠ}}</ref> তেওঁ নিজৰ সহপাঠী তথা অধিবক্তা-উদ্যমী আবু বকৰ ছিদ্দিকৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। তেওঁলোকৰ নেহলা ছিদ্দিক নামৰ এগৰাকী কন্যা আৰু আহমেদ জৰিৰ ছিদ্দিক আৰু আহমেদ জিদান ছিদ্দিক নামৰ দুজন পুত্ৰ সন্তান আছে।<ref name=cd>{{cite book |author=ইকবাল চৌধুৰী |title=ছুটিৰ দিনে |year=2009 |publisher=প্ৰথম আলো |language=bn |pages=5 |edition=509}}</ref> ২০১৪ চনৰ এপ্ৰিল মাহত নচৰুল হামিদ বিপুৰ মালিকানাধীন এটা কাপোৰৰ কাৰখানাৰ পৰিচালন সঞ্চালক হিচাপে কৰ্মৰত তেওঁৰ স্বামী ছিদ্দিকক অজ্ঞাত ব্যক্তিয়ে কিছুসময়ৰ বাবে অপহৰণ কৰিছিল।<ref>{{Cite news |date=2014-04-18|title=অপহৰণকাৰীয়ে আবু বকৰক মুকলি কৰি দিলে |url=https://www.thedailystar.net/abductors-free-abu-bakar-20523|access-date=2021-12-22|work=দ্য ডেইলি ষ্টাৰ|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=বাংলাদেশ এনভাইৰনমেণ্টেল লয়াৰ্ছ এছ'চিয়েশ্যনৰ (BELA) কাৰ্যবাহী সঞ্চালক চৈয়দা ৰিজৱানা হাছানৰ স্বামী আবু বকৰ ছিদ্দিকৰ অপহৰণ...|url=https://www.omct.org/en/resources/urgent-interventions/abduction-of-mr-abu-bakar-siddique-the-husband-of-ms-syeda-rizwana-hasan-executive-director-of-the-bangladesh-environmental-lawyers-association-bela|access-date=2021-12-22|website=OMCT|language=en}}</ref> == নিৰ্বাচিত ৰচনাৱলী == * ''লজ এণ্ড ডিচিচন অন কম্পেনচেচন ইন বাংলাদেশ'' (২০০১) * ''জুডিচিয়েল ডিচিচনচ অন এনভাইৰনমেণ্ট ইন চাউথ এছিয়া: আপ টু ২০০০'' (২০০৫) * ''জুডিচিয়েল ডিচিচনচ অন এনভাইৰনমেণ্ট ইন চাউথ এছিয়া, ২০০১-২০০৪'' (২০০৬) * ''চুপ্ৰিম কোৰ্ট অন ৱেটলেণ্ড কনজাৰ্ভেচন'' (২০১৪) ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== *{{Commons category-inline}} [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:পৰিৱেশ কৰ্মী]] 8udtydrg91c174oexwqlf7qb31mpfnn 601674 601673 2026-04-20T16:28:29Z Kandarpajit Kallol 6257 601674 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | office = পৰিৱেশ, বন আৰু জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ উপদেষ্টা | president = মহম্মদ চাহাবুদ্দিন | 1blankname = মুখ্য উপদেষ্টা | 1namedata = [[মহম্মদ ইউনুছ]] | term_start = ৯ আগষ্ট ২০২৪ | term_end = | predecessor = ছাবেৰ হোছেইন চৌধুৰী | successor = | office1 = জল সম্পদৰ উপদেষ্টা | president1 = মহম্মদ চাহাবুদ্দিন | 1blankname1 = মুখ্য উপদেষ্টা | 1namedata1 = [[মহম্মদ ইউনুছ]]। | term_start1 = ১৬ আগষ্ট ২০২৪ | term_end1 = | predecessor1 = জাহিদ ফাৰুক | successor1 = | name = Syeda Rizwana Hasan | native_name = {{nobold|চৈয়দা ৰিজৱানা হাছান}} | native_name_lang = bn | image = সৈয়দা রিজওয়ানা হাসান.jpeg | caption = ২০২৫ চনত ৰিজৱানা হাছান | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1968|01|15}} | birth_place = হবিবগঞ্জ, পূব পাকিস্তান, [[পাকিস্তান]] | nationality = [[বাংলাদেশী]] | alma_mater = [[ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়]] | profession = উকীল | known_for = জাহাজ ভঙা উদ্যোগত অৱদান<br> বেলাৰ মুখ্য কাৰ্যবাহী | spouse = এ বি ছিদ্দিকী <ref>{{Cite web |last=bdnews24.com |title=Rizwana Hasan's husband found in Kalabagan |url=https://bdnews24.com/bangladesh/rizwana-hasan-s-husband-found-in-kalabagan |access-date=2024-08-08 |website=Rizwana Hasan's husband found in Kalabagan |language=en}}</ref> | children = ৩ | father = চৈয়দ মহিবুল হাছান | awards = {{plainlist| * গ'ল্ডমেন পৰিৱেশ বঁটা (২০০৯) * [[ৰমন মেগছেছে বঁটা]] (২০১২) * আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সাহসী মহিলা বঁটা (২০২২) }} }} '''চৈয়দা ৰিজৱানা হাছান''' ({{lang-en|Rizwana Hasan}}; জন্ম ১৫ জানুৱাৰী ১৯৬৮) এগৰাকী বাংলাদেশী অধিবক্তা আৰু পৰিৱেশ কৰ্মী। তেওঁ বাংলাদেশৰ অন্তৱৰ্তীকালীন চৰকাৰৰ এগৰাকী উপদেষ্টা আছিল আৰু পৰিৱেশ, বন আৰু জলবায়ু পৰিৱৰ্তন, জল সম্পদ আৰু তথ্য তথা সম্প্ৰচাৰ মন্ত্ৰ্যালয়ৰ উপদেষ্টা হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|date=2024-08-08 |title=ইউনুছৰ নেতৃত্বত অন্তৱৰ্তীকালীন চৰকাৰৰ শপত গ্ৰহণ (Yunus-led interim govt sworn in) |url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/news/yunus-led-interim-govt-sworn-3672581 |access-date=2024-08-08 |website=দ্য ডেইলি ষ্টাৰ (The Daily Star) |language=en}}</ref> এগৰাকী পৰিৱেশ কৰ্মী হিচাপে তেওঁৰ কামৰ মূল কেন্দ্ৰবিন্দু হ’ল বাংলাদেশৰ জাহাজ ভঙা উদ্যোগৰ বাবে নিয়মাৱলী প্ৰস্তুত কৰা, আৰু ইয়াৰ বাবে তেওঁক ২০০৯ চনত গ'ল্ডমেন পৰিৱেশ বঁটা প্ৰদান কৰা হৈছিল।<ref name=goldman>{{cite web |url=http://goldmanprize.org/2009/asia |title=চৈয়দা ৰিজৱানা হাছান |publisher=গ'ল্ডমেন পৰিৱেশ বঁটা |access-date=1 May 2009}}</ref> ২০১২ চনত তেওঁক [[ৰমন মেগছেছে বঁটা|ৰমন মেগছেছে বঁটাৰে]] সন্মানিত কৰা হৈছিল। তেওঁক তেওঁৰ "অটল সাহস আৰু আৱেগিক নেতৃত্বৰ জৰিয়তে বাংলাদেশত বিচাৰ বিভাগীয় সক্ৰিয়তাৰ এক অভিযান চলাই জনসাধাৰণৰ সু-পৰিৱেশৰ অধিকাৰক মানুহৰ মৰ্যাদা আৰু জীৱনৰ অধিকাৰ হিচাপে দৃঢ়তাৰে প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ বাবে" এই বঁটা আগবঢ়োৱা হৈছিল।<ref name=asianjournal-2012-07-26>{{cite news|last=Sarmiento|first=Christine Joy|title=২০১২ চনৰ ৰমন মেগছেছে বঁটা বিজয়ীসকলৰ নাম ঘোষণা |url=http://www.asianjournal.com/dateline-philippines/headlines/16794-2012-ramon-magsaysay-award-winners-announced-.html|access-date=1 August 2012|newspaper=এছিয়ান জাৰ্ণাল (Asian Journal)|date=26 July 2012|quote=বাংলাদেশৰ চৈয়দা ৰিজৱানা হাছানৰ 'অটল সাহস আৰু আৱেগিক নেতৃত্বৰ জৰিয়তে বাংলাদেশত বিচাৰ বিভাগীয় সক্ৰিয়তাৰ এক অভিযান চলাই জনসাধাৰণৰ সু-পৰিৱেশৰ অধিকাৰক মানুহৰ মৰ্যাদা আৰু জীৱনৰ অধিকাৰ হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ বাবে' তেওঁক স্বীকৃতি দিয়া হৈছে। |url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120728182435/http://asianjournal.com/dateline-philippines/headlines/16794-2012-ramon-magsaysay-award-winners-announced-.html|archive-date=28 July 2012}}</ref> == জন্ম আৰু শিক্ষা == চৈয়দা ৰিজৱানা হাছানৰ জন্ম ১৯৬৮ চনৰ ১৫ জানুৱাৰীত পূব পাকিস্তানৰ হবিগঞ্জ জিলাৰ নৰপতি হাভেলী নামৰ এটা বঙালী মুছলমান জমিদাৰ পৰিয়ালত হৈছিল। তেওঁ ভিকাৰুন্নিছা নুন স্কুল এণ্ড কলেজৰপৰা মাধ্যমিক আৰু হলী ক্ৰছ কলেজৰপৰা উচ্চতৰ মাধ্যমিক শিক্ষা লাভ কৰে। ইয়াৰ পিছত তেওঁ ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা আইন বিভাগত স্নাতক আৰু স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref name=bio /> তেওঁৰ পিতৃ চৈয়দ মহিবুল হাছান, মাতৃ ছুৰাইয়া হাছান। == কৰ্মজীৱন == হাছান জাহাজ ভঙা উদ্যোগৰ সৈতে জড়িত হৈ পৰে আৰু শ্ৰমিকসকলৰ স্বাস্থ্যৰ প্ৰতি ভাবুকি, কাম কৰাৰ দুৰ্বল পৰিৱেশ আৰু আৱৰ্জনাৰ অনুচিত নিষ্কাশনৰ দৰে বিভিন্ন কাৰণত ২০০৩ চনত প্ৰথমবাৰৰ বাবে চট্টগ্ৰামৰ জাহাজ ভঙা কাৰখানাসমূহৰ বিৰুদ্ধে গোচৰ তৰে। ইয়াৰ সঁহাৰি স্বৰূপে, ২০০৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত আদালতে উপযুক্ত বিভাগৰপৰা পৰিৱেশসংক্ৰান্তীয় অনুমতি অবিহনে জাহাজ ভঙাটো অবৈধ বুলি ঘোষণা কৰে।<ref name=bio /> হাছানে এই উদ্যোগটোত শ্ৰমিকৰ অধিক অধিকাৰ আৰু কাম কৰাৰ বাবে এক নিৰাপদ পৰিৱেশ নিশ্চিত কৰিবলৈ নিৰন্তৰ প্ৰচেষ্টা চলাই আহিছে।<ref name=ds>{{cite news|title=টাইম মেগাজিনে ৰিজৱানাক 'পৰিৱেশ হিৰো' হিচাপে নামকৰণ কৰিছে (Time names Rizwana as environment hero)|url=http://thedailystar.net|access-date=17 July 2011|newspaper=দ্য ডেইলি ষ্টাৰ|date=4 October 2009}}</ref> তেওঁ আৱাসন নিৰ্মাণৰ বাবে হ্ৰদসমূহ ভৰোৱা, পলিথিনৰ অনুচিত ব্যৱহাৰ, পাহাৰ কটা, বনধ্বংস, মিছা মাছৰ খেতি আৰু ছেইণ্ট মাৰ্টিন দ্বীপত অবৈধ নিৰ্মাণ কাৰ্যত লিপ্ত থকা সংগঠনসমূহৰ বিৰুদ্ধেও সফলতাৰে গোচৰ তৰিছে।<ref name=bio /> == বিতৰ্কসমূহ == ২০২৬ চনৰ ৬ মাৰ্চত বাংলাদেশ জামায়াত-ই-ইছলামীৰ নেতা আৰু কৰ্মীসকলে ১২ ফেব্ৰুৱাৰীৰ সংসদীয় নিৰ্বাচনত হোৱা অনিয়মৰ অভিযোগৰ তদন্তৰ দাবীত ঢাকাত এক সমদল উলিয়ায়। বায়তুল মোকাৰৰম ৰাষ্ট্ৰীয় মছজিদৰ ওচৰত ভাষণ দি দলটোৰ নেতাসকলে বৈদেশিক মন্ত্ৰী খলিলুৰ ৰহমান আৰু প্ৰাক্তন উপদেষ্টা চৈয়দা ৰিজৱানা হাছানক "নিৰ্বাচনী ইঞ্জিনিয়াৰিং"ত লিপ্ত থকাৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰে। ৰিজৱানা হাছানে নাৰীৰ অধিকাৰৰ বিৰোধিতা কৰা গোটসমূহ মূলসুঁতিৰ ৰাজনৈতিক শক্তি হোৱা উচিত নহয় বুলি কৰা এক মন্তব্যৰ পিছতে এই প্ৰতিবাদ আৰম্ভ হয়। জামায়াতৰ নেতাসকলে এই মন্তব্যক কিছুমান নিৰ্দিষ্ট দলক উদ্দেশ্যপ্ৰণোদিতভাৱে ক্ষমতাৰপৰা আঁতৰাই ৰখাৰ এক পৰোক্ষ স্বীকাৰোক্তি বুলি অভিহিত কৰে।<ref>{{Cite web |title=অন্তৱৰ্তীকালীন চৰকাৰৰ উপদেষ্টাৰ বিৰুদ্ধে নিৰ্বাচনী ইঞ্জিনিয়াৰিংৰ অভিযোগ {{!}} ৰিজৱানা আৰু খলিলুৰক জেৰা কৰাৰ দাবী জামায়াতৰ {{!}} দ্য ডেইলি ষ্টাৰ |url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/news/jamaat-demands-interrogation-rizwana-and-khalilur-over-election-engineering-4121531 |access-date=2026-03-07 |website=www.thedailystar.net |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=সন্ত্ৰাসবাদ সম্পৰ্কীয় শেহতীয়া তথ্য - নিৰ্বাচনী ইঞ্জিনিয়াৰিংৰ বাবে প্ৰাক্তন উপদেষ্টা ৰিজৱানা আৰু প্ৰাক্তন নিৰাপত্তা উপদেষ্টা খলিলুৰক জেৰা কৰাৰ দাবী |url=https://www.satp.org/terrorism-update/jei-demands-interrogation-of-former-advisor-rizwana-and-former-security-adviser-khalilur-over-election-engineering |access-date=2026-03-07 |website=www.satp.org}}</ref> == বঁটাসমূহ == হাছানৰ নেতৃত্বত ''বেলা''ই ২০০৩ চনত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ পৰিৱেশ কাৰ্যসূচীৰদ্বাৰা ''গ্ল'বেল ৫০০ ৰোল অৱ অনাৰ'' লাভ কৰিছিল। তেওঁ লাভ কৰা বঁটাসমূহ হ’ল:<ref name=bio /><ref name=cd /> * পৰিৱেশ সজাগতা বৃদ্ধিৰ বাবে [[বাংলাদেশ]] চৰকাৰৰ বন আৰু পৰিৱেশ মন্ত্ৰ্যালয়ৰদ্বাৰা ২০০৭ চনত প্ৰৱৰ্তন কৰা প্ৰথমটো ''পৰিৱেশ বঁটা''। * [[নেপাল]]ৰ ''ক্ৰিয়েটিভ ষ্টেটমেণ্টচ এণ্ড চাউথ এছিয়া পাৰ্টনাৰশ্বিপ''ৰদ্বাৰা ২০০৮ চনত 'চেলিব্ৰেটিং উইমেনহুড বঁটা'। * ২০০৯ চনত ''গ'ল্ডমেন পৰিৱেশ বঁটা''।<ref name=goldman /> * ২০১২ চনত ''ৰমন মেগছেছে বঁটা''।<ref name=asianjournal-2012-07-26 /> [[আমেৰিকা]]ৰ সংবাদ আলোচনী ''টাইম''ৰদ্বাৰা তেওঁক ''পৰিৱেশৰ নায়ক'' ''(Hero of Environment)'' হিচাপেও অভিহিত কৰা হৈছে।<ref name=bio /><ref name=ds /> ২০২২ চনত হাছানে আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ বৈদেশিক পৰিক্ৰমা দপ্তৰৰপৰা ''আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সাহসী মহিলা বঁটা'' ''(International Women of Courage Award)'' লাভ কৰে।<ref>{{cite web |title=২০২২ চনৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সাহসী মহিলা বঁটা |url=https://www.state.gov/2022-international-women-of-courage-award/ |website=আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ বৈদেশিক পৰিক্ৰমা দপ্তৰ |access-date=22 May 2022}}</ref> == ব্যক্তিগত জীৱন == হাছানৰ জন্ম হবিগঞ্জত হৈছিল। তেওঁৰ পিতৃৰ নাম চৈয়দ মহিবুল হাছান আৰু মাতৃৰ নাম সুৰাইয়া হাছান।<ref name=bio>{{cite news |title=বেলাৰ সৈতে ৰিজৱানা |date=21 October 2010 |newspaper=দৈনিক কালৰ কণ্ঠ}}</ref> তেওঁ নিজৰ সহপাঠী তথা অধিবক্তা-উদ্যমী আবু বকৰ ছিদ্দিকৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। তেওঁলোকৰ নেহলা ছিদ্দিক নামৰ এগৰাকী কন্যা আৰু আহমেদ জৰিৰ ছিদ্দিক আৰু আহমেদ জিদান ছিদ্দিক নামৰ দুজন পুত্ৰ সন্তান আছে।<ref name=cd>{{cite book |author=ইকবাল চৌধুৰী |title=ছুটিৰ দিনে |year=2009 |publisher=প্ৰথম আলো |language=bn |pages=5 |edition=509}}</ref> ২০১৪ চনৰ এপ্ৰিল মাহত নচৰুল হামিদ বিপুৰ মালিকানাধীন এটা কাপোৰৰ কাৰখানাৰ পৰিচালন সঞ্চালক হিচাপে কৰ্মৰত তেওঁৰ স্বামী ছিদ্দিকক অজ্ঞাত ব্যক্তিয়ে কিছুসময়ৰ বাবে অপহৰণ কৰিছিল।<ref>{{Cite news |date=2014-04-18|title=অপহৰণকাৰীয়ে আবু বকৰক মুকলি কৰি দিলে |url=https://www.thedailystar.net/abductors-free-abu-bakar-20523|access-date=2021-12-22|work=দ্য ডেইলি ষ্টাৰ|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=বাংলাদেশ এনভাইৰনমেণ্টেল লয়াৰ্ছ এছ'চিয়েশ্যনৰ (BELA) কাৰ্যবাহী সঞ্চালক চৈয়দা ৰিজৱানা হাছানৰ স্বামী আবু বকৰ ছিদ্দিকৰ অপহৰণ...|url=https://www.omct.org/en/resources/urgent-interventions/abduction-of-mr-abu-bakar-siddique-the-husband-of-ms-syeda-rizwana-hasan-executive-director-of-the-bangladesh-environmental-lawyers-association-bela|access-date=2021-12-22|website=OMCT|language=en}}</ref> == নিৰ্বাচিত ৰচনাৱলী == * ''লজ এণ্ড ডিচিচন অন কম্পেনচেচন ইন বাংলাদেশ'' (২০০১) * ''জুডিচিয়েল ডিচিচনচ অন এনভাইৰনমেণ্ট ইন চাউথ এছিয়া: আপ টু ২০০০'' (২০০৫) * ''জুডিচিয়েল ডিচিচনচ অন এনভাইৰনমেণ্ট ইন চাউথ এছিয়া, ২০০১-২০০৪'' (২০০৬) * ''চুপ্ৰিম কোৰ্ট অন ৱেটলেণ্ড কনজাৰ্ভেচন'' (২০১৪) ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== *{{Commons category-inline}} [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:পৰিৱেশ কৰ্মী]] ktgjxonxv7tqynwi0bc3wjwseo2fvsy 0 127487 601619 601341 2026-04-20T15:10:36Z Kandarpajit Kallol 6257 601619 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = এহতেশাম | image = | birth_name = আবু নূৰ মহম্মদ এহতেশামুৰ ৰহমান | birth_date = ১৯২৭-১০-১২ | birth_place = বংশাল, [[ঢাকা]], [[ব্ৰিটিশ ভাৰত]] (বৰ্তমান [[বাংলাদেশ]]) | death_date = ২০০২-০২-১৭ | death_place = [[ঢাকা]], [[বাংলাদেশ]] | nationality = [[বাংলাদেশ]]/[[পাকিস্তান]] | occupation = চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক | years active = ১৯৫৯-১৯৮৪ | notable_works = ''এ দেশ তোমাৰ আমাৰ'' (১৯৫৯) <br /> ''চকোৰী'' (১৯৬৭) | children = ২ | relatives = মুস্তাফিজ (ভাই) <br />[[নাদিম বেগ]] (জোঁৱাই) }} '''আবু নূৰ মহম্মদ এহতেশামুৰ ৰহমান''' (১২ অক্টোবৰ ১৯২৭ – ১৭ ফেব্ৰুৱাৰী ২০০২), তেওঁ '''এহতেশাম হাইদৰ চৌধুৰী''' নামেৰে পৰিচিত, এগৰাকী [[বাংলাদেশী]] আৰু [[পাকিস্তান]] চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক আছিল। তেওঁৰ মৃত্যুৰ পিছত তেওঁক [[ঢাকা]]ত চলচ্চিত্ৰ উদ্যোগৰ পুৰোধা ব্যক্তি হিচাপে আখ্যা দিয়া হয়। এহতেশাম বাংলাদেশৰ এগৰাকী অন্যতম আগশাৰীৰ পৰিচালক। <ref name="Dawnobit">{{cite news |title=Film director Ehtesham dies at 75 |url=http://www.dawn.com/news/22888/film-director-ehtesham-dies-at-75 |work=[[DAWN (newspaper)|Dawn]] |date=19 February 2002 |access-date=12 March 2015 |archive-date=2 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402171409/http://www.dawn.com/news/22888/film-director-ehtesham-dies-at-75 |url-status=live }}</ref> ১৯৫৯ চনত বাংলাদেশ চলচ্চিত্ৰ উন্নয়ন সংস্থা প্ৰতিষ্ঠা হোৱাৰ সময়ত তেওঁ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক হিচাপে কৰ্মজীৱন আৰম্ভ কৰে আৰু "এ দেশ তোমাৰ আমাৰ " ছবিখন নিৰ্মাণ কৰে। পিছলৈ তেওঁ ''ৰাজধানীৰ বুকে'' (১৯৬০), ''চাকৰি'' (১৯৬৭), ''চন্দা'' (১৯৬২), নতুন সুৰ (১৯৬২), সাগৰ (১৯৬৫) ইত্যাদি ছবি নিৰ্মাণ কৰে। ২০০২ চনত তেওঁৰ মৃত্যু হয়। ==জন্ম আৰু প্ৰাথমিক জীৱন== ১৯২৭ চনৰ ১২ অক্টোবৰত [[ঢাকা]]ত জন্মগ্ৰহণ কৰা এহতেশামৰ পিতৃ মহম্মদ ইউছুফ ইছলমিয়া কলেজৰ অধ্যাপক আছিল আৰু মাতৃ মোছাম্মত কানিজ ফাতেমা এগৰাকী গৃহিনী। তেখতৰ ককাক আছিল হাকিম হবিবুৰ ৰহমান। আৰু সৰু ভায়েক চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক আৰু প্ৰযোজক মুস্তাফিজ আৰু শাবানা তেখেতৰ ভাতিজি। এহতেশামে ছেণ্ট গ্ৰেগৰী স্কুলত আৰু পিছলৈ আৰ্মানিটোলা স্কুলত অধ্যয়ন কৰে। ইয়াৰ পিছত তেওঁ ভাৰতত ছিনিয়ৰ কেম্ব্ৰিজ পাছ কৰে। প্ৰথম চাকৰিত তেওঁ জিআইপি ৰে'লৱেত ট্ৰেফিক কণ্ট্ৰ’লাৰ হিচাপে যোগদান কৰে। পিছত ৰজা আয়োগৰ পৰা অনুমোদন লাভ কৰি তেওঁ ব্ৰিটিছ ভাৰতীয় সেনাবাহিনীত কেপ্তেইন হিচাপে যোগদান কৰে। ।<ref>{{সংবাদ উদ্ধৃতি|ইউআরএল=https://www.deshrupantor.com/345796/%E0%A6%8F%E0%A6%B9%E0%A6%A4%E0%A7%87%E0%A6%B6%E0%A6%BE%E0%A6%AE%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%9A%E0%A6%B2%E0%A7%87-%E0%A6%AF%E0%A6%BE%E0%A6%93%E0%A7%9F%E0%A6%BE%E0%A6%B0-%E0%A7%A8%E0%A7%A6-%E0%A6%AC%E0%A6%9B%E0%A6%B0|শিরোনাম=এহতেশামের চলে যাওয়ার ২০ বছর|তারিখ=২০২২-০২-১৭|কর্ম=দেশ রূপান্তর|সংগ্রহের-তারিখ=২০২৪-০১-২৮|আর্কাইভের-তারিখ=২০২৪-০১-২৯|আর্কাইভের-ইউআরএল=https://web.archive.org/web/20240129003854/https://www.facebook.com/plugins/feedback.php?app_id=1088525705472556&channel=https%3A%2F%2Fstaticxx.facebook.com%2Fx%2Fconnect%2Fxd_arbiter%2F%3Fversion%3D46%23cb%3Dfc86c0e107f05e588%26domain%3Dwww.deshrupantor.com%26is_canvas%3Dfalse%26origin%3Dhttps%253A%252F%252Fwww.deshrupantor.com%252Ff86908a08eee71bff%26relation%3Dparent.parent&container_width=658&height=100&href=https%3A%2F%2Fwww.deshrupantor.com%2F345796%2F%25E0%25A6%258F%25E0%25A6%25B9%25E0%25A6%25A4%25E0%25A7%2587%25E0%25A6%25B6%25E0%25A6%25BE%25E0%25A6%25AE%25E0%25A7%2587%25E0%25A6%25B0-%25E0%25A6%259A%25E0%25A6%25B2%25E0%25A7%2587-%25E0%25A6%25AF%25E0%25A6%25BE%25E0%25A6%2593%25E0%25A7%259F%25E0%25A6%25BE%25E0%25A6%25B0-%25E0%25A7%25A8%25E0%25A7%25A6-%25E0%25A6%25AC%25E0%25A6%259B%25E0%25A6%25B0&locale=en_US&numposts=5&sdk=joey&version=v12.0&width=658|ইউআরএল-অবস্থা=কার্যকর}}</ref> ==কৰ্ম জীৱন== ১৯৫০ চনত প্ৰথমবাৰৰ বাবে এহতেশাম চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছিল।   ১৯৫৬ চনত তেওঁ প্ৰথমখন ছবি এ দেশ তোমাৰ আমাৰ আৰম্ভ কৰে, তাত সহযোগী পৰিচালক হিচাপে আছিল জাহিৰ ৰায়হান আৰু কালাম আহমেদ এইখন ছবিত প্ৰথম অভিনয় কৰে [[সুভাষ দত্ত]] <ref name="Dawnobit"/> আৰু [[শবনম]]। <ref>[https://web.archive.org/web/20150924203959/http://www.highbeam.com/doc/1P3-2817556111.html "Subhash Dutta Passes Away"], ''The New Nation'' (Dhaka), 17 November 2012.</ref> তেওঁ উৰ্দু ভাষাত ব্যৱসায়িকভাৱে সফল ছবি নিৰ্মাণ কৰিছিল আৰু স্বাধীনতাৰ পিছত বাংলা ভাষাত ছবি নিৰ্মাণ কৰিছিল। তেওঁ বহু জনপ্ৰিয় অভিনেতা-অভিনেত্ৰীক আৱিষ্কাৰ কৰিছিল।আন এগৰাকী অভিনেতা তেওঁ আৱিষ্কাৰ কৰিছিল [[নাদিম বেগক]], তেওঁ পিছলৈ এহতেশামৰ কন্যাক বিয়া কৰাইছিল।<ref name="Dawnobit"/> ১৯৬৭ চনত নাদিমৰ আত্মপ্ৰকাশ ( শাবানাৰ প্ৰথম উৰ্দু ছবি) চাকোৰীত এহতেশাম নাদিম আৰু অভিনেত্ৰী শবনক পৰিচালনা কৰে।<ref>[https://web.archive.org/web/20150924181258/http://www.highbeam.com/doc/1P1-50886990.html "Missing Ehtesham"], ''[[The Independent (Bangladesh)|The Independent]]'' (Dhaka), 19 February 2002 .</ref><ref>[http://www.geo.tv/article-110088-FilmTV-actor-Nadeem-turns-72---- "Film, TV actor Nadeem turns 72"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924040649/http://www.geo.tv/article-110088-FilmTV-actor-Nadeem-turns-72---- |date=2015-09-24 }}, GeoTV, 19 July 2013.</ref>  তেওঁ উৰ্দু ভাষাত আৰু তাৰ পিছত বাংলাদেশৰ স্বাধীনতাৰ পিছত বাংলা ভাষাত সফল ছবি নিৰ্মাণ কৰে। .<ref>[https://web.archive.org/web/20150924204404/http://www.highbeam.com/doc/1P3-3575647191.html "Shabnam to Get Lifetime Achievement Award"], ''The New Nation'' (Dhaka), 2 February 2015.</ref> ইয়াৰ উপৰি তেওঁ আন দুগৰাকী সফল অভিনেত্ৰীক আত্মপ্ৰকাশ কৰাই চান্দনী ৰাতে (১৯৯৩)ছবিত –ছাবানুৰ আৰু মৌমাচী (১৯৯৬) ছবিত মুনমুন। ==চলচ্চিত্ৰ তালিকা == {{columns-list|colwidth=17em| * ''এ দেশ তোমাৰ আমাৰ'' (১৯৫৯)<ref>{{harvnb|Gazdar|1997|p=248}}</ref> * ''ৰাজধানীৰ বুকে'' (১৯৬১)<ref name="Gazdar1997p250">{{harvnb|Gazdar|1997|p=250}}</ref> * ''চন্দা '' (১৯৬২, উৰ্দু)<ref name="Gazdar1997p250" /> * ''নতুন সুৰ'' (১৯৬৩)<ref>{{harvnb|Gazdar|1997|p=251}}</ref> * '' সাগৰ'' (১৯৬৫, উৰ্দু )<ref>{{harvnb|Gazdar|1997|p=254}}</ref> * ''চকোৰী'' (১৯৬৭, উৰ্দু Urdu)<ref>{{harvnb|Gazdar|1997|p=258}}</ref> * ''চান্দ ঔৰ চান্দিনী'' (১৯৬৮, উৰ্দু)<ref>{{harvnb|Gazdar|1997|p=260}}</ref> * ''দাঘD'' (১৯৬৯, উৰ্দু)<ref>{{harvnb|Gazdar|1997|p=263}}</ref> * ''পীচ দালা পথ'' (১৯৭০)<ref>{{harvnb|Gazdar|1997|p=268}}</ref> * ''মিট্টি কে পুটলে'' (১৯৭৪) * ''শক্তি'' (১৯৮৪) * ''চান্দনী'' (১৯৯১) * ''চান্দনী ৰাটে'' (১৯৯৩) * ''মৌমাচি'' (১৯৯৬) }} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{IMDb name|0251420}} ==উৎস== [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]] r6tggrzfdp8n29myzv34mq5soqjsjdh 601620 601619 2026-04-20T15:12:40Z Kandarpajit Kallol 6257 601620 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = এহতেশাম | image = | birth_name = আবু নূৰ মহম্মদ এহতেশামুৰ ৰহমান | birth_date = ১৯২৭-১০-১২ | birth_place = বংশাল, [[ঢাকা]], [[ব্ৰিটিশ ভাৰত]] (বৰ্তমান [[বাংলাদেশ]]) | death_date = ২০০২-০২-১৭ | death_place = [[ঢাকা]], [[বাংলাদেশ]] | nationality = [[বাংলাদেশ]]/[[পাকিস্তান]] | occupation = চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক | years active = ১৯৫৯-১৯৮৪ | notable_works = ''এ দেশ তোমাৰ আমাৰ'' (১৯৫৯) <br /> ''চকোৰী'' (১৯৬৭) | children = ২ | relatives = মুস্তাফিজ (ভাই) <br />[[নাদিম বেগ]] (জোঁৱাই) }} '''আবু নূৰ মহম্মদ এহতেশামুৰ ৰহমান''' (১২ অক্টোবৰ ১৯২৭ – ১৭ ফেব্ৰুৱাৰী ২০০২), তেওঁ '''এহতেশাম হাইদৰ চৌধুৰী''' নামেৰে পৰিচিত, এগৰাকী [[বাংলাদেশী]] আৰু [[পাকিস্তান]] চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক আছিল। তেওঁৰ মৃত্যুৰ পিছত তেওঁক [[ঢাকা]]ত চলচ্চিত্ৰ উদ্যোগৰ পুৰোধা ব্যক্তি হিচাপে আখ্যা দিয়া হয়। এহতেশাম বাংলাদেশৰ এগৰাকী অন্যতম আগশাৰীৰ পৰিচালক। <ref name="Dawnobit">{{cite news |title=Film director Ehtesham dies at 75 |url=http://www.dawn.com/news/22888/film-director-ehtesham-dies-at-75 |work=[[DAWN (newspaper)|Dawn]] |date=19 February 2002 |access-date=12 March 2015 |archive-date=2 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402171409/http://www.dawn.com/news/22888/film-director-ehtesham-dies-at-75 |url-status=live }}</ref> ১৯৫৯ চনত বাংলাদেশ চলচ্চিত্ৰ উন্নয়ন সংস্থা প্ৰতিষ্ঠা হোৱাৰ সময়ত তেওঁ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক হিচাপে কৰ্মজীৱন আৰম্ভ কৰে আৰু "এ দেশ তোমাৰ আমাৰ " ছবিখন নিৰ্মাণ কৰে। পিছলৈ তেওঁ ''ৰাজধানীৰ বুকে'' (১৯৬০), ''চাকৰি'' (১৯৬৭), ''চন্দা'' (১৯৬২), নতুন সুৰ (১৯৬২), সাগৰ (১৯৬৫) ইত্যাদি ছবি নিৰ্মাণ কৰে। ২০০২ চনত তেওঁৰ মৃত্যু হয়। ==জন্ম আৰু প্ৰাথমিক জীৱন== ১৯২৭ চনৰ ১২ অক্টোবৰত [[ঢাকা]]ত জন্মগ্ৰহণ কৰা এহতেশামৰ পিতৃ মহম্মদ ইউছুফ ইছলমিয়া কলেজৰ অধ্যাপক আছিল আৰু মাতৃ মোছাম্মত কানিজ ফাতেমা আছিল এগৰাকী গৃহিনী। তেওঁৰ ককাক আছিল হাকিম হবিবুৰ ৰহমান। তেওঁৰ সৰু ভায়েক মুস্তাফিজ এগৰাকী চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক আৰু প্ৰযোজক। শাবানা তেওঁৰ ভতিজী। এহতেশামে ছেণ্ট গ্ৰেগৰী স্কুলত আৰু পিছলৈ আৰ্মানিটোলা স্কুলত অধ্যয়ন কৰে। ইয়াৰ পিছত তেওঁ ভাৰতত ছিনিয়ৰ কেম্ব্ৰিজ পাছ কৰে। প্ৰথম চাকৰিত তেওঁ জিআইপি ৰে'লৱেত ট্ৰেফিক কণ্ট্ৰ’লাৰ হিচাপে যোগদান কৰে। পিছত ৰজা আয়োগৰ পৰা অনুমোদন লাভ কৰি তেওঁ ব্ৰিটিছ ভাৰতীয় সেনাবাহিনীত কেপ্তেইন হিচাপে যোগদান কৰে। ।<ref>{{সংবাদ উদ্ধৃতি|ইউআরএল=https://www.deshrupantor.com/345796/%E0%A6%8F%E0%A6%B9%E0%A6%A4%E0%A7%87%E0%A6%B6%E0%A6%BE%E0%A6%AE%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%9A%E0%A6%B2%E0%A7%87-%E0%A6%AF%E0%A6%BE%E0%A6%93%E0%A7%9F%E0%A6%BE%E0%A6%B0-%E0%A7%A8%E0%A7%A6-%E0%A6%AC%E0%A6%9B%E0%A6%B0|শিরোনাম=এহতেশামের চলে যাওয়ার ২০ বছর|তারিখ=২০২২-০২-১৭|কর্ম=দেশ রূপান্তর|সংগ্রহের-তারিখ=২০২৪-০১-২৮|আর্কাইভের-তারিখ=২০২৪-০১-২৯|আর্কাইভের-ইউআরএল=https://web.archive.org/web/20240129003854/https://www.facebook.com/plugins/feedback.php?app_id=1088525705472556&channel=https%3A%2F%2Fstaticxx.facebook.com%2Fx%2Fconnect%2Fxd_arbiter%2F%3Fversion%3D46%23cb%3Dfc86c0e107f05e588%26domain%3Dwww.deshrupantor.com%26is_canvas%3Dfalse%26origin%3Dhttps%253A%252F%252Fwww.deshrupantor.com%252Ff86908a08eee71bff%26relation%3Dparent.parent&container_width=658&height=100&href=https%3A%2F%2Fwww.deshrupantor.com%2F345796%2F%25E0%25A6%258F%25E0%25A6%25B9%25E0%25A6%25A4%25E0%25A7%2587%25E0%25A6%25B6%25E0%25A6%25BE%25E0%25A6%25AE%25E0%25A7%2587%25E0%25A6%25B0-%25E0%25A6%259A%25E0%25A6%25B2%25E0%25A7%2587-%25E0%25A6%25AF%25E0%25A6%25BE%25E0%25A6%2593%25E0%25A7%259F%25E0%25A6%25BE%25E0%25A6%25B0-%25E0%25A7%25A8%25E0%25A7%25A6-%25E0%25A6%25AC%25E0%25A6%259B%25E0%25A6%25B0&locale=en_US&numposts=5&sdk=joey&version=v12.0&width=658|ইউআরএল-অবস্থা=কার্যকর}}</ref> ==কৰ্ম জীৱন== ১৯৫০ চনত প্ৰথমবাৰৰ বাবে এহতেশাম চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছিল।   ১৯৫৬ চনত তেওঁ প্ৰথমখন ছবি এ দেশ তোমাৰ আমাৰ আৰম্ভ কৰে, তাত সহযোগী পৰিচালক হিচাপে আছিল জাহিৰ ৰায়হান আৰু কালাম আহমেদ এইখন ছবিত প্ৰথম অভিনয় কৰে [[সুভাষ দত্ত]] <ref name="Dawnobit"/> আৰু [[শবনম]]। <ref>[https://web.archive.org/web/20150924203959/http://www.highbeam.com/doc/1P3-2817556111.html "Subhash Dutta Passes Away"], ''The New Nation'' (Dhaka), 17 November 2012.</ref> তেওঁ উৰ্দু ভাষাত ব্যৱসায়িকভাৱে সফল ছবি নিৰ্মাণ কৰিছিল আৰু স্বাধীনতাৰ পিছত বাংলা ভাষাত ছবি নিৰ্মাণ কৰিছিল। তেওঁ বহু জনপ্ৰিয় অভিনেতা-অভিনেত্ৰীক আৱিষ্কাৰ কৰিছিল।আন এগৰাকী অভিনেতা তেওঁ আৱিষ্কাৰ কৰিছিল [[নাদিম বেগক]], তেওঁ পিছলৈ এহতেশামৰ কন্যাক বিয়া কৰাইছিল।<ref name="Dawnobit"/> ১৯৬৭ চনত নাদিমৰ আত্মপ্ৰকাশ ( শাবানাৰ প্ৰথম উৰ্দু ছবি) চাকোৰীত এহতেশাম নাদিম আৰু অভিনেত্ৰী শবনক পৰিচালনা কৰে।<ref>[https://web.archive.org/web/20150924181258/http://www.highbeam.com/doc/1P1-50886990.html "Missing Ehtesham"], ''[[The Independent (Bangladesh)|The Independent]]'' (Dhaka), 19 February 2002 .</ref><ref>[http://www.geo.tv/article-110088-FilmTV-actor-Nadeem-turns-72---- "Film, TV actor Nadeem turns 72"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924040649/http://www.geo.tv/article-110088-FilmTV-actor-Nadeem-turns-72---- |date=2015-09-24 }}, GeoTV, 19 July 2013.</ref>  তেওঁ উৰ্দু ভাষাত আৰু তাৰ পিছত বাংলাদেশৰ স্বাধীনতাৰ পিছত বাংলা ভাষাত সফল ছবি নিৰ্মাণ কৰে। .<ref>[https://web.archive.org/web/20150924204404/http://www.highbeam.com/doc/1P3-3575647191.html "Shabnam to Get Lifetime Achievement Award"], ''The New Nation'' (Dhaka), 2 February 2015.</ref> ইয়াৰ উপৰি তেওঁ আন দুগৰাকী সফল অভিনেত্ৰীক আত্মপ্ৰকাশ কৰাই চান্দনী ৰাতে (১৯৯৩)ছবিত –ছাবানুৰ আৰু মৌমাচী (১৯৯৬) ছবিত মুনমুন। ==চলচ্চিত্ৰ তালিকা == {{columns-list|colwidth=17em| * ''এ দেশ তোমাৰ আমাৰ'' (১৯৫৯)<ref>{{harvnb|Gazdar|1997|p=248}}</ref> * ''ৰাজধানীৰ বুকে'' (১৯৬১)<ref name="Gazdar1997p250">{{harvnb|Gazdar|1997|p=250}}</ref> * ''চন্দা '' (১৯৬২, উৰ্দু)<ref name="Gazdar1997p250" /> * ''নতুন সুৰ'' (১৯৬৩)<ref>{{harvnb|Gazdar|1997|p=251}}</ref> * '' সাগৰ'' (১৯৬৫, উৰ্দু )<ref>{{harvnb|Gazdar|1997|p=254}}</ref> * ''চকোৰী'' (১৯৬৭, উৰ্দু Urdu)<ref>{{harvnb|Gazdar|1997|p=258}}</ref> * ''চান্দ ঔৰ চান্দিনী'' (১৯৬৮, উৰ্দু)<ref>{{harvnb|Gazdar|1997|p=260}}</ref> * ''দাঘD'' (১৯৬৯, উৰ্দু)<ref>{{harvnb|Gazdar|1997|p=263}}</ref> * ''পীচ দালা পথ'' (১৯৭০)<ref>{{harvnb|Gazdar|1997|p=268}}</ref> * ''মিট্টি কে পুটলে'' (১৯৭৪) * ''শক্তি'' (১৯৮৪) * ''চান্দনী'' (১৯৯১) * ''চান্দনী ৰাটে'' (১৯৯৩) * ''মৌমাচি'' (১৯৯৬) }} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{IMDb name|0251420}} ==উৎস== [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]] qiydxy5fjeg8y2mn0gkooto5vd4sj69 601621 601620 2026-04-20T15:15:02Z Kandarpajit Kallol 6257 601621 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = এহতেশাম | image = | birth_name = আবু নূৰ মহম্মদ এহতেশামুৰ ৰহমান | birth_date = ১৯২৭-১০-১২ | birth_place = বংশাল, [[ঢাকা]], [[ব্ৰিটিশ ভাৰত]] (বৰ্তমান [[বাংলাদেশ]]) | death_date = ২০০২-০২-১৭ | death_place = [[ঢাকা]], [[বাংলাদেশ]] | nationality = [[বাংলাদেশ]]/[[পাকিস্তান]] | occupation = চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক | years active = ১৯৫৯-১৯৮৪ | notable_works = ''এ দেশ তোমাৰ আমাৰ'' (১৯৫৯) <br /> ''চকোৰী'' (১৯৬৭) | children = ২ | relatives = মুস্তাফিজ (ভাই) <br />[[নাদিম বেগ]] (জোঁৱাই) }} '''আবু নূৰ মহম্মদ এহতেশামুৰ ৰহমান''' (১২ অক্টোবৰ ১৯২৭ – ১৭ ফেব্ৰুৱাৰী ২০০২), তেওঁ '''এহতেশাম হাইদৰ চৌধুৰী''' নামেৰে পৰিচিত, এগৰাকী [[বাংলাদেশী]] আৰু [[পাকিস্তান]] চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক আছিল। তেওঁৰ মৃত্যুৰ পিছত তেওঁক [[ঢাকা]]ত চলচ্চিত্ৰ উদ্যোগৰ পুৰোধা ব্যক্তি হিচাপে আখ্যা দিয়া হয়। এহতেশাম বাংলাদেশৰ এগৰাকী অন্যতম আগশাৰীৰ পৰিচালক। <ref name="Dawnobit">{{cite news |title=Film director Ehtesham dies at 75 |url=http://www.dawn.com/news/22888/film-director-ehtesham-dies-at-75 |work=[[DAWN (newspaper)|Dawn]] |date=19 February 2002 |access-date=12 March 2015 |archive-date=2 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402171409/http://www.dawn.com/news/22888/film-director-ehtesham-dies-at-75 |url-status=live }}</ref> ১৯৫৯ চনত বাংলাদেশ চলচ্চিত্ৰ উন্নয়ন সংস্থা প্ৰতিষ্ঠা হোৱাৰ সময়ত তেওঁ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক হিচাপে কৰ্মজীৱন আৰম্ভ কৰে আৰু "এ দেশ তোমাৰ আমাৰ " ছবিখন নিৰ্মাণ কৰে। পিছলৈ তেওঁ ''ৰাজধানীৰ বুকে'' (১৯৬০), ''চাকৰি'' (১৯৬৭), ''চন্দা'' (১৯৬২), নতুন সুৰ (১৯৬২), সাগৰ (১৯৬৫) ইত্যাদি ছবি নিৰ্মাণ কৰে। ২০০২ চনত তেওঁৰ মৃত্যু হয়। ==জন্ম আৰু প্ৰাথমিক জীৱন== ১৯২৭ চনৰ ১২ অক্টোবৰত [[ঢাকা]]ত জন্মগ্ৰহণ কৰা এহতেশামৰ পিতৃ মহম্মদ ইউছুফ ইছলমিয়া কলেজৰ অধ্যাপক আছিল আৰু মাতৃ মোছাম্মত কানিজ ফাতেমা আছিল এগৰাকী গৃহিনী। তেওঁৰ ককাক আছিল হাকিম হবিবুৰ ৰহমান। তেওঁৰ সৰু ভায়েক মুস্তাফিজ এগৰাকী চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক আৰু প্ৰযোজক। শাবানা তেওঁৰ ভতিজী। এহতেশামে ছেণ্ট গ্ৰেগৰী স্কুলত আৰু পিছলৈ আৰ্মানিটোলা স্কুলত অধ্যয়ন কৰে। ইয়াৰ পিছত তেওঁ ভাৰতত ছিনিয়ৰ কেম্ব্ৰিজ পাছ কৰে। প্ৰথম চাকৰিত তেওঁ জিআইপি ৰে'লৱেত ট্ৰেফিক কণ্ট্ৰ’লাৰ হিচাপে যোগদান কৰে। পিছত ৰজা আয়োগৰ পৰা অনুমোদন লাভ কৰি তেওঁ ব্ৰিটিছ ভাৰতীয় সেনাবাহিনীত কেপ্তেইন হিচাপে যোগদান কৰে। ।<ref>{{সংবাদ উদ্ধৃতি|ইউআরএল=https://www.deshrupantor.com/345796/%E0%A6%8F%E0%A6%B9%E0%A6%A4%E0%A7%87%E0%A6%B6%E0%A6%BE%E0%A6%AE%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%9A%E0%A6%B2%E0%A7%87-%E0%A6%AF%E0%A6%BE%E0%A6%93%E0%A7%9F%E0%A6%BE%E0%A6%B0-%E0%A7%A8%E0%A7%A6-%E0%A6%AC%E0%A6%9B%E0%A6%B0|শিরোনাম=এহতেশামের চলে যাওয়ার ২০ বছর|তারিখ=২০২২-০২-১৭|কর্ম=দেশ রূপান্তর|সংগ্রহের-তারিখ=২০২৪-০১-২৮|আর্কাইভের-তারিখ=২০২৪-০১-২৯|আর্কাইভের-ইউআরএল=https://web.archive.org/web/20240129003854/https://www.facebook.com/plugins/feedback.php?app_id=1088525705472556&channel=https%3A%2F%2Fstaticxx.facebook.com%2Fx%2Fconnect%2Fxd_arbiter%2F%3Fversion%3D46%23cb%3Dfc86c0e107f05e588%26domain%3Dwww.deshrupantor.com%26is_canvas%3Dfalse%26origin%3Dhttps%253A%252F%252Fwww.deshrupantor.com%252Ff86908a08eee71bff%26relation%3Dparent.parent&container_width=658&height=100&href=https%3A%2F%2Fwww.deshrupantor.com%2F345796%2F%25E0%25A6%258F%25E0%25A6%25B9%25E0%25A6%25A4%25E0%25A7%2587%25E0%25A6%25B6%25E0%25A6%25BE%25E0%25A6%25AE%25E0%25A7%2587%25E0%25A6%25B0-%25E0%25A6%259A%25E0%25A6%25B2%25E0%25A7%2587-%25E0%25A6%25AF%25E0%25A6%25BE%25E0%25A6%2593%25E0%25A7%259F%25E0%25A6%25BE%25E0%25A6%25B0-%25E0%25A7%25A8%25E0%25A7%25A6-%25E0%25A6%25AC%25E0%25A6%259B%25E0%25A6%25B0&locale=en_US&numposts=5&sdk=joey&version=v12.0&width=658|ইউআরএল-অবস্থা=কার্যকর}}</ref> ==কৰ্ম জীৱন== ১৯৫০ চনত প্ৰথমবাৰৰ বাবে এহতেশাম চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছিল।   ১৯৫৬ চনত তেওঁ প্ৰথমখন ছবি ''এ দেশ তোমাৰ আমাৰ'' আৰম্ভ কৰে, তাত সহযোগী পৰিচালক হিচাপে আছিল জাহিৰ ৰায়হান আৰু কালাম আহমেদ। এইখন ছবিত প্ৰথম অভিনয় কৰে [[সুভাষ দত্ত]]<ref name="Dawnobit"/> আৰু [[শবনম]]ে। <ref>[https://web.archive.org/web/20150924203959/http://www.highbeam.com/doc/1P3-2817556111.html "Subhash Dutta Passes Away"], ''The New Nation'' (Dhaka), 17 November 2012.</ref> তেওঁ উৰ্দু ভাষাত ব্যৱসায়িকভাৱে সফল ছবি নিৰ্মাণ কৰিছিল আৰু স্বাধীনতাৰ পিছত বাংলা ভাষাত ছবি নিৰ্মাণ কৰিছিল। তেওঁ বহু জনপ্ৰিয় অভিনেতা-অভিনেত্ৰীক আৱিষ্কাৰ কৰিছিল। আন এগৰাকী অভিনেতা তেওঁ আৱিষ্কাৰ কৰিছিল [[নাদিম বেগক]], তেওঁ পিছলৈ এহতেশামৰ কন্যাক বিয়া কৰাইছিল।<ref name="Dawnobit"/> ১৯৬৭ চনত নাদিমৰ আত্মপ্ৰকাশ (শাবানাৰ প্ৰথম উৰ্দু ছবি) চাকৰীত এহতেশাম নাদিম আৰু অভিনেত্ৰী শবনক পৰিচালনা কৰে।<ref>[https://web.archive.org/web/20150924181258/http://www.highbeam.com/doc/1P1-50886990.html "Missing Ehtesham"], ''[[The Independent (Bangladesh)|The Independent]]'' (Dhaka), 19 February 2002 .</ref><ref>[http://www.geo.tv/article-110088-FilmTV-actor-Nadeem-turns-72---- "Film, TV actor Nadeem turns 72"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924040649/http://www.geo.tv/article-110088-FilmTV-actor-Nadeem-turns-72---- |date=2015-09-24 }}, GeoTV, 19 July 2013.</ref>  তেওঁ উৰ্দু ভাষাত আৰু তাৰ পিছত বাংলাদেশৰ স্বাধীনতাৰ পিছত বাংলা ভাষাত সফল ছবি নিৰ্মাণ কৰে।<ref>[https://web.archive.org/web/20150924204404/http://www.highbeam.com/doc/1P3-3575647191.html "Shabnam to Get Lifetime Achievement Award"], ''The New Nation'' (Dhaka), 2 February 2015.</ref> ইয়াৰ উপৰি তেওঁ আন দুগৰাকী সফল অভিনেত্ৰীক আত্মপ্ৰকাশ কৰায়, তাৰ ভিতৰত ''চান্দনী ৰাতে'' (১৯৯৩) ছবিত ছাবানুৰক আৰু মৌমাচী (১৯৯৬) ছবিত মুনমুনক। ==চলচ্চিত্ৰ তালিকা == {{columns-list|colwidth=17em| * ''এ দেশ তোমাৰ আমাৰ'' (১৯৫৯)<ref>{{harvnb|Gazdar|1997|p=248}}</ref> * ''ৰাজধানীৰ বুকে'' (১৯৬১)<ref name="Gazdar1997p250">{{harvnb|Gazdar|1997|p=250}}</ref> * ''চন্দা '' (১৯৬২, উৰ্দু)<ref name="Gazdar1997p250" /> * ''নতুন সুৰ'' (১৯৬৩)<ref>{{harvnb|Gazdar|1997|p=251}}</ref> * '' সাগৰ'' (১৯৬৫, উৰ্দু )<ref>{{harvnb|Gazdar|1997|p=254}}</ref> * ''চকোৰী'' (১৯৬৭, উৰ্দু Urdu)<ref>{{harvnb|Gazdar|1997|p=258}}</ref> * ''চান্দ ঔৰ চান্দিনী'' (১৯৬৮, উৰ্দু)<ref>{{harvnb|Gazdar|1997|p=260}}</ref> * ''দাঘD'' (১৯৬৯, উৰ্দু)<ref>{{harvnb|Gazdar|1997|p=263}}</ref> * ''পীচ দালা পথ'' (১৯৭০)<ref>{{harvnb|Gazdar|1997|p=268}}</ref> * ''মিট্টি কে পুটলে'' (১৯৭৪) * ''শক্তি'' (১৯৮৪) * ''চান্দনী'' (১৯৯১) * ''চান্দনী ৰাটে'' (১৯৯৩) * ''মৌমাচি'' (১৯৯৬) }} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{IMDb name|0251420}} ==উৎস== [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]] 0g0zx0veelazhbtrl6fmt9b39fib4q4 601622 601621 2026-04-20T15:16:35Z Kandarpajit Kallol 6257 601622 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = এহতেশাম | image = | birth_name = আবু নূৰ মহম্মদ এহতেশামুৰ ৰহমান | birth_date = ১৯২৭-১০-১২ | birth_place = বংশাল, [[ঢাকা]], [[ব্ৰিটিশ ভাৰত]] (বৰ্তমান [[বাংলাদেশ]]) | death_date = ২০০২-০২-১৭ | death_place = [[ঢাকা]], [[বাংলাদেশ]] | nationality = [[বাংলাদেশ]]/[[পাকিস্তান]] | occupation = চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক | years active = ১৯৫৯-১৯৮৪ | notable_works = ''এ দেশ তোমাৰ আমাৰ'' (১৯৫৯) <br /> ''চকোৰী'' (১৯৬৭) | children = ২ | relatives = মুস্তাফিজ (ভাই) <br />[[নাদিম বেগ]] (জোঁৱাই) }} '''আবু নূৰ মহম্মদ এহতেশামুৰ ৰহমান''' (১২ অক্টোবৰ ১৯২৭ – ১৭ ফেব্ৰুৱাৰী ২০০২), তেওঁ '''এহতেশাম হাইদৰ চৌধুৰী''' নামেৰে পৰিচিত, এগৰাকী [[বাংলাদেশী]] আৰু [[পাকিস্তান]] চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক আছিল। তেওঁৰ মৃত্যুৰ পিছত তেওঁক [[ঢাকা]]ত চলচ্চিত্ৰ উদ্যোগৰ পুৰোধা ব্যক্তি হিচাপে আখ্যা দিয়া হয়। এহতেশাম বাংলাদেশৰ এগৰাকী অন্যতম আগশাৰীৰ পৰিচালক।<ref name="Dawnobit">{{cite news |title=Film director Ehtesham dies at 75 |url=http://www.dawn.com/news/22888/film-director-ehtesham-dies-at-75 |work=[[DAWN (newspaper)|Dawn]] |date=19 February 2002 |access-date=12 March 2015 |archive-date=2 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402171409/http://www.dawn.com/news/22888/film-director-ehtesham-dies-at-75 |url-status=live }}</ref> ১৯৫৯ চনত বাংলাদেশ চলচ্চিত্ৰ উন্নয়ন সংস্থা প্ৰতিষ্ঠা হোৱাৰ সময়ত তেওঁ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক হিচাপে কৰ্মজীৱন আৰম্ভ কৰে আৰু "এ দেশ তোমাৰ আমাৰ " ছবিখন নিৰ্মাণ কৰে। পিছলৈ তেওঁ ''ৰাজধানীৰ বুকে'' (১৯৬০), ''চাকৰি'' (১৯৬৭), ''চন্দা'' (১৯৬২), নতুন সুৰ (১৯৬২), সাগৰ (১৯৬৫) ইত্যাদি ছবি নিৰ্মাণ কৰে। ২০০২ চনত তেওঁৰ মৃত্যু হয়। ==জন্ম আৰু প্ৰাথমিক জীৱন== ১৯২৭ চনৰ ১২ অক্টোবৰত [[ঢাকা]]ত জন্মগ্ৰহণ কৰা এহতেশামৰ পিতৃ মহম্মদ ইউছুফ ইছলমিয়া কলেজৰ অধ্যাপক আছিল আৰু মাতৃ মোছাম্মত কানিজ ফাতেমা আছিল এগৰাকী গৃহিনী। তেওঁৰ ককাক আছিল হাকিম হবিবুৰ ৰহমান। তেওঁৰ সৰু ভায়েক মুস্তাফিজ এগৰাকী চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক আৰু প্ৰযোজক। শাবানা তেওঁৰ ভতিজী। এহতেশামে ছেণ্ট গ্ৰেগৰী স্কুলত আৰু পিছলৈ আৰ্মানিটোলা স্কুলত অধ্যয়ন কৰে। ইয়াৰ পিছত তেওঁ ভাৰতত ছিনিয়ৰ কেম্ব্ৰিজ পাছ কৰে। প্ৰথম চাকৰিত তেওঁ জিআইপি ৰে'লৱেত ট্ৰেফিক কণ্ট্ৰ’লাৰ হিচাপে যোগদান কৰে। পিছত ৰজা আয়োগৰ পৰা অনুমোদন লাভ কৰি তেওঁ ব্ৰিটিছ ভাৰতীয় সেনাবাহিনীত কেপ্তেইন হিচাপে যোগদান কৰে। ।<ref>{{সংবাদ উদ্ধৃতি|ইউআরএল=https://www.deshrupantor.com/345796/%E0%A6%8F%E0%A6%B9%E0%A6%A4%E0%A7%87%E0%A6%B6%E0%A6%BE%E0%A6%AE%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%9A%E0%A6%B2%E0%A7%87-%E0%A6%AF%E0%A6%BE%E0%A6%93%E0%A7%9F%E0%A6%BE%E0%A6%B0-%E0%A7%A8%E0%A7%A6-%E0%A6%AC%E0%A6%9B%E0%A6%B0|শিরোনাম=এহতেশামের চলে যাওয়ার ২০ বছর|তারিখ=২০২২-০২-১৭|কর্ম=দেশ রূপান্তর|সংগ্রহের-তারিখ=২০২৪-০১-২৮|আর্কাইভের-তারিখ=২০২৪-০১-২৯|আর্কাইভের-ইউআরএল=https://web.archive.org/web/20240129003854/https://www.facebook.com/plugins/feedback.php?app_id=1088525705472556&channel=https%3A%2F%2Fstaticxx.facebook.com%2Fx%2Fconnect%2Fxd_arbiter%2F%3Fversion%3D46%23cb%3Dfc86c0e107f05e588%26domain%3Dwww.deshrupantor.com%26is_canvas%3Dfalse%26origin%3Dhttps%253A%252F%252Fwww.deshrupantor.com%252Ff86908a08eee71bff%26relation%3Dparent.parent&container_width=658&height=100&href=https%3A%2F%2Fwww.deshrupantor.com%2F345796%2F%25E0%25A6%258F%25E0%25A6%25B9%25E0%25A6%25A4%25E0%25A7%2587%25E0%25A6%25B6%25E0%25A6%25BE%25E0%25A6%25AE%25E0%25A7%2587%25E0%25A6%25B0-%25E0%25A6%259A%25E0%25A6%25B2%25E0%25A7%2587-%25E0%25A6%25AF%25E0%25A6%25BE%25E0%25A6%2593%25E0%25A7%259F%25E0%25A6%25BE%25E0%25A6%25B0-%25E0%25A7%25A8%25E0%25A7%25A6-%25E0%25A6%25AC%25E0%25A6%259B%25E0%25A6%25B0&locale=en_US&numposts=5&sdk=joey&version=v12.0&width=658|ইউআরএল-অবস্থা=কার্যকর}}</ref> ==কৰ্ম জীৱন== ১৯৫০ চনত প্ৰথমবাৰৰ বাবে এহতেশাম চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছিল।   ১৯৫৬ চনত তেওঁ প্ৰথমখন ছবি ''এ দেশ তোমাৰ আমাৰ'' আৰম্ভ কৰে, তাত সহযোগী পৰিচালক হিচাপে আছিল জাহিৰ ৰায়হান আৰু কালাম আহমেদ। এইখন ছবিত প্ৰথম অভিনয় কৰে [[সুভাষ দত্ত]]<ref name="Dawnobit"/> আৰু [[শবনম]]ে। <ref>[https://web.archive.org/web/20150924203959/http://www.highbeam.com/doc/1P3-2817556111.html "Subhash Dutta Passes Away"], ''The New Nation'' (Dhaka), 17 November 2012.</ref> তেওঁ উৰ্দু ভাষাত ব্যৱসায়িকভাৱে সফল ছবি নিৰ্মাণ কৰিছিল আৰু স্বাধীনতাৰ পিছত বাংলা ভাষাত ছবি নিৰ্মাণ কৰিছিল। তেওঁ বহু জনপ্ৰিয় অভিনেতা-অভিনেত্ৰীক আৱিষ্কাৰ কৰিছিল। আন এগৰাকী অভিনেতা তেওঁ আৱিষ্কাৰ কৰিছিল [[নাদিম বেগক]], তেওঁ পিছলৈ এহতেশামৰ কন্যাক বিয়া কৰাইছিল।<ref name="Dawnobit"/> ১৯৬৭ চনত নাদিমৰ আত্মপ্ৰকাশ (শাবানাৰ প্ৰথম উৰ্দু ছবি) চাকৰীত এহতেশাম নাদিম আৰু অভিনেত্ৰী শবনক পৰিচালনা কৰে।<ref>[https://web.archive.org/web/20150924181258/http://www.highbeam.com/doc/1P1-50886990.html "Missing Ehtesham"], ''[[The Independent (Bangladesh)|The Independent]]'' (Dhaka), 19 February 2002 .</ref><ref>[http://www.geo.tv/article-110088-FilmTV-actor-Nadeem-turns-72---- "Film, TV actor Nadeem turns 72"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924040649/http://www.geo.tv/article-110088-FilmTV-actor-Nadeem-turns-72---- |date=2015-09-24 }}, GeoTV, 19 July 2013.</ref>  তেওঁ উৰ্দু ভাষাত আৰু তাৰ পিছত বাংলাদেশৰ স্বাধীনতাৰ পিছত বাংলা ভাষাত সফল ছবি নিৰ্মাণ কৰে।<ref>[https://web.archive.org/web/20150924204404/http://www.highbeam.com/doc/1P3-3575647191.html "Shabnam to Get Lifetime Achievement Award"], ''The New Nation'' (Dhaka), 2 February 2015.</ref> ইয়াৰ উপৰি তেওঁ আন দুগৰাকী সফল অভিনেত্ৰীক আত্মপ্ৰকাশ কৰায়, তাৰ ভিতৰত ''চান্দনী ৰাতে'' (১৯৯৩) ছবিত ছাবানুৰক আৰু মৌমাচী (১৯৯৬) ছবিত মুনমুনক। ==চলচ্চিত্ৰ তালিকা == {{columns-list|colwidth=17em| * ''এ দেশ তোমাৰ আমাৰ'' (১৯৫৯)<ref>{{harvnb|Gazdar|1997|p=248}}</ref> * ''ৰাজধানীৰ বুকে'' (১৯৬১)<ref name="Gazdar1997p250">{{harvnb|Gazdar|1997|p=250}}</ref> * ''চন্দা '' (১৯৬২, উৰ্দু)<ref name="Gazdar1997p250" /> * ''নতুন সুৰ'' (১৯৬৩)<ref>{{harvnb|Gazdar|1997|p=251}}</ref> * '' সাগৰ'' (১৯৬৫, উৰ্দু )<ref>{{harvnb|Gazdar|1997|p=254}}</ref> * ''চকোৰী'' (১৯৬৭, উৰ্দু Urdu)<ref>{{harvnb|Gazdar|1997|p=258}}</ref> * ''চান্দ ঔৰ চান্দিনী'' (১৯৬৮, উৰ্দু)<ref>{{harvnb|Gazdar|1997|p=260}}</ref> * ''দাঘD'' (১৯৬৯, উৰ্দু)<ref>{{harvnb|Gazdar|1997|p=263}}</ref> * ''পীচ দালা পথ'' (১৯৭০)<ref>{{harvnb|Gazdar|1997|p=268}}</ref> * ''মিট্টি কে পুটলে'' (১৯৭৪) * ''শক্তি'' (১৯৮৪) * ''চান্দনী'' (১৯৯১) * ''চান্দনী ৰাটে'' (১৯৯৩) * ''মৌমাচি'' (১৯৯৬) }} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{IMDb name|0251420}} ==উৎস== [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]] l5kokbyy1a576fzuigbmw7klvxcbyb6 601623 601622 2026-04-20T15:16:55Z Kandarpajit Kallol 6257 601623 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = এহতেশাম | image = | birth_name = আবু নূৰ মহম্মদ এহতেশামুৰ ৰহমান | birth_date = ১৯২৭-১০-১২ | birth_place = বংশাল, [[ঢাকা]], [[ব্ৰিটিশ ভাৰত]] (বৰ্তমান [[বাংলাদেশ]]) | death_date = ২০০২-০২-১৭ | death_place = [[ঢাকা]], [[বাংলাদেশ]] | nationality = [[বাংলাদেশ]]/[[পাকিস্তান]] | occupation = চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক | years active = ১৯৫৯-১৯৮৪ | notable_works = ''এ দেশ তোমাৰ আমাৰ'' (১৯৫৯) <br /> ''চকোৰী'' (১৯৬৭) | children = ২ | relatives = মুস্তাফিজ (ভাই) <br />[[নাদিম বেগ]] (জোঁৱাই) }} '''আবু নূৰ মহম্মদ এহতেশামুৰ ৰহমান''' (১২ অক্টোবৰ ১৯২৭ – ১৭ ফেব্ৰুৱাৰী ২০০২), তেওঁ '''এহতেশাম হাইদৰ চৌধুৰী''' নামেৰে পৰিচিত, এগৰাকী [[বাংলাদেশী]] আৰু [[পাকিস্তান]] চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক আছিল। তেওঁৰ মৃত্যুৰ পিছত তেওঁক [[ঢাকা]]ত চলচ্চিত্ৰ উদ্যোগৰ পুৰোধা ব্যক্তি হিচাপে আখ্যা দিয়া হয়। এহতেশাম বাংলাদেশৰ এগৰাকী অন্যতম আগশাৰীৰ পৰিচালক।<ref name="Dawnobit">{{cite news |title=Film director Ehtesham dies at 75 |url=http://www.dawn.com/news/22888/film-director-ehtesham-dies-at-75 |work=[[DAWN (newspaper)|Dawn]] |date=19 February 2002 |access-date=12 March 2015 |archive-date=2 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402171409/http://www.dawn.com/news/22888/film-director-ehtesham-dies-at-75 |url-status=live }}</ref> ১৯৫৯ চনত বাংলাদেশ চলচ্চিত্ৰ উন্নয়ন সংস্থা প্ৰতিষ্ঠা হোৱাৰ সময়ত তেওঁ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক হিচাপে কৰ্মজীৱন আৰম্ভ কৰে আৰু "এ দেশ তোমাৰ আমাৰ " ছবিখন নিৰ্মাণ কৰে। পিছলৈ তেওঁ ''ৰাজধানীৰ বুকে'' (১৯৬০), ''চাকৰি'' (১৯৬৭), ''চন্দা'' (১৯৬২), নতুন সুৰ (১৯৬২), সাগৰ (১৯৬৫) ইত্যাদি ছবি নিৰ্মাণ কৰে। ২০০২ চনত তেওঁৰ মৃত্যু হয়। ==জন্ম আৰু প্ৰাথমিক জীৱন== ১৯২৭ চনৰ ১২ অক্টোবৰত [[ঢাকা]]ত জন্মগ্ৰহণ কৰা এহতেশামৰ পিতৃ মহম্মদ ইউছুফ ইছলমিয়া কলেজৰ অধ্যাপক আছিল আৰু মাতৃ মোছাম্মত কানিজ ফাতেমা আছিল এগৰাকী গৃহিনী। তেওঁৰ ককাক আছিল হাকিম হবিবুৰ ৰহমান। তেওঁৰ সৰু ভায়েক মুস্তাফিজ এগৰাকী চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক আৰু প্ৰযোজক। শাবানা তেওঁৰ ভতিজী। এহতেশামে ছেণ্ট গ্ৰেগৰী স্কুলত আৰু পিছলৈ আৰ্মানিটোলা স্কুলত অধ্যয়ন কৰে। ইয়াৰ পিছত তেওঁ ভাৰতত ছিনিয়ৰ কেম্ব্ৰিজ পাছ কৰে। প্ৰথম চাকৰিত তেওঁ জিআইপি ৰে'লৱেত ট্ৰেফিক কণ্ট্ৰ’লাৰ হিচাপে যোগদান কৰে। পিছত ৰজা আয়োগৰ পৰা অনুমোদন লাভ কৰি তেওঁ ব্ৰিটিছ ভাৰতীয় সেনাবাহিনীত কেপ্তেইন হিচাপে যোগদান কৰে।<ref>{{সংবাদ উদ্ধৃতি|ইউআরএল=https://www.deshrupantor.com/345796/%E0%A6%8F%E0%A6%B9%E0%A6%A4%E0%A7%87%E0%A6%B6%E0%A6%BE%E0%A6%AE%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%9A%E0%A6%B2%E0%A7%87-%E0%A6%AF%E0%A6%BE%E0%A6%93%E0%A7%9F%E0%A6%BE%E0%A6%B0-%E0%A7%A8%E0%A7%A6-%E0%A6%AC%E0%A6%9B%E0%A6%B0|শিরোনাম=এহতেশামের চলে যাওয়ার ২০ বছর|তারিখ=২০২২-০২-১৭|কর্ম=দেশ রূপান্তর|সংগ্রহের-তারিখ=২০২৪-০১-২৮|আর্কাইভের-তারিখ=২০২৪-০১-২৯|আর্কাইভের-ইউআরএল=https://web.archive.org/web/20240129003854/https://www.facebook.com/plugins/feedback.php?app_id=1088525705472556&channel=https%3A%2F%2Fstaticxx.facebook.com%2Fx%2Fconnect%2Fxd_arbiter%2F%3Fversion%3D46%23cb%3Dfc86c0e107f05e588%26domain%3Dwww.deshrupantor.com%26is_canvas%3Dfalse%26origin%3Dhttps%253A%252F%252Fwww.deshrupantor.com%252Ff86908a08eee71bff%26relation%3Dparent.parent&container_width=658&height=100&href=https%3A%2F%2Fwww.deshrupantor.com%2F345796%2F%25E0%25A6%258F%25E0%25A6%25B9%25E0%25A6%25A4%25E0%25A7%2587%25E0%25A6%25B6%25E0%25A6%25BE%25E0%25A6%25AE%25E0%25A7%2587%25E0%25A6%25B0-%25E0%25A6%259A%25E0%25A6%25B2%25E0%25A7%2587-%25E0%25A6%25AF%25E0%25A6%25BE%25E0%25A6%2593%25E0%25A7%259F%25E0%25A6%25BE%25E0%25A6%25B0-%25E0%25A7%25A8%25E0%25A7%25A6-%25E0%25A6%25AC%25E0%25A6%259B%25E0%25A6%25B0&locale=en_US&numposts=5&sdk=joey&version=v12.0&width=658|ইউআরএল-অবস্থা=কার্যকর}}</ref> ==কৰ্ম জীৱন== ১৯৫০ চনত প্ৰথমবাৰৰ বাবে এহতেশাম চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছিল।   ১৯৫৬ চনত তেওঁ প্ৰথমখন ছবি ''এ দেশ তোমাৰ আমাৰ'' আৰম্ভ কৰে, তাত সহযোগী পৰিচালক হিচাপে আছিল জাহিৰ ৰায়হান আৰু কালাম আহমেদ। এইখন ছবিত প্ৰথম অভিনয় কৰে [[সুভাষ দত্ত]]<ref name="Dawnobit"/> আৰু [[শবনম]]ে। <ref>[https://web.archive.org/web/20150924203959/http://www.highbeam.com/doc/1P3-2817556111.html "Subhash Dutta Passes Away"], ''The New Nation'' (Dhaka), 17 November 2012.</ref> তেওঁ উৰ্দু ভাষাত ব্যৱসায়িকভাৱে সফল ছবি নিৰ্মাণ কৰিছিল আৰু স্বাধীনতাৰ পিছত বাংলা ভাষাত ছবি নিৰ্মাণ কৰিছিল। তেওঁ বহু জনপ্ৰিয় অভিনেতা-অভিনেত্ৰীক আৱিষ্কাৰ কৰিছিল। আন এগৰাকী অভিনেতা তেওঁ আৱিষ্কাৰ কৰিছিল [[নাদিম বেগক]], তেওঁ পিছলৈ এহতেশামৰ কন্যাক বিয়া কৰাইছিল।<ref name="Dawnobit"/> ১৯৬৭ চনত নাদিমৰ আত্মপ্ৰকাশ (শাবানাৰ প্ৰথম উৰ্দু ছবি) চাকৰীত এহতেশাম নাদিম আৰু অভিনেত্ৰী শবনক পৰিচালনা কৰে।<ref>[https://web.archive.org/web/20150924181258/http://www.highbeam.com/doc/1P1-50886990.html "Missing Ehtesham"], ''[[The Independent (Bangladesh)|The Independent]]'' (Dhaka), 19 February 2002 .</ref><ref>[http://www.geo.tv/article-110088-FilmTV-actor-Nadeem-turns-72---- "Film, TV actor Nadeem turns 72"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924040649/http://www.geo.tv/article-110088-FilmTV-actor-Nadeem-turns-72---- |date=2015-09-24 }}, GeoTV, 19 July 2013.</ref>  তেওঁ উৰ্দু ভাষাত আৰু তাৰ পিছত বাংলাদেশৰ স্বাধীনতাৰ পিছত বাংলা ভাষাত সফল ছবি নিৰ্মাণ কৰে।<ref>[https://web.archive.org/web/20150924204404/http://www.highbeam.com/doc/1P3-3575647191.html "Shabnam to Get Lifetime Achievement Award"], ''The New Nation'' (Dhaka), 2 February 2015.</ref> ইয়াৰ উপৰি তেওঁ আন দুগৰাকী সফল অভিনেত্ৰীক আত্মপ্ৰকাশ কৰায়, তাৰ ভিতৰত ''চান্দনী ৰাতে'' (১৯৯৩) ছবিত ছাবানুৰক আৰু মৌমাচী (১৯৯৬) ছবিত মুনমুনক। ==চলচ্চিত্ৰ তালিকা == {{columns-list|colwidth=17em| * ''এ দেশ তোমাৰ আমাৰ'' (১৯৫৯)<ref>{{harvnb|Gazdar|1997|p=248}}</ref> * ''ৰাজধানীৰ বুকে'' (১৯৬১)<ref name="Gazdar1997p250">{{harvnb|Gazdar|1997|p=250}}</ref> * ''চন্দা '' (১৯৬২, উৰ্দু)<ref name="Gazdar1997p250" /> * ''নতুন সুৰ'' (১৯৬৩)<ref>{{harvnb|Gazdar|1997|p=251}}</ref> * '' সাগৰ'' (১৯৬৫, উৰ্দু )<ref>{{harvnb|Gazdar|1997|p=254}}</ref> * ''চকোৰী'' (১৯৬৭, উৰ্দু Urdu)<ref>{{harvnb|Gazdar|1997|p=258}}</ref> * ''চান্দ ঔৰ চান্দিনী'' (১৯৬৮, উৰ্দু)<ref>{{harvnb|Gazdar|1997|p=260}}</ref> * ''দাঘD'' (১৯৬৯, উৰ্দু)<ref>{{harvnb|Gazdar|1997|p=263}}</ref> * ''পীচ দালা পথ'' (১৯৭০)<ref>{{harvnb|Gazdar|1997|p=268}}</ref> * ''মিট্টি কে পুটলে'' (১৯৭৪) * ''শক্তি'' (১৯৮৪) * ''চান্দনী'' (১৯৯১) * ''চান্দনী ৰাটে'' (১৯৯৩) * ''মৌমাচি'' (১৯৯৬) }} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{IMDb name|0251420}} ==উৎস== [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]] rnnnp3da2aa8ontc3pnsjwbhmiay8wx 601624 601623 2026-04-20T15:17:39Z Kandarpajit Kallol 6257 601624 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = এহতেশাম | image = | birth_name = আবু নূৰ মহম্মদ এহতেশামুৰ ৰহমান | birth_date = ১৯২৭-১০-১২ | birth_place = বংশাল, [[ঢাকা]], [[ব্ৰিটিশ ভাৰত]] (বৰ্তমান [[বাংলাদেশ]]) | death_date = ২০০২-০২-১৭ | death_place = [[ঢাকা]], [[বাংলাদেশ]] | nationality = [[বাংলাদেশ]]/[[পাকিস্তান]] | occupation = চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক | years active = ১৯৫৯-১৯৮৪ | notable_works = ''এ দেশ তোমাৰ আমাৰ'' (১৯৫৯) <br /> ''চকোৰী'' (১৯৬৭) | children = ২ | relatives = মুস্তাফিজ (ভাই) <br />[[নাদিম বেগ]] (জোঁৱাই) }} '''আবু নূৰ মহম্মদ এহতেশামুৰ ৰহমান''' (১২ অক্টোবৰ ১৯২৭ – ১৭ ফেব্ৰুৱাৰী ২০০২), তেওঁ '''এহতেশাম হাইদৰ চৌধুৰী''' নামেৰে পৰিচিত, এগৰাকী [[বাংলাদেশী]] আৰু [[পাকিস্তান]] চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক আছিল। তেওঁৰ মৃত্যুৰ পিছত তেওঁক [[ঢাকা]]ত চলচ্চিত্ৰ উদ্যোগৰ পুৰোধা ব্যক্তি হিচাপে আখ্যা দিয়া হয়। এহতেশাম বাংলাদেশৰ এগৰাকী অন্যতম আগশাৰীৰ পৰিচালক।<ref name="Dawnobit">{{cite news |title=Film director Ehtesham dies at 75 |url=http://www.dawn.com/news/22888/film-director-ehtesham-dies-at-75 |work=[[DAWN (newspaper)|Dawn]] |date=19 February 2002 |access-date=12 March 2015 |archive-date=2 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402171409/http://www.dawn.com/news/22888/film-director-ehtesham-dies-at-75 |url-status=live }}</ref> ১৯৫৯ চনত বাংলাদেশ চলচ্চিত্ৰ উন্নয়ন সংস্থা প্ৰতিষ্ঠা হোৱাৰ সময়ত তেওঁ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক হিচাপে কৰ্মজীৱন আৰম্ভ কৰে আৰু "এ দেশ তোমাৰ আমাৰ " ছবিখন নিৰ্মাণ কৰে। পিছলৈ তেওঁ ''ৰাজধানীৰ বুকে'' (১৯৬০), ''চাকৰি'' (১৯৬৭), ''চন্দা'' (১৯৬২), নতুন সুৰ (১৯৬২), সাগৰ (১৯৬৫) ইত্যাদি ছবি নিৰ্মাণ কৰে। ২০০২ চনত তেওঁৰ মৃত্যু হয়। ==জন্ম আৰু প্ৰাথমিক জীৱন== ১৯২৭ চনৰ ১২ অক্টোবৰত [[ঢাকা]]ত জন্মগ্ৰহণ কৰা এহতেশামৰ পিতৃ মহম্মদ ইউছুফ ইছলমিয়া কলেজৰ অধ্যাপক আছিল আৰু মাতৃ মোছাম্মত কানিজ ফাতেমা আছিল এগৰাকী গৃহিনী। তেওঁৰ ককাক আছিল হাকিম হবিবুৰ ৰহমান। তেওঁৰ সৰু ভায়েক মুস্তাফিজ এগৰাকী চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক আৰু প্ৰযোজক। শাবানা তেওঁৰ ভতিজী। এহতেশামে ছেণ্ট গ্ৰেগৰী স্কুলত আৰু পিছলৈ আৰ্মানিটোলা স্কুলত অধ্যয়ন কৰে। ইয়াৰ পিছত তেওঁ ভাৰতত ছিনিয়ৰ কেম্ব্ৰিজ পাছ কৰে। প্ৰথম চাকৰিত তেওঁ জিআইপি ৰে'লৱেত ট্ৰেফিক কণ্ট্ৰ’লাৰ হিচাপে যোগদান কৰে। পিছত ৰজা আয়োগৰ পৰা অনুমোদন লাভ কৰি তেওঁ ব্ৰিটিছ ভাৰতীয় সেনাবাহিনীত কেপ্তেইন হিচাপে যোগদান কৰে।<ref>{{সংবাদ উদ্ধৃতি|ইউআরএল=https://www.deshrupantor.com/345796/%E0%A6%8F%E0%A6%B9%E0%A6%A4%E0%A7%87%E0%A6%B6%E0%A6%BE%E0%A6%AE%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%9A%E0%A6%B2%E0%A7%87-%E0%A6%AF%E0%A6%BE%E0%A6%93%E0%A7%9F%E0%A6%BE%E0%A6%B0-%E0%A7%A8%E0%A7%A6-%E0%A6%AC%E0%A6%9B%E0%A6%B0|শিরোনাম=এহতেশামের চলে যাওয়ার ২০ বছর|তারিখ=২০২২-০২-১৭|কর্ম=দেশ রূপান্তর|সংগ্রহের-তারিখ=২০২৪-০১-২৮|আর্কাইভের-তারিখ=২০২৪-০১-২৯|আর্কাইভের-ইউআরএল=https://web.archive.org/web/20240129003854/https://www.facebook.com/plugins/feedback.php?app_id=1088525705472556&channel=https%3A%2F%2Fstaticxx.facebook.com%2Fx%2Fconnect%2Fxd_arbiter%2F%3Fversion%3D46%23cb%3Dfc86c0e107f05e588%26domain%3Dwww.deshrupantor.com%26is_canvas%3Dfalse%26origin%3Dhttps%253A%252F%252Fwww.deshrupantor.com%252Ff86908a08eee71bff%26relation%3Dparent.parent&container_width=658&height=100&href=https%3A%2F%2Fwww.deshrupantor.com%2F345796%2F%25E0%25A6%258F%25E0%25A6%25B9%25E0%25A6%25A4%25E0%25A7%2587%25E0%25A6%25B6%25E0%25A6%25BE%25E0%25A6%25AE%25E0%25A7%2587%25E0%25A6%25B0-%25E0%25A6%259A%25E0%25A6%25B2%25E0%25A7%2587-%25E0%25A6%25AF%25E0%25A6%25BE%25E0%25A6%2593%25E0%25A7%259F%25E0%25A6%25BE%25E0%25A6%25B0-%25E0%25A7%25A8%25E0%25A7%25A6-%25E0%25A6%25AC%25E0%25A6%259B%25E0%25A6%25B0&locale=en_US&numposts=5&sdk=joey&version=v12.0&width=658|ইউআরএল-অবস্থা=কার্যকর}}</ref> ==কৰ্ম জীৱন== ১৯৫০ চনত প্ৰথমবাৰৰ বাবে এহতেশাম চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছিল।   ১৯৫৬ চনত তেওঁ প্ৰথমখন ছবি ''এ দেশ তোমাৰ আমাৰ'' আৰম্ভ কৰে, তাত সহযোগী পৰিচালক হিচাপে আছিল জাহিৰ ৰায়হান আৰু কালাম আহমেদ। এইখন ছবিত [[সুভাষ দত্ত]]<ref name="Dawnobit"/> আৰু শবনমে প্ৰথম অভিনয় কৰে।<ref>[https://web.archive.org/web/20150924203959/http://www.highbeam.com/doc/1P3-2817556111.html "Subhash Dutta Passes Away"], ''The New Nation'' (Dhaka), 17 November 2012.</ref> তেওঁ উৰ্দু ভাষাত ব্যৱসায়িকভাৱে সফল ছবি নিৰ্মাণ কৰিছিল আৰু স্বাধীনতাৰ পিছত বাংলা ভাষাত ছবি নিৰ্মাণ কৰিছিল। তেওঁ বহু জনপ্ৰিয় অভিনেতা-অভিনেত্ৰীক আৱিষ্কাৰ কৰিছিল। আন এগৰাকী অভিনেতা তেওঁ আৱিষ্কাৰ কৰিছিল [[নাদিম বেগক]], তেওঁ পিছলৈ এহতেশামৰ কন্যাক বিয়া কৰাইছিল।<ref name="Dawnobit"/> ১৯৬৭ চনত নাদিমৰ আত্মপ্ৰকাশ (শাবানাৰ প্ৰথম উৰ্দু ছবি) চাকৰীত এহতেশাম নাদিম আৰু অভিনেত্ৰী শবনক পৰিচালনা কৰে।<ref>[https://web.archive.org/web/20150924181258/http://www.highbeam.com/doc/1P1-50886990.html "Missing Ehtesham"], ''[[The Independent (Bangladesh)|The Independent]]'' (Dhaka), 19 February 2002 .</ref><ref>[http://www.geo.tv/article-110088-FilmTV-actor-Nadeem-turns-72---- "Film, TV actor Nadeem turns 72"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924040649/http://www.geo.tv/article-110088-FilmTV-actor-Nadeem-turns-72---- |date=2015-09-24 }}, GeoTV, 19 July 2013.</ref>  তেওঁ উৰ্দু ভাষাত আৰু তাৰ পিছত বাংলাদেশৰ স্বাধীনতাৰ পিছত বাংলা ভাষাত সফল ছবি নিৰ্মাণ কৰে।<ref>[https://web.archive.org/web/20150924204404/http://www.highbeam.com/doc/1P3-3575647191.html "Shabnam to Get Lifetime Achievement Award"], ''The New Nation'' (Dhaka), 2 February 2015.</ref> ইয়াৰ উপৰি তেওঁ আন দুগৰাকী সফল অভিনেত্ৰীক আত্মপ্ৰকাশ কৰায়, তাৰ ভিতৰত ''চান্দনী ৰাতে'' (১৯৯৩) ছবিত ছাবানুৰক আৰু মৌমাচী (১৯৯৬) ছবিত মুনমুনক। ==চলচ্চিত্ৰ তালিকা == {{columns-list|colwidth=17em| * ''এ দেশ তোমাৰ আমাৰ'' (১৯৫৯)<ref>{{harvnb|Gazdar|1997|p=248}}</ref> * ''ৰাজধানীৰ বুকে'' (১৯৬১)<ref name="Gazdar1997p250">{{harvnb|Gazdar|1997|p=250}}</ref> * ''চন্দা '' (১৯৬২, উৰ্দু)<ref name="Gazdar1997p250" /> * ''নতুন সুৰ'' (১৯৬৩)<ref>{{harvnb|Gazdar|1997|p=251}}</ref> * '' সাগৰ'' (১৯৬৫, উৰ্দু )<ref>{{harvnb|Gazdar|1997|p=254}}</ref> * ''চকোৰী'' (১৯৬৭, উৰ্দু Urdu)<ref>{{harvnb|Gazdar|1997|p=258}}</ref> * ''চান্দ ঔৰ চান্দিনী'' (১৯৬৮, উৰ্দু)<ref>{{harvnb|Gazdar|1997|p=260}}</ref> * ''দাঘD'' (১৯৬৯, উৰ্দু)<ref>{{harvnb|Gazdar|1997|p=263}}</ref> * ''পীচ দালা পথ'' (১৯৭০)<ref>{{harvnb|Gazdar|1997|p=268}}</ref> * ''মিট্টি কে পুটলে'' (১৯৭৪) * ''শক্তি'' (১৯৮৪) * ''চান্দনী'' (১৯৯১) * ''চান্দনী ৰাটে'' (১৯৯৩) * ''মৌমাচি'' (১৯৯৬) }} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{IMDb name|0251420}} ==উৎস== [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]] 34oe8rvrwr53saeryp9l85e16e1y71z 601625 601624 2026-04-20T15:18:10Z Kandarpajit Kallol 6257 601625 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = এহতেশাম | image = | birth_name = আবু নূৰ মহম্মদ এহতেশামুৰ ৰহমান | birth_date = ১৯২৭-১০-১২ | birth_place = বংশাল, [[ঢাকা]], [[ব্ৰিটিশ ভাৰত]] (বৰ্তমান [[বাংলাদেশ]]) | death_date = ২০০২-০২-১৭ | death_place = [[ঢাকা]], [[বাংলাদেশ]] | nationality = [[বাংলাদেশ]]/[[পাকিস্তান]] | occupation = চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক | years active = ১৯৫৯-১৯৮৪ | notable_works = ''এ দেশ তোমাৰ আমাৰ'' (১৯৫৯) <br /> ''চকোৰী'' (১৯৬৭) | children = ২ | relatives = মুস্তাফিজ (ভাই) <br />[[নাদিম বেগ]] (জোঁৱাই) }} '''আবু নূৰ মহম্মদ এহতেশামুৰ ৰহমান''' (১২ অক্টোবৰ ১৯২৭ – ১৭ ফেব্ৰুৱাৰী ২০০২), তেওঁ '''এহতেশাম হাইদৰ চৌধুৰী''' নামেৰে পৰিচিত, এগৰাকী [[বাংলাদেশী]] আৰু [[পাকিস্তান]] চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক আছিল। তেওঁৰ মৃত্যুৰ পিছত তেওঁক [[ঢাকা]]ত চলচ্চিত্ৰ উদ্যোগৰ পুৰোধা ব্যক্তি হিচাপে আখ্যা দিয়া হয়। এহতেশাম বাংলাদেশৰ এগৰাকী অন্যতম আগশাৰীৰ পৰিচালক।<ref name="Dawnobit">{{cite news |title=Film director Ehtesham dies at 75 |url=http://www.dawn.com/news/22888/film-director-ehtesham-dies-at-75 |work=[[DAWN (newspaper)|Dawn]] |date=19 February 2002 |access-date=12 March 2015 |archive-date=2 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402171409/http://www.dawn.com/news/22888/film-director-ehtesham-dies-at-75 |url-status=live }}</ref> ১৯৫৯ চনত বাংলাদেশ চলচ্চিত্ৰ উন্নয়ন সংস্থা প্ৰতিষ্ঠা হোৱাৰ সময়ত তেওঁ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক হিচাপে কৰ্মজীৱন আৰম্ভ কৰে আৰু "এ দেশ তোমাৰ আমাৰ " ছবিখন নিৰ্মাণ কৰে। পিছলৈ তেওঁ ''ৰাজধানীৰ বুকে'' (১৯৬০), ''চাকৰি'' (১৯৬৭), ''চন্দা'' (১৯৬২), নতুন সুৰ (১৯৬২), সাগৰ (১৯৬৫) ইত্যাদি ছবি নিৰ্মাণ কৰে। ২০০২ চনত তেওঁৰ মৃত্যু হয়। ==জন্ম আৰু প্ৰাথমিক জীৱন== ১৯২৭ চনৰ ১২ অক্টোবৰত [[ঢাকা]]ত জন্মগ্ৰহণ কৰা এহতেশামৰ পিতৃ মহম্মদ ইউছুফ ইছলমিয়া কলেজৰ অধ্যাপক আছিল আৰু মাতৃ মোছাম্মত কানিজ ফাতেমা আছিল এগৰাকী গৃহিনী। তেওঁৰ ককাক আছিল হাকিম হবিবুৰ ৰহমান। তেওঁৰ সৰু ভায়েক মুস্তাফিজ এগৰাকী চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক আৰু প্ৰযোজক। শাবানা তেওঁৰ ভতিজী। এহতেশামে ছেণ্ট গ্ৰেগৰী স্কুলত আৰু পিছলৈ আৰ্মানিটোলা স্কুলত অধ্যয়ন কৰে। ইয়াৰ পিছত তেওঁ ভাৰতত ছিনিয়ৰ কেম্ব্ৰিজ পাছ কৰে। প্ৰথম চাকৰিত তেওঁ জিআইপি ৰে'লৱেত ট্ৰেফিক কণ্ট্ৰ’লাৰ হিচাপে যোগদান কৰে। পিছত ৰজা আয়োগৰ পৰা অনুমোদন লাভ কৰি তেওঁ ব্ৰিটিছ ভাৰতীয় সেনাবাহিনীত কেপ্তেইন হিচাপে যোগদান কৰে।<ref>{{সংবাদ উদ্ধৃতি|ইউআরএল=https://www.deshrupantor.com/345796/%E0%A6%8F%E0%A6%B9%E0%A6%A4%E0%A7%87%E0%A6%B6%E0%A6%BE%E0%A6%AE%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%9A%E0%A6%B2%E0%A7%87-%E0%A6%AF%E0%A6%BE%E0%A6%93%E0%A7%9F%E0%A6%BE%E0%A6%B0-%E0%A7%A8%E0%A7%A6-%E0%A6%AC%E0%A6%9B%E0%A6%B0|শিরোনাম=এহতেশামের চলে যাওয়ার ২০ বছর|তারিখ=২০২২-০২-১৭|কর্ম=দেশ রূপান্তর|সংগ্রহের-তারিখ=২০২৪-০১-২৮|আর্কাইভের-তারিখ=২০২৪-০১-২৯|আর্কাইভের-ইউআরএল=https://web.archive.org/web/20240129003854/https://www.facebook.com/plugins/feedback.php?app_id=1088525705472556&channel=https%3A%2F%2Fstaticxx.facebook.com%2Fx%2Fconnect%2Fxd_arbiter%2F%3Fversion%3D46%23cb%3Dfc86c0e107f05e588%26domain%3Dwww.deshrupantor.com%26is_canvas%3Dfalse%26origin%3Dhttps%253A%252F%252Fwww.deshrupantor.com%252Ff86908a08eee71bff%26relation%3Dparent.parent&container_width=658&height=100&href=https%3A%2F%2Fwww.deshrupantor.com%2F345796%2F%25E0%25A6%258F%25E0%25A6%25B9%25E0%25A6%25A4%25E0%25A7%2587%25E0%25A6%25B6%25E0%25A6%25BE%25E0%25A6%25AE%25E0%25A7%2587%25E0%25A6%25B0-%25E0%25A6%259A%25E0%25A6%25B2%25E0%25A7%2587-%25E0%25A6%25AF%25E0%25A6%25BE%25E0%25A6%2593%25E0%25A7%259F%25E0%25A6%25BE%25E0%25A6%25B0-%25E0%25A7%25A8%25E0%25A7%25A6-%25E0%25A6%25AC%25E0%25A6%259B%25E0%25A6%25B0&locale=en_US&numposts=5&sdk=joey&version=v12.0&width=658|ইউআরএল-অবস্থা=কার্যকর}}</ref> ==কৰ্ম জীৱন== ১৯৫০ চনত প্ৰথমবাৰৰ বাবে এহতেশাম চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছিল।   ১৯৫৬ চনত তেওঁ প্ৰথমখন ছবি ''এ দেশ তোমাৰ আমাৰ'' আৰম্ভ কৰে, তাত সহযোগী পৰিচালক হিচাপে আছিল জাহিৰ ৰায়হান আৰু কালাম আহমেদ। এইখন ছবিত [[সুভাষ দত্ত]]<ref name="Dawnobit"/> আৰু শবনমে প্ৰথম অভিনয় কৰে।<ref>[https://web.archive.org/web/20150924203959/http://www.highbeam.com/doc/1P3-2817556111.html "Subhash Dutta Passes Away"], ''The New Nation'' (Dhaka), 17 November 2012.</ref> তেওঁ উৰ্দু ভাষাত ব্যৱসায়িকভাৱে সফল ছবি নিৰ্মাণ কৰিছিল আৰু স্বাধীনতাৰ পিছত বাংলা ভাষাত ছবি নিৰ্মাণ কৰিছিল। তেওঁ বহু জনপ্ৰিয় অভিনেতা-অভিনেত্ৰীক আৱিষ্কাৰ কৰিছিল। আন এগৰাকী অভিনেতা তেওঁ আৱিষ্কাৰ কৰিছিল [[নাদিম বেগক]], তেওঁ পিছলৈ এহতেশামৰ কন্যাক বিয়া কৰাইছিল।<ref name="Dawnobit"/> ১৯৬৭ চনত নাদিমৰ আত্মপ্ৰকাশ (শাবানাৰ প্ৰথম উৰ্দু ছবি) চাকৰীত এহতেশাম নাদিম আৰু অভিনেত্ৰী শবনক পৰিচালনা কৰে।<ref>[https://web.archive.org/web/20150924181258/http://www.highbeam.com/doc/1P1-50886990.html "Missing Ehtesham"], ''[[The Independent (Bangladesh)|The Independent]]'' (Dhaka), 19 February 2002 .</ref><ref>[http://www.geo.tv/article-110088-FilmTV-actor-Nadeem-turns-72---- "Film, TV actor Nadeem turns 72"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924040649/http://www.geo.tv/article-110088-FilmTV-actor-Nadeem-turns-72---- |date=2015-09-24 }}, GeoTV, 19 July 2013.</ref>  তেওঁ উৰ্দু ভাষাত আৰু তাৰ পিছত বাংলাদেশৰ স্বাধীনতাৰ পিছত বাংলা ভাষাত সফল ছবি নিৰ্মাণ কৰে।<ref>[https://web.archive.org/web/20150924204404/http://www.highbeam.com/doc/1P3-3575647191.html "Shabnam to Get Lifetime Achievement Award"], ''The New Nation'' (Dhaka), 2 February 2015.</ref> ইয়াৰ উপৰি তেওঁ আন দুগৰাকী সফল অভিনেত্ৰীক আত্মপ্ৰকাশ কৰায়, তাৰ ভিতৰত ''চান্দনী ৰাতে'' (১৯৯৩) ছবিত ছাবানুৰক আৰু মৌমাচী (১৯৯৬) ছবিত মুনমুনক। ==চলচ্চিত্ৰ তালিকা == {{columns-list|colwidth=17em| * ''এ দেশ তোমাৰ আমাৰ'' (১৯৫৯)<ref>{{harvnb|Gazdar|1997|p=248}}</ref> * ''ৰাজধানীৰ বুকে'' (১৯৬১)<ref name="Gazdar1997p250">{{harvnb|Gazdar|1997|p=250}}</ref> * ''চন্দা '' (১৯৬২, উৰ্দু)<ref name="Gazdar1997p250" /> * ''নতুন সুৰ'' (১৯৬৩)<ref>{{harvnb|Gazdar|1997|p=251}}</ref> * '' সাগৰ'' (১৯৬৫, উৰ্দু)<ref>{{harvnb|Gazdar|1997|p=254}}</ref> * ''চকোৰী'' (১৯৬৭, উৰ্দু)<ref>{{harvnb|Gazdar|1997|p=258}}</ref> * ''চান্দ ঔৰ চান্দিনী'' (১৯৬৮, উৰ্দু)<ref>{{harvnb|Gazdar|1997|p=260}}</ref> * ''দাঘD'' (১৯৬৯, উৰ্দু)<ref>{{harvnb|Gazdar|1997|p=263}}</ref> * ''পীচ দালা পথ'' (১৯৭০)<ref>{{harvnb|Gazdar|1997|p=268}}</ref> * ''মিট্টি কে পুটলে'' (১৯৭৪) * ''শক্তি'' (১৯৮৪) * ''চান্দনী'' (১৯৯১) * ''চান্দনী ৰাটে'' (১৯৯৩) * ''মৌমাছি'' (১৯৯৬) }} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{IMDb name|0251420}} ==উৎস== [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]] 6fhe7fak21se74k0x4oe1kgddz25hri 601626 601625 2026-04-20T15:18:33Z Kandarpajit Kallol 6257 /* কৰ্ম জীৱন */ 601626 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = এহতেশাম | image = | birth_name = আবু নূৰ মহম্মদ এহতেশামুৰ ৰহমান | birth_date = ১৯২৭-১০-১২ | birth_place = বংশাল, [[ঢাকা]], [[ব্ৰিটিশ ভাৰত]] (বৰ্তমান [[বাংলাদেশ]]) | death_date = ২০০২-০২-১৭ | death_place = [[ঢাকা]], [[বাংলাদেশ]] | nationality = [[বাংলাদেশ]]/[[পাকিস্তান]] | occupation = চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক | years active = ১৯৫৯-১৯৮৪ | notable_works = ''এ দেশ তোমাৰ আমাৰ'' (১৯৫৯) <br /> ''চকোৰী'' (১৯৬৭) | children = ২ | relatives = মুস্তাফিজ (ভাই) <br />[[নাদিম বেগ]] (জোঁৱাই) }} '''আবু নূৰ মহম্মদ এহতেশামুৰ ৰহমান''' (১২ অক্টোবৰ ১৯২৭ – ১৭ ফেব্ৰুৱাৰী ২০০২), তেওঁ '''এহতেশাম হাইদৰ চৌধুৰী''' নামেৰে পৰিচিত, এগৰাকী [[বাংলাদেশী]] আৰু [[পাকিস্তান]] চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক আছিল। তেওঁৰ মৃত্যুৰ পিছত তেওঁক [[ঢাকা]]ত চলচ্চিত্ৰ উদ্যোগৰ পুৰোধা ব্যক্তি হিচাপে আখ্যা দিয়া হয়। এহতেশাম বাংলাদেশৰ এগৰাকী অন্যতম আগশাৰীৰ পৰিচালক।<ref name="Dawnobit">{{cite news |title=Film director Ehtesham dies at 75 |url=http://www.dawn.com/news/22888/film-director-ehtesham-dies-at-75 |work=[[DAWN (newspaper)|Dawn]] |date=19 February 2002 |access-date=12 March 2015 |archive-date=2 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402171409/http://www.dawn.com/news/22888/film-director-ehtesham-dies-at-75 |url-status=live }}</ref> ১৯৫৯ চনত বাংলাদেশ চলচ্চিত্ৰ উন্নয়ন সংস্থা প্ৰতিষ্ঠা হোৱাৰ সময়ত তেওঁ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক হিচাপে কৰ্মজীৱন আৰম্ভ কৰে আৰু "এ দেশ তোমাৰ আমাৰ " ছবিখন নিৰ্মাণ কৰে। পিছলৈ তেওঁ ''ৰাজধানীৰ বুকে'' (১৯৬০), ''চাকৰি'' (১৯৬৭), ''চন্দা'' (১৯৬২), নতুন সুৰ (১৯৬২), সাগৰ (১৯৬৫) ইত্যাদি ছবি নিৰ্মাণ কৰে। ২০০২ চনত তেওঁৰ মৃত্যু হয়। ==জন্ম আৰু প্ৰাথমিক জীৱন== ১৯২৭ চনৰ ১২ অক্টোবৰত [[ঢাকা]]ত জন্মগ্ৰহণ কৰা এহতেশামৰ পিতৃ মহম্মদ ইউছুফ ইছলমিয়া কলেজৰ অধ্যাপক আছিল আৰু মাতৃ মোছাম্মত কানিজ ফাতেমা আছিল এগৰাকী গৃহিনী। তেওঁৰ ককাক আছিল হাকিম হবিবুৰ ৰহমান। তেওঁৰ সৰু ভায়েক মুস্তাফিজ এগৰাকী চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক আৰু প্ৰযোজক। শাবানা তেওঁৰ ভতিজী। এহতেশামে ছেণ্ট গ্ৰেগৰী স্কুলত আৰু পিছলৈ আৰ্মানিটোলা স্কুলত অধ্যয়ন কৰে। ইয়াৰ পিছত তেওঁ ভাৰতত ছিনিয়ৰ কেম্ব্ৰিজ পাছ কৰে। প্ৰথম চাকৰিত তেওঁ জিআইপি ৰে'লৱেত ট্ৰেফিক কণ্ট্ৰ’লাৰ হিচাপে যোগদান কৰে। পিছত ৰজা আয়োগৰ পৰা অনুমোদন লাভ কৰি তেওঁ ব্ৰিটিছ ভাৰতীয় সেনাবাহিনীত কেপ্তেইন হিচাপে যোগদান কৰে।<ref>{{সংবাদ উদ্ধৃতি|ইউআরএল=https://www.deshrupantor.com/345796/%E0%A6%8F%E0%A6%B9%E0%A6%A4%E0%A7%87%E0%A6%B6%E0%A6%BE%E0%A6%AE%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%9A%E0%A6%B2%E0%A7%87-%E0%A6%AF%E0%A6%BE%E0%A6%93%E0%A7%9F%E0%A6%BE%E0%A6%B0-%E0%A7%A8%E0%A7%A6-%E0%A6%AC%E0%A6%9B%E0%A6%B0|শিরোনাম=এহতেশামের চলে যাওয়ার ২০ বছর|তারিখ=২০২২-০২-১৭|কর্ম=দেশ রূপান্তর|সংগ্রহের-তারিখ=২০২৪-০১-২৮|আর্কাইভের-তারিখ=২০২৪-০১-২৯|আর্কাইভের-ইউআরএল=https://web.archive.org/web/20240129003854/https://www.facebook.com/plugins/feedback.php?app_id=1088525705472556&channel=https%3A%2F%2Fstaticxx.facebook.com%2Fx%2Fconnect%2Fxd_arbiter%2F%3Fversion%3D46%23cb%3Dfc86c0e107f05e588%26domain%3Dwww.deshrupantor.com%26is_canvas%3Dfalse%26origin%3Dhttps%253A%252F%252Fwww.deshrupantor.com%252Ff86908a08eee71bff%26relation%3Dparent.parent&container_width=658&height=100&href=https%3A%2F%2Fwww.deshrupantor.com%2F345796%2F%25E0%25A6%258F%25E0%25A6%25B9%25E0%25A6%25A4%25E0%25A7%2587%25E0%25A6%25B6%25E0%25A6%25BE%25E0%25A6%25AE%25E0%25A7%2587%25E0%25A6%25B0-%25E0%25A6%259A%25E0%25A6%25B2%25E0%25A7%2587-%25E0%25A6%25AF%25E0%25A6%25BE%25E0%25A6%2593%25E0%25A7%259F%25E0%25A6%25BE%25E0%25A6%25B0-%25E0%25A7%25A8%25E0%25A7%25A6-%25E0%25A6%25AC%25E0%25A6%259B%25E0%25A6%25B0&locale=en_US&numposts=5&sdk=joey&version=v12.0&width=658|ইউআরএল-অবস্থা=কার্যকর}}</ref> ==কৰ্ম জীৱন== ১৯৫০ চনত প্ৰথমবাৰৰ বাবে এহতেশাম চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছিল।   ১৯৫৬ চনত তেওঁ প্ৰথমখন ছবি ''এ দেশ তোমাৰ আমাৰ'' আৰম্ভ কৰে, তাত সহযোগী পৰিচালক হিচাপে আছিল জাহিৰ ৰায়হান আৰু কালাম আহমেদ। এইখন ছবিত [[সুভাষ দত্ত]]<ref name="Dawnobit"/> আৰু শবনমে প্ৰথম অভিনয় কৰে।<ref>[https://web.archive.org/web/20150924203959/http://www.highbeam.com/doc/1P3-2817556111.html "Subhash Dutta Passes Away"], ''The New Nation'' (Dhaka), 17 November 2012.</ref> তেওঁ উৰ্দু ভাষাত ব্যৱসায়িকভাৱে সফল ছবি নিৰ্মাণ কৰিছিল আৰু স্বাধীনতাৰ পিছত বাংলা ভাষাত ছবি নিৰ্মাণ কৰিছিল। তেওঁ বহু জনপ্ৰিয় অভিনেতা-অভিনেত্ৰীক আৱিষ্কাৰ কৰিছিল। আন এগৰাকী অভিনেতা তেওঁ আৱিষ্কাৰ কৰিছিল [[নাদিম বেগক]], তেওঁ পিছলৈ এহতেশামৰ কন্যাক বিয়া কৰাইছিল।<ref name="Dawnobit"/> ১৯৬৭ চনত নাদিমৰ আত্মপ্ৰকাশ (শাবানাৰ প্ৰথম উৰ্দু ছবি) চাকৰীত এহতেশাম নাদিম আৰু অভিনেত্ৰী শবনক পৰিচালনা কৰে।<ref>[https://web.archive.org/web/20150924181258/http://www.highbeam.com/doc/1P1-50886990.html "Missing Ehtesham"], ''[[The Independent (Bangladesh)|The Independent]]'' (Dhaka), 19 February 2002 .</ref><ref>[http://www.geo.tv/article-110088-FilmTV-actor-Nadeem-turns-72---- "Film, TV actor Nadeem turns 72"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924040649/http://www.geo.tv/article-110088-FilmTV-actor-Nadeem-turns-72---- |date=2015-09-24 }}, GeoTV, 19 July 2013.</ref>  তেওঁ উৰ্দু ভাষাত আৰু তাৰ পিছত বাংলাদেশৰ স্বাধীনতাৰ পিছত বাংলা ভাষাত সফল ছবি নিৰ্মাণ কৰে।<ref>[https://web.archive.org/web/20150924204404/http://www.highbeam.com/doc/1P3-3575647191.html "Shabnam to Get Lifetime Achievement Award"], ''The New Nation'' (Dhaka), 2 February 2015.</ref> ইয়াৰ উপৰি তেওঁ আন দুগৰাকী সফল অভিনেত্ৰীক আত্মপ্ৰকাশ কৰায়, তাৰ ভিতৰত ''চান্দনী ৰাতে'' (১৯৯৩) ছবিত ছাবানুৰক আৰু মৌমাছি (১৯৯৬) ছবিত মুনমুনক। ==চলচ্চিত্ৰ তালিকা == {{columns-list|colwidth=17em| * ''এ দেশ তোমাৰ আমাৰ'' (১৯৫৯)<ref>{{harvnb|Gazdar|1997|p=248}}</ref> * ''ৰাজধানীৰ বুকে'' (১৯৬১)<ref name="Gazdar1997p250">{{harvnb|Gazdar|1997|p=250}}</ref> * ''চন্দা '' (১৯৬২, উৰ্দু)<ref name="Gazdar1997p250" /> * ''নতুন সুৰ'' (১৯৬৩)<ref>{{harvnb|Gazdar|1997|p=251}}</ref> * '' সাগৰ'' (১৯৬৫, উৰ্দু)<ref>{{harvnb|Gazdar|1997|p=254}}</ref> * ''চকোৰী'' (১৯৬৭, উৰ্দু)<ref>{{harvnb|Gazdar|1997|p=258}}</ref> * ''চান্দ ঔৰ চান্দিনী'' (১৯৬৮, উৰ্দু)<ref>{{harvnb|Gazdar|1997|p=260}}</ref> * ''দাঘD'' (১৯৬৯, উৰ্দু)<ref>{{harvnb|Gazdar|1997|p=263}}</ref> * ''পীচ দালা পথ'' (১৯৭০)<ref>{{harvnb|Gazdar|1997|p=268}}</ref> * ''মিট্টি কে পুটলে'' (১৯৭৪) * ''শক্তি'' (১৯৮৪) * ''চান্দনী'' (১৯৯১) * ''চান্দনী ৰাটে'' (১৯৯৩) * ''মৌমাছি'' (১৯৯৬) }} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{IMDb name|0251420}} ==উৎস== [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]] ouk3ngahebareuribsit7wkd5ttnqjw 601627 601626 2026-04-20T15:19:04Z Kandarpajit Kallol 6257 601627 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = এহতেশাম | image = | birth_name = আবু নূৰ মহম্মদ এহতেশামুৰ ৰহমান | birth_date = ১৯২৭-১০-১২ | birth_place = বংশাল, [[ঢাকা]], [[ব্ৰিটিশ ভাৰত]] (বৰ্তমান [[বাংলাদেশ]]) | death_date = ২০০২-০২-১৭ | death_place = [[ঢাকা]], [[বাংলাদেশ]] | nationality = [[বাংলাদেশ]]/[[পাকিস্তান]] | occupation = চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক | years active = ১৯৫৯-১৯৮৪ | notable_works = ''এ দেশ তোমাৰ আমাৰ'' (১৯৫৯) <br /> ''চকোৰী'' (১৯৬৭) | children = ২ | relatives = মুস্তাফিজ (ভাই) <br />[[নাদিম বেগ]] (জোঁৱাই) }} '''আবু নূৰ মহম্মদ এহতেশামুৰ ৰহমান''' (১২ অক্টোবৰ ১৯২৭ – ১৭ ফেব্ৰুৱাৰী ২০০২), তেওঁ '''এহতেশাম হাইদৰ চৌধুৰী''' নামেৰে পৰিচিত, এগৰাকী [[বাংলাদেশী]] আৰু [[পাকিস্তান]] চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক আছিল। তেওঁৰ মৃত্যুৰ পিছত তেওঁক [[ঢাকা]]ত চলচ্চিত্ৰ উদ্যোগৰ পুৰোধা ব্যক্তি হিচাপে আখ্যা দিয়া হয়। এহতেশাম বাংলাদেশৰ এগৰাকী অন্যতম আগশাৰীৰ পৰিচালক।<ref name="Dawnobit">{{cite news |title=Film director Ehtesham dies at 75 |url=http://www.dawn.com/news/22888/film-director-ehtesham-dies-at-75 |work=[[DAWN (newspaper)|Dawn]] |date=19 February 2002 |access-date=12 March 2015 |archive-date=2 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402171409/http://www.dawn.com/news/22888/film-director-ehtesham-dies-at-75 |url-status=live }}</ref> ১৯৫৯ চনত বাংলাদেশ চলচ্চিত্ৰ উন্নয়ন সংস্থা প্ৰতিষ্ঠা হোৱাৰ সময়ত তেওঁ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক হিচাপে কৰ্মজীৱন আৰম্ভ কৰে আৰু "এ দেশ তোমাৰ আমাৰ " ছবিখন নিৰ্মাণ কৰে। পিছলৈ তেওঁ ''ৰাজধানীৰ বুকে'' (১৯৬০), ''চাকৰি'' (১৯৬৭), ''চন্দা'' (১৯৬২), নতুন সুৰ (১৯৬২), সাগৰ (১৯৬৫) ইত্যাদি ছবি নিৰ্মাণ কৰে। ২০০২ চনত তেওঁৰ মৃত্যু হয়। ==জন্ম আৰু প্ৰাথমিক জীৱন== ১৯২৭ চনৰ ১২ অক্টোবৰত [[ঢাকা]]ত জন্মগ্ৰহণ কৰা এহতেশামৰ পিতৃ মহম্মদ ইউছুফ ইছলমিয়া কলেজৰ অধ্যাপক আছিল আৰু মাতৃ মোছাম্মত কানিজ ফাতেমা আছিল এগৰাকী গৃহিনী। তেওঁৰ ককাক আছিল হাকিম হবিবুৰ ৰহমান। তেওঁৰ সৰু ভায়েক মুস্তাফিজ এগৰাকী চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক আৰু প্ৰযোজক। শাবানা তেওঁৰ ভতিজী। এহতেশামে ছেণ্ট গ্ৰেগৰী স্কুলত আৰু পিছলৈ আৰ্মানিটোলা স্কুলত অধ্যয়ন কৰে। ইয়াৰ পিছত তেওঁ ভাৰতত ছিনিয়ৰ কেম্ব্ৰিজ পাছ কৰে। প্ৰথম চাকৰিত তেওঁ জিআইপি ৰে'লৱেত ট্ৰেফিক কণ্ট্ৰ’লাৰ হিচাপে যোগদান কৰে। পিছত ৰজা আয়োগৰ পৰা অনুমোদন লাভ কৰি তেওঁ ব্ৰিটিছ ভাৰতীয় সেনাবাহিনীত কেপ্তেইন হিচাপে যোগদান কৰে।<ref>{{সংবাদ উদ্ধৃতি|ইউআরএল=https://www.deshrupantor.com/345796/%E0%A6%8F%E0%A6%B9%E0%A6%A4%E0%A7%87%E0%A6%B6%E0%A6%BE%E0%A6%AE%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%9A%E0%A6%B2%E0%A7%87-%E0%A6%AF%E0%A6%BE%E0%A6%93%E0%A7%9F%E0%A6%BE%E0%A6%B0-%E0%A7%A8%E0%A7%A6-%E0%A6%AC%E0%A6%9B%E0%A6%B0|শিরোনাম=এহতেশামের চলে যাওয়ার ২০ বছর|তারিখ=২০২২-০২-১৭|কর্ম=দেশ রূপান্তর|সংগ্রহের-তারিখ=২০২৪-০১-২৮|আর্কাইভের-তারিখ=২০২৪-০১-২৯|আর্কাইভের-ইউআরএল=https://web.archive.org/web/20240129003854/https://www.facebook.com/plugins/feedback.php?app_id=1088525705472556&channel=https%3A%2F%2Fstaticxx.facebook.com%2Fx%2Fconnect%2Fxd_arbiter%2F%3Fversion%3D46%23cb%3Dfc86c0e107f05e588%26domain%3Dwww.deshrupantor.com%26is_canvas%3Dfalse%26origin%3Dhttps%253A%252F%252Fwww.deshrupantor.com%252Ff86908a08eee71bff%26relation%3Dparent.parent&container_width=658&height=100&href=https%3A%2F%2Fwww.deshrupantor.com%2F345796%2F%25E0%25A6%258F%25E0%25A6%25B9%25E0%25A6%25A4%25E0%25A7%2587%25E0%25A6%25B6%25E0%25A6%25BE%25E0%25A6%25AE%25E0%25A7%2587%25E0%25A6%25B0-%25E0%25A6%259A%25E0%25A6%25B2%25E0%25A7%2587-%25E0%25A6%25AF%25E0%25A6%25BE%25E0%25A6%2593%25E0%25A7%259F%25E0%25A6%25BE%25E0%25A6%25B0-%25E0%25A7%25A8%25E0%25A7%25A6-%25E0%25A6%25AC%25E0%25A6%259B%25E0%25A6%25B0&locale=en_US&numposts=5&sdk=joey&version=v12.0&width=658|ইউআরএল-অবস্থা=কার্যকর}}</ref> ==কৰ্ম জীৱন== ১৯৫০ চনত প্ৰথমবাৰৰ বাবে এহতেশাম চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছিল।   ১৯৫৬ চনত তেওঁ প্ৰথমখন ছবি ''এ দেশ তোমাৰ আমাৰ'' আৰম্ভ কৰে, তাত সহযোগী পৰিচালক হিচাপে আছিল জাহিৰ ৰায়হান আৰু কালাম আহমেদ। এইখন ছবিত [[সুভাষ দত্ত]]<ref name="Dawnobit"/> আৰু শবনমে প্ৰথম অভিনয় কৰে।<ref>[https://web.archive.org/web/20150924203959/http://www.highbeam.com/doc/1P3-2817556111.html "Subhash Dutta Passes Away"], ''The New Nation'' (Dhaka), 17 November 2012.</ref> তেওঁ উৰ্দু ভাষাত ব্যৱসায়িকভাৱে সফল ছবি নিৰ্মাণ কৰিছিল আৰু স্বাধীনতাৰ পিছত বাংলা ভাষাত ছবি নিৰ্মাণ কৰিছিল। তেওঁ বহু জনপ্ৰিয় অভিনেতা-অভিনেত্ৰীক আৱিষ্কাৰ কৰিছিল। আন এগৰাকী অভিনেতা তেওঁ আৱিষ্কাৰ কৰিছিল নাদিম বেগক, তেওঁ পিছলৈ এহতেশামৰ কন্যাক বিয়া কৰাইছিল।<ref name="Dawnobit"/> ১৯৬৭ চনত নাদিমৰ আত্মপ্ৰকাশ (শাবানাৰ প্ৰথম উৰ্দু ছবি) চাকৰীত এহতেশাম নাদিম আৰু অভিনেত্ৰী শবনক পৰিচালনা কৰে।<ref>[https://web.archive.org/web/20150924181258/http://www.highbeam.com/doc/1P1-50886990.html "Missing Ehtesham"], ''[[The Independent (Bangladesh)|The Independent]]'' (Dhaka), 19 February 2002 .</ref><ref>[http://www.geo.tv/article-110088-FilmTV-actor-Nadeem-turns-72---- "Film, TV actor Nadeem turns 72"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924040649/http://www.geo.tv/article-110088-FilmTV-actor-Nadeem-turns-72---- |date=2015-09-24 }}, GeoTV, 19 July 2013.</ref>  তেওঁ উৰ্দু ভাষাত আৰু তাৰ পিছত বাংলাদেশৰ স্বাধীনতাৰ পিছত বাংলা ভাষাত সফল ছবি নিৰ্মাণ কৰে।<ref>[https://web.archive.org/web/20150924204404/http://www.highbeam.com/doc/1P3-3575647191.html "Shabnam to Get Lifetime Achievement Award"], ''The New Nation'' (Dhaka), 2 February 2015.</ref> ইয়াৰ উপৰি তেওঁ আন দুগৰাকী সফল অভিনেত্ৰীক আত্মপ্ৰকাশ কৰায়, তাৰ ভিতৰত ''চান্দনী ৰাতে'' (১৯৯৩) ছবিত ছাবানুৰক আৰু মৌমাছি (১৯৯৬) ছবিত মুনমুনক। ==চলচ্চিত্ৰ তালিকা == {{columns-list|colwidth=17em| * ''এ দেশ তোমাৰ আমাৰ'' (১৯৫৯)<ref>{{harvnb|Gazdar|1997|p=248}}</ref> * ''ৰাজধানীৰ বুকে'' (১৯৬১)<ref name="Gazdar1997p250">{{harvnb|Gazdar|1997|p=250}}</ref> * ''চন্দা '' (১৯৬২, উৰ্দু)<ref name="Gazdar1997p250" /> * ''নতুন সুৰ'' (১৯৬৩)<ref>{{harvnb|Gazdar|1997|p=251}}</ref> * '' সাগৰ'' (১৯৬৫, উৰ্দু)<ref>{{harvnb|Gazdar|1997|p=254}}</ref> * ''চকোৰী'' (১৯৬৭, উৰ্দু)<ref>{{harvnb|Gazdar|1997|p=258}}</ref> * ''চান্দ ঔৰ চান্দিনী'' (১৯৬৮, উৰ্দু)<ref>{{harvnb|Gazdar|1997|p=260}}</ref> * ''দাঘD'' (১৯৬৯, উৰ্দু)<ref>{{harvnb|Gazdar|1997|p=263}}</ref> * ''পীচ দালা পথ'' (১৯৭০)<ref>{{harvnb|Gazdar|1997|p=268}}</ref> * ''মিট্টি কে পুটলে'' (১৯৭৪) * ''শক্তি'' (১৯৮৪) * ''চান্দনী'' (১৯৯১) * ''চান্দনী ৰাটে'' (১৯৯৩) * ''মৌমাছি'' (১৯৯৬) }} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{IMDb name|0251420}} ==উৎস== [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]] fcx9z1iw6mdq90l955tglv25yxgoi4t 601628 601627 2026-04-20T15:19:53Z Kandarpajit Kallol 6257 601628 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = এহতেশাম | image = | birth_name = আবু নূৰ মহম্মদ এহতেশামুৰ ৰহমান | birth_date = ১৯২৭-১০-১২ | birth_place = বংশাল, [[ঢাকা]], [[ব্ৰিটিশ ভাৰত]] (বৰ্তমান [[বাংলাদেশ]]) | death_date = ২০০২-০২-১৭ | death_place = [[ঢাকা]], [[বাংলাদেশ]] | nationality = [[বাংলাদেশ]]/[[পাকিস্তান]] | occupation = চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক | years active = ১৯৫৯-১৯৮৪ | notable_works = ''এ দেশ তোমাৰ আমাৰ'' (১৯৫৯) <br /> ''চকোৰী'' (১৯৬৭) | children = ২ | relatives = মুস্তাফিজ (ভাই) <br />[[নাদিম বেগ]] (জোঁৱাই) }} '''আবু নূৰ মহম্মদ এহতেশামুৰ ৰহমান''' (১২ অক্টোবৰ ১৯২৭ – ১৭ ফেব্ৰুৱাৰী ২০০২), তেওঁ '''এহতেশাম হাইদৰ চৌধুৰী''' নামেৰে পৰিচিত, এগৰাকী [[বাংলাদেশী]] আৰু [[পাকিস্তান]] চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক আছিল। তেওঁৰ মৃত্যুৰ পিছত তেওঁক [[ঢাকা]]ত চলচ্চিত্ৰ উদ্যোগৰ পুৰোধা ব্যক্তি হিচাপে আখ্যা দিয়া হয়। এহতেশাম বাংলাদেশৰ এগৰাকী অন্যতম আগশাৰীৰ পৰিচালক।<ref name="Dawnobit">{{cite news |title=Film director Ehtesham dies at 75 |url=http://www.dawn.com/news/22888/film-director-ehtesham-dies-at-75 |work=[[DAWN (newspaper)|Dawn]] |date=19 February 2002 |access-date=12 March 2015 |archive-date=2 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402171409/http://www.dawn.com/news/22888/film-director-ehtesham-dies-at-75 |url-status=live }}</ref> ১৯৫৯ চনত বাংলাদেশ চলচ্চিত্ৰ উন্নয়ন সংস্থা প্ৰতিষ্ঠা হোৱাৰ সময়ত তেওঁ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক হিচাপে কৰ্মজীৱন আৰম্ভ কৰে আৰু "এ দেশ তোমাৰ আমাৰ " ছবিখন নিৰ্মাণ কৰে। পিছলৈ তেওঁ ''ৰাজধানীৰ বুকে'' (১৯৬০), ''চাকৰি'' (১৯৬৭), ''চন্দা'' (১৯৬২), নতুন সুৰ (১৯৬২), সাগৰ (১৯৬৫) ইত্যাদি ছবি নিৰ্মাণ কৰে। ২০০২ চনত তেওঁৰ মৃত্যু হয়। ==জন্ম আৰু প্ৰাথমিক জীৱন== ১৯২৭ চনৰ ১২ অক্টোবৰত [[ঢাকা]]ত জন্মগ্ৰহণ কৰা এহতেশামৰ পিতৃ মহম্মদ ইউছুফ ইছলমিয়া কলেজৰ অধ্যাপক আছিল আৰু মাতৃ মোছাম্মত কানিজ ফাতেমা আছিল এগৰাকী গৃহিনী। তেওঁৰ ককাক আছিল হাকিম হবিবুৰ ৰহমান। তেওঁৰ সৰু ভায়েক মুস্তাফিজ এগৰাকী চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক আৰু প্ৰযোজক। শাবানা তেওঁৰ ভতিজী। এহতেশামে ছেণ্ট গ্ৰেগৰী স্কুলত আৰু পিছলৈ আৰ্মানিটোলা স্কুলত অধ্যয়ন কৰে। ইয়াৰ পিছত তেওঁ ভাৰতত ছিনিয়ৰ কেম্ব্ৰিজ পাছ কৰে। প্ৰথম চাকৰিত তেওঁ জিআইপি ৰে'লৱেত ট্ৰেফিক কণ্ট্ৰ’লাৰ হিচাপে যোগদান কৰে। পিছত ৰজা আয়োগৰ পৰা অনুমোদন লাভ কৰি তেওঁ ব্ৰিটিছ ভাৰতীয় সেনাবাহিনীত কেপ্তেইন হিচাপে যোগদান কৰে।<ref>{{সংবাদ উদ্ধৃতি|ইউআরএল=https://www.deshrupantor.com/345796/%E0%A6%8F%E0%A6%B9%E0%A6%A4%E0%A7%87%E0%A6%B6%E0%A6%BE%E0%A6%AE%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%9A%E0%A6%B2%E0%A7%87-%E0%A6%AF%E0%A6%BE%E0%A6%93%E0%A7%9F%E0%A6%BE%E0%A6%B0-%E0%A7%A8%E0%A7%A6-%E0%A6%AC%E0%A6%9B%E0%A6%B0|শিরোনাম=এহতেশামের চলে যাওয়ার ২০ বছর|তারিখ=২০২২-০২-১৭|কর্ম=দেশ রূপান্তর|সংগ্রহের-তারিখ=২০২৪-০১-২৮|আর্কাইভের-তারিখ=২০২৪-০১-২৯|আর্কাইভের-ইউআরএল=https://web.archive.org/web/20240129003854/https://www.facebook.com/plugins/feedback.php?app_id=1088525705472556&channel=https%3A%2F%2Fstaticxx.facebook.com%2Fx%2Fconnect%2Fxd_arbiter%2F%3Fversion%3D46%23cb%3Dfc86c0e107f05e588%26domain%3Dwww.deshrupantor.com%26is_canvas%3Dfalse%26origin%3Dhttps%253A%252F%252Fwww.deshrupantor.com%252Ff86908a08eee71bff%26relation%3Dparent.parent&container_width=658&height=100&href=https%3A%2F%2Fwww.deshrupantor.com%2F345796%2F%25E0%25A6%258F%25E0%25A6%25B9%25E0%25A6%25A4%25E0%25A7%2587%25E0%25A6%25B6%25E0%25A6%25BE%25E0%25A6%25AE%25E0%25A7%2587%25E0%25A6%25B0-%25E0%25A6%259A%25E0%25A6%25B2%25E0%25A7%2587-%25E0%25A6%25AF%25E0%25A6%25BE%25E0%25A6%2593%25E0%25A7%259F%25E0%25A6%25BE%25E0%25A6%25B0-%25E0%25A7%25A8%25E0%25A7%25A6-%25E0%25A6%25AC%25E0%25A6%259B%25E0%25A6%25B0&locale=en_US&numposts=5&sdk=joey&version=v12.0&width=658|ইউআরএল-অবস্থা=কার্যকর}}</ref> ==কৰ্ম জীৱন== ১৯৫০ চনত প্ৰথমবাৰৰ বাবে এহতেশাম চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছিল।   ১৯৫৬ চনত তেওঁ প্ৰথমখন ছবি ''এ দেশ তোমাৰ আমাৰ'' আৰম্ভ কৰে, তাত সহযোগী পৰিচালক হিচাপে আছিল জাহিৰ ৰায়হান আৰু কালাম আহমেদ। এইখন ছবিত [[সুভাষ দত্ত]]<ref name="Dawnobit"/> আৰু শবনমে প্ৰথম অভিনয় কৰে।<ref>[https://web.archive.org/web/20150924203959/http://www.highbeam.com/doc/1P3-2817556111.html "Subhash Dutta Passes Away"], ''The New Nation'' (Dhaka), 17 November 2012.</ref> তেওঁ উৰ্দু ভাষাত ব্যৱসায়িকভাৱে সফল ছবি নিৰ্মাণ কৰিছিল আৰু স্বাধীনতাৰ পিছত বাংলা ভাষাত ছবি নিৰ্মাণ কৰিছিল। তেওঁ বহু জনপ্ৰিয় অভিনেতা-অভিনেত্ৰীক আৱিষ্কাৰ কৰিছিল। আন এগৰাকী অভিনেতা তেওঁ আৱিষ্কাৰ কৰিছিল নাদিম বেগক, তেওঁ পিছলৈ এহতেশামৰ কন্যাক বিয়া কৰাইছিল।<ref name="Dawnobit"/> ১৯৬৭ চনত নাদিমৰ আত্মপ্ৰকাশ (শাবানাৰ প্ৰথম উৰ্দু ছবি) চাকৰীত এহতেশাম নাদিম আৰু অভিনেত্ৰী শবনক পৰিচালনা কৰে।<ref>[https://web.archive.org/web/20150924181258/http://www.highbeam.com/doc/1P1-50886990.html "Missing Ehtesham"], ''[[The Independent (Bangladesh)|The Independent]]'' (Dhaka), 19 February 2002 .</ref><ref>[http://www.geo.tv/article-110088-FilmTV-actor-Nadeem-turns-72---- "Film, TV actor Nadeem turns 72"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924040649/http://www.geo.tv/article-110088-FilmTV-actor-Nadeem-turns-72---- |date=2015-09-24 }}, GeoTV, 19 July 2013.</ref>  তেওঁ উৰ্দু ভাষাত আৰু তাৰ পিছত বাংলাদেশৰ স্বাধীনতাৰ পিছত বাংলা ভাষাত সফল ছবি নিৰ্মাণ কৰে।<ref>[https://web.archive.org/web/20150924204404/http://www.highbeam.com/doc/1P3-3575647191.html "Shabnam to Get Lifetime Achievement Award"], ''The New Nation'' (Dhaka), 2 February 2015.</ref> ইয়াৰ উপৰি তেওঁ আন দুগৰাকী সফল অভিনেত্ৰীক আত্মপ্ৰকাশ কৰায়, তাৰ ভিতৰত ''চান্দনী ৰাতে'' (১৯৯৩) ছবিত ছাবানুৰক আৰু মৌমাছি (১৯৯৬) ছবিত মুনমুনক। ==চলচ্চিত্ৰ তালিকা == {{columns-list|colwidth=17em| * ''এ দেশ তোমাৰ আমাৰ'' (১৯৫৯)<ref>{{harvnb|Gazdar|1997|p=248}}</ref> * ''ৰাজধানীৰ বুকে'' (১৯৬১)<ref name="Gazdar1997p250">{{harvnb|Gazdar|1997|p=250}}</ref> * ''চন্দা '' (১৯৬২, উৰ্দু)<ref name="Gazdar1997p250" /> * ''নতুন সুৰ'' (১৯৬৩)<ref>{{harvnb|Gazdar|1997|p=251}}</ref> * '' সাগৰ'' (১৯৬৫, উৰ্দু)<ref>{{harvnb|Gazdar|1997|p=254}}</ref> * ''চকোৰী'' (১৯৬৭, উৰ্দু)<ref>{{harvnb|Gazdar|1997|p=258}}</ref> * ''চান্দ ঔৰ চান্দিনী'' (১৯৬৮, উৰ্দু)<ref>{{harvnb|Gazdar|1997|p=260}}</ref> * ''দাগ দি'' (১৯৬৯, উৰ্দু)<ref>{{harvnb|Gazdar|1997|p=263}}</ref> * ''পীচ দালা পথ'' (১৯৭০)<ref>{{harvnb|Gazdar|1997|p=268}}</ref> * ''মিট্টি কে পুতলে'' (১৯৭৪) * ''শক্তি'' (১৯৮৪) * ''চান্দনী'' (১৯৯১) * ''চান্দনী ৰাতে'' (১৯৯৩) * ''মৌমাছি'' (১৯৯৬) }} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{IMDb name|0251420}} ==উৎস== [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]] 7mmgnheo029iajiwp8dmm7barr9p8pp 601629 601628 2026-04-20T15:20:26Z Kandarpajit Kallol 6257 601629 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = এহতেশাম | image = | birth_name = আবু নূৰ মহম্মদ এহতেশামুৰ ৰহমান | birth_date = ১৯২৭-১০-১২ | birth_place = বংশাল, [[ঢাকা]], [[ব্ৰিটিশ ভাৰত]] (বৰ্তমান [[বাংলাদেশ]]) | death_date = ২০০২-০২-১৭ | death_place = [[ঢাকা]], [[বাংলাদেশ]] | nationality = [[বাংলাদেশ]]/[[পাকিস্তান]] | occupation = চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক | years active = ১৯৫৯-১৯৮৪ | notable_works = ''এ দেশ তোমাৰ আমাৰ'' (১৯৫৯) <br /> ''চকোৰী'' (১৯৬৭) | children = ২ | relatives = মুস্তাফিজ (ভাই) <br />[[নাদিম বেগ]] (জোঁৱাই) }} '''আবু নূৰ মহম্মদ এহতেশামুৰ ৰহমান''' (১২ অক্টোবৰ ১৯২৭ – ১৭ ফেব্ৰুৱাৰী ২০০২), তেওঁ '''এহতেশাম হাইদৰ চৌধুৰী''' নামেৰে পৰিচিত, এগৰাকী [[বাংলাদেশী]] আৰু [[পাকিস্তান]] চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক আছিল। তেওঁৰ মৃত্যুৰ পিছত তেওঁক [[ঢাকা]]ত চলচ্চিত্ৰ উদ্যোগৰ পুৰোধা ব্যক্তি হিচাপে আখ্যা দিয়া হয়। এহতেশাম বাংলাদেশৰ এগৰাকী অন্যতম আগশাৰীৰ পৰিচালক।<ref name="Dawnobit">{{cite news |title=Film director Ehtesham dies at 75 |url=http://www.dawn.com/news/22888/film-director-ehtesham-dies-at-75 |work=[[DAWN (newspaper)|Dawn]] |date=19 February 2002 |access-date=12 March 2015 |archive-date=2 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402171409/http://www.dawn.com/news/22888/film-director-ehtesham-dies-at-75 |url-status=live }}</ref> ১৯৫৯ চনত বাংলাদেশ চলচ্চিত্ৰ উন্নয়ন সংস্থা প্ৰতিষ্ঠা হোৱাৰ সময়ত তেওঁ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক হিচাপে কৰ্মজীৱন আৰম্ভ কৰে আৰু "এ দেশ তোমাৰ আমাৰ " ছবিখন নিৰ্মাণ কৰে। পিছলৈ তেওঁ ''ৰাজধানীৰ বুকে'' (১৯৬০), ''চকোৰী'' (১৯৬৭), ''চন্দা'' (১৯৬২), নতুন সুৰ (১৯৬২), সাগৰ (১৯৬৫) ইত্যাদি ছবি নিৰ্মাণ কৰে। ২০০২ চনত তেওঁৰ মৃত্যু হয়। ==জন্ম আৰু প্ৰাথমিক জীৱন== ১৯২৭ চনৰ ১২ অক্টোবৰত [[ঢাকা]]ত জন্মগ্ৰহণ কৰা এহতেশামৰ পিতৃ মহম্মদ ইউছুফ ইছলমিয়া কলেজৰ অধ্যাপক আছিল আৰু মাতৃ মোছাম্মত কানিজ ফাতেমা আছিল এগৰাকী গৃহিনী। তেওঁৰ ককাক আছিল হাকিম হবিবুৰ ৰহমান। তেওঁৰ সৰু ভায়েক মুস্তাফিজ এগৰাকী চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক আৰু প্ৰযোজক। শাবানা তেওঁৰ ভতিজী। এহতেশামে ছেণ্ট গ্ৰেগৰী স্কুলত আৰু পিছলৈ আৰ্মানিটোলা স্কুলত অধ্যয়ন কৰে। ইয়াৰ পিছত তেওঁ ভাৰতত ছিনিয়ৰ কেম্ব্ৰিজ পাছ কৰে। প্ৰথম চাকৰিত তেওঁ জিআইপি ৰে'লৱেত ট্ৰেফিক কণ্ট্ৰ’লাৰ হিচাপে যোগদান কৰে। পিছত ৰজা আয়োগৰ পৰা অনুমোদন লাভ কৰি তেওঁ ব্ৰিটিছ ভাৰতীয় সেনাবাহিনীত কেপ্তেইন হিচাপে যোগদান কৰে।<ref>{{সংবাদ উদ্ধৃতি|ইউআরএল=https://www.deshrupantor.com/345796/%E0%A6%8F%E0%A6%B9%E0%A6%A4%E0%A7%87%E0%A6%B6%E0%A6%BE%E0%A6%AE%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%9A%E0%A6%B2%E0%A7%87-%E0%A6%AF%E0%A6%BE%E0%A6%93%E0%A7%9F%E0%A6%BE%E0%A6%B0-%E0%A7%A8%E0%A7%A6-%E0%A6%AC%E0%A6%9B%E0%A6%B0|শিরোনাম=এহতেশামের চলে যাওয়ার ২০ বছর|তারিখ=২০২২-০২-১৭|কর্ম=দেশ রূপান্তর|সংগ্রহের-তারিখ=২০২৪-০১-২৮|আর্কাইভের-তারিখ=২০২৪-০১-২৯|আর্কাইভের-ইউআরএল=https://web.archive.org/web/20240129003854/https://www.facebook.com/plugins/feedback.php?app_id=1088525705472556&channel=https%3A%2F%2Fstaticxx.facebook.com%2Fx%2Fconnect%2Fxd_arbiter%2F%3Fversion%3D46%23cb%3Dfc86c0e107f05e588%26domain%3Dwww.deshrupantor.com%26is_canvas%3Dfalse%26origin%3Dhttps%253A%252F%252Fwww.deshrupantor.com%252Ff86908a08eee71bff%26relation%3Dparent.parent&container_width=658&height=100&href=https%3A%2F%2Fwww.deshrupantor.com%2F345796%2F%25E0%25A6%258F%25E0%25A6%25B9%25E0%25A6%25A4%25E0%25A7%2587%25E0%25A6%25B6%25E0%25A6%25BE%25E0%25A6%25AE%25E0%25A7%2587%25E0%25A6%25B0-%25E0%25A6%259A%25E0%25A6%25B2%25E0%25A7%2587-%25E0%25A6%25AF%25E0%25A6%25BE%25E0%25A6%2593%25E0%25A7%259F%25E0%25A6%25BE%25E0%25A6%25B0-%25E0%25A7%25A8%25E0%25A7%25A6-%25E0%25A6%25AC%25E0%25A6%259B%25E0%25A6%25B0&locale=en_US&numposts=5&sdk=joey&version=v12.0&width=658|ইউআরএল-অবস্থা=কার্যকর}}</ref> ==কৰ্ম জীৱন== ১৯৫০ চনত প্ৰথমবাৰৰ বাবে এহতেশাম চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছিল।   ১৯৫৬ চনত তেওঁ প্ৰথমখন ছবি ''এ দেশ তোমাৰ আমাৰ'' আৰম্ভ কৰে, তাত সহযোগী পৰিচালক হিচাপে আছিল জাহিৰ ৰায়হান আৰু কালাম আহমেদ। এইখন ছবিত [[সুভাষ দত্ত]]<ref name="Dawnobit"/> আৰু শবনমে প্ৰথম অভিনয় কৰে।<ref>[https://web.archive.org/web/20150924203959/http://www.highbeam.com/doc/1P3-2817556111.html "Subhash Dutta Passes Away"], ''The New Nation'' (Dhaka), 17 November 2012.</ref> তেওঁ উৰ্দু ভাষাত ব্যৱসায়িকভাৱে সফল ছবি নিৰ্মাণ কৰিছিল আৰু স্বাধীনতাৰ পিছত বাংলা ভাষাত ছবি নিৰ্মাণ কৰিছিল। তেওঁ বহু জনপ্ৰিয় অভিনেতা-অভিনেত্ৰীক আৱিষ্কাৰ কৰিছিল। আন এগৰাকী অভিনেতা তেওঁ আৱিষ্কাৰ কৰিছিল নাদিম বেগক, তেওঁ পিছলৈ এহতেশামৰ কন্যাক বিয়া কৰাইছিল।<ref name="Dawnobit"/> ১৯৬৭ চনত নাদিমৰ আত্মপ্ৰকাশ (শাবানাৰ প্ৰথম উৰ্দু ছবি) চাকৰীত এহতেশাম নাদিম আৰু অভিনেত্ৰী শবনক পৰিচালনা কৰে।<ref>[https://web.archive.org/web/20150924181258/http://www.highbeam.com/doc/1P1-50886990.html "Missing Ehtesham"], ''[[The Independent (Bangladesh)|The Independent]]'' (Dhaka), 19 February 2002 .</ref><ref>[http://www.geo.tv/article-110088-FilmTV-actor-Nadeem-turns-72---- "Film, TV actor Nadeem turns 72"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924040649/http://www.geo.tv/article-110088-FilmTV-actor-Nadeem-turns-72---- |date=2015-09-24 }}, GeoTV, 19 July 2013.</ref>  তেওঁ উৰ্দু ভাষাত আৰু তাৰ পিছত বাংলাদেশৰ স্বাধীনতাৰ পিছত বাংলা ভাষাত সফল ছবি নিৰ্মাণ কৰে।<ref>[https://web.archive.org/web/20150924204404/http://www.highbeam.com/doc/1P3-3575647191.html "Shabnam to Get Lifetime Achievement Award"], ''The New Nation'' (Dhaka), 2 February 2015.</ref> ইয়াৰ উপৰি তেওঁ আন দুগৰাকী সফল অভিনেত্ৰীক আত্মপ্ৰকাশ কৰায়, তাৰ ভিতৰত ''চান্দনী ৰাতে'' (১৯৯৩) ছবিত ছাবানুৰক আৰু মৌমাছি (১৯৯৬) ছবিত মুনমুনক। ==চলচ্চিত্ৰ তালিকা == {{columns-list|colwidth=17em| * ''এ দেশ তোমাৰ আমাৰ'' (১৯৫৯)<ref>{{harvnb|Gazdar|1997|p=248}}</ref> * ''ৰাজধানীৰ বুকে'' (১৯৬১)<ref name="Gazdar1997p250">{{harvnb|Gazdar|1997|p=250}}</ref> * ''চন্দা '' (১৯৬২, উৰ্দু)<ref name="Gazdar1997p250" /> * ''নতুন সুৰ'' (১৯৬৩)<ref>{{harvnb|Gazdar|1997|p=251}}</ref> * '' সাগৰ'' (১৯৬৫, উৰ্দু)<ref>{{harvnb|Gazdar|1997|p=254}}</ref> * ''চকোৰী'' (১৯৬৭, উৰ্দু)<ref>{{harvnb|Gazdar|1997|p=258}}</ref> * ''চান্দ ঔৰ চান্দিনী'' (১৯৬৮, উৰ্দু)<ref>{{harvnb|Gazdar|1997|p=260}}</ref> * ''দাগ দি'' (১৯৬৯, উৰ্দু)<ref>{{harvnb|Gazdar|1997|p=263}}</ref> * ''পীচ দালা পথ'' (১৯৭০)<ref>{{harvnb|Gazdar|1997|p=268}}</ref> * ''মিট্টি কে পুতলে'' (১৯৭৪) * ''শক্তি'' (১৯৮৪) * ''চান্দনী'' (১৯৯১) * ''চান্দনী ৰাতে'' (১৯৯৩) * ''মৌমাছি'' (১৯৯৬) }} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{IMDb name|0251420}} ==উৎস== [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]] iv6klng0par4pbzmkvn8vwjusglk673 601630 601629 2026-04-20T15:20:58Z Kandarpajit Kallol 6257 601630 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = এহতেশাম | image = | birth_name = আবু নূৰ মহম্মদ এহতেশামুৰ ৰহমান | birth_date = ১৯২৭-১০-১২ | birth_place = বংশাল, [[ঢাকা]], [[ব্ৰিটিশ ভাৰত]] (বৰ্তমান [[বাংলাদেশ]]) | death_date = ২০০২-০২-১৭ | death_place = [[ঢাকা]], [[বাংলাদেশ]] | nationality = [[বাংলাদেশ]]/[[পাকিস্তান]] | occupation = চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক | years active = ১৯৫৯-১৯৮৪ | notable_works = ''এ দেশ তোমাৰ আমাৰ'' (১৯৫৯) <br /> ''চকোৰী'' (১৯৬৭) | children = ২ | relatives = মুস্তাফিজ (ভাই) <br />[[নাদিম বেগ]] (জোঁৱাই) }} '''আবু নূৰ মহম্মদ এহতেশামুৰ ৰহমান''' (১২ অক্টোবৰ ১৯২৭ – ১৭ ফেব্ৰুৱাৰী ২০০২), তেওঁ '''এহতেশাম হাইদৰ চৌধুৰী''' নামেৰে পৰিচিত, এগৰাকী [[বাংলাদেশী]] আৰু [[পাকিস্তান]] চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক আছিল। তেওঁৰ মৃত্যুৰ পিছত তেওঁক [[ঢাকা]]ত চলচ্চিত্ৰ উদ্যোগৰ পুৰোধা ব্যক্তি হিচাপে আখ্যা দিয়া হয়। এহতেশাম বাংলাদেশৰ এগৰাকী অন্যতম আগশাৰীৰ পৰিচালক।<ref name="Dawnobit">{{cite news |title=Film director Ehtesham dies at 75 |url=http://www.dawn.com/news/22888/film-director-ehtesham-dies-at-75 |work=[[DAWN (newspaper)|Dawn]] |date=19 February 2002 |access-date=12 March 2015 |archive-date=2 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402171409/http://www.dawn.com/news/22888/film-director-ehtesham-dies-at-75 |url-status=live }}</ref> ১৯৫৯ চনত বাংলাদেশ চলচ্চিত্ৰ উন্নয়ন সংস্থা প্ৰতিষ্ঠা হোৱাৰ সময়ত তেওঁ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক হিচাপে কৰ্মজীৱন আৰম্ভ কৰে আৰু "এ দেশ তোমাৰ আমাৰ " ছবিখন নিৰ্মাণ কৰে। পিছলৈ তেওঁ ''ৰাজধানীৰ বুকে'' (১৯৬০), ''চকোৰী'' (১৯৬৭), ''চন্দা'' (১৯৬২), নতুন সুৰ (১৯৬২), সাগৰ (১৯৬৫) ইত্যাদি ছবি নিৰ্মাণ কৰে। ২০০২ চনত তেওঁৰ মৃত্যু হয়। ==জন্ম আৰু প্ৰাথমিক জীৱন== ১৯২৭ চনৰ ১২ অক্টোবৰত [[ঢাকা]]ত জন্মগ্ৰহণ কৰা এহতেশামৰ পিতৃ মহম্মদ ইউছুফ ইছলমিয়া কলেজৰ অধ্যাপক আছিল আৰু মাতৃ মোছাম্মত কানিজ ফাতেমা আছিল এগৰাকী গৃহিনী। তেওঁৰ ককাক আছিল হাকিম হবিবুৰ ৰহমান। তেওঁৰ সৰু ভায়েক মুস্তাফিজ এগৰাকী চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক আৰু প্ৰযোজক। শাবানা তেওঁৰ ভতিজী। এহতেশামে ছেণ্ট গ্ৰেগৰী স্কুলত আৰু পিছলৈ আৰ্মানিটোলা স্কুলত অধ্যয়ন কৰে। ইয়াৰ পিছত তেওঁ ভাৰতত ছিনিয়ৰ কেম্ব্ৰিজ পাছ কৰে। প্ৰথম চাকৰিত তেওঁ জিআইপি ৰে'লৱেত ট্ৰেফিক কণ্ট্ৰ’লাৰ হিচাপে যোগদান কৰে। পিছত ৰজা আয়োগৰ পৰা অনুমোদন লাভ কৰি তেওঁ ব্ৰিটিছ ভাৰতীয় সেনাবাহিনীত কেপ্তেইন হিচাপে যোগদান কৰে।<ref>{{সংবাদ উদ্ধৃতি|ইউআরএল=https://www.deshrupantor.com/345796/%E0%A6%8F%E0%A6%B9%E0%A6%A4%E0%A7%87%E0%A6%B6%E0%A6%BE%E0%A6%AE%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%9A%E0%A6%B2%E0%A7%87-%E0%A6%AF%E0%A6%BE%E0%A6%93%E0%A7%9F%E0%A6%BE%E0%A6%B0-%E0%A7%A8%E0%A7%A6-%E0%A6%AC%E0%A6%9B%E0%A6%B0|শিরোনাম=এহতেশামের চলে যাওয়ার ২০ বছর|তারিখ=২০২২-০২-১৭|কর্ম=দেশ রূপান্তর|সংগ্রহের-তারিখ=২০২৪-০১-২৮|আর্কাইভের-তারিখ=২০২৪-০১-২৯|আর্কাইভের-ইউআরএল=https://web.archive.org/web/20240129003854/https://www.facebook.com/plugins/feedback.php?app_id=1088525705472556&channel=https%3A%2F%2Fstaticxx.facebook.com%2Fx%2Fconnect%2Fxd_arbiter%2F%3Fversion%3D46%23cb%3Dfc86c0e107f05e588%26domain%3Dwww.deshrupantor.com%26is_canvas%3Dfalse%26origin%3Dhttps%253A%252F%252Fwww.deshrupantor.com%252Ff86908a08eee71bff%26relation%3Dparent.parent&container_width=658&height=100&href=https%3A%2F%2Fwww.deshrupantor.com%2F345796%2F%25E0%25A6%258F%25E0%25A6%25B9%25E0%25A6%25A4%25E0%25A7%2587%25E0%25A6%25B6%25E0%25A6%25BE%25E0%25A6%25AE%25E0%25A7%2587%25E0%25A6%25B0-%25E0%25A6%259A%25E0%25A6%25B2%25E0%25A7%2587-%25E0%25A6%25AF%25E0%25A6%25BE%25E0%25A6%2593%25E0%25A7%259F%25E0%25A6%25BE%25E0%25A6%25B0-%25E0%25A7%25A8%25E0%25A7%25A6-%25E0%25A6%25AC%25E0%25A6%259B%25E0%25A6%25B0&locale=en_US&numposts=5&sdk=joey&version=v12.0&width=658|ইউআরএল-অবস্থা=কার্যকর}}</ref> ==কৰ্ম জীৱন== ১৯৫০ চনত প্ৰথমবাৰৰ বাবে এহতেশাম চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছিল।   ১৯৫৬ চনত তেওঁ প্ৰথমখন ছবি ''এ দেশ তোমাৰ আমাৰ'' আৰম্ভ কৰে, তাত সহযোগী পৰিচালক হিচাপে আছিল জাহিৰ ৰায়হান আৰু কালাম আহমেদ। এইখন ছবিত [[সুভাষ দত্ত]]<ref name="Dawnobit"/> আৰু শবনমে প্ৰথম অভিনয় কৰে।<ref>[https://web.archive.org/web/20150924203959/http://www.highbeam.com/doc/1P3-2817556111.html "Subhash Dutta Passes Away"], ''The New Nation'' (Dhaka), 17 November 2012.</ref> তেওঁ উৰ্দু ভাষাত ব্যৱসায়িকভাৱে সফল ছবি নিৰ্মাণ কৰিছিল আৰু স্বাধীনতাৰ পিছত বাংলা ভাষাত ছবি নিৰ্মাণ কৰিছিল। তেওঁ বহু জনপ্ৰিয় অভিনেতা-অভিনেত্ৰীক আৱিষ্কাৰ কৰিছিল। আন এগৰাকী অভিনেতা তেওঁ আৱিষ্কাৰ কৰিছিল নাদিম বেগক, তেওঁ পিছলৈ এহতেশামৰ কন্যাক বিয়া কৰাইছিল।<ref name="Dawnobit"/> ১৯৬৭ চনত নাদিমৰ আত্মপ্ৰকাশ (শাবানাৰ প্ৰথম উৰ্দু ছবি) ''চকোৰী''ত এহতেশাম নাদিম আৰু অভিনেত্ৰী শবনক পৰিচালনা কৰে।<ref>[https://web.archive.org/web/20150924181258/http://www.highbeam.com/doc/1P1-50886990.html "Missing Ehtesham"], ''[[The Independent (Bangladesh)|The Independent]]'' (Dhaka), 19 February 2002 .</ref><ref>[http://www.geo.tv/article-110088-FilmTV-actor-Nadeem-turns-72---- "Film, TV actor Nadeem turns 72"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924040649/http://www.geo.tv/article-110088-FilmTV-actor-Nadeem-turns-72---- |date=2015-09-24 }}, GeoTV, 19 July 2013.</ref>  তেওঁ উৰ্দু ভাষাত আৰু তাৰ পিছত বাংলাদেশৰ স্বাধীনতাৰ পিছত বাংলা ভাষাত সফল ছবি নিৰ্মাণ কৰে।<ref>[https://web.archive.org/web/20150924204404/http://www.highbeam.com/doc/1P3-3575647191.html "Shabnam to Get Lifetime Achievement Award"], ''The New Nation'' (Dhaka), 2 February 2015.</ref> ইয়াৰ উপৰি তেওঁ আন দুগৰাকী সফল অভিনেত্ৰীক আত্মপ্ৰকাশ কৰায়, তাৰ ভিতৰত ''চান্দনী ৰাতে'' (১৯৯৩) ছবিত ছাবানুৰক আৰু মৌমাছি (১৯৯৬) ছবিত মুনমুনক। ==চলচ্চিত্ৰ তালিকা == {{columns-list|colwidth=17em| * ''এ দেশ তোমাৰ আমাৰ'' (১৯৫৯)<ref>{{harvnb|Gazdar|1997|p=248}}</ref> * ''ৰাজধানীৰ বুকে'' (১৯৬১)<ref name="Gazdar1997p250">{{harvnb|Gazdar|1997|p=250}}</ref> * ''চন্দা '' (১৯৬২, উৰ্দু)<ref name="Gazdar1997p250" /> * ''নতুন সুৰ'' (১৯৬৩)<ref>{{harvnb|Gazdar|1997|p=251}}</ref> * '' সাগৰ'' (১৯৬৫, উৰ্দু)<ref>{{harvnb|Gazdar|1997|p=254}}</ref> * ''চকোৰী'' (১৯৬৭, উৰ্দু)<ref>{{harvnb|Gazdar|1997|p=258}}</ref> * ''চান্দ ঔৰ চান্দিনী'' (১৯৬৮, উৰ্দু)<ref>{{harvnb|Gazdar|1997|p=260}}</ref> * ''দাগ দি'' (১৯৬৯, উৰ্দু)<ref>{{harvnb|Gazdar|1997|p=263}}</ref> * ''পীচ দালা পথ'' (১৯৭০)<ref>{{harvnb|Gazdar|1997|p=268}}</ref> * ''মিট্টি কে পুতলে'' (১৯৭৪) * ''শক্তি'' (১৯৮৪) * ''চান্দনী'' (১৯৯১) * ''চান্দনী ৰাতে'' (১৯৯৩) * ''মৌমাছি'' (১৯৯৬) }} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{IMDb name|0251420}} ==উৎস== [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]] o0ardsqzki1twxtwzto8ltn6mzksfoo 601631 601630 2026-04-20T15:21:20Z Kandarpajit Kallol 6257 601631 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = এহতেশাম | image = | birth_name = আবু নূৰ মহম্মদ এহতেশামুৰ ৰহমান | birth_date = ১৯২৭-১০-১২ | birth_place = বংশাল, [[ঢাকা]], [[ব্ৰিটিশ ভাৰত]] (বৰ্তমান [[বাংলাদেশ]]) | death_date = ২০০২-০২-১৭ | death_place = [[ঢাকা]], [[বাংলাদেশ]] | nationality = [[বাংলাদেশ]]/[[পাকিস্তান]] | occupation = চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক | years active = ১৯৫৯-১৯৮৪ | notable_works = ''এ দেশ তোমাৰ আমাৰ'' (১৯৫৯) <br /> ''চকোৰী'' (১৯৬৭) | children = ২ | relatives = মুস্তাফিজ (ভাই) <br />[[নাদিম বেগ]] (জোঁৱাই) }} '''আবু নূৰ মহম্মদ এহতেশামুৰ ৰহমান''' (১২ অক্টোবৰ ১৯২৭ – ১৭ ফেব্ৰুৱাৰী ২০০২), তেওঁ '''এহতেশাম হাইদৰ চৌধুৰী''' নামেৰে পৰিচিত, এগৰাকী [[বাংলাদেশী]] আৰু [[পাকিস্তান]] চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক আছিল। তেওঁৰ মৃত্যুৰ পিছত তেওঁক [[ঢাকা]]ত চলচ্চিত্ৰ উদ্যোগৰ পুৰোধা ব্যক্তি হিচাপে আখ্যা দিয়া হয়। এহতেশাম বাংলাদেশৰ এগৰাকী অন্যতম আগশাৰীৰ পৰিচালক।<ref name="Dawnobit">{{cite news |title=Film director Ehtesham dies at 75 |url=http://www.dawn.com/news/22888/film-director-ehtesham-dies-at-75 |work=[[DAWN (newspaper)|Dawn]] |date=19 February 2002 |access-date=12 March 2015 |archive-date=2 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402171409/http://www.dawn.com/news/22888/film-director-ehtesham-dies-at-75 |url-status=live }}</ref> ১৯৫৯ চনত বাংলাদেশ চলচ্চিত্ৰ উন্নয়ন সংস্থা প্ৰতিষ্ঠা হোৱাৰ সময়ত তেওঁ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক হিচাপে কৰ্মজীৱন আৰম্ভ কৰে আৰু "এ দেশ তোমাৰ আমাৰ " ছবিখন নিৰ্মাণ কৰে। পিছলৈ তেওঁ ''ৰাজধানীৰ বুকে'' (১৯৬০), ''চকোৰী'' (১৯৬৭), ''চন্দা'' (১৯৬২), নতুন সুৰ (১৯৬২), সাগৰ (১৯৬৫) ইত্যাদি ছবি নিৰ্মাণ কৰে। ২০০২ চনত তেওঁৰ মৃত্যু হয়। ==জন্ম আৰু প্ৰাথমিক জীৱন== ১৯২৭ চনৰ ১২ অক্টোবৰত [[ঢাকা]]ত জন্মগ্ৰহণ কৰা এহতেশামৰ পিতৃ মহম্মদ ইউছুফ ইছলমিয়া কলেজৰ অধ্যাপক আছিল আৰু মাতৃ মোছাম্মত কানিজ ফাতেমা আছিল এগৰাকী গৃহিনী। তেওঁৰ ককাক আছিল হাকিম হবিবুৰ ৰহমান। তেওঁৰ সৰু ভায়েক মুস্তাফিজ এগৰাকী চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক আৰু প্ৰযোজক। শাবানা তেওঁৰ ভতিজী। এহতেশামে ছেণ্ট গ্ৰেগৰী স্কুলত আৰু পিছলৈ আৰ্মানিটোলা স্কুলত অধ্যয়ন কৰে। ইয়াৰ পিছত তেওঁ ভাৰতত ছিনিয়ৰ কেম্ব্ৰিজ পাছ কৰে। প্ৰথম চাকৰিত তেওঁ জিআইপি ৰে'লৱেত ট্ৰেফিক কণ্ট্ৰ’লাৰ হিচাপে যোগদান কৰে। পিছত ৰজা আয়োগৰ পৰা অনুমোদন লাভ কৰি তেওঁ ব্ৰিটিছ ভাৰতীয় সেনাবাহিনীত কেপ্তেইন হিচাপে যোগদান কৰে।<ref>{{সংবাদ উদ্ধৃতি|ইউআরএল=https://www.deshrupantor.com/345796/%E0%A6%8F%E0%A6%B9%E0%A6%A4%E0%A7%87%E0%A6%B6%E0%A6%BE%E0%A6%AE%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%9A%E0%A6%B2%E0%A7%87-%E0%A6%AF%E0%A6%BE%E0%A6%93%E0%A7%9F%E0%A6%BE%E0%A6%B0-%E0%A7%A8%E0%A7%A6-%E0%A6%AC%E0%A6%9B%E0%A6%B0|শিরোনাম=এহতেশামের চলে যাওয়ার ২০ বছর|তারিখ=২০২২-০২-১৭|কর্ম=দেশ রূপান্তর|সংগ্রহের-তারিখ=২০২৪-০১-২৮|আর্কাইভের-তারিখ=২০২৪-০১-২৯|আর্কাইভের-ইউআরএল=https://web.archive.org/web/20240129003854/https://www.facebook.com/plugins/feedback.php?app_id=1088525705472556&channel=https%3A%2F%2Fstaticxx.facebook.com%2Fx%2Fconnect%2Fxd_arbiter%2F%3Fversion%3D46%23cb%3Dfc86c0e107f05e588%26domain%3Dwww.deshrupantor.com%26is_canvas%3Dfalse%26origin%3Dhttps%253A%252F%252Fwww.deshrupantor.com%252Ff86908a08eee71bff%26relation%3Dparent.parent&container_width=658&height=100&href=https%3A%2F%2Fwww.deshrupantor.com%2F345796%2F%25E0%25A6%258F%25E0%25A6%25B9%25E0%25A6%25A4%25E0%25A7%2587%25E0%25A6%25B6%25E0%25A6%25BE%25E0%25A6%25AE%25E0%25A7%2587%25E0%25A6%25B0-%25E0%25A6%259A%25E0%25A6%25B2%25E0%25A7%2587-%25E0%25A6%25AF%25E0%25A6%25BE%25E0%25A6%2593%25E0%25A7%259F%25E0%25A6%25BE%25E0%25A6%25B0-%25E0%25A7%25A8%25E0%25A7%25A6-%25E0%25A6%25AC%25E0%25A6%259B%25E0%25A6%25B0&locale=en_US&numposts=5&sdk=joey&version=v12.0&width=658|ইউআরএল-অবস্থা=কার্যকর}}</ref> ==কৰ্ম জীৱন== ১৯৫০ চনত প্ৰথমবাৰৰ বাবে এহতেশাম চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছিল।   ১৯৫৬ চনত তেওঁ প্ৰথমখন ছবি ''এ দেশ তোমাৰ আমাৰ'' আৰম্ভ কৰে, তাত সহযোগী পৰিচালক হিচাপে আছিল জাহিৰ ৰায়হান আৰু কালাম আহমেদ। এইখন ছবিত [[সুভাষ দত্ত]]<ref name="Dawnobit"/> আৰু শবনমে প্ৰথম অভিনয় কৰে।<ref>[https://web.archive.org/web/20150924203959/http://www.highbeam.com/doc/1P3-2817556111.html "Subhash Dutta Passes Away"], ''The New Nation'' (Dhaka), 17 November 2012.</ref> তেওঁ উৰ্দু ভাষাত ব্যৱসায়িকভাৱে সফল ছবি নিৰ্মাণ কৰিছিল আৰু স্বাধীনতাৰ পিছত বাংলা ভাষাত ছবি নিৰ্মাণ কৰিছিল। তেওঁ বহু জনপ্ৰিয় অভিনেতা-অভিনেত্ৰীক আৱিষ্কাৰ কৰিছিল। আন এগৰাকী অভিনেতা তেওঁ আৱিষ্কাৰ কৰিছিল নাদিম বেগক, তেওঁ পিছলৈ এহতেশামৰ কন্যাক বিয়া কৰাইছিল।<ref name="Dawnobit"/> ১৯৬৭ চনত নাদিমৰ আত্মপ্ৰকাশ (শাবানাৰ প্ৰথম উৰ্দু ছবি) ''চকোৰী''ত এহতেশাম নাদিম আৰু অভিনেত্ৰী শবনক পৰিচালনা কৰে।<ref>[https://web.archive.org/web/20150924181258/http://www.highbeam.com/doc/1P1-50886990.html "Missing Ehtesham"], ''[[The Independent (Bangladesh)|The Independent]]'' (Dhaka), 19 February 2002 .</ref><ref>[http://www.geo.tv/article-110088-FilmTV-actor-Nadeem-turns-72---- "Film, TV actor Nadeem turns 72"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924040649/http://www.geo.tv/article-110088-FilmTV-actor-Nadeem-turns-72---- |date=2015-09-24 }}, GeoTV, 19 July 2013.</ref>  তেওঁ উৰ্দু ভাষাত আৰু তাৰ পিছত বাংলাদেশৰ স্বাধীনতাৰ পিছত বাংলা ভাষাত সফল ছবি নিৰ্মাণ কৰে।<ref>[https://web.archive.org/web/20150924204404/http://www.highbeam.com/doc/1P3-3575647191.html "Shabnam to Get Lifetime Achievement Award"], ''The New Nation'' (Dhaka), 2 February 2015.</ref> ইয়াৰ উপৰি তেওঁ আন দুগৰাকী সফল অভিনেত্ৰীক আত্মপ্ৰকাশ কৰায়, তাৰ ভিতৰত ''চান্দনী ৰাতে'' (১৯৯৩) ছবিত ছাবানুৰক আৰু মৌমাছি (১৯৯৬) ছবিত মুনমুনক। ==চলচ্চিত্ৰ তালিকা == {{columns-list|colwidth=17em| * ''এ দেশ তোমাৰ আমাৰ'' (১৯৫৯)<ref>{{harvnb|Gazdar|1997|p=248}}</ref> * ''ৰাজধানীৰ বুকে'' (১৯৬১)<ref name="Gazdar1997p250">{{harvnb|Gazdar|1997|p=250}}</ref> * ''চন্দা '' (১৯৬২, উৰ্দু)<ref name="Gazdar1997p250" /> * ''নতুন সুৰ'' (১৯৬৩)<ref>{{harvnb|Gazdar|1997|p=251}}</ref> * '' সাগৰ'' (১৯৬৫, উৰ্দু)<ref>{{harvnb|Gazdar|1997|p=254}}</ref> * ''চকোৰী'' (১৯৬৭, উৰ্দু)<ref>{{harvnb|Gazdar|1997|p=258}}</ref> * ''চান্দ ঔৰ চান্দিনী'' (১৯৬৮, উৰ্দু)<ref>{{harvnb|Gazdar|1997|p=260}}</ref> * ''দাগ দি'' (১৯৬৯, উৰ্দু)<ref>{{harvnb|Gazdar|1997|p=263}}</ref> * ''পীচ দালা পথ'' (১৯৭০)<ref>{{harvnb|Gazdar|1997|p=268}}</ref> * ''মিট্টি কে পুতলে'' (১৯৭৪) * ''শক্তি'' (১৯৮৪) * ''চান্দনী'' (১৯৯১) * ''চান্দনী ৰাতে'' (১৯৯৩) * ''মৌমাছি'' (১৯৯৬) }} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{IMDb name|0251420}} ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]] ln2o9m5tkpqdevnu0n5h741gq4w9oyl 601632 601631 2026-04-20T15:21:45Z Kandarpajit Kallol 6257 601632 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = এহতেশাম | image = | birth_name = আবু নূৰ মহম্মদ এহতেশামুৰ ৰহমান | birth_date = ১৯২৭-১০-১২ | birth_place = বংশাল, [[ঢাকা]], [[ব্ৰিটিশ ভাৰত]] (বৰ্তমান [[বাংলাদেশ]]) | death_date = ২০০২-০২-১৭ | death_place = [[ঢাকা]], [[বাংলাদেশ]] | nationality = [[বাংলাদেশ]]/[[পাকিস্তান]] | occupation = চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক | years active = ১৯৫৯-১৯৮৪ | notable_works = ''এ দেশ তোমাৰ আমাৰ'' (১৯৫৯) <br /> ''চকোৰী'' (১৯৬৭) | children = ২ | relatives = মুস্তাফিজ (ভাই) <br />[[নাদিম বেগ]] (জোঁৱাই) }} '''আবু নূৰ মহম্মদ এহতেশামুৰ ৰহমান''' (১২ অক্টোবৰ ১৯২৭ – ১৭ ফেব্ৰুৱাৰী ২০০২), তেওঁ '''এহতেশাম হাইদৰ চৌধুৰী''' নামেৰে পৰিচিত, এগৰাকী [[বাংলাদেশী]] আৰু [[পাকিস্তান]] চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক আছিল। তেওঁৰ মৃত্যুৰ পিছত তেওঁক [[ঢাকা]]ত চলচ্চিত্ৰ উদ্যোগৰ পুৰোধা ব্যক্তি হিচাপে আখ্যা দিয়া হয়। এহতেশাম বাংলাদেশৰ এগৰাকী অন্যতম আগশাৰীৰ পৰিচালক।<ref name="Dawnobit">{{cite news |title=Film director Ehtesham dies at 75 |url=http://www.dawn.com/news/22888/film-director-ehtesham-dies-at-75 |work=[[DAWN (newspaper)|Dawn]] |date=19 February 2002 |access-date=12 March 2015 |archive-date=2 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402171409/http://www.dawn.com/news/22888/film-director-ehtesham-dies-at-75 |url-status=live }}</ref> ১৯৫৯ চনত বাংলাদেশ চলচ্চিত্ৰ উন্নয়ন সংস্থা প্ৰতিষ্ঠা হোৱাৰ সময়ত তেওঁ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক হিচাপে কৰ্মজীৱন আৰম্ভ কৰে আৰু "এ দেশ তোমাৰ আমাৰ " ছবিখন নিৰ্মাণ কৰে। পিছলৈ তেওঁ ''ৰাজধানীৰ বুকে'' (১৯৬০), ''চকোৰী'' (১৯৬৭), ''চন্দা'' (১৯৬২), নতুন সুৰ (১৯৬২), সাগৰ (১৯৬৫) ইত্যাদি ছবি নিৰ্মাণ কৰে। ২০০২ চনত তেওঁৰ মৃত্যু হয়। ==জন্ম আৰু প্ৰাথমিক জীৱন== ১৯২৭ চনৰ ১২ অক্টোবৰত [[ঢাকা]]ত জন্মগ্ৰহণ কৰা এহতেশামৰ পিতৃ মহম্মদ ইউছুফ ইছলমিয়া কলেজৰ অধ্যাপক আছিল আৰু মাতৃ মোছাম্মত কানিজ ফাতেমা আছিল এগৰাকী গৃহিনী। তেওঁৰ ককাক আছিল হাকিম হবিবুৰ ৰহমান। তেওঁৰ সৰু ভায়েক মুস্তাফিজ এগৰাকী চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক আৰু প্ৰযোজক। শাবানা তেওঁৰ ভতিজী। এহতেশামে ছেণ্ট গ্ৰেগৰী স্কুলত আৰু পিছলৈ আৰ্মানিটোলা স্কুলত অধ্যয়ন কৰে। ইয়াৰ পিছত তেওঁ ভাৰতত ছিনিয়ৰ কেম্ব্ৰিজ পাছ কৰে। প্ৰথম চাকৰিত তেওঁ জিআইপি ৰে'লৱেত ট্ৰেফিক কণ্ট্ৰ’লাৰ হিচাপে যোগদান কৰে। পিছত ৰজা আয়োগৰ পৰা অনুমোদন লাভ কৰি তেওঁ ব্ৰিটিছ ভাৰতীয় সেনাবাহিনীত কেপ্তেইন হিচাপে যোগদান কৰে। ==কৰ্ম জীৱন== ১৯৫০ চনত প্ৰথমবাৰৰ বাবে এহতেশাম চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছিল।   ১৯৫৬ চনত তেওঁ প্ৰথমখন ছবি ''এ দেশ তোমাৰ আমাৰ'' আৰম্ভ কৰে, তাত সহযোগী পৰিচালক হিচাপে আছিল জাহিৰ ৰায়হান আৰু কালাম আহমেদ। এইখন ছবিত [[সুভাষ দত্ত]]<ref name="Dawnobit"/> আৰু শবনমে প্ৰথম অভিনয় কৰে।<ref>[https://web.archive.org/web/20150924203959/http://www.highbeam.com/doc/1P3-2817556111.html "Subhash Dutta Passes Away"], ''The New Nation'' (Dhaka), 17 November 2012.</ref> তেওঁ উৰ্দু ভাষাত ব্যৱসায়িকভাৱে সফল ছবি নিৰ্মাণ কৰিছিল আৰু স্বাধীনতাৰ পিছত বাংলা ভাষাত ছবি নিৰ্মাণ কৰিছিল। তেওঁ বহু জনপ্ৰিয় অভিনেতা-অভিনেত্ৰীক আৱিষ্কাৰ কৰিছিল। আন এগৰাকী অভিনেতা তেওঁ আৱিষ্কাৰ কৰিছিল নাদিম বেগক, তেওঁ পিছলৈ এহতেশামৰ কন্যাক বিয়া কৰাইছিল।<ref name="Dawnobit"/> ১৯৬৭ চনত নাদিমৰ আত্মপ্ৰকাশ (শাবানাৰ প্ৰথম উৰ্দু ছবি) ''চকোৰী''ত এহতেশাম নাদিম আৰু অভিনেত্ৰী শবনক পৰিচালনা কৰে।<ref>[https://web.archive.org/web/20150924181258/http://www.highbeam.com/doc/1P1-50886990.html "Missing Ehtesham"], ''[[The Independent (Bangladesh)|The Independent]]'' (Dhaka), 19 February 2002 .</ref><ref>[http://www.geo.tv/article-110088-FilmTV-actor-Nadeem-turns-72---- "Film, TV actor Nadeem turns 72"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924040649/http://www.geo.tv/article-110088-FilmTV-actor-Nadeem-turns-72---- |date=2015-09-24 }}, GeoTV, 19 July 2013.</ref>  তেওঁ উৰ্দু ভাষাত আৰু তাৰ পিছত বাংলাদেশৰ স্বাধীনতাৰ পিছত বাংলা ভাষাত সফল ছবি নিৰ্মাণ কৰে।<ref>[https://web.archive.org/web/20150924204404/http://www.highbeam.com/doc/1P3-3575647191.html "Shabnam to Get Lifetime Achievement Award"], ''The New Nation'' (Dhaka), 2 February 2015.</ref> ইয়াৰ উপৰি তেওঁ আন দুগৰাকী সফল অভিনেত্ৰীক আত্মপ্ৰকাশ কৰায়, তাৰ ভিতৰত ''চান্দনী ৰাতে'' (১৯৯৩) ছবিত ছাবানুৰক আৰু মৌমাছি (১৯৯৬) ছবিত মুনমুনক। ==চলচ্চিত্ৰ তালিকা == {{columns-list|colwidth=17em| * ''এ দেশ তোমাৰ আমাৰ'' (১৯৫৯)<ref>{{harvnb|Gazdar|1997|p=248}}</ref> * ''ৰাজধানীৰ বুকে'' (১৯৬১)<ref name="Gazdar1997p250">{{harvnb|Gazdar|1997|p=250}}</ref> * ''চন্দা '' (১৯৬২, উৰ্দু)<ref name="Gazdar1997p250" /> * ''নতুন সুৰ'' (১৯৬৩)<ref>{{harvnb|Gazdar|1997|p=251}}</ref> * '' সাগৰ'' (১৯৬৫, উৰ্দু)<ref>{{harvnb|Gazdar|1997|p=254}}</ref> * ''চকোৰী'' (১৯৬৭, উৰ্দু)<ref>{{harvnb|Gazdar|1997|p=258}}</ref> * ''চান্দ ঔৰ চান্দিনী'' (১৯৬৮, উৰ্দু)<ref>{{harvnb|Gazdar|1997|p=260}}</ref> * ''দাগ দি'' (১৯৬৯, উৰ্দু)<ref>{{harvnb|Gazdar|1997|p=263}}</ref> * ''পীচ দালা পথ'' (১৯৭০)<ref>{{harvnb|Gazdar|1997|p=268}}</ref> * ''মিট্টি কে পুতলে'' (১৯৭৪) * ''শক্তি'' (১৯৮৪) * ''চান্দনী'' (১৯৯১) * ''চান্দনী ৰাতে'' (১৯৯৩) * ''মৌমাছি'' (১৯৯৬) }} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{IMDb name|0251420}} ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]] 9oo02n8e6akkq6z8cq8ywkakfkyx69h 0 127612 601603 601599 2026-04-20T13:32:22Z Kandarpajit Kallol 6257 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 601603 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist|name=ফতেহ সিং ৰাথোৰ|image=Fateh Singh Rathore (2008).jpg|image_size=|caption=২০০৮ চনত ফতেহ সিং ৰাথোৰ|birth_date={{Birth date|1938|8|10|df=y}}|birth_place=চোৰাদিয়া গাঁও, [[যোধপুৰ জিলা]], [[ৰাজস্থান]], [[ব্ৰিটিছ ভাৰত]]। |death_date={{Death date and age|2011|3|1|1938|8|10|df=y}}|death_place=সাৱাই মাধোপুৰ, ৰাজস্থান, [[ভাৰত]]। |citizenship=|nationality=|field=[[বন্যপ্ৰাণী সংৰক্ষণ]]|work_institutions=ৰাজস্থান বন বিভাগ, টাইগাৰ ৱাচ|alma_mater=[[ৰাজস্থান বিশ্ববিদ্যালয়|ৰাজপুতনা বিশ্ববিদ্যালয়]] ১৯৬০, [[ভাৰতীয় বন্যপ্ৰাণী প্ৰতিষ্ঠান]] ১৯৬৯|doctoral_advisor=|doctoral_students=|known_for=বাঘ সংৰক্ষণ|prizes=[[বিশ্ব বন্যপ্ৰাণী পুঁজি]]ৰ আজীৱন কৃতিত্বৰ বঁটা|footnotes=|signature=|spouse=খেম কানৱাৰ}} '''ফতেহ সিং ৰাথোৰ''' ({{lang-en|Fateh Singh Rathore}}; ১০ আগষ্ট ১৯৩৮ - ১ মাৰ্চ ০১১) এগৰাকী ভাৰতীয় [[ঢেঁকীয়াপতীয়া বাঘ|বাঘ]] সংৰক্ষণবিদ। ফতেহ সিঙে ১৯৬০ চনত ভাৰতীয় বন সেৱাত যোগদান কৰিছিল আৰু প্ৰথম [[প্ৰজেক্ট টাইগাৰ]] দলৰ অংশ আছিল। বাঘ সম্পৰ্কে তেওঁৰ অসাধাৰণ জ্ঞানৰ বাবে তেওঁক ''বাঘ গুৰু'' হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হৈছিল।<ref name="NYT"/> তেওঁ বন্যপ্ৰাণী সংৰক্ষণৰ ক্ষেত্ৰত পঞ্চাছ বছৰৰো অধিক কাল কাম কৰিছিল।<ref name="TOI">{{Citation|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-03-02/india/28646198_1_fateh-singh-rathore-project-tiger-ngo-tiger-watch|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111025093157/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-03-02/india/28646198_1_fateh-singh-rathore-project-tiger-ngo-tiger-watch|archivedate=25 October 2011|date=2 March 2011}}</ref> ১৯৭৩–৭৫ চনত [[ৰন্থাম্ভূৰ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]]ৰ ভিতৰৰপৰা গাঁওসমূহ স্থানান্তৰিত কৰাৰ বাবে ৰাথোৰ বিখ্যাত হৈছিল। মূলতঃ মিষ্টাৰ ৰাথোৰৰ বাবেই "ৰন্তম্ভূৰ হৈ পৰিল এনে এখন ঠাই যিয়ে বাঘক বিশ্বৰ মানুহৰ চেতনালৈ লৈ আহিল।" <ref name="NYT"/> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == ফতেহ সিং ৰাথোৰৰ জন্ম ৰাজস্থানৰ যোধপুৰ জিলাৰ চোৰাদিয়া গাঁৱত। ৬ জন ল’ৰা আৰু ৫জনী ছোৱালীৰ পৰিয়ালত তেওঁ আছিল ডাঙৰ পুত্ৰ। তেওঁৰ ককাক লক্ষ্মণ সিং ৰাথোৰ সেনাবাহিনীত মেজৰ আছিল আৰু ৰাথোৰৰ পিতৃ সগত সিং আছিল লক্ষ্মণ সিংহৰ জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ। তেওঁৰ পিতৃ সগত সিং এজন আৰক্ষী বিষয়া আছিল আৰু যোধপুৰৰ ওচৰৰ তেওঁলোকৰ গাঁৱৰ পৰিয়ালটোৰ মাটি-সম্পত্তি পৰিচালনা কৰিছিল।<ref name="Telegraph">{{citation |url=https://www.telegraph.co.uk/news/obituaries/8360331/Fateh-Singh-Rathore.html |title=Fateh Singh Rathore |author=Obituaries |work=The Telegraph |publisher=Telegraph Media Group Limited |date=3 March 2011 |place=Kent, UK |accessdate=14 August 2011 }}</ref> ২০১০ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত তেওঁৰ মাতৃৰ মৃত্যু হয়। ৰাথোৰৰ খুড়াক, এজন সেনাবাহিনী সৈনিক আৰু আনজনে উকালতি কৰি তেওঁক ডাঙৰ-দীঘল কৰাত সহায় কৰিছিল। তেওঁক ডেৰাডুনৰ বৰ্ডিং স্কুল কৰ্ণেল ব্ৰাউন কেম্ব্ৰিজ স্কুললৈ পঠিওৱা হৈছিল আৰু পিছলৈ কলেজীয়া ছাত্ৰ হৈ থাকোঁতে এজন খুড়াকৰ লগত আছিল। খুড়াকে তেওঁক উকীল হোৱাটো বিচাৰিলেও পঢ়া-শুনাৰ প্ৰতি তেওঁৰ আগ্ৰহ নাছিল। ৰাথোৰে ১৯৬০ চনত ৰাজপুতনা বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে। ষ্ট’ৰ কেৰাণী হিচাপে কাম কৰি কয়লা বিক্ৰী কৰাৰ পাছত ৰাজস্থানৰ বন বিভাগৰ উপ-মন্ত্ৰী হোৱা এজন খুড়াকে‍ তেওঁক পাৰ্ক ৰেঞ্জাৰৰ চাকৰিৰ প্ৰস্তাৱ দিছিল।<ref name="NYT"/> ==সংৰক্ষণৰ কাম== খুড়াকৰ পৰামৰ্শ মতে ৰাথোৰে ৰাজস্থান বন সেৱাত যোগদান কৰে। তেওঁৰ প্ৰথম কামবোৰৰ ভিতৰত এটা আছিল ১৯৬১ চনৰ জানুৱাৰী মাহত [[ৰাণী এলিজাবেথ দ্বিতীয়]] আৰু [[এডিনবাৰ্গৰ ড্যুক]]ৰ ভ্ৰমণৰ সময়ত এই অঞ্চলত বাঘ চিকাৰৰ দিহা কৰা। তেওঁ সেই সময়ৰ কথা মনত পেলাই কৈছিল যে, তেওঁ যিটো বাঘ প্ৰথম দেখা পাইছিল সেইটো আছিল ড্যুকৰ এটা গুলীত ঢলি পৰা বাঘ, "সেই সময়ত মই বাঘটোৰ প্ৰেমত পৰা নাছিলোঁ। গতিকে গুলিবিদ্ধ হোৱা বাবে আমি সফল হোৱাত অতি সুখী হৈছিলো।" পিছলৈ তেওঁ বনানঞ্চলত সেৱা আগবঢ়াই সন্তোষ পাইছিল, আৰু সংৰক্ষণৰ প্ৰতি অতি আগ্ৰহী হৈ পৰিছিল। [[ছাৰিক্সা]]বনানঞ্চলত তেতিয়া বাঘ থকাৰ সময়ত তেওঁক গেম ৱাৰ্ডেন হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হৈছিল। ১৯৬৩ চনৰপৰা ১৯৭০ চনৰ ভিতৰত [[মাউণ্ট আবু গেম ৰিজাৰ্ভ]]ত কাম কৰিছিল। ১৯৭১ চনত ৰাথোৰক ৰণথাম্ভূৰত গেম ৱাৰ্ডেন হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।<ref name="Telegraph"/> যদিওবা আৰ এন পি বনানঞ্চলৰ অৱনতি ঘটিছিল, তথাপি জয়পুৰৰ ৰাজপৰিয়ালৰ গেম ৰিজাৰ্ভ হোৱাৰ বাবে অৰণ্য হিচাপে নামত বৰ্তি আছিল। ১৯৬৯ চনত ৰাথোৰক ভাৰতৰ বন্যপ্ৰাণী প্ৰতিষ্ঠানলৈ প্ৰশিক্ষণৰ বাবে পঠিওৱা হয়,আৰু তেওঁ আছিল তাত প্ৰশিক্ষণপ্ৰাপ্ত প্ৰথমটো গোটৰ বন বিষয়া। প্ৰশিক্ষণৰ কালছোৱাত ৰাথোৰৰ ক্ষেত্ৰভিত্তিক কামৰ প্ৰতি অধিক আগ্ৰহ দেখি তেওঁৰ গুৰু এছ আৰ চৌধুৰীয়ে, তেওঁৰ মাজত এজন ভাল বন বিষয়া হোৱাৰ সম্ভাৱনাক ভাল দৰেই চিনি পাইছিল। ==="প্ৰকল্প বাঘ"=== প্ৰজেক্ট টাইগাৰ (PT) ১৯৭৩ চনত ইন্দীৰা গান্ধীৰৰ উদ্যোগত আৰম্ভ কৰা হৈছিল। চিকাৰৰ বাবে বনৰীয়া বাঘৰ সংখ্যা ধীৰে ধীৰে হ্ৰাস পাই থকা বিষয়টো লৈ তেখেত গভীৰ চিন্তিত আছিল। সেই সময়ৰপৰা চিকাৰ নিষিদ্ধ কৰা হয়, আৰু প্ৰজেক্ট টাইগাৰৰ অধীনত ৯টা সংৰক্ষিত অঞ্চল নিৰ্বাচন কৰা হয়। ৰন্থমভূৰ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান তাৰে এটা আছিল। ৰাথোৰক তাত সহকাৰী ক্ষেত্ৰ পৰিচালক হিচাপে পঠোৱা হৈছিল, আৰু ঊৰ্ধ্বতন বিষয়াই তেওঁক তাৰ বাবে সম্পূৰ্ণ স্বাধীনতা দিছিল। সেই সময়ত অঞ্চলটো দেখাত বৰ্তমান অৱস্থাতকৈ বহুত বেলেগ আছিল। যত এতিয়া পদম তালাও আছে তাত আগতে ঘেঁহুৰ পথাৰ আছিল – তাত কৃত্ৰিমভাৱে সৃষ্টি কৰা হ্ৰদ এটা আছিল, যিটোৰপৰা গাঁৱৰ মানুহে খেতিৰ বাবে পানী আহৰণ কৰিছিল। ৰাথোৰে ৰাজ বাগ আৰু মালিক তালাওৰ সৈতে পদম তালাও বিলখন পুনৰ নিৰ্মাণ কৰিছিল। গোটেই অঞ্চলটোত ১৬খন গাঁৱৰ মানুহবোৰ অ’ত-ত’ত সিঁচঁৰিতহৈ বিয়পি আছিল, আৰু গাঁওবোৰৰ মাজত কোনো বাট-পথ নাছিল। গাঁৱৰ মানুহে অত্যন্ত দৰিদ্ৰতা আৰু বঞ্চনাৰ মাজেদি জীৱন-নিৰ্বাহ কৰিছিল, কোনো স্বাস্থ্যসেৱা বা শিক্ষাৰ সুবিধা নাছিল। গছ-গছনিবোৰ সকলো ঘৰচীয়া গৰু-ম’হে খাই পেলাইছিল। চাৰিওফালে বনৰীয়া জন্তু আছিল যদিও বেছিভাগেই ৰাতি ওলাইছিল আৰু খুব কমেইহে দেখা গৈছিল। ৰাথোৰে এলেকাটোত ৰাস্তা বনাবলৈ আৰম্ভ কৰিলে, নিয়মীয়াকৈ টহল দিলে, আৰু তেওঁ বুজি পালে যে বাঘবোৰে ভালদৰে বাচি থাকিবলৈ হ’লে গাঁওবোৰ তাতৰপৰা আঁতৰাব লাগিব। মানুহক নিজৰ ঘৰ-ভেটি এৰি যাবলৈ বুজাবলৈ বহুত বুদ্ধি আৰু ধৈৰ্যৰ প্ৰয়োজন হৈছিল, আৰু বহুসময়ত ৰাথোৰে গাঁওবাসীৰ সৈতে একেলগে কান্দিব লগা হৈছিল। কোনোমতে তেওঁ এজন যুৱ স্কুলশিক্ষকক আন ঠাইলৈ স্থানান্তৰিত হোৱাৰ উপকাৰিতাৰ বিষয়ে বুজাবলৈ সক্ষম হৈছিল, আৰু তাক তেওঁৰ পত্নীৰ “ৰাখী ভাই” হিচাপে গ্ৰহণ কৰিছিল। গাঁওবাসীক যথেষ্ট পৰিমাণৰ ক্ষতিপূৰণ দিয়া হৈছিল, আৰু শেষত তেওঁলোকক নতুনকৈ স্থাপন কৰা “কৈলাসপুৰী” নামৰ গাঁৱলৈ স্থানান্তৰ কৰা হৈছিল, য’ত এটা স্বাস্থ্যকেন্দ্ৰ, এখন বিদ্যালয় আছিল, আৰু উদ্যানৰ বাহিৰত উন্নত কৃষিভূমি আছিল। গাঁওবোৰ সেই ঠাইৰপৰা স্থানান্তৰিত হোৱাৰ পিছত, (১৯৭৩–৭৫)চনত উদ্যানখনৰ গছ-গছনি নিজাববীয়াকৈ পুনৰুত্পাদন হ’বলৈ ধৰিলে। অলপ দিনৰ পিছতে ৰাথোৰে বাঘৰ পদচিহ্ন দেখিবলৈ পালে, কিন্তু সেইবোৰ তেতিয়াও নিশাচৰ। গাঁৱৰ মানুহে এটা খোঁড়া ম’হ এৰি থৈ গৈছিল আৰু সেই অঞ্চলত বাঘ আৰু পোৱালিৰ পদচিহ্ন দেখি তেওঁ গম পালে যে বাঘজনীয়ে অতি সোনকালে জন্তুটোক মাৰি পেলাব। এদিন ম'হটো মাৰি পেলোৱা গম পাই ৰাথোৰ গছ এজোপালৈ উঠি তাতেই অপেক্ষা কৰি ৰৈ থাকিল। অলপ পাছতে বাঘিনীজনীয়ে পোৱালিবোৰৰ সৈতে সেই ঠাইত আবিৰ্ভাৱ হৈ খাদ্য খুৱাবলৈ ধৰিলে। গছজোপাৰ ওপৰত ৰাথোৰৰ উপস্থিতিত সচেতন হৈ তাই দুবাৰমান গৰ্জন কৰিলে। এই দৃশ্য দেখি তেওঁ ইমানেই উত্তেজিত হৈ পৰিল যে ফটো উঠাওঁতে হাত দুখন কঁপি উঠিল। পিছলৈ তেওঁ ডাঙৰ জীয়েক ‘পদ্মিনী’ৰ নামেৰে এই বাঘজনীৰ নামকৰণ কৰে। এই বাঘিনীজনীক অধ্যয়ন কৰাৰ বহু সুযোগ পাইছিল আৰু তেওঁৰ উপস্থিতি তাই সৌজন্যৰে সহ্য কৰিছিল। ১৯৮১ চনৰ আগষ্ট মাহত গাঁৱৰ এটা দলে ৰাথোৰক প্ৰায় মাৰিয়েই পেলাইছিল। গাঁওবাসীৰ মাজৰ কিছুলোক উদ্যান এলেকাৰপৰা স্থানান্তৰ কৰাৰ বাবে ক্ষোভিত হৈ আছিল, কাৰণ তেওঁলোকে আগতে আন মানুহৰ গৰু-ম’হ তাত চৰাবলৈ দিয়াৰ বাবে সেইসকলৰপৰা মাচুল সংগ্ৰহ কৰিছিল। তেওঁক প্ৰহাৰ কৰি শৰীৰৰ কেইবাডালো হাড়ভাঙি আৰু মূৰত আঘাত কৰি মৃত বুলি এৰি থৈ গৈছিল। এনে অৱস্থাত তেওঁক সুস্থ হ’বলৈ কেইবামাহো সময় লাগিছিল। পিছত তেওঁক ইয়াৰ বাবে বীৰত্বৰ বঁটা দিয়া হয়। সম্পূৰ্ণ সুস্থ হৈ উঠাৰ পিছত তেওঁ পুনৰ ৰন্থমভূৰলৈ উভতি গৈ গাঁৱৰ মানুহৰ সৈতে মুখা-মুখি হ’ল। ইয়াৰ পিছত বাঘবোৰক বচাবলৈ চেষ্টা কৰাত ৰাথোৰক একোৱেই বাধা দিব পৰা নাছিল। ===টাইগাৰ ৱাচ=== নব্বৈৰ দশকত এদল বন্ধু একত্ৰিত হৈ টাইগাৰ ৱাচ (TW) নামৰ এটা এটা স্বেচ্ছাসেৱী সংস্থা গঠন কৰে, য’ত ৰাথোৰক উপ-সভাপতি হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়। প্ৰথমতে ৰাজস্থানৰ বন বিভাগে টাইগাৰ ৱাচক উদ্যানখনত গৱেষণা কৰিবলৈ অনুমতি দিছিল। ২০০৩ চনত ধৰ্মেন্দ্ৰ খণ্ডল (DK) নামৰ এজন যুৱ বন্যপ্ৰাণী জীৱবিজ্ঞানীক টাইগাৰ ৱাচে গৱেষণা কৰিবলৈ নিৰ্বাচিত কৰে। ২০০৪ চনত ডি কেয়ে এটা প্ৰতিৱেদন প্ৰস্তুত কৰি বন বিভাগৰ দাবীৰ বিৰোধিতা কৰিছিল যে লোকপিয়লত উদ্যানখনত ৪৫টা বাঘ দেখা গৈছে। ডি কেৰ প্ৰতিৱেদন অনুসৰি মাত্ৰ ২৬টা বাঘঁহে আছিল। তেওঁ কেমেৰাৰ ফান্দেৰে তোলা ফটোৰে নিজৰ দাবীৰ প্ৰমাণ দিছিল, যিটো পদচিহ্ন (পাগমাৰ্ক)ৰ প্লাষ্টাৰ কাষ্ট লোৱাৰ পুৰণি পদ্ধতিতকৈ বাঘৰ জনসংখ্যা অনুমানৰ অধিক ফুলপ্ৰুফ পদ্ধতি। বন বিভাগে এই কথা অস্বীকাৰ কৰাই নহয়, টাইগাৰ ৱাচক এতিয়াৰপৰা উদ্যানখনৰ ভিতৰত কোনো ধৰণৰ গৱেষণা কৰাত নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰে। টাইগাৰ ৱাচে চোৰাং চিকাৰ বিৰোধী প্ৰকল্প এটা স্থাপন কৰিছিল, আৰু আৰক্ষীৰ সহায়ত কেইবাজনো চোৰাংচিকাৰীক গ্ৰেপ্তাৰ কৰি তেওঁলোকৰ অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ জব্দ কৰাত সফল হৈছিল, কেইবাবাৰো চোৰাংচিকাৰীৰ অভিযানৰ আগতেই গম পাইছিল। চোৰাং চিকাৰীৰ স্বীকাৰোক্তি ভিডিঅ'ত ৰেকৰ্ড কৰা হৈছিল আৰু "কাৰ্বিং দ্য ক্ৰাইছিছ" নামৰ এখন ডিভিডি প্ৰস্তুত কৰা হৈছিল। তথাপি বন বিভাগৰ অস্বীকাৰ আৰু ক্ষোভ টাইগাৰ ৱাচৰ প্ৰতি অব্যাহত থাকিল। চোৰাংচিকাৰীসকল মূলতঃ যাযাবৰী চিকাৰী-সংগ্ৰাহকৰ মোগ্যা জনগোষ্ঠীৰ বুলি উপলব্ধি কৰি টি ডব্লিউৱে তেওঁলোকৰ বাবে পুনৰ্বাসন কাৰ্যসূচী আৰম্ভ কৰিছে, য’ত মহিলাসকলক হস্তশিল্প উৎপাদনত জড়িত কৰা হৈছে, আৰু তেওঁলোকৰ সন্তানক কাপোৰ পিন্ধা, খুৱাই-বুৱাই শিক্ষিত কৰিব পৰাকৈ এখন হোষ্টেল স্থাপন কৰা হৈছে, যাতে ভৱিষ্যতে তেওঁলোকক কিছু মৰ্যাদা আৰু উন্নত সম্ভাৱনা প্ৰদান কৰিব পাৰে। এই ব্যৱস্থা কেবল তেতিয়ালৈহে সম্ভৱ, যেতিয়ালৈকে পুৰুষসকলে চোৰাংচিকাৰ সম্পূৰ্ণভাৱে এৰি দিব। এই সমগ্ৰ ব্যৱস্থাটো শুভাকাংক্ষী লোকসকলৰ অনুদানৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল হোৱা বাবে ধন সংগ্ৰহ সদায় এটা সমস্যাৰ বিষয় হৈ থিয় দিছে, তথাপি এই প্ৰচেষ্টা অব্যাহত আছে। টি ডব্লিউৰ এটা ভগ্নী সংগঠন আছে প্ৰাকৃতিক ছ’চাইটি, যিটো ৰাথোৰৰ পুত্ৰ গোভাৰধানে স্থাপন কৰিছে। এই সংস্থাটোৱে জনগোষ্ঠী সংৰক্ষণৰ দিশত কৰা প্ৰচেষ্টাৰ অংশ হিচাপে স্থানীয় জনগোষ্ঠীৰ বাবে এখন চিকিৎসালয় (ৰন্তমভৌৰ সেৱিকা) আৰু ফাতেহ পাব্লিক স্কুল স্থাপন কৰিছে। তেওঁ [[দ্য জেফ কৰ্উইন এক্সপিৰিয়েন্স]]ৰ এটা খণ্ডত অভিনয় কৰিছিল। ৰাথোৰে সদায় জনসাধাৰণৰ সৈতে মিলি বাঘ সংৰক্ষণ কৰাৰ ওপৰত বিশ্বাস কৰিছিল, আৰু এখন বৃহৎ জনসংখ্যাৰ দেশত এই মানুহ-কেন্দ্ৰিক পদ্ধতিয়েই কাৰ্যকৰী বুলি তেওঁ ভাবিছিল। ৰাথোৰৰ হাওঁফাওঁৰ কৰ্কট ৰোগত আক্ৰান্ত হৈ ২০১১ চনৰ ১ মাৰ্চত ছাৱাই মাধোপুৰৰ ঘৰত ৭২ বছৰ বয়সত মৃত্যু হয়।<ref name="TOI"/> ৰাথোৰে পত্নী খেন; তেওঁৰ পুত্ৰ গোভাৰধান; দুগৰাকী কন্যা ‘পদ্মিনী’ আৰু জয়া; চাৰিজন ভাতৃ; চাৰিগৰাকী ভগ্নী; আৰু চাৰিজন নাতিক এৰি থৈ যায়। বাঘ সংৰক্ষণৰ প্ৰতি তেওঁৰ অঙ্গীকাৰ ১৯৯৩ চনত এইদৰে প্ৰকাশ পাইছিল—“বন আৰু ইয়াৰ সকলো জীৱ ঈশ্বৰৰ সৃষ্টি,” তেওঁ গাঁৱৰ জুইৰ ওচৰত আলোচনা কৰোঁতে কৈছিল, “দৈত্যবধ কৰা দেবী দুৰ্গাই নিজেও বাঘত আৰোহণ কৰা নাছিলনে? কোনো মানুহৰ এই দিৱ্য সৃষ্টি বিঘ্নিত কৰাৰ অধিকাৰ নাই। অৰণ্যখন নিজে নিজে পুনৰ গজিবলৈ এৰি দিব লাগিব।”<ref name="NYT">{{citation |url=https://www.nytimes.com/2011/03/09/world/asia/09rathore.html?_r=1 |title=Fateh Singh Rathore, the 'Tiger Guru,' Dies at 73 |author=Dennis Hevesi |work=New York Times |date=9 March 2011 |place=New York City |accessdate=14 August 2011 }}</ref> ==সন্মান আৰু বঁটা== বাঘ সংৰক্ষণৰ কামৰ স্বীকৃতি স্বৰূপে ৰাথোৰে কেইবাটাও বঁটা আৰু সন্মান লাভ কৰে। *১৯৮২ চনত সংৰক্ষিত অঞ্চলৰ সংৰক্ষণৰ লক্ষ্যক আগুৱাই নিয়াৰ ক্ষেত্ৰত অসাধাৰণ সেৱা আগবঢ়োৱাৰ স্বীকৃতি স্বৰূপে আই ইউ চি এন কমিচন অন নেচনেল পাৰ্কছ এণ্ড প্ৰটেক্টেড এৰিয়াছৰদ্বাৰা [[ফ্ৰেড এম পেকাৰ্ড বঁটা]]। এডিনবাৰ্গৰ ড্যুকে দিয়া। *১৯৮৩ - সংৰক্ষণৰ ক্ষেত্ৰত সাহসীতাৰ বাবে ''আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শৌৰ্য্য বঁটা''। *বাঘ সংৰক্ষণৰ ক্ষেত্ৰত আজীৱন সাফল্যৰ বাবে [[এছ’ বঁটা] ভাৰতৰ প্ৰাক্তন [[প্ৰধানমন্ত্ৰী আই.কে.গুজৰাল]]ৰদ্বাৰা। *১৯৯৯ চনত ৰন্থাম্ভৰ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ সন্মানীয় বন্যপ্ৰাণী ৱাৰ্ডেন। *২০১১ - [[বিশ্ব বন্যপ্ৰাণী পুঁজি]]ৰ আজীৱন কৃতিত্ব বঁটা। ==প্ৰকাশন== ৰন্থামভূৰৰ বন্য বাঘৰ বিষয়ে এফ এছ আৰৰ ছবি আৰু প্ৰবন্ধ কেইবাখনো কিতাপ আৰু সাময়িকীত প্ৰকাশ পাইছে য'ত আছে: ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ]] [[শ্ৰেণী:বন্যপ্ৰাণী সংৰক্ষণবিদ]] rhz1vflswvlm0jl6jti4rzvvslyoom5 601604 601603 2026-04-20T13:33:59Z Kandarpajit Kallol 6257 601604 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist |name=ফতেহ সিং ৰাথোৰ |image=Fateh Singh Rathore (2008).jpg |image_size= |caption=২০০৮ চনত ফতেহ সিং ৰাথোৰ |birth_date={{Birth date|1938|8|10|df=y}} |birth_place=চোৰাদিয়া গাঁও, [[যোধপুৰ জিলা]], [[ৰাজস্থান]], [[ব্ৰিটিছ ভাৰত]]। |death_date={{Death date and age|2011|3|1|1938|8|10|df=y}} |death_place=সাৱাই মাধোপুৰ, ৰাজস্থান, [[ভাৰত]]। |citizenship= |nationality= |field=[[বন্যপ্ৰাণী সংৰক্ষণ]] |work_institutions=ৰাজস্থান বন বিভাগ, টাইগাৰ ৱাচ |alma_mater=[[ৰাজস্থান বিশ্ববিদ্যালয়|ৰাজপুতনা বিশ্ববিদ্যালয়]] ১৯৬০, [[ভাৰতীয় বন্যপ্ৰাণী প্ৰতিষ্ঠান]] ১৯৬৯ |doctoral_advisor= |doctoral_students= |known_for=বাঘ সংৰক্ষণ |prizes=[[বিশ্ব বন্যপ্ৰাণী পুঁজি]]ৰ আজীৱন কৃতিত্বৰ বঁটা |footnotes= |signature= |spouse=খেম কানৱাৰ}} '''ফতেহ সিং ৰাথোৰ''' ({{lang-en|Fateh Singh Rathore}}; ১০ আগষ্ট ১৯৩৮ - ১ মাৰ্চ ০১১) এগৰাকী ভাৰতীয় [[ঢেঁকীয়াপতীয়া বাঘ|বাঘ]] সংৰক্ষণবিদ। ফতেহ সিঙে ১৯৬০ চনত ভাৰতীয় বন সেৱাত যোগদান কৰিছিল আৰু প্ৰথম [[প্ৰজেক্ট টাইগাৰ]] দলৰ অংশ আছিল। বাঘ সম্পৰ্কে তেওঁৰ অসাধাৰণ জ্ঞানৰ বাবে তেওঁক ''বাঘ গুৰু'' হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হৈছিল।<ref name="NYT"/> তেওঁ বন্যপ্ৰাণী সংৰক্ষণৰ ক্ষেত্ৰত পঞ্চাছ বছৰৰো অধিক কাল কাম কৰিছিল।<ref name="TOI">{{Citation|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-03-02/india/28646198_1_fateh-singh-rathore-project-tiger-ngo-tiger-watch|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111025093157/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-03-02/india/28646198_1_fateh-singh-rathore-project-tiger-ngo-tiger-watch|archivedate=25 October 2011|date=2 March 2011}}</ref> ১৯৭৩–৭৫ চনত [[ৰন্থাম্ভূৰ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]]ৰ ভিতৰৰপৰা গাঁওসমূহ স্থানান্তৰিত কৰাৰ বাবে ৰাথোৰ বিখ্যাত হৈছিল। মূলতঃ মিষ্টাৰ ৰাথোৰৰ বাবেই "ৰন্তম্ভূৰ হৈ পৰিল এনে এখন ঠাই যিয়ে বাঘক বিশ্বৰ মানুহৰ চেতনালৈ লৈ আহিল।" <ref name="NYT"/> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == ফতেহ সিং ৰাথোৰৰ জন্ম ৰাজস্থানৰ যোধপুৰ জিলাৰ চোৰাদিয়া গাঁৱত। ৬ জন ল’ৰা আৰু ৫জনী ছোৱালীৰ পৰিয়ালত তেওঁ আছিল ডাঙৰ পুত্ৰ। তেওঁৰ ককাক লক্ষ্মণ সিং ৰাথোৰ সেনাবাহিনীত মেজৰ আছিল আৰু ৰাথোৰৰ পিতৃ সগত সিং আছিল লক্ষ্মণ সিংহৰ জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ। তেওঁৰ পিতৃ সগত সিং এজন আৰক্ষী বিষয়া আছিল আৰু যোধপুৰৰ ওচৰৰ তেওঁলোকৰ গাঁৱৰ পৰিয়ালটোৰ মাটি-সম্পত্তি পৰিচালনা কৰিছিল।<ref name="Telegraph">{{citation |url=https://www.telegraph.co.uk/news/obituaries/8360331/Fateh-Singh-Rathore.html |title=Fateh Singh Rathore |author=Obituaries |work=The Telegraph |publisher=Telegraph Media Group Limited |date=3 March 2011 |place=Kent, UK |accessdate=14 August 2011 }}</ref> ২০১০ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত তেওঁৰ মাতৃৰ মৃত্যু হয়। ৰাথোৰৰ খুড়াক, এজন সেনাবাহিনী সৈনিক আৰু আনজনে উকালতি কৰি তেওঁক ডাঙৰ-দীঘল কৰাত সহায় কৰিছিল। তেওঁক ডেৰাডুনৰ বৰ্ডিং স্কুল কৰ্ণেল ব্ৰাউন কেম্ব্ৰিজ স্কুললৈ পঠিওৱা হৈছিল আৰু পিছলৈ কলেজীয়া ছাত্ৰ হৈ থাকোঁতে এজন খুড়াকৰ লগত আছিল। খুড়াকে তেওঁক উকীল হোৱাটো বিচাৰিলেও পঢ়া-শুনাৰ প্ৰতি তেওঁৰ আগ্ৰহ নাছিল। ৰাথোৰে ১৯৬০ চনত ৰাজপুতনা বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে। ষ্ট’ৰ কেৰাণী হিচাপে কাম কৰি কয়লা বিক্ৰী কৰাৰ পাছত ৰাজস্থানৰ বন বিভাগৰ উপ-মন্ত্ৰী হোৱা এজন খুড়াকে‍ তেওঁক পাৰ্ক ৰেঞ্জাৰৰ চাকৰিৰ প্ৰস্তাৱ দিছিল।<ref name="NYT"/> ==সংৰক্ষণৰ কাম== খুড়াকৰ পৰামৰ্শ মতে ৰাথোৰে ৰাজস্থান বন সেৱাত যোগদান কৰে। তেওঁৰ প্ৰথম কামবোৰৰ ভিতৰত এটা আছিল ১৯৬১ চনৰ জানুৱাৰী মাহত [[ৰাণী এলিজাবেথ দ্বিতীয়]] আৰু [[এডিনবাৰ্গৰ ড্যুক]]ৰ ভ্ৰমণৰ সময়ত এই অঞ্চলত বাঘ চিকাৰৰ দিহা কৰা। তেওঁ সেই সময়ৰ কথা মনত পেলাই কৈছিল যে, তেওঁ যিটো বাঘ প্ৰথম দেখা পাইছিল সেইটো আছিল ড্যুকৰ এটা গুলীত ঢলি পৰা বাঘ, "সেই সময়ত মই বাঘটোৰ প্ৰেমত পৰা নাছিলোঁ। গতিকে গুলিবিদ্ধ হোৱা বাবে আমি সফল হোৱাত অতি সুখী হৈছিলো।" পিছলৈ তেওঁ বনানঞ্চলত সেৱা আগবঢ়াই সন্তোষ পাইছিল, আৰু সংৰক্ষণৰ প্ৰতি অতি আগ্ৰহী হৈ পৰিছিল। [[ছাৰিক্সা]]বনানঞ্চলত তেতিয়া বাঘ থকাৰ সময়ত তেওঁক গেম ৱাৰ্ডেন হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হৈছিল। ১৯৬৩ চনৰপৰা ১৯৭০ চনৰ ভিতৰত [[মাউণ্ট আবু গেম ৰিজাৰ্ভ]]ত কাম কৰিছিল। ১৯৭১ চনত ৰাথোৰক ৰণথাম্ভূৰত গেম ৱাৰ্ডেন হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।<ref name="Telegraph"/> যদিওবা আৰ এন পি বনানঞ্চলৰ অৱনতি ঘটিছিল, তথাপি জয়পুৰৰ ৰাজপৰিয়ালৰ গেম ৰিজাৰ্ভ হোৱাৰ বাবে অৰণ্য হিচাপে নামত বৰ্তি আছিল। ১৯৬৯ চনত ৰাথোৰক ভাৰতৰ বন্যপ্ৰাণী প্ৰতিষ্ঠানলৈ প্ৰশিক্ষণৰ বাবে পঠিওৱা হয়,আৰু তেওঁ আছিল তাত প্ৰশিক্ষণপ্ৰাপ্ত প্ৰথমটো গোটৰ বন বিষয়া। প্ৰশিক্ষণৰ কালছোৱাত ৰাথোৰৰ ক্ষেত্ৰভিত্তিক কামৰ প্ৰতি অধিক আগ্ৰহ দেখি তেওঁৰ গুৰু এছ আৰ চৌধুৰীয়ে, তেওঁৰ মাজত এজন ভাল বন বিষয়া হোৱাৰ সম্ভাৱনাক ভাল দৰেই চিনি পাইছিল। ==="প্ৰকল্প বাঘ"=== প্ৰজেক্ট টাইগাৰ (PT) ১৯৭৩ চনত ইন্দীৰা গান্ধীৰৰ উদ্যোগত আৰম্ভ কৰা হৈছিল। চিকাৰৰ বাবে বনৰীয়া বাঘৰ সংখ্যা ধীৰে ধীৰে হ্ৰাস পাই থকা বিষয়টো লৈ তেখেত গভীৰ চিন্তিত আছিল। সেই সময়ৰপৰা চিকাৰ নিষিদ্ধ কৰা হয়, আৰু প্ৰজেক্ট টাইগাৰৰ অধীনত ৯টা সংৰক্ষিত অঞ্চল নিৰ্বাচন কৰা হয়। ৰন্থমভূৰ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান তাৰে এটা আছিল। ৰাথোৰক তাত সহকাৰী ক্ষেত্ৰ পৰিচালক হিচাপে পঠোৱা হৈছিল, আৰু ঊৰ্ধ্বতন বিষয়াই তেওঁক তাৰ বাবে সম্পূৰ্ণ স্বাধীনতা দিছিল। সেই সময়ত অঞ্চলটো দেখাত বৰ্তমান অৱস্থাতকৈ বহুত বেলেগ আছিল। যত এতিয়া পদম তালাও আছে তাত আগতে ঘেঁহুৰ পথাৰ আছিল – তাত কৃত্ৰিমভাৱে সৃষ্টি কৰা হ্ৰদ এটা আছিল, যিটোৰপৰা গাঁৱৰ মানুহে খেতিৰ বাবে পানী আহৰণ কৰিছিল। ৰাথোৰে ৰাজ বাগ আৰু মালিক তালাওৰ সৈতে পদম তালাও বিলখন পুনৰ নিৰ্মাণ কৰিছিল। গোটেই অঞ্চলটোত ১৬খন গাঁৱৰ মানুহবোৰ অ’ত-ত’ত সিঁচঁৰিতহৈ বিয়পি আছিল, আৰু গাঁওবোৰৰ মাজত কোনো বাট-পথ নাছিল। গাঁৱৰ মানুহে অত্যন্ত দৰিদ্ৰতা আৰু বঞ্চনাৰ মাজেদি জীৱন-নিৰ্বাহ কৰিছিল, কোনো স্বাস্থ্যসেৱা বা শিক্ষাৰ সুবিধা নাছিল। গছ-গছনিবোৰ সকলো ঘৰচীয়া গৰু-ম’হে খাই পেলাইছিল। চাৰিওফালে বনৰীয়া জন্তু আছিল যদিও বেছিভাগেই ৰাতি ওলাইছিল আৰু খুব কমেইহে দেখা গৈছিল। ৰাথোৰে এলেকাটোত ৰাস্তা বনাবলৈ আৰম্ভ কৰিলে, নিয়মীয়াকৈ টহল দিলে, আৰু তেওঁ বুজি পালে যে বাঘবোৰে ভালদৰে বাচি থাকিবলৈ হ’লে গাঁওবোৰ তাতৰপৰা আঁতৰাব লাগিব। মানুহক নিজৰ ঘৰ-ভেটি এৰি যাবলৈ বুজাবলৈ বহুত বুদ্ধি আৰু ধৈৰ্যৰ প্ৰয়োজন হৈছিল, আৰু বহুসময়ত ৰাথোৰে গাঁওবাসীৰ সৈতে একেলগে কান্দিব লগা হৈছিল। কোনোমতে তেওঁ এজন যুৱ স্কুলশিক্ষকক আন ঠাইলৈ স্থানান্তৰিত হোৱাৰ উপকাৰিতাৰ বিষয়ে বুজাবলৈ সক্ষম হৈছিল, আৰু তাক তেওঁৰ পত্নীৰ “ৰাখী ভাই” হিচাপে গ্ৰহণ কৰিছিল। গাঁওবাসীক যথেষ্ট পৰিমাণৰ ক্ষতিপূৰণ দিয়া হৈছিল, আৰু শেষত তেওঁলোকক নতুনকৈ স্থাপন কৰা “কৈলাসপুৰী” নামৰ গাঁৱলৈ স্থানান্তৰ কৰা হৈছিল, য’ত এটা স্বাস্থ্যকেন্দ্ৰ, এখন বিদ্যালয় আছিল, আৰু উদ্যানৰ বাহিৰত উন্নত কৃষিভূমি আছিল। গাঁওবোৰ সেই ঠাইৰপৰা স্থানান্তৰিত হোৱাৰ পিছত, (১৯৭৩–৭৫)চনত উদ্যানখনৰ গছ-গছনি নিজাববীয়াকৈ পুনৰুত্পাদন হ’বলৈ ধৰিলে। অলপ দিনৰ পিছতে ৰাথোৰে বাঘৰ পদচিহ্ন দেখিবলৈ পালে, কিন্তু সেইবোৰ তেতিয়াও নিশাচৰ। গাঁৱৰ মানুহে এটা খোঁড়া ম’হ এৰি থৈ গৈছিল আৰু সেই অঞ্চলত বাঘ আৰু পোৱালিৰ পদচিহ্ন দেখি তেওঁ গম পালে যে বাঘজনীয়ে অতি সোনকালে জন্তুটোক মাৰি পেলাব। এদিন ম'হটো মাৰি পেলোৱা গম পাই ৰাথোৰ গছ এজোপালৈ উঠি তাতেই অপেক্ষা কৰি ৰৈ থাকিল। অলপ পাছতে বাঘিনীজনীয়ে পোৱালিবোৰৰ সৈতে সেই ঠাইত আবিৰ্ভাৱ হৈ খাদ্য খুৱাবলৈ ধৰিলে। গছজোপাৰ ওপৰত ৰাথোৰৰ উপস্থিতিত সচেতন হৈ তাই দুবাৰমান গৰ্জন কৰিলে। এই দৃশ্য দেখি তেওঁ ইমানেই উত্তেজিত হৈ পৰিল যে ফটো উঠাওঁতে হাত দুখন কঁপি উঠিল। পিছলৈ তেওঁ ডাঙৰ জীয়েক ‘পদ্মিনী’ৰ নামেৰে এই বাঘজনীৰ নামকৰণ কৰে। এই বাঘিনীজনীক অধ্যয়ন কৰাৰ বহু সুযোগ পাইছিল আৰু তেওঁৰ উপস্থিতি তাই সৌজন্যৰে সহ্য কৰিছিল। ১৯৮১ চনৰ আগষ্ট মাহত গাঁৱৰ এটা দলে ৰাথোৰক প্ৰায় মাৰিয়েই পেলাইছিল। গাঁওবাসীৰ মাজৰ কিছুলোক উদ্যান এলেকাৰপৰা স্থানান্তৰ কৰাৰ বাবে ক্ষোভিত হৈ আছিল, কাৰণ তেওঁলোকে আগতে আন মানুহৰ গৰু-ম’হ তাত চৰাবলৈ দিয়াৰ বাবে সেইসকলৰপৰা মাচুল সংগ্ৰহ কৰিছিল। তেওঁক প্ৰহাৰ কৰি শৰীৰৰ কেইবাডালো হাড়ভাঙি আৰু মূৰত আঘাত কৰি মৃত বুলি এৰি থৈ গৈছিল। এনে অৱস্থাত তেওঁক সুস্থ হ’বলৈ কেইবামাহো সময় লাগিছিল। পিছত তেওঁক ইয়াৰ বাবে বীৰত্বৰ বঁটা দিয়া হয়। সম্পূৰ্ণ সুস্থ হৈ উঠাৰ পিছত তেওঁ পুনৰ ৰন্থমভূৰলৈ উভতি গৈ গাঁৱৰ মানুহৰ সৈতে মুখা-মুখি হ’ল। ইয়াৰ পিছত বাঘবোৰক বচাবলৈ চেষ্টা কৰাত ৰাথোৰক একোৱেই বাধা দিব পৰা নাছিল। ===টাইগাৰ ৱাচ=== নব্বৈৰ দশকত এদল বন্ধু একত্ৰিত হৈ টাইগাৰ ৱাচ (TW) নামৰ এটা এটা স্বেচ্ছাসেৱী সংস্থা গঠন কৰে, য’ত ৰাথোৰক উপ-সভাপতি হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়। প্ৰথমতে ৰাজস্থানৰ বন বিভাগে টাইগাৰ ৱাচক উদ্যানখনত গৱেষণা কৰিবলৈ অনুমতি দিছিল। ২০০৩ চনত ধৰ্মেন্দ্ৰ খণ্ডল (DK) নামৰ এজন যুৱ বন্যপ্ৰাণী জীৱবিজ্ঞানীক টাইগাৰ ৱাচে গৱেষণা কৰিবলৈ নিৰ্বাচিত কৰে। ২০০৪ চনত ডি কেয়ে এটা প্ৰতিৱেদন প্ৰস্তুত কৰি বন বিভাগৰ দাবীৰ বিৰোধিতা কৰিছিল যে লোকপিয়লত উদ্যানখনত ৪৫টা বাঘ দেখা গৈছে। ডি কেৰ প্ৰতিৱেদন অনুসৰি মাত্ৰ ২৬টা বাঘঁহে আছিল। তেওঁ কেমেৰাৰ ফান্দেৰে তোলা ফটোৰে নিজৰ দাবীৰ প্ৰমাণ দিছিল, যিটো পদচিহ্ন (পাগমাৰ্ক)ৰ প্লাষ্টাৰ কাষ্ট লোৱাৰ পুৰণি পদ্ধতিতকৈ বাঘৰ জনসংখ্যা অনুমানৰ অধিক ফুলপ্ৰুফ পদ্ধতি। বন বিভাগে এই কথা অস্বীকাৰ কৰাই নহয়, টাইগাৰ ৱাচক এতিয়াৰপৰা উদ্যানখনৰ ভিতৰত কোনো ধৰণৰ গৱেষণা কৰাত নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰে। টাইগাৰ ৱাচে চোৰাং চিকাৰ বিৰোধী প্ৰকল্প এটা স্থাপন কৰিছিল, আৰু আৰক্ষীৰ সহায়ত কেইবাজনো চোৰাংচিকাৰীক গ্ৰেপ্তাৰ কৰি তেওঁলোকৰ অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ জব্দ কৰাত সফল হৈছিল, কেইবাবাৰো চোৰাংচিকাৰীৰ অভিযানৰ আগতেই গম পাইছিল। চোৰাং চিকাৰীৰ স্বীকাৰোক্তি ভিডিঅ'ত ৰেকৰ্ড কৰা হৈছিল আৰু "কাৰ্বিং দ্য ক্ৰাইছিছ" নামৰ এখন ডিভিডি প্ৰস্তুত কৰা হৈছিল। তথাপি বন বিভাগৰ অস্বীকাৰ আৰু ক্ষোভ টাইগাৰ ৱাচৰ প্ৰতি অব্যাহত থাকিল। চোৰাংচিকাৰীসকল মূলতঃ যাযাবৰী চিকাৰী-সংগ্ৰাহকৰ মোগ্যা জনগোষ্ঠীৰ বুলি উপলব্ধি কৰি টি ডব্লিউৱে তেওঁলোকৰ বাবে পুনৰ্বাসন কাৰ্যসূচী আৰম্ভ কৰিছে, য’ত মহিলাসকলক হস্তশিল্প উৎপাদনত জড়িত কৰা হৈছে, আৰু তেওঁলোকৰ সন্তানক কাপোৰ পিন্ধা, খুৱাই-বুৱাই শিক্ষিত কৰিব পৰাকৈ এখন হোষ্টেল স্থাপন কৰা হৈছে, যাতে ভৱিষ্যতে তেওঁলোকক কিছু মৰ্যাদা আৰু উন্নত সম্ভাৱনা প্ৰদান কৰিব পাৰে। এই ব্যৱস্থা কেবল তেতিয়ালৈহে সম্ভৱ, যেতিয়ালৈকে পুৰুষসকলে চোৰাংচিকাৰ সম্পূৰ্ণভাৱে এৰি দিব। এই সমগ্ৰ ব্যৱস্থাটো শুভাকাংক্ষী লোকসকলৰ অনুদানৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল হোৱা বাবে ধন সংগ্ৰহ সদায় এটা সমস্যাৰ বিষয় হৈ থিয় দিছে, তথাপি এই প্ৰচেষ্টা অব্যাহত আছে। টি ডব্লিউৰ এটা ভগ্নী সংগঠন আছে প্ৰাকৃতিক ছ’চাইটি, যিটো ৰাথোৰৰ পুত্ৰ গোভাৰধানে স্থাপন কৰিছে। এই সংস্থাটোৱে জনগোষ্ঠী সংৰক্ষণৰ দিশত কৰা প্ৰচেষ্টাৰ অংশ হিচাপে স্থানীয় জনগোষ্ঠীৰ বাবে এখন চিকিৎসালয় (ৰন্তমভৌৰ সেৱিকা) আৰু ফাতেহ পাব্লিক স্কুল স্থাপন কৰিছে। তেওঁ [[দ্য জেফ কৰ্উইন এক্সপিৰিয়েন্স]]ৰ এটা খণ্ডত অভিনয় কৰিছিল। ৰাথোৰে সদায় জনসাধাৰণৰ সৈতে মিলি বাঘ সংৰক্ষণ কৰাৰ ওপৰত বিশ্বাস কৰিছিল, আৰু এখন বৃহৎ জনসংখ্যাৰ দেশত এই মানুহ-কেন্দ্ৰিক পদ্ধতিয়েই কাৰ্যকৰী বুলি তেওঁ ভাবিছিল। ৰাথোৰৰ হাওঁফাওঁৰ কৰ্কট ৰোগত আক্ৰান্ত হৈ ২০১১ চনৰ ১ মাৰ্চত ছাৱাই মাধোপুৰৰ ঘৰত ৭২ বছৰ বয়সত মৃত্যু হয়।<ref name="TOI"/> ৰাথোৰে পত্নী খেন; তেওঁৰ পুত্ৰ গোভাৰধান; দুগৰাকী কন্যা ‘পদ্মিনী’ আৰু জয়া; চাৰিজন ভাতৃ; চাৰিগৰাকী ভগ্নী; আৰু চাৰিজন নাতিক এৰি থৈ যায়। বাঘ সংৰক্ষণৰ প্ৰতি তেওঁৰ অঙ্গীকাৰ ১৯৯৩ চনত এইদৰে প্ৰকাশ পাইছিল—“বন আৰু ইয়াৰ সকলো জীৱ ঈশ্বৰৰ সৃষ্টি,” তেওঁ গাঁৱৰ জুইৰ ওচৰত আলোচনা কৰোঁতে কৈছিল, “দৈত্যবধ কৰা দেবী দুৰ্গাই নিজেও বাঘত আৰোহণ কৰা নাছিলনে? কোনো মানুহৰ এই দিৱ্য সৃষ্টি বিঘ্নিত কৰাৰ অধিকাৰ নাই। অৰণ্যখন নিজে নিজে পুনৰ গজিবলৈ এৰি দিব লাগিব।”<ref name="NYT">{{citation |url=https://www.nytimes.com/2011/03/09/world/asia/09rathore.html?_r=1 |title=Fateh Singh Rathore, the 'Tiger Guru,' Dies at 73 |author=Dennis Hevesi |work=New York Times |date=9 March 2011 |place=New York City |accessdate=14 August 2011 }}</ref> ==সন্মান আৰু বঁটা== বাঘ সংৰক্ষণৰ কামৰ স্বীকৃতি স্বৰূপে ৰাথোৰে কেইবাটাও বঁটা আৰু সন্মান লাভ কৰে। *১৯৮২ চনত সংৰক্ষিত অঞ্চলৰ সংৰক্ষণৰ লক্ষ্যক আগুৱাই নিয়াৰ ক্ষেত্ৰত অসাধাৰণ সেৱা আগবঢ়োৱাৰ স্বীকৃতি স্বৰূপে আই ইউ চি এন কমিচন অন নেচনেল পাৰ্কছ এণ্ড প্ৰটেক্টেড এৰিয়াছৰদ্বাৰা [[ফ্ৰেড এম পেকাৰ্ড বঁটা]]। এডিনবাৰ্গৰ ড্যুকে দিয়া। *১৯৮৩ - সংৰক্ষণৰ ক্ষেত্ৰত সাহসীতাৰ বাবে ''আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শৌৰ্য্য বঁটা''। *বাঘ সংৰক্ষণৰ ক্ষেত্ৰত আজীৱন সাফল্যৰ বাবে [[এছ’ বঁটা] ভাৰতৰ প্ৰাক্তন [[প্ৰধানমন্ত্ৰী আই.কে.গুজৰাল]]ৰদ্বাৰা। *১৯৯৯ চনত ৰন্থাম্ভৰ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ সন্মানীয় বন্যপ্ৰাণী ৱাৰ্ডেন। *২০১১ - [[বিশ্ব বন্যপ্ৰাণী পুঁজি]]ৰ আজীৱন কৃতিত্ব বঁটা। ==প্ৰকাশন== ৰন্থামভূৰৰ বন্য বাঘৰ বিষয়ে এফ এছ আৰৰ ছবি আৰু প্ৰবন্ধ কেইবাখনো কিতাপ আৰু সাময়িকীত প্ৰকাশ পাইছে য'ত আছে: ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ]] [[শ্ৰেণী:বন্যপ্ৰাণী সংৰক্ষণবিদ]] 4j5b9mi2xmze6hbbqxg2hdw3e4ienxh 601652 601604 2026-04-20T16:01:06Z Jyoti Chiring 34123 /* সন্মান আৰু বঁটা */ 601652 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist |name=ফতেহ সিং ৰাথোৰ |image=Fateh Singh Rathore (2008).jpg |image_size= |caption=২০০৮ চনত ফতেহ সিং ৰাথোৰ |birth_date={{Birth date|1938|8|10|df=y}} |birth_place=চোৰাদিয়া গাঁও, [[যোধপুৰ জিলা]], [[ৰাজস্থান]], [[ব্ৰিটিছ ভাৰত]]। |death_date={{Death date and age|2011|3|1|1938|8|10|df=y}} |death_place=সাৱাই মাধোপুৰ, ৰাজস্থান, [[ভাৰত]]। |citizenship= |nationality= |field=[[বন্যপ্ৰাণী সংৰক্ষণ]] |work_institutions=ৰাজস্থান বন বিভাগ, টাইগাৰ ৱাচ |alma_mater=[[ৰাজস্থান বিশ্ববিদ্যালয়|ৰাজপুতনা বিশ্ববিদ্যালয়]] ১৯৬০, [[ভাৰতীয় বন্যপ্ৰাণী প্ৰতিষ্ঠান]] ১৯৬৯ |doctoral_advisor= |doctoral_students= |known_for=বাঘ সংৰক্ষণ |prizes=[[বিশ্ব বন্যপ্ৰাণী পুঁজি]]ৰ আজীৱন কৃতিত্বৰ বঁটা |footnotes= |signature= |spouse=খেম কানৱাৰ}} '''ফতেহ সিং ৰাথোৰ''' ({{lang-en|Fateh Singh Rathore}}; ১০ আগষ্ট ১৯৩৮ - ১ মাৰ্চ ০১১) এগৰাকী ভাৰতীয় [[ঢেঁকীয়াপতীয়া বাঘ|বাঘ]] সংৰক্ষণবিদ। ফতেহ সিঙে ১৯৬০ চনত ভাৰতীয় বন সেৱাত যোগদান কৰিছিল আৰু প্ৰথম [[প্ৰজেক্ট টাইগাৰ]] দলৰ অংশ আছিল। বাঘ সম্পৰ্কে তেওঁৰ অসাধাৰণ জ্ঞানৰ বাবে তেওঁক ''বাঘ গুৰু'' হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হৈছিল।<ref name="NYT"/> তেওঁ বন্যপ্ৰাণী সংৰক্ষণৰ ক্ষেত্ৰত পঞ্চাছ বছৰৰো অধিক কাল কাম কৰিছিল।<ref name="TOI">{{Citation|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-03-02/india/28646198_1_fateh-singh-rathore-project-tiger-ngo-tiger-watch|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111025093157/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-03-02/india/28646198_1_fateh-singh-rathore-project-tiger-ngo-tiger-watch|archivedate=25 October 2011|date=2 March 2011}}</ref> ১৯৭৩–৭৫ চনত [[ৰন্থাম্ভূৰ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]]ৰ ভিতৰৰপৰা গাঁওসমূহ স্থানান্তৰিত কৰাৰ বাবে ৰাথোৰ বিখ্যাত হৈছিল। মূলতঃ মিষ্টাৰ ৰাথোৰৰ বাবেই "ৰন্তম্ভূৰ হৈ পৰিল এনে এখন ঠাই যিয়ে বাঘক বিশ্বৰ মানুহৰ চেতনালৈ লৈ আহিল।" <ref name="NYT"/> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == ফতেহ সিং ৰাথোৰৰ জন্ম ৰাজস্থানৰ যোধপুৰ জিলাৰ চোৰাদিয়া গাঁৱত। ৬ জন ল’ৰা আৰু ৫জনী ছোৱালীৰ পৰিয়ালত তেওঁ আছিল ডাঙৰ পুত্ৰ। তেওঁৰ ককাক লক্ষ্মণ সিং ৰাথোৰ সেনাবাহিনীত মেজৰ আছিল আৰু ৰাথোৰৰ পিতৃ সগত সিং আছিল লক্ষ্মণ সিংহৰ জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ। তেওঁৰ পিতৃ সগত সিং এজন আৰক্ষী বিষয়া আছিল আৰু যোধপুৰৰ ওচৰৰ তেওঁলোকৰ গাঁৱৰ পৰিয়ালটোৰ মাটি-সম্পত্তি পৰিচালনা কৰিছিল।<ref name="Telegraph">{{citation |url=https://www.telegraph.co.uk/news/obituaries/8360331/Fateh-Singh-Rathore.html |title=Fateh Singh Rathore |author=Obituaries |work=The Telegraph |publisher=Telegraph Media Group Limited |date=3 March 2011 |place=Kent, UK |accessdate=14 August 2011 }}</ref> ২০১০ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত তেওঁৰ মাতৃৰ মৃত্যু হয়। ৰাথোৰৰ খুড়াক, এজন সেনাবাহিনী সৈনিক আৰু আনজনে উকালতি কৰি তেওঁক ডাঙৰ-দীঘল কৰাত সহায় কৰিছিল। তেওঁক ডেৰাডুনৰ বৰ্ডিং স্কুল কৰ্ণেল ব্ৰাউন কেম্ব্ৰিজ স্কুললৈ পঠিওৱা হৈছিল আৰু পিছলৈ কলেজীয়া ছাত্ৰ হৈ থাকোঁতে এজন খুড়াকৰ লগত আছিল। খুড়াকে তেওঁক উকীল হোৱাটো বিচাৰিলেও পঢ়া-শুনাৰ প্ৰতি তেওঁৰ আগ্ৰহ নাছিল। ৰাথোৰে ১৯৬০ চনত ৰাজপুতনা বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে। ষ্ট’ৰ কেৰাণী হিচাপে কাম কৰি কয়লা বিক্ৰী কৰাৰ পাছত ৰাজস্থানৰ বন বিভাগৰ উপ-মন্ত্ৰী হোৱা এজন খুড়াকে‍ তেওঁক পাৰ্ক ৰেঞ্জাৰৰ চাকৰিৰ প্ৰস্তাৱ দিছিল।<ref name="NYT"/> ==সংৰক্ষণৰ কাম== খুড়াকৰ পৰামৰ্শ মতে ৰাথোৰে ৰাজস্থান বন সেৱাত যোগদান কৰে। তেওঁৰ প্ৰথম কামবোৰৰ ভিতৰত এটা আছিল ১৯৬১ চনৰ জানুৱাৰী মাহত [[ৰাণী এলিজাবেথ দ্বিতীয়]] আৰু [[এডিনবাৰ্গৰ ড্যুক]]ৰ ভ্ৰমণৰ সময়ত এই অঞ্চলত বাঘ চিকাৰৰ দিহা কৰা। তেওঁ সেই সময়ৰ কথা মনত পেলাই কৈছিল যে, তেওঁ যিটো বাঘ প্ৰথম দেখা পাইছিল সেইটো আছিল ড্যুকৰ এটা গুলীত ঢলি পৰা বাঘ, "সেই সময়ত মই বাঘটোৰ প্ৰেমত পৰা নাছিলোঁ। গতিকে গুলিবিদ্ধ হোৱা বাবে আমি সফল হোৱাত অতি সুখী হৈছিলো।" পিছলৈ তেওঁ বনানঞ্চলত সেৱা আগবঢ়াই সন্তোষ পাইছিল, আৰু সংৰক্ষণৰ প্ৰতি অতি আগ্ৰহী হৈ পৰিছিল। [[ছাৰিক্সা]]বনানঞ্চলত তেতিয়া বাঘ থকাৰ সময়ত তেওঁক গেম ৱাৰ্ডেন হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হৈছিল। ১৯৬৩ চনৰপৰা ১৯৭০ চনৰ ভিতৰত [[মাউণ্ট আবু গেম ৰিজাৰ্ভ]]ত কাম কৰিছিল। ১৯৭১ চনত ৰাথোৰক ৰণথাম্ভূৰত গেম ৱাৰ্ডেন হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।<ref name="Telegraph"/> যদিওবা আৰ এন পি বনানঞ্চলৰ অৱনতি ঘটিছিল, তথাপি জয়পুৰৰ ৰাজপৰিয়ালৰ গেম ৰিজাৰ্ভ হোৱাৰ বাবে অৰণ্য হিচাপে নামত বৰ্তি আছিল। ১৯৬৯ চনত ৰাথোৰক ভাৰতৰ বন্যপ্ৰাণী প্ৰতিষ্ঠানলৈ প্ৰশিক্ষণৰ বাবে পঠিওৱা হয়,আৰু তেওঁ আছিল তাত প্ৰশিক্ষণপ্ৰাপ্ত প্ৰথমটো গোটৰ বন বিষয়া। প্ৰশিক্ষণৰ কালছোৱাত ৰাথোৰৰ ক্ষেত্ৰভিত্তিক কামৰ প্ৰতি অধিক আগ্ৰহ দেখি তেওঁৰ গুৰু এছ আৰ চৌধুৰীয়ে, তেওঁৰ মাজত এজন ভাল বন বিষয়া হোৱাৰ সম্ভাৱনাক ভাল দৰেই চিনি পাইছিল। ==="প্ৰকল্প বাঘ"=== প্ৰজেক্ট টাইগাৰ (PT) ১৯৭৩ চনত ইন্দীৰা গান্ধীৰৰ উদ্যোগত আৰম্ভ কৰা হৈছিল। চিকাৰৰ বাবে বনৰীয়া বাঘৰ সংখ্যা ধীৰে ধীৰে হ্ৰাস পাই থকা বিষয়টো লৈ তেখেত গভীৰ চিন্তিত আছিল। সেই সময়ৰপৰা চিকাৰ নিষিদ্ধ কৰা হয়, আৰু প্ৰজেক্ট টাইগাৰৰ অধীনত ৯টা সংৰক্ষিত অঞ্চল নিৰ্বাচন কৰা হয়। ৰন্থমভূৰ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান তাৰে এটা আছিল। ৰাথোৰক তাত সহকাৰী ক্ষেত্ৰ পৰিচালক হিচাপে পঠোৱা হৈছিল, আৰু ঊৰ্ধ্বতন বিষয়াই তেওঁক তাৰ বাবে সম্পূৰ্ণ স্বাধীনতা দিছিল। সেই সময়ত অঞ্চলটো দেখাত বৰ্তমান অৱস্থাতকৈ বহুত বেলেগ আছিল। যত এতিয়া পদম তালাও আছে তাত আগতে ঘেঁহুৰ পথাৰ আছিল – তাত কৃত্ৰিমভাৱে সৃষ্টি কৰা হ্ৰদ এটা আছিল, যিটোৰপৰা গাঁৱৰ মানুহে খেতিৰ বাবে পানী আহৰণ কৰিছিল। ৰাথোৰে ৰাজ বাগ আৰু মালিক তালাওৰ সৈতে পদম তালাও বিলখন পুনৰ নিৰ্মাণ কৰিছিল। গোটেই অঞ্চলটোত ১৬খন গাঁৱৰ মানুহবোৰ অ’ত-ত’ত সিঁচঁৰিতহৈ বিয়পি আছিল, আৰু গাঁওবোৰৰ মাজত কোনো বাট-পথ নাছিল। গাঁৱৰ মানুহে অত্যন্ত দৰিদ্ৰতা আৰু বঞ্চনাৰ মাজেদি জীৱন-নিৰ্বাহ কৰিছিল, কোনো স্বাস্থ্যসেৱা বা শিক্ষাৰ সুবিধা নাছিল। গছ-গছনিবোৰ সকলো ঘৰচীয়া গৰু-ম’হে খাই পেলাইছিল। চাৰিওফালে বনৰীয়া জন্তু আছিল যদিও বেছিভাগেই ৰাতি ওলাইছিল আৰু খুব কমেইহে দেখা গৈছিল। ৰাথোৰে এলেকাটোত ৰাস্তা বনাবলৈ আৰম্ভ কৰিলে, নিয়মীয়াকৈ টহল দিলে, আৰু তেওঁ বুজি পালে যে বাঘবোৰে ভালদৰে বাচি থাকিবলৈ হ’লে গাঁওবোৰ তাতৰপৰা আঁতৰাব লাগিব। মানুহক নিজৰ ঘৰ-ভেটি এৰি যাবলৈ বুজাবলৈ বহুত বুদ্ধি আৰু ধৈৰ্যৰ প্ৰয়োজন হৈছিল, আৰু বহুসময়ত ৰাথোৰে গাঁওবাসীৰ সৈতে একেলগে কান্দিব লগা হৈছিল। কোনোমতে তেওঁ এজন যুৱ স্কুলশিক্ষকক আন ঠাইলৈ স্থানান্তৰিত হোৱাৰ উপকাৰিতাৰ বিষয়ে বুজাবলৈ সক্ষম হৈছিল, আৰু তাক তেওঁৰ পত্নীৰ “ৰাখী ভাই” হিচাপে গ্ৰহণ কৰিছিল। গাঁওবাসীক যথেষ্ট পৰিমাণৰ ক্ষতিপূৰণ দিয়া হৈছিল, আৰু শেষত তেওঁলোকক নতুনকৈ স্থাপন কৰা “কৈলাসপুৰী” নামৰ গাঁৱলৈ স্থানান্তৰ কৰা হৈছিল, য’ত এটা স্বাস্থ্যকেন্দ্ৰ, এখন বিদ্যালয় আছিল, আৰু উদ্যানৰ বাহিৰত উন্নত কৃষিভূমি আছিল। গাঁওবোৰ সেই ঠাইৰপৰা স্থানান্তৰিত হোৱাৰ পিছত, (১৯৭৩–৭৫)চনত উদ্যানখনৰ গছ-গছনি নিজাববীয়াকৈ পুনৰুত্পাদন হ’বলৈ ধৰিলে। অলপ দিনৰ পিছতে ৰাথোৰে বাঘৰ পদচিহ্ন দেখিবলৈ পালে, কিন্তু সেইবোৰ তেতিয়াও নিশাচৰ। গাঁৱৰ মানুহে এটা খোঁড়া ম’হ এৰি থৈ গৈছিল আৰু সেই অঞ্চলত বাঘ আৰু পোৱালিৰ পদচিহ্ন দেখি তেওঁ গম পালে যে বাঘজনীয়ে অতি সোনকালে জন্তুটোক মাৰি পেলাব। এদিন ম'হটো মাৰি পেলোৱা গম পাই ৰাথোৰ গছ এজোপালৈ উঠি তাতেই অপেক্ষা কৰি ৰৈ থাকিল। অলপ পাছতে বাঘিনীজনীয়ে পোৱালিবোৰৰ সৈতে সেই ঠাইত আবিৰ্ভাৱ হৈ খাদ্য খুৱাবলৈ ধৰিলে। গছজোপাৰ ওপৰত ৰাথোৰৰ উপস্থিতিত সচেতন হৈ তাই দুবাৰমান গৰ্জন কৰিলে। এই দৃশ্য দেখি তেওঁ ইমানেই উত্তেজিত হৈ পৰিল যে ফটো উঠাওঁতে হাত দুখন কঁপি উঠিল। পিছলৈ তেওঁ ডাঙৰ জীয়েক ‘পদ্মিনী’ৰ নামেৰে এই বাঘজনীৰ নামকৰণ কৰে। এই বাঘিনীজনীক অধ্যয়ন কৰাৰ বহু সুযোগ পাইছিল আৰু তেওঁৰ উপস্থিতি তাই সৌজন্যৰে সহ্য কৰিছিল। ১৯৮১ চনৰ আগষ্ট মাহত গাঁৱৰ এটা দলে ৰাথোৰক প্ৰায় মাৰিয়েই পেলাইছিল। গাঁওবাসীৰ মাজৰ কিছুলোক উদ্যান এলেকাৰপৰা স্থানান্তৰ কৰাৰ বাবে ক্ষোভিত হৈ আছিল, কাৰণ তেওঁলোকে আগতে আন মানুহৰ গৰু-ম’হ তাত চৰাবলৈ দিয়াৰ বাবে সেইসকলৰপৰা মাচুল সংগ্ৰহ কৰিছিল। তেওঁক প্ৰহাৰ কৰি শৰীৰৰ কেইবাডালো হাড়ভাঙি আৰু মূৰত আঘাত কৰি মৃত বুলি এৰি থৈ গৈছিল। এনে অৱস্থাত তেওঁক সুস্থ হ’বলৈ কেইবামাহো সময় লাগিছিল। পিছত তেওঁক ইয়াৰ বাবে বীৰত্বৰ বঁটা দিয়া হয়। সম্পূৰ্ণ সুস্থ হৈ উঠাৰ পিছত তেওঁ পুনৰ ৰন্থমভূৰলৈ উভতি গৈ গাঁৱৰ মানুহৰ সৈতে মুখা-মুখি হ’ল। ইয়াৰ পিছত বাঘবোৰক বচাবলৈ চেষ্টা কৰাত ৰাথোৰক একোৱেই বাধা দিব পৰা নাছিল। ===টাইগাৰ ৱাচ=== নব্বৈৰ দশকত এদল বন্ধু একত্ৰিত হৈ টাইগাৰ ৱাচ (TW) নামৰ এটা এটা স্বেচ্ছাসেৱী সংস্থা গঠন কৰে, য’ত ৰাথোৰক উপ-সভাপতি হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়। প্ৰথমতে ৰাজস্থানৰ বন বিভাগে টাইগাৰ ৱাচক উদ্যানখনত গৱেষণা কৰিবলৈ অনুমতি দিছিল। ২০০৩ চনত ধৰ্মেন্দ্ৰ খণ্ডল (DK) নামৰ এজন যুৱ বন্যপ্ৰাণী জীৱবিজ্ঞানীক টাইগাৰ ৱাচে গৱেষণা কৰিবলৈ নিৰ্বাচিত কৰে। ২০০৪ চনত ডি কেয়ে এটা প্ৰতিৱেদন প্ৰস্তুত কৰি বন বিভাগৰ দাবীৰ বিৰোধিতা কৰিছিল যে লোকপিয়লত উদ্যানখনত ৪৫টা বাঘ দেখা গৈছে। ডি কেৰ প্ৰতিৱেদন অনুসৰি মাত্ৰ ২৬টা বাঘঁহে আছিল। তেওঁ কেমেৰাৰ ফান্দেৰে তোলা ফটোৰে নিজৰ দাবীৰ প্ৰমাণ দিছিল, যিটো পদচিহ্ন (পাগমাৰ্ক)ৰ প্লাষ্টাৰ কাষ্ট লোৱাৰ পুৰণি পদ্ধতিতকৈ বাঘৰ জনসংখ্যা অনুমানৰ অধিক ফুলপ্ৰুফ পদ্ধতি। বন বিভাগে এই কথা অস্বীকাৰ কৰাই নহয়, টাইগাৰ ৱাচক এতিয়াৰপৰা উদ্যানখনৰ ভিতৰত কোনো ধৰণৰ গৱেষণা কৰাত নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰে। টাইগাৰ ৱাচে চোৰাং চিকাৰ বিৰোধী প্ৰকল্প এটা স্থাপন কৰিছিল, আৰু আৰক্ষীৰ সহায়ত কেইবাজনো চোৰাংচিকাৰীক গ্ৰেপ্তাৰ কৰি তেওঁলোকৰ অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ জব্দ কৰাত সফল হৈছিল, কেইবাবাৰো চোৰাংচিকাৰীৰ অভিযানৰ আগতেই গম পাইছিল। চোৰাং চিকাৰীৰ স্বীকাৰোক্তি ভিডিঅ'ত ৰেকৰ্ড কৰা হৈছিল আৰু "কাৰ্বিং দ্য ক্ৰাইছিছ" নামৰ এখন ডিভিডি প্ৰস্তুত কৰা হৈছিল। তথাপি বন বিভাগৰ অস্বীকাৰ আৰু ক্ষোভ টাইগাৰ ৱাচৰ প্ৰতি অব্যাহত থাকিল। চোৰাংচিকাৰীসকল মূলতঃ যাযাবৰী চিকাৰী-সংগ্ৰাহকৰ মোগ্যা জনগোষ্ঠীৰ বুলি উপলব্ধি কৰি টি ডব্লিউৱে তেওঁলোকৰ বাবে পুনৰ্বাসন কাৰ্যসূচী আৰম্ভ কৰিছে, য’ত মহিলাসকলক হস্তশিল্প উৎপাদনত জড়িত কৰা হৈছে, আৰু তেওঁলোকৰ সন্তানক কাপোৰ পিন্ধা, খুৱাই-বুৱাই শিক্ষিত কৰিব পৰাকৈ এখন হোষ্টেল স্থাপন কৰা হৈছে, যাতে ভৱিষ্যতে তেওঁলোকক কিছু মৰ্যাদা আৰু উন্নত সম্ভাৱনা প্ৰদান কৰিব পাৰে। এই ব্যৱস্থা কেবল তেতিয়ালৈহে সম্ভৱ, যেতিয়ালৈকে পুৰুষসকলে চোৰাংচিকাৰ সম্পূৰ্ণভাৱে এৰি দিব। এই সমগ্ৰ ব্যৱস্থাটো শুভাকাংক্ষী লোকসকলৰ অনুদানৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল হোৱা বাবে ধন সংগ্ৰহ সদায় এটা সমস্যাৰ বিষয় হৈ থিয় দিছে, তথাপি এই প্ৰচেষ্টা অব্যাহত আছে। টি ডব্লিউৰ এটা ভগ্নী সংগঠন আছে প্ৰাকৃতিক ছ’চাইটি, যিটো ৰাথোৰৰ পুত্ৰ গোভাৰধানে স্থাপন কৰিছে। এই সংস্থাটোৱে জনগোষ্ঠী সংৰক্ষণৰ দিশত কৰা প্ৰচেষ্টাৰ অংশ হিচাপে স্থানীয় জনগোষ্ঠীৰ বাবে এখন চিকিৎসালয় (ৰন্তমভৌৰ সেৱিকা) আৰু ফাতেহ পাব্লিক স্কুল স্থাপন কৰিছে। তেওঁ [[দ্য জেফ কৰ্উইন এক্সপিৰিয়েন্স]]ৰ এটা খণ্ডত অভিনয় কৰিছিল। ৰাথোৰে সদায় জনসাধাৰণৰ সৈতে মিলি বাঘ সংৰক্ষণ কৰাৰ ওপৰত বিশ্বাস কৰিছিল, আৰু এখন বৃহৎ জনসংখ্যাৰ দেশত এই মানুহ-কেন্দ্ৰিক পদ্ধতিয়েই কাৰ্যকৰী বুলি তেওঁ ভাবিছিল। ৰাথোৰৰ হাওঁফাওঁৰ কৰ্কট ৰোগত আক্ৰান্ত হৈ ২০১১ চনৰ ১ মাৰ্চত ছাৱাই মাধোপুৰৰ ঘৰত ৭২ বছৰ বয়সত মৃত্যু হয়।<ref name="TOI"/> ৰাথোৰে পত্নী খেন; তেওঁৰ পুত্ৰ গোভাৰধান; দুগৰাকী কন্যা ‘পদ্মিনী’ আৰু জয়া; চাৰিজন ভাতৃ; চাৰিগৰাকী ভগ্নী; আৰু চাৰিজন নাতিক এৰি থৈ যায়। বাঘ সংৰক্ষণৰ প্ৰতি তেওঁৰ অঙ্গীকাৰ ১৯৯৩ চনত এইদৰে প্ৰকাশ পাইছিল—“বন আৰু ইয়াৰ সকলো জীৱ ঈশ্বৰৰ সৃষ্টি,” তেওঁ গাঁৱৰ জুইৰ ওচৰত আলোচনা কৰোঁতে কৈছিল, “দৈত্যবধ কৰা দেবী দুৰ্গাই নিজেও বাঘত আৰোহণ কৰা নাছিলনে? কোনো মানুহৰ এই দিৱ্য সৃষ্টি বিঘ্নিত কৰাৰ অধিকাৰ নাই। অৰণ্যখন নিজে নিজে পুনৰ গজিবলৈ এৰি দিব লাগিব।”<ref name="NYT">{{citation |url=https://www.nytimes.com/2011/03/09/world/asia/09rathore.html?_r=1 |title=Fateh Singh Rathore, the 'Tiger Guru,' Dies at 73 |author=Dennis Hevesi |work=New York Times |date=9 March 2011 |place=New York City |accessdate=14 August 2011 }}</ref> ==সন্মান আৰু বঁটা== বাঘ সংৰক্ষণৰ কামৰ স্বীকৃতি স্বৰূপে ৰাথোৰে কেইবাটাও বঁটা আৰু সন্মান লাভ কৰে। *১৯৮২ চনত সংৰক্ষিত অঞ্চলৰ সংৰক্ষণৰ লক্ষ্যক আগুৱাই নিয়াৰ ক্ষেত্ৰত অসাধাৰণ সেৱা আগবঢ়োৱাৰ স্বীকৃতি স্বৰূপে আই ইউ চি এন কমিচন অন নেচনেল পাৰ্কছ এণ্ড প্ৰটেক্টেড এৰিয়াছৰদ্বাৰা [[ফ্ৰেড এম পেকাৰ্ড বঁটা]]। এডিনবাৰ্গৰ ড্যুকৰ দ্বাৰা। *১৯৮৩ - সংৰক্ষণৰ ক্ষেত্ৰত সাহসীতাৰ বাবে ''আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শৌৰ্য্য বঁটা''। *বাঘ সংৰক্ষণৰ ক্ষেত্ৰত আজীৱন সাফল্যৰ বাবে [[এছ’ বঁটা] ভাৰতৰ প্ৰাক্তন [[প্ৰধানমন্ত্ৰী আই.কে.গুজৰাল]]ৰদ্বাৰা। *১৯৯৯ চনত ৰন্থাম্ভৰ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ সন্মানীয় বন্যপ্ৰাণী ৱাৰ্ডেন। *২০১১ - [[বিশ্ব বন্যপ্ৰাণী পুঁজি]]ৰ আজীৱন কৃতিত্ব বঁটা। ==প্ৰকাশন== ৰন্থামভূৰৰ বন্য বাঘৰ বিষয়ে এফ এছ আৰৰ ছবি আৰু প্ৰবন্ধ কেইবাখনো কিতাপ আৰু সাময়িকীত প্ৰকাশ পাইছে য'ত আছে: ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ]] [[শ্ৰেণী:বন্যপ্ৰাণী সংৰক্ষণবিদ]] potzc9v8smef11008lre5uqggd8hq74 0 127652 601646 560410 2026-04-20T15:45:41Z Duhita Ragini Kalita 46712 601646 wikitext text/x-wiki {{Infobox UNESCO World Heritage Site | WHS = ''গংগাৰ অৱতৰণ'' | image = Descent of the Ganges 01.jpg | image_size = 300px | image_upright = 1.2 | caption = | location = [[Mahabalipuram]], [[Chengalpattu district]], [[Tamil Nadu]], [[India]] | part_of = Main complex of [[Group of Monuments at Mahabalipuram]] | criteria = {{UNESCO WHS type|(i), (ii), (iii), (vi)}}(i), (ii), (iii), (vi) | ID = 249-001 | coordinates = {{coord|12|37|03|N|80|11|56|E|type:landmark|display=title, inline|format=dms}} | year = 1984 | locmapin = India Tamil Nadu#India | map_caption = }} '''গংগাৰ অৱতৰণ''' {{en| Descent of the Ganges}} স্থানীয়ভাৱে '''অৰ্জুনৰ তপস্যা''' নামেৰে জনাজাত,<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=yi4PbmKuE70C&dq=arjuna%27s+penance&pg=PT1058 |title=The Rough Guide to India |date=2011-01-20 |publisher=Rough Guides UK |isbn=978-1-4053-8847-4 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Incredible India {{!}} Arjuna's Penance |url=https://www.incredibleindia.org/content/incredible-india-v2/en/destinations/mamallapuram/arjuna-s-penance.html |access-date=2022-07-13 |website=www.incredibleindia.org}}</ref> [[ভাৰত]]ৰ [[তামিলনাডু]] ৰাজ্যৰ চেংগলপট্টু জিলাৰ বংগ উপসাগৰৰ ক'ৰ'মণ্ডেল উপকূলৰ মমল্লপুৰমত থকা এটা কীৰ্তিচিহ্ন। ৯৬ বাই ৪৩ ফুট (২৯ মিটাৰ × ১৩ মিটাৰ) জোখৰ ই দুটা একক শিলৰ ওপৰত খোদিত কৰা এক বিশাল মুকলি আকাশৰ শিলৰ ৰিলিফ। ৰিলিফত চিত্ৰিত কিংবদন্তিটো হৈছে ভাগীৰথৰ নেতৃত্বত পবিত্ৰ [[গংগা নদী]]ৰ স্বৰ্গৰ পৰা পৃথিৱীলৈ নামি অহাৰ কাহিনী। গংগাৰ জলভাগত অলৌকিক শক্তি আছে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। [[গংগা নদী]]ৰ অৱতৰণ আৰু অৰ্জুনৰ তপস্যা পল্লৱ ঐতিহ্য স্থানত শিলত চিত্ৰিত কৰা হৈছে।<ref>{{cite web|url=http://www.indiantemples.com/beliefs/gangadesc.htm|title= The Descent of the Ganges – Story of Bhagirata|work=indiantemples.com|access-date=2007-03-03}}</ref><ref name="Singh2008">{{cite book|author=Upinder Singh|title=A History of Ancient and Early Medieval India: From the Stone Age to the 12th Century|url=https://books.google.com/books?id=H3lUIIYxWkEC&pg=PA634|access-date=25 February 2013|date=1 September 2008|publisher=Pearson Education India|isbn=978-81-317-1120-0|pages=634–}}</ref> এই ৰিলিফটো ভাৰতৰ আন ক'তো দেখা নোপোৱা ভাৰতীয় শিলৰ কাটি লোৱা ভাস্কৰ্য্যৰ কেনভাছতকৈ বেছি।<ref name=Relief>{{Cite web|url= http://puratattva.in/2010/09/03/mahabalipuram-the-workshop-of-pallavas-part-iv-42.html|title= Mamallapuram – The Workshop of Pallavas – Part IV|work= Open Air Bas-Reliefs|access-date= 26 February 2013|publisher= Puratatva.com|archive-url= https://web.archive.org/web/20131226031322/http://puratattva.in/2010/09/03/mahabalipuram-the-workshop-of-pallavas-part-iv-42.html|archive-date= 26 December 2013|url-status= dead|archivedate= 26 December 2013|archiveurl= https://web.archive.org/web/20131226031322/http://puratattva.in/2010/09/03/mahabalipuram-the-workshop-of-pallavas-part-iv-42.html|deadurl= yes}}</ref> ১৯৮৪ চনৰ পৰা [[ইউনেস্কো]]ৰ [[বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ]] হিচাপে নিৰ্ধাৰণ কৰা [[মহাবলীপুৰম স্মাৰকসমূহ|মহাবলীপুৰমৰ স্মৃতিসৌধৰ গোট]]ৰ ভিতৰত ই অন্যতম।<ref name="Unesco">{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/249/|title=Group of Monuments at Mamallapuram|publisher=UNESCO|access-date=2007-03-03 }}</ref> ==ভূগোল== মহাবলীপুৰমৰ মাজমজিয়াত সাগৰৰ ফালে মুখ কৰি [[অৰ্জুন]]ৰ মূৰ্তিটো বংগ উপসাগৰৰ ক’ৰ’মেণ্ডেল উপকূলৰ পৰা অলপ দূৰৈত অৱস্থিত, য’ত শ্ব’ৰ মন্দিৰ আছে। চহৰৰ মাজমজিয়াৰ পৰা ৩৬ মাইল (৫৮ কিলোমিটাৰ) পশ্চিমে চেন্নাইৰ পৰা আৰু ২০ মাইল (৩২ কিলোমিটাৰ) দূৰৈৰ চেংগালপট্টুৰ পৰা ইয়ালৈ পথেৰে যাব পাৰি। <ref name="Ayyar1982">{{cite book|author=P. V. Jagadisa Ayyar|title=South Indian Shrines: Illustrated|url=https://books.google.com/books?id=NLSGFW1uZboC&pg=PA157|access-date=7 February 2013|year=1982|publisher=Asian Educational Services|isbn=978-81-206-0151-2|pages=157–}}</ref> ==ইতিহাস== প্ৰথম নৰসিংহবৰ্মানে দ্বিতীয় চালুক্য সম্ৰাট পুলকেছিনৰ ওপৰত বিজয় উদযাপনৰ বাবে এই সকাহ সৃষ্টি কৰা হৈছিল। বৰ্তমান মমল্লপুৰম নামেৰে জনাজাত এই ঠাইখনৰ নামকৰণ কৰা হৈছিল পল্লৱ ৰজা প্ৰথম নৰসিংহবৰ্মান (৬৩০–৬৬৮ খ্ৰীষ্টাব্দ)ৰ সন্মানত,<ref name="BruynBain2010">{{cite book|author1=Pippa de Bruyn|author2=Keith Bain|author3=David Allardice|author4=Shonar Joshi|title=Frommer's India|url=https://books.google.com/books?id=qG-9cwHOcCIC&pg=PA333|access-date=7 February 2013|date=18 February 2010|publisher=John Wiley & Sons|isbn=978-0-470-64580-2|pages=333–}}</ref>) যিজনক মমল্লন, "মহান মল্লযুঁজাৰু" বা "মহান যোদ্ধা" উপাধি প্ৰদান কৰা হৈছিল। তেওঁ প্ৰথম মহেন্দ্ৰবৰ্মনৰ পুত্ৰ আছিল। সপ্তম শতিকাত মমল্লাপুৰমৰ স্থাপত্য সৃষ্টিসমূহে স্থানীয়ভাৱে শিলৰ মুখ ভাস্কৰ্য্য নিৰ্মাণৰ মাধ্যম হিচাপে শিল গ্ৰহণ কৰিছিল, যিটো কাম কাঠ বা ঢিলা শিলৰ দৰে কিছুমান নষ্ট হ'ব পৰা সামগ্ৰীৰে কৰা হৈছিল।<ref name="BruynBain2010"/> ই ভাৰতৰ ২৫ টা [[ইউনেস্কো]]ৰ [[বিশ্ব ঐতিহ্য সাংস্কৃতিক স্থান]]ৰ অংশ,<ref>[https://whc.unesco.org/en/statesparties/in India – UNESCO World Heritage Centre<!-- Bot generated title -->]</ref> আৰু সংৰক্ষিত কীৰ্তিচিহ্ন হিচাপে ভাৰতৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক জৰীপ (ASI), চেন্নাই চক্ৰক সকলো দিশতে ইয়াৰ ৰক্ষণাবেক্ষণৰ দায়িত্ব অৰ্পণ কৰা হৈছে। মুকলি আকাশৰ ৰিলিফ (গংগা নদীৰ অৱতৰণ (মমল্লপুৰম)কে ধৰি) চাৰিটা শ্ৰেণীৰ ভিতৰত অন্যতম, যাৰ অধীনত [[ইউনেস্কো]]ৱে এই স্থানক [[বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ]] হিচাপে চিনাক্ত কৰি ১৯৮৪ চনত মহাবলীপুৰমৰ কীৰ্তিচিহ্ন গোটৰ শিৰোনামেৰে লিপিবদ্ধ কৰে।<ref name=Unesco/><ref name=Front>{{Cite magazine |url=http://www.flonnet.com/fl2023/stories/20031121000107100.htm |archive-url=https://archive.today/20130410195340/http://www.flonnet.com/fl2023/stories/20031121000107100.htm |url-status=dead |archive-date=10 April 2013 |title=A monumental effort |access-date=26 February 2013 |date=8 November 2003 |magazine=Front Line |volume=20 |issue=23}}</ref> শিলৰ এই ৰিলিফক সপ্তম শতিকাৰ "উচ্চ" প্ৰাৰম্ভিক ভাস্কৰ্য্য বুলি কোৱা হয়; আনকি ইম্পেৰিয়েল চোলাসকলৰ পৰৱৰ্তী ৰাজত্বকালতো তেওঁলোকে নৱম শতিকাৰ শেষৰ ফালে নিৰ্মাণ কৰা মন্দিৰসমূহত মন্দিৰ ভাস্কৰ্য্য নিৰ্মাণ কৌশল গ্ৰহণ কৰিছিল। পল্লৱসকলৰ এই স্থাপত্য উত্তৰাধিকাৰ সেই সময়ৰ ভাস্কৰ্য্যশিল্পীসকলৰ বংশধৰসকলেও অব্যাহত ৰাখিছে, যিসকল এতিয়া বৰ্তমানৰ চহৰখনৰ সংস্কৃতিৰ সৈতে একত্ৰিত হৈছে।<ref name="SinghKarafin2009">{{cite book|author1=Sarina Singh|author2=Amy Karafin|author3=Anirban Mahapatra|title=South India|url=https://books.google.com/books?id=8KnLFpjEHpUC&pg=PA387|access-date=7 February 2013|date=1 September 2009|publisher=Lonely Planet|isbn=978-1-74179-155-6|pages=63, 387–}}</ref> ==গাঁথনি== ৰিলিফটো পূব দিশলৈ মুখ কৰি আছে। ইয়াক মুকলি বতাহত দুটা ডাঙৰ গোলাপী গ্ৰেনাইটৰ শিলৰ ওপৰত সৃষ্টি কৰা হৈছিল, যাৰ ফলত সমগ্ৰ গঠনটোৱে প্ৰাকৃতিক প্ৰভাৱ পেলাইছিল।<ref name=Pandava>{{Cite web |url= http://www.bl.uk/onlinegallery/onlineex/apac/other/019wdz000002624u00000000.html |title= Sculpture of the descent of the Ganges, Mamallapuram |access-date= 23 October 2012 |publisher= Online Gallery of British Library |archive-date= 30 June 2022 |archive-url= https://web.archive.org/web/20220630110502/http://www.bl.uk/onlinegallery/onlineex/apac/other/019wdz000002624u00000000.html |url-status= dead |archivedate= 30 June 2022 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20220630110502/http://www.bl.uk/onlinegallery/onlineex/apac/other/019wdz000002624u00000000.html |deadurl= yes }}</ref> এই শিলবোৰৰ জোখ ১৫ বাই ৩০ মিটাৰ (৪৯ ফুট × ৯৮ ফুট)। খোদিত কৰা বহুতো আকৃতি জীৱন্ত আকাৰৰ। এটা প্ৰাকৃতিক ফাট, অতি বৃহৎ উলম্ব ফাট, নিপুণভাৱে ভাস্কৰ্য্য শিল্প কৰা হৈছে। ই শিল দুটাৰ মাজত অৱস্থিত আৰু সমগ্ৰ ৰিলিফটোত চিত্ৰিত পৌৰাণিক কাহিনীৰ অবিচ্ছেদ্য অংগ। গংগা নদীক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা পানী এৰি দিবলৈ শিলৰ ওপৰত এটা পানীৰ টেংকি স্থাপন কৰা হৈছিল। শিৱৰ মূৰত বান্ধি থোৱা ড্ৰেডনাটৰ পৰা গংগ নামি অহাৰ আভাস সৃষ্টি কৰিবলৈ ই ফাটটোৰ তললৈ নামি ৰিলিফটোৰ ওপৰলৈ ঢাপলি মেলিছিল। এই দৃশ্যটো উৎসৱমুখৰ সময়ত সৃষ্টি কৰা হৈছিল আৰু ফাটটোৰ ওপৰত ইটাৰ শিলৰ টেংকৰ উপস্থিতিয়ে ঠাইখনত ইয়াৰ অৱস্থান নিশ্চিত কৰে। এই ৰিলিফটো হৈছে দেৱতা, মানুহ, অৰ্ধমানুহ আৰু জীৱ-জন্তুৰ এশৰো অধিক আকৃতিৰ এটা গোট (১৪৬ টাৰ কথাও উল্লেখ কৰা হৈছে)।<ref name="Singh2008"/><ref name=Relief/><ref name=ReliefHindu>{{cite news|url=http://www.hindu.com/2011/01/09/stories/2011010956491800.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20110111080250/http://www.hindu.com/2011/01/09/stories/2011010956491800.htm|url-status=dead|archive-date=11 January 2011|title=A bas-relief gone dry at Mamallapuram|date=6 December 2012|newspaper=[[The Hindu]]|access-date=26 February 2013|archivedate=11 January 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110111080250/http://www.hindu.com/2011/01/09/stories/2011010956491800.htm|deadurl=yes}}</ref><ref name=Planet>{{Cite web|url=http://www.lonelyplanet.com/india/tamil-nadu/mamallapuram-mahabalipuram/sights|title=Arjuna's Penance|access-date=25 February 2013|publisher=Lonely Planet.com}}</ref><ref name=architect>{{Cite web|url=http://www.sscnet.ucla.edu/southasia/Culture/Archit/Mahaba.html|archive-url=https://web.archive.org/web/19991006030700/http://www.sscnet.ucla.edu/southasia/Culture/Archit/Mahaba.html|url-status=dead|archive-date=6 October 1999|title= Mahabalipuram|access-date=30 December 2012|publisher=UCLA Education, South Asia}}</ref> {{wide image|Mahabalipuram pano2.jpg|800px|গংগাৰ অৱতৰণৰ পেনোৰামিক দৃশ্য ৰিলিফ}} == বিষয়বস্তু == পাহাৰখনক দুভাগ কৰা প্ৰাকৃতিক ফাটটোত খোদিত কৰা ভাস্কৰ্যসমূহে কেৱল পৃথিৱীলৈ গংগা নামি অহাৰ মহাজাগতিক পৰিঘটনাটোকহে চিত্ৰিত কৰা নাই, বৰঞ্চ এই বিৰল দৃশ্য বহু দেৱ-দেৱী, পৌৰাণিক চৰিত্ৰ যেনে— কিন্নৰ, গন্ধৰ্ব, অপ্সৰা, গণ, নাগৰ লগতে বনৰীয়া আৰু পোহনীয়া জন্তুৱেও প্ৰত্যক্ষ কৰা দেখুওৱা হৈছে। ইয়াত মুঠ খোদিত চিত্ৰৰ সংখ্যা সম্ভৱতঃ ১৪৬ টা। হাতীৰ ভাস্কৰ্যবোৰ প্ৰায় জীৱন্ত আকাৰৰ। আন এক হাস্যৰসাত্মক দৃশ্য হ’ল বান্দৰবোৰে ঋষিসকলৰ যোগ সাধনাৰ ভঙ্গী অনুকৰণ কৰা ছবি। ভাস্কৰ্যৰ ওপৰৰ অংশত বৃহৎ সংখ্যক কিন্নৰৰ কাষতে শিৱক দেখুওৱা হৈছে; তেওঁলোক আধা-মানুহ আৰু আধা-পক্ষীৰ মানৱসদৃশ ৰূপ, যিটো প্ৰাচীন কালৰ এক জনপ্ৰিয় ভাৰতীয় শিল্পকলা আৰু জগতখনক এক সৃষ্টি হিচাপে প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। মতা কিন্নৰজনে এটা বাদ্যযন্ত্ৰ (আলাপিনী বীণা) ধৰি থকাৰ বিপৰীতে মাইকী কিন্নৰগৰাকীয়ে মেতাল (cymbal) ধৰি আছে। নদীখনৰ সন্মুখত (ফাটটোৰ সোঁফালে) থিয় হৈ থকা অৱস্থাত শিৱক খোদিত কৰা হৈছে আৰু তেওঁৰ কাষত ঋষি ভাগীৰথ এক ভৰিৰ ওপৰত থিয় হৈ প্ৰাৰ্থনা কৰিছে যাতে পৃথিৱীলৈ নামি অহা গংগাৰ প্ৰবল সোঁতক শিৱই নিয়ন্ত্ৰণ কৰে। শিৱক এটা অস্ত্ৰৰ সৈতেও দেখুওৱা হৈছে, যাক 'পশুপাত' বুলি গণ্য কৰা হয় আৰু তেওঁ ইয়াক অৰ্জুনক দান কৰিছিল। ভাস্কৰ্যত দেখুওৱা 'গণ'সকলে সেইসকল লোকক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে যিসকলে গোটেই জীৱন শিৱৰ চৰণত উচৰ্গা কৰিছে আৰু চিৰকাললৈ শিৱৰ কাষত থকাৰ বৰ লাভ কৰিছে। স্বৰ্গৰ পৰা গংগা নামি অহাৰ সময়ত নদীত সাতুৰি থকা ঐশ্বৰিক নাগসমূহকো সৰ্প আৰু মানুহৰ এক সংকৰ ৰূপত দেখুওৱা হৈছে, যিটো ভাৰতীয় শিল্পৰ এক পৰম্পৰাগত শৈলী। তেওঁলোকক উৰ্বৰতা আৰু প্ৰকৃতিৰ সুৰক্ষাকাৰী শক্তিৰ প্ৰতীক বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। তেওঁলোকক কেৱল নদীৰূপী ফাটটোৰ মাজতে নহয়, বৰঞ্চ জলধাৰা প্ৰৱেশ কৰা পেনেলটোৰ একেবাৰে ওপৰতো দেখা যায়, যি হিন্দু ধৰ্মীয় বিশ্বাসত নাগ পূজাৰ প্ৰচলনক সূচায়। কোৱা হয় যে এই সমগ্ৰ শিল্পকৰ্মটোৱে "সকলো জীৱিত বস্তুৰ মাজত এক মহৎ ধাৰাবাহিকতা"ৰ প্ৰাচীন ভাৰতীয় ধাৰণাটো দাঙি ধৰে। খোদিত কৰা হাতীসমূহ অনন্য, কিয়নো ইয়াত পূৰ্ণবয়স্ক হাতীৰ পিছফালে পোৱালি হাতীবোৰকো অতি সূক্ষ্মভাৱে দেখুওৱা হৈছে। আন এক আমোদজনক চিত্ৰ হ’ল এটা হৰিণাই নিজৰ নাক খজুৱাই থকা দৃশ্য। হাতীবোৰে পানী খাবলৈ নদীৰ ফালে আগবাঢ়ি যোৱা এক জাকক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছে। মতা হাতীটোৰ পিছতে মাইকী হাতীজনীক খোদিত কৰা হৈছে। মতা হাতীটোৰ লগত তিনিটা আৰু মাইকী হাতীজনীৰ লগত দুটা পোৱালি হাতীও আছে। পেনেলটোৰ একেবাৰে ওপৰৰ বাওঁফালে সূৰ্য্য আৰু সোঁফালে চন্দ্ৰক চিত্ৰিত কৰা হৈছে। এজন 'কিম-পুৰুষ' অৰ্থাৎ দীঘল কাণৰ এজন বামন মানুহ, যাৰ মূৰত টুপী আছে আৰু ঢোল বজাই আছে, তেওঁকো ইয়াত দেখা যায়। পেনেলটোৰ ওপৰৰ অংশত হিমালয় পৰ্বত দেখুওৱা হৈছে, যিয়ে গংগাৰ অৱতৰণৰ তত্ত্বটোক অধিক দৃঢ় কৰে। ডাঙৰ কেশৰ থকা বনৰীয়া সিংহ আৰু ভেৰাবোৰক হিমালয়ৰ পৰিৱেশৰ প্ৰতীক হিচাপে দেখুওৱা হৈছে। ওপৰৰ পেনেলৰ বাওঁফালে দেৱ-দেৱী আৰু স্বৰ্গীয় যুগলসকল নদীৰ ফালে আগবাঢ়ি অহা দেখা গৈছে। ইয়াত কেইটামান জন্তু, সিংহ আৰু বান্দৰো খোদিত কৰা হৈছে। দুই জোৰা কিন্নৰ আৰু তিনি জোৰা স্বৰ্গীয় যুগলক নদীৰ (ফাট) ফালে আকাশত উৰি থকা দেখুওৱা হৈছে। পেনেলৰ এই অংশত চিকাৰী আৰু চিকাৰৰ দৃশ্যও আছে; যেনে— ধনু লৈ থকা চিকাৰী, গছৰ তলত লুকাই থকা চিকাৰী আৰু দুজন চিকাৰীক আক্ৰমণ কৰিবলৈ সাজু হোৱা এটা সিংহ। ইয়াৰ তলৰ আন এক দৃশ্যত কেইটামান বান্দৰ আৰু এটা গুহাত থকা সিংহৰ সন্মুখত কেইটামান হৰিণাক দেখা যায়। কলহ কঢ়িয়াই নিয়া চিকাৰী আৰু চিকাৰ কৰা জন্তু কঢ়িয়াই নিয়া দৃশ্যও ইয়াত বিদ্যমান। আন এক গুৰুত্বপূৰ্ণ দৃশ্য হ’ল পেনেলৰ তলৰ অংশত ফাটটোৰ সোঁফালে থকা এটা মন্দিৰ। এই মন্দিৰটো সৰল আৰু সৰু, যাৰ ভিতৰত বিষ্ণুৰ মূৰ্তি খোদিত কৰা আছে। মন্দিৰটোৰ চালখন 'দ্ৰৌপদী ৰথ'ৰ শৈলীত বৰ্গাকাৰ বক্ৰাকৃতিৰ গম্বুজৰ দৰে নিৰ্মিত। অৱশ্যে ইয়াৰ ওপৰৰ অংশটো চেপেটা আৰু এটা 'স্তূপী'ৰ সৈতে মাজত এটা 'কুডু' (gavaksha) লগোৱা আছে। চুকবোৰ ফুলৰ নক্সাৰে সজাই তোলা হৈছে। ওপৰৰ অংশত মানুহৰ মুখ খোদিত কৰা কুডুও দেখা যায়। ওপৰৰ মহলাত সিংহৰ নক্সা খোদিত কৰা হৈছে। এটা বৰ্গাকাৰ গাঁথনিয়ে গম্বুজসদৃশ চালখনক ধৰি ৰাখিছে। মন্দিৰটোৰ সন্মুখত এজন ঋষিয়ে বহি ছাত্ৰসকলক ধৰ্মোপদেশ দি থকা দেখা গৈছে। এই দৃশ্যটোৰ তলৰ আসনখনত গুহাত থকা এটা সিংহ আৰু তাৰ তলত এযোৰ হৰিণ খোদিত কৰা হৈছে। মন্দিৰটোৰ কাষত এটা কাছৰ ছবি আছে, যিয়ে ওচৰতে পানী থকাৰ কথা সূচায়। == ব্যাখ্যাসমূহ == এটা ব্যাখ্যা অনুসৰি, ভাস্কৰ্যটোত এক ভৰিৰ ওপৰত থিয় হৈ থকা ব্যক্তিজন হ’ল অৰ্জুন। তেওঁ মহাভাৰতৰ যুদ্ধত সহায়ক হোৱাকৈ শিৱৰ পৰা বৰ লাভ কৰিবলৈ 'তপস্যা' কৰিছে। এই তপস্যাৰ কাহিনী মহাভাৰত মহাকাব্যৰ 'কিৰাতাৰ্জুনীয়' খণ্ডত বৰ্ণনা কৰা হৈছে। অৰ্জুনে লাভ কৰা বুলি কোৱা এই বৰটোক শিৱৰ আটাইতকৈ শক্তিশালী অস্ত্ৰ 'পশুপাত' বুলি জনা যায়। এই ঘটনাটোত, অৰ্জুনক বধ কৰিবলৈ অসুৰসকলে এটা বনৰীয়া বৰাহ (গাহৰি) পঠিয়াইছিল। তেতিয়া অৰ্জুনক ৰক্ষা কৰিবলৈ শিৱই এজন 'কিৰাত' (চিকাৰী)ৰ ৰূপ ধৰি আবিৰ্ভাৱ হৈছিল। অৰ্জুন আৰু শিৱ দুয়োৱে বৰাহটোলৈ কাড় মাৰিছিল আৰু বৰাহটোৰ মৃত্যু হৈছিল; দুয়োৱে ইয়াক হত্যা কৰাৰ কৃতিত্ব দাবী কৰাত তেওঁলোকৰ মাজত যুদ্ধ হয় আৰু শিৱই জয়লাভ কৰে। তাৰ পিছত তেওঁ অৰ্জুনৰ ওচৰত নিজৰ প্ৰকৃত স্বৰূপ প্ৰকাশ কৰি আশীৰ্বাদ দিয়ে আৰু অৰ্জুনক সেই অস্ত্ৰটো প্ৰদান কৰে যাৰ বাবে তেওঁ তপস্যা কৰি আছিল। এই ভাস্কৰ্যটো দুটা বৃহৎ শিলাখণ্ডৰ মাজৰ এটা ফাটত খোদিত কৰা হৈছে। ফাটটোৰ ওপৰত এটা পানী জমা হোৱা কুণ্ড আছিল আৰু কোনো এক সময়ত সম্ভৱতঃ সেই ফাটটোৱেদি পানী বৈ আহিছিল। শিলৰ ফাটটোত থকা মূৰ্তিবোৰ 'অঞ্জলি' মুদ্ৰাত থকা নাগ (সৰ্প দেৱতা)ৰে আবৃত। নদীখনে শিৱৰ মূৰৰ পৰা ওলাই অহা গংগাক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা বুলি কোৱা হয়। ই এই দেৱাল চিত্ৰখনৰ এক বিকল্প ব্যাখ্যাৰ আধাৰ প্ৰদান কৰে। অৰ্জুনৰ পৰিৱৰ্তে, তপস্যা কৰি থকা ব্যক্তিজনক ভাগীৰথ বুলি কোৱা হয়। কোৱা হয় যে ভাগীৰথে কঠোৰ তপস্যা কৰিছিল যাতে গংগা পৃথিৱীলৈ নামি আহে আৰু তেওঁৰ পূৰ্বপুৰুষৰ ছাই ধুই তেওঁলোকক পাপমুক্ত কৰে। স্বৰ্গৰ পৰা পৃথিৱীলৈ গংগাৰ পতনৰ প্ৰবল প্ৰভাৱ ৰোধ কৰিবলৈ তেওঁ শিৱৰ জঁটাত পৰে আৰু শিৱৰ চুলিৰ মাজেৰে গংগা বহুতো ধাৰাত বিভক্ত হৈ পৰে; এই অলৌকিক পৰিঘটনাটো শিলাখণ্ডত ভাস্কৰ্যৰ ৰূপত দেখুওৱা হৈছে, যিটো জীৱ-জন্তু আৰু মানুহে প্ৰত্যক্ষ কৰিছে। এক ভৰিৰ ওপৰত তপস্যা কৰি থকা যোগীজনৰ আন এক ব্যাখ্যা হ’ল যে এয়া ভাগীৰথে পৃথিৱীলৈ গংগাক নমাই আনি মানুহৰ মাজত সমৃদ্ধি আৰু সুখ বিলাই দিবলৈ কৰা তীব্ৰ তপস্যাৰ চিত্ৰণ। ফাটটোত খোদিত কৰা নাগবোৰে উৰ্বৰতা আৰু সম্পদক বুজায়। শিৱ আৰু অন্যান্য দেৱতাসকলক ঋষিজনক আশীৰ্বাদ দিয়া দেখুওৱা হৈছে। এই দৃশ্যটোক ৰজা, ঋষি, শিল্পী আৰু জীৱ-জন্তুৰ ভাস্কৰ্যৰে অধিক সমৃদ্ধ কৰা হৈছে। পেনেলটোৰ আন এক অংশত দেখা পোৱা ঘটনাৰ আন এক ব্যাখ্যা হ’ল এটা মেকুৰীয়ে এক ভৰিৰ ওপৰত থিয় হৈ থকা দৃশ্য (সম্ভৱতঃ তপস্যা হিচাপে), যিটো এই ভাস্কৰ্যৰ এক উল্লেখযোগ্য অংশ। ইয়াক পঞ্চতন্ত্ৰৰ এজন তপস্বীৰ কাহিনীৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি ব্যাখ্যা কৰা হয়। ইয়াৰ দ্বাৰা এটা শহাপহুৱে চৰাই এজনীক ওচৰলৈ ফুচুলাই অনা বুজায় যাতে মেকুৰীটোৱে ইয়াক ধৰি ভক্ষণ কৰিব পাৰে। শিল্পীজনে মেকুৰীটোৰ মুখৰ অভিব্যক্তি এনেদৰে ফুটাই তুলিছে যে তাৰ উদ্দেশ্য স্পষ্টকৈ ফুটি উঠিছে। ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰত]] age9lxgh91g8zf7t7pasaj6wt6zc0jo 601647 601646 2026-04-20T15:46:14Z Duhita Ragini Kalita 46712 /* তথ্য সংগ্ৰহ */ 601647 wikitext text/x-wiki {{Infobox UNESCO World Heritage Site | WHS = ''গংগাৰ অৱতৰণ'' | image = Descent of the Ganges 01.jpg | image_size = 300px | image_upright = 1.2 | caption = | location = [[Mahabalipuram]], [[Chengalpattu district]], [[Tamil Nadu]], [[India]] | part_of = Main complex of [[Group of Monuments at Mahabalipuram]] | criteria = {{UNESCO WHS type|(i), (ii), (iii), (vi)}}(i), (ii), (iii), (vi) | ID = 249-001 | coordinates = {{coord|12|37|03|N|80|11|56|E|type:landmark|display=title, inline|format=dms}} | year = 1984 | locmapin = India Tamil Nadu#India | map_caption = }} '''গংগাৰ অৱতৰণ''' {{en| Descent of the Ganges}} স্থানীয়ভাৱে '''অৰ্জুনৰ তপস্যা''' নামেৰে জনাজাত,<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=yi4PbmKuE70C&dq=arjuna%27s+penance&pg=PT1058 |title=The Rough Guide to India |date=2011-01-20 |publisher=Rough Guides UK |isbn=978-1-4053-8847-4 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Incredible India {{!}} Arjuna's Penance |url=https://www.incredibleindia.org/content/incredible-india-v2/en/destinations/mamallapuram/arjuna-s-penance.html |access-date=2022-07-13 |website=www.incredibleindia.org}}</ref> [[ভাৰত]]ৰ [[তামিলনাডু]] ৰাজ্যৰ চেংগলপট্টু জিলাৰ বংগ উপসাগৰৰ ক'ৰ'মণ্ডেল উপকূলৰ মমল্লপুৰমত থকা এটা কীৰ্তিচিহ্ন। ৯৬ বাই ৪৩ ফুট (২৯ মিটাৰ × ১৩ মিটাৰ) জোখৰ ই দুটা একক শিলৰ ওপৰত খোদিত কৰা এক বিশাল মুকলি আকাশৰ শিলৰ ৰিলিফ। ৰিলিফত চিত্ৰিত কিংবদন্তিটো হৈছে ভাগীৰথৰ নেতৃত্বত পবিত্ৰ [[গংগা নদী]]ৰ স্বৰ্গৰ পৰা পৃথিৱীলৈ নামি অহাৰ কাহিনী। গংগাৰ জলভাগত অলৌকিক শক্তি আছে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। [[গংগা নদী]]ৰ অৱতৰণ আৰু অৰ্জুনৰ তপস্যা পল্লৱ ঐতিহ্য স্থানত শিলত চিত্ৰিত কৰা হৈছে।<ref>{{cite web|url=http://www.indiantemples.com/beliefs/gangadesc.htm|title= The Descent of the Ganges – Story of Bhagirata|work=indiantemples.com|access-date=2007-03-03}}</ref><ref name="Singh2008">{{cite book|author=Upinder Singh|title=A History of Ancient and Early Medieval India: From the Stone Age to the 12th Century|url=https://books.google.com/books?id=H3lUIIYxWkEC&pg=PA634|access-date=25 February 2013|date=1 September 2008|publisher=Pearson Education India|isbn=978-81-317-1120-0|pages=634–}}</ref> এই ৰিলিফটো ভাৰতৰ আন ক'তো দেখা নোপোৱা ভাৰতীয় শিলৰ কাটি লোৱা ভাস্কৰ্য্যৰ কেনভাছতকৈ বেছি।<ref name=Relief>{{Cite web|url= http://puratattva.in/2010/09/03/mahabalipuram-the-workshop-of-pallavas-part-iv-42.html|title= Mamallapuram – The Workshop of Pallavas – Part IV|work= Open Air Bas-Reliefs|access-date= 26 February 2013|publisher= Puratatva.com|archive-url= https://web.archive.org/web/20131226031322/http://puratattva.in/2010/09/03/mahabalipuram-the-workshop-of-pallavas-part-iv-42.html|archive-date= 26 December 2013|url-status= dead|archivedate= 26 December 2013|archiveurl= https://web.archive.org/web/20131226031322/http://puratattva.in/2010/09/03/mahabalipuram-the-workshop-of-pallavas-part-iv-42.html|deadurl= yes}}</ref> ১৯৮৪ চনৰ পৰা [[ইউনেস্কো]]ৰ [[বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ]] হিচাপে নিৰ্ধাৰণ কৰা [[মহাবলীপুৰম স্মাৰকসমূহ|মহাবলীপুৰমৰ স্মৃতিসৌধৰ গোট]]ৰ ভিতৰত ই অন্যতম।<ref name="Unesco">{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/249/|title=Group of Monuments at Mamallapuram|publisher=UNESCO|access-date=2007-03-03 }}</ref> ==ভূগোল== মহাবলীপুৰমৰ মাজমজিয়াত সাগৰৰ ফালে মুখ কৰি [[অৰ্জুন]]ৰ মূৰ্তিটো বংগ উপসাগৰৰ ক’ৰ’মেণ্ডেল উপকূলৰ পৰা অলপ দূৰৈত অৱস্থিত, য’ত শ্ব’ৰ মন্দিৰ আছে। চহৰৰ মাজমজিয়াৰ পৰা ৩৬ মাইল (৫৮ কিলোমিটাৰ) পশ্চিমে চেন্নাইৰ পৰা আৰু ২০ মাইল (৩২ কিলোমিটাৰ) দূৰৈৰ চেংগালপট্টুৰ পৰা ইয়ালৈ পথেৰে যাব পাৰি। <ref name="Ayyar1982">{{cite book|author=P. V. Jagadisa Ayyar|title=South Indian Shrines: Illustrated|url=https://books.google.com/books?id=NLSGFW1uZboC&pg=PA157|access-date=7 February 2013|year=1982|publisher=Asian Educational Services|isbn=978-81-206-0151-2|pages=157–}}</ref> ==ইতিহাস== প্ৰথম নৰসিংহবৰ্মানে দ্বিতীয় চালুক্য সম্ৰাট পুলকেছিনৰ ওপৰত বিজয় উদযাপনৰ বাবে এই সকাহ সৃষ্টি কৰা হৈছিল। বৰ্তমান মমল্লপুৰম নামেৰে জনাজাত এই ঠাইখনৰ নামকৰণ কৰা হৈছিল পল্লৱ ৰজা প্ৰথম নৰসিংহবৰ্মান (৬৩০–৬৬৮ খ্ৰীষ্টাব্দ)ৰ সন্মানত,<ref name="BruynBain2010">{{cite book|author1=Pippa de Bruyn|author2=Keith Bain|author3=David Allardice|author4=Shonar Joshi|title=Frommer's India|url=https://books.google.com/books?id=qG-9cwHOcCIC&pg=PA333|access-date=7 February 2013|date=18 February 2010|publisher=John Wiley & Sons|isbn=978-0-470-64580-2|pages=333–}}</ref>) যিজনক মমল্লন, "মহান মল্লযুঁজাৰু" বা "মহান যোদ্ধা" উপাধি প্ৰদান কৰা হৈছিল। তেওঁ প্ৰথম মহেন্দ্ৰবৰ্মনৰ পুত্ৰ আছিল। সপ্তম শতিকাত মমল্লাপুৰমৰ স্থাপত্য সৃষ্টিসমূহে স্থানীয়ভাৱে শিলৰ মুখ ভাস্কৰ্য্য নিৰ্মাণৰ মাধ্যম হিচাপে শিল গ্ৰহণ কৰিছিল, যিটো কাম কাঠ বা ঢিলা শিলৰ দৰে কিছুমান নষ্ট হ'ব পৰা সামগ্ৰীৰে কৰা হৈছিল।<ref name="BruynBain2010"/> ই ভাৰতৰ ২৫ টা [[ইউনেস্কো]]ৰ [[বিশ্ব ঐতিহ্য সাংস্কৃতিক স্থান]]ৰ অংশ,<ref>[https://whc.unesco.org/en/statesparties/in India – UNESCO World Heritage Centre<!-- Bot generated title -->]</ref> আৰু সংৰক্ষিত কীৰ্তিচিহ্ন হিচাপে ভাৰতৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক জৰীপ (ASI), চেন্নাই চক্ৰক সকলো দিশতে ইয়াৰ ৰক্ষণাবেক্ষণৰ দায়িত্ব অৰ্পণ কৰা হৈছে। মুকলি আকাশৰ ৰিলিফ (গংগা নদীৰ অৱতৰণ (মমল্লপুৰম)কে ধৰি) চাৰিটা শ্ৰেণীৰ ভিতৰত অন্যতম, যাৰ অধীনত [[ইউনেস্কো]]ৱে এই স্থানক [[বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ]] হিচাপে চিনাক্ত কৰি ১৯৮৪ চনত মহাবলীপুৰমৰ কীৰ্তিচিহ্ন গোটৰ শিৰোনামেৰে লিপিবদ্ধ কৰে।<ref name=Unesco/><ref name=Front>{{Cite magazine |url=http://www.flonnet.com/fl2023/stories/20031121000107100.htm |archive-url=https://archive.today/20130410195340/http://www.flonnet.com/fl2023/stories/20031121000107100.htm |url-status=dead |archive-date=10 April 2013 |title=A monumental effort |access-date=26 February 2013 |date=8 November 2003 |magazine=Front Line |volume=20 |issue=23}}</ref> শিলৰ এই ৰিলিফক সপ্তম শতিকাৰ "উচ্চ" প্ৰাৰম্ভিক ভাস্কৰ্য্য বুলি কোৱা হয়; আনকি ইম্পেৰিয়েল চোলাসকলৰ পৰৱৰ্তী ৰাজত্বকালতো তেওঁলোকে নৱম শতিকাৰ শেষৰ ফালে নিৰ্মাণ কৰা মন্দিৰসমূহত মন্দিৰ ভাস্কৰ্য্য নিৰ্মাণ কৌশল গ্ৰহণ কৰিছিল। পল্লৱসকলৰ এই স্থাপত্য উত্তৰাধিকাৰ সেই সময়ৰ ভাস্কৰ্য্যশিল্পীসকলৰ বংশধৰসকলেও অব্যাহত ৰাখিছে, যিসকল এতিয়া বৰ্তমানৰ চহৰখনৰ সংস্কৃতিৰ সৈতে একত্ৰিত হৈছে।<ref name="SinghKarafin2009">{{cite book|author1=Sarina Singh|author2=Amy Karafin|author3=Anirban Mahapatra|title=South India|url=https://books.google.com/books?id=8KnLFpjEHpUC&pg=PA387|access-date=7 February 2013|date=1 September 2009|publisher=Lonely Planet|isbn=978-1-74179-155-6|pages=63, 387–}}</ref> ==গাঁথনি== ৰিলিফটো পূব দিশলৈ মুখ কৰি আছে। ইয়াক মুকলি বতাহত দুটা ডাঙৰ গোলাপী গ্ৰেনাইটৰ শিলৰ ওপৰত সৃষ্টি কৰা হৈছিল, যাৰ ফলত সমগ্ৰ গঠনটোৱে প্ৰাকৃতিক প্ৰভাৱ পেলাইছিল।<ref name=Pandava>{{Cite web |url= http://www.bl.uk/onlinegallery/onlineex/apac/other/019wdz000002624u00000000.html |title= Sculpture of the descent of the Ganges, Mamallapuram |access-date= 23 October 2012 |publisher= Online Gallery of British Library |archive-date= 30 June 2022 |archive-url= https://web.archive.org/web/20220630110502/http://www.bl.uk/onlinegallery/onlineex/apac/other/019wdz000002624u00000000.html |url-status= dead |archivedate= 30 June 2022 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20220630110502/http://www.bl.uk/onlinegallery/onlineex/apac/other/019wdz000002624u00000000.html |deadurl= yes }}</ref> এই শিলবোৰৰ জোখ ১৫ বাই ৩০ মিটাৰ (৪৯ ফুট × ৯৮ ফুট)। খোদিত কৰা বহুতো আকৃতি জীৱন্ত আকাৰৰ। এটা প্ৰাকৃতিক ফাট, অতি বৃহৎ উলম্ব ফাট, নিপুণভাৱে ভাস্কৰ্য্য শিল্প কৰা হৈছে। ই শিল দুটাৰ মাজত অৱস্থিত আৰু সমগ্ৰ ৰিলিফটোত চিত্ৰিত পৌৰাণিক কাহিনীৰ অবিচ্ছেদ্য অংগ। গংগা নদীক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা পানী এৰি দিবলৈ শিলৰ ওপৰত এটা পানীৰ টেংকি স্থাপন কৰা হৈছিল। শিৱৰ মূৰত বান্ধি থোৱা ড্ৰেডনাটৰ পৰা গংগ নামি অহাৰ আভাস সৃষ্টি কৰিবলৈ ই ফাটটোৰ তললৈ নামি ৰিলিফটোৰ ওপৰলৈ ঢাপলি মেলিছিল। এই দৃশ্যটো উৎসৱমুখৰ সময়ত সৃষ্টি কৰা হৈছিল আৰু ফাটটোৰ ওপৰত ইটাৰ শিলৰ টেংকৰ উপস্থিতিয়ে ঠাইখনত ইয়াৰ অৱস্থান নিশ্চিত কৰে। এই ৰিলিফটো হৈছে দেৱতা, মানুহ, অৰ্ধমানুহ আৰু জীৱ-জন্তুৰ এশৰো অধিক আকৃতিৰ এটা গোট (১৪৬ টাৰ কথাও উল্লেখ কৰা হৈছে)।<ref name="Singh2008"/><ref name=Relief/><ref name=ReliefHindu>{{cite news|url=http://www.hindu.com/2011/01/09/stories/2011010956491800.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20110111080250/http://www.hindu.com/2011/01/09/stories/2011010956491800.htm|url-status=dead|archive-date=11 January 2011|title=A bas-relief gone dry at Mamallapuram|date=6 December 2012|newspaper=[[The Hindu]]|access-date=26 February 2013|archivedate=11 January 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110111080250/http://www.hindu.com/2011/01/09/stories/2011010956491800.htm|deadurl=yes}}</ref><ref name=Planet>{{Cite web|url=http://www.lonelyplanet.com/india/tamil-nadu/mamallapuram-mahabalipuram/sights|title=Arjuna's Penance|access-date=25 February 2013|publisher=Lonely Planet.com}}</ref><ref name=architect>{{Cite web|url=http://www.sscnet.ucla.edu/southasia/Culture/Archit/Mahaba.html|archive-url=https://web.archive.org/web/19991006030700/http://www.sscnet.ucla.edu/southasia/Culture/Archit/Mahaba.html|url-status=dead|archive-date=6 October 1999|title= Mahabalipuram|access-date=30 December 2012|publisher=UCLA Education, South Asia}}</ref> {{wide image|Mahabalipuram pano2.jpg|800px|গংগাৰ অৱতৰণৰ পেনোৰামিক দৃশ্য ৰিলিফ}} == বিষয়বস্তু == পাহাৰখনক দুভাগ কৰা প্ৰাকৃতিক ফাটটোত খোদিত কৰা ভাস্কৰ্যসমূহে কেৱল পৃথিৱীলৈ গংগা নামি অহাৰ মহাজাগতিক পৰিঘটনাটোকহে চিত্ৰিত কৰা নাই, বৰঞ্চ এই বিৰল দৃশ্য বহু দেৱ-দেৱী, পৌৰাণিক চৰিত্ৰ যেনে— কিন্নৰ, গন্ধৰ্ব, অপ্সৰা, গণ, নাগৰ লগতে বনৰীয়া আৰু পোহনীয়া জন্তুৱেও প্ৰত্যক্ষ কৰা দেখুওৱা হৈছে। ইয়াত মুঠ খোদিত চিত্ৰৰ সংখ্যা সম্ভৱতঃ ১৪৬ টা। হাতীৰ ভাস্কৰ্যবোৰ প্ৰায় জীৱন্ত আকাৰৰ। আন এক হাস্যৰসাত্মক দৃশ্য হ’ল বান্দৰবোৰে ঋষিসকলৰ যোগ সাধনাৰ ভঙ্গী অনুকৰণ কৰা ছবি। ভাস্কৰ্যৰ ওপৰৰ অংশত বৃহৎ সংখ্যক কিন্নৰৰ কাষতে শিৱক দেখুওৱা হৈছে; তেওঁলোক আধা-মানুহ আৰু আধা-পক্ষীৰ মানৱসদৃশ ৰূপ, যিটো প্ৰাচীন কালৰ এক জনপ্ৰিয় ভাৰতীয় শিল্পকলা আৰু জগতখনক এক সৃষ্টি হিচাপে প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। মতা কিন্নৰজনে এটা বাদ্যযন্ত্ৰ (আলাপিনী বীণা) ধৰি থকাৰ বিপৰীতে মাইকী কিন্নৰগৰাকীয়ে মেতাল (cymbal) ধৰি আছে। নদীখনৰ সন্মুখত (ফাটটোৰ সোঁফালে) থিয় হৈ থকা অৱস্থাত শিৱক খোদিত কৰা হৈছে আৰু তেওঁৰ কাষত ঋষি ভাগীৰথ এক ভৰিৰ ওপৰত থিয় হৈ প্ৰাৰ্থনা কৰিছে যাতে পৃথিৱীলৈ নামি অহা গংগাৰ প্ৰবল সোঁতক শিৱই নিয়ন্ত্ৰণ কৰে। শিৱক এটা অস্ত্ৰৰ সৈতেও দেখুওৱা হৈছে, যাক 'পশুপাত' বুলি গণ্য কৰা হয় আৰু তেওঁ ইয়াক অৰ্জুনক দান কৰিছিল। ভাস্কৰ্যত দেখুওৱা 'গণ'সকলে সেইসকল লোকক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে যিসকলে গোটেই জীৱন শিৱৰ চৰণত উচৰ্গা কৰিছে আৰু চিৰকাললৈ শিৱৰ কাষত থকাৰ বৰ লাভ কৰিছে। স্বৰ্গৰ পৰা গংগা নামি অহাৰ সময়ত নদীত সাতুৰি থকা ঐশ্বৰিক নাগসমূহকো সৰ্প আৰু মানুহৰ এক সংকৰ ৰূপত দেখুওৱা হৈছে, যিটো ভাৰতীয় শিল্পৰ এক পৰম্পৰাগত শৈলী। তেওঁলোকক উৰ্বৰতা আৰু প্ৰকৃতিৰ সুৰক্ষাকাৰী শক্তিৰ প্ৰতীক বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। তেওঁলোকক কেৱল নদীৰূপী ফাটটোৰ মাজতে নহয়, বৰঞ্চ জলধাৰা প্ৰৱেশ কৰা পেনেলটোৰ একেবাৰে ওপৰতো দেখা যায়, যি হিন্দু ধৰ্মীয় বিশ্বাসত নাগ পূজাৰ প্ৰচলনক সূচায়। কোৱা হয় যে এই সমগ্ৰ শিল্পকৰ্মটোৱে "সকলো জীৱিত বস্তুৰ মাজত এক মহৎ ধাৰাবাহিকতা"ৰ প্ৰাচীন ভাৰতীয় ধাৰণাটো দাঙি ধৰে। খোদিত কৰা হাতীসমূহ অনন্য, কিয়নো ইয়াত পূৰ্ণবয়স্ক হাতীৰ পিছফালে পোৱালি হাতীবোৰকো অতি সূক্ষ্মভাৱে দেখুওৱা হৈছে। আন এক আমোদজনক চিত্ৰ হ’ল এটা হৰিণাই নিজৰ নাক খজুৱাই থকা দৃশ্য। হাতীবোৰে পানী খাবলৈ নদীৰ ফালে আগবাঢ়ি যোৱা এক জাকক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছে। মতা হাতীটোৰ পিছতে মাইকী হাতীজনীক খোদিত কৰা হৈছে। মতা হাতীটোৰ লগত তিনিটা আৰু মাইকী হাতীজনীৰ লগত দুটা পোৱালি হাতীও আছে। পেনেলটোৰ একেবাৰে ওপৰৰ বাওঁফালে সূৰ্য্য আৰু সোঁফালে চন্দ্ৰক চিত্ৰিত কৰা হৈছে। এজন 'কিম-পুৰুষ' অৰ্থাৎ দীঘল কাণৰ এজন বামন মানুহ, যাৰ মূৰত টুপী আছে আৰু ঢোল বজাই আছে, তেওঁকো ইয়াত দেখা যায়। পেনেলটোৰ ওপৰৰ অংশত হিমালয় পৰ্বত দেখুওৱা হৈছে, যিয়ে গংগাৰ অৱতৰণৰ তত্ত্বটোক অধিক দৃঢ় কৰে। ডাঙৰ কেশৰ থকা বনৰীয়া সিংহ আৰু ভেৰাবোৰক হিমালয়ৰ পৰিৱেশৰ প্ৰতীক হিচাপে দেখুওৱা হৈছে। ওপৰৰ পেনেলৰ বাওঁফালে দেৱ-দেৱী আৰু স্বৰ্গীয় যুগলসকল নদীৰ ফালে আগবাঢ়ি অহা দেখা গৈছে। ইয়াত কেইটামান জন্তু, সিংহ আৰু বান্দৰো খোদিত কৰা হৈছে। দুই জোৰা কিন্নৰ আৰু তিনি জোৰা স্বৰ্গীয় যুগলক নদীৰ (ফাট) ফালে আকাশত উৰি থকা দেখুওৱা হৈছে। পেনেলৰ এই অংশত চিকাৰী আৰু চিকাৰৰ দৃশ্যও আছে; যেনে— ধনু লৈ থকা চিকাৰী, গছৰ তলত লুকাই থকা চিকাৰী আৰু দুজন চিকাৰীক আক্ৰমণ কৰিবলৈ সাজু হোৱা এটা সিংহ। ইয়াৰ তলৰ আন এক দৃশ্যত কেইটামান বান্দৰ আৰু এটা গুহাত থকা সিংহৰ সন্মুখত কেইটামান হৰিণাক দেখা যায়। কলহ কঢ়িয়াই নিয়া চিকাৰী আৰু চিকাৰ কৰা জন্তু কঢ়িয়াই নিয়া দৃশ্যও ইয়াত বিদ্যমান। আন এক গুৰুত্বপূৰ্ণ দৃশ্য হ’ল পেনেলৰ তলৰ অংশত ফাটটোৰ সোঁফালে থকা এটা মন্দিৰ। এই মন্দিৰটো সৰল আৰু সৰু, যাৰ ভিতৰত বিষ্ণুৰ মূৰ্তি খোদিত কৰা আছে। মন্দিৰটোৰ চালখন 'দ্ৰৌপদী ৰথ'ৰ শৈলীত বৰ্গাকাৰ বক্ৰাকৃতিৰ গম্বুজৰ দৰে নিৰ্মিত। অৱশ্যে ইয়াৰ ওপৰৰ অংশটো চেপেটা আৰু এটা 'স্তূপী'ৰ সৈতে মাজত এটা 'কুডু' (gavaksha) লগোৱা আছে। চুকবোৰ ফুলৰ নক্সাৰে সজাই তোলা হৈছে। ওপৰৰ অংশত মানুহৰ মুখ খোদিত কৰা কুডুও দেখা যায়। ওপৰৰ মহলাত সিংহৰ নক্সা খোদিত কৰা হৈছে। এটা বৰ্গাকাৰ গাঁথনিয়ে গম্বুজসদৃশ চালখনক ধৰি ৰাখিছে। মন্দিৰটোৰ সন্মুখত এজন ঋষিয়ে বহি ছাত্ৰসকলক ধৰ্মোপদেশ দি থকা দেখা গৈছে। এই দৃশ্যটোৰ তলৰ আসনখনত গুহাত থকা এটা সিংহ আৰু তাৰ তলত এযোৰ হৰিণ খোদিত কৰা হৈছে। মন্দিৰটোৰ কাষত এটা কাছৰ ছবি আছে, যিয়ে ওচৰতে পানী থকাৰ কথা সূচায়। == ব্যাখ্যাসমূহ == এটা ব্যাখ্যা অনুসৰি, ভাস্কৰ্যটোত এক ভৰিৰ ওপৰত থিয় হৈ থকা ব্যক্তিজন হ’ল অৰ্জুন। তেওঁ মহাভাৰতৰ যুদ্ধত সহায়ক হোৱাকৈ শিৱৰ পৰা বৰ লাভ কৰিবলৈ 'তপস্যা' কৰিছে। এই তপস্যাৰ কাহিনী মহাভাৰত মহাকাব্যৰ 'কিৰাতাৰ্জুনীয়' খণ্ডত বৰ্ণনা কৰা হৈছে। অৰ্জুনে লাভ কৰা বুলি কোৱা এই বৰটোক শিৱৰ আটাইতকৈ শক্তিশালী অস্ত্ৰ 'পশুপাত' বুলি জনা যায়। এই ঘটনাটোত, অৰ্জুনক বধ কৰিবলৈ অসুৰসকলে এটা বনৰীয়া বৰাহ (গাহৰি) পঠিয়াইছিল। তেতিয়া অৰ্জুনক ৰক্ষা কৰিবলৈ শিৱই এজন 'কিৰাত' (চিকাৰী)ৰ ৰূপ ধৰি আবিৰ্ভাৱ হৈছিল। অৰ্জুন আৰু শিৱ দুয়োৱে বৰাহটোলৈ কাড় মাৰিছিল আৰু বৰাহটোৰ মৃত্যু হৈছিল; দুয়োৱে ইয়াক হত্যা কৰাৰ কৃতিত্ব দাবী কৰাত তেওঁলোকৰ মাজত যুদ্ধ হয় আৰু শিৱই জয়লাভ কৰে। তাৰ পিছত তেওঁ অৰ্জুনৰ ওচৰত নিজৰ প্ৰকৃত স্বৰূপ প্ৰকাশ কৰি আশীৰ্বাদ দিয়ে আৰু অৰ্জুনক সেই অস্ত্ৰটো প্ৰদান কৰে যাৰ বাবে তেওঁ তপস্যা কৰি আছিল। এই ভাস্কৰ্যটো দুটা বৃহৎ শিলাখণ্ডৰ মাজৰ এটা ফাটত খোদিত কৰা হৈছে। ফাটটোৰ ওপৰত এটা পানী জমা হোৱা কুণ্ড আছিল আৰু কোনো এক সময়ত সম্ভৱতঃ সেই ফাটটোৱেদি পানী বৈ আহিছিল। শিলৰ ফাটটোত থকা মূৰ্তিবোৰ 'অঞ্জলি' মুদ্ৰাত থকা নাগ (সৰ্প দেৱতা)ৰে আবৃত। নদীখনে শিৱৰ মূৰৰ পৰা ওলাই অহা গংগাক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা বুলি কোৱা হয়। ই এই দেৱাল চিত্ৰখনৰ এক বিকল্প ব্যাখ্যাৰ আধাৰ প্ৰদান কৰে। অৰ্জুনৰ পৰিৱৰ্তে, তপস্যা কৰি থকা ব্যক্তিজনক ভাগীৰথ বুলি কোৱা হয়। কোৱা হয় যে ভাগীৰথে কঠোৰ তপস্যা কৰিছিল যাতে গংগা পৃথিৱীলৈ নামি আহে আৰু তেওঁৰ পূৰ্বপুৰুষৰ ছাই ধুই তেওঁলোকক পাপমুক্ত কৰে। স্বৰ্গৰ পৰা পৃথিৱীলৈ গংগাৰ পতনৰ প্ৰবল প্ৰভাৱ ৰোধ কৰিবলৈ তেওঁ শিৱৰ জঁটাত পৰে আৰু শিৱৰ চুলিৰ মাজেৰে গংগা বহুতো ধাৰাত বিভক্ত হৈ পৰে; এই অলৌকিক পৰিঘটনাটো শিলাখণ্ডত ভাস্কৰ্যৰ ৰূপত দেখুওৱা হৈছে, যিটো জীৱ-জন্তু আৰু মানুহে প্ৰত্যক্ষ কৰিছে। এক ভৰিৰ ওপৰত তপস্যা কৰি থকা যোগীজনৰ আন এক ব্যাখ্যা হ’ল যে এয়া ভাগীৰথে পৃথিৱীলৈ গংগাক নমাই আনি মানুহৰ মাজত সমৃদ্ধি আৰু সুখ বিলাই দিবলৈ কৰা তীব্ৰ তপস্যাৰ চিত্ৰণ। ফাটটোত খোদিত কৰা নাগবোৰে উৰ্বৰতা আৰু সম্পদক বুজায়। শিৱ আৰু অন্যান্য দেৱতাসকলক ঋষিজনক আশীৰ্বাদ দিয়া দেখুওৱা হৈছে। এই দৃশ্যটোক ৰজা, ঋষি, শিল্পী আৰু জীৱ-জন্তুৰ ভাস্কৰ্যৰে অধিক সমৃদ্ধ কৰা হৈছে। পেনেলটোৰ আন এক অংশত দেখা পোৱা ঘটনাৰ আন এক ব্যাখ্যা হ’ল এটা মেকুৰীয়ে এক ভৰিৰ ওপৰত থিয় হৈ থকা দৃশ্য (সম্ভৱতঃ তপস্যা হিচাপে), যিটো এই ভাস্কৰ্যৰ এক উল্লেখযোগ্য অংশ। ইয়াক পঞ্চতন্ত্ৰৰ এজন তপস্বীৰ কাহিনীৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি ব্যাখ্যা কৰা হয়। ইয়াৰ দ্বাৰা এটা শহাপহুৱে চৰাই এজনীক ওচৰলৈ ফুচুলাই অনা বুজায় যাতে মেকুৰীটোৱে ইয়াক ধৰি ভক্ষণ কৰিব পাৰে। শিল্পীজনে মেকুৰীটোৰ মুখৰ অভিব্যক্তি এনেদৰে ফুটাই তুলিছে যে তাৰ উদ্দেশ্য স্পষ্টকৈ ফুটি উঠিছে। ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== *[http://www.columbia.edu/itc/mealac/pritchett/00routesdata/0600_0699/mamallapuram/descent/descent.html Photos of the site] *[http://www.orientalarchitecture.com/india/mahabalipuram/arjuna-penance.php Asian Historical Architecture: Arjuna's Penance] [[শ্ৰেণী:বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰত]] rcv93s7cpl1fommdzq21727td4q1yqx 0 127679 601693 560451 2026-04-20T17:14:09Z Jyoti Chiring 34123 601693 wikitext text/x-wiki {{Infobox food | name = চীনা নুডলছ | image = File:On Hing Noodle Shop in Tuen Mun.jpg | image_size = 250px | caption = হংকঙৰ [[টুয়েন মুন]]ৰ এখন নুডলছৰ দোকানত চীনা নুডলছ | alternate_name = | country = [[চীনা]] | region = | creator = | course = | type = [[নুডলছ]] | served = | main_ingredient = | variations = | calories = | other = }} '''চীনা নুডলছ'''({{lang-en|: Chinese noodles}}), চীন দেশত উদ্ভাৱন কৰা হৈছিল। ই চীনা খাদ্যসংস্কৃতিৰ এক অপৰিহাৰ্য উপাদান আৰু সমগ্ৰ চীনৰ প্ৰধান খাদ্য। চীনা নুডলছসমূহ উৎপাদনৰ অঞ্চল, ব্যৱহৃত উপাদান, আকাৰ আৰু প্ৰস্তুত কৰাৰ ধৰণ অনুসৰি বহুত বৈচিত্ৰ্যপূর্ণ। কেবল চীন দেশৰ ভিতৰতে নহয়, চীনা বসতি থকা বহিঃৰাজ্যৰ অন্যান্য দেশসমূহৰ প্ৰায় সকলোতে আঞ্চলিক খাদ্য ৰূপে বহুল ভাবে প্ৰচলিত ই এবিধ গুৰুত্বপূৰ্ণ খাদ্য। চীনা নুডলছ ঘেঁহু, কুটু ,চাউল, বাজৰা,মিলেট, ওটছ, ৱেলগুটি(একৰ্ণ), কুডু, চাইবেৰিয়ান এলম, ছইবীন ,মগু ডাল, সাগৰীয় শাক-পাচলি, ৰঙালাও, কচু, আলু, মিঠা আলু, আৰু মাছ আৰু চিঙাডীৰ দৰে মাংসৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। আজিৰ দিনত চীনত বাৰ হাজাৰৰো অধিক বিভিন্ন ধৰণৰ নুডুলচ খোৱা হয়,<ref>{{Cite web |title=Noodles in Contemporary China: Social Aspects underlying the Noodle Evolution (Qiulun Li) – Noodles on the Silk Road |url=https://scholarblogs.emory.edu/noodles/2018/06/29/noodles-in-contemporary-china-social-aspects-underlying-the-noodle-evolution-qiulun-li/ |access-date=2022-07-01 |language=en-US}}</ref> এইনুডুলচ বোৰৰ দুহেজাৰৰো অধিক প্ৰকাৰৰ ৰন্ধন-পদ্ধতি আছে,<ref>{{Citation |last=Yü |first=Ying-shih |title=Food in Chinese Culture: The Han Period (206 b.c.e.–220 c.e.) |date=2016-09-20 |work=Chinese History and Culture: Sixth Century B.C.E. to Seventeenth Century |pages=0 |editor-last=Yü |editor-first=Ying-shih |url=https://doi.org/10.7312/columbia/9780231178587.003.0005 |access-date=2025-07-29 |publisher=Columbia University Press |doi=10.7312/columbia/9780231178587.003.0005 |isbn=978-0-231-17858-7 |editor2-last=Chiu-Duke |editor2-first=Josephine |editor3-last=Duke |editor3-first=Michael S.|url-access=subscription }}</ref> আৰু এই নুডুলচৰ দ্বাৰা দশহাজাৰো অধিক প্ৰকাৰৰ খাদ্যপদাৰ্থ প্ৰস্তুত কৰা হয়।<ref>{{Cite journal |last1=Zhang |first1=Na |last2=Ma |first2=Guansheng |date=2016-09-01 |title=Noodles, traditionally and today |journal=Journal of Ethnic Foods |volume=3 |issue=3 |pages=209–212 |doi=10.1016/j.jef.2016.08.003 |issn=2352-6181|doi-access=free }}</ref> চুবুৰীয়া পূব এছিয়াৰ দেশ যেনে কোৰিয়া, জাপান, মংগোলিয়াৰ লগতে দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ দেশ যেনে মালয়েছিয়া, ছিংগাপুৰ, ইণ্ডোনেছিয়া, ভিয়েটনাম, কম্বোডিয়া, ম্যানমাৰ, লাওছ, ফিলিপাইনছ আৰু থাইলেণ্ডৰ খাদ্যত চীনা নুডলছ প্ৰৱেশ কৰিছে। ==নামকৰণ== [[File:Fried noodles at Chinese Food Shop in Yuen Long Market.jpg|thumb|[[ইউয়েন লং]]ৰ এখন দোকানত নুডলছ]] চীনত উপলব্ধ বিপুল সংখ্যক নুডলছৰ প্ৰকাৰ আৰু ইয়াৰ নামকৰণৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা বহুতো ভাষা আৰু উপভাষাৰ বাবে চীনা নুডলছৰ নামকৰণ কৰা কঠিন কাম। পশ্চিমীয়া দেশ সমূহত "নুডলছ"ৰ ধাৰণাটোৰ সমতুল্য কোনো এটা চীনা শব্দ নাই, নতুবা চীনা খাদ্যৰ ভিতৰত "নুডলছ"ক এক ঐক্যবদ্ধ খাদ্যৰ শ্ৰেণী হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হোৱা নাই। মেণ্ডাৰিন ভাষাত “miàn” বুলিলে ঘেঁহুৰ গুৰিৰে বনোৱা নুডলছ বুজায়, আনহাতে “fěn” বা “fun” বুলিলে আন ধৰণৰ ষ্টাৰ্চ—বিশেষকৈ চাউলৰ গুৰি আৰু মুগ ডালৰ ষ্টাৰ্চৰে বনোৱা নুডলছ বুজায়। প্ৰতিটো নুডলছৰ নাম মেণ্ডাৰিন ভাষাত পিনইন (pinyin)ত লিখা যায়, কিন্তু Hong Kong আৰু পাৰ্শ্বৱৰ্তী গুৱাংডঙত এইবোৰক কেণ্টনিজ উচ্চাৰণ অনুসাৰে জনা যায় (“meen” বা “mien” — ঘেঁহুৰ নুডলছৰ বাবে, “fun” — অঘেঁহুৰ নুডলছৰ বাবে)।টাইৱান, মালয়েছিয়া, ছিংগাপুৰ আৰু দক্ষিণ-পূৰ্ব এছিয়াৰ বহু চীনা প্ৰবাসী সমাজত হকিয়েন (Min Nan) ভাষা ব্যৱহাৰ কৰা হয় (যেনে—ঘেঁহুৰ নুডলছৰ বাবে “mee”, আৰু অঘেঁহুৰ বাহিৰে নুডলছৰ বাবে “hoon” বা “hun”)। উদাহৰণস্বৰূপে ঘেঁহুৰ নুডলছক মেণ্ডেৰিন ভাষাত "মিয়ান", কেণ্টনিজ ভাষাত "মেইন", জাপানী ভাষাত "মেন", থাই ভাষাত "মি" আৰু কোৰিয়ান ভাষাত "মিয়েন" বুলি কোৱা হয়।<ref>{{Cite news |last=RAICHLEN |first=STEVEN |date=January 30, 1992 |title=Noodle nomenclature |pages=W/6 |work=Atlanta Journal-Constitution, The (GA)}}</ref> সাধাৰনতে প্ৰায় বোৰ নুডলছৰ নাম ইয়াৰ প্ৰধান উপাদানৰ নামৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি দিয়া হয় (যেনে ঘেঁহু,কুটু, চাউল, আলু, কুঁহিয়াৰৰ আটা, বীন বা সৰিয়হৰ আটা, ৰঙালাওৰ আটা, মগুমাহৰ ষ্টাৰচ, মিঠা আলু বা কচু।<ref>{{Cite journal |last1=Adejuwon |first1=Ololade H. |last2=Jideani |first2=Afam I. O. |last3=Falade |first3=Kolawole O. |date=2020-04-02 |title=Quality and Public Health Concerns of Instant Noodles as Influenced by Raw Materials and Processing Technology |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/87559129.2019.1642348 |journal=Food Reviews International |language=en |volume=36 |issue=3 |pages=276–317 |doi=10.1080/87559129.2019.1642348 |s2cid=199628755 |issn=8755-9129|url-access=subscription }}</ref> ==নুডলছৰ ইতিহাস== নুডলছৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন লিখিত নথি (২৫–২২০ খ্ৰীষ্টাব্দ)ৰ পূব হান যুগৰ এখন কিতাপৰ পৰা পোৱা গৈছে।<ref>{{Cite web |last=Yasmin Noone |date=2019-01-07 |title=Who invented the noodle, Italy or China? |url=https://www.sbs.com.au/food/article/2016/07/29/who-invented-noodle-italy-or-china |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220606045200/https://www.sbs.com.au/food/article/2016/07/29/who-invented-noodle-italy-or-china |archive-date=2022-06-06 |website=[[SBS Food]] |language=en}}</ref><ref name="Roach" />সেই হান বংশৰ সময়ত প্ৰায়ে ঘেঁহুৰ আটাৰে তৈয়াৰী নুডলছ চীনা খাদ্যভ্যাসৰ এক প্ৰধান খাদ্য ৰূপে পৰিগনিত হৈছিল।<ref>{{cite book|last=Sinclair|first=Thomas R.|title=Bread, beer and the seeds of change : agriculture's imprint on world history|year=2010|publisher=CABI|location=Wallingford|isbn=978-1-84593-704-1|pages=91|author2=Sinclair, Carol Janas}}</ref>সেই সময়ত হান বংশত সামৰিক বাহিনীৰ চাহিদাৰ বাবে চৰকাৰে এনে খাদ্য প্ৰক্ৰিয়াকৰণ প্ৰযুক্তি ৰূপায়ণ কৰাটো প্ৰয়োজনীয় হৈ পৰিছিল যাতে খাদ্য সহজ আৰু সুলভ কৰি মজুতকৰণ ৰাখিব পাৰে। এই সময়ছোৱাত ষ্টাৰচ সমৃদ্ধ বুকৱেট, বাজৰা আৰু মটৰৰ গুড়িৰ লগত কম পানী যোগ কৰি তৈয়াৰ কৰা "লাওমিয়ান"ৰ আৱিৰ্ভাৱ ঘটিছিল, আৰু ইয়াক সংৰক্ষণ আৰু পৰিবহণ কৰাটো সহজ আছিল।<ref name="AACCI Grain Science Library">{{Cite journal|title=AACCI Grain Science Library|doi=10.1094/cfw-62-2-0044|doi-broken-date=11 July 2025 }}</ref> ছং বংশৰ সময়ত (৯৬০–১২৭৯) চহৰবোৰত নুডলৰ দোকান অতি জনপ্ৰিয় আছিল, আৰু গোটেই ৰাতি খোলা আছিল। পূৰ্বৰ বংশৰ যুগত চীনা ঘেঁহুৰ নুডলছক "চূপ কেক" (চীনা: 湯餅; পিনয়ন: tāng bǐng) বুলি জনা গৈছিল, যিটো ছং বংশৰ পণ্ডিত ''Huáng Cháo Yīng'' (黃朝英)-এ তেওঁৰ গ্ৰন্থ ''"বিভিন্ন পণ্ডিত বিষয়ৰ ওপৰত এক আনন্দদায়ক মিশ্ৰিত আলোচনা"''ত উল্লেখ কৰিছে (চীনা: 靖康緗素雜記; পিনয়ন: jìngkāngxiāngsùzájì, স্ক্ৰল ২) যে প্ৰাচীন কালত পাস্তাৰ দৰে ব্ৰেডী খাদ্যক সামূহিকভাৱে "বিং" বুলি কোৱা হৈছিল আৰু ইয়াৰ ৰন্ধা পদ্ধতিৰ দ্বাৰা পৃথক কৰা হয়।<ref>{{citation |last=黃 |first=朝英| language=zh | script-title =zh:靖康緗素雜記 |volume=2 |url=http://zh.wikisource.org/wiki/靖康緗素雜記/卷二}}</ref>· ১৯৯২ চনলৈকে আমেৰিকাত বেছিভাগ শুকান চীনা নুডলছ কণী অবিহনে তৈয়াৰ কৰা বাবে "নুডলছ" বুলি লেবেল লগাই বিক্ৰী কৰিবলৈ দিয়া নাছিল।<ref name=":0">{{Cite web|last=Service|first=Steven Raichlen, Cox News|title=NOODLENOMENCLATURE|url=https://www.chicagotribune.com/news/ct-xpm-1992-05-07-9202100632-story.html|access-date=2021-02-23|website=chicagotribune.com|date=7 May 1992 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|title=Cook's Thesaurus: Asian Noodles|url=http://www.foodsubs.com/Noodles.html|access-date=2021-02-23|website=www.foodsubs.com}}</ref> ইয়াক আমেৰিকাৰ কৃষি বিভাগে নুডলছ প্ৰস্তুতকাৰীসকলক "ইমিটেচন নুডলছ" বা "এলিমেণ্টৰী পেষ্ট" বুলি লেবেল লগাবলৈ বাধ্য কৰে।<ref name=":0" /> ==উৎপাদন== চীনা নুডলছ সাধাৰণতে ঘেঁহুৰ গুড়ি, চাউলৰ গুড়ি বা মগু মাহৰ ষ্টাৰচৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। ঘেঁহুৰ গুড়িৰ পৰা তৈয়াৰী নুডলছত কণী, লাই, শস্যজাতীয় খাদ্যও যোগ কৰা হয় যাতে নুডলছৰ ৰং বা সোৱাদ বেলেগ হয়। নুডলছ প্ৰস্তুত কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা মিশ্ৰণত কেতিয়াবা কণীৰ কুহুম, এৰোৰুট বা টেপিঅ’কা ষ্টাৰচ কম পৰিমাণে মিহলাই নুডলছৰ টেক্সচাৰ আৰু কোমলতা সলনি কৰা হয়। নুডলছ বগা কৰিবলৈ আৰু ইয়াৰ টেক্সচাৰ উন্নত কৰিবলৈ ৰাসায়নিক ক্ৰছ-লিংকাৰ বৰেক্স যোগ কৰাৰ প্ৰথাও পূব এছিয়াত যথেষ্ট সাধাৰণ কথা।<ref>{{citation |title=使用硼砂替代品吃得更安心 |date=4 September 2008 |publisher=彰化縣衛生局 (Changhua county health bureau) |url=http://www.chshb.gov.tw/news_detail.asp?news_type=3&sysno=3431 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130729183344/http://www.chshb.gov.tw/news_detail.asp?news_type=3&sysno=3431 |url-status=dead |archive-date=29 July 2013 |access-date=25 November 2025 |archivedate=29 July 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130729183344/http://www.chshb.gov.tw/news_detail.asp?news_type=3&sysno=3431 }}</ref> সাধাৰণতে চীনা নুডলছ প্ৰস্তুত কৰণ পদ্ধতিত আটা, নিমখ আৰু পানীৰে লাড তৈয়াৰ কৰি লৈ হাতেৰে লাডৰ পৰা বাৰৰ আকৃতি তৈয়াৰ কৰা হয়; এতিয়া প্ৰুফিঙৰ বাবে বাৰবোৰ বেঁকা কৰি; বাৰবোৰ পৰা ফিটা আকৃতিত টানি; উতলি থকা পানীৰ পাত্ৰ এটাত ফিটাবোৰ সিজিবলৈ দিয়া হয়; ৰন্ধা শেষ হ’লে নুডলছবোৰ পানীৰ পৰা উঠাই আঁতৰাই ৰখা হয়।<ref name="AACCI Grain Science Library"/> চীনা নুডলছ সাধাৰণতে ডাঠ ঘেঁহুৰ আটাৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা হয়, যাৰ বৈশিষ্ট্য হৈছে উজ্জ্বল ক্ৰীমযুক্ত বগা বা উজ্জ্বল হালধীয়া ৰং আৰু দৃঢ় গঠন।<ref>{{Cite journal|last=Ranhotra|first=Gur|date=1998|title=ASIAN NOODLE TECHNOLOGY|url=https://secure.aibonline.org/aibOnline_/secure.aibonline.org/catalog/example/V20Iss12.pdf|journal=Asian Noodle|volume=XX|issue=12|pages=1|access-date=2 March 2019|archive-date=25 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180725003030/https://secure.aibonline.org/aibOnline_/secure.aibonline.org/catalog/example/V20Iss12.pdf|url-status=dead|archivedate=25 July 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180725003030/https://secure.aibonline.org/aibOnline_/secure.aibonline.org/catalog/example/V20Iss12.pdf|deadurl=yes}}</ref> ==ৰন্ধাৰ নিয়ম== [[File:Datong Fideos.jpg|thumb|এ বাতি ''[[Mala (seasoning)|mala]]'' গৰুমাংসৰ ''daoxiaomian'' (刀削面)]] নুডলছ ভিজাই বা শুকান অৱস্থাত ৰান্ধিব পাৰি। সাধাৰণতে উতলাই লোৱা হয় যদিও তেলত খৰখৰীয়া হোৱাকৈ ভাজি বা ঝোল কৰিও পৰিবেশন কৰিব পাৰি। সিজোৱা নুডলছ প্ৰায়ে মাংস আৰু অন্যান্য শাক পাচলিৰ উপাদানৰ সৈতে ভাজি লৈ চচৰ সৈতে পৰিবেশন কৰিব পাৰি । কিছুমান নুডলছ চাউলৰ গুড়িৰৰ পৰা পোনপটীয়াকৈ ভাপত দি তৈয়াৰ কৰি খোৱা হয়। বহুতো পশ্চিমীয়া নুডলছ আৰু পাস্তা ঘেঁহুৰ নিমখীয়া আটাগুড়িৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা হয়, আৰু সেয়েহে ইয়াক সিজোৱা তৰল পদাৰ্থত নিমখ যোগ কৰাৰ প্ৰয়োজন নহয়। চীনা নুডলছ অতি সহজে সিদ্ধ হয়। চাউল বা মগুমাহৰ ষ্টাৰচৰ পৰা তৈয়াৰী চাইনিজ নুডলছত সাধাৰণতে নিমখ নাথাকে। ==তথ্যসূত== {{Reflist}} 0q1w2pdo4g265sbsfmq85x38lnnlutq 0 128153 601728 567363 2026-04-21T05:01:09Z Duhita Ragini Kalita 46712 601728 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ৰোহন পেথিয়াগোডা | image = Rohan Pethiyagoda.JPG | birth_name = তিলক ৰোহন ডেভিদ পেথিয়াগোডা | birth_date = {{Birth date and age|df=y|1955|11|19}} | birth_place = [[কলম্বো]], [[শ্ৰীলংকা]] | education = বি.এছ.চি., এম.ফিল. | alma_mater = এছ. থমাছ কলেজ, মাউণ্ট লাভিনিয়া; <br/>কিঙছ কলেজ লণ্ডন; ছাচেক্স বিশ্ববিদ্যালয় | occupation = [[শ্ৰেণীবিভাজনবিদ]] (Taxonomist) | years_active = ১৯৯০–বৰ্তমান | employer = [[অষ্ট্ৰেলিয়ান মিউজিয়াম]] | notable_works = ''Freshwater fishes of Sri Lanka'' (১৯৯০)<br/>''Pearls, spices and green gold'' (২০০৭)<br/>''Horton Plains: Sri Lanka's cloud-forest national park'' (২০১২) | awards = ভাদামাৰাচ্চি পদক (১৯৮৭), ৰোলেক্স এৱাৰ্ড ফৰ এণ্টাৰপ্ৰাইজ (২০০০), লিনিয়ান মেডেল (২০২২) | website = [https://web.archive.org/web/20121209165113/http://www.wht.lk/ শ্ৰীলংকাৰ ৱাইল্ডলাইফ হেৰিটেজ ট্ৰাষ্ট] }} '''ৰোহন ডেভিদ পেথিয়াগোডা''' (জন্ম: ১৯ নৱেম্বৰ ১৯৫৫) এগৰাকী [[শ্ৰীলংকা]]ৰ জৈৱ বৈচিত্ৰ্য বিজ্ঞানী, উভচৰ আৰু অলুণীয়া পানীৰ মাছৰ [[শ্ৰেণীবিভাজনবিদ]], লেখক, সংৰক্ষণবিদ আৰু ৰাজহুৱা নীতিৰ অধিবক্তা। ==আৰম্ভণি জীৱন আৰু কেৰিয়াৰ== ১৯৫৫ চনৰ ১৯ নৱেম্বৰত শ্ৰীলংকাৰ কলম্বোত জন্মগ্ৰহণ কৰা পেথিয়াগোডাই মাউণ্ট লেভিনিয়াৰ এছ থমাছ কলেজত মাধ্যমিক শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে। ১৯৭৭ চনত লণ্ডন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কিংছ কলেজৰপৰা তেওঁ ইলেক্ট্ৰিকেল এণ্ড ইলেক্ট্ৰনিক্স ইঞ্জিনিয়াৰিঙত বিএচ.চি ডিগ্ৰী লাভ কৰে আৰু ১৯৮০ চনত ছাচেক্স বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা জৈৱ চিকিৎসা অভিযান্ত্ৰিকীত এম.ফিল. ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref name=fish>{{cite book|last=Pethiyagoda|first=Rohan|title=Freshwater fishes of Sri Lanka|year=1990|publisher=WHT|location=Colombo|isbn=955-9114-00-X|page=362}}</ref> ==সেৱা== ১৯৮১ চনৰপৰা ১৯৮২ চনলৈকে পেথিয়াগোডাই শ্ৰীলংকাৰ স্বাস্থ্য মন্ত্ৰ্যালয়ৰ জৈৱ চিকিৎসা অভিযান্ত্ৰিক বিভাগত অভিযন্তা হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল আৰু ১৯৮২ চনৰপৰা ১৯৮৭ চনলৈকে সেই প্ৰতিষ্ঠানৰ সঞ্চালক হিচাপে কাম কৰিছিল। সেই একেটা বছৰতে বদমৰাচ্চি অভিযানৰ সময়ত শ্ৰীলংকাৰ সশস্ত্ৰ বাহিনীলৈ আগ বঢে়াৱা সেৱাৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰপতি জে আৰ জয়ৱৰ্ধনে তেওঁক বদমৰাচ্চি পদক প্ৰদান কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://www.silumina.lk/2022/04/23/%E0%B6%BB%E0%B7%83%E0%B6%B3%E0%B7%94%E0%B6%B1/%E0%B7%80%E0%B6%A9%E0%B7%8F-%E0%B7%80%E0%B7%90%E0%B6%AF%E0%B6%9C%E0%B6%AD%E0%B7%8A-%E0%B7%80%E0%B6%B1%E0%B7%8A%E0%B6%B1%E0%B7%9A-%E0%B6%9A%E0%B6%BB%E0%B6%B1-%E0%B6%9A%E0%B7%8F%E0%B6%BB%E0%B7%8A%E0%B6%BA%E0%B6%BA%E0%B6%BA%E0%B7%92|title=What matters is the work we do|website=Silumina |date=21 April 2022 }}</ref> ১৯৮৪ চনত তেওঁক সমান্তৰালভাৱে শ্ৰীলংকাৰ জলসম্পদ ব’ৰ্ডৰ অধ্যক্ষ হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়। ২০০২ চনৰপৰা ২০০৪ চনলৈকে শ্ৰীলংকা চৰকাৰৰ পৰিৱেশ আৰু প্ৰাকৃতিক সম্পদৰ উপদেষ্টা হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল আৰু ২০০৫ চনত আই ইউ চি এন প্ৰজাতি জীয়াই থকাৰ আয়োগৰ উপ-সভাপতি নিৰ্বাচিত হৈছিল।<ref name=BBC>{{cite news|last=Black|first=Richard|title=Global plan to rescue amphibians|date=19 September 2005 |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/4262384.stm|publisher=BBC News|access-date=23 January 2012}}</ref> ২০০৮ চনত পেথিয়াগোডা আন্তৰ্জাতিক প্ৰাণীবিজ্ঞান নামকৰণৰ ট্ৰাষ্ট ব’ৰ্ড অৱ ট্ৰাষ্টী হিচাপে‍ নিৰ্বাচিত হয়, ইয়াৰ পূৰ্বে তেওঁ ব্ৰিটিছ আমেৰিকান ধঁপাত জৈৱ-বৈচিত্ৰ্য অংশীদাৰিত্বৰ নিশ্চয়তা গোটৰ উপ-সভাপতি হিচাপে চাৰিবছৰীয়া কাৰ্যকাল কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। ২০০৯ চনত তেওঁ অষ্ট্ৰেলিয়ান মিউজিয়াম, ছিডনীৰ গৱেষণা সহযোগী হিচাপে নিযুক্তি লাভ কৰে,<ref>{{Cite web|url=http://australianmuseum.net.au/learn/collections/natural-science/ichthyology/fish-section-research-associates/|title=Fish Section Research Associates|website=The Australian Museum|language=en|access-date=2020-01-16}}</ref> আৰু ২০১৫ চনৰপৰা ২০১৮ চনলৈকে তেওঁ শ্ৰীলংকা চাহ ব'ৰ্ডৰ অধ্যক্ষ হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে।<ref>{{Cite web|url=http://www.ft.lk/front-page/rohan-pethiyagoda-new-tea-board-chairman/44-485165|title=Rohan Pethiyagoda new Tea Board Chairman |website=[[Daily FT]]|language=English|access-date=2020-01-16}}</ref> ২০২২ চনৰ ২২ জুনত পেথিয়াগোডাক শ্ৰীলংকাৰ বিৰোধী দলৰ নেতা সাজিৎ প্ৰেমদাছাৰ জ্যেষ্ঠ নীতি উপদেষ্টা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।<ref>{{Cite web|url=https://www.ft.lk/news/Dr-Pethiyagoda-appointed-Senior-Policy-Advisor-to-Opposition-Leader/56-736546|title=Dr. Pethiyagoda appointed Senior Policy Advisor to Opposition Leader |website= Daily FT}}</ref> ==প্ৰকৃতিবাদী জীৱন== ১৯৮৭ চনত তেওঁ চৰকাৰী কাৰ্যালয়ৰপৰা পদত্যাগ কৰি দ্বীপটোৰ মিঠা পানীৰ মাছসমূহ অন্বেষণ কৰাৰ প্ৰকল্পৰ কাম আৰম্ভ কৰে,<ref name=rolex>{{cite web|title=Rohan Pethiyagoda – The Project|url=http://www.rolexawards.com/profiles/associate_laureates/rohan_pethiyagoda/project|publisher=Rolex Awards for Enterprise|access-date=14 January 2012|archivedate=24 May 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140524072840/http://www.rolexawards.com/profiles/associate_laureates/rohan_pethiyagoda/project|deadurl=yes}}</ref> যাৰ ফলত ১৯৯০ চনত তেওঁৰ প্ৰথমখন গ্ৰন্থ, শ্ৰীলংকাৰ মিঠা পানীৰ মাছ,<ref name=fish/> দেশখনৰ মিঠা পানীৰ মাছৰ প্ৰাণীজগতৰ সচিত্ৰ বিৱৰণী প্ৰকাশ পায়।<ref name=Copeia>{{cite journal|last=Moyle|first=P.B.|title=Review of R. Pethiyagoda, Freshwater Fishes of Sri Lanka|journal=Copeia|volume=1991|issue=4|year=1991|pages=1166–1177|doi=10.2307/1446131 |jstor=1446131}}</ref> এই কিতাপখনৰপৰা পোৱা আৰ্থিক লাভ পেথিয়াগোডাই ৱাইল্ড লাইফ হেৰিটেজ ট্ৰাষ্ট (WHT)ৰ বাবে এনডাউমেণ্টলৈ প্ৰদান কৰে‍, ৱাইল্ড লাইফ হেৰিটেজ ট্ৰাষ্ট হ'ল ১৯৯০ চনত তেওঁ শ্ৰীলংকাত জীৱ বৈচিত্ৰ্য অন্বেষণৰ কামৰ বাবে স্থাপন কৰা এটা অনুষ্ঠান, প্ৰাকৃতিক ইতিহাসৰ কিতাপ প্ৰকাশ আৰু উপাৰ্জনৰ লগতে ভৱিষ্যতৰ অধিক অন্বেষণ আৰু গৱেষণাৰ সৈতে‍ ব্যাৱসায়িক আৰ্হিক যোগ কৰিছিল।<ref name=rolex /> ১৯৯১ চনৰপৰা ২০১২ চনৰ ভিতৰত ডব্লিউ এইচ টিয়ে ইংৰাজী আৰু সিংহলী উভয় ভাষাতে প্ৰায় ৪০খন কিতাপ প্ৰকাশ কৰে, য'ত শ্ৰীলংকাৰ চৰাইৰ বাবে ক্ষেত্ৰ গাইড<ref name=fieldbirds>{{cite book|title=A field guide to the birds of Sri Lanka|year=1995|publisher=WHT|isbn=955-9114-07-7|page=224|author=Kotagama S.|author2=Wijayasinghe, A. }}</ref> কিতাপখনো আছিল। সিংহলী ভাষালৈ অনুবাদ কৰা বহু কিতাপ বিশ্ব বেংক / নেদাৰলেণ্ড অংশীদাৰিত্ব কাৰ্যসূচীৰ জীৱ বৈচিত্ৰ্য উইণ্ড'ৰ অনুদানৰ সহায়ত ৫,০০০ বিদ্যালয়ৰ পুথিভঁৰালক বিনামূলীয়াকৈ প্ৰদান কৰা হয়।<ref>{{cite book|title=Siri Laka kurullo ['Birds of Sri Lanka']|publisher=WHT|location=Colombo|isbn=955-9114-18-2|page=516|author=Kotagama, S.|author2=Wijayasinghe, A. |year=1998}}</ref><ref>{{cite book|title=Siri Laka gaskolan athpotha ['A handbook to the trees and shrubs of Sri Lanka']|year=2004|publisher=WHT|location=Colombo|isbn=978-955-9114-30-7|page=513|last1=Ashton |first1=M.S.|last2=Gunatilleke |first2=S. |last3=de Zoysa |first3=N. |last4=Dassanayake |first4=M.D. |last5=Gunatilleke |first5=N. |last6=Siril Wijesundera |first6=S.|others=Translated by Wijayasinghe, A.}}</ref><ref>{{cite book|last=Somaweera|first=R.|title=Sri Lankawe Sarpayin ['Snakes of Sri Lanka']|year=2006|publisher=WHT|location=Colombo|isbn=955-9114-35-2|page=297}}</ref><ref name=frogbook>{{cite book|title=Sri Lankawe Ubhayajeeveen ['The amphibian fauna of Sri Lanka']|year=2007|publisher=WHT|location=Colombo|isbn=978-955-9114-34-5|page=440|author=Manamendra-Arachchi, K.|author2=Pethiyagoda, R. }}</ref> এই কাৰ্যসূচীৰ লক্ষ্য আছিল শ্ৰীলংকাত প্ৰথমবাৰৰ বাবে স্থানীয় ভাষাৰ জীৱ বৈচিত্ৰ্যৰ বৈজ্ঞানিক গ্ৰন্থসমূহ যুৱক-যুৱতীসকলৰ হাতত তুলি দিয়া।<ref>{{cite web|last=Fernando|first=Prithiviraj|title=New perspective on amphibians|url=http://www.thesundayleader.lk/archive/20060625/arts.htm|publisher=The Sunday Leader|access-date=23 January 2012|archive-date=27 November 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111127220901/http://www.thesundayleader.lk/archive/20060625/arts.htm}}</ref> পেথিয়াগোডাই শ্ৰীলংকাত নীতি সংস্কাৰৰ পোষকতাতো স্পষ্টবাদী হৈ আহিছে, সংবাদ মাধ্যমত বায়'পাইৰেচি,<ref>{{Cite web|title=Biopiracy threatens Sri Lanka's tourism sector |url=https://www.ft.lk/columns/Biopiracy-threatens-Sri-Lanka-s-tourism-sector/4-714836|access-date=2022-06-24|website= Daily FT |language=English}}</ref> গৰ্ভপাত<ref>{{Cite web|title=Abortion: The agony of a nation {{!}} Daily FT|url=http://www.ft.lk/columns/Abortion--The-agony-of-a-nation/4-647452|access-date=2021-03-10|website=www.ft.lk|language=English}}</ref> আৰু যৌন নৈতিকতা<ref>{{Cite web|title=No sex please, we're Sri Lankan|url=http://www.ft.lk/columns/No-sex-please--we-re-Sri-Lankan/4-645479|access-date=2021-03-10|website=Daily FT|language=English}}</ref> আদি বিষয়ত লিখিছে, ইয়াৰ উপৰি পুষ্টি, কৃষি নীতি, অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক সংস্কাৰকে ধৰি বিভিন্ন বিষয়ৰ ওপৰত বক্তৃতা-ভিডিঅ' প্ৰস্তুত কৰিছে‍।<ref>{{YouTube|c=UCfDuv3FOoOtU4yzk5Yn_5gQ}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== 7znf386n6g0t9z0g5ugqxv1pyide7ms 601729 601728 2026-04-21T05:02:01Z Duhita Ragini Kalita 46712 601729 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ৰোহন পেথিয়াগোডা | image = Rohan Pethiyagoda.JPG | birth_name = তিলক ৰোহন ডেভিদ পেথিয়াগোডা | birth_date = {{Birth date and age|df=y|1955|11|19}} | birth_place = [[কলম্বো]], [[শ্ৰীলংকা]] | education = বি.এছ.চি., এম.ফিল. | alma_mater = এছ. থমাছ কলেজ, মাউণ্ট লাভিনিয়া; <br/>কিঙছ কলেজ লণ্ডন; ছাচেক্স বিশ্ববিদ্যালয় | occupation = [[শ্ৰেণীবিভাজনবিদ]] (Taxonomist) | years_active = ১৯৯০–বৰ্তমান | employer = [[অষ্ট্ৰেলিয়ান মিউজিয়াম]] | notable_works = ''Freshwater fishes of Sri Lanka'' (১৯৯০)<br/>''Pearls, spices and green gold'' (২০০৭)<br/>''Horton Plains: Sri Lanka's cloud-forest national park'' (২০১২) | awards = ভাদামাৰাচ্চি পদক (১৯৮৭), ৰোলেক্স এৱাৰ্ড ফৰ এণ্টাৰপ্ৰাইজ (২০০০), লিনিয়ান মেডেল (২০২২) | website = [https://web.archive.org/web/20121209165113/http://www.wht.lk/ শ্ৰীলংকাৰ ৱাইল্ডলাইফ হেৰিটেজ ট্ৰাষ্ট] }} '''ৰোহন ডেভিদ পেথিয়াগোডা''' (জন্ম: ১৯ নৱেম্বৰ ১৯৫৫) এগৰাকী [[শ্ৰীলংকা]]ৰ জৈৱ বৈচিত্ৰ্য বিজ্ঞানী, উভচৰ আৰু অলুণীয়া পানীৰ মাছৰ শ্ৰেণীবিভাজনবিদ, লেখক, সংৰক্ষণবিদ আৰু ৰাজহুৱা নীতিৰ অধিবক্তা। ==আৰম্ভণি জীৱন আৰু কেৰিয়াৰ== ১৯৫৫ চনৰ ১৯ নৱেম্বৰত শ্ৰীলংকাৰ কলম্বোত জন্মগ্ৰহণ কৰা পেথিয়াগোডাই মাউণ্ট লেভিনিয়াৰ এছ থমাছ কলেজত মাধ্যমিক শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে। ১৯৭৭ চনত লণ্ডন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কিংছ কলেজৰপৰা তেওঁ ইলেক্ট্ৰিকেল এণ্ড ইলেক্ট্ৰনিক্স ইঞ্জিনিয়াৰিঙত বিএচ.চি ডিগ্ৰী লাভ কৰে আৰু ১৯৮০ চনত ছাচেক্স বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা জৈৱ চিকিৎসা অভিযান্ত্ৰিকীত এম.ফিল. ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref name=fish>{{cite book|last=Pethiyagoda|first=Rohan|title=Freshwater fishes of Sri Lanka|year=1990|publisher=WHT|location=Colombo|isbn=955-9114-00-X|page=362}}</ref> ==সেৱা== ১৯৮১ চনৰপৰা ১৯৮২ চনলৈকে পেথিয়াগোডাই শ্ৰীলংকাৰ স্বাস্থ্য মন্ত্ৰ্যালয়ৰ জৈৱ চিকিৎসা অভিযান্ত্ৰিক বিভাগত অভিযন্তা হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল আৰু ১৯৮২ চনৰপৰা ১৯৮৭ চনলৈকে সেই প্ৰতিষ্ঠানৰ সঞ্চালক হিচাপে কাম কৰিছিল। সেই একেটা বছৰতে বদমৰাচ্চি অভিযানৰ সময়ত শ্ৰীলংকাৰ সশস্ত্ৰ বাহিনীলৈ আগ বঢে়াৱা সেৱাৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰপতি জে আৰ জয়ৱৰ্ধনে তেওঁক বদমৰাচ্চি পদক প্ৰদান কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://www.silumina.lk/2022/04/23/%E0%B6%BB%E0%B7%83%E0%B6%B3%E0%B7%94%E0%B6%B1/%E0%B7%80%E0%B6%A9%E0%B7%8F-%E0%B7%80%E0%B7%90%E0%B6%AF%E0%B6%9C%E0%B6%AD%E0%B7%8A-%E0%B7%80%E0%B6%B1%E0%B7%8A%E0%B6%B1%E0%B7%9A-%E0%B6%9A%E0%B6%BB%E0%B6%B1-%E0%B6%9A%E0%B7%8F%E0%B6%BB%E0%B7%8A%E0%B6%BA%E0%B6%BA%E0%B6%BA%E0%B7%92|title=What matters is the work we do|website=Silumina |date=21 April 2022 }}</ref> ১৯৮৪ চনত তেওঁক সমান্তৰালভাৱে শ্ৰীলংকাৰ জলসম্পদ ব’ৰ্ডৰ অধ্যক্ষ হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়। ২০০২ চনৰপৰা ২০০৪ চনলৈকে শ্ৰীলংকা চৰকাৰৰ পৰিৱেশ আৰু প্ৰাকৃতিক সম্পদৰ উপদেষ্টা হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল আৰু ২০০৫ চনত আই ইউ চি এন প্ৰজাতি জীয়াই থকাৰ আয়োগৰ উপ-সভাপতি নিৰ্বাচিত হৈছিল।<ref name=BBC>{{cite news|last=Black|first=Richard|title=Global plan to rescue amphibians|date=19 September 2005 |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/4262384.stm|publisher=BBC News|access-date=23 January 2012}}</ref> ২০০৮ চনত পেথিয়াগোডা আন্তৰ্জাতিক প্ৰাণীবিজ্ঞান নামকৰণৰ ট্ৰাষ্ট ব’ৰ্ড অৱ ট্ৰাষ্টী হিচাপে‍ নিৰ্বাচিত হয়, ইয়াৰ পূৰ্বে তেওঁ ব্ৰিটিছ আমেৰিকান ধঁপাত জৈৱ-বৈচিত্ৰ্য অংশীদাৰিত্বৰ নিশ্চয়তা গোটৰ উপ-সভাপতি হিচাপে চাৰিবছৰীয়া কাৰ্যকাল কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। ২০০৯ চনত তেওঁ অষ্ট্ৰেলিয়ান মিউজিয়াম, ছিডনীৰ গৱেষণা সহযোগী হিচাপে নিযুক্তি লাভ কৰে,<ref>{{Cite web|url=http://australianmuseum.net.au/learn/collections/natural-science/ichthyology/fish-section-research-associates/|title=Fish Section Research Associates|website=The Australian Museum|language=en|access-date=2020-01-16}}</ref> আৰু ২০১৫ চনৰপৰা ২০১৮ চনলৈকে তেওঁ শ্ৰীলংকা চাহ ব'ৰ্ডৰ অধ্যক্ষ হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে।<ref>{{Cite web|url=http://www.ft.lk/front-page/rohan-pethiyagoda-new-tea-board-chairman/44-485165|title=Rohan Pethiyagoda new Tea Board Chairman |website=[[Daily FT]]|language=English|access-date=2020-01-16}}</ref> ২০২২ চনৰ ২২ জুনত পেথিয়াগোডাক শ্ৰীলংকাৰ বিৰোধী দলৰ নেতা সাজিৎ প্ৰেমদাছাৰ জ্যেষ্ঠ নীতি উপদেষ্টা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।<ref>{{Cite web|url=https://www.ft.lk/news/Dr-Pethiyagoda-appointed-Senior-Policy-Advisor-to-Opposition-Leader/56-736546|title=Dr. Pethiyagoda appointed Senior Policy Advisor to Opposition Leader |website= Daily FT}}</ref> ==প্ৰকৃতিবাদী জীৱন== ১৯৮৭ চনত তেওঁ চৰকাৰী কাৰ্যালয়ৰপৰা পদত্যাগ কৰি দ্বীপটোৰ মিঠা পানীৰ মাছসমূহ অন্বেষণ কৰাৰ প্ৰকল্পৰ কাম আৰম্ভ কৰে,<ref name=rolex>{{cite web|title=Rohan Pethiyagoda – The Project|url=http://www.rolexawards.com/profiles/associate_laureates/rohan_pethiyagoda/project|publisher=Rolex Awards for Enterprise|access-date=14 January 2012|archivedate=24 May 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140524072840/http://www.rolexawards.com/profiles/associate_laureates/rohan_pethiyagoda/project|deadurl=yes}}</ref> যাৰ ফলত ১৯৯০ চনত তেওঁৰ প্ৰথমখন গ্ৰন্থ, শ্ৰীলংকাৰ মিঠা পানীৰ মাছ,<ref name=fish/> দেশখনৰ মিঠা পানীৰ মাছৰ প্ৰাণীজগতৰ সচিত্ৰ বিৱৰণী প্ৰকাশ পায়।<ref name=Copeia>{{cite journal|last=Moyle|first=P.B.|title=Review of R. Pethiyagoda, Freshwater Fishes of Sri Lanka|journal=Copeia|volume=1991|issue=4|year=1991|pages=1166–1177|doi=10.2307/1446131 |jstor=1446131}}</ref> এই কিতাপখনৰপৰা পোৱা আৰ্থিক লাভ পেথিয়াগোডাই ৱাইল্ড লাইফ হেৰিটেজ ট্ৰাষ্ট (WHT)ৰ বাবে এনডাউমেণ্টলৈ প্ৰদান কৰে‍, ৱাইল্ড লাইফ হেৰিটেজ ট্ৰাষ্ট হ'ল ১৯৯০ চনত তেওঁ শ্ৰীলংকাত জীৱ বৈচিত্ৰ্য অন্বেষণৰ কামৰ বাবে স্থাপন কৰা এটা অনুষ্ঠান, প্ৰাকৃতিক ইতিহাসৰ কিতাপ প্ৰকাশ আৰু উপাৰ্জনৰ লগতে ভৱিষ্যতৰ অধিক অন্বেষণ আৰু গৱেষণাৰ সৈতে‍ ব্যাৱসায়িক আৰ্হিক যোগ কৰিছিল।<ref name=rolex /> ১৯৯১ চনৰপৰা ২০১২ চনৰ ভিতৰত ডব্লিউ এইচ টিয়ে ইংৰাজী আৰু সিংহলী উভয় ভাষাতে প্ৰায় ৪০খন কিতাপ প্ৰকাশ কৰে, য'ত শ্ৰীলংকাৰ চৰাইৰ বাবে ক্ষেত্ৰ গাইড<ref name=fieldbirds>{{cite book|title=A field guide to the birds of Sri Lanka|year=1995|publisher=WHT|isbn=955-9114-07-7|page=224|author=Kotagama S.|author2=Wijayasinghe, A. }}</ref> কিতাপখনো আছিল। সিংহলী ভাষালৈ অনুবাদ কৰা বহু কিতাপ বিশ্ব বেংক / নেদাৰলেণ্ড অংশীদাৰিত্ব কাৰ্যসূচীৰ জীৱ বৈচিত্ৰ্য উইণ্ড'ৰ অনুদানৰ সহায়ত ৫,০০০ বিদ্যালয়ৰ পুথিভঁৰালক বিনামূলীয়াকৈ প্ৰদান কৰা হয়।<ref>{{cite book|title=Siri Laka kurullo ['Birds of Sri Lanka']|publisher=WHT|location=Colombo|isbn=955-9114-18-2|page=516|author=Kotagama, S.|author2=Wijayasinghe, A. |year=1998}}</ref><ref>{{cite book|title=Siri Laka gaskolan athpotha ['A handbook to the trees and shrubs of Sri Lanka']|year=2004|publisher=WHT|location=Colombo|isbn=978-955-9114-30-7|page=513|last1=Ashton |first1=M.S.|last2=Gunatilleke |first2=S. |last3=de Zoysa |first3=N. |last4=Dassanayake |first4=M.D. |last5=Gunatilleke |first5=N. |last6=Siril Wijesundera |first6=S.|others=Translated by Wijayasinghe, A.}}</ref><ref>{{cite book|last=Somaweera|first=R.|title=Sri Lankawe Sarpayin ['Snakes of Sri Lanka']|year=2006|publisher=WHT|location=Colombo|isbn=955-9114-35-2|page=297}}</ref><ref name=frogbook>{{cite book|title=Sri Lankawe Ubhayajeeveen ['The amphibian fauna of Sri Lanka']|year=2007|publisher=WHT|location=Colombo|isbn=978-955-9114-34-5|page=440|author=Manamendra-Arachchi, K.|author2=Pethiyagoda, R. }}</ref> এই কাৰ্যসূচীৰ লক্ষ্য আছিল শ্ৰীলংকাত প্ৰথমবাৰৰ বাবে স্থানীয় ভাষাৰ জীৱ বৈচিত্ৰ্যৰ বৈজ্ঞানিক গ্ৰন্থসমূহ যুৱক-যুৱতীসকলৰ হাতত তুলি দিয়া।<ref>{{cite web|last=Fernando|first=Prithiviraj|title=New perspective on amphibians|url=http://www.thesundayleader.lk/archive/20060625/arts.htm|publisher=The Sunday Leader|access-date=23 January 2012|archive-date=27 November 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111127220901/http://www.thesundayleader.lk/archive/20060625/arts.htm}}</ref> পেথিয়াগোডাই শ্ৰীলংকাত নীতি সংস্কাৰৰ পোষকতাতো স্পষ্টবাদী হৈ আহিছে, সংবাদ মাধ্যমত বায়'পাইৰেচি,<ref>{{Cite web|title=Biopiracy threatens Sri Lanka's tourism sector |url=https://www.ft.lk/columns/Biopiracy-threatens-Sri-Lanka-s-tourism-sector/4-714836|access-date=2022-06-24|website= Daily FT |language=English}}</ref> গৰ্ভপাত<ref>{{Cite web|title=Abortion: The agony of a nation {{!}} Daily FT|url=http://www.ft.lk/columns/Abortion--The-agony-of-a-nation/4-647452|access-date=2021-03-10|website=www.ft.lk|language=English}}</ref> আৰু যৌন নৈতিকতা<ref>{{Cite web|title=No sex please, we're Sri Lankan|url=http://www.ft.lk/columns/No-sex-please--we-re-Sri-Lankan/4-645479|access-date=2021-03-10|website=Daily FT|language=English}}</ref> আদি বিষয়ত লিখিছে, ইয়াৰ উপৰি পুষ্টি, কৃষি নীতি, অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক সংস্কাৰকে ধৰি বিভিন্ন বিষয়ৰ ওপৰত বক্তৃতা-ভিডিঅ' প্ৰস্তুত কৰিছে‍।<ref>{{YouTube|c=UCfDuv3FOoOtU4yzk5Yn_5gQ}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== sbukkdhwdrpe2jetly818mz5id8m4yy 601730 601729 2026-04-21T05:03:06Z Duhita Ragini Kalita 46712 601730 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ৰোহন পেথিয়াগোডা | image = Rohan Pethiyagoda.JPG | birth_name = তিলক ৰোহন ডেভিদ পেথিয়াগোডা | birth_date = {{Birth date and age|df=y|1955|11|19}} | birth_place = [[কলম্বো]], [[শ্ৰীলংকা]] | education = বি.এছ.চি., এম.ফিল. | alma_mater = এছ. থমাছ কলেজ, মাউণ্ট লাভিনিয়া; <br/>কিঙছ কলেজ লণ্ডন; ছাচেক্স বিশ্ববিদ্যালয় | occupation = [[শ্ৰেণীবিভাজনবিদ]] (Taxonomist) | years_active = ১৯৯০–বৰ্তমান | employer = [[অষ্ট্ৰেলিয়ান মিউজিয়াম]] | notable_works = ''Freshwater fishes of Sri Lanka'' (১৯৯০)<br/>''Pearls, spices and green gold'' (২০০৭)<br/>''Horton Plains: Sri Lanka's cloud-forest national park'' (২০১২) | awards = ভাদামাৰাচ্চি পদক (১৯৮৭), ৰোলেক্স এৱাৰ্ড ফৰ এণ্টাৰপ্ৰাইজ (২০০০), লিনিয়ান মেডেল (২০২২) | website = [https://web.archive.org/web/20121209165113/http://www.wht.lk/ শ্ৰীলংকাৰ ৱাইল্ডলাইফ হেৰিটেজ ট্ৰাষ্ট] }} '''ৰোহন ডেভিদ পেথিয়াগোডা''' (জন্ম: ১৯ নৱেম্বৰ ১৯৫৫) এগৰাকী [[শ্ৰীলংকা]]ৰ জৈৱ বৈচিত্ৰ্য বিজ্ঞানী, উভচৰ আৰু অলুণীয়া পানীৰ মাছৰ শ্ৰেণীবিভাজনবিদ, লেখক, সংৰক্ষণবিদ আৰু ৰাজহুৱা নীতিৰ অধিবক্তা। ==আৰম্ভণি জীৱন আৰু কেৰিয়াৰ== ১৯৫৫ চনৰ ১৯ নৱেম্বৰত শ্ৰীলংকাৰ কলম্বোত জন্মগ্ৰহণ কৰা পেথিয়াগোডাই মাউণ্ট লেভিনিয়াৰ এছ থমাছ কলেজত মাধ্যমিক শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে। ১৯৭৭ চনত লণ্ডন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কিংছ কলেজৰপৰা তেওঁ ইলেক্ট্ৰিকেল এণ্ড ইলেক্ট্ৰনিক্স ইঞ্জিনিয়াৰিঙত বিএচ.চি ডিগ্ৰী লাভ কৰে আৰু ১৯৮০ চনত ছাচেক্স বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা জৈৱ চিকিৎসা অভিযান্ত্ৰিকীত এম.ফিল. ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref name=fish>{{cite book|last=Pethiyagoda|first=Rohan|title=Freshwater fishes of Sri Lanka|year=1990|publisher=WHT|location=Colombo|isbn=955-9114-00-X|page=362}}</ref> ==সেৱা== ১৯৮১ চনৰপৰা ১৯৮২ চনলৈকে পেথিয়াগোডাই শ্ৰীলংকাৰ স্বাস্থ্য মন্ত্ৰ্যালয়ৰ জৈৱ চিকিৎসা অভিযান্ত্ৰিক বিভাগত অভিযন্তা হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল আৰু ১৯৮২ চনৰপৰা ১৯৮৭ চনলৈকে সেই প্ৰতিষ্ঠানৰ সঞ্চালক হিচাপে কাম কৰিছিল। সেই একেটা বছৰতে বদমৰাচ্চি অভিযানৰ সময়ত শ্ৰীলংকাৰ সশস্ত্ৰ বাহিনীলৈ আগ বঢে়াৱা সেৱাৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰপতি জে আৰ জয়ৱৰ্ধনে তেওঁক বদমৰাচ্চি পদক প্ৰদান কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://www.silumina.lk/2022/04/23/%E0%B6%BB%E0%B7%83%E0%B6%B3%E0%B7%94%E0%B6%B1/%E0%B7%80%E0%B6%A9%E0%B7%8F-%E0%B7%80%E0%B7%90%E0%B6%AF%E0%B6%9C%E0%B6%AD%E0%B7%8A-%E0%B7%80%E0%B6%B1%E0%B7%8A%E0%B6%B1%E0%B7%9A-%E0%B6%9A%E0%B6%BB%E0%B6%B1-%E0%B6%9A%E0%B7%8F%E0%B6%BB%E0%B7%8A%E0%B6%BA%E0%B6%BA%E0%B6%BA%E0%B7%92|title=What matters is the work we do|website=Silumina |date=21 April 2022 }}</ref> ১৯৮৪ চনত তেওঁক সমান্তৰালভাৱে শ্ৰীলংকাৰ জলসম্পদ ব’ৰ্ডৰ অধ্যক্ষ হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়। ২০০২ চনৰপৰা ২০০৪ চনলৈকে শ্ৰীলংকা চৰকাৰৰ পৰিৱেশ আৰু প্ৰাকৃতিক সম্পদৰ উপদেষ্টা হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল আৰু ২০০৫ চনত আই ইউ চি এন প্ৰজাতি জীয়াই থকাৰ আয়োগৰ উপ-সভাপতি নিৰ্বাচিত হৈছিল।<ref name=BBC>{{cite news|last=Black|first=Richard|title=Global plan to rescue amphibians|date=19 September 2005 |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/4262384.stm|publisher=BBC News|access-date=23 January 2012}}</ref> ২০০৮ চনত পেথিয়াগোডা আন্তৰ্জাতিক প্ৰাণীবিজ্ঞান নামকৰণৰ ট্ৰাষ্ট ব’ৰ্ড অৱ ট্ৰাষ্টী হিচাপে‍ নিৰ্বাচিত হয়, ইয়াৰ পূৰ্বে তেওঁ ব্ৰিটিছ আমেৰিকান ধঁপাত জৈৱ-বৈচিত্ৰ্য অংশীদাৰিত্বৰ নিশ্চয়তা গোটৰ উপ-সভাপতি হিচাপে চাৰিবছৰীয়া কাৰ্যকাল কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। ২০০৯ চনত তেওঁ অষ্ট্ৰেলিয়ান মিউজিয়াম, ছিডনীৰ গৱেষণা সহযোগী হিচাপে নিযুক্তি লাভ কৰে,<ref>{{Cite web|url=http://australianmuseum.net.au/learn/collections/natural-science/ichthyology/fish-section-research-associates/|title=Fish Section Research Associates|website=The Australian Museum|language=en|access-date=2020-01-16}}</ref> আৰু ২০১৫ চনৰপৰা ২০১৮ চনলৈকে তেওঁ শ্ৰীলংকা চাহ ব'ৰ্ডৰ অধ্যক্ষ হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে।<ref>{{Cite web|url=http://www.ft.lk/front-page/rohan-pethiyagoda-new-tea-board-chairman/44-485165|title=Rohan Pethiyagoda new Tea Board Chairman |website=[[Daily FT]]|language=English|access-date=2020-01-16}}</ref> ২০২২ চনৰ ২২ জুনত পেথিয়াগোডাক শ্ৰীলংকাৰ বিৰোধী দলৰ নেতা সাজিৎ প্ৰেমদাছাৰ জ্যেষ্ঠ নীতি উপদেষ্টা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।<ref>{{Cite web|url=https://www.ft.lk/news/Dr-Pethiyagoda-appointed-Senior-Policy-Advisor-to-Opposition-Leader/56-736546|title=Dr. Pethiyagoda appointed Senior Policy Advisor to Opposition Leader |website= Daily FT}}</ref> ==প্ৰকৃতিবাদী জীৱন== ১৯৮৭ চনত তেওঁ চৰকাৰী কাৰ্যালয়ৰপৰা পদত্যাগ কৰি দ্বীপটোৰ মিঠা পানীৰ মাছসমূহ অন্বেষণ কৰাৰ প্ৰকল্পৰ কাম আৰম্ভ কৰে,<ref name=rolex>{{cite web|title=Rohan Pethiyagoda – The Project|url=http://www.rolexawards.com/profiles/associate_laureates/rohan_pethiyagoda/project|publisher=Rolex Awards for Enterprise|access-date=14 January 2012|archivedate=24 May 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140524072840/http://www.rolexawards.com/profiles/associate_laureates/rohan_pethiyagoda/project|deadurl=yes}}</ref> যাৰ ফলত ১৯৯০ চনত তেওঁৰ প্ৰথমখন গ্ৰন্থ, শ্ৰীলংকাৰ মিঠা পানীৰ মাছ,<ref name=fish/> দেশখনৰ মিঠা পানীৰ মাছৰ প্ৰাণীজগতৰ সচিত্ৰ বিৱৰণী প্ৰকাশ পায়।<ref name=Copeia>{{cite journal|last=Moyle|first=P.B.|title=Review of R. Pethiyagoda, Freshwater Fishes of Sri Lanka|journal=Copeia|volume=1991|issue=4|year=1991|pages=1166–1177|doi=10.2307/1446131 |jstor=1446131}}</ref> এই কিতাপখনৰপৰা পোৱা আৰ্থিক লাভ পেথিয়াগোডাই ৱাইল্ড লাইফ হেৰিটেজ ট্ৰাষ্ট (WHT)ৰ বাবে এনডাউমেণ্টলৈ প্ৰদান কৰে‍, ৱাইল্ড লাইফ হেৰিটেজ ট্ৰাষ্ট হ'ল ১৯৯০ চনত তেওঁ শ্ৰীলংকাত জীৱ বৈচিত্ৰ্য অন্বেষণৰ কামৰ বাবে স্থাপন কৰা এটা অনুষ্ঠান, প্ৰাকৃতিক ইতিহাসৰ কিতাপ প্ৰকাশ আৰু উপাৰ্জনৰ লগতে ভৱিষ্যতৰ অধিক অন্বেষণ আৰু গৱেষণাৰ সৈতে‍ ব্যাৱসায়িক আৰ্হিক যোগ কৰিছিল।<ref name=rolex /> ১৯৯১ চনৰপৰা ২০১২ চনৰ ভিতৰত ডব্লিউ এইচ টিয়ে ইংৰাজী আৰু সিংহলী উভয় ভাষাতে প্ৰায় ৪০খন কিতাপ প্ৰকাশ কৰে, য'ত শ্ৰীলংকাৰ চৰাইৰ বাবে ক্ষেত্ৰ গাইড<ref name=fieldbirds>{{cite book|title=A field guide to the birds of Sri Lanka|year=1995|publisher=WHT|isbn=955-9114-07-7|page=224|author=Kotagama S.|author2=Wijayasinghe, A. }}</ref> কিতাপখনো আছিল। সিংহলী ভাষালৈ অনুবাদ কৰা বহু কিতাপ বিশ্ব বেংক / নেদাৰলেণ্ড অংশীদাৰিত্ব কাৰ্যসূচীৰ জীৱ বৈচিত্ৰ্য উইণ্ড'ৰ অনুদানৰ সহায়ত ৫,০০০ বিদ্যালয়ৰ পুথিভঁৰালক বিনামূলীয়াকৈ প্ৰদান কৰা হয়।<ref>{{cite book|title=Siri Laka kurullo ['Birds of Sri Lanka']|publisher=WHT|location=Colombo|isbn=955-9114-18-2|page=516|author=Kotagama, S.|author2=Wijayasinghe, A. |year=1998}}</ref><ref>{{cite book|title=Siri Laka gaskolan athpotha ['A handbook to the trees and shrubs of Sri Lanka']|year=2004|publisher=WHT|location=Colombo|isbn=978-955-9114-30-7|page=513|last1=Ashton |first1=M.S.|last2=Gunatilleke |first2=S. |last3=de Zoysa |first3=N. |last4=Dassanayake |first4=M.D. |last5=Gunatilleke |first5=N. |last6=Siril Wijesundera |first6=S.|others=Translated by Wijayasinghe, A.}}</ref><ref>{{cite book|last=Somaweera|first=R.|title=Sri Lankawe Sarpayin ['Snakes of Sri Lanka']|year=2006|publisher=WHT|location=Colombo|isbn=955-9114-35-2|page=297}}</ref><ref name=frogbook>{{cite book|title=Sri Lankawe Ubhayajeeveen ['The amphibian fauna of Sri Lanka']|year=2007|publisher=WHT|location=Colombo|isbn=978-955-9114-34-5|page=440|author=Manamendra-Arachchi, K.|author2=Pethiyagoda, R. }}</ref> এই কাৰ্যসূচীৰ লক্ষ্য আছিল শ্ৰীলংকাত প্ৰথমবাৰৰ বাবে স্থানীয় ভাষাৰ জীৱ বৈচিত্ৰ্যৰ বৈজ্ঞানিক গ্ৰন্থসমূহ যুৱক-যুৱতীসকলৰ হাতত তুলি দিয়া।<ref>{{cite web|last=Fernando|first=Prithiviraj|title=New perspective on amphibians|url=http://www.thesundayleader.lk/archive/20060625/arts.htm|publisher=The Sunday Leader|access-date=23 January 2012|archive-date=27 November 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111127220901/http://www.thesundayleader.lk/archive/20060625/arts.htm}}</ref> পেথিয়াগোডাই শ্ৰীলংকাত নীতি সংস্কাৰৰ পোষকতাতো স্পষ্টবাদী হৈ আহিছে, সংবাদ মাধ্যমত বায়'পাইৰেচি,<ref>{{Cite web|title=Biopiracy threatens Sri Lanka's tourism sector |url=https://www.ft.lk/columns/Biopiracy-threatens-Sri-Lanka-s-tourism-sector/4-714836|access-date=2022-06-24|website= Daily FT |language=English}}</ref> গৰ্ভপাত<ref>{{Cite web|title=Abortion: The agony of a nation {{!}} Daily FT|url=http://www.ft.lk/columns/Abortion--The-agony-of-a-nation/4-647452|access-date=2021-03-10|website=www.ft.lk|language=English}}</ref> আৰু যৌন নৈতিকতা<ref>{{Cite web|title=No sex please, we're Sri Lankan|url=http://www.ft.lk/columns/No-sex-please--we-re-Sri-Lankan/4-645479|access-date=2021-03-10|website=Daily FT|language=English}}</ref> আদি বিষয়ত লিখিছে, ইয়াৰ উপৰি পুষ্টি, কৃষি নীতি, অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক সংস্কাৰকে ধৰি বিভিন্ন বিষয়ৰ ওপৰত বক্তৃতা-ভিডিঅ' প্ৰস্তুত কৰিছে‍।<ref>{{YouTube|c=UCfDuv3FOoOtU4yzk5Yn_5gQ}}</ref> == আৱিষ্কাৰসমূহ == ডব্লিউ.এইচ.টি. (WHT)-ৰ সতীৰ্থসকলৰ সৈতে মিলি পেথিয়াগোডাই শ্ৰীলংকাৰ প্ৰায় ১০০টা নতুন মেৰুদণ্ডী প্ৰাণীৰ প্ৰজাতি আৱিষ্কাৰ আৰু/বা সেইবোৰৰ বৈজ্ঞানিক বৰ্ণনা আগবঢ়াইছে। ইয়াৰ ভিতৰত মাছ,<ref name=fish /><ref>{{cite journal|last1=Pethiyagoda|first1=R.|last2=Kottelat |first2=M. |last3=Silva |first3=A. |last4=Maduwage |first4=M. |last5=Meegaskumbura |first5=M.|title=A review of the genus ''Laubuca'' in Sri Lanka, with description of three new species (Teleostei: Cyprinidae)|journal=Ichthyological Exploration of Freshwaters|year=2008|volume=19|pages=7–26}}</ref> উভচৰ প্ৰাণী<ref name=frogbook/><ref name=raffles>{{cite journal|last=Manamendra-Arachchi|first=K.|author2=Pethiyagoda, R. |title=The Sri Lankan shrub frogs of the genus ''Philautus'' Gistel |journal=Raffles Bulletin of Zoology |year=2005| volume=Supplement 12 |pages=163–303}}</ref> আৰু জেঠীজাতীয় প্ৰাণীৰ (lizards) উপৰি<ref>{{cite journal|last=Pethiyagoda|first=R.|author2=Manamendra-Arachchi, K. |title=A revision of the endemic Sri Lankan agamid lizard genus ''Ceratophora'' Gray, 1835, with description of two new species|journal=Journal of South Asian Natural History|year=1998|volume=3|pages=1–52}}</ref><ref>{{cite journal|last1=Manamendra–Arachchi|first1=K.|last2=Batuwita |first2=S. |last3=Pethiyagoda |first3=R.|title=A revision of the Sri Lankan day geckos (Reptilia: Gekkonidae: ''Cnemaspis''), with description of new species from Sri Lanka and southern India |journal=Zeylanica|year=2007|volume=7|pages=9–122}}</ref> ৪৩ বিধ অলুণীয়া পানীৰ কেঁকোৰা অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name="RBZ crabs">{{cite journal|last=Bahir|first=Mohomed M.|author2=Ng, P.K.L. |author3=Crandall, K. |author4=Pethiyagoda, R. |title=A conservation assessment of the freshwater crabs of Sri Lanka |journal=Raffles Bulletin of Zoology |year=2005 |volume=Supplement 12 |pages=121–126}}</ref> তেওঁৰ এই গৱেষণামূলক কামৰ পৰাই পোহৰলৈ আহে যে যোৱা ১৩০ বছৰত শ্ৰীলংকাৰ প্ৰায় ১৯ বিধ উভচৰ প্ৰাণী বিলুপ্ত হৈ গৈছে,<ref name=raffles /> যিটো সমগ্ৰ বিশ্বৰ ভিতৰতে কোনো এখন দেশৰ বাবে সৰ্বাধিক বিলুপ্তিৰ ৰেকৰ্ড।<ref>{{cite book|title=The fauna of Sri Lanka: status of taxonomy, research and conservation|year=2006|publisher=International Union for Conservation of Nature|isbn=955-8177-51-2|pages=125–131|url=http://data.iucn.org/dbtw-wpd/edocs/2006-030.pdf|editor=Bambaradeniya, Channa}}</ref> == স্বীকৃতি == ১৯৯৮ চনত শ্ৰীলংকাৰ পৰ্বতীয়া অৰণ্যৰ দ্ৰুত ক্ষয়ক লৈ চিন্তিত হৈ পেথিয়াগোডাই পৰিত্যক্ত চাহ বাগিচাসমূহক পুনৰ প্ৰাকৃতিক অৰণ্যলৈ ৰূপান্তৰ কৰাৰ এটা প্ৰকল্প আৰম্ভ কৰে।<ref name="Totum restoration">{{cite journal|last1=Pethiyagoda|first1=Rohan S. Jr.|last2=Nanayakkara |first2=S. |title=Invasion by ''Austroeupatorium inulifolium'' (Asteraceae) arrests succession following tea cultivation in the highlands of Sri Lanka|journal=Ceylon Journal of Science (Biological Sciences)|date=2011|volume=40|issue=2|pages=175–181|doi=10.4038/cjsbs.v40i2.3934|doi-access=free}}</ref> এই কামৰ বাবে তেওঁক 'ৰোলেক্স এৱাৰ্ড ফৰ এণ্টাৰপ্ৰাইজ' (Rolex Awards for Enterprise) সন্মানেৰে বিভূষিত কৰা হয়।<ref name=rolex /><ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=uBOaEHSJv2c|title=Rohan Pethiyagoda – The call of the cloud forest|date=28 September 2021 |via=www.youtube.com}}</ref> ২০২২ চনত তেওঁ লণ্ডনৰ লিনিয়ান ছ'চাইটিৰ পৰা 'লিনিয়ান মেডেল' (Linnean Medal) লাভ কৰে। ১৮৮৮ চনত আৰম্ভ হোৱা এই বঁটা লাভ কৰা তেওঁ প্ৰথমগৰাকী শ্ৰীলংকান আৰু দ্বিতীয়গৰাকী এছীয় ব্যক্তি।<ref>{{cite web |last1=Dissanayake |first1=Rajith |title=Sri Lankan wins Linnean Medal, the 'Nobel Prize for naturalists' (commentary) |url=https://news.mongabay.com/2022/05/sri-lankan-wins-linnean-medal-the-nobel-prize-for-naturalists-commentary/ |website=Mongabay Environmental News |access-date=27 May 2022 |date=24 May 2022}}</ref> ২০২৩ চনত 'এছিয়ান চাইণ্টিষ্ট' পত্ৰিকাই তেওঁক 'এছিয়ান চাইণ্টিষ্ট ১০০' তালিকাৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰে।<ref>{{cite web |url=https://www.asianscientist.com/as100/ |title=The Asian Scientist 100 |publisher= [[Asian Scientist]] |access-date= 13 March 2025}}</ref> জৈৱ বৈচিত্ৰ্য সংৰক্ষণলৈ আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে তেওঁক শ্ৰীলংকাৰ 'নেচনেল একাডেমী অৱ ছায়েন্স'ৰ ফেলো হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰা হৈছে।<ref>{{cite web|title= The (US) Tropical Forest Conservation Act: Flogging Dead Horses |website=The Island|url=http://www.island.lk/2005/06/26/features6.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20190618151455/https://island.lk/2005/06/26/features6.html|archive-date=2019-06-18}}</ref> বৈজ্ঞানিক পত্ৰিকাৰ প্ৰায় ৬০খন গৱেষণা পত্ৰৰ উপৰি তেওঁ শ্ৰীলংকাৰ প্ৰাকৃতিক ইতিহাস, প্ৰাইমেট (primates), হৰ্টন প্লেইনছ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান আৰু জৈৱ-ভৌগোলিকতাৰ ওপৰত কেইবাখনো কিতাপ প্ৰকাশ কৰিছে। তেওঁ অষ্ট্ৰেলিয়ান মিউজিয়ামৰ এগৰাকী ৰিচাৰ্ছ এছ'চিয়েট আৰু 'জুটেক্সা' পত্ৰিকাৰ এছীয় অলুণীয়া পানীৰ মাছৰ শাখাৰ সম্পাদক হিচাপেও কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আছে। == উত্তৰাধিকাৰ (Legacy) == পেথিয়াগোডাৰ সন্মানত কেইবাটাও নতুন প্ৰাণীৰ প্ৰজাতিৰ নামকৰণ কৰা হৈছে। ইয়াৰ ভিতৰত আছে: * '''মাছ:''' ''Dawkinsia rohani''<ref name="Puntius rohani" />, ''Rasboroides rohani''<ref name=Rasboroides /> আৰু ''Haludaria'' (যিটো তেওঁ ১৮২২ চনত ভাৰতীয় মৎস্যবিজ্ঞানৰ প্ৰতিষ্ঠাপক ফ্ৰান্সিছ হেমিল্টনৰ গ্ৰন্থৰ বাবে চিত্ৰ অংকন কৰা বঙালী যুৱক 'হালুদৰ'ৰ নামত ৰাখিছিল)। * '''উভচৰ:''' মাইক্ৰ’হাইলডি ভেকুলী ''Uperodon rohani''<ref name=Uperodon />। ২০২০ চনত এছ. ডি. বিজুৰ নেতৃত্বত বিজ্ঞানীৰ এটা দলে দক্ষিণ আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ গছ-ভেকুলীৰ (tree frogs) এটা নতুন গণৰ নাম তেওঁৰ সন্মানত ''Rohanixalus'' ৰাখে।<ref name=Rohanixalus /> * '''অন্যান্য:''' ড্ৰেগন জেঠী ''Calotes pethiyagodai''<ref name=Calotes />, জঁপিয়াই ফুৰা মকৰা ''Onomastus pethiyagodai''<ref name=Onomastus /> আৰু ফৰিংজাতীয় প্ৰাণী (dragonfly) ''Macromidia donaldi pethiyagodai''।<ref name=Macromidia /> ২০১২ চনৰ জুলাই মাহত পেথিয়াগোডা আৰু তেওঁৰ সতীৰ্থসকলে বিৱৰ্তনবাদী জীৱবিজ্ঞানী [[ৰিচাৰ্ড ডকিন্স]]ৰ সন্মানত দক্ষিণ এছিয়াৰ অলুণীয়া পানীৰ মাছৰ এটা নতুন গণৰ নাম ''Dawkinsia'' ৰাখে।<ref name=Puntius_Paper /> এই সন্দৰ্ভত তেওঁ এএফপিক জনাইছিল যে ৰিচাৰ্ড ডকিন্সৰ লেখাই আমাক বুজাত সহায় কৰিছে যে এই মহাবিশ্ব যিকোনো ধৰ্মই কল্পনা কৰাতকৈ বহু বেছি ধুনীয়া আৰু বিস্ময়কৰ।<ref name=TelegraphUK /> ==তথ্যসূত্ৰ== gil67oshbu1eaxux5e8fgpd02xx48q1 601731 601730 2026-04-21T05:03:19Z Duhita Ragini Kalita 46712 601731 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ৰোহন পেথিয়াগোডা | image = Rohan Pethiyagoda.JPG | birth_name = তিলক ৰোহন ডেভিদ পেথিয়াগোডা | birth_date = {{Birth date and age|df=y|1955|11|19}} | birth_place = [[কলম্বো]], [[শ্ৰীলংকা]] | education = বি.এছ.চি., এম.ফিল. | alma_mater = এছ. থমাছ কলেজ, মাউণ্ট লাভিনিয়া; <br/>কিঙছ কলেজ লণ্ডন; ছাচেক্স বিশ্ববিদ্যালয় | occupation = [[শ্ৰেণীবিভাজনবিদ]] (Taxonomist) | years_active = ১৯৯০–বৰ্তমান | employer = [[অষ্ট্ৰেলিয়ান মিউজিয়াম]] | notable_works = ''Freshwater fishes of Sri Lanka'' (১৯৯০)<br/>''Pearls, spices and green gold'' (২০০৭)<br/>''Horton Plains: Sri Lanka's cloud-forest national park'' (২০১২) | awards = ভাদামাৰাচ্চি পদক (১৯৮৭), ৰোলেক্স এৱাৰ্ড ফৰ এণ্টাৰপ্ৰাইজ (২০০০), লিনিয়ান মেডেল (২০২২) | website = [https://web.archive.org/web/20121209165113/http://www.wht.lk/ শ্ৰীলংকাৰ ৱাইল্ডলাইফ হেৰিটেজ ট্ৰাষ্ট] }} '''ৰোহন ডেভিদ পেথিয়াগোডা''' (জন্ম: ১৯ নৱেম্বৰ ১৯৫৫) এগৰাকী [[শ্ৰীলংকা]]ৰ জৈৱ বৈচিত্ৰ্য বিজ্ঞানী, উভচৰ আৰু অলুণীয়া পানীৰ মাছৰ শ্ৰেণীবিভাজনবিদ, লেখক, সংৰক্ষণবিদ আৰু ৰাজহুৱা নীতিৰ অধিবক্তা। ==আৰম্ভণি জীৱন আৰু কেৰিয়াৰ== ১৯৫৫ চনৰ ১৯ নৱেম্বৰত শ্ৰীলংকাৰ কলম্বোত জন্মগ্ৰহণ কৰা পেথিয়াগোডাই মাউণ্ট লেভিনিয়াৰ এছ থমাছ কলেজত মাধ্যমিক শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে। ১৯৭৭ চনত লণ্ডন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কিংছ কলেজৰপৰা তেওঁ ইলেক্ট্ৰিকেল এণ্ড ইলেক্ট্ৰনিক্স ইঞ্জিনিয়াৰিঙত বিএচ.চি ডিগ্ৰী লাভ কৰে আৰু ১৯৮০ চনত ছাচেক্স বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা জৈৱ চিকিৎসা অভিযান্ত্ৰিকীত এম.ফিল. ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref name=fish>{{cite book|last=Pethiyagoda|first=Rohan|title=Freshwater fishes of Sri Lanka|year=1990|publisher=WHT|location=Colombo|isbn=955-9114-00-X|page=362}}</ref> ==সেৱা== ১৯৮১ চনৰপৰা ১৯৮২ চনলৈকে পেথিয়াগোডাই শ্ৰীলংকাৰ স্বাস্থ্য মন্ত্ৰ্যালয়ৰ জৈৱ চিকিৎসা অভিযান্ত্ৰিক বিভাগত অভিযন্তা হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল আৰু ১৯৮২ চনৰপৰা ১৯৮৭ চনলৈকে সেই প্ৰতিষ্ঠানৰ সঞ্চালক হিচাপে কাম কৰিছিল। সেই একেটা বছৰতে বদমৰাচ্চি অভিযানৰ সময়ত শ্ৰীলংকাৰ সশস্ত্ৰ বাহিনীলৈ আগ বঢে়াৱা সেৱাৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰপতি জে আৰ জয়ৱৰ্ধনে তেওঁক বদমৰাচ্চি পদক প্ৰদান কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://www.silumina.lk/2022/04/23/%E0%B6%BB%E0%B7%83%E0%B6%B3%E0%B7%94%E0%B6%B1/%E0%B7%80%E0%B6%A9%E0%B7%8F-%E0%B7%80%E0%B7%90%E0%B6%AF%E0%B6%9C%E0%B6%AD%E0%B7%8A-%E0%B7%80%E0%B6%B1%E0%B7%8A%E0%B6%B1%E0%B7%9A-%E0%B6%9A%E0%B6%BB%E0%B6%B1-%E0%B6%9A%E0%B7%8F%E0%B6%BB%E0%B7%8A%E0%B6%BA%E0%B6%BA%E0%B6%BA%E0%B7%92|title=What matters is the work we do|website=Silumina |date=21 April 2022 }}</ref> ১৯৮৪ চনত তেওঁক সমান্তৰালভাৱে শ্ৰীলংকাৰ জলসম্পদ ব’ৰ্ডৰ অধ্যক্ষ হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়। ২০০২ চনৰপৰা ২০০৪ চনলৈকে শ্ৰীলংকা চৰকাৰৰ পৰিৱেশ আৰু প্ৰাকৃতিক সম্পদৰ উপদেষ্টা হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল আৰু ২০০৫ চনত আই ইউ চি এন প্ৰজাতি জীয়াই থকাৰ আয়োগৰ উপ-সভাপতি নিৰ্বাচিত হৈছিল।<ref name=BBC>{{cite news|last=Black|first=Richard|title=Global plan to rescue amphibians|date=19 September 2005 |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/4262384.stm|publisher=BBC News|access-date=23 January 2012}}</ref> ২০০৮ চনত পেথিয়াগোডা আন্তৰ্জাতিক প্ৰাণীবিজ্ঞান নামকৰণৰ ট্ৰাষ্ট ব’ৰ্ড অৱ ট্ৰাষ্টী হিচাপে‍ নিৰ্বাচিত হয়, ইয়াৰ পূৰ্বে তেওঁ ব্ৰিটিছ আমেৰিকান ধঁপাত জৈৱ-বৈচিত্ৰ্য অংশীদাৰিত্বৰ নিশ্চয়তা গোটৰ উপ-সভাপতি হিচাপে চাৰিবছৰীয়া কাৰ্যকাল কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। ২০০৯ চনত তেওঁ অষ্ট্ৰেলিয়ান মিউজিয়াম, ছিডনীৰ গৱেষণা সহযোগী হিচাপে নিযুক্তি লাভ কৰে,<ref>{{Cite web|url=http://australianmuseum.net.au/learn/collections/natural-science/ichthyology/fish-section-research-associates/|title=Fish Section Research Associates|website=The Australian Museum|language=en|access-date=2020-01-16}}</ref> আৰু ২০১৫ চনৰপৰা ২০১৮ চনলৈকে তেওঁ শ্ৰীলংকা চাহ ব'ৰ্ডৰ অধ্যক্ষ হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে।<ref>{{Cite web|url=http://www.ft.lk/front-page/rohan-pethiyagoda-new-tea-board-chairman/44-485165|title=Rohan Pethiyagoda new Tea Board Chairman |website=[[Daily FT]]|language=English|access-date=2020-01-16}}</ref> ২০২২ চনৰ ২২ জুনত পেথিয়াগোডাক শ্ৰীলংকাৰ বিৰোধী দলৰ নেতা সাজিৎ প্ৰেমদাছাৰ জ্যেষ্ঠ নীতি উপদেষ্টা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।<ref>{{Cite web|url=https://www.ft.lk/news/Dr-Pethiyagoda-appointed-Senior-Policy-Advisor-to-Opposition-Leader/56-736546|title=Dr. Pethiyagoda appointed Senior Policy Advisor to Opposition Leader |website= Daily FT}}</ref> ==প্ৰকৃতিবাদী জীৱন== ১৯৮৭ চনত তেওঁ চৰকাৰী কাৰ্যালয়ৰপৰা পদত্যাগ কৰি দ্বীপটোৰ মিঠা পানীৰ মাছসমূহ অন্বেষণ কৰাৰ প্ৰকল্পৰ কাম আৰম্ভ কৰে,<ref name=rolex>{{cite web|title=Rohan Pethiyagoda – The Project|url=http://www.rolexawards.com/profiles/associate_laureates/rohan_pethiyagoda/project|publisher=Rolex Awards for Enterprise|access-date=14 January 2012|archivedate=24 May 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140524072840/http://www.rolexawards.com/profiles/associate_laureates/rohan_pethiyagoda/project|deadurl=yes}}</ref> যাৰ ফলত ১৯৯০ চনত তেওঁৰ প্ৰথমখন গ্ৰন্থ, শ্ৰীলংকাৰ মিঠা পানীৰ মাছ,<ref name=fish/> দেশখনৰ মিঠা পানীৰ মাছৰ প্ৰাণীজগতৰ সচিত্ৰ বিৱৰণী প্ৰকাশ পায়।<ref name=Copeia>{{cite journal|last=Moyle|first=P.B.|title=Review of R. Pethiyagoda, Freshwater Fishes of Sri Lanka|journal=Copeia|volume=1991|issue=4|year=1991|pages=1166–1177|doi=10.2307/1446131 |jstor=1446131}}</ref> এই কিতাপখনৰপৰা পোৱা আৰ্থিক লাভ পেথিয়াগোডাই ৱাইল্ড লাইফ হেৰিটেজ ট্ৰাষ্ট (WHT)ৰ বাবে এনডাউমেণ্টলৈ প্ৰদান কৰে‍, ৱাইল্ড লাইফ হেৰিটেজ ট্ৰাষ্ট হ'ল ১৯৯০ চনত তেওঁ শ্ৰীলংকাত জীৱ বৈচিত্ৰ্য অন্বেষণৰ কামৰ বাবে স্থাপন কৰা এটা অনুষ্ঠান, প্ৰাকৃতিক ইতিহাসৰ কিতাপ প্ৰকাশ আৰু উপাৰ্জনৰ লগতে ভৱিষ্যতৰ অধিক অন্বেষণ আৰু গৱেষণাৰ সৈতে‍ ব্যাৱসায়িক আৰ্হিক যোগ কৰিছিল।<ref name=rolex /> ১৯৯১ চনৰপৰা ২০১২ চনৰ ভিতৰত ডব্লিউ এইচ টিয়ে ইংৰাজী আৰু সিংহলী উভয় ভাষাতে প্ৰায় ৪০খন কিতাপ প্ৰকাশ কৰে, য'ত শ্ৰীলংকাৰ চৰাইৰ বাবে ক্ষেত্ৰ গাইড<ref name=fieldbirds>{{cite book|title=A field guide to the birds of Sri Lanka|year=1995|publisher=WHT|isbn=955-9114-07-7|page=224|author=Kotagama S.|author2=Wijayasinghe, A. }}</ref> কিতাপখনো আছিল। সিংহলী ভাষালৈ অনুবাদ কৰা বহু কিতাপ বিশ্ব বেংক / নেদাৰলেণ্ড অংশীদাৰিত্ব কাৰ্যসূচীৰ জীৱ বৈচিত্ৰ্য উইণ্ড'ৰ অনুদানৰ সহায়ত ৫,০০০ বিদ্যালয়ৰ পুথিভঁৰালক বিনামূলীয়াকৈ প্ৰদান কৰা হয়।<ref>{{cite book|title=Siri Laka kurullo ['Birds of Sri Lanka']|publisher=WHT|location=Colombo|isbn=955-9114-18-2|page=516|author=Kotagama, S.|author2=Wijayasinghe, A. |year=1998}}</ref><ref>{{cite book|title=Siri Laka gaskolan athpotha ['A handbook to the trees and shrubs of Sri Lanka']|year=2004|publisher=WHT|location=Colombo|isbn=978-955-9114-30-7|page=513|last1=Ashton |first1=M.S.|last2=Gunatilleke |first2=S. |last3=de Zoysa |first3=N. |last4=Dassanayake |first4=M.D. |last5=Gunatilleke |first5=N. |last6=Siril Wijesundera |first6=S.|others=Translated by Wijayasinghe, A.}}</ref><ref>{{cite book|last=Somaweera|first=R.|title=Sri Lankawe Sarpayin ['Snakes of Sri Lanka']|year=2006|publisher=WHT|location=Colombo|isbn=955-9114-35-2|page=297}}</ref><ref name=frogbook>{{cite book|title=Sri Lankawe Ubhayajeeveen ['The amphibian fauna of Sri Lanka']|year=2007|publisher=WHT|location=Colombo|isbn=978-955-9114-34-5|page=440|author=Manamendra-Arachchi, K.|author2=Pethiyagoda, R. }}</ref> এই কাৰ্যসূচীৰ লক্ষ্য আছিল শ্ৰীলংকাত প্ৰথমবাৰৰ বাবে স্থানীয় ভাষাৰ জীৱ বৈচিত্ৰ্যৰ বৈজ্ঞানিক গ্ৰন্থসমূহ যুৱক-যুৱতীসকলৰ হাতত তুলি দিয়া।<ref>{{cite web|last=Fernando|first=Prithiviraj|title=New perspective on amphibians|url=http://www.thesundayleader.lk/archive/20060625/arts.htm|publisher=The Sunday Leader|access-date=23 January 2012|archive-date=27 November 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111127220901/http://www.thesundayleader.lk/archive/20060625/arts.htm}}</ref> পেথিয়াগোডাই শ্ৰীলংকাত নীতি সংস্কাৰৰ পোষকতাতো স্পষ্টবাদী হৈ আহিছে, সংবাদ মাধ্যমত বায়'পাইৰেচি,<ref>{{Cite web|title=Biopiracy threatens Sri Lanka's tourism sector |url=https://www.ft.lk/columns/Biopiracy-threatens-Sri-Lanka-s-tourism-sector/4-714836|access-date=2022-06-24|website= Daily FT |language=English}}</ref> গৰ্ভপাত<ref>{{Cite web|title=Abortion: The agony of a nation {{!}} Daily FT|url=http://www.ft.lk/columns/Abortion--The-agony-of-a-nation/4-647452|access-date=2021-03-10|website=www.ft.lk|language=English}}</ref> আৰু যৌন নৈতিকতা<ref>{{Cite web|title=No sex please, we're Sri Lankan|url=http://www.ft.lk/columns/No-sex-please--we-re-Sri-Lankan/4-645479|access-date=2021-03-10|website=Daily FT|language=English}}</ref> আদি বিষয়ত লিখিছে, ইয়াৰ উপৰি পুষ্টি, কৃষি নীতি, অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক সংস্কাৰকে ধৰি বিভিন্ন বিষয়ৰ ওপৰত বক্তৃতা-ভিডিঅ' প্ৰস্তুত কৰিছে‍।<ref>{{YouTube|c=UCfDuv3FOoOtU4yzk5Yn_5gQ}}</ref> == আৱিষ্কাৰসমূহ == ডব্লিউ.এইচ.টি. (WHT)-ৰ সতীৰ্থসকলৰ সৈতে মিলি পেথিয়াগোডাই শ্ৰীলংকাৰ প্ৰায় ১০০টা নতুন মেৰুদণ্ডী প্ৰাণীৰ প্ৰজাতি আৱিষ্কাৰ আৰু/বা সেইবোৰৰ বৈজ্ঞানিক বৰ্ণনা আগবঢ়াইছে। ইয়াৰ ভিতৰত মাছ,<ref name=fish /><ref>{{cite journal|last1=Pethiyagoda|first1=R.|last2=Kottelat |first2=M. |last3=Silva |first3=A. |last4=Maduwage |first4=M. |last5=Meegaskumbura |first5=M.|title=A review of the genus ''Laubuca'' in Sri Lanka, with description of three new species (Teleostei: Cyprinidae)|journal=Ichthyological Exploration of Freshwaters|year=2008|volume=19|pages=7–26}}</ref> উভচৰ প্ৰাণী<ref name=frogbook/><ref name=raffles>{{cite journal|last=Manamendra-Arachchi|first=K.|author2=Pethiyagoda, R. |title=The Sri Lankan shrub frogs of the genus ''Philautus'' Gistel |journal=Raffles Bulletin of Zoology |year=2005| volume=Supplement 12 |pages=163–303}}</ref> আৰু জেঠীজাতীয় প্ৰাণীৰ (lizards) উপৰি<ref>{{cite journal|last=Pethiyagoda|first=R.|author2=Manamendra-Arachchi, K. |title=A revision of the endemic Sri Lankan agamid lizard genus ''Ceratophora'' Gray, 1835, with description of two new species|journal=Journal of South Asian Natural History|year=1998|volume=3|pages=1–52}}</ref><ref>{{cite journal|last1=Manamendra–Arachchi|first1=K.|last2=Batuwita |first2=S. |last3=Pethiyagoda |first3=R.|title=A revision of the Sri Lankan day geckos (Reptilia: Gekkonidae: ''Cnemaspis''), with description of new species from Sri Lanka and southern India |journal=Zeylanica|year=2007|volume=7|pages=9–122}}</ref> ৪৩ বিধ অলুণীয়া পানীৰ কেঁকোৰা অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name="RBZ crabs">{{cite journal|last=Bahir|first=Mohomed M.|author2=Ng, P.K.L. |author3=Crandall, K. |author4=Pethiyagoda, R. |title=A conservation assessment of the freshwater crabs of Sri Lanka |journal=Raffles Bulletin of Zoology |year=2005 |volume=Supplement 12 |pages=121–126}}</ref> তেওঁৰ এই গৱেষণামূলক কামৰ পৰাই পোহৰলৈ আহে যে যোৱা ১৩০ বছৰত শ্ৰীলংকাৰ প্ৰায় ১৯ বিধ উভচৰ প্ৰাণী বিলুপ্ত হৈ গৈছে,<ref name=raffles /> যিটো সমগ্ৰ বিশ্বৰ ভিতৰতে কোনো এখন দেশৰ বাবে সৰ্বাধিক বিলুপ্তিৰ ৰেকৰ্ড।<ref>{{cite book|title=The fauna of Sri Lanka: status of taxonomy, research and conservation|year=2006|publisher=International Union for Conservation of Nature|isbn=955-8177-51-2|pages=125–131|url=http://data.iucn.org/dbtw-wpd/edocs/2006-030.pdf|editor=Bambaradeniya, Channa}}</ref> == স্বীকৃতি == ১৯৯৮ চনত শ্ৰীলংকাৰ পৰ্বতীয়া অৰণ্যৰ দ্ৰুত ক্ষয়ক লৈ চিন্তিত হৈ পেথিয়াগোডাই পৰিত্যক্ত চাহ বাগিচাসমূহক পুনৰ প্ৰাকৃতিক অৰণ্যলৈ ৰূপান্তৰ কৰাৰ এটা প্ৰকল্প আৰম্ভ কৰে।<ref name="Totum restoration">{{cite journal|last1=Pethiyagoda|first1=Rohan S. Jr.|last2=Nanayakkara |first2=S. |title=Invasion by ''Austroeupatorium inulifolium'' (Asteraceae) arrests succession following tea cultivation in the highlands of Sri Lanka|journal=Ceylon Journal of Science (Biological Sciences)|date=2011|volume=40|issue=2|pages=175–181|doi=10.4038/cjsbs.v40i2.3934|doi-access=free}}</ref> এই কামৰ বাবে তেওঁক 'ৰোলেক্স এৱাৰ্ড ফৰ এণ্টাৰপ্ৰাইজ' (Rolex Awards for Enterprise) সন্মানেৰে বিভূষিত কৰা হয়।<ref name=rolex /><ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=uBOaEHSJv2c|title=Rohan Pethiyagoda – The call of the cloud forest|date=28 September 2021 |via=www.youtube.com}}</ref> ২০২২ চনত তেওঁ লণ্ডনৰ লিনিয়ান ছ'চাইটিৰ পৰা 'লিনিয়ান মেডেল' (Linnean Medal) লাভ কৰে। ১৮৮৮ চনত আৰম্ভ হোৱা এই বঁটা লাভ কৰা তেওঁ প্ৰথমগৰাকী শ্ৰীলংকান আৰু দ্বিতীয়গৰাকী এছীয় ব্যক্তি।<ref>{{cite web |last1=Dissanayake |first1=Rajith |title=Sri Lankan wins Linnean Medal, the 'Nobel Prize for naturalists' (commentary) |url=https://news.mongabay.com/2022/05/sri-lankan-wins-linnean-medal-the-nobel-prize-for-naturalists-commentary/ |website=Mongabay Environmental News |access-date=27 May 2022 |date=24 May 2022}}</ref> ২০২৩ চনত 'এছিয়ান চাইণ্টিষ্ট' পত্ৰিকাই তেওঁক 'এছিয়ান চাইণ্টিষ্ট ১০০' তালিকাৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰে।<ref>{{cite web |url=https://www.asianscientist.com/as100/ |title=The Asian Scientist 100 |publisher= [[Asian Scientist]] |access-date= 13 March 2025}}</ref> জৈৱ বৈচিত্ৰ্য সংৰক্ষণলৈ আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে তেওঁক শ্ৰীলংকাৰ 'নেচনেল একাডেমী অৱ ছায়েন্স'ৰ ফেলো হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰা হৈছে।<ref>{{cite web|title= The (US) Tropical Forest Conservation Act: Flogging Dead Horses |website=The Island|url=http://www.island.lk/2005/06/26/features6.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20190618151455/https://island.lk/2005/06/26/features6.html|archive-date=2019-06-18}}</ref> বৈজ্ঞানিক পত্ৰিকাৰ প্ৰায় ৬০খন গৱেষণা পত্ৰৰ উপৰি তেওঁ শ্ৰীলংকাৰ প্ৰাকৃতিক ইতিহাস, প্ৰাইমেট (primates), হৰ্টন প্লেইনছ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান আৰু জৈৱ-ভৌগোলিকতাৰ ওপৰত কেইবাখনো কিতাপ প্ৰকাশ কৰিছে। তেওঁ অষ্ট্ৰেলিয়ান মিউজিয়ামৰ এগৰাকী ৰিচাৰ্ছ এছ'চিয়েট আৰু 'জুটেক্সা' পত্ৰিকাৰ এছীয় অলুণীয়া পানীৰ মাছৰ শাখাৰ সম্পাদক হিচাপেও কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আছে। == উত্তৰাধিকাৰ == পেথিয়াগোডাৰ সন্মানত কেইবাটাও নতুন প্ৰাণীৰ প্ৰজাতিৰ নামকৰণ কৰা হৈছে। ইয়াৰ ভিতৰত আছে: * '''মাছ:''' ''Dawkinsia rohani''<ref name="Puntius rohani" />, ''Rasboroides rohani''<ref name=Rasboroides /> আৰু ''Haludaria'' (যিটো তেওঁ ১৮২২ চনত ভাৰতীয় মৎস্যবিজ্ঞানৰ প্ৰতিষ্ঠাপক ফ্ৰান্সিছ হেমিল্টনৰ গ্ৰন্থৰ বাবে চিত্ৰ অংকন কৰা বঙালী যুৱক 'হালুদৰ'ৰ নামত ৰাখিছিল)। * '''উভচৰ:''' মাইক্ৰ’হাইলডি ভেকুলী ''Uperodon rohani''<ref name=Uperodon />। ২০২০ চনত এছ. ডি. বিজুৰ নেতৃত্বত বিজ্ঞানীৰ এটা দলে দক্ষিণ আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ গছ-ভেকুলীৰ (tree frogs) এটা নতুন গণৰ নাম তেওঁৰ সন্মানত ''Rohanixalus'' ৰাখে।<ref name=Rohanixalus /> * '''অন্যান্য:''' ড্ৰেগন জেঠী ''Calotes pethiyagodai''<ref name=Calotes />, জঁপিয়াই ফুৰা মকৰা ''Onomastus pethiyagodai''<ref name=Onomastus /> আৰু ফৰিংজাতীয় প্ৰাণী (dragonfly) ''Macromidia donaldi pethiyagodai''।<ref name=Macromidia /> ২০১২ চনৰ জুলাই মাহত পেথিয়াগোডা আৰু তেওঁৰ সতীৰ্থসকলে বিৱৰ্তনবাদী জীৱবিজ্ঞানী [[ৰিচাৰ্ড ডকিন্স]]ৰ সন্মানত দক্ষিণ এছিয়াৰ অলুণীয়া পানীৰ মাছৰ এটা নতুন গণৰ নাম ''Dawkinsia'' ৰাখে।<ref name=Puntius_Paper /> এই সন্দৰ্ভত তেওঁ এএফপিক জনাইছিল যে ৰিচাৰ্ড ডকিন্সৰ লেখাই আমাক বুজাত সহায় কৰিছে যে এই মহাবিশ্ব যিকোনো ধৰ্মই কল্পনা কৰাতকৈ বহু বেছি ধুনীয়া আৰু বিস্ময়কৰ।<ref name=TelegraphUK /> ==তথ্যসূত্ৰ== 3rdhpxh4efame17xijn95qkgp4vef8n 601732 601731 2026-04-21T05:05:04Z Duhita Ragini Kalita 46712 /* উত্তৰাধিকাৰ */ 601732 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ৰোহন পেথিয়াগোডা | image = Rohan Pethiyagoda.JPG | birth_name = তিলক ৰোহন ডেভিদ পেথিয়াগোডা | birth_date = {{Birth date and age|df=y|1955|11|19}} | birth_place = [[কলম্বো]], [[শ্ৰীলংকা]] | education = বি.এছ.চি., এম.ফিল. | alma_mater = এছ. থমাছ কলেজ, মাউণ্ট লাভিনিয়া; <br/>কিঙছ কলেজ লণ্ডন; ছাচেক্স বিশ্ববিদ্যালয় | occupation = [[শ্ৰেণীবিভাজনবিদ]] (Taxonomist) | years_active = ১৯৯০–বৰ্তমান | employer = [[অষ্ট্ৰেলিয়ান মিউজিয়াম]] | notable_works = ''Freshwater fishes of Sri Lanka'' (১৯৯০)<br/>''Pearls, spices and green gold'' (২০০৭)<br/>''Horton Plains: Sri Lanka's cloud-forest national park'' (২০১২) | awards = ভাদামাৰাচ্চি পদক (১৯৮৭), ৰোলেক্স এৱাৰ্ড ফৰ এণ্টাৰপ্ৰাইজ (২০০০), লিনিয়ান মেডেল (২০২২) | website = [https://web.archive.org/web/20121209165113/http://www.wht.lk/ শ্ৰীলংকাৰ ৱাইল্ডলাইফ হেৰিটেজ ট্ৰাষ্ট] }} '''ৰোহন ডেভিদ পেথিয়াগোডা''' (জন্ম: ১৯ নৱেম্বৰ ১৯৫৫) এগৰাকী [[শ্ৰীলংকা]]ৰ জৈৱ বৈচিত্ৰ্য বিজ্ঞানী, উভচৰ আৰু অলুণীয়া পানীৰ মাছৰ শ্ৰেণীবিভাজনবিদ, লেখক, সংৰক্ষণবিদ আৰু ৰাজহুৱা নীতিৰ অধিবক্তা। ==আৰম্ভণি জীৱন আৰু কেৰিয়াৰ== ১৯৫৫ চনৰ ১৯ নৱেম্বৰত শ্ৰীলংকাৰ কলম্বোত জন্মগ্ৰহণ কৰা পেথিয়াগোডাই মাউণ্ট লেভিনিয়াৰ এছ থমাছ কলেজত মাধ্যমিক শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে। ১৯৭৭ চনত লণ্ডন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কিংছ কলেজৰপৰা তেওঁ ইলেক্ট্ৰিকেল এণ্ড ইলেক্ট্ৰনিক্স ইঞ্জিনিয়াৰিঙত বিএচ.চি ডিগ্ৰী লাভ কৰে আৰু ১৯৮০ চনত ছাচেক্স বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা জৈৱ চিকিৎসা অভিযান্ত্ৰিকীত এম.ফিল. ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref name=fish>{{cite book|last=Pethiyagoda|first=Rohan|title=Freshwater fishes of Sri Lanka|year=1990|publisher=WHT|location=Colombo|isbn=955-9114-00-X|page=362}}</ref> ==সেৱা== ১৯৮১ চনৰপৰা ১৯৮২ চনলৈকে পেথিয়াগোডাই শ্ৰীলংকাৰ স্বাস্থ্য মন্ত্ৰ্যালয়ৰ জৈৱ চিকিৎসা অভিযান্ত্ৰিক বিভাগত অভিযন্তা হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল আৰু ১৯৮২ চনৰপৰা ১৯৮৭ চনলৈকে সেই প্ৰতিষ্ঠানৰ সঞ্চালক হিচাপে কাম কৰিছিল। সেই একেটা বছৰতে বদমৰাচ্চি অভিযানৰ সময়ত শ্ৰীলংকাৰ সশস্ত্ৰ বাহিনীলৈ আগ বঢে়াৱা সেৱাৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰপতি জে আৰ জয়ৱৰ্ধনে তেওঁক বদমৰাচ্চি পদক প্ৰদান কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://www.silumina.lk/2022/04/23/%E0%B6%BB%E0%B7%83%E0%B6%B3%E0%B7%94%E0%B6%B1/%E0%B7%80%E0%B6%A9%E0%B7%8F-%E0%B7%80%E0%B7%90%E0%B6%AF%E0%B6%9C%E0%B6%AD%E0%B7%8A-%E0%B7%80%E0%B6%B1%E0%B7%8A%E0%B6%B1%E0%B7%9A-%E0%B6%9A%E0%B6%BB%E0%B6%B1-%E0%B6%9A%E0%B7%8F%E0%B6%BB%E0%B7%8A%E0%B6%BA%E0%B6%BA%E0%B6%BA%E0%B7%92|title=What matters is the work we do|website=Silumina |date=21 April 2022 }}</ref> ১৯৮৪ চনত তেওঁক সমান্তৰালভাৱে শ্ৰীলংকাৰ জলসম্পদ ব’ৰ্ডৰ অধ্যক্ষ হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়। ২০০২ চনৰপৰা ২০০৪ চনলৈকে শ্ৰীলংকা চৰকাৰৰ পৰিৱেশ আৰু প্ৰাকৃতিক সম্পদৰ উপদেষ্টা হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল আৰু ২০০৫ চনত আই ইউ চি এন প্ৰজাতি জীয়াই থকাৰ আয়োগৰ উপ-সভাপতি নিৰ্বাচিত হৈছিল।<ref name=BBC>{{cite news|last=Black|first=Richard|title=Global plan to rescue amphibians|date=19 September 2005 |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/4262384.stm|publisher=BBC News|access-date=23 January 2012}}</ref> ২০০৮ চনত পেথিয়াগোডা আন্তৰ্জাতিক প্ৰাণীবিজ্ঞান নামকৰণৰ ট্ৰাষ্ট ব’ৰ্ড অৱ ট্ৰাষ্টী হিচাপে‍ নিৰ্বাচিত হয়, ইয়াৰ পূৰ্বে তেওঁ ব্ৰিটিছ আমেৰিকান ধঁপাত জৈৱ-বৈচিত্ৰ্য অংশীদাৰিত্বৰ নিশ্চয়তা গোটৰ উপ-সভাপতি হিচাপে চাৰিবছৰীয়া কাৰ্যকাল কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। ২০০৯ চনত তেওঁ অষ্ট্ৰেলিয়ান মিউজিয়াম, ছিডনীৰ গৱেষণা সহযোগী হিচাপে নিযুক্তি লাভ কৰে,<ref>{{Cite web|url=http://australianmuseum.net.au/learn/collections/natural-science/ichthyology/fish-section-research-associates/|title=Fish Section Research Associates|website=The Australian Museum|language=en|access-date=2020-01-16}}</ref> আৰু ২০১৫ চনৰপৰা ২০১৮ চনলৈকে তেওঁ শ্ৰীলংকা চাহ ব'ৰ্ডৰ অধ্যক্ষ হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে।<ref>{{Cite web|url=http://www.ft.lk/front-page/rohan-pethiyagoda-new-tea-board-chairman/44-485165|title=Rohan Pethiyagoda new Tea Board Chairman |website=[[Daily FT]]|language=English|access-date=2020-01-16}}</ref> ২০২২ চনৰ ২২ জুনত পেথিয়াগোডাক শ্ৰীলংকাৰ বিৰোধী দলৰ নেতা সাজিৎ প্ৰেমদাছাৰ জ্যেষ্ঠ নীতি উপদেষ্টা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।<ref>{{Cite web|url=https://www.ft.lk/news/Dr-Pethiyagoda-appointed-Senior-Policy-Advisor-to-Opposition-Leader/56-736546|title=Dr. Pethiyagoda appointed Senior Policy Advisor to Opposition Leader |website= Daily FT}}</ref> ==প্ৰকৃতিবাদী জীৱন== ১৯৮৭ চনত তেওঁ চৰকাৰী কাৰ্যালয়ৰপৰা পদত্যাগ কৰি দ্বীপটোৰ মিঠা পানীৰ মাছসমূহ অন্বেষণ কৰাৰ প্ৰকল্পৰ কাম আৰম্ভ কৰে,<ref name=rolex>{{cite web|title=Rohan Pethiyagoda – The Project|url=http://www.rolexawards.com/profiles/associate_laureates/rohan_pethiyagoda/project|publisher=Rolex Awards for Enterprise|access-date=14 January 2012|archivedate=24 May 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140524072840/http://www.rolexawards.com/profiles/associate_laureates/rohan_pethiyagoda/project|deadurl=yes}}</ref> যাৰ ফলত ১৯৯০ চনত তেওঁৰ প্ৰথমখন গ্ৰন্থ, শ্ৰীলংকাৰ মিঠা পানীৰ মাছ,<ref name=fish/> দেশখনৰ মিঠা পানীৰ মাছৰ প্ৰাণীজগতৰ সচিত্ৰ বিৱৰণী প্ৰকাশ পায়।<ref name=Copeia>{{cite journal|last=Moyle|first=P.B.|title=Review of R. Pethiyagoda, Freshwater Fishes of Sri Lanka|journal=Copeia|volume=1991|issue=4|year=1991|pages=1166–1177|doi=10.2307/1446131 |jstor=1446131}}</ref> এই কিতাপখনৰপৰা পোৱা আৰ্থিক লাভ পেথিয়াগোডাই ৱাইল্ড লাইফ হেৰিটেজ ট্ৰাষ্ট (WHT)ৰ বাবে এনডাউমেণ্টলৈ প্ৰদান কৰে‍, ৱাইল্ড লাইফ হেৰিটেজ ট্ৰাষ্ট হ'ল ১৯৯০ চনত তেওঁ শ্ৰীলংকাত জীৱ বৈচিত্ৰ্য অন্বেষণৰ কামৰ বাবে স্থাপন কৰা এটা অনুষ্ঠান, প্ৰাকৃতিক ইতিহাসৰ কিতাপ প্ৰকাশ আৰু উপাৰ্জনৰ লগতে ভৱিষ্যতৰ অধিক অন্বেষণ আৰু গৱেষণাৰ সৈতে‍ ব্যাৱসায়িক আৰ্হিক যোগ কৰিছিল।<ref name=rolex /> ১৯৯১ চনৰপৰা ২০১২ চনৰ ভিতৰত ডব্লিউ এইচ টিয়ে ইংৰাজী আৰু সিংহলী উভয় ভাষাতে প্ৰায় ৪০খন কিতাপ প্ৰকাশ কৰে, য'ত শ্ৰীলংকাৰ চৰাইৰ বাবে ক্ষেত্ৰ গাইড<ref name=fieldbirds>{{cite book|title=A field guide to the birds of Sri Lanka|year=1995|publisher=WHT|isbn=955-9114-07-7|page=224|author=Kotagama S.|author2=Wijayasinghe, A. }}</ref> কিতাপখনো আছিল। সিংহলী ভাষালৈ অনুবাদ কৰা বহু কিতাপ বিশ্ব বেংক / নেদাৰলেণ্ড অংশীদাৰিত্ব কাৰ্যসূচীৰ জীৱ বৈচিত্ৰ্য উইণ্ড'ৰ অনুদানৰ সহায়ত ৫,০০০ বিদ্যালয়ৰ পুথিভঁৰালক বিনামূলীয়াকৈ প্ৰদান কৰা হয়।<ref>{{cite book|title=Siri Laka kurullo ['Birds of Sri Lanka']|publisher=WHT|location=Colombo|isbn=955-9114-18-2|page=516|author=Kotagama, S.|author2=Wijayasinghe, A. |year=1998}}</ref><ref>{{cite book|title=Siri Laka gaskolan athpotha ['A handbook to the trees and shrubs of Sri Lanka']|year=2004|publisher=WHT|location=Colombo|isbn=978-955-9114-30-7|page=513|last1=Ashton |first1=M.S.|last2=Gunatilleke |first2=S. |last3=de Zoysa |first3=N. |last4=Dassanayake |first4=M.D. |last5=Gunatilleke |first5=N. |last6=Siril Wijesundera |first6=S.|others=Translated by Wijayasinghe, A.}}</ref><ref>{{cite book|last=Somaweera|first=R.|title=Sri Lankawe Sarpayin ['Snakes of Sri Lanka']|year=2006|publisher=WHT|location=Colombo|isbn=955-9114-35-2|page=297}}</ref><ref name=frogbook>{{cite book|title=Sri Lankawe Ubhayajeeveen ['The amphibian fauna of Sri Lanka']|year=2007|publisher=WHT|location=Colombo|isbn=978-955-9114-34-5|page=440|author=Manamendra-Arachchi, K.|author2=Pethiyagoda, R. }}</ref> এই কাৰ্যসূচীৰ লক্ষ্য আছিল শ্ৰীলংকাত প্ৰথমবাৰৰ বাবে স্থানীয় ভাষাৰ জীৱ বৈচিত্ৰ্যৰ বৈজ্ঞানিক গ্ৰন্থসমূহ যুৱক-যুৱতীসকলৰ হাতত তুলি দিয়া।<ref>{{cite web|last=Fernando|first=Prithiviraj|title=New perspective on amphibians|url=http://www.thesundayleader.lk/archive/20060625/arts.htm|publisher=The Sunday Leader|access-date=23 January 2012|archive-date=27 November 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111127220901/http://www.thesundayleader.lk/archive/20060625/arts.htm}}</ref> পেথিয়াগোডাই শ্ৰীলংকাত নীতি সংস্কাৰৰ পোষকতাতো স্পষ্টবাদী হৈ আহিছে, সংবাদ মাধ্যমত বায়'পাইৰেচি,<ref>{{Cite web|title=Biopiracy threatens Sri Lanka's tourism sector |url=https://www.ft.lk/columns/Biopiracy-threatens-Sri-Lanka-s-tourism-sector/4-714836|access-date=2022-06-24|website= Daily FT |language=English}}</ref> গৰ্ভপাত<ref>{{Cite web|title=Abortion: The agony of a nation {{!}} Daily FT|url=http://www.ft.lk/columns/Abortion--The-agony-of-a-nation/4-647452|access-date=2021-03-10|website=www.ft.lk|language=English}}</ref> আৰু যৌন নৈতিকতা<ref>{{Cite web|title=No sex please, we're Sri Lankan|url=http://www.ft.lk/columns/No-sex-please--we-re-Sri-Lankan/4-645479|access-date=2021-03-10|website=Daily FT|language=English}}</ref> আদি বিষয়ত লিখিছে, ইয়াৰ উপৰি পুষ্টি, কৃষি নীতি, অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক সংস্কাৰকে ধৰি বিভিন্ন বিষয়ৰ ওপৰত বক্তৃতা-ভিডিঅ' প্ৰস্তুত কৰিছে‍।<ref>{{YouTube|c=UCfDuv3FOoOtU4yzk5Yn_5gQ}}</ref> == আৱিষ্কাৰসমূহ == ডব্লিউ.এইচ.টি. (WHT)-ৰ সতীৰ্থসকলৰ সৈতে মিলি পেথিয়াগোডাই শ্ৰীলংকাৰ প্ৰায় ১০০টা নতুন মেৰুদণ্ডী প্ৰাণীৰ প্ৰজাতি আৱিষ্কাৰ আৰু/বা সেইবোৰৰ বৈজ্ঞানিক বৰ্ণনা আগবঢ়াইছে। ইয়াৰ ভিতৰত মাছ,<ref name=fish /><ref>{{cite journal|last1=Pethiyagoda|first1=R.|last2=Kottelat |first2=M. |last3=Silva |first3=A. |last4=Maduwage |first4=M. |last5=Meegaskumbura |first5=M.|title=A review of the genus ''Laubuca'' in Sri Lanka, with description of three new species (Teleostei: Cyprinidae)|journal=Ichthyological Exploration of Freshwaters|year=2008|volume=19|pages=7–26}}</ref> উভচৰ প্ৰাণী<ref name=frogbook/><ref name=raffles>{{cite journal|last=Manamendra-Arachchi|first=K.|author2=Pethiyagoda, R. |title=The Sri Lankan shrub frogs of the genus ''Philautus'' Gistel |journal=Raffles Bulletin of Zoology |year=2005| volume=Supplement 12 |pages=163–303}}</ref> আৰু জেঠীজাতীয় প্ৰাণীৰ (lizards) উপৰি<ref>{{cite journal|last=Pethiyagoda|first=R.|author2=Manamendra-Arachchi, K. |title=A revision of the endemic Sri Lankan agamid lizard genus ''Ceratophora'' Gray, 1835, with description of two new species|journal=Journal of South Asian Natural History|year=1998|volume=3|pages=1–52}}</ref><ref>{{cite journal|last1=Manamendra–Arachchi|first1=K.|last2=Batuwita |first2=S. |last3=Pethiyagoda |first3=R.|title=A revision of the Sri Lankan day geckos (Reptilia: Gekkonidae: ''Cnemaspis''), with description of new species from Sri Lanka and southern India |journal=Zeylanica|year=2007|volume=7|pages=9–122}}</ref> ৪৩ বিধ অলুণীয়া পানীৰ কেঁকোৰা অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name="RBZ crabs">{{cite journal|last=Bahir|first=Mohomed M.|author2=Ng, P.K.L. |author3=Crandall, K. |author4=Pethiyagoda, R. |title=A conservation assessment of the freshwater crabs of Sri Lanka |journal=Raffles Bulletin of Zoology |year=2005 |volume=Supplement 12 |pages=121–126}}</ref> তেওঁৰ এই গৱেষণামূলক কামৰ পৰাই পোহৰলৈ আহে যে যোৱা ১৩০ বছৰত শ্ৰীলংকাৰ প্ৰায় ১৯ বিধ উভচৰ প্ৰাণী বিলুপ্ত হৈ গৈছে,<ref name=raffles /> যিটো সমগ্ৰ বিশ্বৰ ভিতৰতে কোনো এখন দেশৰ বাবে সৰ্বাধিক বিলুপ্তিৰ ৰেকৰ্ড।<ref>{{cite book|title=The fauna of Sri Lanka: status of taxonomy, research and conservation|year=2006|publisher=International Union for Conservation of Nature|isbn=955-8177-51-2|pages=125–131|url=http://data.iucn.org/dbtw-wpd/edocs/2006-030.pdf|editor=Bambaradeniya, Channa}}</ref> == স্বীকৃতি == ১৯৯৮ চনত শ্ৰীলংকাৰ পৰ্বতীয়া অৰণ্যৰ দ্ৰুত ক্ষয়ক লৈ চিন্তিত হৈ পেথিয়াগোডাই পৰিত্যক্ত চাহ বাগিচাসমূহক পুনৰ প্ৰাকৃতিক অৰণ্যলৈ ৰূপান্তৰ কৰাৰ এটা প্ৰকল্প আৰম্ভ কৰে।<ref name="Totum restoration">{{cite journal|last1=Pethiyagoda|first1=Rohan S. Jr.|last2=Nanayakkara |first2=S. |title=Invasion by ''Austroeupatorium inulifolium'' (Asteraceae) arrests succession following tea cultivation in the highlands of Sri Lanka|journal=Ceylon Journal of Science (Biological Sciences)|date=2011|volume=40|issue=2|pages=175–181|doi=10.4038/cjsbs.v40i2.3934|doi-access=free}}</ref> এই কামৰ বাবে তেওঁক 'ৰোলেক্স এৱাৰ্ড ফৰ এণ্টাৰপ্ৰাইজ' (Rolex Awards for Enterprise) সন্মানেৰে বিভূষিত কৰা হয়।<ref name=rolex /><ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=uBOaEHSJv2c|title=Rohan Pethiyagoda – The call of the cloud forest|date=28 September 2021 |via=www.youtube.com}}</ref> ২০২২ চনত তেওঁ লণ্ডনৰ লিনিয়ান ছ'চাইটিৰ পৰা 'লিনিয়ান মেডেল' (Linnean Medal) লাভ কৰে। ১৮৮৮ চনত আৰম্ভ হোৱা এই বঁটা লাভ কৰা তেওঁ প্ৰথমগৰাকী শ্ৰীলংকান আৰু দ্বিতীয়গৰাকী এছীয় ব্যক্তি।<ref>{{cite web |last1=Dissanayake |first1=Rajith |title=Sri Lankan wins Linnean Medal, the 'Nobel Prize for naturalists' (commentary) |url=https://news.mongabay.com/2022/05/sri-lankan-wins-linnean-medal-the-nobel-prize-for-naturalists-commentary/ |website=Mongabay Environmental News |access-date=27 May 2022 |date=24 May 2022}}</ref> ২০২৩ চনত 'এছিয়ান চাইণ্টিষ্ট' পত্ৰিকাই তেওঁক 'এছিয়ান চাইণ্টিষ্ট ১০০' তালিকাৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰে।<ref>{{cite web |url=https://www.asianscientist.com/as100/ |title=The Asian Scientist 100 |publisher= [[Asian Scientist]] |access-date= 13 March 2025}}</ref> জৈৱ বৈচিত্ৰ্য সংৰক্ষণলৈ আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে তেওঁক শ্ৰীলংকাৰ 'নেচনেল একাডেমী অৱ ছায়েন্স'ৰ ফেলো হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰা হৈছে।<ref>{{cite web|title= The (US) Tropical Forest Conservation Act: Flogging Dead Horses |website=The Island|url=http://www.island.lk/2005/06/26/features6.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20190618151455/https://island.lk/2005/06/26/features6.html|archive-date=2019-06-18}}</ref> বৈজ্ঞানিক পত্ৰিকাৰ প্ৰায় ৬০খন গৱেষণা পত্ৰৰ উপৰি তেওঁ শ্ৰীলংকাৰ প্ৰাকৃতিক ইতিহাস, প্ৰাইমেট (primates), হৰ্টন প্লেইনছ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান আৰু জৈৱ-ভৌগোলিকতাৰ ওপৰত কেইবাখনো কিতাপ প্ৰকাশ কৰিছে। তেওঁ অষ্ট্ৰেলিয়ান মিউজিয়ামৰ এগৰাকী ৰিচাৰ্ছ এছ'চিয়েট আৰু 'জুটেক্সা' পত্ৰিকাৰ এছীয় অলুণীয়া পানীৰ মাছৰ শাখাৰ সম্পাদক হিচাপেও কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আছে। == উত্তৰাধিকাৰ == পেথিয়াগোডাৰ সন্মানত কেইবাটাও নতুন প্ৰাণীৰ প্ৰজাতিৰ নামকৰণ কৰা হৈছে। ইয়াৰ ভিতৰত আছে: * '''মাছ:''' ''Dawkinsia rohani''<ref name="Puntius rohani" />, ''Rasboroides rohani''<ref name=Rasboroides /> আৰু ''Haludaria'' (যিটো তেওঁ ১৮২২ চনত ভাৰতীয় মৎস্যবিজ্ঞানৰ প্ৰতিষ্ঠাপক ফ্ৰান্সিছ হেমিল্টনৰ গ্ৰন্থৰ বাবে চিত্ৰ অংকন কৰা বঙালী যুৱক 'হালুদৰ'ৰ নামত ৰাখিছিল)। * '''উভচৰ:''' মাইক্ৰ’হাইলডি ভেকুলী ''Uperodon rohani''<ref name=Uperodon />। ২০২০ চনত এছ. ডি. বিজুৰ নেতৃত্বত বিজ্ঞানীৰ এটা দলে দক্ষিণ আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ গছ-ভেকুলীৰ (tree frogs) এটা নতুন গণৰ নাম তেওঁৰ সন্মানত ''Rohanixalus'' ৰাখে।<ref name=Rohanixalus /> * '''অন্যান্য:''' ড্ৰেগন জেঠী ''Calotes pethiyagodai''<ref name=Calotes />, জঁপিয়াই ফুৰা মকৰা ''Onomastus pethiyagodai''<ref name=Onomastus /> আৰু ফৰিংজাতীয় প্ৰাণী (dragonfly) ''Macromidia donaldi pethiyagodai''।<ref name=Macromidia /> ২০১২ চনৰ জুলাই মাহত পেথিয়াগোডা আৰু তেওঁৰ সতীৰ্থসকলে বিৱৰ্তনবাদী জীৱবিজ্ঞানী [[ৰিচাৰ্ড ডকিন্স]]ৰ সন্মানত দক্ষিণ এছিয়াৰ অলুণীয়া পানীৰ মাছৰ এটা নতুন গণৰ নাম ''Dawkinsia'' ৰাখে।<ref name=Puntius_Paper /> এই সন্দৰ্ভত তেওঁ এএফপিক জনাইছিল যে ৰিচাৰ্ড ডকিন্সৰ লেখাই আমাক বুজাত সহায় কৰিছে যে এই মহাবিশ্ব যিকোনো ধৰ্মই কল্পনা কৰাতকৈ বহু বেছি ধুনীয়া আৰু বিস্ময়কৰ।<ref name=TelegraphUK /> == পেথিয়াগোডাৰ দ্বাৰা বৰ্ণিত টেক্সা (Taxa) == * চাওক: [[:Category:ৰোহন পেথিয়াগোডাৰ দ্বাৰা নামকৰণ কৰা টেক্সা]] ==তথ্যসূত্ৰ== dtr64jb5zzb4rnhtxwp1o5wusxv4x5y 601733 601732 2026-04-21T05:05:24Z Duhita Ragini Kalita 46712 /* Taxa described by Pethiyagoda */ 601733 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ৰোহন পেথিয়াগোডা | image = Rohan Pethiyagoda.JPG | birth_name = তিলক ৰোহন ডেভিদ পেথিয়াগোডা | birth_date = {{Birth date and age|df=y|1955|11|19}} | birth_place = [[কলম্বো]], [[শ্ৰীলংকা]] | education = বি.এছ.চি., এম.ফিল. | alma_mater = এছ. থমাছ কলেজ, মাউণ্ট লাভিনিয়া; <br/>কিঙছ কলেজ লণ্ডন; ছাচেক্স বিশ্ববিদ্যালয় | occupation = [[শ্ৰেণীবিভাজনবিদ]] (Taxonomist) | years_active = ১৯৯০–বৰ্তমান | employer = [[অষ্ট্ৰেলিয়ান মিউজিয়াম]] | notable_works = ''Freshwater fishes of Sri Lanka'' (১৯৯০)<br/>''Pearls, spices and green gold'' (২০০৭)<br/>''Horton Plains: Sri Lanka's cloud-forest national park'' (২০১২) | awards = ভাদামাৰাচ্চি পদক (১৯৮৭), ৰোলেক্স এৱাৰ্ড ফৰ এণ্টাৰপ্ৰাইজ (২০০০), লিনিয়ান মেডেল (২০২২) | website = [https://web.archive.org/web/20121209165113/http://www.wht.lk/ শ্ৰীলংকাৰ ৱাইল্ডলাইফ হেৰিটেজ ট্ৰাষ্ট] }} '''ৰোহন ডেভিদ পেথিয়াগোডা''' (জন্ম: ১৯ নৱেম্বৰ ১৯৫৫) এগৰাকী [[শ্ৰীলংকা]]ৰ জৈৱ বৈচিত্ৰ্য বিজ্ঞানী, উভচৰ আৰু অলুণীয়া পানীৰ মাছৰ শ্ৰেণীবিভাজনবিদ, লেখক, সংৰক্ষণবিদ আৰু ৰাজহুৱা নীতিৰ অধিবক্তা। ==আৰম্ভণি জীৱন আৰু কেৰিয়াৰ== ১৯৫৫ চনৰ ১৯ নৱেম্বৰত শ্ৰীলংকাৰ কলম্বোত জন্মগ্ৰহণ কৰা পেথিয়াগোডাই মাউণ্ট লেভিনিয়াৰ এছ থমাছ কলেজত মাধ্যমিক শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে। ১৯৭৭ চনত লণ্ডন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কিংছ কলেজৰপৰা তেওঁ ইলেক্ট্ৰিকেল এণ্ড ইলেক্ট্ৰনিক্স ইঞ্জিনিয়াৰিঙত বিএচ.চি ডিগ্ৰী লাভ কৰে আৰু ১৯৮০ চনত ছাচেক্স বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা জৈৱ চিকিৎসা অভিযান্ত্ৰিকীত এম.ফিল. ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref name=fish>{{cite book|last=Pethiyagoda|first=Rohan|title=Freshwater fishes of Sri Lanka|year=1990|publisher=WHT|location=Colombo|isbn=955-9114-00-X|page=362}}</ref> ==সেৱা== ১৯৮১ চনৰপৰা ১৯৮২ চনলৈকে পেথিয়াগোডাই শ্ৰীলংকাৰ স্বাস্থ্য মন্ত্ৰ্যালয়ৰ জৈৱ চিকিৎসা অভিযান্ত্ৰিক বিভাগত অভিযন্তা হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল আৰু ১৯৮২ চনৰপৰা ১৯৮৭ চনলৈকে সেই প্ৰতিষ্ঠানৰ সঞ্চালক হিচাপে কাম কৰিছিল। সেই একেটা বছৰতে বদমৰাচ্চি অভিযানৰ সময়ত শ্ৰীলংকাৰ সশস্ত্ৰ বাহিনীলৈ আগ বঢে়াৱা সেৱাৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰপতি জে আৰ জয়ৱৰ্ধনে তেওঁক বদমৰাচ্চি পদক প্ৰদান কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://www.silumina.lk/2022/04/23/%E0%B6%BB%E0%B7%83%E0%B6%B3%E0%B7%94%E0%B6%B1/%E0%B7%80%E0%B6%A9%E0%B7%8F-%E0%B7%80%E0%B7%90%E0%B6%AF%E0%B6%9C%E0%B6%AD%E0%B7%8A-%E0%B7%80%E0%B6%B1%E0%B7%8A%E0%B6%B1%E0%B7%9A-%E0%B6%9A%E0%B6%BB%E0%B6%B1-%E0%B6%9A%E0%B7%8F%E0%B6%BB%E0%B7%8A%E0%B6%BA%E0%B6%BA%E0%B6%BA%E0%B7%92|title=What matters is the work we do|website=Silumina |date=21 April 2022 }}</ref> ১৯৮৪ চনত তেওঁক সমান্তৰালভাৱে শ্ৰীলংকাৰ জলসম্পদ ব’ৰ্ডৰ অধ্যক্ষ হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়। ২০০২ চনৰপৰা ২০০৪ চনলৈকে শ্ৰীলংকা চৰকাৰৰ পৰিৱেশ আৰু প্ৰাকৃতিক সম্পদৰ উপদেষ্টা হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল আৰু ২০০৫ চনত আই ইউ চি এন প্ৰজাতি জীয়াই থকাৰ আয়োগৰ উপ-সভাপতি নিৰ্বাচিত হৈছিল।<ref name=BBC>{{cite news|last=Black|first=Richard|title=Global plan to rescue amphibians|date=19 September 2005 |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/4262384.stm|publisher=BBC News|access-date=23 January 2012}}</ref> ২০০৮ চনত পেথিয়াগোডা আন্তৰ্জাতিক প্ৰাণীবিজ্ঞান নামকৰণৰ ট্ৰাষ্ট ব’ৰ্ড অৱ ট্ৰাষ্টী হিচাপে‍ নিৰ্বাচিত হয়, ইয়াৰ পূৰ্বে তেওঁ ব্ৰিটিছ আমেৰিকান ধঁপাত জৈৱ-বৈচিত্ৰ্য অংশীদাৰিত্বৰ নিশ্চয়তা গোটৰ উপ-সভাপতি হিচাপে চাৰিবছৰীয়া কাৰ্যকাল কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। ২০০৯ চনত তেওঁ অষ্ট্ৰেলিয়ান মিউজিয়াম, ছিডনীৰ গৱেষণা সহযোগী হিচাপে নিযুক্তি লাভ কৰে,<ref>{{Cite web|url=http://australianmuseum.net.au/learn/collections/natural-science/ichthyology/fish-section-research-associates/|title=Fish Section Research Associates|website=The Australian Museum|language=en|access-date=2020-01-16}}</ref> আৰু ২০১৫ চনৰপৰা ২০১৮ চনলৈকে তেওঁ শ্ৰীলংকা চাহ ব'ৰ্ডৰ অধ্যক্ষ হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে।<ref>{{Cite web|url=http://www.ft.lk/front-page/rohan-pethiyagoda-new-tea-board-chairman/44-485165|title=Rohan Pethiyagoda new Tea Board Chairman |website=[[Daily FT]]|language=English|access-date=2020-01-16}}</ref> ২০২২ চনৰ ২২ জুনত পেথিয়াগোডাক শ্ৰীলংকাৰ বিৰোধী দলৰ নেতা সাজিৎ প্ৰেমদাছাৰ জ্যেষ্ঠ নীতি উপদেষ্টা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।<ref>{{Cite web|url=https://www.ft.lk/news/Dr-Pethiyagoda-appointed-Senior-Policy-Advisor-to-Opposition-Leader/56-736546|title=Dr. Pethiyagoda appointed Senior Policy Advisor to Opposition Leader |website= Daily FT}}</ref> ==প্ৰকৃতিবাদী জীৱন== ১৯৮৭ চনত তেওঁ চৰকাৰী কাৰ্যালয়ৰপৰা পদত্যাগ কৰি দ্বীপটোৰ মিঠা পানীৰ মাছসমূহ অন্বেষণ কৰাৰ প্ৰকল্পৰ কাম আৰম্ভ কৰে,<ref name=rolex>{{cite web|title=Rohan Pethiyagoda – The Project|url=http://www.rolexawards.com/profiles/associate_laureates/rohan_pethiyagoda/project|publisher=Rolex Awards for Enterprise|access-date=14 January 2012|archivedate=24 May 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140524072840/http://www.rolexawards.com/profiles/associate_laureates/rohan_pethiyagoda/project|deadurl=yes}}</ref> যাৰ ফলত ১৯৯০ চনত তেওঁৰ প্ৰথমখন গ্ৰন্থ, শ্ৰীলংকাৰ মিঠা পানীৰ মাছ,<ref name=fish/> দেশখনৰ মিঠা পানীৰ মাছৰ প্ৰাণীজগতৰ সচিত্ৰ বিৱৰণী প্ৰকাশ পায়।<ref name=Copeia>{{cite journal|last=Moyle|first=P.B.|title=Review of R. Pethiyagoda, Freshwater Fishes of Sri Lanka|journal=Copeia|volume=1991|issue=4|year=1991|pages=1166–1177|doi=10.2307/1446131 |jstor=1446131}}</ref> এই কিতাপখনৰপৰা পোৱা আৰ্থিক লাভ পেথিয়াগোডাই ৱাইল্ড লাইফ হেৰিটেজ ট্ৰাষ্ট (WHT)ৰ বাবে এনডাউমেণ্টলৈ প্ৰদান কৰে‍, ৱাইল্ড লাইফ হেৰিটেজ ট্ৰাষ্ট হ'ল ১৯৯০ চনত তেওঁ শ্ৰীলংকাত জীৱ বৈচিত্ৰ্য অন্বেষণৰ কামৰ বাবে স্থাপন কৰা এটা অনুষ্ঠান, প্ৰাকৃতিক ইতিহাসৰ কিতাপ প্ৰকাশ আৰু উপাৰ্জনৰ লগতে ভৱিষ্যতৰ অধিক অন্বেষণ আৰু গৱেষণাৰ সৈতে‍ ব্যাৱসায়িক আৰ্হিক যোগ কৰিছিল।<ref name=rolex /> ১৯৯১ চনৰপৰা ২০১২ চনৰ ভিতৰত ডব্লিউ এইচ টিয়ে ইংৰাজী আৰু সিংহলী উভয় ভাষাতে প্ৰায় ৪০খন কিতাপ প্ৰকাশ কৰে, য'ত শ্ৰীলংকাৰ চৰাইৰ বাবে ক্ষেত্ৰ গাইড<ref name=fieldbirds>{{cite book|title=A field guide to the birds of Sri Lanka|year=1995|publisher=WHT|isbn=955-9114-07-7|page=224|author=Kotagama S.|author2=Wijayasinghe, A. }}</ref> কিতাপখনো আছিল। সিংহলী ভাষালৈ অনুবাদ কৰা বহু কিতাপ বিশ্ব বেংক / নেদাৰলেণ্ড অংশীদাৰিত্ব কাৰ্যসূচীৰ জীৱ বৈচিত্ৰ্য উইণ্ড'ৰ অনুদানৰ সহায়ত ৫,০০০ বিদ্যালয়ৰ পুথিভঁৰালক বিনামূলীয়াকৈ প্ৰদান কৰা হয়।<ref>{{cite book|title=Siri Laka kurullo ['Birds of Sri Lanka']|publisher=WHT|location=Colombo|isbn=955-9114-18-2|page=516|author=Kotagama, S.|author2=Wijayasinghe, A. |year=1998}}</ref><ref>{{cite book|title=Siri Laka gaskolan athpotha ['A handbook to the trees and shrubs of Sri Lanka']|year=2004|publisher=WHT|location=Colombo|isbn=978-955-9114-30-7|page=513|last1=Ashton |first1=M.S.|last2=Gunatilleke |first2=S. |last3=de Zoysa |first3=N. |last4=Dassanayake |first4=M.D. |last5=Gunatilleke |first5=N. |last6=Siril Wijesundera |first6=S.|others=Translated by Wijayasinghe, A.}}</ref><ref>{{cite book|last=Somaweera|first=R.|title=Sri Lankawe Sarpayin ['Snakes of Sri Lanka']|year=2006|publisher=WHT|location=Colombo|isbn=955-9114-35-2|page=297}}</ref><ref name=frogbook>{{cite book|title=Sri Lankawe Ubhayajeeveen ['The amphibian fauna of Sri Lanka']|year=2007|publisher=WHT|location=Colombo|isbn=978-955-9114-34-5|page=440|author=Manamendra-Arachchi, K.|author2=Pethiyagoda, R. }}</ref> এই কাৰ্যসূচীৰ লক্ষ্য আছিল শ্ৰীলংকাত প্ৰথমবাৰৰ বাবে স্থানীয় ভাষাৰ জীৱ বৈচিত্ৰ্যৰ বৈজ্ঞানিক গ্ৰন্থসমূহ যুৱক-যুৱতীসকলৰ হাতত তুলি দিয়া।<ref>{{cite web|last=Fernando|first=Prithiviraj|title=New perspective on amphibians|url=http://www.thesundayleader.lk/archive/20060625/arts.htm|publisher=The Sunday Leader|access-date=23 January 2012|archive-date=27 November 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111127220901/http://www.thesundayleader.lk/archive/20060625/arts.htm}}</ref> পেথিয়াগোডাই শ্ৰীলংকাত নীতি সংস্কাৰৰ পোষকতাতো স্পষ্টবাদী হৈ আহিছে, সংবাদ মাধ্যমত বায়'পাইৰেচি,<ref>{{Cite web|title=Biopiracy threatens Sri Lanka's tourism sector |url=https://www.ft.lk/columns/Biopiracy-threatens-Sri-Lanka-s-tourism-sector/4-714836|access-date=2022-06-24|website= Daily FT |language=English}}</ref> গৰ্ভপাত<ref>{{Cite web|title=Abortion: The agony of a nation {{!}} Daily FT|url=http://www.ft.lk/columns/Abortion--The-agony-of-a-nation/4-647452|access-date=2021-03-10|website=www.ft.lk|language=English}}</ref> আৰু যৌন নৈতিকতা<ref>{{Cite web|title=No sex please, we're Sri Lankan|url=http://www.ft.lk/columns/No-sex-please--we-re-Sri-Lankan/4-645479|access-date=2021-03-10|website=Daily FT|language=English}}</ref> আদি বিষয়ত লিখিছে, ইয়াৰ উপৰি পুষ্টি, কৃষি নীতি, অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক সংস্কাৰকে ধৰি বিভিন্ন বিষয়ৰ ওপৰত বক্তৃতা-ভিডিঅ' প্ৰস্তুত কৰিছে‍।<ref>{{YouTube|c=UCfDuv3FOoOtU4yzk5Yn_5gQ}}</ref> == আৱিষ্কাৰসমূহ == ডব্লিউ.এইচ.টি. (WHT)-ৰ সতীৰ্থসকলৰ সৈতে মিলি পেথিয়াগোডাই শ্ৰীলংকাৰ প্ৰায় ১০০টা নতুন মেৰুদণ্ডী প্ৰাণীৰ প্ৰজাতি আৱিষ্কাৰ আৰু/বা সেইবোৰৰ বৈজ্ঞানিক বৰ্ণনা আগবঢ়াইছে। ইয়াৰ ভিতৰত মাছ,<ref name=fish /><ref>{{cite journal|last1=Pethiyagoda|first1=R.|last2=Kottelat |first2=M. |last3=Silva |first3=A. |last4=Maduwage |first4=M. |last5=Meegaskumbura |first5=M.|title=A review of the genus ''Laubuca'' in Sri Lanka, with description of three new species (Teleostei: Cyprinidae)|journal=Ichthyological Exploration of Freshwaters|year=2008|volume=19|pages=7–26}}</ref> উভচৰ প্ৰাণী<ref name=frogbook/><ref name=raffles>{{cite journal|last=Manamendra-Arachchi|first=K.|author2=Pethiyagoda, R. |title=The Sri Lankan shrub frogs of the genus ''Philautus'' Gistel |journal=Raffles Bulletin of Zoology |year=2005| volume=Supplement 12 |pages=163–303}}</ref> আৰু জেঠীজাতীয় প্ৰাণীৰ (lizards) উপৰি<ref>{{cite journal|last=Pethiyagoda|first=R.|author2=Manamendra-Arachchi, K. |title=A revision of the endemic Sri Lankan agamid lizard genus ''Ceratophora'' Gray, 1835, with description of two new species|journal=Journal of South Asian Natural History|year=1998|volume=3|pages=1–52}}</ref><ref>{{cite journal|last1=Manamendra–Arachchi|first1=K.|last2=Batuwita |first2=S. |last3=Pethiyagoda |first3=R.|title=A revision of the Sri Lankan day geckos (Reptilia: Gekkonidae: ''Cnemaspis''), with description of new species from Sri Lanka and southern India |journal=Zeylanica|year=2007|volume=7|pages=9–122}}</ref> ৪৩ বিধ অলুণীয়া পানীৰ কেঁকোৰা অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name="RBZ crabs">{{cite journal|last=Bahir|first=Mohomed M.|author2=Ng, P.K.L. |author3=Crandall, K. |author4=Pethiyagoda, R. |title=A conservation assessment of the freshwater crabs of Sri Lanka |journal=Raffles Bulletin of Zoology |year=2005 |volume=Supplement 12 |pages=121–126}}</ref> তেওঁৰ এই গৱেষণামূলক কামৰ পৰাই পোহৰলৈ আহে যে যোৱা ১৩০ বছৰত শ্ৰীলংকাৰ প্ৰায় ১৯ বিধ উভচৰ প্ৰাণী বিলুপ্ত হৈ গৈছে,<ref name=raffles /> যিটো সমগ্ৰ বিশ্বৰ ভিতৰতে কোনো এখন দেশৰ বাবে সৰ্বাধিক বিলুপ্তিৰ ৰেকৰ্ড।<ref>{{cite book|title=The fauna of Sri Lanka: status of taxonomy, research and conservation|year=2006|publisher=International Union for Conservation of Nature|isbn=955-8177-51-2|pages=125–131|url=http://data.iucn.org/dbtw-wpd/edocs/2006-030.pdf|editor=Bambaradeniya, Channa}}</ref> == স্বীকৃতি == ১৯৯৮ চনত শ্ৰীলংকাৰ পৰ্বতীয়া অৰণ্যৰ দ্ৰুত ক্ষয়ক লৈ চিন্তিত হৈ পেথিয়াগোডাই পৰিত্যক্ত চাহ বাগিচাসমূহক পুনৰ প্ৰাকৃতিক অৰণ্যলৈ ৰূপান্তৰ কৰাৰ এটা প্ৰকল্প আৰম্ভ কৰে।<ref name="Totum restoration">{{cite journal|last1=Pethiyagoda|first1=Rohan S. Jr.|last2=Nanayakkara |first2=S. |title=Invasion by ''Austroeupatorium inulifolium'' (Asteraceae) arrests succession following tea cultivation in the highlands of Sri Lanka|journal=Ceylon Journal of Science (Biological Sciences)|date=2011|volume=40|issue=2|pages=175–181|doi=10.4038/cjsbs.v40i2.3934|doi-access=free}}</ref> এই কামৰ বাবে তেওঁক 'ৰোলেক্স এৱাৰ্ড ফৰ এণ্টাৰপ্ৰাইজ' (Rolex Awards for Enterprise) সন্মানেৰে বিভূষিত কৰা হয়।<ref name=rolex /><ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=uBOaEHSJv2c|title=Rohan Pethiyagoda – The call of the cloud forest|date=28 September 2021 |via=www.youtube.com}}</ref> ২০২২ চনত তেওঁ লণ্ডনৰ লিনিয়ান ছ'চাইটিৰ পৰা 'লিনিয়ান মেডেল' (Linnean Medal) লাভ কৰে। ১৮৮৮ চনত আৰম্ভ হোৱা এই বঁটা লাভ কৰা তেওঁ প্ৰথমগৰাকী শ্ৰীলংকান আৰু দ্বিতীয়গৰাকী এছীয় ব্যক্তি।<ref>{{cite web |last1=Dissanayake |first1=Rajith |title=Sri Lankan wins Linnean Medal, the 'Nobel Prize for naturalists' (commentary) |url=https://news.mongabay.com/2022/05/sri-lankan-wins-linnean-medal-the-nobel-prize-for-naturalists-commentary/ |website=Mongabay Environmental News |access-date=27 May 2022 |date=24 May 2022}}</ref> ২০২৩ চনত 'এছিয়ান চাইণ্টিষ্ট' পত্ৰিকাই তেওঁক 'এছিয়ান চাইণ্টিষ্ট ১০০' তালিকাৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰে।<ref>{{cite web |url=https://www.asianscientist.com/as100/ |title=The Asian Scientist 100 |publisher= [[Asian Scientist]] |access-date= 13 March 2025}}</ref> জৈৱ বৈচিত্ৰ্য সংৰক্ষণলৈ আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে তেওঁক শ্ৰীলংকাৰ 'নেচনেল একাডেমী অৱ ছায়েন্স'ৰ ফেলো হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰা হৈছে।<ref>{{cite web|title= The (US) Tropical Forest Conservation Act: Flogging Dead Horses |website=The Island|url=http://www.island.lk/2005/06/26/features6.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20190618151455/https://island.lk/2005/06/26/features6.html|archive-date=2019-06-18}}</ref> বৈজ্ঞানিক পত্ৰিকাৰ প্ৰায় ৬০খন গৱেষণা পত্ৰৰ উপৰি তেওঁ শ্ৰীলংকাৰ প্ৰাকৃতিক ইতিহাস, প্ৰাইমেট (primates), হৰ্টন প্লেইনছ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান আৰু জৈৱ-ভৌগোলিকতাৰ ওপৰত কেইবাখনো কিতাপ প্ৰকাশ কৰিছে। তেওঁ অষ্ট্ৰেলিয়ান মিউজিয়ামৰ এগৰাকী ৰিচাৰ্ছ এছ'চিয়েট আৰু 'জুটেক্সা' পত্ৰিকাৰ এছীয় অলুণীয়া পানীৰ মাছৰ শাখাৰ সম্পাদক হিচাপেও কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আছে। == উত্তৰাধিকাৰ == পেথিয়াগোডাৰ সন্মানত কেইবাটাও নতুন প্ৰাণীৰ প্ৰজাতিৰ নামকৰণ কৰা হৈছে। ইয়াৰ ভিতৰত আছে: * '''মাছ:''' ''Dawkinsia rohani''<ref name="Puntius rohani" />, ''Rasboroides rohani''<ref name=Rasboroides /> আৰু ''Haludaria'' (যিটো তেওঁ ১৮২২ চনত ভাৰতীয় মৎস্যবিজ্ঞানৰ প্ৰতিষ্ঠাপক ফ্ৰান্সিছ হেমিল্টনৰ গ্ৰন্থৰ বাবে চিত্ৰ অংকন কৰা বঙালী যুৱক 'হালুদৰ'ৰ নামত ৰাখিছিল)। * '''উভচৰ:''' মাইক্ৰ’হাইলডি ভেকুলী ''Uperodon rohani''<ref name=Uperodon />। ২০২০ চনত এছ. ডি. বিজুৰ নেতৃত্বত বিজ্ঞানীৰ এটা দলে দক্ষিণ আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ গছ-ভেকুলীৰ (tree frogs) এটা নতুন গণৰ নাম তেওঁৰ সন্মানত ''Rohanixalus'' ৰাখে।<ref name=Rohanixalus /> * '''অন্যান্য:''' ড্ৰেগন জেঠী ''Calotes pethiyagodai''<ref name=Calotes />, জঁপিয়াই ফুৰা মকৰা ''Onomastus pethiyagodai''<ref name=Onomastus /> আৰু ফৰিংজাতীয় প্ৰাণী (dragonfly) ''Macromidia donaldi pethiyagodai''।<ref name=Macromidia /> ২০১২ চনৰ জুলাই মাহত পেথিয়াগোডা আৰু তেওঁৰ সতীৰ্থসকলে বিৱৰ্তনবাদী জীৱবিজ্ঞানী [[ৰিচাৰ্ড ডকিন্স]]ৰ সন্মানত দক্ষিণ এছিয়াৰ অলুণীয়া পানীৰ মাছৰ এটা নতুন গণৰ নাম ''Dawkinsia'' ৰাখে।<ref name=Puntius_Paper /> এই সন্দৰ্ভত তেওঁ এএফপিক জনাইছিল যে ৰিচাৰ্ড ডকিন্সৰ লেখাই আমাক বুজাত সহায় কৰিছে যে এই মহাবিশ্ব যিকোনো ধৰ্মই কল্পনা কৰাতকৈ বহু বেছি ধুনীয়া আৰু বিস্ময়কৰ।<ref name=TelegraphUK /> ==তথ্যসূত্ৰ== 3rdhpxh4efame17xijn95qkgp4vef8n 601735 601733 2026-04-21T05:07:39Z Duhita Ragini Kalita 46712 601735 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Infobox person | name = ৰোহন পেথিয়াগোডা | image = Rohan Pethiyagoda.JPG | birth_name = তিলক ৰোহন ডেভিদ পেথিয়াগোডা | birth_date = {{Birth date and age|df=y|1955|11|19}} | birth_place = [[কলম্বো]], [[শ্ৰীলংকা]] | education = বি.এছ.চি., এম.ফিল. | alma_mater = এছ. থমাছ কলেজ, মাউণ্ট লাভিনিয়া; <br/>কিঙছ কলেজ লণ্ডন; ছাচেক্স বিশ্ববিদ্যালয় | occupation = [[শ্ৰেণীবিভাজনবিদ]] (Taxonomist) | years_active = ১৯৯০–বৰ্তমান | employer = [[অষ্ট্ৰেলিয়ান মিউজিয়াম]] | notable_works = ''Freshwater fishes of Sri Lanka'' (১৯৯০)<br/>''Pearls, spices and green gold'' (২০০৭)<br/>''Horton Plains: Sri Lanka's cloud-forest national park'' (২০১২) | awards = ভাদামাৰাচ্চি পদক (১৯৮৭), ৰোলেক্স এৱাৰ্ড ফৰ এণ্টাৰপ্ৰাইজ (২০০০), লিনিয়ান মেডেল (২০২২) | website = [https://web.archive.org/web/20121209165113/http://www.wht.lk/ শ্ৰীলংকাৰ ৱাইল্ডলাইফ হেৰিটেজ ট্ৰাষ্ট] }} '''ৰোহন ডেভিদ পেথিয়াগোডা''' (জন্ম: ১৯ নৱেম্বৰ ১৯৫৫) এগৰাকী [[শ্ৰীলংকা]]ৰ জৈৱ বৈচিত্ৰ্য বিজ্ঞানী, উভচৰ আৰু অলুণীয়া পানীৰ মাছৰ শ্ৰেণীবিভাজনবিদ, লেখক, সংৰক্ষণবিদ আৰু ৰাজহুৱা নীতিৰ অধিবক্তা। ==আৰম্ভণি জীৱন আৰু কেৰিয়াৰ== ১৯৫৫ চনৰ ১৯ নৱেম্বৰত শ্ৰীলংকাৰ কলম্বোত জন্মগ্ৰহণ কৰা পেথিয়াগোডাই মাউণ্ট লেভিনিয়াৰ এছ থমাছ কলেজত মাধ্যমিক শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে। ১৯৭৭ চনত লণ্ডন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কিংছ কলেজৰপৰা তেওঁ ইলেক্ট্ৰিকেল এণ্ড ইলেক্ট্ৰনিক্স ইঞ্জিনিয়াৰিঙত বিএচ.চি ডিগ্ৰী লাভ কৰে আৰু ১৯৮০ চনত ছাচেক্স বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা জৈৱ চিকিৎসা অভিযান্ত্ৰিকীত এম.ফিল. ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref name=fish>{{cite book|last=Pethiyagoda|first=Rohan|title=Freshwater fishes of Sri Lanka|year=1990|publisher=WHT|location=Colombo|isbn=955-9114-00-X|page=362}}</ref> ==সেৱা== ১৯৮১ চনৰপৰা ১৯৮২ চনলৈকে পেথিয়াগোডাই শ্ৰীলংকাৰ স্বাস্থ্য মন্ত্ৰ্যালয়ৰ জৈৱ চিকিৎসা অভিযান্ত্ৰিক বিভাগত অভিযন্তা হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল আৰু ১৯৮২ চনৰপৰা ১৯৮৭ চনলৈকে সেই প্ৰতিষ্ঠানৰ সঞ্চালক হিচাপে কাম কৰিছিল। সেই একেটা বছৰতে বদমৰাচ্চি অভিযানৰ সময়ত শ্ৰীলংকাৰ সশস্ত্ৰ বাহিনীলৈ আগ বঢে়াৱা সেৱাৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰপতি জে আৰ জয়ৱৰ্ধনে তেওঁক বদমৰাচ্চি পদক প্ৰদান কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://www.silumina.lk/2022/04/23/%E0%B6%BB%E0%B7%83%E0%B6%B3%E0%B7%94%E0%B6%B1/%E0%B7%80%E0%B6%A9%E0%B7%8F-%E0%B7%80%E0%B7%90%E0%B6%AF%E0%B6%9C%E0%B6%AD%E0%B7%8A-%E0%B7%80%E0%B6%B1%E0%B7%8A%E0%B6%B1%E0%B7%9A-%E0%B6%9A%E0%B6%BB%E0%B6%B1-%E0%B6%9A%E0%B7%8F%E0%B6%BB%E0%B7%8A%E0%B6%BA%E0%B6%BA%E0%B6%BA%E0%B7%92|title=What matters is the work we do|website=Silumina |date=21 April 2022 }}</ref> ১৯৮৪ চনত তেওঁক সমান্তৰালভাৱে শ্ৰীলংকাৰ জলসম্পদ ব’ৰ্ডৰ অধ্যক্ষ হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়। ২০০২ চনৰপৰা ২০০৪ চনলৈকে শ্ৰীলংকা চৰকাৰৰ পৰিৱেশ আৰু প্ৰাকৃতিক সম্পদৰ উপদেষ্টা হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল আৰু ২০০৫ চনত আই ইউ চি এন প্ৰজাতি জীয়াই থকাৰ আয়োগৰ উপ-সভাপতি নিৰ্বাচিত হৈছিল।<ref name=BBC>{{cite news|last=Black|first=Richard|title=Global plan to rescue amphibians|date=19 September 2005 |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/4262384.stm|publisher=BBC News|access-date=23 January 2012}}</ref> ২০০৮ চনত পেথিয়াগোডা আন্তৰ্জাতিক প্ৰাণীবিজ্ঞান নামকৰণৰ ট্ৰাষ্ট ব’ৰ্ড অৱ ট্ৰাষ্টী হিচাপে‍ নিৰ্বাচিত হয়, ইয়াৰ পূৰ্বে তেওঁ ব্ৰিটিছ আমেৰিকান ধঁপাত জৈৱ-বৈচিত্ৰ্য অংশীদাৰিত্বৰ নিশ্চয়তা গোটৰ উপ-সভাপতি হিচাপে চাৰিবছৰীয়া কাৰ্যকাল কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। ২০০৯ চনত তেওঁ অষ্ট্ৰেলিয়ান মিউজিয়াম, ছিডনীৰ গৱেষণা সহযোগী হিচাপে নিযুক্তি লাভ কৰে,<ref>{{Cite web|url=http://australianmuseum.net.au/learn/collections/natural-science/ichthyology/fish-section-research-associates/|title=Fish Section Research Associates|website=The Australian Museum|language=en|access-date=2020-01-16}}</ref> আৰু ২০১৫ চনৰপৰা ২০১৮ চনলৈকে তেওঁ শ্ৰীলংকা চাহ ব'ৰ্ডৰ অধ্যক্ষ হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে।<ref>{{Cite web|url=http://www.ft.lk/front-page/rohan-pethiyagoda-new-tea-board-chairman/44-485165|title=Rohan Pethiyagoda new Tea Board Chairman |website=[[Daily FT]]|language=English|access-date=2020-01-16}}</ref> ২০২২ চনৰ ২২ জুনত পেথিয়াগোডাক শ্ৰীলংকাৰ বিৰোধী দলৰ নেতা সাজিৎ প্ৰেমদাছাৰ জ্যেষ্ঠ নীতি উপদেষ্টা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।<ref>{{Cite web|url=https://www.ft.lk/news/Dr-Pethiyagoda-appointed-Senior-Policy-Advisor-to-Opposition-Leader/56-736546|title=Dr. Pethiyagoda appointed Senior Policy Advisor to Opposition Leader |website= Daily FT}}</ref> ==প্ৰকৃতিবাদী জীৱন== ১৯৮৭ চনত তেওঁ চৰকাৰী কাৰ্যালয়ৰপৰা পদত্যাগ কৰি দ্বীপটোৰ মিঠা পানীৰ মাছসমূহ অন্বেষণ কৰাৰ প্ৰকল্পৰ কাম আৰম্ভ কৰে,<ref name=rolex>{{cite web|title=Rohan Pethiyagoda – The Project|url=http://www.rolexawards.com/profiles/associate_laureates/rohan_pethiyagoda/project|publisher=Rolex Awards for Enterprise|access-date=14 January 2012|archivedate=24 May 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140524072840/http://www.rolexawards.com/profiles/associate_laureates/rohan_pethiyagoda/project|deadurl=yes}}</ref> যাৰ ফলত ১৯৯০ চনত তেওঁৰ প্ৰথমখন গ্ৰন্থ, শ্ৰীলংকাৰ মিঠা পানীৰ মাছ,<ref name=fish/> দেশখনৰ মিঠা পানীৰ মাছৰ প্ৰাণীজগতৰ সচিত্ৰ বিৱৰণী প্ৰকাশ পায়।<ref name=Copeia>{{cite journal|last=Moyle|first=P.B.|title=Review of R. Pethiyagoda, Freshwater Fishes of Sri Lanka|journal=Copeia|volume=1991|issue=4|year=1991|pages=1166–1177|doi=10.2307/1446131 |jstor=1446131}}</ref> এই কিতাপখনৰপৰা পোৱা আৰ্থিক লাভ পেথিয়াগোডাই ৱাইল্ড লাইফ হেৰিটেজ ট্ৰাষ্ট (WHT)ৰ বাবে এনডাউমেণ্টলৈ প্ৰদান কৰে‍, ৱাইল্ড লাইফ হেৰিটেজ ট্ৰাষ্ট হ'ল ১৯৯০ চনত তেওঁ শ্ৰীলংকাত জীৱ বৈচিত্ৰ্য অন্বেষণৰ কামৰ বাবে স্থাপন কৰা এটা অনুষ্ঠান, প্ৰাকৃতিক ইতিহাসৰ কিতাপ প্ৰকাশ আৰু উপাৰ্জনৰ লগতে ভৱিষ্যতৰ অধিক অন্বেষণ আৰু গৱেষণাৰ সৈতে‍ ব্যাৱসায়িক আৰ্হিক যোগ কৰিছিল।<ref name=rolex /> ১৯৯১ চনৰপৰা ২০১২ চনৰ ভিতৰত ডব্লিউ এইচ টিয়ে ইংৰাজী আৰু সিংহলী উভয় ভাষাতে প্ৰায় ৪০খন কিতাপ প্ৰকাশ কৰে, য'ত শ্ৰীলংকাৰ চৰাইৰ বাবে ক্ষেত্ৰ গাইড<ref name=fieldbirds>{{cite book|title=A field guide to the birds of Sri Lanka|year=1995|publisher=WHT|isbn=955-9114-07-7|page=224|author=Kotagama S.|author2=Wijayasinghe, A. }}</ref> কিতাপখনো আছিল। সিংহলী ভাষালৈ অনুবাদ কৰা বহু কিতাপ বিশ্ব বেংক / নেদাৰলেণ্ড অংশীদাৰিত্ব কাৰ্যসূচীৰ জীৱ বৈচিত্ৰ্য উইণ্ড'ৰ অনুদানৰ সহায়ত ৫,০০০ বিদ্যালয়ৰ পুথিভঁৰালক বিনামূলীয়াকৈ প্ৰদান কৰা হয়।<ref>{{cite book|title=Siri Laka kurullo ['Birds of Sri Lanka']|publisher=WHT|location=Colombo|isbn=955-9114-18-2|page=516|author=Kotagama, S.|author2=Wijayasinghe, A. |year=1998}}</ref><ref>{{cite book|title=Siri Laka gaskolan athpotha ['A handbook to the trees and shrubs of Sri Lanka']|year=2004|publisher=WHT|location=Colombo|isbn=978-955-9114-30-7|page=513|last1=Ashton |first1=M.S.|last2=Gunatilleke |first2=S. |last3=de Zoysa |first3=N. |last4=Dassanayake |first4=M.D. |last5=Gunatilleke |first5=N. |last6=Siril Wijesundera |first6=S.|others=Translated by Wijayasinghe, A.}}</ref><ref>{{cite book|last=Somaweera|first=R.|title=Sri Lankawe Sarpayin ['Snakes of Sri Lanka']|year=2006|publisher=WHT|location=Colombo|isbn=955-9114-35-2|page=297}}</ref><ref name=frogbook>{{cite book|title=Sri Lankawe Ubhayajeeveen ['The amphibian fauna of Sri Lanka']|year=2007|publisher=WHT|location=Colombo|isbn=978-955-9114-34-5|page=440|author=Manamendra-Arachchi, K.|author2=Pethiyagoda, R. }}</ref> এই কাৰ্যসূচীৰ লক্ষ্য আছিল শ্ৰীলংকাত প্ৰথমবাৰৰ বাবে স্থানীয় ভাষাৰ জীৱ বৈচিত্ৰ্যৰ বৈজ্ঞানিক গ্ৰন্থসমূহ যুৱক-যুৱতীসকলৰ হাতত তুলি দিয়া।<ref>{{cite web|last=Fernando|first=Prithiviraj|title=New perspective on amphibians|url=http://www.thesundayleader.lk/archive/20060625/arts.htm|publisher=The Sunday Leader|access-date=23 January 2012|archive-date=27 November 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111127220901/http://www.thesundayleader.lk/archive/20060625/arts.htm}}</ref> পেথিয়াগোডাই শ্ৰীলংকাত নীতি সংস্কাৰৰ পোষকতাতো স্পষ্টবাদী হৈ আহিছে, সংবাদ মাধ্যমত বায়'পাইৰেচি,<ref>{{Cite web|title=Biopiracy threatens Sri Lanka's tourism sector |url=https://www.ft.lk/columns/Biopiracy-threatens-Sri-Lanka-s-tourism-sector/4-714836|access-date=2022-06-24|website= Daily FT |language=English}}</ref> গৰ্ভপাত<ref>{{Cite web|title=Abortion: The agony of a nation {{!}} Daily FT|url=http://www.ft.lk/columns/Abortion--The-agony-of-a-nation/4-647452|access-date=2021-03-10|website=www.ft.lk|language=English}}</ref> আৰু যৌন নৈতিকতা<ref>{{Cite web|title=No sex please, we're Sri Lankan|url=http://www.ft.lk/columns/No-sex-please--we-re-Sri-Lankan/4-645479|access-date=2021-03-10|website=Daily FT|language=English}}</ref> আদি বিষয়ত লিখিছে, ইয়াৰ উপৰি পুষ্টি, কৃষি নীতি, অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক সংস্কাৰকে ধৰি বিভিন্ন বিষয়ৰ ওপৰত বক্তৃতা-ভিডিঅ' প্ৰস্তুত কৰিছে‍।<ref>{{YouTube|c=UCfDuv3FOoOtU4yzk5Yn_5gQ}}</ref> == আৱিষ্কাৰসমূহ == ডব্লিউ.এইচ.টি. (WHT)-ৰ সতীৰ্থসকলৰ সৈতে মিলি পেথিয়াগোডাই শ্ৰীলংকাৰ প্ৰায় ১০০টা নতুন মেৰুদণ্ডী প্ৰাণীৰ প্ৰজাতি আৱিষ্কাৰ আৰু/বা সেইবোৰৰ বৈজ্ঞানিক বৰ্ণনা আগবঢ়াইছে। ইয়াৰ ভিতৰত মাছ,<ref name=fish /><ref>{{cite journal|last1=Pethiyagoda|first1=R.|last2=Kottelat |first2=M. |last3=Silva |first3=A. |last4=Maduwage |first4=M. |last5=Meegaskumbura |first5=M.|title=A review of the genus ''Laubuca'' in Sri Lanka, with description of three new species (Teleostei: Cyprinidae)|journal=Ichthyological Exploration of Freshwaters|year=2008|volume=19|pages=7–26}}</ref> উভচৰ প্ৰাণী<ref name=frogbook/><ref name=raffles>{{cite journal|last=Manamendra-Arachchi|first=K.|author2=Pethiyagoda, R. |title=The Sri Lankan shrub frogs of the genus ''Philautus'' Gistel |journal=Raffles Bulletin of Zoology |year=2005| volume=Supplement 12 |pages=163–303}}</ref> আৰু জেঠীজাতীয় প্ৰাণীৰ (lizards) উপৰি<ref>{{cite journal|last=Pethiyagoda|first=R.|author2=Manamendra-Arachchi, K. |title=A revision of the endemic Sri Lankan agamid lizard genus ''Ceratophora'' Gray, 1835, with description of two new species|journal=Journal of South Asian Natural History|year=1998|volume=3|pages=1–52}}</ref><ref>{{cite journal|last1=Manamendra–Arachchi|first1=K.|last2=Batuwita |first2=S. |last3=Pethiyagoda |first3=R.|title=A revision of the Sri Lankan day geckos (Reptilia: Gekkonidae: ''Cnemaspis''), with description of new species from Sri Lanka and southern India |journal=Zeylanica|year=2007|volume=7|pages=9–122}}</ref> ৪৩ বিধ অলুণীয়া পানীৰ কেঁকোৰা অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name="RBZ crabs">{{cite journal|last=Bahir|first=Mohomed M.|author2=Ng, P.K.L. |author3=Crandall, K. |author4=Pethiyagoda, R. |title=A conservation assessment of the freshwater crabs of Sri Lanka |journal=Raffles Bulletin of Zoology |year=2005 |volume=Supplement 12 |pages=121–126}}</ref> তেওঁৰ এই গৱেষণামূলক কামৰ পৰাই পোহৰলৈ আহে যে যোৱা ১৩০ বছৰত শ্ৰীলংকাৰ প্ৰায় ১৯ বিধ উভচৰ প্ৰাণী বিলুপ্ত হৈ গৈছে,<ref name=raffles /> যিটো সমগ্ৰ বিশ্বৰ ভিতৰতে কোনো এখন দেশৰ বাবে সৰ্বাধিক বিলুপ্তিৰ ৰেকৰ্ড।<ref>{{cite book|title=The fauna of Sri Lanka: status of taxonomy, research and conservation|year=2006|publisher=International Union for Conservation of Nature|isbn=955-8177-51-2|pages=125–131|url=http://data.iucn.org/dbtw-wpd/edocs/2006-030.pdf|editor=Bambaradeniya, Channa}}</ref> == স্বীকৃতি == ১৯৯৮ চনত শ্ৰীলংকাৰ পৰ্বতীয়া অৰণ্যৰ দ্ৰুত ক্ষয়ক লৈ চিন্তিত হৈ পেথিয়াগোডাই পৰিত্যক্ত চাহ বাগিচাসমূহক পুনৰ প্ৰাকৃতিক অৰণ্যলৈ ৰূপান্তৰ কৰাৰ এটা প্ৰকল্প আৰম্ভ কৰে।<ref name="Totum restoration">{{cite journal|last1=Pethiyagoda|first1=Rohan S. Jr.|last2=Nanayakkara |first2=S. |title=Invasion by ''Austroeupatorium inulifolium'' (Asteraceae) arrests succession following tea cultivation in the highlands of Sri Lanka|journal=Ceylon Journal of Science (Biological Sciences)|date=2011|volume=40|issue=2|pages=175–181|doi=10.4038/cjsbs.v40i2.3934|doi-access=free}}</ref> এই কামৰ বাবে তেওঁক 'ৰোলেক্স এৱাৰ্ড ফৰ এণ্টাৰপ্ৰাইজ' (Rolex Awards for Enterprise) সন্মানেৰে বিভূষিত কৰা হয়।<ref name=rolex /><ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=uBOaEHSJv2c|title=Rohan Pethiyagoda – The call of the cloud forest|date=28 September 2021 |via=www.youtube.com}}</ref> ২০২২ চনত তেওঁ লণ্ডনৰ লিনিয়ান ছ'চাইটিৰ পৰা 'লিনিয়ান মেডেল' (Linnean Medal) লাভ কৰে। ১৮৮৮ চনত আৰম্ভ হোৱা এই বঁটা লাভ কৰা তেওঁ প্ৰথমগৰাকী শ্ৰীলংকান আৰু দ্বিতীয়গৰাকী এছীয় ব্যক্তি।<ref>{{cite web |last1=Dissanayake |first1=Rajith |title=Sri Lankan wins Linnean Medal, the 'Nobel Prize for naturalists' (commentary) |url=https://news.mongabay.com/2022/05/sri-lankan-wins-linnean-medal-the-nobel-prize-for-naturalists-commentary/ |website=Mongabay Environmental News |access-date=27 May 2022 |date=24 May 2022}}</ref> ২০২৩ চনত 'এছিয়ান চাইণ্টিষ্ট' পত্ৰিকাই তেওঁক 'এছিয়ান চাইণ্টিষ্ট ১০০' তালিকাৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰে।<ref>{{cite web |url=https://www.asianscientist.com/as100/ |title=The Asian Scientist 100 |publisher= [[Asian Scientist]] |access-date= 13 March 2025}}</ref> জৈৱ বৈচিত্ৰ্য সংৰক্ষণলৈ আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে তেওঁক শ্ৰীলংকাৰ 'নেচনেল একাডেমী অৱ ছায়েন্স'ৰ ফেলো হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰা হৈছে।<ref>{{cite web|title= The (US) Tropical Forest Conservation Act: Flogging Dead Horses |website=The Island|url=http://www.island.lk/2005/06/26/features6.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20190618151455/https://island.lk/2005/06/26/features6.html|archive-date=2019-06-18}}</ref> বৈজ্ঞানিক পত্ৰিকাৰ প্ৰায় ৬০খন গৱেষণা পত্ৰৰ উপৰি তেওঁ শ্ৰীলংকাৰ প্ৰাকৃতিক ইতিহাস, প্ৰাইমেট (primates), হৰ্টন প্লেইনছ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান আৰু জৈৱ-ভৌগোলিকতাৰ ওপৰত কেইবাখনো কিতাপ প্ৰকাশ কৰিছে। তেওঁ অষ্ট্ৰেলিয়ান মিউজিয়ামৰ এগৰাকী ৰিচাৰ্ছ এছ'চিয়েট আৰু 'জুটেক্সা' পত্ৰিকাৰ এছীয় অলুণীয়া পানীৰ মাছৰ শাখাৰ সম্পাদক হিচাপেও কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আছে। == উত্তৰাধিকাৰ == পেথিয়াগোডাৰ সন্মানত কেইবাটাও নতুন প্ৰাণীৰ প্ৰজাতিৰ নামকৰণ কৰা হৈছে। ইয়াৰ ভিতৰত আছে: * '''মাছ:''' ''Dawkinsia rohani''<ref name="Puntius rohani" />, ''Rasboroides rohani''<ref name=Rasboroides /> আৰু ''Haludaria'' (যিটো তেওঁ ১৮২২ চনত ভাৰতীয় মৎস্যবিজ্ঞানৰ প্ৰতিষ্ঠাপক ফ্ৰান্সিছ হেমিল্টনৰ গ্ৰন্থৰ বাবে চিত্ৰ অংকন কৰা বঙালী যুৱক 'হালুদৰ'ৰ নামত ৰাখিছিল)। * '''উভচৰ:''' মাইক্ৰ’হাইলডি ভেকুলী ''Uperodon rohani''<ref name=Uperodon />। ২০২০ চনত এছ. ডি. বিজুৰ নেতৃত্বত বিজ্ঞানীৰ এটা দলে দক্ষিণ আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ গছ-ভেকুলীৰ (tree frogs) এটা নতুন গণৰ নাম তেওঁৰ সন্মানত ''Rohanixalus'' ৰাখে।<ref name=Rohanixalus /> * '''অন্যান্য:''' ড্ৰেগন জেঠী ''Calotes pethiyagodai''<ref name=Calotes />, জঁপিয়াই ফুৰা মকৰা ''Onomastus pethiyagodai''<ref name=Onomastus /> আৰু ফৰিংজাতীয় প্ৰাণী (dragonfly) ''Macromidia donaldi pethiyagodai''।<ref name=Macromidia /> ২০১২ চনৰ জুলাই মাহত পেথিয়াগোডা আৰু তেওঁৰ সতীৰ্থসকলে বিৱৰ্তনবাদী জীৱবিজ্ঞানী [[ৰিচাৰ্ড ডকিন্স]]ৰ সন্মানত দক্ষিণ এছিয়াৰ অলুণীয়া পানীৰ মাছৰ এটা নতুন গণৰ নাম ''Dawkinsia'' ৰাখে।<ref name=Puntius_Paper /> এই সন্দৰ্ভত তেওঁ এএফপিক জনাইছিল যে ৰিচাৰ্ড ডকিন্সৰ লেখাই আমাক বুজাত সহায় কৰিছে যে এই মহাবিশ্ব যিকোনো ধৰ্মই কল্পনা কৰাতকৈ বহু বেছি ধুনীয়া আৰু বিস্ময়কৰ।<ref name=TelegraphUK /> ==তথ্যসূত্ৰ== ex4ak8o4dx3otisowe3a9453b5lc3ic 0 128207 601678 567360 2026-04-20T16:35:25Z Kandarpajit Kallol 6257 601678 wikitext text/x-wiki {{দাশ}}{{Infobox scientist | name = মাধৱ চন্দ্ৰ দাশ | birth_date = {{Birth date and age|1939|11|28|df=y}} | birth_place = [[মালাতী পাটপুৰ]], [[পুৰী]], [[ওড়িশা]]। | nationality = ভাৰতীয় | field = [[পৰিৱেশ বিজ্ঞান]], [[সংৰক্ষণ জীৱবিজ্ঞান]], [[পৰিৱেশ প্ৰদূষণ]]। | alma_mater = [[ৰেভেনশ্ব কলেজ]], [[উৎকল বিশ্ববিদ্যালয়]], [[কেলগাৰী বিশ্ববিদ্যালয়]]। | doctoral_advisor = জে বি ক্ৰেগ | known_for = [[ভাৰমিটেকন'লজি]], [[পৰিৱেশ জীৱবিজ্ঞান]], [[মাটি জীৱবিজ্ঞান]], [[পৰিৱেশ প্ৰভাৱ মূল্যায়ন]]। }} '''মাধৱ চন্দ্ৰ দাশ''' ({{lang-en|Madhab Chandra Dash}}); জন্ম: ১৯৩৯ চনত ওড়িশাৰ পুৰীত) এজন ভাৰতীয় পৰিৱেশ বিজ্ঞানী আৰু পৰিবেশ জীৱবিজ্ঞানী। বৰ্তমান তেওঁ উৰিষ্যা চৰকাৰৰ আপীল কৰ্তৃপক্ষ, পানী (পিচিপি) আইন, ১৯৭৪ৰ সদস্য।<ref name="orienvappellateauthority">{{cite web |url=http://orienvappellateauthority.nic.in/MC-Dash.html |title=Bio-data of Prof. (Dr.) Madhab Chandra Dash |publisher=Appellate Authority |accessdate=2012-10-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140725141432/http://orienvappellateauthority.nic.in/MC-Dash.html |archive-date=25 July 2014 |url-status=dead |archivedate=2014-07-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140725141432/http://orienvappellateauthority.nic.in/MC-Dash.html |deadurl=yes }}</ref><ref name="nieindia">http://www.nieindia.org/ijees/PDF/V34/34-223.pdf{{dead link|date=January 2018 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> তেওঁ সম্বলপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰাক্তন উপাচাৰ্য (২০০১–২০০৪)।<ref name="orienvappellateauthority" /> তেওঁ উৰিষ্যা ৰাজ্যিক প্ৰদূষণ নিয়ন্ত্ৰণ ব’ৰ্ডৰ ভূতপূৰ্ব অধ্যক্ষ (১৯৯৭–২০০১) আৰু নতুন দিল্লীৰ কেন্দ্ৰীয় প্ৰদূষণ নিয়ন্ত্ৰণ ব'ৰ্ডৰ এজন প্ৰাক্তন সদস্য।<ref name="orienvappellateauthority" /><ref name="nieindia" /><ref name="orissahighcourt">{{cite web|url=http://orissahighcourt.nic.in/courtnews/IssueNo-XII.pdf |title=News Bulletin April–July 08 |accessdate=2012-10-20}}</ref> দাশে ১৯৭৩ চনৰ পৰা ১৯৯৭ চনলৈকে সম্বলপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ স্কুল অৱ লাইফ চাইন্সেছত পৰিৱেশ বিজ্ঞানৰ অধ্যাপনা কৰিছিল আৰু বিভাগটোৰ সম্প্ৰসাৰণৰ লগতে ইয়াক বহল জীৱ বিজ্ঞানৰ পাঠ্যক্ৰমৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰা ভাৰতৰ প্ৰাৰম্ভিক শৈক্ষিক বিভাগসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম কৰি তোলাত সহায় কৰিছিল৷ ১৯৭৫ চনত তেওঁ পূৰ্ণকালীন প্ৰাধ্যাপক হয় আৰু ১৯৭৪ চনৰ পৰা ১৯৮৭ চনলৈকে বিভাগটোৰ মুৰব্বী আছিল।<ref name="orienvappellateauthority" /> ==শৈক্ষিক পটভূমি== মাধৱ চন্দ্ৰ দাশে ১৯৩৯ চনত উৰিষ্যাৰ পুৰীত ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল৷<ref>{{Cite book |last=Mishra |first=P. C. |url=https://books.google.com/books?id=iPEegmF3IB4C&dq=madhab+chandra+dash+brahmin&pg=PR15 |title=Advances in Ecology and Environmental Sciences |date=1995 |publisher=APH Publishing |isbn=978-81-7024-676-3 |language=en}}</ref> কটকৰ ৰেভেনশ্ব কলেজৰ পৰা প্ৰাণীবিজ্ঞান (অনাৰ্ছ)ত স্নাতক ডিগ্ৰী সম্পূৰ্ণ কৰে আৰু পাছলৈ উৎকল বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰাণীবিজ্ঞান বিভাগৰ পৰা স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref name="orienvappellateauthority" /> দাশে ১৯৭০ চনত কেলগাৰী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা জে বি ক্ৰেগৰ তত্ত্বাৱধানত ডক্টৰেট (পি এইচ ডি) ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref name="orienvappellateauthority" /><ref name="archivescanada">{{cite web |url=http://www.archivescanada.ca/english/search/ItemDisplay.asp?sessionKey=999999999_142&l=0&lvl=1&v=0&coll=1&itm=252218&rt=1&bill=1 |title=Archives Canada |accessdate=2012-10-14 |archive-url=https://archive.today/20130419025627/http://www.archivescanada.ca/english/search/ItemDisplay.asp?sessionKey=999999999_142&l=0&lvl=1&v=0&coll=1&itm=252218&rt=1&bill=1# |archive-date=2013-04-19 |url-status=dead |archivedate=2013-04-19 |archiveurl=https://archive.today/20130419025627/http://www.archivescanada.ca/english/search/ItemDisplay.asp?sessionKey=999999999_142&l=0&lvl=1&v=0&coll=1&itm=252218&rt=1&bill=1 |deadurl=yes }}</ref><ref name="dspace.ucalgary">{{cite journal |url=https://dspace.ucalgary.ca/handle/1880/15034 |title=Ecology of enchytraeidae (Oligochaeta) in Rocky Mountain forest soils (Kananaskis region, Alberta, Canada) |year=1970 |publisher=DSpace at University of Calgary |doi=10.11575/PRISM/17296 |accessdate=2012-10-14 |last1=Dash |first1=Madhab Chandra |archivedate=2016-07-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160721103254/http://dspace.ucalgary.ca/handle/1880/15034 |deadurl=yes }}</ref> তেওঁৰ থিছিছৰ শিৰোনাম আছিল "ৰকি মাউণ্টেনৰ অৰণ্যৰ মাটিত (কানাস্কিছ অঞ্চল, আলবাৰ্টা, কানাডা) এনচাইট্ৰেইড (Oligochaeta)ৰ পৰিৱেশবিজ্ঞান"।<ref name="Dash1970">{{cite book|author=M C. Dash|title=Ecology of enchytraeidae (Oligochaeta) in Rocky Mountain forest soils (Kananaskis region, Alberta, Canada|url=https://books.google.com/books?id=ScXKZwEACAAJ|accessdate=20 October 2012|year=1970|publisher=University of Calgary}}</ref> পি এইচ ডি সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পাছত তেওঁ ভাৰতলৈ উভতি আহি উৰিষ্যাত জৈৱ বিজ্ঞানৰ বিকাশত সহায় কৰে আৰু সম্বলপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ জীৱ বিজ্ঞান বিদ্যালয়ত যোগদান কৰে।<ref name="orienvappellateauthority" /> ==অৱদানসমূহ== দাশে ভাৰ্মিটেকন’লজী, মাটিৰ পৰিৱেশ বিজ্ঞান, সাগৰীয় কচ্ছপ সংৰক্ষণ, জনসংখ্যা জীৱবিজ্ঞান, পৰিমাণগত পৰিৱেশ বিজ্ঞান, মাটিৰ অলিগোচেটৰ শক্তিবিজ্ঞান, উভচৰৰ শক্তিবিজ্ঞান, পৰিৱেশ প্ৰভাৱ মূল্যায়ন (EIA), বহনক্ষম উন্নয়ন, পৰিৱেশ প্ৰদূষণ আৰু ইয়াৰ প্ৰশমনৰ ক্ষেত্ৰত অগ্ৰণী কাম কৰিছে৷ ৪১ জন ডক্টৰেট ডিগ্ৰীধাৰী ছাত্ৰ আৰু অসংখ্য স্নাতকোত্তৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক পথ প্ৰদৰ্শন কৰাত তেওঁ যথেষ্ট সহায় কৰিছে।<ref name="orienvappellateauthority" /><ref name="Mishra1995">{{cite book|author=Pramod Chandra Mishra|title=Advances In Ecology And Environmental Sciences|url=https://books.google.com/books?id=iPEegmF3IB4C&pg=PR6|accessdate=20 October 2012|date=1 January 1995|publisher=APH Publishing|isbn=978-81-7024-676-3|pages=xv–xxiii}}</ref> ভাৰ্মিটেকন'লজীৰ ওপৰত তেওঁৰ কাম ১৯৭০ চনৰ শেষৰ ফালে ভাৰতৰ প্ৰথমৰ ফালৰ কামৰ ভিতৰত অন্যতম আছিল<ref name="nieindia_a">http://www.nieindia.org/ijees/PDF/35-163.pdf{{dead link|date=January 2018 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> আৰু তেওঁ উৰিষ্যাৰ উপকূলত (গহিৰ্মথা) কচ্ছপৰ প্ৰব্ৰজন আৰু প্ৰজননৰ ওপৰত প্ৰাৰম্ভিক অধ্যয়ন কৰিছিল।<ref name="orienvappellateauthority" /><ref name="trove">{{cite web|url=http://trove.nla.gov.au/work/20891067?selectedversion=NBD8343477 |title=The turtle paradise, Gahirmatha : an ecological analysis and conservation strategy |author=Madhab Chandra Dash |author2=Chandra Sekhar Kar |publisher=Trove |accessdate=2012-10-14}}</ref> তেওঁ ১৯৯০ চনত ভাৰতৰ পূব উপকূললৈ কচ্ছপৰ প্ৰব্ৰজন আৰু জনসংখ্যা অধ্যয়নৰ অন্যতম প্ৰথম গ্ৰন্থ উৰিষ্যাৰ গহীৰ্মথাৰ সহ-লেখক আছিল।[10] তেওঁ পৰিৱেশ প্ৰদূষণৰ ওপৰত বিশেষকৈ লোহাৰ অক্সাইড উদ্যোগ, তীখা আৰু এলুমিনিয়াম উদ্যোগৰ সম্পৰ্কত কাম কৰি আহিছে।<ref name="orienvappellateauthority" /> দাশ নতুন দিল্লীত থকা ভাৰত চৰকাৰৰ পৰিৱেশ আৰু বন মন্ত্ৰালয়ৰ খনি প্ৰকল্পৰ ইআইএ আৰু ইএমপিৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বিশেষজ্ঞ সমিতিৰ (১৯৯৫–১৯৯৭ – ৩ বছৰ) প্ৰাক্তন সদস্য।<ref name="orienvappellateauthority" /> ==তথ্যসূত্ৰ== hjrios4gi0clwaae8mzywpdxqx9jn1r 601679 601678 2026-04-20T16:36:34Z Kandarpajit Kallol 6257 601679 wikitext text/x-wiki {{দাশ}}{{Infobox scientist | name = মাধৱ চন্দ্ৰ দাশ | birth_date = {{Birth date and age|1939|11|28|df=y}} | birth_place = [[মালাতী পাটপুৰ]], [[পুৰী]], [[ওড়িশা]]। | nationality = ভাৰতীয় | field = [[পৰিৱেশ বিজ্ঞান]], [[সংৰক্ষণ জীৱবিজ্ঞান]], [[পৰিৱেশ প্ৰদূষণ]]। | alma_mater = [[ৰেভেনশ্ব কলেজ]], [[উৎকল বিশ্ববিদ্যালয়]], [[কেলগাৰী বিশ্ববিদ্যালয়]]। | doctoral_advisor = জে বি ক্ৰেগ | known_for = [[ভাৰমিটেকন'লজি]], [[পৰিৱেশ জীৱবিজ্ঞান]], [[মাটি জীৱবিজ্ঞান]], [[পৰিৱেশ প্ৰভাৱ মূল্যায়ন]]। }} '''মাধৱ চন্দ্ৰ দাশ''' ({{lang-en|Madhab Chandra Dash}}); জন্ম: ১৯৩৯ চনত ওড়িশাৰ পুৰীত) এজন ভাৰতীয় পৰিৱেশ বিজ্ঞানী আৰু পৰিবেশ জীৱবিজ্ঞানী। বৰ্তমান তেওঁ ওড়িশা চৰকাৰৰ আপীল কৰ্তৃপক্ষ, পানী (পিচিপি) আইন, ১৯৭৪ৰ সদস্য।<ref name="orienvappellateauthority">{{cite web |url=http://orienvappellateauthority.nic.in/MC-Dash.html |title=Bio-data of Prof. (Dr.) Madhab Chandra Dash |publisher=Appellate Authority |accessdate=2012-10-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140725141432/http://orienvappellateauthority.nic.in/MC-Dash.html |archive-date=25 July 2014 |url-status=dead |archivedate=2014-07-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140725141432/http://orienvappellateauthority.nic.in/MC-Dash.html |deadurl=yes }}</ref><ref name="nieindia">http://www.nieindia.org/ijees/PDF/V34/34-223.pdf{{dead link|date=January 2018 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> তেওঁ সম্বলপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰাক্তন উপাচাৰ্য (২০০১–২০০৪)।<ref name="orienvappellateauthority" /> তেওঁ ওড়িশা ৰাজ্যিক প্ৰদূষণ নিয়ন্ত্ৰণ ব’ৰ্ডৰ ভূতপূৰ্ব অধ্যক্ষ (১৯৯৭–২০০১) আৰু নতুন দিল্লীৰ কেন্দ্ৰীয় প্ৰদূষণ নিয়ন্ত্ৰণ ব'ৰ্ডৰ এজন প্ৰাক্তন সদস্য।<ref name="orienvappellateauthority" /><ref name="nieindia" /><ref name="orissahighcourt">{{cite web|url=http://orissahighcourt.nic.in/courtnews/IssueNo-XII.pdf |title=News Bulletin April–July 08 |accessdate=2012-10-20}}</ref> দাশে ১৯৭৩ চনৰ পৰা ১৯৯৭ চনলৈকে সম্বলপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ স্কুল অৱ লাইফ চাইন্সেছত পৰিৱেশ বিজ্ঞানৰ অধ্যাপনা কৰিছিল আৰু বিভাগটোৰ সম্প্ৰসাৰণৰ লগতে ইয়াক বহল জীৱ বিজ্ঞানৰ পাঠ্যক্ৰমৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰা ভাৰতৰ প্ৰাৰম্ভিক শৈক্ষিক বিভাগসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম কৰি তোলাত সহায় কৰিছিল৷ ১৯৭৫ চনত তেওঁ পূৰ্ণকালীন প্ৰাধ্যাপক হয় আৰু ১৯৭৪ চনৰ পৰা ১৯৮৭ চনলৈকে বিভাগটোৰ মুৰব্বী আছিল।<ref name="orienvappellateauthority" /> ==শৈক্ষিক পটভূমি== মাধৱ চন্দ্ৰ দাশে ১৯৩৯ চনত ওড়িশাৰ পুৰীত ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল৷<ref>{{Cite book |last=Mishra |first=P. C. |url=https://books.google.com/books?id=iPEegmF3IB4C&dq=madhab+chandra+dash+brahmin&pg=PR15 |title=Advances in Ecology and Environmental Sciences |date=1995 |publisher=APH Publishing |isbn=978-81-7024-676-3 |language=en}}</ref> কটকৰ ৰেভেনশ্ব কলেজৰ পৰা প্ৰাণীবিজ্ঞান (অনাৰ্ছ)ত স্নাতক ডিগ্ৰী সম্পূৰ্ণ কৰে আৰু পাছলৈ উৎকল বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰাণীবিজ্ঞান বিভাগৰ পৰা স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref name="orienvappellateauthority" /> দাশে ১৯৭০ চনত কেলগাৰী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা জে বি ক্ৰেগৰ তত্ত্বাৱধানত ডক্টৰেট (পি এইচ ডি) ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref name="orienvappellateauthority" /><ref name="archivescanada">{{cite web |url=http://www.archivescanada.ca/english/search/ItemDisplay.asp?sessionKey=999999999_142&l=0&lvl=1&v=0&coll=1&itm=252218&rt=1&bill=1 |title=Archives Canada |accessdate=2012-10-14 |archive-url=https://archive.today/20130419025627/http://www.archivescanada.ca/english/search/ItemDisplay.asp?sessionKey=999999999_142&l=0&lvl=1&v=0&coll=1&itm=252218&rt=1&bill=1# |archive-date=2013-04-19 |url-status=dead |archivedate=2013-04-19 |archiveurl=https://archive.today/20130419025627/http://www.archivescanada.ca/english/search/ItemDisplay.asp?sessionKey=999999999_142&l=0&lvl=1&v=0&coll=1&itm=252218&rt=1&bill=1 |deadurl=yes }}</ref><ref name="dspace.ucalgary">{{cite journal |url=https://dspace.ucalgary.ca/handle/1880/15034 |title=Ecology of enchytraeidae (Oligochaeta) in Rocky Mountain forest soils (Kananaskis region, Alberta, Canada) |year=1970 |publisher=DSpace at University of Calgary |doi=10.11575/PRISM/17296 |accessdate=2012-10-14 |last1=Dash |first1=Madhab Chandra |archivedate=2016-07-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160721103254/http://dspace.ucalgary.ca/handle/1880/15034 |deadurl=yes }}</ref> তেওঁৰ থিছিছৰ শিৰোনাম আছিল "ৰকি মাউণ্টেনৰ অৰণ্যৰ মাটিত (কানাস্কিছ অঞ্চল, আলবাৰ্টা, কানাডা) এনচাইট্ৰেইড (Oligochaeta)ৰ পৰিৱেশবিজ্ঞান"।<ref name="Dash1970">{{cite book|author=M C. Dash|title=Ecology of enchytraeidae (Oligochaeta) in Rocky Mountain forest soils (Kananaskis region, Alberta, Canada|url=https://books.google.com/books?id=ScXKZwEACAAJ|accessdate=20 October 2012|year=1970|publisher=University of Calgary}}</ref> পি এইচ ডি সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পাছত তেওঁ ভাৰতলৈ উভতি আহি ওড়িশাত জৈৱ বিজ্ঞানৰ বিকাশত সহায় কৰে আৰু সম্বলপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ জীৱ বিজ্ঞান বিদ্যালয়ত যোগদান কৰে।<ref name="orienvappellateauthority" /> ==অৱদানসমূহ== দাশে ভাৰ্মিটেকন’লজী, মাটিৰ পৰিৱেশ বিজ্ঞান, সাগৰীয় কচ্ছপ সংৰক্ষণ, জনসংখ্যা জীৱবিজ্ঞান, পৰিমাণগত পৰিৱেশ বিজ্ঞান, মাটিৰ অলিগোচেটৰ শক্তিবিজ্ঞান, উভচৰৰ শক্তিবিজ্ঞান, পৰিৱেশ প্ৰভাৱ মূল্যায়ন (EIA), বহনক্ষম উন্নয়ন, পৰিৱেশ প্ৰদূষণ আৰু ইয়াৰ প্ৰশমনৰ ক্ষেত্ৰত অগ্ৰণী কাম কৰিছে৷ ৪১ জন ডক্টৰেট ডিগ্ৰীধাৰী ছাত্ৰ আৰু অসংখ্য স্নাতকোত্তৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক পথ প্ৰদৰ্শন কৰাত তেওঁ যথেষ্ট সহায় কৰিছে।<ref name="orienvappellateauthority" /><ref name="Mishra1995">{{cite book|author=Pramod Chandra Mishra|title=Advances In Ecology And Environmental Sciences|url=https://books.google.com/books?id=iPEegmF3IB4C&pg=PR6|accessdate=20 October 2012|date=1 January 1995|publisher=APH Publishing|isbn=978-81-7024-676-3|pages=xv–xxiii}}</ref> ভাৰ্মিটেকন'লজীৰ ওপৰত তেওঁৰ কাম ১৯৭০ চনৰ শেষৰ ফালে ভাৰতৰ প্ৰথমৰ ফালৰ কামৰ ভিতৰত অন্যতম আছিল<ref name="nieindia_a">http://www.nieindia.org/ijees/PDF/35-163.pdf{{dead link|date=January 2018 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> আৰু তেওঁ ওড়িশাৰ উপকূলত (গহিৰ্মথা) কচ্ছপৰ প্ৰব্ৰজন আৰু প্ৰজননৰ ওপৰত প্ৰাৰম্ভিক অধ্যয়ন কৰিছিল।<ref name="orienvappellateauthority" /><ref name="trove">{{cite web|url=http://trove.nla.gov.au/work/20891067?selectedversion=NBD8343477 |title=The turtle paradise, Gahirmatha : an ecological analysis and conservation strategy |author=Madhab Chandra Dash |author2=Chandra Sekhar Kar |publisher=Trove |accessdate=2012-10-14}}</ref> তেওঁ ১৯৯০ চনত ভাৰতৰ পূব উপকূললৈ কচ্ছপৰ প্ৰব্ৰজন আৰু জনসংখ্যা অধ্যয়নৰ অন্যতম প্ৰথম গ্ৰন্থ ওড়িশাৰ গহীৰ্মথাৰ সহ-লেখক আছিল।[10] তেওঁ পৰিৱেশ প্ৰদূষণৰ ওপৰত বিশেষকৈ লোহাৰ অক্সাইড উদ্যোগ, তীখা আৰু এলুমিনিয়াম উদ্যোগৰ সম্পৰ্কত কাম কৰি আহিছে।<ref name="orienvappellateauthority" /> দাশ নতুন দিল্লীত থকা ভাৰত চৰকাৰৰ পৰিৱেশ আৰু বন মন্ত্ৰালয়ৰ খনি প্ৰকল্পৰ ইআইএ আৰু ইএমপিৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বিশেষজ্ঞ সমিতিৰ (১৯৯৫–১৯৯৭ – ৩ বছৰ) প্ৰাক্তন সদস্য।<ref name="orienvappellateauthority" /> ==তথ্যসূত্ৰ== imegr7m11xsl84u106gwcriotn816vf 601680 601679 2026-04-20T16:38:14Z Kandarpajit Kallol 6257 601680 wikitext text/x-wiki {{দাশ}}{{Infobox scientist | name = মাধৱ চন্দ্ৰ দাশ | birth_date = {{Birth date and age|1939|11|28|df=y}} | birth_place = মালতী পাটপুৰ, [[পুৰী]], [[ওড়িশা]]। | nationality = ভাৰতীয় | field = [[পৰিৱেশ বিজ্ঞান]], সংৰক্ষণ জীৱবিজ্ঞান, পৰিৱেশ প্ৰদূষণ | alma_mater = ৰেভেনশ্ব কলেজ, উৎকল বিশ্ববিদ্যালয়, কেলগাৰী বিশ্ববিদ্যালয় | doctoral_advisor = জে বি ক্ৰেগ | known_for = ভাৰমিটেকন'লজি, পৰিৱেশ জীৱবিজ্ঞান, মাটি জীৱবিজ্ঞান, পৰিৱেশ প্ৰভাৱ মূল্যায়ন }} '''মাধৱ চন্দ্ৰ দাশ''' ({{lang-en|Madhab Chandra Dash}}); জন্ম: ১৯৩৯ চনত ওড়িশাৰ পুৰীত) এজন ভাৰতীয় পৰিৱেশ বিজ্ঞানী আৰু পৰিবেশ জীৱবিজ্ঞানী। বৰ্তমান তেওঁ ওড়িশা চৰকাৰৰ আপীল কৰ্তৃপক্ষ, পানী (পিচিপি) আইন, ১৯৭৪ৰ সদস্য।<ref name="orienvappellateauthority">{{cite web |url=http://orienvappellateauthority.nic.in/MC-Dash.html |title=Bio-data of Prof. (Dr.) Madhab Chandra Dash |publisher=Appellate Authority |accessdate=2012-10-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140725141432/http://orienvappellateauthority.nic.in/MC-Dash.html |archive-date=25 July 2014 |url-status=dead |archivedate=2014-07-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140725141432/http://orienvappellateauthority.nic.in/MC-Dash.html |deadurl=yes }}</ref><ref name="nieindia">http://www.nieindia.org/ijees/PDF/V34/34-223.pdf{{dead link|date=January 2018 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> তেওঁ সম্বলপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰাক্তন উপাচাৰ্য (২০০১–২০০৪)।<ref name="orienvappellateauthority" /> তেওঁ ওড়িশা ৰাজ্যিক প্ৰদূষণ নিয়ন্ত্ৰণ ব’ৰ্ডৰ ভূতপূৰ্ব অধ্যক্ষ (১৯৯৭–২০০১) আৰু নতুন দিল্লীৰ কেন্দ্ৰীয় প্ৰদূষণ নিয়ন্ত্ৰণ ব'ৰ্ডৰ এজন প্ৰাক্তন সদস্য।<ref name="orienvappellateauthority" /><ref name="nieindia" /><ref name="orissahighcourt">{{cite web|url=http://orissahighcourt.nic.in/courtnews/IssueNo-XII.pdf |title=News Bulletin April–July 08 |accessdate=2012-10-20}}</ref> দাশে ১৯৭৩ চনৰ পৰা ১৯৯৭ চনলৈকে সম্বলপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ স্কুল অৱ লাইফ চাইন্সেছত পৰিৱেশ বিজ্ঞানৰ অধ্যাপনা কৰিছিল আৰু বিভাগটোৰ সম্প্ৰসাৰণৰ লগতে ইয়াক বহল জীৱ বিজ্ঞানৰ পাঠ্যক্ৰমৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰা ভাৰতৰ প্ৰাৰম্ভিক শৈক্ষিক বিভাগসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম কৰি তোলাত সহায় কৰিছিল৷ ১৯৭৫ চনত তেওঁ পূৰ্ণকালীন প্ৰাধ্যাপক হয় আৰু ১৯৭৪ চনৰ পৰা ১৯৮৭ চনলৈকে বিভাগটোৰ মুৰব্বী আছিল।<ref name="orienvappellateauthority" /> ==শৈক্ষিক পটভূমি== মাধৱ চন্দ্ৰ দাশে ১৯৩৯ চনত ওড়িশাৰ পুৰীত ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল৷<ref>{{Cite book |last=Mishra |first=P. C. |url=https://books.google.com/books?id=iPEegmF3IB4C&dq=madhab+chandra+dash+brahmin&pg=PR15 |title=Advances in Ecology and Environmental Sciences |date=1995 |publisher=APH Publishing |isbn=978-81-7024-676-3 |language=en}}</ref> কটকৰ ৰেভেনশ্ব কলেজৰ পৰা প্ৰাণীবিজ্ঞান (অনাৰ্ছ)ত স্নাতক ডিগ্ৰী সম্পূৰ্ণ কৰে আৰু পাছলৈ উৎকল বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰাণীবিজ্ঞান বিভাগৰ পৰা স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref name="orienvappellateauthority" /> দাশে ১৯৭০ চনত কেলগাৰী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা জে বি ক্ৰেগৰ তত্ত্বাৱধানত ডক্টৰেট (পি এইচ ডি) ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref name="orienvappellateauthority" /><ref name="archivescanada">{{cite web |url=http://www.archivescanada.ca/english/search/ItemDisplay.asp?sessionKey=999999999_142&l=0&lvl=1&v=0&coll=1&itm=252218&rt=1&bill=1 |title=Archives Canada |accessdate=2012-10-14 |archive-url=https://archive.today/20130419025627/http://www.archivescanada.ca/english/search/ItemDisplay.asp?sessionKey=999999999_142&l=0&lvl=1&v=0&coll=1&itm=252218&rt=1&bill=1# |archive-date=2013-04-19 |url-status=dead |archivedate=2013-04-19 |archiveurl=https://archive.today/20130419025627/http://www.archivescanada.ca/english/search/ItemDisplay.asp?sessionKey=999999999_142&l=0&lvl=1&v=0&coll=1&itm=252218&rt=1&bill=1 |deadurl=yes }}</ref><ref name="dspace.ucalgary">{{cite journal |url=https://dspace.ucalgary.ca/handle/1880/15034 |title=Ecology of enchytraeidae (Oligochaeta) in Rocky Mountain forest soils (Kananaskis region, Alberta, Canada) |year=1970 |publisher=DSpace at University of Calgary |doi=10.11575/PRISM/17296 |accessdate=2012-10-14 |last1=Dash |first1=Madhab Chandra |archivedate=2016-07-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160721103254/http://dspace.ucalgary.ca/handle/1880/15034 |deadurl=yes }}</ref> তেওঁৰ থিছিছৰ শিৰোনাম আছিল "ৰকি মাউণ্টেনৰ অৰণ্যৰ মাটিত (কানাস্কিছ অঞ্চল, আলবাৰ্টা, কানাডা) এনচাইট্ৰেইড (Oligochaeta)ৰ পৰিৱেশবিজ্ঞান"।<ref name="Dash1970">{{cite book|author=M C. Dash|title=Ecology of enchytraeidae (Oligochaeta) in Rocky Mountain forest soils (Kananaskis region, Alberta, Canada|url=https://books.google.com/books?id=ScXKZwEACAAJ|accessdate=20 October 2012|year=1970|publisher=University of Calgary}}</ref> পি এইচ ডি সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পাছত তেওঁ ভাৰতলৈ উভতি আহি ওড়িশাত জৈৱ বিজ্ঞানৰ বিকাশত সহায় কৰে আৰু সম্বলপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ জীৱ বিজ্ঞান বিদ্যালয়ত যোগদান কৰে।<ref name="orienvappellateauthority" /> ==অৱদানসমূহ== দাশে ভাৰ্মিটেকন’লজী, মাটিৰ পৰিৱেশ বিজ্ঞান, সাগৰীয় কচ্ছপ সংৰক্ষণ, জনসংখ্যা জীৱবিজ্ঞান, পৰিমাণগত পৰিৱেশ বিজ্ঞান, মাটিৰ অলিগোচেটৰ শক্তিবিজ্ঞান, উভচৰৰ শক্তিবিজ্ঞান, পৰিৱেশ প্ৰভাৱ মূল্যায়ন (EIA), বহনক্ষম উন্নয়ন, পৰিৱেশ প্ৰদূষণ আৰু ইয়াৰ প্ৰশমনৰ ক্ষেত্ৰত অগ্ৰণী কাম কৰিছে৷ ৪১ জন ডক্টৰেট ডিগ্ৰীধাৰী ছাত্ৰ আৰু অসংখ্য স্নাতকোত্তৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক পথ প্ৰদৰ্শন কৰাত তেওঁ যথেষ্ট সহায় কৰিছে।<ref name="orienvappellateauthority" /><ref name="Mishra1995">{{cite book|author=Pramod Chandra Mishra|title=Advances In Ecology And Environmental Sciences|url=https://books.google.com/books?id=iPEegmF3IB4C&pg=PR6|accessdate=20 October 2012|date=1 January 1995|publisher=APH Publishing|isbn=978-81-7024-676-3|pages=xv–xxiii}}</ref> ভাৰ্মিটেকন'লজীৰ ওপৰত তেওঁৰ কাম ১৯৭০ চনৰ শেষৰ ফালে ভাৰতৰ প্ৰথমৰ ফালৰ কামৰ ভিতৰত অন্যতম আছিল<ref name="nieindia_a">http://www.nieindia.org/ijees/PDF/35-163.pdf{{dead link|date=January 2018 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> আৰু তেওঁ ওড়িশাৰ উপকূলত (গহিৰ্মথা) কচ্ছপৰ প্ৰব্ৰজন আৰু প্ৰজননৰ ওপৰত প্ৰাৰম্ভিক অধ্যয়ন কৰিছিল।<ref name="orienvappellateauthority" /><ref name="trove">{{cite web|url=http://trove.nla.gov.au/work/20891067?selectedversion=NBD8343477 |title=The turtle paradise, Gahirmatha : an ecological analysis and conservation strategy |author=Madhab Chandra Dash |author2=Chandra Sekhar Kar |publisher=Trove |accessdate=2012-10-14}}</ref> তেওঁ ১৯৯০ চনত ভাৰতৰ পূব উপকূললৈ কচ্ছপৰ প্ৰব্ৰজন আৰু জনসংখ্যা অধ্যয়নৰ অন্যতম প্ৰথম গ্ৰন্থ ওড়িশাৰ গহীৰ্মথাৰ সহ-লেখক আছিল।[10] তেওঁ পৰিৱেশ প্ৰদূষণৰ ওপৰত বিশেষকৈ লোহাৰ অক্সাইড উদ্যোগ, তীখা আৰু এলুমিনিয়াম উদ্যোগৰ সম্পৰ্কত কাম কৰি আহিছে।<ref name="orienvappellateauthority" /> দাশ নতুন দিল্লীত থকা ভাৰত চৰকাৰৰ পৰিৱেশ আৰু বন মন্ত্ৰালয়ৰ খনি প্ৰকল্পৰ ইআইএ আৰু ইএমপিৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বিশেষজ্ঞ সমিতিৰ (১৯৯৫–১৯৯৭ – ৩ বছৰ) প্ৰাক্তন সদস্য।<ref name="orienvappellateauthority" /> ==তথ্যসূত্ৰ== p7vphkrfeiu2us90imieau608d7cyvk 601681 601680 2026-04-20T16:39:02Z Kandarpajit Kallol 6257 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 601681 wikitext text/x-wiki {{দাশ}}{{Infobox scientist | name = মাধৱ চন্দ্ৰ দাশ | birth_date = {{Birth date and age|1939|11|28|df=y}} | birth_place = মালতী পাটপুৰ, [[পুৰী]], [[ওড়িশা]]। | nationality = ভাৰতীয় | field = [[পৰিৱেশ বিজ্ঞান]], সংৰক্ষণ জীৱবিজ্ঞান, পৰিৱেশ প্ৰদূষণ | alma_mater = ৰেভেনশ্ব কলেজ, উৎকল বিশ্ববিদ্যালয়, কেলগাৰী বিশ্ববিদ্যালয় | doctoral_advisor = জে বি ক্ৰেগ | known_for = ভাৰমিটেকন'লজি, পৰিৱেশ জীৱবিজ্ঞান, মাটি জীৱবিজ্ঞান, পৰিৱেশ প্ৰভাৱ মূল্যায়ন }} '''মাধৱ চন্দ্ৰ দাশ''' ({{lang-en|Madhab Chandra Dash}}); জন্ম: ১৯৩৯ চনত ওড়িশাৰ পুৰীত) এজন ভাৰতীয় পৰিৱেশ বিজ্ঞানী আৰু পৰিৱেশ জীৱবিজ্ঞানী। বৰ্তমান তেওঁ ওড়িশা চৰকাৰৰ আপীল কৰ্তৃপক্ষ, পানী (পিচিপি) আইন, ১৯৭৪ৰ সদস্য।<ref name="orienvappellateauthority">{{cite web |url=http://orienvappellateauthority.nic.in/MC-Dash.html |title=Bio-data of Prof. (Dr.) Madhab Chandra Dash |publisher=Appellate Authority |accessdate=2012-10-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140725141432/http://orienvappellateauthority.nic.in/MC-Dash.html |archive-date=25 July 2014 |url-status=dead |archivedate=2014-07-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140725141432/http://orienvappellateauthority.nic.in/MC-Dash.html |deadurl=yes }}</ref><ref name="nieindia">http://www.nieindia.org/ijees/PDF/V34/34-223.pdf{{dead link|date=January 2018 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> তেওঁ সম্বলপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰাক্তন উপাচাৰ্য (২০০১–২০০৪)।<ref name="orienvappellateauthority" /> তেওঁ ওড়িশা ৰাজ্যিক প্ৰদূষণ নিয়ন্ত্ৰণ ব’ৰ্ডৰ ভূতপূৰ্ব অধ্যক্ষ (১৯৯৭–২০০১) আৰু নতুন দিল্লীৰ কেন্দ্ৰীয় প্ৰদূষণ নিয়ন্ত্ৰণ ব'ৰ্ডৰ এজন প্ৰাক্তন সদস্য।<ref name="orienvappellateauthority" /><ref name="nieindia" /><ref name="orissahighcourt">{{cite web|url=http://orissahighcourt.nic.in/courtnews/IssueNo-XII.pdf |title=News Bulletin April–July 08 |accessdate=2012-10-20}}</ref> দাশে ১৯৭৩ চনৰপৰা ১৯৯৭ চনলৈকে সম্বলপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ স্কুল অৱ লাইফ চাইন্সেছত পৰিৱেশ বিজ্ঞানৰ অধ্যাপনা কৰিছিল আৰু বিভাগটোৰ সম্প্ৰসাৰণৰ লগতে ইয়াক বহল জীৱ বিজ্ঞানৰ পাঠ্যক্ৰমৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰা ভাৰতৰ প্ৰাৰম্ভিক শৈক্ষিক বিভাগসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম কৰি তোলাত সহায় কৰিছিল। ১৯৭৫ চনত তেওঁ পূৰ্ণকালীন প্ৰাধ্যাপক হয় আৰু ১৯৭৪ চনৰপৰা ১৯৮৭ চনলৈকে বিভাগটোৰ মুৰব্বী আছিল।<ref name="orienvappellateauthority" /> ==শৈক্ষিক পটভূমি== মাধৱ চন্দ্ৰ দাশে ১৯৩৯ চনত ওড়িশাৰ পুৰীত ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{Cite book |last=Mishra |first=P. C. |url=https://books.google.com/books?id=iPEegmF3IB4C&dq=madhab+chandra+dash+brahmin&pg=PR15 |title=Advances in Ecology and Environmental Sciences |date=1995 |publisher=APH Publishing |isbn=978-81-7024-676-3 |language=en}}</ref> কটকৰ ৰেভেনশ্ব কলেজৰপৰা প্ৰাণীবিজ্ঞান (অনাৰ্ছ)ত স্নাতক ডিগ্ৰী সম্পূৰ্ণ কৰে আৰু পাছলৈ উৎকল বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰাণীবিজ্ঞান বিভাগৰপৰা স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref name="orienvappellateauthority" /> দাশে ১৯৭০ চনত কেলগাৰী বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা জে বি ক্ৰেগৰ তত্ত্বাৱধানত ডক্টৰেট (পি এইচ ডি) ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref name="orienvappellateauthority" /><ref name="archivescanada">{{cite web |url=http://www.archivescanada.ca/english/search/ItemDisplay.asp?sessionKey=999999999_142&l=0&lvl=1&v=0&coll=1&itm=252218&rt=1&bill=1 |title=Archives Canada |accessdate=2012-10-14 |archive-url=https://archive.today/20130419025627/http://www.archivescanada.ca/english/search/ItemDisplay.asp?sessionKey=999999999_142&l=0&lvl=1&v=0&coll=1&itm=252218&rt=1&bill=1# |archive-date=2013-04-19 |url-status=dead |archivedate=2013-04-19 |archiveurl=https://archive.today/20130419025627/http://www.archivescanada.ca/english/search/ItemDisplay.asp?sessionKey=999999999_142&l=0&lvl=1&v=0&coll=1&itm=252218&rt=1&bill=1 |deadurl=yes }}</ref><ref name="dspace.ucalgary">{{cite journal |url=https://dspace.ucalgary.ca/handle/1880/15034 |title=Ecology of enchytraeidae (Oligochaeta) in Rocky Mountain forest soils (Kananaskis region, Alberta, Canada) |year=1970 |publisher=DSpace at University of Calgary |doi=10.11575/PRISM/17296 |accessdate=2012-10-14 |last1=Dash |first1=Madhab Chandra |archivedate=2016-07-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160721103254/http://dspace.ucalgary.ca/handle/1880/15034 |deadurl=yes }}</ref> তেওঁৰ থিছিছৰ শিৰোনাম আছিল "ৰকি মাউণ্টেনৰ অৰণ্যৰ মাটিত (কানাস্কিছ অঞ্চল, আলবাৰ্টা, কানাডা) এনচাইট্ৰেইড (Oligochaeta)ৰ পৰিৱেশবিজ্ঞান।" <ref name="Dash1970">{{cite book|author=M C. Dash|title=Ecology of enchytraeidae (Oligochaeta) in Rocky Mountain forest soils (Kananaskis region, Alberta, Canada|url=https://books.google.com/books?id=ScXKZwEACAAJ|accessdate=20 October 2012|year=1970|publisher=University of Calgary}}</ref> পি এইচ ডি সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পাছত তেওঁ ভাৰতলৈ উভতি আহি ওড়িশাত জৈৱ বিজ্ঞানৰ বিকাশত সহায় কৰে আৰু সম্বলপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ জীৱ বিজ্ঞান বিদ্যালয়ত যোগদান কৰে।<ref name="orienvappellateauthority" /> ==অৱদানসমূহ== দাশে ভাৰ্মিটেকন’লজী, মাটিৰ পৰিৱেশ বিজ্ঞান, সাগৰীয় কচ্ছপ সংৰক্ষণ, জনসংখ্যা জীৱবিজ্ঞান, পৰিমাণগত পৰিৱেশ বিজ্ঞান, মাটিৰ অলিগোচেটৰ শক্তিবিজ্ঞান, উভচৰৰ শক্তিবিজ্ঞান, পৰিৱেশ প্ৰভাৱ মূল্যায়ন (EIA), বহনক্ষম উন্নয়ন, পৰিৱেশ প্ৰদূষণ আৰু ইয়াৰ প্ৰশমনৰ ক্ষেত্ৰত অগ্ৰণী কাম কৰিছে। ৪১ জন ডক্টৰেট ডিগ্ৰীধাৰী ছাত্ৰ আৰু অসংখ্য স্নাতকোত্তৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক পথ প্ৰদৰ্শন কৰাত তেওঁ যথেষ্ট সহায় কৰিছে।<ref name="orienvappellateauthority" /><ref name="Mishra1995">{{cite book|author=Pramod Chandra Mishra|title=Advances In Ecology And Environmental Sciences|url=https://books.google.com/books?id=iPEegmF3IB4C&pg=PR6|accessdate=20 October 2012|date=1 January 1995|publisher=APH Publishing|isbn=978-81-7024-676-3|pages=xv–xxiii}}</ref> ভাৰ্মিটেকন'লজীৰ ওপৰত তেওঁৰ কাম ১৯৭০ চনৰ শেষৰফালে ভাৰতৰ প্ৰথমৰফালৰ কামৰ ভিতৰত অন্যতম আছিল<ref name="nieindia_a">http://www.nieindia.org/ijees/PDF/35-163.pdf{{dead link|date=January 2018 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> আৰু তেওঁ ওড়িশাৰ উপকূলত (গহিৰ্মথা) কচ্ছপৰ প্ৰব্ৰজন আৰু প্ৰজননৰ ওপৰত প্ৰাৰম্ভিক অধ্যয়ন কৰিছিল।<ref name="orienvappellateauthority" /><ref name="trove">{{cite web|url=http://trove.nla.gov.au/work/20891067?selectedversion=NBD8343477 |title=The turtle paradise, Gahirmatha : an ecological analysis and conservation strategy |author=Madhab Chandra Dash |author2=Chandra Sekhar Kar |publisher=Trove |accessdate=2012-10-14}}</ref> তেওঁ ১৯৯০ চনত ভাৰতৰ পূব উপকূললৈ কচ্ছপৰ প্ৰব্ৰজন আৰু জনসংখ্যা অধ্যয়নৰ অন্যতম প্ৰথম গ্ৰন্থ ওড়িশাৰ গহীৰ্মথাৰ সহ-লেখক আছিল।[10] তেওঁ পৰিৱেশ প্ৰদূষণৰ ওপৰত বিশেষকৈ লোহাৰ অক্সাইড উদ্যোগ, তীখা আৰু এলুমিনিয়াম উদ্যোগৰ সম্পৰ্কত কাম কৰি আহিছে।<ref name="orienvappellateauthority" /> দাশ নতুন দিল্লীত থকা ভাৰত চৰকাৰৰ পৰিৱেশ আৰু বন মন্ত্ৰ্যালয়ৰ খনি প্ৰকল্পৰ ইআইএ আৰু ইএমপিৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বিশেষজ্ঞ সমিতিৰ (১৯৯৫–১৯৯৭ – ৩ বছৰ) প্ৰাক্তন সদস্য।<ref name="orienvappellateauthority" /> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ওড়িয়া ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় পৰিৱেশবিদ]] cf39w9yq3gz14aff87efoi116heznsu 601682 601681 2026-04-20T16:39:23Z Kandarpajit Kallol 6257 601682 wikitext text/x-wiki {{দাশ}}{{Infobox scientist | name = মাধৱ চন্দ্ৰ দাশ | birth_date = {{Birth date and age|1939|11|28|df=y}} | birth_place = মালতী পাটপুৰ, [[পুৰী]], [[ওড়িশা]]। | nationality = ভাৰতীয় | field = [[পৰিৱেশ বিজ্ঞান]], সংৰক্ষণ জীৱবিজ্ঞান, পৰিৱেশ প্ৰদূষণ | alma_mater = ৰেভেনশ্ব কলেজ, উৎকল বিশ্ববিদ্যালয়, কেলগাৰী বিশ্ববিদ্যালয় | doctoral_advisor = জে বি ক্ৰেগ | known_for = ভাৰমিটেকন'লজি, পৰিৱেশ জীৱবিজ্ঞান, মাটি জীৱবিজ্ঞান, পৰিৱেশ প্ৰভাৱ মূল্যায়ন }} '''মাধৱ চন্দ্ৰ দাশ''' ({{lang-en|Madhab Chandra Dash}}); জন্ম: ১৯৩৯ চনত ওড়িশাৰ পুৰীত) এজন ভাৰতীয় পৰিৱেশ বিজ্ঞানী আৰু পৰিৱেশ জীৱবিজ্ঞানী। বৰ্তমান তেওঁ ওড়িশা চৰকাৰৰ আপীল কৰ্তৃপক্ষ, পানী (পিচিপি) আইন, ১৯৭৪ৰ সদস্য।<ref name="orienvappellateauthority">{{cite web |url=http://orienvappellateauthority.nic.in/MC-Dash.html |title=Bio-data of Prof. (Dr.) Madhab Chandra Dash |publisher=Appellate Authority |accessdate=2012-10-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140725141432/http://orienvappellateauthority.nic.in/MC-Dash.html |archive-date=25 July 2014 |url-status=dead |archivedate=2014-07-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140725141432/http://orienvappellateauthority.nic.in/MC-Dash.html |deadurl=yes }}</ref><ref name="nieindia">http://www.nieindia.org/ijees/PDF/V34/34-223.pdf{{dead link|date=January 2018 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> তেওঁ সম্বলপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰাক্তন উপাচাৰ্য (২০০১–২০০৪)।<ref name="orienvappellateauthority" /> তেওঁ ওড়িশা ৰাজ্যিক প্ৰদূষণ নিয়ন্ত্ৰণ ব’ৰ্ডৰ ভূতপূৰ্ব অধ্যক্ষ (১৯৯৭–২০০১) আৰু নতুন দিল্লীৰ কেন্দ্ৰীয় প্ৰদূষণ নিয়ন্ত্ৰণ ব'ৰ্ডৰ এজন প্ৰাক্তন সদস্য।<ref name="orienvappellateauthority" /><ref name="nieindia" /><ref name="orissahighcourt">{{cite web|url=http://orissahighcourt.nic.in/courtnews/IssueNo-XII.pdf |title=News Bulletin April–July 08 |accessdate=2012-10-20}}</ref> দাশে ১৯৭৩ চনৰপৰা ১৯৯৭ চনলৈকে সম্বলপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ স্কুল অৱ লাইফ চাইন্সেছত পৰিৱেশ বিজ্ঞানৰ অধ্যাপনা কৰিছিল আৰু বিভাগটোৰ সম্প্ৰসাৰণৰ লগতে ইয়াক বহল জীৱ বিজ্ঞানৰ পাঠ্যক্ৰমৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰা ভাৰতৰ প্ৰাৰম্ভিক শৈক্ষিক বিভাগসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম কৰি তোলাত সহায় কৰিছিল। ১৯৭৫ চনত তেওঁ পূৰ্ণকালীন প্ৰাধ্যাপক হয় আৰু ১৯৭৪ চনৰপৰা ১৯৮৭ চনলৈকে বিভাগটোৰ মুৰব্বী আছিল।<ref name="orienvappellateauthority" /> ==শৈক্ষিক পটভূমি== মাধৱ চন্দ্ৰ দাশে ১৯৩৯ চনত ওড়িশাৰ পুৰীত ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{Cite book |last=Mishra |first=P. C. |url=https://books.google.com/books?id=iPEegmF3IB4C&dq=madhab+chandra+dash+brahmin&pg=PR15 |title=Advances in Ecology and Environmental Sciences |date=1995 |publisher=APH Publishing |isbn=978-81-7024-676-3 |language=en}}</ref> কটকৰ ৰেভেনশ্ব কলেজৰপৰা প্ৰাণীবিজ্ঞান (অনাৰ্ছ)ত স্নাতক ডিগ্ৰী সম্পূৰ্ণ কৰে আৰু পাছলৈ উৎকল বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰাণীবিজ্ঞান বিভাগৰপৰা স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref name="orienvappellateauthority" /> দাশে ১৯৭০ চনত কেলগাৰী বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা জে বি ক্ৰেগৰ তত্ত্বাৱধানত ডক্টৰেট (পি এইচ ডি) ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref name="orienvappellateauthority" /><ref name="archivescanada">{{cite web |url=http://www.archivescanada.ca/english/search/ItemDisplay.asp?sessionKey=999999999_142&l=0&lvl=1&v=0&coll=1&itm=252218&rt=1&bill=1 |title=Archives Canada |accessdate=2012-10-14 |archive-url=https://archive.today/20130419025627/http://www.archivescanada.ca/english/search/ItemDisplay.asp?sessionKey=999999999_142&l=0&lvl=1&v=0&coll=1&itm=252218&rt=1&bill=1# |archive-date=2013-04-19 |url-status=dead |archivedate=2013-04-19 |archiveurl=https://archive.today/20130419025627/http://www.archivescanada.ca/english/search/ItemDisplay.asp?sessionKey=999999999_142&l=0&lvl=1&v=0&coll=1&itm=252218&rt=1&bill=1 |deadurl=yes }}</ref><ref name="dspace.ucalgary">{{cite journal |url=https://dspace.ucalgary.ca/handle/1880/15034 |title=Ecology of enchytraeidae (Oligochaeta) in Rocky Mountain forest soils (Kananaskis region, Alberta, Canada) |year=1970 |publisher=DSpace at University of Calgary |doi=10.11575/PRISM/17296 |accessdate=2012-10-14 |last1=Dash |first1=Madhab Chandra |archivedate=2016-07-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160721103254/http://dspace.ucalgary.ca/handle/1880/15034 |deadurl=yes }}</ref> তেওঁৰ থিছিছৰ শিৰোনাম আছিল "ৰকি মাউণ্টেনৰ অৰণ্যৰ মাটিত (কানাস্কিছ অঞ্চল, আলবাৰ্টা, কানাডা) এনচাইট্ৰেইড (Oligochaeta)ৰ পৰিৱেশবিজ্ঞান।" <ref name="Dash1970">{{cite book|author=M C. Dash|title=Ecology of enchytraeidae (Oligochaeta) in Rocky Mountain forest soils (Kananaskis region, Alberta, Canada|url=https://books.google.com/books?id=ScXKZwEACAAJ|accessdate=20 October 2012|year=1970|publisher=University of Calgary}}</ref> পি এইচ ডি সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পাছত তেওঁ ভাৰতলৈ উভতি আহি ওড়িশাত জৈৱ বিজ্ঞানৰ বিকাশত সহায় কৰে আৰু সম্বলপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ জীৱ বিজ্ঞান বিদ্যালয়ত যোগদান কৰে।<ref name="orienvappellateauthority" /> ==অৱদানসমূহ== দাশে ভাৰ্মিটেকন’লজী, মাটিৰ পৰিৱেশ বিজ্ঞান, সাগৰীয় কচ্ছপ সংৰক্ষণ, জনসংখ্যা জীৱবিজ্ঞান, পৰিমাণগত পৰিৱেশ বিজ্ঞান, মাটিৰ অলিগোচেটৰ শক্তিবিজ্ঞান, উভচৰৰ শক্তিবিজ্ঞান, পৰিৱেশ প্ৰভাৱ মূল্যায়ন (EIA), বহনক্ষম উন্নয়ন, পৰিৱেশ প্ৰদূষণ আৰু ইয়াৰ প্ৰশমনৰ ক্ষেত্ৰত অগ্ৰণী কাম কৰিছে। ৪১ জন ডক্টৰেট ডিগ্ৰীধাৰী ছাত্ৰ আৰু অসংখ্য স্নাতকোত্তৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক পথ প্ৰদৰ্শন কৰাত তেওঁ যথেষ্ট সহায় কৰিছে।<ref name="orienvappellateauthority" /><ref name="Mishra1995">{{cite book|author=Pramod Chandra Mishra|title=Advances In Ecology And Environmental Sciences|url=https://books.google.com/books?id=iPEegmF3IB4C&pg=PR6|accessdate=20 October 2012|date=1 January 1995|publisher=APH Publishing|isbn=978-81-7024-676-3|pages=xv–xxiii}}</ref> ভাৰ্মিটেকন'লজীৰ ওপৰত তেওঁৰ কাম ১৯৭০ চনৰ শেষৰফালে ভাৰতৰ প্ৰথমৰফালৰ কামৰ ভিতৰত অন্যতম আছিল<ref name="nieindia_a">http://www.nieindia.org/ijees/PDF/35-163.pdf{{dead link|date=January 2018 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> আৰু তেওঁ ওড়িশাৰ উপকূলত (গহিৰ্মথা) কচ্ছপৰ প্ৰব্ৰজন আৰু প্ৰজননৰ ওপৰত প্ৰাৰম্ভিক অধ্যয়ন কৰিছিল।<ref name="orienvappellateauthority" /><ref name="trove">{{cite web|url=http://trove.nla.gov.au/work/20891067?selectedversion=NBD8343477 |title=The turtle paradise, Gahirmatha : an ecological analysis and conservation strategy |author=Madhab Chandra Dash |author2=Chandra Sekhar Kar |publisher=Trove |accessdate=2012-10-14}}</ref> তেওঁ ১৯৯০ চনত ভাৰতৰ পূব উপকূললৈ কচ্ছপৰ প্ৰব্ৰজন আৰু জনসংখ্যা অধ্যয়নৰ অন্যতম প্ৰথম গ্ৰন্থ ওড়িশাৰ গহীৰ্মথাৰ সহ-লেখক আছিল। তেওঁ পৰিৱেশ প্ৰদূষণৰ ওপৰত বিশেষকৈ লোহাৰ অক্সাইড উদ্যোগ, তীখা আৰু এলুমিনিয়াম উদ্যোগৰ সম্পৰ্কত কাম কৰি আহিছে।<ref name="orienvappellateauthority" /> দাশ নতুন দিল্লীত থকা ভাৰত চৰকাৰৰ পৰিৱেশ আৰু বন মন্ত্ৰ্যালয়ৰ খনি প্ৰকল্পৰ ইআইএ আৰু ইএমপিৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বিশেষজ্ঞ সমিতিৰ (১৯৯৫–১৯৯৭ – ৩ বছৰ) প্ৰাক্তন সদস্য।<ref name="orienvappellateauthority" /> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ওড়িয়া ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় পৰিৱেশবিদ]] g4ngi94avexq7tlf151ql2z1wtattru 601683 601682 2026-04-20T16:39:59Z Kandarpajit Kallol 6257 601683 wikitext text/x-wiki {{দাশ}}{{Infobox scientist | name = মাধৱ চন্দ্ৰ দাশ | birth_date = {{Birth date and age|1939|11|28|df=y}} | birth_place = মালতী পাটপুৰ, [[পুৰী]], [[ওড়িশা]]। | nationality = ভাৰতীয় | field = [[পৰিৱেশ বিজ্ঞান]], সংৰক্ষণ জীৱবিজ্ঞান, পৰিৱেশ প্ৰদূষণ | alma_mater = ৰেভেনশ্ব কলেজ, উৎকল বিশ্ববিদ্যালয়, কেলগাৰী বিশ্ববিদ্যালয় | doctoral_advisor = জে বি ক্ৰেগ | known_for = ভাৰমিটেকন'লজি, পৰিৱেশ জীৱবিজ্ঞান, মাটি জীৱবিজ্ঞান, পৰিৱেশ প্ৰভাৱ মূল্যায়ন }} '''মাধৱ চন্দ্ৰ দাশ''' ({{lang-en|Madhab Chandra Dash}}); জন্ম: ১৯৩৯ চনত [[ওড়িশা]]ৰ পুৰীত) এগৰাকী ভাৰতীয় পৰিৱেশ বিজ্ঞানী আৰু পৰিৱেশ জীৱবিজ্ঞানী। বৰ্তমান তেওঁ ওড়িশা চৰকাৰৰ আপীল কৰ্তৃপক্ষ, পানী (পিচিপি) আইন, ১৯৭৪ৰ সদস্য।<ref name="orienvappellateauthority">{{cite web |url=http://orienvappellateauthority.nic.in/MC-Dash.html |title=Bio-data of Prof. (Dr.) Madhab Chandra Dash |publisher=Appellate Authority |accessdate=2012-10-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140725141432/http://orienvappellateauthority.nic.in/MC-Dash.html |archive-date=25 July 2014 |url-status=dead |archivedate=2014-07-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140725141432/http://orienvappellateauthority.nic.in/MC-Dash.html |deadurl=yes }}</ref><ref name="nieindia">http://www.nieindia.org/ijees/PDF/V34/34-223.pdf{{dead link|date=January 2018 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> তেওঁ সম্বলপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰাক্তন উপাচাৰ্য (২০০১–২০০৪)।<ref name="orienvappellateauthority" /> তেওঁ ওড়িশা ৰাজ্যিক প্ৰদূষণ নিয়ন্ত্ৰণ ব’ৰ্ডৰ ভূতপূৰ্ব অধ্যক্ষ (১৯৯৭–২০০১) আৰু নতুন দিল্লীৰ কেন্দ্ৰীয় প্ৰদূষণ নিয়ন্ত্ৰণ ব'ৰ্ডৰ এজন প্ৰাক্তন সদস্য।<ref name="orienvappellateauthority" /><ref name="nieindia" /><ref name="orissahighcourt">{{cite web|url=http://orissahighcourt.nic.in/courtnews/IssueNo-XII.pdf |title=News Bulletin April–July 08 |accessdate=2012-10-20}}</ref> দাশে ১৯৭৩ চনৰপৰা ১৯৯৭ চনলৈকে সম্বলপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ স্কুল অৱ লাইফ চাইন্সেছত পৰিৱেশ বিজ্ঞানৰ অধ্যাপনা কৰিছিল আৰু বিভাগটোৰ সম্প্ৰসাৰণৰ লগতে ইয়াক বহল জীৱ বিজ্ঞানৰ পাঠ্যক্ৰমৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰা ভাৰতৰ প্ৰাৰম্ভিক শৈক্ষিক বিভাগসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম কৰি তোলাত সহায় কৰিছিল। ১৯৭৫ চনত তেওঁ পূৰ্ণকালীন প্ৰাধ্যাপক হয় আৰু ১৯৭৪ চনৰপৰা ১৯৮৭ চনলৈকে বিভাগটোৰ মুৰব্বী আছিল।<ref name="orienvappellateauthority" /> ==শৈক্ষিক পটভূমি== মাধৱ চন্দ্ৰ দাশে ১৯৩৯ চনত ওড়িশাৰ পুৰীত ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{Cite book |last=Mishra |first=P. C. |url=https://books.google.com/books?id=iPEegmF3IB4C&dq=madhab+chandra+dash+brahmin&pg=PR15 |title=Advances in Ecology and Environmental Sciences |date=1995 |publisher=APH Publishing |isbn=978-81-7024-676-3 |language=en}}</ref> কটকৰ ৰেভেনশ্ব কলেজৰপৰা প্ৰাণীবিজ্ঞান (অনাৰ্ছ)ত স্নাতক ডিগ্ৰী সম্পূৰ্ণ কৰে আৰু পাছলৈ উৎকল বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰাণীবিজ্ঞান বিভাগৰপৰা স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref name="orienvappellateauthority" /> দাশে ১৯৭০ চনত কেলগাৰী বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা জে বি ক্ৰেগৰ তত্ত্বাৱধানত ডক্টৰেট (পি এইচ ডি) ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref name="orienvappellateauthority" /><ref name="archivescanada">{{cite web |url=http://www.archivescanada.ca/english/search/ItemDisplay.asp?sessionKey=999999999_142&l=0&lvl=1&v=0&coll=1&itm=252218&rt=1&bill=1 |title=Archives Canada |accessdate=2012-10-14 |archive-url=https://archive.today/20130419025627/http://www.archivescanada.ca/english/search/ItemDisplay.asp?sessionKey=999999999_142&l=0&lvl=1&v=0&coll=1&itm=252218&rt=1&bill=1# |archive-date=2013-04-19 |url-status=dead |archivedate=2013-04-19 |archiveurl=https://archive.today/20130419025627/http://www.archivescanada.ca/english/search/ItemDisplay.asp?sessionKey=999999999_142&l=0&lvl=1&v=0&coll=1&itm=252218&rt=1&bill=1 |deadurl=yes }}</ref><ref name="dspace.ucalgary">{{cite journal |url=https://dspace.ucalgary.ca/handle/1880/15034 |title=Ecology of enchytraeidae (Oligochaeta) in Rocky Mountain forest soils (Kananaskis region, Alberta, Canada) |year=1970 |publisher=DSpace at University of Calgary |doi=10.11575/PRISM/17296 |accessdate=2012-10-14 |last1=Dash |first1=Madhab Chandra |archivedate=2016-07-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160721103254/http://dspace.ucalgary.ca/handle/1880/15034 |deadurl=yes }}</ref> তেওঁৰ থিছিছৰ শিৰোনাম আছিল "ৰকি মাউণ্টেনৰ অৰণ্যৰ মাটিত (কানাস্কিছ অঞ্চল, আলবাৰ্টা, কানাডা) এনচাইট্ৰেইড (Oligochaeta)ৰ পৰিৱেশবিজ্ঞান।" <ref name="Dash1970">{{cite book|author=M C. Dash|title=Ecology of enchytraeidae (Oligochaeta) in Rocky Mountain forest soils (Kananaskis region, Alberta, Canada|url=https://books.google.com/books?id=ScXKZwEACAAJ|accessdate=20 October 2012|year=1970|publisher=University of Calgary}}</ref> পি এইচ ডি সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পাছত তেওঁ ভাৰতলৈ উভতি আহি ওড়িশাত জৈৱ বিজ্ঞানৰ বিকাশত সহায় কৰে আৰু সম্বলপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ জীৱ বিজ্ঞান বিদ্যালয়ত যোগদান কৰে।<ref name="orienvappellateauthority" /> ==অৱদানসমূহ== দাশে ভাৰ্মিটেকন’লজী, মাটিৰ পৰিৱেশ বিজ্ঞান, সাগৰীয় কচ্ছপ সংৰক্ষণ, জনসংখ্যা জীৱবিজ্ঞান, পৰিমাণগত পৰিৱেশ বিজ্ঞান, মাটিৰ অলিগোচেটৰ শক্তিবিজ্ঞান, উভচৰৰ শক্তিবিজ্ঞান, পৰিৱেশ প্ৰভাৱ মূল্যায়ন (EIA), বহনক্ষম উন্নয়ন, পৰিৱেশ প্ৰদূষণ আৰু ইয়াৰ প্ৰশমনৰ ক্ষেত্ৰত অগ্ৰণী কাম কৰিছে। ৪১ জন ডক্টৰেট ডিগ্ৰীধাৰী ছাত্ৰ আৰু অসংখ্য স্নাতকোত্তৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক পথ প্ৰদৰ্শন কৰাত তেওঁ যথেষ্ট সহায় কৰিছে।<ref name="orienvappellateauthority" /><ref name="Mishra1995">{{cite book|author=Pramod Chandra Mishra|title=Advances In Ecology And Environmental Sciences|url=https://books.google.com/books?id=iPEegmF3IB4C&pg=PR6|accessdate=20 October 2012|date=1 January 1995|publisher=APH Publishing|isbn=978-81-7024-676-3|pages=xv–xxiii}}</ref> ভাৰ্মিটেকন'লজীৰ ওপৰত তেওঁৰ কাম ১৯৭০ চনৰ শেষৰফালে ভাৰতৰ প্ৰথমৰফালৰ কামৰ ভিতৰত অন্যতম আছিল<ref name="nieindia_a">http://www.nieindia.org/ijees/PDF/35-163.pdf{{dead link|date=January 2018 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> আৰু তেওঁ ওড়িশাৰ উপকূলত (গহিৰ্মথা) কচ্ছপৰ প্ৰব্ৰজন আৰু প্ৰজননৰ ওপৰত প্ৰাৰম্ভিক অধ্যয়ন কৰিছিল।<ref name="orienvappellateauthority" /><ref name="trove">{{cite web|url=http://trove.nla.gov.au/work/20891067?selectedversion=NBD8343477 |title=The turtle paradise, Gahirmatha : an ecological analysis and conservation strategy |author=Madhab Chandra Dash |author2=Chandra Sekhar Kar |publisher=Trove |accessdate=2012-10-14}}</ref> তেওঁ ১৯৯০ চনত ভাৰতৰ পূব উপকূললৈ কচ্ছপৰ প্ৰব্ৰজন আৰু জনসংখ্যা অধ্যয়নৰ অন্যতম প্ৰথম গ্ৰন্থ ওড়িশাৰ গহীৰ্মথাৰ সহ-লেখক আছিল। তেওঁ পৰিৱেশ প্ৰদূষণৰ ওপৰত বিশেষকৈ লোহাৰ অক্সাইড উদ্যোগ, তীখা আৰু এলুমিনিয়াম উদ্যোগৰ সম্পৰ্কত কাম কৰি আহিছে।<ref name="orienvappellateauthority" /> দাশ নতুন দিল্লীত থকা ভাৰত চৰকাৰৰ পৰিৱেশ আৰু বন মন্ত্ৰ্যালয়ৰ খনি প্ৰকল্পৰ ইআইএ আৰু ইএমপিৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বিশেষজ্ঞ সমিতিৰ (১৯৯৫–১৯৯৭ – ৩ বছৰ) প্ৰাক্তন সদস্য।<ref name="orienvappellateauthority" /> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ওড়িয়া ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় পৰিৱেশবিদ]] rxna0nhdnoev0msn3vamk6brdgpblcr 601684 601683 2026-04-20T16:40:32Z Kandarpajit Kallol 6257 /* শৈক্ষিক পটভূমি */ 601684 wikitext text/x-wiki {{দাশ}}{{Infobox scientist | name = মাধৱ চন্দ্ৰ দাশ | birth_date = {{Birth date and age|1939|11|28|df=y}} | birth_place = মালতী পাটপুৰ, [[পুৰী]], [[ওড়িশা]]। | nationality = ভাৰতীয় | field = [[পৰিৱেশ বিজ্ঞান]], সংৰক্ষণ জীৱবিজ্ঞান, পৰিৱেশ প্ৰদূষণ | alma_mater = ৰেভেনশ্ব কলেজ, উৎকল বিশ্ববিদ্যালয়, কেলগাৰী বিশ্ববিদ্যালয় | doctoral_advisor = জে বি ক্ৰেগ | known_for = ভাৰমিটেকন'লজি, পৰিৱেশ জীৱবিজ্ঞান, মাটি জীৱবিজ্ঞান, পৰিৱেশ প্ৰভাৱ মূল্যায়ন }} '''মাধৱ চন্দ্ৰ দাশ''' ({{lang-en|Madhab Chandra Dash}}); জন্ম: ১৯৩৯ চনত [[ওড়িশা]]ৰ পুৰীত) এগৰাকী ভাৰতীয় পৰিৱেশ বিজ্ঞানী আৰু পৰিৱেশ জীৱবিজ্ঞানী। বৰ্তমান তেওঁ ওড়িশা চৰকাৰৰ আপীল কৰ্তৃপক্ষ, পানী (পিচিপি) আইন, ১৯৭৪ৰ সদস্য।<ref name="orienvappellateauthority">{{cite web |url=http://orienvappellateauthority.nic.in/MC-Dash.html |title=Bio-data of Prof. (Dr.) Madhab Chandra Dash |publisher=Appellate Authority |accessdate=2012-10-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140725141432/http://orienvappellateauthority.nic.in/MC-Dash.html |archive-date=25 July 2014 |url-status=dead |archivedate=2014-07-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140725141432/http://orienvappellateauthority.nic.in/MC-Dash.html |deadurl=yes }}</ref><ref name="nieindia">http://www.nieindia.org/ijees/PDF/V34/34-223.pdf{{dead link|date=January 2018 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> তেওঁ সম্বলপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰাক্তন উপাচাৰ্য (২০০১–২০০৪)।<ref name="orienvappellateauthority" /> তেওঁ ওড়িশা ৰাজ্যিক প্ৰদূষণ নিয়ন্ত্ৰণ ব’ৰ্ডৰ ভূতপূৰ্ব অধ্যক্ষ (১৯৯৭–২০০১) আৰু নতুন দিল্লীৰ কেন্দ্ৰীয় প্ৰদূষণ নিয়ন্ত্ৰণ ব'ৰ্ডৰ এজন প্ৰাক্তন সদস্য।<ref name="orienvappellateauthority" /><ref name="nieindia" /><ref name="orissahighcourt">{{cite web|url=http://orissahighcourt.nic.in/courtnews/IssueNo-XII.pdf |title=News Bulletin April–July 08 |accessdate=2012-10-20}}</ref> দাশে ১৯৭৩ চনৰপৰা ১৯৯৭ চনলৈকে সম্বলপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ স্কুল অৱ লাইফ চাইন্সেছত পৰিৱেশ বিজ্ঞানৰ অধ্যাপনা কৰিছিল আৰু বিভাগটোৰ সম্প্ৰসাৰণৰ লগতে ইয়াক বহল জীৱ বিজ্ঞানৰ পাঠ্যক্ৰমৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰা ভাৰতৰ প্ৰাৰম্ভিক শৈক্ষিক বিভাগসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম কৰি তোলাত সহায় কৰিছিল। ১৯৭৫ চনত তেওঁ পূৰ্ণকালীন প্ৰাধ্যাপক হয় আৰু ১৯৭৪ চনৰপৰা ১৯৮৭ চনলৈকে বিভাগটোৰ মুৰব্বী আছিল।<ref name="orienvappellateauthority" /> ==শৈক্ষিক পটভূমি== মাধৱ চন্দ্ৰ দাশে ১৯৩৯ চনত ওড়িশাৰ পুৰীত ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{Cite book |last=Mishra |first=P. C. |url=https://books.google.com/books?id=iPEegmF3IB4C&dq=madhab+chandra+dash+brahmin&pg=PR15 |title=Advances in Ecology and Environmental Sciences |date=1995 |publisher=APH Publishing |isbn=978-81-7024-676-3 |language=en}}</ref> কটকৰ ৰেভেনশ্ব কলেজৰপৰা প্ৰাণীবিজ্ঞান (অনাৰ্ছ)ত স্নাতক ডিগ্ৰী সম্পূৰ্ণ কৰে আৰু পাছলৈ উৎকল বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰাণীবিজ্ঞান বিভাগৰপৰা স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref name="orienvappellateauthority" /> দাশে ১৯৭০ চনত কেলগাৰী বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা জে বি ক্ৰেগৰ তত্ত্বাৱধানত ডক্টৰেট (পি এইচ ডি) ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref name="orienvappellateauthority" /><ref name="archivescanada">{{cite web |url=http://www.archivescanada.ca/english/search/ItemDisplay.asp?sessionKey=999999999_142&l=0&lvl=1&v=0&coll=1&itm=252218&rt=1&bill=1 |title=Archives Canada |accessdate=2012-10-14 |archive-url=https://archive.today/20130419025627/http://www.archivescanada.ca/english/search/ItemDisplay.asp?sessionKey=999999999_142&l=0&lvl=1&v=0&coll=1&itm=252218&rt=1&bill=1# |archive-date=2013-04-19 |url-status=dead |archivedate=2013-04-19 |archiveurl=https://archive.today/20130419025627/http://www.archivescanada.ca/english/search/ItemDisplay.asp?sessionKey=999999999_142&l=0&lvl=1&v=0&coll=1&itm=252218&rt=1&bill=1 |deadurl=yes }}</ref><ref name="dspace.ucalgary">{{cite journal |url=https://dspace.ucalgary.ca/handle/1880/15034 |title=Ecology of enchytraeidae (Oligochaeta) in Rocky Mountain forest soils (Kananaskis region, Alberta, Canada) |year=1970 |publisher=DSpace at University of Calgary |doi=10.11575/PRISM/17296 |accessdate=2012-10-14 |last1=Dash |first1=Madhab Chandra |archivedate=2016-07-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160721103254/http://dspace.ucalgary.ca/handle/1880/15034 |deadurl=yes }}</ref> তেওঁৰ থিছিছৰ শিৰোনাম আছিল "ৰকি মাউণ্টেনৰ অৰণ্যৰ মাটিত (কানাস্কিছ অঞ্চল, আলবাৰ্টা, কানাডা) এনচাইট্ৰেইডৰ পৰিৱেশবিজ্ঞান।" <ref name="Dash1970">{{cite book|author=M C. Dash|title=Ecology of enchytraeidae (Oligochaeta) in Rocky Mountain forest soils (Kananaskis region, Alberta, Canada|url=https://books.google.com/books?id=ScXKZwEACAAJ|accessdate=20 October 2012|year=1970|publisher=University of Calgary}}</ref> পি এইচ ডি সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পাছত তেওঁ ভাৰতলৈ উভতি আহি ওড়িশাত জৈৱ বিজ্ঞানৰ বিকাশত সহায় কৰে আৰু সম্বলপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ জীৱ বিজ্ঞান বিদ্যালয়ত যোগদান কৰে।<ref name="orienvappellateauthority" /> ==অৱদানসমূহ== দাশে ভাৰ্মিটেকন’লজী, মাটিৰ পৰিৱেশ বিজ্ঞান, সাগৰীয় কচ্ছপ সংৰক্ষণ, জনসংখ্যা জীৱবিজ্ঞান, পৰিমাণগত পৰিৱেশ বিজ্ঞান, মাটিৰ অলিগোচেটৰ শক্তিবিজ্ঞান, উভচৰৰ শক্তিবিজ্ঞান, পৰিৱেশ প্ৰভাৱ মূল্যায়ন (EIA), বহনক্ষম উন্নয়ন, পৰিৱেশ প্ৰদূষণ আৰু ইয়াৰ প্ৰশমনৰ ক্ষেত্ৰত অগ্ৰণী কাম কৰিছে। ৪১ জন ডক্টৰেট ডিগ্ৰীধাৰী ছাত্ৰ আৰু অসংখ্য স্নাতকোত্তৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক পথ প্ৰদৰ্শন কৰাত তেওঁ যথেষ্ট সহায় কৰিছে।<ref name="orienvappellateauthority" /><ref name="Mishra1995">{{cite book|author=Pramod Chandra Mishra|title=Advances In Ecology And Environmental Sciences|url=https://books.google.com/books?id=iPEegmF3IB4C&pg=PR6|accessdate=20 October 2012|date=1 January 1995|publisher=APH Publishing|isbn=978-81-7024-676-3|pages=xv–xxiii}}</ref> ভাৰ্মিটেকন'লজীৰ ওপৰত তেওঁৰ কাম ১৯৭০ চনৰ শেষৰফালে ভাৰতৰ প্ৰথমৰফালৰ কামৰ ভিতৰত অন্যতম আছিল<ref name="nieindia_a">http://www.nieindia.org/ijees/PDF/35-163.pdf{{dead link|date=January 2018 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> আৰু তেওঁ ওড়িশাৰ উপকূলত (গহিৰ্মথা) কচ্ছপৰ প্ৰব্ৰজন আৰু প্ৰজননৰ ওপৰত প্ৰাৰম্ভিক অধ্যয়ন কৰিছিল।<ref name="orienvappellateauthority" /><ref name="trove">{{cite web|url=http://trove.nla.gov.au/work/20891067?selectedversion=NBD8343477 |title=The turtle paradise, Gahirmatha : an ecological analysis and conservation strategy |author=Madhab Chandra Dash |author2=Chandra Sekhar Kar |publisher=Trove |accessdate=2012-10-14}}</ref> তেওঁ ১৯৯০ চনত ভাৰতৰ পূব উপকূললৈ কচ্ছপৰ প্ৰব্ৰজন আৰু জনসংখ্যা অধ্যয়নৰ অন্যতম প্ৰথম গ্ৰন্থ ওড়িশাৰ গহীৰ্মথাৰ সহ-লেখক আছিল। তেওঁ পৰিৱেশ প্ৰদূষণৰ ওপৰত বিশেষকৈ লোহাৰ অক্সাইড উদ্যোগ, তীখা আৰু এলুমিনিয়াম উদ্যোগৰ সম্পৰ্কত কাম কৰি আহিছে।<ref name="orienvappellateauthority" /> দাশ নতুন দিল্লীত থকা ভাৰত চৰকাৰৰ পৰিৱেশ আৰু বন মন্ত্ৰ্যালয়ৰ খনি প্ৰকল্পৰ ইআইএ আৰু ইএমপিৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বিশেষজ্ঞ সমিতিৰ (১৯৯৫–১৯৯৭ – ৩ বছৰ) প্ৰাক্তন সদস্য।<ref name="orienvappellateauthority" /> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ওড়িয়া ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় পৰিৱেশবিদ]] 9dyo30kjeam6bvnj1b7h2fsxh5uri5b 601685 601684 2026-04-20T16:42:55Z Kandarpajit Kallol 6257 601685 wikitext text/x-wiki {{দাশ}}{{Infobox scientist | name = মাধৱ চন্দ্ৰ দাশ | birth_date = {{Birth date and age|1939|11|28|df=y}} | birth_place = মালতী পাটপুৰ, [[পুৰী]], [[ওড়িশা]]। | nationality = ভাৰতীয় | field = [[পৰিৱেশ বিজ্ঞান]], সংৰক্ষণ জীৱবিজ্ঞান, পৰিৱেশ প্ৰদূষণ | alma_mater = ৰেভেনশ্ব কলেজ, উৎকল বিশ্ববিদ্যালয়, কেলগাৰী বিশ্ববিদ্যালয় | doctoral_advisor = জে বি ক্ৰেগ | known_for = ভাৰমিটেকন'লজি, পৰিৱেশ জীৱবিজ্ঞান, মাটি জীৱবিজ্ঞান, পৰিৱেশ প্ৰভাৱ মূল্যায়ন }} '''মাধৱ চন্দ্ৰ দাশ''' ({{lang-en|Madhab Chandra Dash}}); জন্ম: ১৯৩৯ চনত [[ওড়িশা]]ৰ পুৰীত) এগৰাকী ভাৰতীয় পৰিৱেশ বিজ্ঞানী আৰু পৰিৱেশ জীৱবিজ্ঞানী। বৰ্তমান তেওঁ ওড়িশা চৰকাৰৰ আপীল কৰ্তৃপক্ষ, পানী (পিচিপি) আইন, ১৯৭৪ৰ সদস্য।<ref name="orienvappellateauthority">{{cite web |url=http://orienvappellateauthority.nic.in/MC-Dash.html |title=Bio-data of Prof. (Dr.) Madhab Chandra Dash |publisher=Appellate Authority |accessdate=2012-10-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140725141432/http://orienvappellateauthority.nic.in/MC-Dash.html |archive-date=25 July 2014 |url-status=dead |archivedate=2014-07-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140725141432/http://orienvappellateauthority.nic.in/MC-Dash.html |deadurl=yes }}</ref><ref name="nieindia">http://www.nieindia.org/ijees/PDF/V34/34-223.pdf{{dead link|date=January 2018 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> তেওঁ সম্বলপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰাক্তন উপাচাৰ্য (২০০১–২০০৪)।<ref name="orienvappellateauthority" /> তেওঁ ওড়িশা ৰাজ্যিক প্ৰদূষণ নিয়ন্ত্ৰণ ব’ৰ্ডৰ ভূতপূৰ্ব অধ্যক্ষ (১৯৯৭–২০০১) আৰু নতুন দিল্লীৰ কেন্দ্ৰীয় প্ৰদূষণ নিয়ন্ত্ৰণ ব'ৰ্ডৰ এজন প্ৰাক্তন সদস্য।<ref name="orienvappellateauthority" /><ref name="nieindia" /><ref name="orissahighcourt">{{cite web|url=http://orissahighcourt.nic.in/courtnews/IssueNo-XII.pdf |title=News Bulletin April–July 08 |accessdate=2012-10-20}}</ref> দাশে ১৯৭৩ চনৰপৰা ১৯৯৭ চনলৈকে সম্বলপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ স্কুল অৱ লাইফ চাইন্সেছত পৰিৱেশ বিজ্ঞানৰ অধ্যাপনা কৰিছিল আৰু বিভাগটোৰ সম্প্ৰসাৰণৰ লগতে ইয়াক বহল জীৱ বিজ্ঞানৰ পাঠ্যক্ৰমৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰা ভাৰতৰ প্ৰাৰম্ভিক শৈক্ষিক বিভাগসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম কৰি তোলাত সহায় কৰিছিল। ১৯৭৫ চনত তেওঁ পূৰ্ণকালীন প্ৰাধ্যাপক হয় আৰু ১৯৭৪ চনৰপৰা ১৯৮৭ চনলৈকে বিভাগটোৰ মুৰব্বী আছিল।<ref name="orienvappellateauthority" /> ==শৈক্ষিক পটভূমি== মাধৱ চন্দ্ৰ দাশে ১৯৩৯ চনত ওড়িশাৰ পুৰীত ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{Cite book |last=Mishra |first=P. C. |url=https://books.google.com/books?id=iPEegmF3IB4C&dq=madhab+chandra+dash+brahmin&pg=PR15 |title=Advances in Ecology and Environmental Sciences |date=1995 |publisher=APH Publishing |isbn=978-81-7024-676-3 |language=en}}</ref> কটকৰ ৰেভেনশ্ব কলেজৰপৰা প্ৰাণীবিজ্ঞান (অনাৰ্ছ)ত স্নাতক ডিগ্ৰী সম্পূৰ্ণ কৰে আৰু পাছলৈ উৎকল বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰাণীবিজ্ঞান বিভাগৰপৰা স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref name="orienvappellateauthority" /> দাশে ১৯৭০ চনত কেলগাৰী বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা জে বি ক্ৰেগৰ তত্ত্বাৱধানত ডক্টৰেট (পি এইচ ডি) ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref name="orienvappellateauthority" /><ref name="archivescanada">{{cite web |url=http://www.archivescanada.ca/english/search/ItemDisplay.asp?sessionKey=999999999_142&l=0&lvl=1&v=0&coll=1&itm=252218&rt=1&bill=1 |title=Archives Canada |accessdate=2012-10-14 |archive-url=https://archive.today/20130419025627/http://www.archivescanada.ca/english/search/ItemDisplay.asp?sessionKey=999999999_142&l=0&lvl=1&v=0&coll=1&itm=252218&rt=1&bill=1# |archive-date=2013-04-19 |url-status=dead |archivedate=2013-04-19 |archiveurl=https://archive.today/20130419025627/http://www.archivescanada.ca/english/search/ItemDisplay.asp?sessionKey=999999999_142&l=0&lvl=1&v=0&coll=1&itm=252218&rt=1&bill=1 |deadurl=yes }}</ref><ref name="dspace.ucalgary">{{cite journal |url=https://dspace.ucalgary.ca/handle/1880/15034 |title=Ecology of enchytraeidae (Oligochaeta) in Rocky Mountain forest soils (Kananaskis region, Alberta, Canada) |year=1970 |publisher=DSpace at University of Calgary |doi=10.11575/PRISM/17296 |accessdate=2012-10-14 |last1=Dash |first1=Madhab Chandra |archivedate=2016-07-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160721103254/http://dspace.ucalgary.ca/handle/1880/15034 |deadurl=yes }}</ref> তেওঁৰ থিছিছৰ শিৰোনাম আছিল "ৰকি মাউণ্টেনৰ অৰণ্যৰ মাটিত (কানাস্কিছ অঞ্চল, আলবাৰ্টা, কানাডা) এনচাইট্ৰেইডৰ পৰিৱেশবিজ্ঞান।" <ref name="Dash1970">{{cite book|author=M C. Dash|title=Ecology of enchytraeidae (Oligochaeta) in Rocky Mountain forest soils (Kananaskis region, Alberta, Canada|url=https://books.google.com/books?id=ScXKZwEACAAJ|accessdate=20 October 2012|year=1970|publisher=University of Calgary}}</ref> পি এইচ ডি সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পাছত তেওঁ ভাৰতলৈ উভতি আহি ওড়িশাত জৈৱ বিজ্ঞানৰ বিকাশত সহায় কৰে আৰু সম্বলপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ জীৱ বিজ্ঞান বিদ্যালয়ত যোগদান কৰে।<ref name="orienvappellateauthority" /> ==অৱদানসমূহ== দাশে ভাৰ্মিটেকন’লজী, মাটিৰ পৰিৱেশ বিজ্ঞান, সাগৰীয় কচ্ছপ সংৰক্ষণ, জনসংখ্যা জীৱবিজ্ঞান, পৰিমাণগত পৰিৱেশ বিজ্ঞান, মাটিৰ অলিগোচেটৰ শক্তিবিজ্ঞান, উভচৰৰ শক্তিবিজ্ঞান, পৰিৱেশ প্ৰভাৱ মূল্যায়ন (EIA), বহনক্ষম উন্নয়ন, পৰিৱেশ প্ৰদূষণ আৰু ইয়াৰ প্ৰশমনৰ ক্ষেত্ৰত অগ্ৰণী কাম কৰিছে। ৪১ জন ডক্টৰেট ডিগ্ৰীধাৰী ছাত্ৰ আৰু অসংখ্য স্নাতকোত্তৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক পথ প্ৰদৰ্শন কৰাত তেওঁ যথেষ্ট সহায় কৰিছে।<ref name="orienvappellateauthority" /><ref name="Mishra1995">{{cite book|author=Pramod Chandra Mishra|title=Advances In Ecology And Environmental Sciences|url=https://books.google.com/books?id=iPEegmF3IB4C&pg=PR6|accessdate=20 October 2012|date=1 January 1995|publisher=APH Publishing|isbn=978-81-7024-676-3|pages=xv–xxiii}}</ref> ভাৰ্মিটেকন'লজীৰ ওপৰত তেওঁৰ কাম ১৯৭০ চনৰ শেষৰফালে ভাৰতৰ প্ৰথমৰফালৰ কামৰ ভিতৰত অন্যতম আছিল<ref name="nieindia_a">http://www.nieindia.org/ijees/PDF/35-163.pdf{{dead link|date=January 2018 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> আৰু তেওঁ ওড়িশাৰ উপকূলত (গহিৰ্মথা) কচ্ছপৰ প্ৰব্ৰজন আৰু প্ৰজননৰ ওপৰত প্ৰাৰম্ভিক অধ্যয়ন কৰিছিল।<ref name="orienvappellateauthority" /><ref name="trove">{{cite web|url=http://trove.nla.gov.au/work/20891067?selectedversion=NBD8343477 |title=The turtle paradise, Gahirmatha : an ecological analysis and conservation strategy |author=Madhab Chandra Dash |author2=Chandra Sekhar Kar |publisher=Trove |accessdate=2012-10-14}}</ref> তেওঁ ১৯৯০ চনত ভাৰতৰ পূব উপকূললৈ কচ্ছপৰ প্ৰব্ৰজন আৰু জনসংখ্যা অধ্যয়নৰ অন্যতম প্ৰথম গ্ৰন্থ ওড়িশাৰ গহীৰ্মথাৰ সহ-লেখক আছিল। তেওঁ পৰিৱেশ প্ৰদূষণৰ ওপৰত বিশেষকৈ লোহাৰ অক্সাইড উদ্যোগ, তীখা আৰু এলুমিনিয়াম উদ্যোগৰ সম্পৰ্কত কাম কৰি আহিছে।<ref name="orienvappellateauthority" /> দাশ নতুন দিল্লীত থকা ভাৰত চৰকাৰৰ পৰিৱেশ আৰু বন মন্ত্ৰ্যালয়ৰ খনি প্ৰকল্পৰ ইআইএ আৰু ইএমপিৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বিশেষজ্ঞ সমিতিৰ (১৯৯৫–১৯৯৭ – ৩ বছৰ) প্ৰাক্তন সদস্য।<ref name="orienvappellateauthority" /> == বঁটা আৰু স্বীকৃতি == জীৱবিজ্ঞান গৱেষণাৰ ক্ষেত্ৰত আগবঢ়োৱা গুৰুত্বপূৰ্ণ অৱদানৰ বাবে দাশক ১৯৯১ চনত উৰিষ্যা ৰাজ্য চৰকাৰে ইয়াৰ সৰ্বোচ্চ বৈজ্ঞানিক সন্মান (সামন্ত চন্দ্ৰশেখৰ বঁটা) প্ৰদান কৰিছিল।<ref name="orienvappellateauthority" /> তেওঁ ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বিজ্ঞান একাডেমি (এলাহাবাদ) আৰু ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় পৰিস্থিতিতন্ত্ৰ প্ৰতিষ্ঠানৰ (নতুন দিল্লী) এজন ফেল'।<ref name="orienvappellateauthority" /> ভাৰতীয় কেঁচুৰ দুটা প্ৰজাতিক ভাৰ্মিটেকনোলজিৰ ক্ষেত্ৰত তেওঁৰ অৱদানৰ বাবে তেওঁৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছে।<ref name="orienvappellateauthority" /> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ওড়িয়া ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় পৰিৱেশবিদ]] 0qkc9splaoxiatmya386p2ifs6houxc 0 128349 601707 566176 2026-04-20T17:51:17Z নৰুনা বৰুৱা 44897 601707 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist | name = ৰাজপাল সিং যাদৱ | image = | image_size = | birth_date = ১৯৫৮ | birth_place = আনন্দপুৰ, [[ৰাজস্থান]], [[ভাৰত]]। | nationality = | alma_mater = [[ৰাজস্থান বিশ্ববিদ্যালয়]] | occupation = বিজ্ঞানী | fields = [[ভেক্টৰ জীৱবিজ্ঞান]], [[ভেক্টৰ নিয়ন্ত্ৰণ]], [[মেলেৰিয়া]], [[ডেংগু]], [[চিকুংগুনিয়া]], [[কীটনাশক ব্যৱস্থাপনা]]। | workplaces = [[বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থা]]<br/>[[ভাৰতীয় চিকিৎসা গৱেষণা পৰিষদ]] | spouse = অজনেশ যাদৱ }} '''ৰাজপাল সিং যাদৱ''' ({{lang-en|Rajpal Singh Yadav}}; জন্ম ১৯৫৮) ভেক্টৰ ইক'লজি আৰু মেনেজমেণ্টৰ ক্ষেত্ৰৰ এজন ভাৰতীয় বিজ্ঞানী। ২০০৯ চনত তেওঁ বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থাত যোগদান কৰে। ছুইজাৰলেণ্ডৰ জেনেভাৰ অৱহেলিত ক্ৰান্তীয় ৰোগ নিয়ন্ত্ৰণ বিভাগৰ বিজ্ঞানী হিচাপে ২০২৩ চনত তেওঁ অৱসৰ গ্ৰহণ কৰে। তেওঁ গ্ল’বেল ভেক্টৰ কণ্ট্ৰল ৰেচপন্স, (ডব্লিউ এইচ অ’ এইচ কিউ/এন টি ডি, জেনেভা) ৰূপায়ণৰ বাবে ডব্লিউ এইচ অ’ৰ যৌথ একচন গ্ৰুপৰ সহ-অধ্যক্ষ আছিল। তেওঁ ভেক্টৰ নিয়ন্ত্ৰণ সামগ্ৰীৰ মূল্যায়নৰ বাবে হুৰ কীটনাশক মূল্যায়ন আঁচনি (হুপেছ)ৰ মুৰব্বীও আছিল (ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৩ – অক্টোবৰ ২০১৭)। এই সময়ছোৱাত তেওঁ গৱেষণা প্ৰট’কলসমূহ পৰ্যালোচনা কৰিছিল আৰু কীটনাশক ব্যৱহাৰ আৰু কীটনাশক ব্যৱস্থাপনাৰ বাবে এক বিশ্বব্যাপী প্ৰমাণৰ ভিত্তি সৃষ্টি কৰিছিল। তেওঁ কীটনাশক ব্যৱস্থাপনাৰ এফএঅ'/হুৰ যৌথ কাৰ্যসূচীৰ বাবে থকা হু সচিবালয়ৰ কেন্দ্ৰীয় ব্যক্তিও আছিল। এই কামত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ অন্যান্য আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংস্থা, গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান, কাৰ্যসূচী, উদ্যোগ, বেচৰকাৰী সংস্থা, আৰু অন্যান্য অংশীদাৰসকলৰ সৈতে সহযোগিতা জড়িত আছিল। তেওঁ ইণ্ডিয়ান এছ’চিয়েশ্যন অৱ এণ্ট’ম’লজিষ্টৰ ২০১৬ চনৰ লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা লাভ কৰিছে। পিয়েৰ ৰিভিউ গৱেষণা পত্ৰিকাত তেওঁৰ ১০০ৰো অধিক বৈজ্ঞানিক প্ৰবন্ধ প্ৰকাশ হৈ‍ছে।<ref>{{cite web|url=https://www.who.int/news-room/articles-detail/public-notice-and-comments-on-the-guideline-development-group-for-leishmaniasis-vector-and-reservoir-control|title=Public Notice and Comments on the Guideline Development Group (GDG) for Leishmaniasis Vector and Reservoir Control. |access-date=18 March 2024}}</ref> == প্ৰাথমিক জীৱন আৰু শিক্ষা == ভাৰতৰ ৰাজস্থানৰ আনন্দপুৰৰ অহিৰ(যাদৱ) পৰিয়ালৰ সংস্কৃত পণ্ডিত ৰঘুবীৰ সিং যাদৱ আৰু মোটা দেৱীৰ ঘৰত ৰাজপাল সিং যাদৱৰ জন্ম হৈছিল। ১৯৭৭ চনত ভাৰতৰ জয়পুৰৰ ৰাজস্থান বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা জীৱবিজ্ঞানত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত একেখন বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰাই তেওঁ ১৯৭৯ চনত ইউনিভাৰ্চিটিৰ স্বৰ্ণ পদকসহ প্ৰাণীবিজ্ঞানত এম.এছ.চি আৰু ১৯৮৪ চনত পোক-পৰুৱা বিষবিজ্ঞানৰ ক্ষেত্ৰত পি এইচ ডি লাভ কৰে। ইয়াৰ বাবে তেওঁ কাউন্সিল অৱ চাইণ্টিফিক এণ্ড ইণ্ডাষ্ট্ৰিয়েল ৰিচাৰ্চ আৰু ইণ্ডিয়ান কাউন্সিল অৱ মেডিকেল ৰিচাৰ্চৰ ফেল'শ্বিপ লাভ কৰিছিল। ১৯৮৯ চনত তেওঁ মেনিলাৰ ফিলিপাইনছ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কলেজ অৱ পাব্লিক হেল্থত গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় মহামাৰী বিজ্ঞানৰ প্ৰমাণ-পত্ৰ পাঠ্যক্ৰম সমাপ্ত কৰে। ১৯৯৯ চনত তেওঁ ব্ৰিটেইনৰ লিভাৰপুলৰ লিভাৰপুল স্কুল অৱ ট্ৰপিকেল মেডিচিনত উন্নয়ন প্ৰকল্পৰ স্বাস্থ্য প্ৰভাৱ মূল্যায়নৰ ব্ৰিটিছ কাউন্সিল ফেল'শ্বিপ লাভ কৰে।<ref>{{cite web|url=http://bios.marquiswhoswho.com/rajpal_singh_yadav/biomedical_scientist_epidemiologist_consultant/5103256|title=Rajpal Singh Yadav's profile on Marquis Who's Who.|access-date=19 June 2011|archive-date=14 March 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120314033620/http://bios.marquiswhoswho.com/rajpal_singh_yadav/biomedical_scientist_epidemiologist_consultant/5103256|archivedate=14 March 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120314033620/http://bios.marquiswhoswho.com/rajpal_singh_yadav/biomedical_scientist_epidemiologist_consultant/5103256|deadurl=yes}}</ref> == কেৰিয়াৰ == পি এইচ ডি লাভ কৰাৰ পাছত ১৯৮৪ চনত তেওঁ ভাৰতৰ ৰাজস্থানৰ চৰকাৰী মহাবিদ্যালয় ডুংগৰপুৰৰ প্ৰাণীবিজ্ঞান বিভাগত অলপ সময়ৰ বাবে প্ৰবক্তা হিচাপে যোগদান কৰে। ১৯৮৪ চনৰ শেষৰপৰা ২০০৮ চনলৈকে তেওঁ নেচনেল ইনষ্টিটিউট অৱ মেলেৰিয়া ৰিচাৰ্চ (এন আই এম আৰ, পূৰ্বতে মেলেৰিয়া ৰিচাৰ্চ চেণ্টাৰ)ত বিভিন্ন পদবীত কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। ২০০৯ চনত তেওঁ ছুইজাৰলেণ্ডৰ জেনেভাস্থিত বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থাৰ অৱহেলিত ক্ৰান্তীয় ৰোগ নিয়ন্ত্ৰণ বিভাগত ভেক্টৰ ইক’লজী আৰু মেনেজমেণ্টৰ বিজ্ঞানী হিচাপে যোগদান কৰে। ২০০১, ২০০২, ২০০৪ আৰু ২০০৭ চনত তেওঁ বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থাৰ সৈতে কেইবাটাও বিশ্বব্যাপী কাৰ্যসূচী পৰিচালনা কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.searo.who.int/en/section1257/section2181/section2211/section2215_11390.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20070628213548/http://www.searo.who.int/EN/Section1257/Section2181/Section2211/Section2215_11390.htm|archive-date=28 June 2007|title=SEARO NEWS, Vol. XLII, No. 27. |access-date=27 June 2011}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.searo.who.int/en/section1257/section2181/section2211/section2213_11319.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20070628213204/http://www.searo.who.int/EN/Section1257/Section2181/Section2211/Section2213_11319.htm|archive-date=28 June 2007|title=SEARO NEWS, Vol. XLIV, No.8. |access-date=27 June 2011}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.searo.who.int/en/section1257/section2181/section2211/section2213_11336.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20070628212102/http://www.searo.who.int/EN/Section1257/Section2181/Section2211/Section2213_11336.htm|archive-date=28 June 2007|title=SEARO NEWS, Vol. XLIV, No.13. |access-date=27 June 2011}}</ref> ১৯৮৮ চনৰপৰা ১৯৯৫ চনলৈকে ৰৌৰকেলাৰ এন আই এম আৰ ফিল্ড চেণ্টাৰৰ প্ৰতিষ্থাপক মুৰব্বী আছিল আৰু উপ-সঞ্চালক (চিনিয়ৰ গ্ৰেড) হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰাৰ লগতে আৰু গুজৰাটৰ নাদিয়াদত থকা এন আই এম আৰ ফিল্ড চেণ্টাৰৰ মুৰব্বী (১৯৯৬-২০০৮)।<ref>{{cite web|url=http://www.totalit.co.in/nimr/centers.html|title=List of NIMR Centers in India|access-date=29 June 2013|archivedate=29 December 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111229214420/http://totalit.co.in/nimr/centers.html|deadurl=yes}}</ref> ভেক্টৰ বায়’নমিক্স আৰু নিয়ন্ত্ৰণ, মেলেৰিয়ালজী আৰু কীটনাশক ব্যৱস্থাপনাৰ ক্ষেত্ৰত তেওঁৰ ২৮ বছৰতকৈও অধিক দিনৰ অভিজ্ঞতা আছে। তেওঁ জনস্বাস্থ্যত ব্যৱহাৰৰ বাবে নতুন কীটনাশকৰ মূল্যায়নৰ ক্ষেত্ৰত নিৰ্দেশনা প্ৰদানৰ হুৰ নীতিগত কাৰ্য্যসমূহত অৰিহণা যোগাইছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.who.int/whopes/guidelines/en/|archive-url=https://web.archive.org/web/20040630155157/http://www.who.int/whopes/guidelines/en/|archive-date=30 June 2004|title=WHO Pesticide Evaluation Scheme Guidelines to testing |access-date=29 June 2013}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [https://archive.today/20121228071426/http://www.yadavlog.org/~rsy List of Publications of Dr. R.S. Yadav] * [http://www.mrcindia.org/cv/yadavrs.htm List of Publication of Dr. RS Yadav on MRCIndia website] * [https://archive.today/20130223193518/http://www.anopheles.org/showcitationlist.php?surname=Yadav&initials=RS Citation list of Dr. Yadav's important research papers] * [https://web.archive.org/web/20140525112132/http://icov12.com/organizing-committee/ National Advisers at XII International Conference on Vector and Vector Borne Diseases] * [http://whqlibdoc.who.int/publications/2011/9789241502160_eng.pdf WHOPES Working Group Meeting 2011] * [http://whqlibdoc.who.int/publications/2009/9789241598712_eng.pdf WHOPES Working Group Meeting 2009] {{authority control}} riae7ad5cl4fsmi55dwfj3edr73wubg 601708 601707 2026-04-20T17:51:57Z নৰুনা বৰুৱা 44897 added [[Category:ভাৰতীয় ব্যক্তি]] using [[WP:HC|HotCat]] 601708 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist | name = ৰাজপাল সিং যাদৱ | image = | image_size = | birth_date = ১৯৫৮ | birth_place = আনন্দপুৰ, [[ৰাজস্থান]], [[ভাৰত]]। | nationality = | alma_mater = [[ৰাজস্থান বিশ্ববিদ্যালয়]] | occupation = বিজ্ঞানী | fields = [[ভেক্টৰ জীৱবিজ্ঞান]], [[ভেক্টৰ নিয়ন্ত্ৰণ]], [[মেলেৰিয়া]], [[ডেংগু]], [[চিকুংগুনিয়া]], [[কীটনাশক ব্যৱস্থাপনা]]। | workplaces = [[বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থা]]<br/>[[ভাৰতীয় চিকিৎসা গৱেষণা পৰিষদ]] | spouse = অজনেশ যাদৱ }} '''ৰাজপাল সিং যাদৱ''' ({{lang-en|Rajpal Singh Yadav}}; জন্ম ১৯৫৮) ভেক্টৰ ইক'লজি আৰু মেনেজমেণ্টৰ ক্ষেত্ৰৰ এজন ভাৰতীয় বিজ্ঞানী। ২০০৯ চনত তেওঁ বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থাত যোগদান কৰে। ছুইজাৰলেণ্ডৰ জেনেভাৰ অৱহেলিত ক্ৰান্তীয় ৰোগ নিয়ন্ত্ৰণ বিভাগৰ বিজ্ঞানী হিচাপে ২০২৩ চনত তেওঁ অৱসৰ গ্ৰহণ কৰে। তেওঁ গ্ল’বেল ভেক্টৰ কণ্ট্ৰল ৰেচপন্স, (ডব্লিউ এইচ অ’ এইচ কিউ/এন টি ডি, জেনেভা) ৰূপায়ণৰ বাবে ডব্লিউ এইচ অ’ৰ যৌথ একচন গ্ৰুপৰ সহ-অধ্যক্ষ আছিল। তেওঁ ভেক্টৰ নিয়ন্ত্ৰণ সামগ্ৰীৰ মূল্যায়নৰ বাবে হুৰ কীটনাশক মূল্যায়ন আঁচনি (হুপেছ)ৰ মুৰব্বীও আছিল (ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৩ – অক্টোবৰ ২০১৭)। এই সময়ছোৱাত তেওঁ গৱেষণা প্ৰট’কলসমূহ পৰ্যালোচনা কৰিছিল আৰু কীটনাশক ব্যৱহাৰ আৰু কীটনাশক ব্যৱস্থাপনাৰ বাবে এক বিশ্বব্যাপী প্ৰমাণৰ ভিত্তি সৃষ্টি কৰিছিল। তেওঁ কীটনাশক ব্যৱস্থাপনাৰ এফএঅ'/হুৰ যৌথ কাৰ্যসূচীৰ বাবে থকা হু সচিবালয়ৰ কেন্দ্ৰীয় ব্যক্তিও আছিল। এই কামত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ অন্যান্য আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংস্থা, গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান, কাৰ্যসূচী, উদ্যোগ, বেচৰকাৰী সংস্থা, আৰু অন্যান্য অংশীদাৰসকলৰ সৈতে সহযোগিতা জড়িত আছিল। তেওঁ ইণ্ডিয়ান এছ’চিয়েশ্যন অৱ এণ্ট’ম’লজিষ্টৰ ২০১৬ চনৰ লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা লাভ কৰিছে। পিয়েৰ ৰিভিউ গৱেষণা পত্ৰিকাত তেওঁৰ ১০০ৰো অধিক বৈজ্ঞানিক প্ৰবন্ধ প্ৰকাশ হৈ‍ছে।<ref>{{cite web|url=https://www.who.int/news-room/articles-detail/public-notice-and-comments-on-the-guideline-development-group-for-leishmaniasis-vector-and-reservoir-control|title=Public Notice and Comments on the Guideline Development Group (GDG) for Leishmaniasis Vector and Reservoir Control. |access-date=18 March 2024}}</ref> == প্ৰাথমিক জীৱন আৰু শিক্ষা == ভাৰতৰ ৰাজস্থানৰ আনন্দপুৰৰ অহিৰ(যাদৱ) পৰিয়ালৰ সংস্কৃত পণ্ডিত ৰঘুবীৰ সিং যাদৱ আৰু মোটা দেৱীৰ ঘৰত ৰাজপাল সিং যাদৱৰ জন্ম হৈছিল। ১৯৭৭ চনত ভাৰতৰ জয়পুৰৰ ৰাজস্থান বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা জীৱবিজ্ঞানত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত একেখন বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰাই তেওঁ ১৯৭৯ চনত ইউনিভাৰ্চিটিৰ স্বৰ্ণ পদকসহ প্ৰাণীবিজ্ঞানত এম.এছ.চি আৰু ১৯৮৪ চনত পোক-পৰুৱা বিষবিজ্ঞানৰ ক্ষেত্ৰত পি এইচ ডি লাভ কৰে। ইয়াৰ বাবে তেওঁ কাউন্সিল অৱ চাইণ্টিফিক এণ্ড ইণ্ডাষ্ট্ৰিয়েল ৰিচাৰ্চ আৰু ইণ্ডিয়ান কাউন্সিল অৱ মেডিকেল ৰিচাৰ্চৰ ফেল'শ্বিপ লাভ কৰিছিল। ১৯৮৯ চনত তেওঁ মেনিলাৰ ফিলিপাইনছ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কলেজ অৱ পাব্লিক হেল্থত গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় মহামাৰী বিজ্ঞানৰ প্ৰমাণ-পত্ৰ পাঠ্যক্ৰম সমাপ্ত কৰে। ১৯৯৯ চনত তেওঁ ব্ৰিটেইনৰ লিভাৰপুলৰ লিভাৰপুল স্কুল অৱ ট্ৰপিকেল মেডিচিনত উন্নয়ন প্ৰকল্পৰ স্বাস্থ্য প্ৰভাৱ মূল্যায়নৰ ব্ৰিটিছ কাউন্সিল ফেল'শ্বিপ লাভ কৰে।<ref>{{cite web|url=http://bios.marquiswhoswho.com/rajpal_singh_yadav/biomedical_scientist_epidemiologist_consultant/5103256|title=Rajpal Singh Yadav's profile on Marquis Who's Who.|access-date=19 June 2011|archive-date=14 March 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120314033620/http://bios.marquiswhoswho.com/rajpal_singh_yadav/biomedical_scientist_epidemiologist_consultant/5103256|archivedate=14 March 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120314033620/http://bios.marquiswhoswho.com/rajpal_singh_yadav/biomedical_scientist_epidemiologist_consultant/5103256|deadurl=yes}}</ref> == কেৰিয়াৰ == পি এইচ ডি লাভ কৰাৰ পাছত ১৯৮৪ চনত তেওঁ ভাৰতৰ ৰাজস্থানৰ চৰকাৰী মহাবিদ্যালয় ডুংগৰপুৰৰ প্ৰাণীবিজ্ঞান বিভাগত অলপ সময়ৰ বাবে প্ৰবক্তা হিচাপে যোগদান কৰে। ১৯৮৪ চনৰ শেষৰপৰা ২০০৮ চনলৈকে তেওঁ নেচনেল ইনষ্টিটিউট অৱ মেলেৰিয়া ৰিচাৰ্চ (এন আই এম আৰ, পূৰ্বতে মেলেৰিয়া ৰিচাৰ্চ চেণ্টাৰ)ত বিভিন্ন পদবীত কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। ২০০৯ চনত তেওঁ ছুইজাৰলেণ্ডৰ জেনেভাস্থিত বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থাৰ অৱহেলিত ক্ৰান্তীয় ৰোগ নিয়ন্ত্ৰণ বিভাগত ভেক্টৰ ইক’লজী আৰু মেনেজমেণ্টৰ বিজ্ঞানী হিচাপে যোগদান কৰে। ২০০১, ২০০২, ২০০৪ আৰু ২০০৭ চনত তেওঁ বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থাৰ সৈতে কেইবাটাও বিশ্বব্যাপী কাৰ্যসূচী পৰিচালনা কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.searo.who.int/en/section1257/section2181/section2211/section2215_11390.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20070628213548/http://www.searo.who.int/EN/Section1257/Section2181/Section2211/Section2215_11390.htm|archive-date=28 June 2007|title=SEARO NEWS, Vol. XLII, No. 27. |access-date=27 June 2011}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.searo.who.int/en/section1257/section2181/section2211/section2213_11319.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20070628213204/http://www.searo.who.int/EN/Section1257/Section2181/Section2211/Section2213_11319.htm|archive-date=28 June 2007|title=SEARO NEWS, Vol. XLIV, No.8. |access-date=27 June 2011}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.searo.who.int/en/section1257/section2181/section2211/section2213_11336.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20070628212102/http://www.searo.who.int/EN/Section1257/Section2181/Section2211/Section2213_11336.htm|archive-date=28 June 2007|title=SEARO NEWS, Vol. XLIV, No.13. |access-date=27 June 2011}}</ref> ১৯৮৮ চনৰপৰা ১৯৯৫ চনলৈকে ৰৌৰকেলাৰ এন আই এম আৰ ফিল্ড চেণ্টাৰৰ প্ৰতিষ্থাপক মুৰব্বী আছিল আৰু উপ-সঞ্চালক (চিনিয়ৰ গ্ৰেড) হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰাৰ লগতে আৰু গুজৰাটৰ নাদিয়াদত থকা এন আই এম আৰ ফিল্ড চেণ্টাৰৰ মুৰব্বী (১৯৯৬-২০০৮)।<ref>{{cite web|url=http://www.totalit.co.in/nimr/centers.html|title=List of NIMR Centers in India|access-date=29 June 2013|archivedate=29 December 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111229214420/http://totalit.co.in/nimr/centers.html|deadurl=yes}}</ref> ভেক্টৰ বায়’নমিক্স আৰু নিয়ন্ত্ৰণ, মেলেৰিয়ালজী আৰু কীটনাশক ব্যৱস্থাপনাৰ ক্ষেত্ৰত তেওঁৰ ২৮ বছৰতকৈও অধিক দিনৰ অভিজ্ঞতা আছে। তেওঁ জনস্বাস্থ্যত ব্যৱহাৰৰ বাবে নতুন কীটনাশকৰ মূল্যায়নৰ ক্ষেত্ৰত নিৰ্দেশনা প্ৰদানৰ হুৰ নীতিগত কাৰ্য্যসমূহত অৰিহণা যোগাইছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.who.int/whopes/guidelines/en/|archive-url=https://web.archive.org/web/20040630155157/http://www.who.int/whopes/guidelines/en/|archive-date=30 June 2004|title=WHO Pesticide Evaluation Scheme Guidelines to testing |access-date=29 June 2013}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [https://archive.today/20121228071426/http://www.yadavlog.org/~rsy List of Publications of Dr. R.S. Yadav] * [http://www.mrcindia.org/cv/yadavrs.htm List of Publication of Dr. RS Yadav on MRCIndia website] * [https://archive.today/20130223193518/http://www.anopheles.org/showcitationlist.php?surname=Yadav&initials=RS Citation list of Dr. Yadav's important research papers] * [https://web.archive.org/web/20140525112132/http://icov12.com/organizing-committee/ National Advisers at XII International Conference on Vector and Vector Borne Diseases] * [http://whqlibdoc.who.int/publications/2011/9789241502160_eng.pdf WHOPES Working Group Meeting 2011] * [http://whqlibdoc.who.int/publications/2009/9789241598712_eng.pdf WHOPES Working Group Meeting 2009] {{authority control}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ব্যক্তি]] he7mfqbeii9pevnbca8a3ehfnum4rbf 601709 601708 2026-04-20T17:52:25Z নৰুনা বৰুৱা 44897 added [[Category:বিজ্ঞানী]] using [[WP:HC|HotCat]] 601709 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist | name = ৰাজপাল সিং যাদৱ | image = | image_size = | birth_date = ১৯৫৮ | birth_place = আনন্দপুৰ, [[ৰাজস্থান]], [[ভাৰত]]। | nationality = | alma_mater = [[ৰাজস্থান বিশ্ববিদ্যালয়]] | occupation = বিজ্ঞানী | fields = [[ভেক্টৰ জীৱবিজ্ঞান]], [[ভেক্টৰ নিয়ন্ত্ৰণ]], [[মেলেৰিয়া]], [[ডেংগু]], [[চিকুংগুনিয়া]], [[কীটনাশক ব্যৱস্থাপনা]]। | workplaces = [[বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থা]]<br/>[[ভাৰতীয় চিকিৎসা গৱেষণা পৰিষদ]] | spouse = অজনেশ যাদৱ }} '''ৰাজপাল সিং যাদৱ''' ({{lang-en|Rajpal Singh Yadav}}; জন্ম ১৯৫৮) ভেক্টৰ ইক'লজি আৰু মেনেজমেণ্টৰ ক্ষেত্ৰৰ এজন ভাৰতীয় বিজ্ঞানী। ২০০৯ চনত তেওঁ বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থাত যোগদান কৰে। ছুইজাৰলেণ্ডৰ জেনেভাৰ অৱহেলিত ক্ৰান্তীয় ৰোগ নিয়ন্ত্ৰণ বিভাগৰ বিজ্ঞানী হিচাপে ২০২৩ চনত তেওঁ অৱসৰ গ্ৰহণ কৰে। তেওঁ গ্ল’বেল ভেক্টৰ কণ্ট্ৰল ৰেচপন্স, (ডব্লিউ এইচ অ’ এইচ কিউ/এন টি ডি, জেনেভা) ৰূপায়ণৰ বাবে ডব্লিউ এইচ অ’ৰ যৌথ একচন গ্ৰুপৰ সহ-অধ্যক্ষ আছিল। তেওঁ ভেক্টৰ নিয়ন্ত্ৰণ সামগ্ৰীৰ মূল্যায়নৰ বাবে হুৰ কীটনাশক মূল্যায়ন আঁচনি (হুপেছ)ৰ মুৰব্বীও আছিল (ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৩ – অক্টোবৰ ২০১৭)। এই সময়ছোৱাত তেওঁ গৱেষণা প্ৰট’কলসমূহ পৰ্যালোচনা কৰিছিল আৰু কীটনাশক ব্যৱহাৰ আৰু কীটনাশক ব্যৱস্থাপনাৰ বাবে এক বিশ্বব্যাপী প্ৰমাণৰ ভিত্তি সৃষ্টি কৰিছিল। তেওঁ কীটনাশক ব্যৱস্থাপনাৰ এফএঅ'/হুৰ যৌথ কাৰ্যসূচীৰ বাবে থকা হু সচিবালয়ৰ কেন্দ্ৰীয় ব্যক্তিও আছিল। এই কামত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ অন্যান্য আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংস্থা, গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান, কাৰ্যসূচী, উদ্যোগ, বেচৰকাৰী সংস্থা, আৰু অন্যান্য অংশীদাৰসকলৰ সৈতে সহযোগিতা জড়িত আছিল। তেওঁ ইণ্ডিয়ান এছ’চিয়েশ্যন অৱ এণ্ট’ম’লজিষ্টৰ ২০১৬ চনৰ লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা লাভ কৰিছে। পিয়েৰ ৰিভিউ গৱেষণা পত্ৰিকাত তেওঁৰ ১০০ৰো অধিক বৈজ্ঞানিক প্ৰবন্ধ প্ৰকাশ হৈ‍ছে।<ref>{{cite web|url=https://www.who.int/news-room/articles-detail/public-notice-and-comments-on-the-guideline-development-group-for-leishmaniasis-vector-and-reservoir-control|title=Public Notice and Comments on the Guideline Development Group (GDG) for Leishmaniasis Vector and Reservoir Control. |access-date=18 March 2024}}</ref> == প্ৰাথমিক জীৱন আৰু শিক্ষা == ভাৰতৰ ৰাজস্থানৰ আনন্দপুৰৰ অহিৰ(যাদৱ) পৰিয়ালৰ সংস্কৃত পণ্ডিত ৰঘুবীৰ সিং যাদৱ আৰু মোটা দেৱীৰ ঘৰত ৰাজপাল সিং যাদৱৰ জন্ম হৈছিল। ১৯৭৭ চনত ভাৰতৰ জয়পুৰৰ ৰাজস্থান বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা জীৱবিজ্ঞানত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত একেখন বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰাই তেওঁ ১৯৭৯ চনত ইউনিভাৰ্চিটিৰ স্বৰ্ণ পদকসহ প্ৰাণীবিজ্ঞানত এম.এছ.চি আৰু ১৯৮৪ চনত পোক-পৰুৱা বিষবিজ্ঞানৰ ক্ষেত্ৰত পি এইচ ডি লাভ কৰে। ইয়াৰ বাবে তেওঁ কাউন্সিল অৱ চাইণ্টিফিক এণ্ড ইণ্ডাষ্ট্ৰিয়েল ৰিচাৰ্চ আৰু ইণ্ডিয়ান কাউন্সিল অৱ মেডিকেল ৰিচাৰ্চৰ ফেল'শ্বিপ লাভ কৰিছিল। ১৯৮৯ চনত তেওঁ মেনিলাৰ ফিলিপাইনছ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কলেজ অৱ পাব্লিক হেল্থত গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় মহামাৰী বিজ্ঞানৰ প্ৰমাণ-পত্ৰ পাঠ্যক্ৰম সমাপ্ত কৰে। ১৯৯৯ চনত তেওঁ ব্ৰিটেইনৰ লিভাৰপুলৰ লিভাৰপুল স্কুল অৱ ট্ৰপিকেল মেডিচিনত উন্নয়ন প্ৰকল্পৰ স্বাস্থ্য প্ৰভাৱ মূল্যায়নৰ ব্ৰিটিছ কাউন্সিল ফেল'শ্বিপ লাভ কৰে।<ref>{{cite web|url=http://bios.marquiswhoswho.com/rajpal_singh_yadav/biomedical_scientist_epidemiologist_consultant/5103256|title=Rajpal Singh Yadav's profile on Marquis Who's Who.|access-date=19 June 2011|archive-date=14 March 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120314033620/http://bios.marquiswhoswho.com/rajpal_singh_yadav/biomedical_scientist_epidemiologist_consultant/5103256|archivedate=14 March 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120314033620/http://bios.marquiswhoswho.com/rajpal_singh_yadav/biomedical_scientist_epidemiologist_consultant/5103256|deadurl=yes}}</ref> == কেৰিয়াৰ == পি এইচ ডি লাভ কৰাৰ পাছত ১৯৮৪ চনত তেওঁ ভাৰতৰ ৰাজস্থানৰ চৰকাৰী মহাবিদ্যালয় ডুংগৰপুৰৰ প্ৰাণীবিজ্ঞান বিভাগত অলপ সময়ৰ বাবে প্ৰবক্তা হিচাপে যোগদান কৰে। ১৯৮৪ চনৰ শেষৰপৰা ২০০৮ চনলৈকে তেওঁ নেচনেল ইনষ্টিটিউট অৱ মেলেৰিয়া ৰিচাৰ্চ (এন আই এম আৰ, পূৰ্বতে মেলেৰিয়া ৰিচাৰ্চ চেণ্টাৰ)ত বিভিন্ন পদবীত কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। ২০০৯ চনত তেওঁ ছুইজাৰলেণ্ডৰ জেনেভাস্থিত বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থাৰ অৱহেলিত ক্ৰান্তীয় ৰোগ নিয়ন্ত্ৰণ বিভাগত ভেক্টৰ ইক’লজী আৰু মেনেজমেণ্টৰ বিজ্ঞানী হিচাপে যোগদান কৰে। ২০০১, ২০০২, ২০০৪ আৰু ২০০৭ চনত তেওঁ বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থাৰ সৈতে কেইবাটাও বিশ্বব্যাপী কাৰ্যসূচী পৰিচালনা কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.searo.who.int/en/section1257/section2181/section2211/section2215_11390.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20070628213548/http://www.searo.who.int/EN/Section1257/Section2181/Section2211/Section2215_11390.htm|archive-date=28 June 2007|title=SEARO NEWS, Vol. XLII, No. 27. |access-date=27 June 2011}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.searo.who.int/en/section1257/section2181/section2211/section2213_11319.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20070628213204/http://www.searo.who.int/EN/Section1257/Section2181/Section2211/Section2213_11319.htm|archive-date=28 June 2007|title=SEARO NEWS, Vol. XLIV, No.8. |access-date=27 June 2011}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.searo.who.int/en/section1257/section2181/section2211/section2213_11336.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20070628212102/http://www.searo.who.int/EN/Section1257/Section2181/Section2211/Section2213_11336.htm|archive-date=28 June 2007|title=SEARO NEWS, Vol. XLIV, No.13. |access-date=27 June 2011}}</ref> ১৯৮৮ চনৰপৰা ১৯৯৫ চনলৈকে ৰৌৰকেলাৰ এন আই এম আৰ ফিল্ড চেণ্টাৰৰ প্ৰতিষ্থাপক মুৰব্বী আছিল আৰু উপ-সঞ্চালক (চিনিয়ৰ গ্ৰেড) হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰাৰ লগতে আৰু গুজৰাটৰ নাদিয়াদত থকা এন আই এম আৰ ফিল্ড চেণ্টাৰৰ মুৰব্বী (১৯৯৬-২০০৮)।<ref>{{cite web|url=http://www.totalit.co.in/nimr/centers.html|title=List of NIMR Centers in India|access-date=29 June 2013|archivedate=29 December 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111229214420/http://totalit.co.in/nimr/centers.html|deadurl=yes}}</ref> ভেক্টৰ বায়’নমিক্স আৰু নিয়ন্ত্ৰণ, মেলেৰিয়ালজী আৰু কীটনাশক ব্যৱস্থাপনাৰ ক্ষেত্ৰত তেওঁৰ ২৮ বছৰতকৈও অধিক দিনৰ অভিজ্ঞতা আছে। তেওঁ জনস্বাস্থ্যত ব্যৱহাৰৰ বাবে নতুন কীটনাশকৰ মূল্যায়নৰ ক্ষেত্ৰত নিৰ্দেশনা প্ৰদানৰ হুৰ নীতিগত কাৰ্য্যসমূহত অৰিহণা যোগাইছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.who.int/whopes/guidelines/en/|archive-url=https://web.archive.org/web/20040630155157/http://www.who.int/whopes/guidelines/en/|archive-date=30 June 2004|title=WHO Pesticide Evaluation Scheme Guidelines to testing |access-date=29 June 2013}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [https://archive.today/20121228071426/http://www.yadavlog.org/~rsy List of Publications of Dr. R.S. Yadav] * [http://www.mrcindia.org/cv/yadavrs.htm List of Publication of Dr. RS Yadav on MRCIndia website] * [https://archive.today/20130223193518/http://www.anopheles.org/showcitationlist.php?surname=Yadav&initials=RS Citation list of Dr. Yadav's important research papers] * [https://web.archive.org/web/20140525112132/http://icov12.com/organizing-committee/ National Advisers at XII International Conference on Vector and Vector Borne Diseases] * [http://whqlibdoc.who.int/publications/2011/9789241502160_eng.pdf WHOPES Working Group Meeting 2011] * [http://whqlibdoc.who.int/publications/2009/9789241598712_eng.pdf WHOPES Working Group Meeting 2009] {{authority control}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:বিজ্ঞানী]] s7h5sfqnseteb6uhc5dmm158leq3tfp 601710 601709 2026-04-20T17:53:03Z নৰুনা বৰুৱা 44897 added [[Category:ৰাজস্থানৰ ব্যক্তি]] using [[WP:HC|HotCat]] 601710 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist | name = ৰাজপাল সিং যাদৱ | image = | image_size = | birth_date = ১৯৫৮ | birth_place = আনন্দপুৰ, [[ৰাজস্থান]], [[ভাৰত]]। | nationality = | alma_mater = [[ৰাজস্থান বিশ্ববিদ্যালয়]] | occupation = বিজ্ঞানী | fields = [[ভেক্টৰ জীৱবিজ্ঞান]], [[ভেক্টৰ নিয়ন্ত্ৰণ]], [[মেলেৰিয়া]], [[ডেংগু]], [[চিকুংগুনিয়া]], [[কীটনাশক ব্যৱস্থাপনা]]। | workplaces = [[বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থা]]<br/>[[ভাৰতীয় চিকিৎসা গৱেষণা পৰিষদ]] | spouse = অজনেশ যাদৱ }} '''ৰাজপাল সিং যাদৱ''' ({{lang-en|Rajpal Singh Yadav}}; জন্ম ১৯৫৮) ভেক্টৰ ইক'লজি আৰু মেনেজমেণ্টৰ ক্ষেত্ৰৰ এজন ভাৰতীয় বিজ্ঞানী। ২০০৯ চনত তেওঁ বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থাত যোগদান কৰে। ছুইজাৰলেণ্ডৰ জেনেভাৰ অৱহেলিত ক্ৰান্তীয় ৰোগ নিয়ন্ত্ৰণ বিভাগৰ বিজ্ঞানী হিচাপে ২০২৩ চনত তেওঁ অৱসৰ গ্ৰহণ কৰে। তেওঁ গ্ল’বেল ভেক্টৰ কণ্ট্ৰল ৰেচপন্স, (ডব্লিউ এইচ অ’ এইচ কিউ/এন টি ডি, জেনেভা) ৰূপায়ণৰ বাবে ডব্লিউ এইচ অ’ৰ যৌথ একচন গ্ৰুপৰ সহ-অধ্যক্ষ আছিল। তেওঁ ভেক্টৰ নিয়ন্ত্ৰণ সামগ্ৰীৰ মূল্যায়নৰ বাবে হুৰ কীটনাশক মূল্যায়ন আঁচনি (হুপেছ)ৰ মুৰব্বীও আছিল (ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৩ – অক্টোবৰ ২০১৭)। এই সময়ছোৱাত তেওঁ গৱেষণা প্ৰট’কলসমূহ পৰ্যালোচনা কৰিছিল আৰু কীটনাশক ব্যৱহাৰ আৰু কীটনাশক ব্যৱস্থাপনাৰ বাবে এক বিশ্বব্যাপী প্ৰমাণৰ ভিত্তি সৃষ্টি কৰিছিল। তেওঁ কীটনাশক ব্যৱস্থাপনাৰ এফএঅ'/হুৰ যৌথ কাৰ্যসূচীৰ বাবে থকা হু সচিবালয়ৰ কেন্দ্ৰীয় ব্যক্তিও আছিল। এই কামত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ অন্যান্য আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংস্থা, গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান, কাৰ্যসূচী, উদ্যোগ, বেচৰকাৰী সংস্থা, আৰু অন্যান্য অংশীদাৰসকলৰ সৈতে সহযোগিতা জড়িত আছিল। তেওঁ ইণ্ডিয়ান এছ’চিয়েশ্যন অৱ এণ্ট’ম’লজিষ্টৰ ২০১৬ চনৰ লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা লাভ কৰিছে। পিয়েৰ ৰিভিউ গৱেষণা পত্ৰিকাত তেওঁৰ ১০০ৰো অধিক বৈজ্ঞানিক প্ৰবন্ধ প্ৰকাশ হৈ‍ছে।<ref>{{cite web|url=https://www.who.int/news-room/articles-detail/public-notice-and-comments-on-the-guideline-development-group-for-leishmaniasis-vector-and-reservoir-control|title=Public Notice and Comments on the Guideline Development Group (GDG) for Leishmaniasis Vector and Reservoir Control. |access-date=18 March 2024}}</ref> == প্ৰাথমিক জীৱন আৰু শিক্ষা == ভাৰতৰ ৰাজস্থানৰ আনন্দপুৰৰ অহিৰ(যাদৱ) পৰিয়ালৰ সংস্কৃত পণ্ডিত ৰঘুবীৰ সিং যাদৱ আৰু মোটা দেৱীৰ ঘৰত ৰাজপাল সিং যাদৱৰ জন্ম হৈছিল। ১৯৭৭ চনত ভাৰতৰ জয়পুৰৰ ৰাজস্থান বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা জীৱবিজ্ঞানত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত একেখন বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰাই তেওঁ ১৯৭৯ চনত ইউনিভাৰ্চিটিৰ স্বৰ্ণ পদকসহ প্ৰাণীবিজ্ঞানত এম.এছ.চি আৰু ১৯৮৪ চনত পোক-পৰুৱা বিষবিজ্ঞানৰ ক্ষেত্ৰত পি এইচ ডি লাভ কৰে। ইয়াৰ বাবে তেওঁ কাউন্সিল অৱ চাইণ্টিফিক এণ্ড ইণ্ডাষ্ট্ৰিয়েল ৰিচাৰ্চ আৰু ইণ্ডিয়ান কাউন্সিল অৱ মেডিকেল ৰিচাৰ্চৰ ফেল'শ্বিপ লাভ কৰিছিল। ১৯৮৯ চনত তেওঁ মেনিলাৰ ফিলিপাইনছ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কলেজ অৱ পাব্লিক হেল্থত গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় মহামাৰী বিজ্ঞানৰ প্ৰমাণ-পত্ৰ পাঠ্যক্ৰম সমাপ্ত কৰে। ১৯৯৯ চনত তেওঁ ব্ৰিটেইনৰ লিভাৰপুলৰ লিভাৰপুল স্কুল অৱ ট্ৰপিকেল মেডিচিনত উন্নয়ন প্ৰকল্পৰ স্বাস্থ্য প্ৰভাৱ মূল্যায়নৰ ব্ৰিটিছ কাউন্সিল ফেল'শ্বিপ লাভ কৰে।<ref>{{cite web|url=http://bios.marquiswhoswho.com/rajpal_singh_yadav/biomedical_scientist_epidemiologist_consultant/5103256|title=Rajpal Singh Yadav's profile on Marquis Who's Who.|access-date=19 June 2011|archive-date=14 March 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120314033620/http://bios.marquiswhoswho.com/rajpal_singh_yadav/biomedical_scientist_epidemiologist_consultant/5103256|archivedate=14 March 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120314033620/http://bios.marquiswhoswho.com/rajpal_singh_yadav/biomedical_scientist_epidemiologist_consultant/5103256|deadurl=yes}}</ref> == কেৰিয়াৰ == পি এইচ ডি লাভ কৰাৰ পাছত ১৯৮৪ চনত তেওঁ ভাৰতৰ ৰাজস্থানৰ চৰকাৰী মহাবিদ্যালয় ডুংগৰপুৰৰ প্ৰাণীবিজ্ঞান বিভাগত অলপ সময়ৰ বাবে প্ৰবক্তা হিচাপে যোগদান কৰে। ১৯৮৪ চনৰ শেষৰপৰা ২০০৮ চনলৈকে তেওঁ নেচনেল ইনষ্টিটিউট অৱ মেলেৰিয়া ৰিচাৰ্চ (এন আই এম আৰ, পূৰ্বতে মেলেৰিয়া ৰিচাৰ্চ চেণ্টাৰ)ত বিভিন্ন পদবীত কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। ২০০৯ চনত তেওঁ ছুইজাৰলেণ্ডৰ জেনেভাস্থিত বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থাৰ অৱহেলিত ক্ৰান্তীয় ৰোগ নিয়ন্ত্ৰণ বিভাগত ভেক্টৰ ইক’লজী আৰু মেনেজমেণ্টৰ বিজ্ঞানী হিচাপে যোগদান কৰে। ২০০১, ২০০২, ২০০৪ আৰু ২০০৭ চনত তেওঁ বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থাৰ সৈতে কেইবাটাও বিশ্বব্যাপী কাৰ্যসূচী পৰিচালনা কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.searo.who.int/en/section1257/section2181/section2211/section2215_11390.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20070628213548/http://www.searo.who.int/EN/Section1257/Section2181/Section2211/Section2215_11390.htm|archive-date=28 June 2007|title=SEARO NEWS, Vol. XLII, No. 27. |access-date=27 June 2011}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.searo.who.int/en/section1257/section2181/section2211/section2213_11319.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20070628213204/http://www.searo.who.int/EN/Section1257/Section2181/Section2211/Section2213_11319.htm|archive-date=28 June 2007|title=SEARO NEWS, Vol. XLIV, No.8. |access-date=27 June 2011}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.searo.who.int/en/section1257/section2181/section2211/section2213_11336.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20070628212102/http://www.searo.who.int/EN/Section1257/Section2181/Section2211/Section2213_11336.htm|archive-date=28 June 2007|title=SEARO NEWS, Vol. XLIV, No.13. |access-date=27 June 2011}}</ref> ১৯৮৮ চনৰপৰা ১৯৯৫ চনলৈকে ৰৌৰকেলাৰ এন আই এম আৰ ফিল্ড চেণ্টাৰৰ প্ৰতিষ্থাপক মুৰব্বী আছিল আৰু উপ-সঞ্চালক (চিনিয়ৰ গ্ৰেড) হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰাৰ লগতে আৰু গুজৰাটৰ নাদিয়াদত থকা এন আই এম আৰ ফিল্ড চেণ্টাৰৰ মুৰব্বী (১৯৯৬-২০০৮)।<ref>{{cite web|url=http://www.totalit.co.in/nimr/centers.html|title=List of NIMR Centers in India|access-date=29 June 2013|archivedate=29 December 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111229214420/http://totalit.co.in/nimr/centers.html|deadurl=yes}}</ref> ভেক্টৰ বায়’নমিক্স আৰু নিয়ন্ত্ৰণ, মেলেৰিয়ালজী আৰু কীটনাশক ব্যৱস্থাপনাৰ ক্ষেত্ৰত তেওঁৰ ২৮ বছৰতকৈও অধিক দিনৰ অভিজ্ঞতা আছে। তেওঁ জনস্বাস্থ্যত ব্যৱহাৰৰ বাবে নতুন কীটনাশকৰ মূল্যায়নৰ ক্ষেত্ৰত নিৰ্দেশনা প্ৰদানৰ হুৰ নীতিগত কাৰ্য্যসমূহত অৰিহণা যোগাইছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.who.int/whopes/guidelines/en/|archive-url=https://web.archive.org/web/20040630155157/http://www.who.int/whopes/guidelines/en/|archive-date=30 June 2004|title=WHO Pesticide Evaluation Scheme Guidelines to testing |access-date=29 June 2013}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [https://archive.today/20121228071426/http://www.yadavlog.org/~rsy List of Publications of Dr. R.S. Yadav] * [http://www.mrcindia.org/cv/yadavrs.htm List of Publication of Dr. RS Yadav on MRCIndia website] * [https://archive.today/20130223193518/http://www.anopheles.org/showcitationlist.php?surname=Yadav&initials=RS Citation list of Dr. Yadav's important research papers] * [https://web.archive.org/web/20140525112132/http://icov12.com/organizing-committee/ National Advisers at XII International Conference on Vector and Vector Borne Diseases] * [http://whqlibdoc.who.int/publications/2011/9789241502160_eng.pdf WHOPES Working Group Meeting 2011] * [http://whqlibdoc.who.int/publications/2009/9789241598712_eng.pdf WHOPES Working Group Meeting 2009] {{authority control}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:বিজ্ঞানী]] [[শ্ৰেণী:ৰাজস্থানৰ ব্যক্তি]] hbrhvv8beyjv0dblkjzav52exql0syy 0 128419 601734 601523 2026-04-21T05:06:15Z Duhita Ragini Kalita 46712 601734 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = বিজয় বাৰ্মা | image = Vijay Varma snapped attending Vogue Forces of Fashion India (cropped).jpg | caption = ২০২৩ চনত বাৰ্মা | birth_date = {{Birth date and age |df=y|1986|03|29}} | birth_place = [[হায়দৰাবাদ]], [[অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ]], ভাৰত | alma_mater = [[ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ আৰু দূৰদৰ্শন প্ৰতিষ্ঠান]] | occupation = অভিনেতা | years active = ২০০৮–বৰ্তমানলৈকে }} '''বিজয় বাৰ্মা''' ({{lang-en|Vijay Varma}}) এজন ভাৰতীয় অভিনেতা৷ তেওঁ প্ৰধানকৈ [[বলিউড|হিন্দী ছবি]] আৰু হিন্দী ৱেব চিৰিজত কাম কৰে। তেওঁ [[ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ আৰু দূৰদৰ্শন প্ৰতিষ্ঠান|ভাৰতীয় ফিল্ম এণ্ড টেলিভিছন ইনষ্টিটিউট]]ৰ পৰা স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে৷ তাৰ পিছত অপৰাধ ড্ৰামা ''পিংক (২০১৬)''ত অভিনয় কৰি তেওঁ স্বীকৃতি লাভ কৰে। ইয়াৰ পিছতে তেওঁ ''মিডলক্লাছ আব্বাই (২০১৭)'', ''গাল্লী বয় (২০১৯)'' আৰু ''বাঘী-৩'' (২০২০)ত সহযোগী চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে। ''মিডলক্লাছ আব্বাই''ৰ জৰিয়তে তেওঁ ''শ্ৰেষ্ঠ সহযোগী অভিনেতাৰ [[ফিল্মফেয়াৰ বঁটা]]''ৰ মনোনয়ন লাভ কৰে। ইয়াৰ পিছত বাৰ্মাই কেইবাটাও ষ্ট্ৰীমিং প্ৰজেক্টত অভিনয় কৰে, যাৰ ভিতৰত ''মিৰ্জাপুৰ (২০২০–বৰ্তমান)'', ''ডাৰ্লিংছ (২০২২)'', ''দহাড় (২০২৩)'', ''কালকুট (২০২৩)'', ''জানে জান (২০২৩)'', আৰু [[ইণ্ডিয়ান এয়াৰলাইনছ ফ্লাইট ৮১৪|আইচি ৮১৪: দ্য কান্দাহাৰ হাইজেক (২০২৪)]]। ''দহাড়''ত আগবঢ়োৱা অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ ড্ৰামা চিৰিজ (সমালোচক)ৰ শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতাৰ ফিল্মফেয়াৰ অ’টিটি বঁটা লাভ কৰে। ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা== [[ভাৰত]]ৰ [[হাইদৰাবাদ|হায়দৰাবাদ]]ত বসতি স্থাপন কৰা এটা [[মাৰৱাৰ|মাৰোৱাৰী]] ব্যৱসায়ী পৰিয়ালত ১৯৮৬ চনৰ ২৯ মাৰ্চত বাৰ্মাই জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল। <ref>{{Cite web |last=Pillaai|first=Jitesh|date=8 November 2023|title=Exclusive: "I am very easy to be with. I like and enjoy doing simple things," says Vijay Varma|url=https://www.filmfare.com/interviews/exclusive-i-am-very-easy-to-be-with-i-like-and-enjoy-doing-simple-things-says-vijay-varma-62403.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20240802205140/https://www.filmfare.com/interviews/exclusive-i-am-very-easy-to-be-with-i-like-and-enjoy-doing-simple-things-says-vijay-varma-62403.html|archive-date=2 August 2024|website=[[Filmfare]]|quote=I belong to a Marwari family (...)}}</ref><ref>{{Cite web |last=Vyavahare|first=Renuka|date=22 February 2024|title=Exclusive: I hope some actors get papped outside an acting class too someday, says Vijay Varma|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/vijay-varmas-arduous-journey-in-the-film-industry/articleshow/107900608.cms|archive-url=https://web.archive.org/web/20240225010634/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/vijay-varmas-arduous-journey-in-the-film-industry/articleshow/107900608.cms|archive-date=25 February 2024|website=[[The Times of India]]|quote=I belong to a Marwari family, born and raised in Hyderabad and we are into business.}}</ref>তেওঁ ছেইণ্ট থেৰেছা হাইস্কুলত পঢ়িছিল আৰু পিছলৈ [[ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ আৰু দূৰদৰ্শন প্ৰতিষ্ঠান|এফ টি আই আই]]ত অধ্যয়ন কৰিছিল।<ref name="dnaindia.com">{{cite web|url=http://www.dnaindia.com/bollywood/report-is-hyderabad-boy-vijay-varma-really-badass-2569328|title=Vijay Varma -Actor Biography|access-date=9 September 2018|archive-date=18 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180818173501/http://www.dnaindia.com/bollywood/report-is-hyderabad-boy-vijay-varma-really-badass-2569328|url-status=live}}</ref> ==কৰ্মজীৱন== বাৰ্মাই নিজৰ গৃহ চহৰ হায়দৰাবাদত ভ্ৰাম্যমাণ জগতত অভিনয় জীৱন আৰম্ভ কৰিছিল। আনুষ্ঠানিক প্ৰশিক্ষণ লাভৰ আকাংক্ষাৰে তেওঁ পুনেস্থিত ভাৰতীয় ফিল্ম এণ্ড টেলিভিছন ইনষ্টিটিউট (এফ টি আই আই)ত দুবছৰ পঢ়িছিল। স্নাতক হোৱাৰ পিছত বাৰ্মাই চলচ্চিত্ৰ আৰু টেলিভিছনত কেৰিয়াৰ গঢ়িবলৈ মুম্বাইলৈ স্থানান্তৰিত হয়।<ref>{{cite web|url=http://www.dnaindia.com/bollywood/report-is-hyderabad-boy-vijay-varma-really-badass-2569328|title=Vijay Varma - Actor Biography|access-date=9 September 2018|archive-date=18 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180818173501/http://www.dnaindia.com/bollywood/report-is-hyderabad-boy-vijay-varma-really-badass-2569328|url-status=live}}</ref> === ২০০৮–২০১৫: আৰম্ভণিৰ কাম আৰু চলচ্চিত্ৰত আত্মপ্ৰকাশ === বাৰ্মাৰ প্ৰথম পৰ্দাৰ উপস্থিতি আছিল চুটি ছবি ''শ্ব'ৰ'' (২০০৮)ৰ জৰিয়তে, যিখনে নিউয়ৰ্কৰ এম আই এ চি মহোৎসৱৰ শ্ৰেষ্ঠ চুটি ছবিকে ধৰি বিভিন্ন চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত প্ৰশংসা লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite web | author=The TOI Entertainment Desk | title=Find out THIS actor who ran away from home, took odd roles, and then rose to fame after 'Mirzapur' | website=The Times of India | date=16 August 2024 | url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/find-out-this-actor-who-ran-away-from-home-shot-odd-roles-and-then-rose-to-fame-after-mirzapur/articleshow/112556085.cms | access-date=1 June 2025}}</ref> ২০১০ চনত ৱাইআৰএফ টেলি-ধাৰাবাহিক ''ৰিষ্টা ডট কম''ত অভিনয় কৰি তেওঁ টেলিভিছনত আত্মপ্ৰকাশ কৰে।<ref>{{cite web | title=Rishta.com Full Episode 1 | website=YouTube | date=6 March 2024 | url=https://www.youtube.com/watch?v=8DJG9F8iEis&feature=youtu.be | access-date=1 June 2025}}</ref> তেওঁৰ বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ ছবিত আত্মপ্ৰকাশ কৰে ঐতিহাসিক ড্ৰামা ''চিট্টাগং'' (২০১২)ৰ জৰিয়তে, য'ত তেওঁ বিপ্লৱী সুবোধ "ঝুংকু" ৰয়ৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে।<ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/movie-reviews/hindi/Chittagong/movie-review/16768238.cms|title=Chittagong film review|work=[[The Times of India]]|access-date=26 November 2012}}</ref> ইয়াৰ পিছত তেওঁ ''ৰংগ্ৰেজ (২০১৩)'' আৰু ''গেং অৱ গোষ্টছ (২০১৪)'' আদি ছবিত সহায়ক ভূমিকা গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{cite web | last=Dedhia | first=Sonil | title=Review: Gang Of Ghosts is definitely NOT a must-watch | website=Rediff | date=2014-03-21 | url=https://www.rediff.com/movies/report/review-gang-of-ghosts-is-definitely-not-a-must-watch/20140321.htm | access-date=2025-06-01}}</ref> === ২০১৬–২০১৮: পিংকৰ সৈতে ব্ৰেকথ্ৰু আৰু সহায়ক ভূমিকা === অনিৰুদ্ধ ৰায় চৌধুৰীৰ সামাজিক থ্ৰিলাৰ ''পিংক (২০১৬)''ৰ জৰিয়তে বাৰ্মাই প্ৰথমটো গুৰুত্বপূৰ্ণ স্বীকৃতি লাভ কৰে। তেওঁৰ দ্বাৰা ৰূপায়িত অংকিত মালহোত্ৰাৰ চিত্ৰণ সমালোচকসকলে বহুলভাৱে লক্ষ্য কৰিছিল আৰু ছবিখনৰ সমালোচক আৰু বাণিজ্যিক সফলতাত অৰিহণা যোগাইছিল৷<ref>{{cite web |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/movie-review/pink-movie-review-amitabh-bachchan-taapsee-pannu-star-rating-3032180/ |title=Pink movie review: A solid film that deserves to be championed |date=16 September 2016 |website=The Indian Express |access-date=10 September 2024}}</ref> ইয়াৰ পিছত তেওঁ নিঅ'-নোৱাৰ থ্ৰিলাৰ ''মনছুন শ্বুটআউট (২০১৭)''ত এজন সংঘাতপূৰ্ণ পুলিচৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে। ২০১৩ চনৰ কাঁন চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত এই ছবিখনৰ প্ৰিমিয়াৰ হৈছিল যদিও ২০১৭ চনতহে ভাৰতৰ থিয়েটাৰত মুক্তি দিয়া হয়।<ref>{{cite web |url=https://www.hollywoodreporter.com/news/general-news/monsoon-shootout-cannes-review-525250/ |title=Monsoon Shootout: Cannes Review |date=18 May 2013 |website=The Hollywood Reporter |access-date=10 September 2024}}</ref> সেই বছৰতে বাৰ্মাই তেলেগু চিনেমাত ''মিডলক্লাছ আব্বাই'' (MCA) ছবিত [[নানী (অভিনেতা)|নানী]]ৰ বিপৰীতে শিৱ শক্তি চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে, যিখন ছবিয়ে ব্যৱসায়িকভাৱে সফলতা লাভ কৰা বুলি প্ৰমাণিত হয়।<ref>{{cite web |url=https://www.hindustantimes.com/movie-reviews/mca-movie-review-too-much-happens-too-soon-in-this-nani-and-sai-pallavi-starrer/story-20s4PnCDAFNa0jxpsV1G6I.html |title=MCA movie review: Too much happens too soon in this Nani and Sai Pallavi starrer |date=21 December 2017 |website=Hindustan Times |access-date=10 September 2024}}</ref> তেওঁ ''ৰাগ দেশ (২০১৭)''<ref>{{cite web | last=Desai | first=Rahul | title=Raag Desh Movie Review: An Overwritten Book Of History | website=Film Companion | date=28 July 2017 | url=https://www.filmcompanion.in/reviews/raag-desh-movie-review | access-date=1 June 2025}}</ref> আৰু ''মাণ্টো (২০১৮)'' ছবিতো অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{cite web | last=Hungama | first=Bollywood | title=Manto | website=Bollywood Hungama | date=15 August 1947 | url=https://www.bollywoodhungama.com/movie/manto/cast/ | access-date=1 June 2025}}</ref> === ২০১৯–বৰ্তমান: বহল প্ৰশংসা আৰু প্ৰাধান্যৰ উত্থান === [[জয়া আখতাৰ]]ৰ মিউজিকেল ছবি ''গাল্লী বয় (২০১৯)''ৰ জৰিয়তে বাৰ্মাৰ কেৰিয়াৰে অধিক গতি লাভ কৰে। বন্ধু আৰু নৈতিকভাৱে অস্পষ্ট ব্যক্তিত্বৰ জটিল চৰিত্ৰ ম'ইন আৰিফৰ চৰিত্ৰত তেওঁৰ অভিনয়ে সমালোচকৰ ব্যাপক প্ৰশংসা লাভ কৰে আৰু শ্ৰেষ্ঠ সহযোগী অভিনেতাৰ ফিল্মফেয়াৰ বঁটাৰ বাবে মনোনয়ন লাভ কৰে।<ref>{{cite web |url=https://www.filmcompanion.in/reviews/bollywood-review/gully-boy-movie-review-a-softer-than-expected-but-hugely-entertaining-and-beautifully-made-street-rapper-story/ |title=Gully Boy Movie Review: A softer-than-expected but hugely entertaining and beautifully made street-rapper story |date=14 February 2019 |website=Film Companion |access-date=10 September 2024}}</ref> তেওঁ ''ছুপাৰ ৩০ (২০১৯)''তো বিশেষ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{cite web | title=I knew I wanted to be a part of Super 30: Vijay Varma | website=The Indian Express | date=4 June 2019 | url=https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/vijay-varma-cameo-super-30-5764642/ | access-date=1 June 2025}}</ref> ''২০২০ চনত বাৰ্মাই ছবি আৰু ষ্ট্ৰীমিং প্লেটফৰ্মত নিজৰ উপস্থিতি সম্প্ৰসাৰণ কৰে। নেটফ্লিক্সৰ হ'ৰ'ৰ এন্থালজী গোষ্ট ষ্ট'ৰীজ''<ref name=":2">{{cite web|url=https://www.ndtv.com/entertainment/ghost-stories-movie-review-tales-of-horror-have-never-been-so-imperturbable-2-5-stars-out-of-5-2157323|title=Ghost Stories Movie Review: Tales Of Horror Have Never Been So Imperturbable|website=NDTV.com|access-date=2020-01-02|archive-date=6 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230406152034/https://www.ndtv.com/entertainment/ghost-stories-movie-review-tales-of-horror-have-never-been-so-imperturbable-2-5-stars-out-of-5-2157323|url-status=live}}</ref>ৰ জোয়া আখতাৰৰ কাহিনীটোত তেওঁ অংশ লৈছিল৷ ইয়াৰ পিছত তেওঁ একচন ছবি ''বাঘী ৩''ত সহযোগী ভূমিকা পালন কৰিছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.bollywoodhungama.com/movie/baaghi-3-2/critic-review/baaghi-3-2-movie-review/ |title=Baaghi 3 Movie Review |website=[[Bollywood Hungama]] |date=6 March 2020 |access-date=6 March 2020 |archive-date=23 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221023123749/https://www.bollywoodhungama.com/movie/baaghi-3-2/critic-review/baaghi-3-2-movie-review/ |url-status=live }}</ref> তেওঁ জিফাইভৰ ছবি বামফাড় আৰু য়াৰাত এণ্টাগনিষ্টৰ ভূমিকা পালন কৰিছিল৷<ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/movie-review/bamfaad-movie-review-rating-6356312/|title=Bamfaad movie review: Aditya Rawal delivers a restrained, convincing performance|date=10 April 2020}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Gupta |first=Shubhra |date=30 July 2020 |title=Yaara review: Tigmanshu Dhulia directorial works only sporadically |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/movie-review/yaara-review-tigmanshu-dhulia-6530682/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231210081910/https://indianexpress.com/article/entertainment/movie-review/yaara-review-tigmanshu-dhulia-6530682/ |archive-date=10 December 2023 |access-date=10 December 2023 |website=[[The Indian Express]]}}</ref> তেওঁৰ ষ্ট্ৰীমিং কেৰিয়াৰৰ এক উল্লেখযোগ্য টাৰ্ণিং পইণ্ট আছিল জনপ্ৰিয় এমাজন প্ৰাইম ভিডিঅ'ত মুক্তি লভা ক্ৰাইম ছিৰিজ মিৰ্জাপুৰ৷ যাৰ দ্বিতীয় ছিজনত তেওঁ অভিনয় কৰিছিল৷<ref>{{cite web | author=The TOI Entertainment Desk | title=Vijay Varma thanks fans for their crazy love for 'Mirzapur' in his unique style | website=The Times of India | date=10 July 2024 | url=https://timesofindia.indiatimes.com/web-series/news/hindi/vijay-verma-thanks-fans-for-their-crazy-love-for-mirzapur-in-his-unique-style/articleshow/111632468.cms | access-date=1 June 2025}}</ref> এই সময়ছোৱাত তেওঁ ''বিবিচি ৱান''ৰ ''এ চুইটেবল বয়''ৰ অভিযোজনতো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰবক্তা ৰছিদৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল,<ref>{{cite web | last=Desk | first=HT Entertainment | title=Vijay Varma has theory as to why Suitable Boy 'didn't make much noise' in India | website=Hindustan Times | date=28 April 2021 | url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/vijay-varma-has-theory-as-to-why-suitable-boy-didn-t-make-much-noise-in-india-101619590012279.html | access-date=1 June 2025}}</ref> আৰু [[নেটফ্লিক্স]]ৰ অপৰাধ নাটক 'ছি'ত ছাছ্যা নামৰ ড্ৰাগ-ব্যৱসায়ীৰ চৰিত্ৰত পুনৰাবৃত্তিমূলক ভূমিকা পালন কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=Netflix's She review: Imtiaz Ali's streaming debut could have been an intelligent thriller if not for its inherent male gaze |url=https://www.firstpost.com/entertainment/netflixs-she-review-imtiaz-alis-streaming-debut-could-have-been-an-intelligent-thriller-if-not-for-its-inherent-male-gaze-8178081.html |website=Firstpost |date=23 March 2020}}</ref> == বাহ্যিক সংযোগ == {{Commons category}} * {{IMDb name}} * {{Instagram}} ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist|30em}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় অভিনেতা]] [[শ্ৰেণী:অভিনয় শিল্পী]] [[শ্ৰেণী:অন্ধ্ৰপ্ৰদেশৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:হিন্দী চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেতা]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] srh3tdxywe6vavzpht49pwkahabijvo 0 128503 601635 559736 2026-04-20T15:25:05Z Kandarpajit Kallol 6257 601635 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = কালি নদী | native_name = | native_name_lang = | name_other = | name_etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = | image_size = | image_caption = | map = | map_size = | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_map_size = | pushpin_map_caption= <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = {{flag|India}} | subdivision_type2 = State | subdivision_name2 = Karnataka | subdivision_type3 = District | subdivision_name3 = [[Uttara Kannada]] | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length_km = 265 | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location= Karwar, India | discharge1_min = | discharge1_avg = {{convert|152|m3/s|cuft/s|abbr=on}} <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = Diggi village, Karnataka | source1_location = Joida taluk | source1_coordinates= | source1_elevation = | mouth = [[আৰব সাগৰ]] | mouth_location = [[Karwar]] | mouth_coordinates = | mouth_elevation = | progression = | river_system = | basin_size = | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} '''কালি নদী''' {{en| Kali river}} বা '''কালী নদী''' [[ভাৰত]]ৰ [[কৰ্ণাটক]] ৰাজ্যৰ উত্তৰ কানাড়া জিলাৰ মাজেৰে বৈ যোৱা এখন নদী।<ref>{{GEOnet2|32FA8822EC573774E0440003BA962ED3|Kālī Nadī (Approved)}}, [[National Geospatial-Intelligence Agency|United States National Geospatial-Intelligence Agency]]</ref> উত্তৰ কানাড়া জিলাৰ এখন সৰু গাঁও কুশাৱলীৰ সমীপত নদীখন ওপৰলৈ উঠিছে। উত্তৰ কানাড়া জিলাৰ প্ৰায় চাৰি লাখ লোকৰ জীৱনৰেখা হিচাপে পৰিগণিত হোৱা এই নদীখনে কাৰৱাৰ উপকূলৰ মাছমৰীয়াকে ধৰি লাখ লাখ লোকৰ জীৱিকাৰ বাবে সহায় কৰে। এই নদীৰ সিপাৰে বিদ্যুৎ উৎপাদনৰ বাবে বহু মথাউৰি নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। কালি নদীৰ সিপাৰে নিৰ্মাণ কৰা এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ মথাউৰি হৈছে গণেশগুডীত থকা সুপা বান্ধ। এই নদীখন আৰব সাগৰৰ লগত সংযুক্ত হোৱাৰ আগতে ১৮৪ কিলোমিটাৰ দূৰত্ব অতিক্ৰম কৰে।<ref name=IHO>{{cite web|url=https://iho.int/uploads/user/pubs/standards/s-23/S-23_Ed3_1953_EN.pdf|title=Limits of Oceans and Seas, 3rd edition|year=1953|publisher=International Hydrographic Organization|page=21|access-date=28 December 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20111008191433/http://www.iho.int/iho_pubs/standard/S-23/S-23_Ed3_1953_EN.pdf|archive-date=8 October 2011}}</ref> উল্লেখযোগ্য আৰু চিত্ৰময় সদাশিৱগাদ দুৰ্গ এতিয়া নদী আৰু আৰব সাগৰৰ সংগমৰ ওপৰত নিৰ্মাণ কৰা উপকূলীয় ঘাইপথ কালি নদী দলঙৰ কাষত অৱস্থিত এক জনপ্ৰিয় পৰ্যটন স্থলী।<ref name=IHO /> ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ১৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ কালি নদীৰ ওপৰেৰে কালি দলং পাৰ হৈ যায়, আৰু এই পথটোৱে সদাশিৱগাড গ্ৰেনাইট শিলৰ পাহাৰবোৰ কাটি কৰ্ণাটকক গোৱাৰ সৈতে সংযোগ কৰে। [[File:Kali River Karwar Karnataka India.jpg|thumb|কালি নদীৰ এক দৃশ্য]] ২০১৯ চনৰ আগষ্ট মাহত অঞ্চলটোত হোৱা প্ৰবল বৰষুণৰ ফলত বানপানীৰ সৃষ্টি হৈছিল, যাৰ ফলত প্ৰাণ আৰু সা-সম্পত্তিৰ ক্ষতি হৈছিল। তলৰ অঞ্চলত অত্যধিক পানী এৰি দিয়াৰ ফলত বানপানীৰ সৃষ্টি হয়। বহু লোকে ঘৰ-দুৱাৰ হেৰুৱাই চৰকাৰে প্ৰদান কৰা পুনৰ্বাসন সেৱাত যোগদান কৰিবলৈ বাধ্য হয়। ==উৎপত্তি== কালি নদীৰ উৎপত্তি জয়দা তালুকৰ কুশাৱলী গাঁৱৰ ওচৰত, ১৫°১৪′৫৬′′উত্তৰ ০৭৪°১৭′৫৮′′পূব, ২০১১ লোকপিয়ল পশ্চিম ঘাটত গাঁৱৰ সংকেত ৬০২৬৬৪,<ref>{{Cite web|title=Reports of National Panchayat Directory: List of Census Villages mapped for: Bazaar Kulang Gram Panchayat, Supa, Uttar Kannad, Karnataka|publisher=Registrar General & Census Commissioner, India|url=http://panchayatdirectory.gov.in/adminreps/viewGPmapcvills.asp?gpcode=223801&rlbtype=V|archive-url=https://archive.today/20130702103730/http://panchayatdirectory.gov.in/adminreps/viewGPmapcvills.asp?gpcode=223801&rlbtype=V|url-status=dead|archive-date=2 July 2013}}</ref> আৰু ই পূব দিশলৈ বৈ যায় সুপা বান্ধ জলাশয়ত,<ref>The former village of Supa, which gave its name to the dam and the taluka, was drowned when the reservoir was created. For its location see {{Citation|title=Belgaum|series=series U502, sheet ND 43-02|format=topographic map, 1:250,000|publisher=United States Army Map Service|date=May 1960|url=http://www.lib.utexas.edu/maps/ams/india/nd-43-02.jpg}}</ref> য'ত ই বাওঁফালৰ পৰা (উত্তৰ) পাণ্ড্ৰি নদীৰ সংযোগ ঘটে। কুৰাণ্ডীৰ ওচৰৰ চুপা বান্ধত কালি ওলাই যায় তাৰ পিছত পূব দিশলৈ ডাণ্ডেলি অভিমুখে বৈ যায়। ডাণ্ডেলিৰ পৰা দক্ষিণে পাৰ হৈ কালি নদী দক্ষিণ-পূব দিশলৈ বোমানাল্লী জলাশয়ত বৈ যায়, বান্ধৰ পৰা ওলাই আহি সোঁফালে (দক্ষিণ) কেগডাল আৰু বাওঁফালে (উত্তৰ) বোম্মানাল্লী<ref>Bommanalli, Haliyal Taluka, {{Coord|15|10|04|N|074|42|39|E|display=inline}}, 2011 Census Village code = 602800, {{Cite web|title=Reports of National Panchayat Directory: List of Census Villages mapped for: Bhagvati Gram Panchayat, Haliyal, Uttar Kannad, Karnataka|publisher=Registrar General & Census Commissioner, India|url=http://panchayatdirectory.gov.in/adminreps/viewGPmapcvills.asp?gpcode=223658&rlbtype=V|access-date=16 April 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130416205855/http://panchayatdirectory.gov.in/adminreps/viewGPmapcvills.asp?gpcode=223658&rlbtype=V|archive-date=16 April 2013|url-status=dead}}</ref> গাঁৱৰ মাজত পূব দিশলৈ বৈ যায়। বোম্মানাল্লী গাঁৱৰ পিছত কালি দক্ষিণ দিশলৈ ঘূৰি ১৫°০৫′২১′′উত্তৰ ০৭৪°৪৩′৫৭′′পূবত বাওঁফালৰ পৰা (পশ্চিম) টাট্টিহাল্লা নদীৰ সংযোগ ঘটে। নিয়ন্ত্ৰক আৰু সুৰংগ ভাগৱতীত আছে। সেই সময়ত কালি পশ্চিমলৈ ঘূৰি এটা গৰ্জৰ মাজেৰে বৈ যায় যিটো চাইকছ পইণ্টৰ তলৰ সাথোডি জলপ্ৰপাতত শেষ হয়। তাৰ পিছত কালিক সোঁফালৰ পৰা (উত্তৰ) ১৫°০৩′৫২′′উত্তৰ ০৭৪°৩৬′১৭′′পূবত কানেৰী নদীৰ সংযোগ ঘটে আৰু দক্ষিণ-দক্ষিণ-পশ্চিম দিশলৈ বৈ গৈ কোদাছালি জলাশয়ত সোমাই পৰে। সেই জলাশয়টো এৰি কালি নদীখন পশ্চিম দিশলৈ বৈ যায় আৰু সোঁফালৰ পৰা (উত্তৰ দিশৰ পৰা) ৱুকি হাল্লাই সংযোগ কৰে। য'ৰ পৰা ই দক্ষিণ-পশ্চিমে কাদ্ৰা জলাশয়লৈ বৈ যায় আৰু কাদ্ৰাৰ বান্ধৰ ঠিক তলত থানা হাল্লাই যোগ কৰে।<ref>{{Citation|title=Karwar|series=series U502, sheet ND 43-02|format=topographic map, 1:250,000|publisher=United States Army Map Service|date=March 1960|url=http://www.lib.utexas.edu/maps/ams/india/nd-43-06.jpg}}</ref> কাদ্ৰাৰ পৰা কালি জলাশয়ৰ মাজেৰে পশ্চিম দিশলৈ বৈ গৈ কাৰৱাৰ চহৰৰ ওচৰত আৰব সাগৰৰ লগত মিলি যায়। এই নদীখন সম্পূৰ্ণৰূপে উত্তৰ কানাড়া জিলাৰ মাজেৰে বৈ গৈছে। [[File:Kali river bridge.jpg|thumb|সদাশিৱগদ দুৰ্গৰ পৰা কালি নদী আৰু দলংৰ দৃশ্য। ]] ==টেলিভিছনৰ মনোৰঞ্জন== * ৰিয়েল টিভিৰ ভাৰতৰ সৰ্ববৃহৎ ৰিয়েলিটি শ্ব', সৰকাৰ কি দুনিয়াৰ দৃশ্যগ্ৰহণ কৰা হৈছিল কাৰৱাৰৰ সমীপৰ সিদ্দাৰৰ কালি নদীৰে আগুৰি থকা এটা দ্বীপ আম্বে জগৰ ওচৰৰ আম দ্বীপত।<ref>"Island" in [[Konkani language]] translates to "Joog".</ref> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{commons category|Kali River (Karnataka)}} * [https://www.youtube.com/watch?v=RuVnAwkuTVw A documentary on the river] by [[Amoghavarsha JS]] *[http://www.karnatakapower.com/bommanahallidam.htm Kali Nadi] *{{usurped|1=[https://archive.today/20130103114000/http://www.hinduonnet.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=20060519003009900.htm&date=fl2309/&prd=fline& Kali river]}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নদী]] dwle5bcmf94o1oe6gk0qtr2yxplwuhp 601636 601635 2026-04-20T15:26:48Z Kandarpajit Kallol 6257 601636 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = কালি নদী | native_name = | native_name_lang = | name_other = | name_etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = | image_size = | image_caption = | map = | map_size = | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_map_size = | pushpin_map_caption= <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = {{flag|India}} | subdivision_type2 = State | subdivision_name2 = Karnataka | subdivision_type3 = District | subdivision_name3 = [[Uttara Kannada]] | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length_km = 265 | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location= Karwar, India | discharge1_min = | discharge1_avg = {{convert|152|m3/s|cuft/s|abbr=on}} <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = Diggi village, Karnataka | source1_location = Joida taluk | source1_coordinates= | source1_elevation = | mouth = [[আৰব সাগৰ]] | mouth_location = [[Karwar]] | mouth_coordinates = | mouth_elevation = | progression = | river_system = | basin_size = | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} '''কালি নদী''' {{en| Kali river}} বা '''কালী নদী''' [[ভাৰত]]ৰ [[কৰ্ণাটক]] ৰাজ্যৰ উত্তৰ কানাড়া জিলাৰ মাজেৰে বৈ যোৱা এখন নদী।<ref>{{GEOnet2|32FA8822EC573774E0440003BA962ED3|Kālī Nadī (Approved)}}, [[National Geospatial-Intelligence Agency|United States National Geospatial-Intelligence Agency]]</ref> উত্তৰ কানাড়া জিলাৰ এখন সৰু গাঁও কুশাৱলীৰ সমীপত নদীখন ওপৰলৈ উঠিছে। উত্তৰ কানাড়া জিলাৰ প্ৰায় চাৰি লাখ লোকৰ জীৱনৰেখা হিচাপে পৰিগণিত হোৱা এই নদীখনে কাৰৱাৰ উপকূলৰ মাছমৰীয়াকে ধৰি লাখ লাখ লোকৰ জীৱিকাৰ বাবে সহায় কৰে। এই নদীৰ সিপাৰে বিদ্যুৎ উৎপাদনৰ বাবে বহু মথাউৰি নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। কালি নদীৰ সিপাৰে নিৰ্মাণ কৰা এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ মথাউৰি হৈছে গণেশগুডীত থকা সুপা বান্ধ। এই নদীখন আৰব সাগৰৰ লগত সংযুক্ত হোৱাৰ আগতে ১৮৪ কিলোমিটাৰ দূৰত্ব অতিক্ৰম কৰে।<ref name=IHO>{{cite web|url=https://iho.int/uploads/user/pubs/standards/s-23/S-23_Ed3_1953_EN.pdf|title=Limits of Oceans and Seas, 3rd edition|year=1953|publisher=International Hydrographic Organization|page=21|access-date=28 December 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20111008191433/http://www.iho.int/iho_pubs/standard/S-23/S-23_Ed3_1953_EN.pdf|archive-date=8 October 2011}}</ref> উল্লেখযোগ্য আৰু চিত্ৰময় সদাশিৱগাদ দুৰ্গ এতিয়া নদী আৰু আৰব সাগৰৰ সংগমৰ ওপৰত নিৰ্মাণ কৰা উপকূলীয় ঘাইপথ কালি নদী দলঙৰ কাষত অৱস্থিত এক জনপ্ৰিয় পৰ্যটন স্থলী।<ref name=IHO /> ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ১৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ কালি নদীৰ ওপৰেৰে কালি দলং পাৰ হৈ যায়, আৰু এই পথটোৱে সদাশিৱগাড গ্ৰেনাইট শিলৰ পাহাৰবোৰ কাটি কৰ্ণাটকক গোৱাৰ সৈতে সংযোগ কৰে। [[File:Kali River Karwar Karnataka India.jpg|thumb|কালি নদীৰ এক দৃশ্য]] ২০১৯ চনৰ আগষ্ট মাহত অঞ্চলটোত হোৱা প্ৰবল বৰষুণৰ ফলত বানপানীৰ সৃষ্টি হৈছিল, যাৰ ফলত প্ৰাণ আৰু সা-সম্পত্তিৰ ক্ষতি হৈছিল। তলৰ অঞ্চলত অত্যধিক পানী এৰি দিয়াৰ ফলত বানপানীৰ সৃষ্টি হয়। বহু লোকে ঘৰ-দুৱাৰ হেৰুৱাই চৰকাৰে প্ৰদান কৰা পুনৰ্বাসন সেৱাত যোগদান কৰিবলৈ বাধ্য হয়। ==উৎপত্তি== কালি নদীৰ উৎপত্তি জয়দা তালুকৰ কুশাৱলী গাঁৱৰ ওচৰত, ১৫°১৪′৫৬′′উত্তৰ ০৭৪°১৭′৫৮′′পূব, ২০১১ লোকপিয়ল পশ্চিম ঘাটত গাঁৱৰ সংকেত ৬০২৬৬৪,<ref>{{Cite web|title=Reports of National Panchayat Directory: List of Census Villages mapped for: Bazaar Kulang Gram Panchayat, Supa, Uttar Kannad, Karnataka|publisher=Registrar General & Census Commissioner, India|url=http://panchayatdirectory.gov.in/adminreps/viewGPmapcvills.asp?gpcode=223801&rlbtype=V|archive-url=https://archive.today/20130702103730/http://panchayatdirectory.gov.in/adminreps/viewGPmapcvills.asp?gpcode=223801&rlbtype=V|url-status=dead|archive-date=2 July 2013}}</ref> আৰু ই পূব দিশলৈ বৈ যায় সুপা বান্ধ জলাশয়ত,<ref>The former village of Supa, which gave its name to the dam and the taluka, was drowned when the reservoir was created. For its location see {{Citation|title=Belgaum|series=series U502, sheet ND 43-02|format=topographic map, 1:250,000|publisher=United States Army Map Service|date=May 1960|url=http://www.lib.utexas.edu/maps/ams/india/nd-43-02.jpg}}</ref> য'ত ই বাওঁফালৰ পৰা (উত্তৰ) পাণ্ড্ৰি নদীৰ সংযোগ ঘটে। কুৰাণ্ডীৰ ওচৰৰ চুপা বান্ধত কালি ওলাই যায় তাৰ পিছত পূব দিশলৈ ডাণ্ডেলি অভিমুখে বৈ যায়। ডাণ্ডেলিৰ পৰা দক্ষিণে পাৰ হৈ কালি নদী দক্ষিণ-পূব দিশলৈ বোমানাল্লী জলাশয়ত বৈ যায়, বান্ধৰ পৰা ওলাই আহি সোঁফালে (দক্ষিণ) কেগডাল আৰু বাওঁফালে (উত্তৰ) বোম্মানাল্লী<ref>Bommanalli, Haliyal Taluka, {{Coord|15|10|04|N|074|42|39|E|display=inline}}, 2011 Census Village code = 602800, {{Cite web|title=Reports of National Panchayat Directory: List of Census Villages mapped for: Bhagvati Gram Panchayat, Haliyal, Uttar Kannad, Karnataka|publisher=Registrar General & Census Commissioner, India|url=http://panchayatdirectory.gov.in/adminreps/viewGPmapcvills.asp?gpcode=223658&rlbtype=V|access-date=16 April 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130416205855/http://panchayatdirectory.gov.in/adminreps/viewGPmapcvills.asp?gpcode=223658&rlbtype=V|archive-date=16 April 2013|url-status=dead}}</ref> গাঁৱৰ মাজত পূব দিশলৈ বৈ যায়। বোম্মানাল্লী গাঁৱৰ পিছত কালি দক্ষিণ দিশলৈ ঘূৰি ১৫°০৫′২১′′উত্তৰ ০৭৪°৪৩′৫৭′′পূবত বাওঁফালৰ পৰা (পশ্চিম) টাট্টিহাল্লা নদীৰ সংযোগ ঘটে। নিয়ন্ত্ৰক আৰু সুৰংগ ভাগৱতীত আছে। সেই সময়ত কালি পশ্চিমলৈ ঘূৰি এটা গৰ্জৰ মাজেৰে বৈ যায় যিটো চাইকছ পইণ্টৰ তলৰ সাথোডি জলপ্ৰপাতত শেষ হয়। তাৰ পিছত কালিক সোঁফালৰ পৰা (উত্তৰ) ১৫°০৩′৫২′′উত্তৰ ০৭৪°৩৬′১৭′′পূবত কানেৰী নদীৰ সংযোগ ঘটে আৰু দক্ষিণ-দক্ষিণ-পশ্চিম দিশলৈ বৈ গৈ কোদাছালি জলাশয়ত সোমাই পৰে। সেই জলাশয়টো এৰি কালি নদীখন পশ্চিম দিশলৈ বৈ যায় আৰু সোঁফালৰ পৰা (উত্তৰ দিশৰ পৰা) ৱুকি হাল্লাই সংযোগ কৰে। য'ৰ পৰা ই দক্ষিণ-পশ্চিমে কাদ্ৰা জলাশয়লৈ বৈ যায় আৰু কাদ্ৰাৰ বান্ধৰ ঠিক তলত থানা হাল্লাই যোগ কৰে।<ref>{{Citation|title=Karwar|series=series U502, sheet ND 43-02|format=topographic map, 1:250,000|publisher=United States Army Map Service|date=March 1960|url=http://www.lib.utexas.edu/maps/ams/india/nd-43-06.jpg}}</ref> কাদ্ৰাৰ পৰা কালি জলাশয়ৰ মাজেৰে পশ্চিম দিশলৈ বৈ গৈ কাৰৱাৰ চহৰৰ ওচৰত আৰব সাগৰৰ লগত মিলি যায়। এই নদীখন সম্পূৰ্ণৰূপে উত্তৰ কানাড়া জিলাৰ মাজেৰে বৈ গৈছে। [[File:Kali river bridge.jpg|thumb|সদাশিৱগদ দুৰ্গৰ পৰা কালি নদী আৰু দলংৰ দৃশ্য। ]] == প্ৰদূষণ আৰু পৰিস্থিতিতন্ত্ৰ == ঔদ্যোগিক গোটসমূহৰ দ্বাৰা পোনে পোনে নদীত এৰি দিয়া পৰিশোধিত বৰ্জিত পদাৰ্থ আৰু সুপা বান্ধ এলেকাত চলি থকা অবৈধ বালি খননৰ ফলত নদীখনৰ পৰিস্থিতিতন্ত্ৰত গুৰুতৰ ব্যাঘাত জন্মিছে। অবৈধ বালি খননৰ ফলত হোৱা প্ৰদূষণ নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে চৰকাৰী কৌশলৰ ফলত নদীখন পূৰ্বতকৈ পৰিষ্কাৰ হৈছে। কাগজ কলৰ পৰা নিৰ্গত পদাৰ্থই আনশি দাণ্ডেলি ব্যাঘ্ৰ প্ৰকল্পলৈ ঘঁৰিয়ালসমূহক আকৰ্ষিত কৰিছে। যদিও কোনো বিশ্বাসযোগ্য প্ৰমাণ নাই, তথাপিও একাংশই বিশ্বাস কৰে যে ইয়াৰ মোহনাৰ ওচৰত থকা ৰাসায়নিক আৰু পেট্ৰ’লিয়াম কোম্পানীসমূহে দশক দশক ধৰি কালি নদীত পাৰদকে ধৰি বিষাক্ত আৱৰ্জনা নিৰ্গত কৰি আহিছে, যাৰ প্ৰভাৱ এতিয়ালৈকে দেখা পোৱা বা নিশ্চিত হোৱা নাই। কাগজ কলৰ পৰা নিৰ্গত পদাৰ্থই আনশি দাণ্ডেলি ব্যাঘ্ৰ প্ৰকল্পলৈ ঘৰিয়ালসমূহক আকৰ্ষিত কৰিছে। [[File:Kali river bridge.jpg|thumb|সদাশিৱগড় দুৰ্গৰ পৰা দেখা কালি নদী আৰু দলঙৰ দৃশ্য।]] ==টেলিভিছনৰ মনোৰঞ্জন== * ৰিয়েল টিভিৰ ভাৰতৰ সৰ্ববৃহৎ ৰিয়েলিটি শ্ব', সৰকাৰ কি দুনিয়াৰ দৃশ্যগ্ৰহণ কৰা হৈছিল কাৰৱাৰৰ সমীপৰ সিদ্দাৰৰ কালি নদীৰে আগুৰি থকা এটা দ্বীপ আম্বে জগৰ ওচৰৰ আম দ্বীপত।<ref>"Island" in [[Konkani language]] translates to "Joog".</ref> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{commons category|Kali River (Karnataka)}} * [https://www.youtube.com/watch?v=RuVnAwkuTVw A documentary on the river] by [[Amoghavarsha JS]] *[http://www.karnatakapower.com/bommanahallidam.htm Kali Nadi] *{{usurped|1=[https://archive.today/20130103114000/http://www.hinduonnet.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=20060519003009900.htm&date=fl2309/&prd=fline& Kali river]}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নদী]] m346l6y1kdapskl5eynsfhu5ijs8ou4 601637 601636 2026-04-20T15:28:47Z Kandarpajit Kallol 6257 /* উৎপত্তি */ 601637 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = কালি নদী | native_name = | native_name_lang = | name_other = | name_etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = | image_size = | image_caption = | map = | map_size = | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_map_size = | pushpin_map_caption= <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = {{flag|India}} | subdivision_type2 = State | subdivision_name2 = Karnataka | subdivision_type3 = District | subdivision_name3 = [[Uttara Kannada]] | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length_km = 265 | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location= Karwar, India | discharge1_min = | discharge1_avg = {{convert|152|m3/s|cuft/s|abbr=on}} <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = Diggi village, Karnataka | source1_location = Joida taluk | source1_coordinates= | source1_elevation = | mouth = [[আৰব সাগৰ]] | mouth_location = [[Karwar]] | mouth_coordinates = | mouth_elevation = | progression = | river_system = | basin_size = | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} '''কালি নদী''' {{en| Kali river}} বা '''কালী নদী''' [[ভাৰত]]ৰ [[কৰ্ণাটক]] ৰাজ্যৰ উত্তৰ কানাড়া জিলাৰ মাজেৰে বৈ যোৱা এখন নদী।<ref>{{GEOnet2|32FA8822EC573774E0440003BA962ED3|Kālī Nadī (Approved)}}, [[National Geospatial-Intelligence Agency|United States National Geospatial-Intelligence Agency]]</ref> উত্তৰ কানাড়া জিলাৰ এখন সৰু গাঁও কুশাৱলীৰ সমীপত নদীখন ওপৰলৈ উঠিছে। উত্তৰ কানাড়া জিলাৰ প্ৰায় চাৰি লাখ লোকৰ জীৱনৰেখা হিচাপে পৰিগণিত হোৱা এই নদীখনে কাৰৱাৰ উপকূলৰ মাছমৰীয়াকে ধৰি লাখ লাখ লোকৰ জীৱিকাৰ বাবে সহায় কৰে। এই নদীৰ সিপাৰে বিদ্যুৎ উৎপাদনৰ বাবে বহু মথাউৰি নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। কালি নদীৰ সিপাৰে নিৰ্মাণ কৰা এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ মথাউৰি হৈছে গণেশগুডীত থকা সুপা বান্ধ। এই নদীখন আৰব সাগৰৰ লগত সংযুক্ত হোৱাৰ আগতে ১৮৪ কিলোমিটাৰ দূৰত্ব অতিক্ৰম কৰে।<ref name=IHO>{{cite web|url=https://iho.int/uploads/user/pubs/standards/s-23/S-23_Ed3_1953_EN.pdf|title=Limits of Oceans and Seas, 3rd edition|year=1953|publisher=International Hydrographic Organization|page=21|access-date=28 December 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20111008191433/http://www.iho.int/iho_pubs/standard/S-23/S-23_Ed3_1953_EN.pdf|archive-date=8 October 2011}}</ref> উল্লেখযোগ্য আৰু চিত্ৰময় সদাশিৱগাদ দুৰ্গ এতিয়া নদী আৰু আৰব সাগৰৰ সংগমৰ ওপৰত নিৰ্মাণ কৰা উপকূলীয় ঘাইপথ কালি নদী দলঙৰ কাষত অৱস্থিত এক জনপ্ৰিয় পৰ্যটন স্থলী।<ref name=IHO /> ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ১৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ কালি নদীৰ ওপৰেৰে কালি দলং পাৰ হৈ যায়, আৰু এই পথটোৱে সদাশিৱগাড গ্ৰেনাইট শিলৰ পাহাৰবোৰ কাটি কৰ্ণাটকক গোৱাৰ সৈতে সংযোগ কৰে। [[File:Kali River Karwar Karnataka India.jpg|thumb|কালি নদীৰ এক দৃশ্য]] ২০১৯ চনৰ আগষ্ট মাহত অঞ্চলটোত হোৱা প্ৰবল বৰষুণৰ ফলত বানপানীৰ সৃষ্টি হৈছিল, যাৰ ফলত প্ৰাণ আৰু সা-সম্পত্তিৰ ক্ষতি হৈছিল। তলৰ অঞ্চলত অত্যধিক পানী এৰি দিয়াৰ ফলত বানপানীৰ সৃষ্টি হয়। বহু লোকে ঘৰ-দুৱাৰ হেৰুৱাই চৰকাৰে প্ৰদান কৰা পুনৰ্বাসন সেৱাত যোগদান কৰিবলৈ বাধ্য হয়। ==উৎপত্তি== কালি নদীৰ উৎপত্তি জয়দা তালুকৰ কুশাৱলী গাঁৱৰ ওচৰত, ১৫°১৪′৫৬′′উত্তৰ ০৭৪°১৭′৫৮′′পূব, ২০১১ লোকপিয়ল পশ্চিম ঘাটত গাঁৱৰ সংকেত ৬০২৬৬৪,<ref>{{Cite web|title=Reports of National Panchayat Directory: List of Census Villages mapped for: Bazaar Kulang Gram Panchayat, Supa, Uttar Kannad, Karnataka|publisher=Registrar General & Census Commissioner, India|url=http://panchayatdirectory.gov.in/adminreps/viewGPmapcvills.asp?gpcode=223801&rlbtype=V|archive-url=https://archive.today/20130702103730/http://panchayatdirectory.gov.in/adminreps/viewGPmapcvills.asp?gpcode=223801&rlbtype=V|url-status=dead|archive-date=2 July 2013}}</ref> আৰু ই পূব দিশলৈ বৈ যায় সুপা বান্ধ জলাশয়ত,<ref>The former village of Supa, which gave its name to the dam and the taluka, was drowned when the reservoir was created. For its location see {{Citation|title=Belgaum|series=series U502, sheet ND 43-02|format=topographic map, 1:250,000|publisher=United States Army Map Service|date=May 1960|url=http://www.lib.utexas.edu/maps/ams/india/nd-43-02.jpg}}</ref> য'ত ই বাওঁফালৰ পৰা (উত্তৰ) পাণ্ড্ৰি নদীৰ সংযোগ ঘটে। কুৰাণ্ডীৰ ওচৰৰ চুপা বান্ধত কালি ওলাই যায় তাৰ পিছত পূব দিশলৈ ডাণ্ডেলি অভিমুখে বৈ যায়। ডাণ্ডেলিৰ পৰা দক্ষিণে পাৰ হৈ কালি নদী দক্ষিণ-পূব দিশলৈ বোমানাল্লী জলাশয়ত বৈ যায়, বান্ধৰ পৰা ওলাই আহি সোঁফালে (দক্ষিণ) কেগডাল আৰু বাওঁফালে (উত্তৰ) বোম্মানাল্লী<ref>Bommanalli, Haliyal Taluka, {{Coord|15|10|04|N|074|42|39|E|display=inline}}, 2011 Census Village code = 602800, {{Cite web|title=Reports of National Panchayat Directory: List of Census Villages mapped for: Bhagvati Gram Panchayat, Haliyal, Uttar Kannad, Karnataka|publisher=Registrar General & Census Commissioner, India|url=http://panchayatdirectory.gov.in/adminreps/viewGPmapcvills.asp?gpcode=223658&rlbtype=V|access-date=16 April 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130416205855/http://panchayatdirectory.gov.in/adminreps/viewGPmapcvills.asp?gpcode=223658&rlbtype=V|archive-date=16 April 2013|url-status=dead}}</ref> গাঁৱৰ মাজত পূব দিশলৈ বৈ যায়। বোম্মানাল্লী গাঁৱৰ পিছত কালি দক্ষিণ দিশলৈ ঘূৰি ১৫°০৫′২১′′উত্তৰ ০৭৪°৪৩′৫৭′′পূবত বাওঁফালৰ পৰা (পশ্চিম) টাট্টিহাল্লা নদীৰ সংযোগ ঘটে। নিয়ন্ত্ৰক আৰু সুৰংগ ভাগৱতীত আছে। সেই সময়ত কালি পশ্চিমলৈ ঘূৰি এটা গৰ্জৰ মাজেৰে বৈ যায় যিটো চাইকছ পইণ্টৰ তলৰ সাথোডি জলপ্ৰপাতত শেষ হয়। তাৰ পিছত কালিক সোঁফালৰ পৰা (উত্তৰ) ১৫°০৩′৫২′′উত্তৰ ০৭৪°৩৬′১৭′′পূবত কানেৰী নদীৰ সংযোগ ঘটে আৰু দক্ষিণ-দক্ষিণ-পশ্চিম দিশলৈ বৈ গৈ কোদাছালি জলাশয়ত সোমাই পৰে। সেই জলাশয়টো এৰি কালি নদীখন পশ্চিম দিশলৈ বৈ যায় আৰু সোঁফালৰ পৰা (উত্তৰ দিশৰ পৰা) ৱুকি হাল্লাই সংযোগ কৰে। য'ৰ পৰা ই দক্ষিণ-পশ্চিমে কাদ্ৰা জলাশয়লৈ বৈ যায় আৰু কাদ্ৰাৰ বান্ধৰ ঠিক তলত থানা হাল্লাই যোগ কৰে।<ref>{{Citation|title=Karwar|series=series U502, sheet ND 43-02|format=topographic map, 1:250,000|publisher=United States Army Map Service|date=March 1960|url=http://www.lib.utexas.edu/maps/ams/india/nd-43-06.jpg}}</ref> কাদ্ৰাৰ পৰা কালি জলাশয়ৰ মাজেৰে পশ্চিম দিশলৈ বৈ গৈ কাৰৱাৰ চহৰৰ ওচৰত আৰব সাগৰৰ লগত মিলি যায়। এই নদীখন সম্পূৰ্ণৰূপে উত্তৰ কানাড়া জিলাৰ মাজেৰে বৈ গৈছে। [[File:Leisure boats on Kali River.jpg|thumb|কালি নদীত অবসৰৰ নাও]] == প্ৰদূষণ আৰু পৰিস্থিতিতন্ত্ৰ == ঔদ্যোগিক গোটসমূহৰ দ্বাৰা পোনে পোনে নদীত এৰি দিয়া পৰিশোধিত বৰ্জিত পদাৰ্থ আৰু সুপা বান্ধ এলেকাত চলি থকা অবৈধ বালি খননৰ ফলত নদীখনৰ পৰিস্থিতিতন্ত্ৰত গুৰুতৰ ব্যাঘাত জন্মিছে। অবৈধ বালি খননৰ ফলত হোৱা প্ৰদূষণ নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে চৰকাৰী কৌশলৰ ফলত নদীখন পূৰ্বতকৈ পৰিষ্কাৰ হৈছে। কাগজ কলৰ পৰা নিৰ্গত পদাৰ্থই আনশি দাণ্ডেলি ব্যাঘ্ৰ প্ৰকল্পলৈ ঘঁৰিয়ালসমূহক আকৰ্ষিত কৰিছে। যদিও কোনো বিশ্বাসযোগ্য প্ৰমাণ নাই, তথাপিও একাংশই বিশ্বাস কৰে যে ইয়াৰ মোহনাৰ ওচৰত থকা ৰাসায়নিক আৰু পেট্ৰ’লিয়াম কোম্পানীসমূহে দশক দশক ধৰি কালি নদীত পাৰদকে ধৰি বিষাক্ত আৱৰ্জনা নিৰ্গত কৰি আহিছে, যাৰ প্ৰভাৱ এতিয়ালৈকে দেখা পোৱা বা নিশ্চিত হোৱা নাই। কাগজ কলৰ পৰা নিৰ্গত পদাৰ্থই আনশি দাণ্ডেলি ব্যাঘ্ৰ প্ৰকল্পলৈ ঘৰিয়ালসমূহক আকৰ্ষিত কৰিছে। [[File:Kali river bridge.jpg|thumb|সদাশিৱগড় দুৰ্গৰ পৰা দেখা কালি নদী আৰু দলঙৰ দৃশ্য।]] ==টেলিভিছনৰ মনোৰঞ্জন== * ৰিয়েল টিভিৰ ভাৰতৰ সৰ্ববৃহৎ ৰিয়েলিটি শ্ব', সৰকাৰ কি দুনিয়াৰ দৃশ্যগ্ৰহণ কৰা হৈছিল কাৰৱাৰৰ সমীপৰ সিদ্দাৰৰ কালি নদীৰে আগুৰি থকা এটা দ্বীপ আম্বে জগৰ ওচৰৰ আম দ্বীপত।<ref>"Island" in [[Konkani language]] translates to "Joog".</ref> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{commons category|Kali River (Karnataka)}} * [https://www.youtube.com/watch?v=RuVnAwkuTVw A documentary on the river] by [[Amoghavarsha JS]] *[http://www.karnatakapower.com/bommanahallidam.htm Kali Nadi] *{{usurped|1=[https://archive.today/20130103114000/http://www.hinduonnet.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=20060519003009900.htm&date=fl2309/&prd=fline& Kali river]}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নদী]] 1hvxsr6u9ccrxiwmilrcwrxutrl3az6 601638 601637 2026-04-20T15:32:49Z Kandarpajit Kallol 6257 601638 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = কালি নদী | native_name = | native_name_lang = | name_other = | name_etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = | image_size = | image_caption = | map = | map_size = | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_map_size = | pushpin_map_caption= <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = {{flag|India}} | subdivision_type2 = State | subdivision_name2 = Karnataka | subdivision_type3 = District | subdivision_name3 = [[Uttara Kannada]] | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length_km = 265 | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location= Karwar, India | discharge1_min = | discharge1_avg = {{convert|152|m3/s|cuft/s|abbr=on}} <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = Diggi village, Karnataka | source1_location = Joida taluk | source1_coordinates= | source1_elevation = | mouth = [[আৰব সাগৰ]] | mouth_location = [[Karwar]] | mouth_coordinates = | mouth_elevation = | progression = | river_system = | basin_size = | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} [[File:Sadashivgad Fort & Kali Bridge as seen from Nandangadda Village.jpg|thumb|নন্দনগদ্দা গাঁৱৰ পৰা দেখা পোৱা কালি নদী আৰু সদাশিৱগদ দুৰ্গ]] '''কালি নদী''' {{en| Kali river}} বা '''কালী নদী''' [[ভাৰত]]ৰ [[কৰ্ণাটক]] ৰাজ্যৰ উত্তৰ কানাড়া জিলাৰ মাজেৰে বৈ যোৱা এখন নদী।<ref>{{GEOnet2|32FA8822EC573774E0440003BA962ED3|Kālī Nadī (Approved)}}, [[National Geospatial-Intelligence Agency|United States National Geospatial-Intelligence Agency]]</ref> উত্তৰ কানাড়া জিলাৰ এখন সৰু গাঁও কুশাৱলীৰ সমীপত নদীখন ওপৰলৈ উঠিছে। উত্তৰ কানাড়া জিলাৰ প্ৰায় চাৰি লাখ লোকৰ জীৱনৰেখা হিচাপে পৰিগণিত হোৱা এই নদীখনে কাৰৱাৰ উপকূলৰ মাছমৰীয়াকে ধৰি লাখ লাখ লোকৰ জীৱিকাৰ বাবে সহায় কৰে। এই নদীৰ সিপাৰে বিদ্যুৎ উৎপাদনৰ বাবে বহু মথাউৰি নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। কালি নদীৰ সিপাৰে নিৰ্মাণ কৰা এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ মথাউৰি হৈছে গণেশগুডীত থকা সুপা বান্ধ। এই নদীখন আৰব সাগৰৰ লগত সংযুক্ত হোৱাৰ আগতে ১৮৪ কিলোমিটাৰ দূৰত্ব অতিক্ৰম কৰে।<ref name=IHO>{{cite web|url=https://iho.int/uploads/user/pubs/standards/s-23/S-23_Ed3_1953_EN.pdf|title=Limits of Oceans and Seas, 3rd edition|year=1953|publisher=International Hydrographic Organization|page=21|access-date=28 December 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20111008191433/http://www.iho.int/iho_pubs/standard/S-23/S-23_Ed3_1953_EN.pdf|archive-date=8 October 2011}}</ref> উল্লেখযোগ্য আৰু চিত্ৰময় সদাশিৱগাদ দুৰ্গ এতিয়া নদী আৰু আৰব সাগৰৰ সংগমৰ ওপৰত নিৰ্মাণ কৰা উপকূলীয় ঘাইপথ কালি নদী দলঙৰ কাষত অৱস্থিত এক জনপ্ৰিয় পৰ্যটন স্থলী।<ref name=IHO /> ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ১৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ কালি নদীৰ ওপৰেৰে কালি দলং পাৰ হৈ যায়, আৰু এই পথটোৱে সদাশিৱগাড গ্ৰেনাইট শিলৰ পাহাৰবোৰ কাটি কৰ্ণাটকক গোৱাৰ সৈতে সংযোগ কৰে। [[File:Kali River Karwar Karnataka India.jpg|thumb|কালি নদীৰ এক দৃশ্য]] ২০১৯ চনৰ আগষ্ট মাহত অঞ্চলটোত হোৱা প্ৰবল বৰষুণৰ ফলত বানপানীৰ সৃষ্টি হৈছিল, যাৰ ফলত প্ৰাণ আৰু সা-সম্পত্তিৰ ক্ষতি হৈছিল। তলৰ অঞ্চলত অত্যধিক পানী এৰি দিয়াৰ ফলত বানপানীৰ সৃষ্টি হয়। বহু লোকে ঘৰ-দুৱাৰ হেৰুৱাই চৰকাৰে প্ৰদান কৰা পুনৰ্বাসন সেৱাত যোগদান কৰিবলৈ বাধ্য হয়। ==উৎপত্তি== কালি নদীৰ উৎপত্তি জয়দা তালুকৰ কুশাৱলী গাঁৱৰ ওচৰত, ১৫°১৪′৫৬′′উত্তৰ ০৭৪°১৭′৫৮′′পূব, ২০১১ লোকপিয়ল পশ্চিম ঘাটত গাঁৱৰ সংকেত ৬০২৬৬৪,<ref>{{Cite web|title=Reports of National Panchayat Directory: List of Census Villages mapped for: Bazaar Kulang Gram Panchayat, Supa, Uttar Kannad, Karnataka|publisher=Registrar General & Census Commissioner, India|url=http://panchayatdirectory.gov.in/adminreps/viewGPmapcvills.asp?gpcode=223801&rlbtype=V|archive-url=https://archive.today/20130702103730/http://panchayatdirectory.gov.in/adminreps/viewGPmapcvills.asp?gpcode=223801&rlbtype=V|url-status=dead|archive-date=2 July 2013}}</ref> আৰু ই পূব দিশলৈ বৈ যায় সুপা বান্ধ জলাশয়ত,<ref>The former village of Supa, which gave its name to the dam and the taluka, was drowned when the reservoir was created. For its location see {{Citation|title=Belgaum|series=series U502, sheet ND 43-02|format=topographic map, 1:250,000|publisher=United States Army Map Service|date=May 1960|url=http://www.lib.utexas.edu/maps/ams/india/nd-43-02.jpg}}</ref> য'ত ই বাওঁফালৰ পৰা (উত্তৰ) পাণ্ড্ৰি নদীৰ সংযোগ ঘটে। কুৰাণ্ডীৰ ওচৰৰ চুপা বান্ধত কালি ওলাই যায় তাৰ পিছত পূব দিশলৈ ডাণ্ডেলি অভিমুখে বৈ যায়। ডাণ্ডেলিৰ পৰা দক্ষিণে পাৰ হৈ কালি নদী দক্ষিণ-পূব দিশলৈ বোমানাল্লী জলাশয়ত বৈ যায়, বান্ধৰ পৰা ওলাই আহি সোঁফালে (দক্ষিণ) কেগডাল আৰু বাওঁফালে (উত্তৰ) বোম্মানাল্লী<ref>Bommanalli, Haliyal Taluka, {{Coord|15|10|04|N|074|42|39|E|display=inline}}, 2011 Census Village code = 602800, {{Cite web|title=Reports of National Panchayat Directory: List of Census Villages mapped for: Bhagvati Gram Panchayat, Haliyal, Uttar Kannad, Karnataka|publisher=Registrar General & Census Commissioner, India|url=http://panchayatdirectory.gov.in/adminreps/viewGPmapcvills.asp?gpcode=223658&rlbtype=V|access-date=16 April 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130416205855/http://panchayatdirectory.gov.in/adminreps/viewGPmapcvills.asp?gpcode=223658&rlbtype=V|archive-date=16 April 2013|url-status=dead}}</ref> গাঁৱৰ মাজত পূব দিশলৈ বৈ যায়। বোম্মানাল্লী গাঁৱৰ পিছত কালি দক্ষিণ দিশলৈ ঘূৰি ১৫°০৫′২১′′উত্তৰ ০৭৪°৪৩′৫৭′′পূবত বাওঁফালৰ পৰা (পশ্চিম) টাট্টিহাল্লা নদীৰ সংযোগ ঘটে। নিয়ন্ত্ৰক আৰু সুৰংগ ভাগৱতীত আছে। সেই সময়ত কালি পশ্চিমলৈ ঘূৰি এটা গৰ্জৰ মাজেৰে বৈ যায় যিটো চাইকছ পইণ্টৰ তলৰ সাথোডি জলপ্ৰপাতত শেষ হয়। তাৰ পিছত কালিক সোঁফালৰ পৰা (উত্তৰ) ১৫°০৩′৫২′′উত্তৰ ০৭৪°৩৬′১৭′′পূবত কানেৰী নদীৰ সংযোগ ঘটে আৰু দক্ষিণ-দক্ষিণ-পশ্চিম দিশলৈ বৈ গৈ কোদাছালি জলাশয়ত সোমাই পৰে। সেই জলাশয়টো এৰি কালি নদীখন পশ্চিম দিশলৈ বৈ যায় আৰু সোঁফালৰ পৰা (উত্তৰ দিশৰ পৰা) ৱুকি হাল্লাই সংযোগ কৰে। য'ৰ পৰা ই দক্ষিণ-পশ্চিমে কাদ্ৰা জলাশয়লৈ বৈ যায় আৰু কাদ্ৰাৰ বান্ধৰ ঠিক তলত থানা হাল্লাই যোগ কৰে।<ref>{{Citation|title=Karwar|series=series U502, sheet ND 43-02|format=topographic map, 1:250,000|publisher=United States Army Map Service|date=March 1960|url=http://www.lib.utexas.edu/maps/ams/india/nd-43-06.jpg}}</ref> কাদ্ৰাৰ পৰা কালি জলাশয়ৰ মাজেৰে পশ্চিম দিশলৈ বৈ গৈ কাৰৱাৰ চহৰৰ ওচৰত আৰব সাগৰৰ লগত মিলি যায়। এই নদীখন সম্পূৰ্ণৰূপে উত্তৰ কানাড়া জিলাৰ মাজেৰে বৈ গৈছে। [[File:Leisure boats on Kali River.jpg|thumb|কালি নদীত অবসৰৰ নাও]] == প্ৰদূষণ আৰু পৰিস্থিতিতন্ত্ৰ == ঔদ্যোগিক গোটসমূহৰ দ্বাৰা পোনে পোনে নদীত এৰি দিয়া পৰিশোধিত বৰ্জিত পদাৰ্থ আৰু সুপা বান্ধ এলেকাত চলি থকা অবৈধ বালি খননৰ ফলত নদীখনৰ পৰিস্থিতিতন্ত্ৰত গুৰুতৰ ব্যাঘাত জন্মিছে। অবৈধ বালি খননৰ ফলত হোৱা প্ৰদূষণ নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে চৰকাৰী কৌশলৰ ফলত নদীখন পূৰ্বতকৈ পৰিষ্কাৰ হৈছে। কাগজ কলৰ পৰা নিৰ্গত পদাৰ্থই আনশি দাণ্ডেলি ব্যাঘ্ৰ প্ৰকল্পলৈ ঘঁৰিয়ালসমূহক আকৰ্ষিত কৰিছে। যদিও কোনো বিশ্বাসযোগ্য প্ৰমাণ নাই, তথাপিও একাংশই বিশ্বাস কৰে যে ইয়াৰ মোহনাৰ ওচৰত থকা ৰাসায়নিক আৰু পেট্ৰ’লিয়াম কোম্পানীসমূহে দশক দশক ধৰি কালি নদীত পাৰদকে ধৰি বিষাক্ত আৱৰ্জনা নিৰ্গত কৰি আহিছে, যাৰ প্ৰভাৱ এতিয়ালৈকে দেখা পোৱা বা নিশ্চিত হোৱা নাই। কাগজ কলৰ পৰা নিৰ্গত পদাৰ্থই আনশি দাণ্ডেলি ব্যাঘ্ৰ প্ৰকল্পলৈ ঘৰিয়ালসমূহক আকৰ্ষিত কৰিছে। [[File:Kali river bridge.jpg|thumb|সদাশিৱগড় দুৰ্গৰ পৰা দেখা কালি নদী আৰু দলঙৰ দৃশ্য।]] ==টেলিভিছনৰ মনোৰঞ্জন== * ৰিয়েল টিভিৰ ভাৰতৰ সৰ্ববৃহৎ ৰিয়েলিটি শ্ব', সৰকাৰ কি দুনিয়াৰ দৃশ্যগ্ৰহণ কৰা হৈছিল কাৰৱাৰৰ সমীপৰ সিদ্দাৰৰ কালি নদীৰে আগুৰি থকা এটা দ্বীপ আম্বে জগৰ ওচৰৰ আম দ্বীপত।<ref>"Island" in [[Konkani language]] translates to "Joog".</ref> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{commons category|Kali River (Karnataka)}} * [https://www.youtube.com/watch?v=RuVnAwkuTVw A documentary on the river] by [[Amoghavarsha JS]] *[http://www.karnatakapower.com/bommanahallidam.htm Kali Nadi] *{{usurped|1=[https://archive.today/20130103114000/http://www.hinduonnet.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=20060519003009900.htm&date=fl2309/&prd=fline& Kali river]}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নদী]] peleu3ei35n1r8lv8etpufet04drayw 601640 601638 2026-04-20T15:33:22Z Kandarpajit Kallol 6257 601640 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = কালি নদী | native_name = | native_name_lang = | name_other = | name_etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = | image_size = | image_caption = | map = | map_size = | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_map_size = | pushpin_map_caption= <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = {{flag|India}} | subdivision_type2 = State | subdivision_name2 = Karnataka | subdivision_type3 = District | subdivision_name3 = [[Uttara Kannada]] | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length_km = 265 | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location= Karwar, India | discharge1_min = | discharge1_avg = {{convert|152|m3/s|cuft/s|abbr=on}} <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = Diggi village, Karnataka | source1_location = Joida taluk | source1_coordinates= | source1_elevation = | mouth = [[আৰব সাগৰ]] | mouth_location = [[Karwar]] | mouth_coordinates = | mouth_elevation = | progression = | river_system = | basin_size = | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} '''কালি নদী''' {{en| Kali river}} বা '''কালী নদী''' [[ভাৰত]]ৰ [[কৰ্ণাটক]] ৰাজ্যৰ উত্তৰ কানাড়া জিলাৰ মাজেৰে বৈ যোৱা এখন নদী।<ref>{{GEOnet2|32FA8822EC573774E0440003BA962ED3|Kālī Nadī (Approved)}}, [[National Geospatial-Intelligence Agency|United States National Geospatial-Intelligence Agency]]</ref> উত্তৰ কানাড়া জিলাৰ এখন সৰু গাঁও কুশাৱলীৰ সমীপত নদীখন ওপৰলৈ উঠিছে। উত্তৰ কানাড়া জিলাৰ প্ৰায় চাৰি লাখ লোকৰ জীৱনৰেখা হিচাপে পৰিগণিত হোৱা এই নদীখনে কাৰৱাৰ উপকূলৰ মাছমৰীয়াকে ধৰি লাখ লাখ লোকৰ জীৱিকাৰ বাবে সহায় কৰে। এই নদীৰ সিপাৰে বিদ্যুৎ উৎপাদনৰ বাবে বহু মথাউৰি নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। কালি নদীৰ সিপাৰে নিৰ্মাণ কৰা এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ মথাউৰি হৈছে গণেশগুডীত থকা সুপা বান্ধ। এই নদীখন আৰব সাগৰৰ লগত সংযুক্ত হোৱাৰ আগতে ১৮৪ কিলোমিটাৰ দূৰত্ব অতিক্ৰম কৰে।<ref name=IHO>{{cite web|url=https://iho.int/uploads/user/pubs/standards/s-23/S-23_Ed3_1953_EN.pdf|title=Limits of Oceans and Seas, 3rd edition|year=1953|publisher=International Hydrographic Organization|page=21|access-date=28 December 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20111008191433/http://www.iho.int/iho_pubs/standard/S-23/S-23_Ed3_1953_EN.pdf|archive-date=8 October 2011}}</ref> উল্লেখযোগ্য আৰু চিত্ৰময় সদাশিৱগাদ দুৰ্গ এতিয়া নদী আৰু আৰব সাগৰৰ সংগমৰ ওপৰত নিৰ্মাণ কৰা উপকূলীয় ঘাইপথ কালি নদী দলঙৰ কাষত অৱস্থিত এক জনপ্ৰিয় পৰ্যটন স্থলী।<ref name=IHO /> ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ১৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ কালি নদীৰ ওপৰেৰে কালি দলং পাৰ হৈ যায়, আৰু এই পথটোৱে সদাশিৱগাড গ্ৰেনাইট শিলৰ পাহাৰবোৰ কাটি কৰ্ণাটকক গোৱাৰ সৈতে সংযোগ কৰে। [[File:Kali River Karwar Karnataka India.jpg|thumb|কালি নদীৰ এক দৃশ্য]] ২০১৯ চনৰ আগষ্ট মাহত অঞ্চলটোত হোৱা প্ৰবল বৰষুণৰ ফলত বানপানীৰ সৃষ্টি হৈছিল, যাৰ ফলত প্ৰাণ আৰু সা-সম্পত্তিৰ ক্ষতি হৈছিল। তলৰ অঞ্চলত অত্যধিক পানী এৰি দিয়াৰ ফলত বানপানীৰ সৃষ্টি হয়। বহু লোকে ঘৰ-দুৱাৰ হেৰুৱাই চৰকাৰে প্ৰদান কৰা পুনৰ্বাসন সেৱাত যোগদান কৰিবলৈ বাধ্য হয়। ==উৎপত্তি== কালি নদীৰ উৎপত্তি জয়দা তালুকৰ কুশাৱলী গাঁৱৰ ওচৰত, ১৫°১৪′৫৬′′উত্তৰ ০৭৪°১৭′৫৮′′পূব, ২০১১ লোকপিয়ল পশ্চিম ঘাটত গাঁৱৰ সংকেত ৬০২৬৬৪,<ref>{{Cite web|title=Reports of National Panchayat Directory: List of Census Villages mapped for: Bazaar Kulang Gram Panchayat, Supa, Uttar Kannad, Karnataka|publisher=Registrar General & Census Commissioner, India|url=http://panchayatdirectory.gov.in/adminreps/viewGPmapcvills.asp?gpcode=223801&rlbtype=V|archive-url=https://archive.today/20130702103730/http://panchayatdirectory.gov.in/adminreps/viewGPmapcvills.asp?gpcode=223801&rlbtype=V|url-status=dead|archive-date=2 July 2013}}</ref> আৰু ই পূব দিশলৈ বৈ যায় সুপা বান্ধ জলাশয়ত,<ref>The former village of Supa, which gave its name to the dam and the taluka, was drowned when the reservoir was created. For its location see {{Citation|title=Belgaum|series=series U502, sheet ND 43-02|format=topographic map, 1:250,000|publisher=United States Army Map Service|date=May 1960|url=http://www.lib.utexas.edu/maps/ams/india/nd-43-02.jpg}}</ref> য'ত ই বাওঁফালৰ পৰা (উত্তৰ) পাণ্ড্ৰি নদীৰ সংযোগ ঘটে। কুৰাণ্ডীৰ ওচৰৰ চুপা বান্ধত কালি ওলাই যায় তাৰ পিছত পূব দিশলৈ ডাণ্ডেলি অভিমুখে বৈ যায়। ডাণ্ডেলিৰ পৰা দক্ষিণে পাৰ হৈ কালি নদী দক্ষিণ-পূব দিশলৈ বোমানাল্লী জলাশয়ত বৈ যায়, বান্ধৰ পৰা ওলাই আহি সোঁফালে (দক্ষিণ) কেগডাল আৰু বাওঁফালে (উত্তৰ) বোম্মানাল্লী<ref>Bommanalli, Haliyal Taluka, {{Coord|15|10|04|N|074|42|39|E|display=inline}}, 2011 Census Village code = 602800, {{Cite web|title=Reports of National Panchayat Directory: List of Census Villages mapped for: Bhagvati Gram Panchayat, Haliyal, Uttar Kannad, Karnataka|publisher=Registrar General & Census Commissioner, India|url=http://panchayatdirectory.gov.in/adminreps/viewGPmapcvills.asp?gpcode=223658&rlbtype=V|access-date=16 April 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130416205855/http://panchayatdirectory.gov.in/adminreps/viewGPmapcvills.asp?gpcode=223658&rlbtype=V|archive-date=16 April 2013|url-status=dead}}</ref> গাঁৱৰ মাজত পূব দিশলৈ বৈ যায়। বোম্মানাল্লী গাঁৱৰ পিছত কালি দক্ষিণ দিশলৈ ঘূৰি ১৫°০৫′২১′′উত্তৰ ০৭৪°৪৩′৫৭′′পূবত বাওঁফালৰ পৰা (পশ্চিম) টাট্টিহাল্লা নদীৰ সংযোগ ঘটে। নিয়ন্ত্ৰক আৰু সুৰংগ ভাগৱতীত আছে। সেই সময়ত কালি পশ্চিমলৈ ঘূৰি এটা গৰ্জৰ মাজেৰে বৈ যায় যিটো চাইকছ পইণ্টৰ তলৰ সাথোডি জলপ্ৰপাতত শেষ হয়। তাৰ পিছত কালিক সোঁফালৰ পৰা (উত্তৰ) ১৫°০৩′৫২′′উত্তৰ ০৭৪°৩৬′১৭′′পূবত কানেৰী নদীৰ সংযোগ ঘটে আৰু দক্ষিণ-দক্ষিণ-পশ্চিম দিশলৈ বৈ গৈ কোদাছালি জলাশয়ত সোমাই পৰে। সেই জলাশয়টো এৰি কালি নদীখন পশ্চিম দিশলৈ বৈ যায় আৰু সোঁফালৰ পৰা (উত্তৰ দিশৰ পৰা) ৱুকি হাল্লাই সংযোগ কৰে। য'ৰ পৰা ই দক্ষিণ-পশ্চিমে কাদ্ৰা জলাশয়লৈ বৈ যায় আৰু কাদ্ৰাৰ বান্ধৰ ঠিক তলত থানা হাল্লাই যোগ কৰে।<ref>{{Citation|title=Karwar|series=series U502, sheet ND 43-02|format=topographic map, 1:250,000|publisher=United States Army Map Service|date=March 1960|url=http://www.lib.utexas.edu/maps/ams/india/nd-43-06.jpg}}</ref> কাদ্ৰাৰ পৰা কালি জলাশয়ৰ মাজেৰে পশ্চিম দিশলৈ বৈ গৈ কাৰৱাৰ চহৰৰ ওচৰত আৰব সাগৰৰ লগত মিলি যায়। এই নদীখন সম্পূৰ্ণৰূপে উত্তৰ কানাড়া জিলাৰ মাজেৰে বৈ গৈছে। [[File:Leisure boats on Kali River.jpg|thumb|কালি নদীত অবসৰৰ নাও]] == প্ৰদূষণ আৰু পৰিস্থিতিতন্ত্ৰ == ঔদ্যোগিক গোটসমূহৰ দ্বাৰা পোনে পোনে নদীত এৰি দিয়া পৰিশোধিত বৰ্জিত পদাৰ্থ আৰু সুপা বান্ধ এলেকাত চলি থকা অবৈধ বালি খননৰ ফলত নদীখনৰ পৰিস্থিতিতন্ত্ৰত গুৰুতৰ ব্যাঘাত জন্মিছে। অবৈধ বালি খননৰ ফলত হোৱা প্ৰদূষণ নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে চৰকাৰী কৌশলৰ ফলত নদীখন পূৰ্বতকৈ পৰিষ্কাৰ হৈছে। কাগজ কলৰ পৰা নিৰ্গত পদাৰ্থই আনশি দাণ্ডেলি ব্যাঘ্ৰ প্ৰকল্পলৈ ঘঁৰিয়ালসমূহক আকৰ্ষিত কৰিছে। যদিও কোনো বিশ্বাসযোগ্য প্ৰমাণ নাই, তথাপিও একাংশই বিশ্বাস কৰে যে ইয়াৰ মোহনাৰ ওচৰত থকা ৰাসায়নিক আৰু পেট্ৰ’লিয়াম কোম্পানীসমূহে দশক দশক ধৰি কালি নদীত পাৰদকে ধৰি বিষাক্ত আৱৰ্জনা নিৰ্গত কৰি আহিছে, যাৰ প্ৰভাৱ এতিয়ালৈকে দেখা পোৱা বা নিশ্চিত হোৱা নাই। কাগজ কলৰ পৰা নিৰ্গত পদাৰ্থই আনশি দাণ্ডেলি ব্যাঘ্ৰ প্ৰকল্পলৈ ঘৰিয়ালসমূহক আকৰ্ষিত কৰিছে। [[File:Kali river bridge.jpg|thumb|সদাশিৱগড় দুৰ্গৰ পৰা দেখা কালি নদী আৰু দলঙৰ দৃশ্য।]] ==টেলিভিছনৰ মনোৰঞ্জন== * ৰিয়েল টিভিৰ ভাৰতৰ সৰ্ববৃহৎ ৰিয়েলিটি শ্ব', সৰকাৰ কি দুনিয়াৰ দৃশ্যগ্ৰহণ কৰা হৈছিল কাৰৱাৰৰ সমীপৰ সিদ্দাৰৰ কালি নদীৰে আগুৰি থকা এটা দ্বীপ আম্বে জগৰ ওচৰৰ আম দ্বীপত।<ref>"Island" in [[Konkani language]] translates to "Joog".</ref> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{commons category|Kali River (Karnataka)}} * [https://www.youtube.com/watch?v=RuVnAwkuTVw A documentary on the river] by [[Amoghavarsha JS]] *[http://www.karnatakapower.com/bommanahallidam.htm Kali Nadi] *{{usurped|1=[https://archive.today/20130103114000/http://www.hinduonnet.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=20060519003009900.htm&date=fl2309/&prd=fline& Kali river]}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নদী]] t4mr34h3wn7oygmwmaj3gmtymi9gkf7 601641 601640 2026-04-20T15:34:43Z Kandarpajit Kallol 6257 601641 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = কালি নদী | native_name = | native_name_lang = | name_other = | name_etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = | image_size = | image_caption = | map = | map_size = | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_map_size = | pushpin_map_caption= <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = {{flag|India}} | subdivision_type2 = State | subdivision_name2 = Karnataka | subdivision_type3 = District | subdivision_name3 = [[Uttara Kannada]] | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length_km = 265 | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location= Karwar, India | discharge1_min = | discharge1_avg = {{convert|152|m3/s|cuft/s|abbr=on}} <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = Diggi village, Karnataka | source1_location = Joida taluk | source1_coordinates= | source1_elevation = | mouth = [[আৰব সাগৰ]] | mouth_location = [[Karwar]] | mouth_coordinates = | mouth_elevation = | progression = | river_system = | basin_size = | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} '''কালি নদী''' {{en| Kali river}} বা '''কালী নদী''' [[ভাৰত]]ৰ [[কৰ্ণাটক]] ৰাজ্যৰ উত্তৰ কানাড়া জিলাৰ মাজেৰে বৈ যোৱা এখন নদী।<ref>{{GEOnet2|32FA8822EC573774E0440003BA962ED3|Kālī Nadī (Approved)}}, [[National Geospatial-Intelligence Agency|United States National Geospatial-Intelligence Agency]]</ref> উত্তৰ কানাড়া জিলাৰ এখন সৰু গাঁও কুশাৱলীৰ সমীপত নদীখন ওপৰলৈ উঠিছে। উত্তৰ কানাড়া জিলাৰ প্ৰায় চাৰি লাখ লোকৰ জীৱনৰেখা হিচাপে পৰিগণিত হোৱা এই নদীখনে কাৰৱাৰ উপকূলৰ মাছমৰীয়াকে ধৰি লাখ লাখ লোকৰ জীৱিকাৰ বাবে সহায় কৰে। এই নদীৰ সিপাৰে বিদ্যুৎ উৎপাদনৰ বাবে বহু মথাউৰি নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। কালি নদীৰ সিপাৰে নিৰ্মাণ কৰা এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ মথাউৰি হৈছে গণেশগুড়িত থকা সুপা বান্ধ। এই নদীখন আৰব সাগৰৰ লগত সংযুক্ত হোৱাৰ আগতে ১৮৪ কিলোমিটাৰ দূৰত্ব অতিক্ৰম কৰে।<ref name=IHO>{{cite web|url=https://iho.int/uploads/user/pubs/standards/s-23/S-23_Ed3_1953_EN.pdf|title=Limits of Oceans and Seas, 3rd edition|year=1953|publisher=International Hydrographic Organization|page=21|access-date=28 December 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20111008191433/http://www.iho.int/iho_pubs/standard/S-23/S-23_Ed3_1953_EN.pdf|archive-date=8 October 2011}}</ref> উল্লেখযোগ্য আৰু চিত্ৰময় সদাশিৱগাদ দুৰ্গ এতিয়া নদী আৰু আৰব সাগৰৰ সংগমৰ ওপৰত নিৰ্মাণ কৰা উপকূলীয় ঘাইপথ কালি নদী দলঙৰ কাষত অৱস্থিত এক জনপ্ৰিয় পৰ্যটন স্থলী।<ref name=IHO /> ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ১৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ কালি নদীৰ ওপৰেৰে কালি দলং পাৰ হৈ যায়, আৰু এই পথটোৱে সদাশিৱগাড গ্ৰেনাইট শিলৰ পাহাৰবোৰ কাটি কৰ্ণাটকক গোৱাৰ সৈতে সংযোগ কৰে। [[File:Kali River Karwar Karnataka India.jpg|thumb|কালি নদীৰ এক দৃশ্য]] ২০১৯ চনৰ আগষ্ট মাহত অঞ্চলটোত হোৱা প্ৰবল বৰষুণৰ ফলত বানপানীৰ সৃষ্টি হৈছিল, যাৰ ফলত প্ৰাণ আৰু সা-সম্পত্তিৰ ক্ষতি হৈছিল। তলৰ অঞ্চলত অত্যধিক পানী এৰি দিয়াৰ ফলত বানপানীৰ সৃষ্টি হয়। বহু লোকে ঘৰ-দুৱাৰ হেৰুৱাই চৰকাৰে প্ৰদান কৰা পুনৰ্বাসন সেৱাত যোগদান কৰিবলৈ বাধ্য হয়। ==উৎপত্তি== কালি নদীৰ উৎপত্তি জয়দা তালুকৰ কুশাৱলী গাঁৱৰ ওচৰত, ১৫°১৪′৫৬′′উত্তৰ ০৭৪°১৭′৫৮′′পূব, ২০১১ লোকপিয়ল পশ্চিম ঘাটত গাঁৱৰ সংকেত ৬০২৬৬৪,<ref>{{Cite web|title=Reports of National Panchayat Directory: List of Census Villages mapped for: Bazaar Kulang Gram Panchayat, Supa, Uttar Kannad, Karnataka|publisher=Registrar General & Census Commissioner, India|url=http://panchayatdirectory.gov.in/adminreps/viewGPmapcvills.asp?gpcode=223801&rlbtype=V|archive-url=https://archive.today/20130702103730/http://panchayatdirectory.gov.in/adminreps/viewGPmapcvills.asp?gpcode=223801&rlbtype=V|url-status=dead|archive-date=2 July 2013}}</ref> আৰু ই পূব দিশলৈ বৈ যায় সুপা বান্ধ জলাশয়ত,<ref>The former village of Supa, which gave its name to the dam and the taluka, was drowned when the reservoir was created. For its location see {{Citation|title=Belgaum|series=series U502, sheet ND 43-02|format=topographic map, 1:250,000|publisher=United States Army Map Service|date=May 1960|url=http://www.lib.utexas.edu/maps/ams/india/nd-43-02.jpg}}</ref> য'ত ই বাওঁফালৰ পৰা (উত্তৰ) পাণ্ড্ৰি নদীৰ সংযোগ ঘটে। কুৰাণ্ডীৰ ওচৰৰ চুপা বান্ধত কালি ওলাই যায় তাৰ পিছত পূব দিশলৈ ডাণ্ডেলি অভিমুখে বৈ যায়। ডাণ্ডেলিৰ পৰা দক্ষিণে পাৰ হৈ কালি নদী দক্ষিণ-পূব দিশলৈ বোমানাল্লী জলাশয়ত বৈ যায়, বান্ধৰ পৰা ওলাই আহি সোঁফালে (দক্ষিণ) কেগডাল আৰু বাওঁফালে (উত্তৰ) বোম্মানাল্লী<ref>Bommanalli, Haliyal Taluka, {{Coord|15|10|04|N|074|42|39|E|display=inline}}, 2011 Census Village code = 602800, {{Cite web|title=Reports of National Panchayat Directory: List of Census Villages mapped for: Bhagvati Gram Panchayat, Haliyal, Uttar Kannad, Karnataka|publisher=Registrar General & Census Commissioner, India|url=http://panchayatdirectory.gov.in/adminreps/viewGPmapcvills.asp?gpcode=223658&rlbtype=V|access-date=16 April 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130416205855/http://panchayatdirectory.gov.in/adminreps/viewGPmapcvills.asp?gpcode=223658&rlbtype=V|archive-date=16 April 2013|url-status=dead}}</ref> গাঁৱৰ মাজত পূব দিশলৈ বৈ যায়। বোম্মানাল্লী গাঁৱৰ পিছত কালি দক্ষিণ দিশলৈ ঘূৰি ১৫°০৫′২১′′উত্তৰ ০৭৪°৪৩′৫৭′′পূবত বাওঁফালৰ পৰা (পশ্চিম) টাট্টিহাল্লা নদীৰ সংযোগ ঘটে। নিয়ন্ত্ৰক আৰু সুৰংগ ভাগৱতীত আছে। সেই সময়ত কালি পশ্চিমলৈ ঘূৰি এটা গৰ্জৰ মাজেৰে বৈ যায় যিটো চাইকছ পইণ্টৰ তলৰ সাথোডি জলপ্ৰপাতত শেষ হয়। তাৰ পিছত কালিক সোঁফালৰ পৰা (উত্তৰ) ১৫°০৩′৫২′′উত্তৰ ০৭৪°৩৬′১৭′′পূবত কানেৰী নদীৰ সংযোগ ঘটে আৰু দক্ষিণ-দক্ষিণ-পশ্চিম দিশলৈ বৈ গৈ কোদাছালি জলাশয়ত সোমাই পৰে। সেই জলাশয়টো এৰি কালি নদীখন পশ্চিম দিশলৈ বৈ যায় আৰু সোঁফালৰ পৰা (উত্তৰ দিশৰ পৰা) ৱুকি হাল্লাই সংযোগ কৰে। য'ৰ পৰা ই দক্ষিণ-পশ্চিমে কাদ্ৰা জলাশয়লৈ বৈ যায় আৰু কাদ্ৰাৰ বান্ধৰ ঠিক তলত থানা হাল্লাই যোগ কৰে।<ref>{{Citation|title=Karwar|series=series U502, sheet ND 43-02|format=topographic map, 1:250,000|publisher=United States Army Map Service|date=March 1960|url=http://www.lib.utexas.edu/maps/ams/india/nd-43-06.jpg}}</ref> কাদ্ৰাৰ পৰা কালি জলাশয়ৰ মাজেৰে পশ্চিম দিশলৈ বৈ গৈ কাৰৱাৰ চহৰৰ ওচৰত আৰব সাগৰৰ লগত মিলি যায়। এই নদীখন সম্পূৰ্ণৰূপে উত্তৰ কানাড়া জিলাৰ মাজেৰে বৈ গৈছে। [[File:Leisure boats on Kali River.jpg|thumb|কালি নদীত অবসৰৰ নাও]] == প্ৰদূষণ আৰু পৰিস্থিতিতন্ত্ৰ == ঔদ্যোগিক গোটসমূহৰ দ্বাৰা পোনে পোনে নদীত এৰি দিয়া পৰিশোধিত বৰ্জিত পদাৰ্থ আৰু সুপা বান্ধ এলেকাত চলি থকা অবৈধ বালি খননৰ ফলত নদীখনৰ পৰিস্থিতিতন্ত্ৰত গুৰুতৰ ব্যাঘাত জন্মিছে। অবৈধ বালি খননৰ ফলত হোৱা প্ৰদূষণ নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে চৰকাৰী কৌশলৰ ফলত নদীখন পূৰ্বতকৈ পৰিষ্কাৰ হৈছে। কাগজ কলৰ পৰা নিৰ্গত পদাৰ্থই আনশি দাণ্ডেলি ব্যাঘ্ৰ প্ৰকল্পলৈ ঘঁৰিয়ালসমূহক আকৰ্ষিত কৰিছে। যদিও কোনো বিশ্বাসযোগ্য প্ৰমাণ নাই, তথাপিও একাংশই বিশ্বাস কৰে যে ইয়াৰ মোহনাৰ ওচৰত থকা ৰাসায়নিক আৰু পেট্ৰ’লিয়াম কোম্পানীসমূহে দশক দশক ধৰি কালি নদীত পাৰদকে ধৰি বিষাক্ত আৱৰ্জনা নিৰ্গত কৰি আহিছে, যাৰ প্ৰভাৱ এতিয়ালৈকে দেখা পোৱা বা নিশ্চিত হোৱা নাই। কাগজ কলৰ পৰা নিৰ্গত পদাৰ্থই আনশি দাণ্ডেলি ব্যাঘ্ৰ প্ৰকল্পলৈ ঘৰিয়ালসমূহক আকৰ্ষিত কৰিছে। [[File:Kali river bridge.jpg|thumb|সদাশিৱগড় দুৰ্গৰ পৰা দেখা কালি নদী আৰু দলঙৰ দৃশ্য।]] ==টেলিভিছনৰ মনোৰঞ্জন== * ৰিয়েল টিভিৰ ভাৰতৰ সৰ্ববৃহৎ ৰিয়েলিটি শ্ব', সৰকাৰ কি দুনিয়াৰ দৃশ্যগ্ৰহণ কৰা হৈছিল কাৰৱাৰৰ সমীপৰ সিদ্দাৰৰ কালি নদীৰে আগুৰি থকা এটা দ্বীপ আম্বে জগৰ ওচৰৰ আম দ্বীপত।<ref>"Island" in [[Konkani language]] translates to "Joog".</ref> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{commons category|Kali River (Karnataka)}} * [https://www.youtube.com/watch?v=RuVnAwkuTVw A documentary on the river] by [[Amoghavarsha JS]] *[http://www.karnatakapower.com/bommanahallidam.htm Kali Nadi] *{{usurped|1=[https://archive.today/20130103114000/http://www.hinduonnet.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=20060519003009900.htm&date=fl2309/&prd=fline& Kali river]}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নদী]] 1ux9fn6n4608rqclhp0qp3tqh51ld24 0 128647 601613 601556 2026-04-20T15:01:00Z Kandarpajit Kallol 6257 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 601613 wikitext text/x-wiki {{About|অঞ্চল|অন্যান্য ব্যৱহাৰ|কলিংগ যুদ্ধ{{!}}কলিংগ}} {{Infobox settlement | name = কলিংগ | official_name = | native_name = | native_name_lang = | other_name = | settlement_type = অঞ্চল | image_skyline = Mahajanapadas (c. 500 BCE).png | image_caption = Kalinga among Vedic states | image_flag = | flag_alt = | nickname = | image_map = | map_caption = | image_map1 = | map_caption1 = | pushpin_map_caption = | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = [[India]] | subdivision_type1 = State | subdivision_name1 = {{Plainlist| * [[Odisha]] {{small|(central and southern)}} * [[Andhra Pradesh]] {{small|(northern)}} }} | established_title = <!-- Established --> | established_date = c. 1100 BCE | founder = [[Kalinga (Mahabharata)|King Kalinga of Mahabharata]] | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = | area_footnotes = | area_total_km2 = | area_rank = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = | population_as_of = | population_footnotes = | population_density_km2 = auto | population_rank = | population_demonym = | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Spoken | demographics1_info1 = [[Odia language|Odia]], [[Telugu language|Telugu]] (only in parts of Northern AP) | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | blank1_name_sec1 = Ancient and Medieval Capitals | blank1_info_sec1 = [[Tosali]], [[Sisupalgarh]], [[Dantapuram]], [[Pithapuram|Prishtapura]], [[Mukhalingam|Kalinganagara]], [[Cuttack]], [[Jajpur]] }} '''কলিংগ''' [[ভাৰত]]ৰ এক ঐতিহাসিক অঞ্চল। ইয়াক সাধাৰণতে গংগা আৰু গোদাৱৰী নদীৰ মাজৰ পূব উপকূলীয় অঞ্চল বুলি সংজ্ঞায়িত কৰা হয় যদিও ইয়াৰ সীমা শাসকসকলৰ ভূ-খণ্ডৰ লগত উঠা-নমা কৰি আহিছে। কলিংগাৰ মূল ভূ-খণ্ডই এতিয়া সমগ্ৰ ওড়িশা আৰু উত্তৰ অন্ধ্ৰপ্ৰদেশৰ কিছু অংশ সামৰি লৈছে। ইয়াৰ বহল পৰিসৰত কলিংগ অঞ্চলে বৰ্তমানৰ ছত্তীশগড়ৰ কিছু অংশও সামৰি লৈছিল, যি পশ্চিমে অমৰকান্তকলৈকে বিস্তৃত আছিল।<ref name="rcm">{{cite book |url=https://archive.org/details/outlineofhistory00rcma |title=Outline of the History of Kalinga |first=R.C. |last=Majumdar |pages=1, 19 |publisher=[[Asian Educational Services]] |date=1996|isbn=9788120611948 |access-date=1 May 2021}}</ref> প্ৰাচীন কালত ই গংগা নদীৰ পাৰলৈকে বিস্তৃত আছিল।<ref name=":0">{{Cite book |last=Ganguly |first=DK |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.148266/page/n21/mode/1up?q=north-east&view=theater |title=Historical Geography and dynastic History of Orissa |publisher=Punthi Pustak |year=1975 |edition=1st |location=Kolkata |pages=6–7 |language=English}}</ref> কিংবদন্তি [[মহাভাৰত]]ত কলিংগসকলক এটা প্ৰধান জনগোষ্ঠী হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে। খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩য় শতিকাত [[কলিংগ যুদ্ধ]]ৰ ফলত এই অঞ্চলটো মৌৰ্যৰ নিয়ন্ত্ৰণলৈ আহে। পৰৱৰ্তী সময়ত ইয়াক কেইবাটাও আঞ্চলিক বংশই শাসন কৰিছিল যাৰ শাসকসকলে কলিংগাধিপতি ("কলিংগৰ প্ৰভু") উপাধি বহন কৰিছিল; এই বংশসমূহৰ ভিতৰত আছিল মহামঘাবাহন, বশিষ্ঠ, মথাৰা, পিতৰ্ভক্ত, শৈলোদ্ভৱ, ভৌমকৰ, সোমবংশী, আৰু পূব গংগ। কলিং অঞ্চলত শাসন কৰিবলৈ মধ্যযুগীয় যুগৰ শাসকসকল আছিল সূৰ্য্যবংশ গজাপতি, ভোই বংশ,<ref>{{cite book|first=L.S.S. |last=O'Malley|title=Bengal District Gazetteer : Puri|url=https://books.google.com/books?id=pwD0-YV2LCYC&pg=PA30|year=2007|access-date=2 February 2021|publisher=Concept Publishing Company|isbn=978-81-7268-138-8|pages=30}}</ref> পৰলাখেমুণ্ডি গংগা <ref>{{citation |url=https://www.jstor.org/stable/44145916 |publisher=Indian History Congress |date=2005–2006|jstor = 44145916|access-date=31 December 2020|title = Formation of Orissa Province and Role of Oriyas in Berhampur|last1 = Padhy|first1 = S. C.|journal = Proceedings of the Indian History Congress|volume = 66|pages = 1030–1040}}</ref><ref name="GAJAPATI">{{citation |title=Odisha District Gazetteers Gajapati |publisher=GAD, Govt of Odisha |url=http://gopabandhuacademy.gov.in/sites/default/files/gazetter/Gajapati_Gazetteer.pdf |page=51 |date=2002 }}</ref> আৰু গঞ্জাম আৰু বিজাগপতমৰ জমিদাৰীসকল।<ref>{{citation |url=https://archive.org/details/dli.csl.7900 |title=Standing Information Regarding the Official Administration of the Madras Presidency in each Department |publisher=Madras University |last1=Maclean |first1=C.D. |date=1877 }}</ref> ==পৰিসৰ== কলিংগ অঞ্চলক সাধাৰণতে [[গংগা]]<ref name=":0" /> আৰু [[গোদাবৰী নদী]]ৰ মাজৰ পূব উপকূলীয় অঞ্চল বুলি সংজ্ঞায়িত কৰা হয়। কিন্তু ইয়াৰ সঠিক সীমা ইতিহাসৰ বিভিন্ন সময়ত উঠা-নমা কৰি আহিছে।{{sfn|R. C. Majumdar|1996|p=1}} ৰাজনীতি বিজ্ঞানী সুদামা মিশ্ৰৰ মতে, কলিং জনপদ প্ৰথমে পুৰী আৰু গঞ্জাম জিলাই সামৰি লোৱা অঞ্চলটোক সামৰি লৈছিল।<ref>{{cite book |author=Sudama Misra |title=Janapada state in ancient India |publisher=Bhāratīya Vidyā Prakāśana |year=1973 |page=78 |url=https://books.google.com/books?id=se1oyofmPLMC }}</ref> গংগা নদীলৈকে অস্তিত্ব নিশ্চিত কৰিবলৈ ডি কে গাংগুলীয়ে প্লিনি আৰু মহাভাৰতৰ বিৱৰণীৰপৰা উল্লেখ ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref name=":0" /> তেওঁ লিখিছে " প্লিনিয়ে স্পষ্টভাৱে অপ্ৰয়োজনীয় ডুপ্লিকেচন কৰিছে।<ref name=":0" /> দুৰ্ভাগ্যজনকভাৱে এই জনগোষ্ঠীসমূহৰ চিনাক্তকৰণ আৰু ইয়াৰ অৱস্থান বৰ্ণনাৰ প্ৰকৃতিৰ বাবে কঠিন হৈ পৰিছে যিটো ভুল আৰু বিভ্ৰান্তিকৰ যেন লাগে।<ref name=":0" /> প্লিনিয়ে এটাতকৈ অধিক কলিংগ বসতিৰ অস্তিত্বৰ বিষয়ে তেওঁৰ ধাৰণাটোৰদ্বাৰা পৰিচালিত হৈছিল যাৰপৰা ভাৰতীয় লেখকসকলো সম্পূৰ্ণৰূপে মুক্ত নহয়।<ref name=":0" /> কিন্তু প্লিনিৰ ওপৰৰ বিৱৰণীটো গুৰুত্বপূৰ্ণ ইয়াৰপৰা দেখা যায় যে কলিংগ উত্তৰ-পূব দিশত গংগালৈকে বিস্তৃত আছিল।<ref name=":0" />গংগাৰপৰা আগলৈ কলিংগৰ ভূ-খণ্ড যে বিস্তৃত আছিল, সেই কথা বাণপৰ্বমৰ ত্ৰিত্যত্ৰ খণ্ডৰ তলৰ অংশসমূহে সমৰ্থন কৰা যেন লাগে।" <ref name=":0" /> আৰ চি মজুমদাৰৰ দৰে পণ্ডিতসকলে কলিংগৰ কথা উল্লেখ কৰিছে যে মহানদীৰপৰা গোদাবৰীলৈকে আছিল। অৱশ্যে ওপৰত কোৱাৰ দৰে প্লিনিয়ে গংগাৰ উত্তৰ সীমা হিচাপে গংগাৰ সৰল উল্লেখ আৰু মহাভাৰতে কোৱাৰ দৰে মহানদীৰ উত্তৰত অৱস্থিত আৰু এটা সময়ত ওড়িশা আৰু ঝাৰখণ্ডৰ সীমাৰেখাৰে আবদ্ধ হৈ ওড়িশাৰ ভদ্ৰক জিলাৰ বংগ উপসাগৰত পৰি কলিংগাৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যোৱা বৈতাৰাণী নদীখনে এই দাবী বাতিল কৰে। প্ৰাচীন ভাৰতীয় সাহিত্যত কলিংগ অঞ্চলটো অন্ধ্ৰ প্ৰদেশৰ সৈতে সীমান্তৰ ওচৰত ওড়িশাৰ গঞ্জাম জিলাত অৱস্থিত মহেন্দ্ৰগিৰি পৰ্বতৰ সৈতে জড়িত।<ref name=":1">Dineschandra Sircar (1971). [https://books.google.com/books?id=AqKw1Mn8WcwC&pg=PA167 Studies in the Geography of Ancient and Medieval India. Motilal Banarsidass.] [[:en:ISBN_(identifier)|ISBN]] [[:en:Special:BookSources/978-81-208-0690-0|978-81-208-0690-0.]]</ref> == ইতিহাস == === প্ৰাচীনতা === এই অঞ্চলৰ নামটো কলিংগ নামৰ এটা জনগোষ্ঠীৰপৰাই উদ্ভৱ হৈছে। কিংবদন্তি মহাভাৰত গ্ৰন্থ অনুসৰি কলিংগ আৰু তেওঁলোকৰ ওচৰৰ জনগোষ্ঠীৰ পূৰ্বপুৰুষ ভাতৃ আছিল। এই চুবুৰীয়া দেশসমূহৰ ভিতৰত আছিল অংগ, ভাংগা, পুন্দ্ৰা আৰু চুহমা।<ref name=":1" /> কলিংগসকলে ওড়িশাৰ বৈতাৰাণী নদীৰপৰা বিশাখাপট্টনম জিলাৰ বাৰাহনন্দিলৈকে বিস্তৃত ভূ-খণ্ড দখল কৰিছিল। প্ৰাচীন কালত ইয়াৰ ৰাজধানী আছিল দন্তকুৰা বা দন্তপূৰা চহৰ (বৰ্তমান শ্ৰীকাকুলাম জিলাৰ চিকাকোলেৰ ওচৰৰ দন্তবক্তৰ দুৰ্গ, লাংগুলীয়া বা লাংগুলিনি নদীৰদ্বাৰা ধুই পেলোৱা)।<ref>[[:en:K._A._Nilakanta_Sastri|K. A. Nilakanta Sastri]], ed. (1988) [1967]. ''[https://books.google.com/books?id=YoAwor58utYC Age of the Nandas and Mauryas]'' (2nd ed.). [[:en:Delhi|Delhi]]: [[:en:Motilal_Banarsidass|Motilal Banarsidass]]. [[আন্তৰ্জাতিক মান গ্ৰন্থ সংখ্যা|ISBN]] [[:en:Special:BookSources/81-208-0465-1|<bdi>81-208-0465-1</bdi>.]]</ref> ব্ৰাহ্মণ গ্ৰন্থৰ সময়ত কলিংগ ৰাজ্য ইতিমধ্যে আছিল, য'ত ইয়াৰ ৰজা কৰণডুক গান্ধাৰ নগনাজিত আৰু বিদৰ্ভৰ ভীমৰ সমসাময়িক বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref name=":2">[[:en:Hem_Chandra_Raychaudhuri|Raychaudhuri, Hemchandra]] (1953). Political History of Ancient India: From the Accession of Parikshit to the Extinction of Gupta Dynasty. [[:en:University_of_Calcutta|University of Calcutta]]</ref> মহাগোবিন্দ সুত্তান্তৰ মতে কলিংগৰ ৰজা সত্তভু বিদেহৰ ৰেণুৰ সমসাময়িক আৰু কাছিৰ ধাতৰাষ্ঠ বা ধৃতৰাষ্ট্ৰৰ সমসাময়িক আছিল।<ref name=":2" /> কলিংগৰ কথা পাণিনি আৰু বৌধায়ন দুয়োজনে উল্লেখ কৰিছিল, পিছৰজনে ইয়াক ভাৰতৰ অংশ বুলি গণ্য কৰিছিল। === প্ৰাচীন কলিংগ : কলিংগ ৰাজ্য (প্ৰায় ১১০০ – ২৬১ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব) === ==== কলিংগ বংশ (প্ৰথম) (প্ৰায় ১১০০ – ৭০০ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব) ==== মূল প্ৰবন্ধ: [[:en:Kalinga_(Mahabharata)|কলিংগ (মহাভাৰত)]] [[চিত্ৰ:Late Vedic Culture (1100-500 BCE).png|thumb|পূব ভাৰতৰ উপকূলত অৱস্থিত কলিংগ, [[বৈদিক যুগ]]ত গ. ১১০০ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব]] [[মহাভাৰত]] আৰু কিছুমান পুৰাণৰ মতে, ৰাজকুমাৰ 'কলিংগ'ই উত্তৰ ছিৰকাৰসকলকে ধৰি উপকূলীয় ওড়িশাৰ বৰ্তমানৰ অঞ্চলত কলিংগ ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। মহাভাৰতত এজন 'শ্ৰুতযুধ'ক কলিংগ ৰাজ্যৰ ৰজা বুলিও উল্লেখ কৰা হৈছে, যিজনে কৌৰৱ শিবিৰত যোগদান কৰিছিল। বৌদ্ধ গ্ৰন্থত মহাগোবিন্দ সুত্তান্ত, কলিংগ আৰু ইয়াৰ শাসক 'সত্তভু'ৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে। '''জনাজাত শাসকসকল হ’ল –''' * ৰজা কলিংগ ([[:en:Kalinga_(Mahabharata)|কলিংগ ৰাজ্য]]ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক) * ৰজা অড্ৰা ([[:en:Odra_kingdom|অড্ৰা ৰাজ্য]]ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক) * [[:en:Srutayudha|শ্ৰুতাযুধা]] * শ্ৰুতাযুষ * মণিমত * চিত্ৰংগদ * সুবাহু * বিৰাসেনা * সুদত্ত * নালিকিৰা * যৱনৰাজ * দন্তবখ বা দন্তৱখ্ৰ (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব প্ৰায় নৱম শতিকা) * [[:en:Avakinnayo_Karakandu|অৱকিন্নয়ো কাৰাকাণ্ডু]] (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব নৱম শতিকাৰ শেষৰপৰা ৮ম শতিকাৰ আৰম্ভণিতে) * বসুপাল (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব অষ্টম শতিকা) === কলিংগ বংশ (দ্বিতীয়) (প্ৰায় ৭০০ – ৩৫০ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব) === দ্বিতীয় কলিংগ বংশৰ কথা চুল্লাকলিংগ জাতক আৰু কলিংগবোধি জাতকত উল্লেখ আছে। প্ৰথম কলিংগ বংশৰ শেষ শাসকে আচমকা আৰু বিদৰ্ভৰ ৰজাক সামন্তীয় ৰাজ্য হিচাপে লৈ দণ্ড ৰাজ্যৰপৰা বিচ্ছিন্ন হৈ দ্বিতীয় কলিংগ বংশৰ শাসন প্ৰতিষ্ঠা কৰা বুলি কোৱা হয়। '''জনাজাত শাসকসকল হ’ল –''' * দণ্ডাকি * মহাকলিংগ * চুল্লাকলিংগ * দ্বিতীয় কলিংগ (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব প্ৰায় ৭ম – ৬ষ্ঠ শতিকা) '''দাথাবংস মতে অন্যান্য বা পাছৰ কলিংগ শাসকসকল হ’ল –''' এই বিষয়ে সম্ভৱতঃ আন এটা বংশ বা দ্বিতীয় কলিংগ বংশৰ শেষৰফালে শাসক আছিল, যাৰ উল্লেখ [[:en:Dāṭhavaṃsa|দাথাবংশত]] পোৱা গৈছে। '''জনাজাত শাসকসকল হ’ল –''' * ব্ৰহ্মদত্ত (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ষষ্ঠ – ৫ম শতিকা) * সত্তভু * কাছিৰাজা * সুনন্দা * গুহাশিৱ === কলিংগৰ সূৰ্য্যবংশ (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩৫০ – ২৬১) === '''জনাজাত শাসকসকল হ’ল –''' * ব্ৰহ্মদিত্যা (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব প্ৰায় চতুৰ্থ শতিকা) তেওঁৰ পুত্ৰ ৰাজকুমাৰ ‘সুৰুদাসৰুণা-আদিতীয়া’ক নিৰ্বাসিত কৰা হয় আৰু [[:en:History_of_the_Maldives|মালদ্বীপৰ ইতিহাস]] অনুসৰি তেওঁ প্ৰথম [[:en:List_of_Maldivian_monarchs#Solar_dynasty_(Aditta_Vansa)|ধীৱ মাৰি]] ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা কৰি আদীত্ত বংশৰ (অদিত্ত বংশ) ভেটি স্থাপন কৰে। === প্ৰাক-শাস্ত্ৰীয় কলিংগ === ==== নন্দ সাম্ৰাজ্যৰদ্বাৰা সংযুক্ত (প্ৰায় ৩৪৫ – ৩২২ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব) ==== ইয়াৰ উপৰি চাওক: [[:en:Nanda_Empire|নন্দ বংশ]] খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩৪৫ৰপৰা ৩৪০ চনৰ ভিতৰত নন্দ শাসক মহাপদ্ম নন্দই কলিংগক চমুকৈ সংলগ্ন কৰা বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল। নন্দ সাম্ৰাজ্য পশ্চিমে বৰ্তমানৰ [[পঞ্জাব, ভাৰত|পঞ্জাব]]ৰপৰা পূবে [[ওড়িশা]] (কলিংগ)লৈকে বিস্তৃত হোৱা যেন লাগে। কলিংগ অঞ্চলৰ নন্দৰ নিয়ন্ত্ৰণৰ সমৰ্থন পিছৰ ৰজা [[:en:Kharavela|খৰাভেলা]]ৰ [[হাথীগুম্ফা শিলালিপি|হাতীগুম্ফা শিলালিপি]] (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব প্ৰায় দ্বিতীয় বা প্ৰথম শতিকা)<ref>Irfan Habib; Vivekanand Jha (2004). [https://books.google.co.in/books?id=nUvGQgAACAAJ&redir_esc=y Mauryan India]. A People's History of India. Aligarh Historians Society / [[:en:Tulika_Books|Tulika Books]]. [[আন্তৰ্জাতিক মান গ্ৰন্থ সংখ্যা|ISBN]] [[:en:Special:BookSources/978-81-85229-92-8|978-81-85229-92-8]]. p.13</ref> [[চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্য]]ই যেতিয়া [[:en:Nanda–Mauryan_War|নন্দৰ বিৰুদ্ধে বিদ্ৰোহ]] কৰিছিল, তেতিয়া খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩২২ চনত কলিংগসকলে [[মগধ]] সাম্ৰাজ্যৰপৰা বিচ্ছিন্ন হৈছিল। === কলিংগৰ হাতীগুম্ফা শিলালিপি === ইয়াৰ উপৰি চাওক: [[হাথীগুম্ফা শিলালিপি|হাতীগুম্ফা শিলালিপি]] [[হাথীগুম্ফা শিলালিপি|হাতীগুম্ফা শিলালিপি]]ৰপৰা অনুমান কৰিব পাৰি যে নন্দৰাজ নামৰ এজন ৰজাই আগতে তাত এটা জলপথ খনন কৰিছিল। নন্দৰাজে নন্দ বংশৰ এজন ৰজাক বুজাইছে বুলি ধৰি ল'লে দেখা যায় যে কলিংগ অঞ্চলটো কোনো এটা সময়ত নন্দসকলে নিজৰ সংলগ্ন কৰি লৈছিল। নন্দৰ পতনৰ পিছত ই পুনৰ স্বাধীন হোৱা যেন লাগে। মেগাষ্টেনিছৰ ইণ্ডিকা (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩য় শতিকা)ত ইয়াক "কেলিংগে" বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে: প্ৰিনা আৰু কেইনাছ (গংগাৰ উপনৈ) দুয়োখন নদী যাতায়াত কৰিব পৰা নদী। গংগাৰ কাষত বাস কৰা জনগোষ্ঠীসমূহ হ’ল সাগৰৰ ওচৰত থকা কালিংগে আৰু মাণ্ডেইৰ ওপৰত মাল্লীও, যাৰ ভিতৰত মাল্লু পৰ্বত আছে, সেই সকলো অঞ্চলৰ সীমা গংগা। ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:ভাৰত]] 00g5uucqpwfd4wxaxhcz3i1u667va4k 601661 601613 2026-04-20T16:10:36Z যদুমণি 32127 সম্পাদনা কৰি থকা হৈছে 601661 wikitext text/x-wiki {{About|অঞ্চল|অন্যান্য ব্যৱহাৰ|কলিংগ যুদ্ধ{{!}}কলিংগ}} {{Infobox settlement | name = কলিংগ | official_name = | native_name = | native_name_lang = | other_name = | settlement_type = অঞ্চল | image_skyline = Mahajanapadas (c. 500 BCE).png | image_caption = Kalinga among Vedic states | image_flag = | flag_alt = | nickname = | image_map = | map_caption = | image_map1 = | map_caption1 = | pushpin_map_caption = | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = [[India]] | subdivision_type1 = State | subdivision_name1 = {{Plainlist| * [[Odisha]] {{small|(central and southern)}} * [[Andhra Pradesh]] {{small|(northern)}} }} | established_title = <!-- Established --> | established_date = c. 1100 BCE | founder = [[Kalinga (Mahabharata)|King Kalinga of Mahabharata]] | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = | area_footnotes = | area_total_km2 = | area_rank = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = | population_as_of = | population_footnotes = | population_density_km2 = auto | population_rank = | population_demonym = | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Spoken | demographics1_info1 = [[Odia language|Odia]], [[Telugu language|Telugu]] (only in parts of Northern AP) | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | blank1_name_sec1 = Ancient and Medieval Capitals | blank1_info_sec1 = [[Tosali]], [[Sisupalgarh]], [[Dantapuram]], [[Pithapuram|Prishtapura]], [[Mukhalingam|Kalinganagara]], [[Cuttack]], [[Jajpur]] }} '''কলিংগ''' [[ভাৰত]]ৰ এক ঐতিহাসিক অঞ্চল। ইয়াক সাধাৰণতে গংগা আৰু গোদাৱৰী নদীৰ মাজৰ পূব উপকূলীয় অঞ্চল বুলি সংজ্ঞায়িত কৰা হয় যদিও ইয়াৰ সীমা শাসকসকলৰ ভূখণ্ডৰ লগত উঠা-নমা কৰি আহিছে। কলিংগাৰ মূল ভূখণ্ডই এতিয়া সমগ্ৰ ওড়িশা আৰু উত্তৰ অন্ধ্ৰপ্ৰদেশৰ কিছু অংশ সামৰি লৈছে। ইয়াৰ বহল পৰিসৰত কলিংগ অঞ্চলে বৰ্তমানৰ ছত্তীশগড়ৰ কিছু অংশও সামৰি লৈছিল, যি পশ্চিমে অমৰকান্তকলৈকে বিস্তৃত আছিল।<ref name="rcm">{{cite book |url=https://archive.org/details/outlineofhistory00rcma |title=Outline of the History of Kalinga |first=R.C. |last=Majumdar |pages=1, 19 |publisher=[[Asian Educational Services]] |date=1996|isbn=9788120611948 |access-date=1 May 2021}}</ref> প্ৰাচীন কালত ই গংগা নদীৰ পাৰলৈকে বিস্তৃত আছিল।<ref name=":0">{{Cite book |last=Ganguly |first=DK |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.148266/page/n21/mode/1up?q=north-east&view=theater |title=Historical Geography and dynastic History of Orissa |publisher=Punthi Pustak |year=1975 |edition=1st |location=Kolkata |pages=6–7 |language=English}}</ref> কিংবদন্তি [[মহাভাৰত]]ত কলিংগসকলক এটা প্ৰধান জনগোষ্ঠী হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে। খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩য় শতিকাত [[কলিংগ যুদ্ধ]]ৰ ফলত এই অঞ্চলটো মৌৰ্যৰ নিয়ন্ত্ৰণলৈ আহে। পৰৱৰ্তী সময়ত ইয়াক কেইবাটাও আঞ্চলিক বংশই শাসন কৰিছিল যাৰ শাসকসকলে কলিংগাধিপতি ("কলিংগৰ প্ৰভু") উপাধি বহন কৰিছিল; এই বংশসমূহৰ ভিতৰত আছিল মহামঘাবাহন, বশিষ্ঠ, মথাৰা, পিতৰ্ভক্ত, শৈলোদ্ভৱ, ভৌমকৰ, সোমবংশী, আৰু পূব গংগ। কলিং অঞ্চলত শাসন কৰিবলৈ মধ্যযুগীয় যুগৰ শাসকসকল আছিল সূৰ্য্যবংশ গজাপতি, ভোই বংশ,<ref>{{cite book|first=L.S.S. |last=O'Malley|title=Bengal District Gazetteer : Puri|url=https://books.google.com/books?id=pwD0-YV2LCYC&pg=PA30|year=2007|access-date=2 February 2021|publisher=Concept Publishing Company|isbn=978-81-7268-138-8|pages=30}}</ref> পৰলাখেমুণ্ডি গংগা <ref>{{citation |url=https://www.jstor.org/stable/44145916 |publisher=Indian History Congress |date=2005–2006|jstor = 44145916|access-date=31 December 2020|title = Formation of Orissa Province and Role of Oriyas in Berhampur|last1 = Padhy|first1 = S. C.|journal = Proceedings of the Indian History Congress|volume = 66|pages = 1030–1040}}</ref><ref name="GAJAPATI">{{citation |title=Odisha District Gazetteers Gajapati |publisher=GAD, Govt of Odisha |url=http://gopabandhuacademy.gov.in/sites/default/files/gazetter/Gajapati_Gazetteer.pdf |page=51 |date=2002 }}</ref> আৰু গঞ্জাম আৰু বিজাগপতমৰ জমিদাৰীসকল।<ref>{{citation |url=https://archive.org/details/dli.csl.7900 |title=Standing Information Regarding the Official Administration of the Madras Presidency in each Department |publisher=Madras University |last1=Maclean |first1=C.D. |date=1877 }}</ref> ==পৰিসৰ== কলিংগ অঞ্চলক সাধাৰণতে [[গংগা]]<ref name=":0" /> আৰু [[গোদাবৰী নদী]]ৰ মাজৰ পূব উপকূলীয় অঞ্চল বুলি সংজ্ঞায়িত কৰা হয়। কিন্তু ইয়াৰ সঠিক সীমা ইতিহাসৰ বিভিন্ন সময়ত উঠা-নমা কৰি আহিছে।{{sfn|R. C. Majumdar|1996|p=1}} ৰাজনীতি বিজ্ঞানী সুদামা মিশ্ৰৰ মতে, কলিং জনপদ প্ৰথমে পুৰী আৰু গঞ্জাম জিলাই সামৰি লোৱা অঞ্চলটোক সামৰি লৈছিল।<ref>{{cite book |author=Sudama Misra |title=Janapada state in ancient India |publisher=Bhāratīya Vidyā Prakāśana |year=1973 |page=78 |url=https://books.google.com/books?id=se1oyofmPLMC }}</ref> গংগা নদীলৈকে অস্তিত্ব নিশ্চিত কৰিবলৈ ডি কে গাংগুলীয়ে প্লিনি আৰু মহাভাৰতৰ বিৱৰণীৰ পৰা উল্লেখ ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref name=":0" /> তেওঁ লিখিছে " প্লিনিয়ে স্পষ্টভাৱে অপ্ৰয়োজনীয় ডুপ্লিকেচন কৰিছে।<ref name=":0" /> দুৰ্ভাগ্যজনকভাৱে এই জনগোষ্ঠীসমূহৰ চিনাক্তকৰণ আৰু ইয়াৰ অৱস্থান বৰ্ণনাৰ প্ৰকৃতিৰ বাবে কঠিন হৈ পৰিছে যিটো ভুল আৰু বিভ্ৰান্তিকৰ যেন লাগে।<ref name=":0" /> প্লিনিয়ে এটাতকৈ অধিক কলিংগ বসতিৰ অস্তিত্বৰ বিষয়ে তেওঁৰ ধাৰণাটোৰ দ্বাৰা পৰিচালিত হৈছিল যাৰ পৰা ভাৰতীয় লেখকসকলো সম্পূৰ্ণৰূপে মুক্ত নহয়।<ref name=":0" /> কিন্তু প্লিনিৰ ওপৰৰ বিৱৰণীটো গুৰুত্বপূৰ্ণ ইয়াৰ পৰা দেখা যায় যে কলিংগ উত্তৰ-পূব দিশত গংগালৈকে বিস্তৃত আছিল।<ref name=":0" />গংগাৰ পৰা আগলৈ কলিংগৰ ভূখণ্ড যে বিস্তৃত আছিল, সেই কথা বাণপৰ্বমৰ ত্ৰিত্যত্ৰ খণ্ডৰ তলৰ অংশসমূহে সমৰ্থন কৰা যেন লাগে।"<ref name=":0" /> আৰ চি মজুমদাৰৰ দৰে পণ্ডিতসকলে কলিংগৰ কথা উল্লেখ কৰিছে যে মহানদীৰ পৰা গোদাবৰীলৈকে আছিল। অৱশ্যে ওপৰত কোৱাৰ দৰে প্লিনিয়ে গংগাৰ উত্তৰ সীমা হিচাপে গংগাৰ সৰল উল্লেখ আৰু মহাভাৰতে কোৱাৰ দৰে মহানদীৰ উত্তৰত অৱস্থিত আৰু এটা সময়ত ওড়িশা আৰু ঝাৰখণ্ডৰ সীমাৰেখাৰে আবদ্ধ হৈ ওড়িশাৰ ভদ্ৰক জিলাৰ বংগ উপসাগৰত পৰি কলিংগাৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যোৱা বৈতাৰাণী নদীখনে এই দাবী বাতিল কৰে। প্ৰাচীন ভাৰতীয় সাহিত্যত কলিংগ অঞ্চলটো অন্ধ্ৰ প্ৰদেশৰ সৈতে সীমান্তৰ ওচৰত ওড়িশাৰ গঞ্জাম জিলাত অৱস্থিত মহেন্দ্ৰগিৰি পৰ্বতৰ সৈতে জড়িত।<ref name=":1">Dineschandra Sircar (1971). [https://books.google.com/books?id=AqKw1Mn8WcwC&pg=PA167 Studies in the Geography of Ancient and Medieval India. Motilal Banarsidass.] [[:en:ISBN_(identifier)|ISBN]] [[:en:Special:BookSources/978-81-208-0690-0|978-81-208-0690-0.]]</ref> == ইতিহাস == === প্ৰাচীনতা === এই অঞ্চলৰ নামটো কলিংগ নামৰ এটা জনগোষ্ঠীৰ পৰাই উদ্ভৱ হৈছে। কিংবদন্তি মহাভাৰত গ্ৰন্থ অনুসৰি কলিংগ আৰু তেওঁলোকৰ ওচৰৰ জনগোষ্ঠীৰ পূৰ্বপুৰুষ ভাতৃ আছিল। এই চুবুৰীয়া দেশসমূহৰ ভিতৰত আছিল অংগ, ভাংগা, পুন্দ্ৰা আৰু চুহমা।<ref name=":1" /> কলিংগসকলে ওড়িশাৰ বৈতাৰাণী নদীৰ পৰা বিশাখাপট্টনম জিলাৰ বাৰাহনন্দিলৈকে বিস্তৃত ভূখণ্ড দখল কৰিছিল। প্ৰাচীন কালত ইয়াৰ ৰাজধানী আছিল দন্তকুৰা বা দন্তপুৰা চহৰ (বৰ্তমান শ্ৰীকাকুলাম জিলাৰ চিকাকোলেৰ ওচৰৰ দন্তবক্তৰ দুৰ্গ, লাংগুলীয়া বা লাংগুলিনি নদীৰ দ্বাৰা ধুই পেলোৱা)।<ref>[[:en:K._A._Nilakanta_Sastri|K. A. Nilakanta Sastri]], ed. (1988) [1967]. ''[https://books.google.com/books?id=YoAwor58utYC Age of the Nandas and Mauryas]'' (2nd ed.). [[:en:Delhi|Delhi]]: [[:en:Motilal_Banarsidass|Motilal Banarsidass]]. [[আন্তৰ্জাতিক মান গ্ৰন্থ সংখ্যা|ISBN]] [[:en:Special:BookSources/81-208-0465-1|<bdi>81-208-0465-1</bdi>.]]</ref> ব্ৰাহ্মণ গ্ৰন্থৰ সময়ত কলিংগ ৰাজ্য ইতিমধ্যে আছিল, য'ত ইয়াৰ ৰজা কৰণডুক গান্ধাৰ নগনাজিত আৰু বিদৰ্ভৰ ভীমৰ সমসাময়িক বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref name=":2">[[:en:Hem_Chandra_Raychaudhuri|Raychaudhuri, Hemchandra]] (1953). Political History of Ancient India: From the Accession of Parikshit to the Extinction of Gupta Dynasty. [[:en:University_of_Calcutta|University of Calcutta]]</ref> মহাগোবিন্দ সুত্তান্তৰ মতে কলিংগৰ ৰজা সত্তভু বিদেহৰ ৰেণুৰ সমসাময়িক আৰু কাছিৰ ধাতৰাষ্ঠ বা ধৃতৰাষ্ট্ৰৰ সমসাময়িক আছিল।<ref name=":2" /> কলিংগৰ কথা পাণিনি আৰু বৌধায়ন দুয়োজনে উল্লেখ কৰিছিল, পিছৰজনে ইয়াক ভাৰতৰ অংশ বুলি গণ্য কৰিছিল। === প্ৰাচীন কলিংগ : কলিংগ ৰাজ্য (প্ৰায় ১১০০ – ২৬১ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব) === ==== কলিংগ বংশ (প্ৰথম) (প্ৰায় ১১০০ – ৭০০ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব) ==== মূল প্ৰবন্ধ: [[:en:Kalinga_(Mahabharata)|কলিংগ (মহাভাৰত)]] [[চিত্ৰ:Late Vedic Culture (1100-500 BCE).png|thumb|পূব ভাৰতৰ উপকূলত অৱস্থিত কলিংগ, [[বৈদিক যুগ]]ত গ. ১১০০ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব]] [[মহাভাৰত]] আৰু কিছুমান পুৰাণৰ মতে, ৰাজকুমাৰ 'কলিংগ'ই উত্তৰ ছিৰকাৰসকলকে ধৰি উপকূলীয় ওড়িশাৰ বৰ্তমানৰ অঞ্চলত কলিংগ ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।মহাভাৰতত এজন 'শ্ৰুতযুধ'ক কলিংগ ৰাজ্যৰ ৰজা বুলিও উল্লেখ কৰা হৈছে, যিজনে কৌৰৱ শিবিৰত যোগদান কৰিছিল।বৌদ্ধ গ্ৰন্থত মহাগোবিন্দ সুত্তান্ত, কলিংগ আৰু ইয়াৰ শাসক 'সত্তভু'ৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে। '''জনাজাত শাসকসকল হ’ল –''' * ৰজা কলিংগ ([[:en:Kalinga_(Mahabharata)|কলিংগ ৰাজ্য]]ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক) * ৰজা অড্ৰা ([[:en:Odra_kingdom|অড্ৰা ৰাজ্য]]ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক) * [[:en:Srutayudha|শ্ৰুতাযুধা]] * শ্ৰুতাযুষ * মণিমত * চিত্ৰংগদ * সুবাহু * বিৰাসেনা * সুদত্ত * নালিকিৰা * যৱনৰাজ * দন্তবখ বা দন্তৱখ্ৰ (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব প্ৰায় নৱম শতিকা) * [[:en:Avakinnayo_Karakandu|অৱকিন্নয়ো কাৰাকাণ্ডু]] (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব নৱম শতিকাৰ শেষৰ পৰা ৮ম শতিকাৰ আৰম্ভণিতে) * বসুপাল (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব অষ্টম শতিকা) === কলিংগ বংশ (দ্বিতীয়) (প্ৰায় ৭০০ – ৩৫০ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব) === দ্বিতীয় কলিংগ বংশৰ কথা চুল্লাকলিংগ জাতক আৰু কলিংগবোধি জাতকত উল্লেখ আছে। প্ৰথম কলিংগ বংশৰ শেষ শাসকে আচমকা আৰু বিদৰ্ভৰ ৰজাক সামন্তীয় ৰাজ্য হিচাপে লৈ দণ্ড ৰাজ্যৰ পৰা বিচ্ছিন্ন হৈ দ্বিতীয় কলিংগ বংশৰ শাসন প্ৰতিষ্ঠা কৰা বুলি কোৱা হয়। '''জনাজাত শাসকসকল হ’ল –''' * দণ্ডাকি * মহাকলিংগ * চুল্লাকলিংগ * দ্বিতীয় কলিংগ (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব প্ৰায় ৭ম – ৬ষ্ঠ শতিকা) '''দাথাবংস মতে অন্যান্য বা পাছৰ কলিংগ শাসকসকল হ’ল –''' এই বিষয়ে সম্ভৱতঃ আন এটা বংশ বা দ্বিতীয় কলিংগ বংশৰ শেষৰ ফালে শাসক আছিল, যাৰ উল্লেখ [[:en:Dāṭhavaṃsa|দাথাবংশত]] পোৱা গৈছে। '''জনাজাত শাসকসকল হ’ল –''' * ব্ৰহ্মদত্ত (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ষষ্ঠ – ৫ম শতিকা) * সত্তভু * কাছিৰাজা * সুনন্দা * গুহাশিৱ === কলিংগৰ সূৰ্য্যবংশ (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩৫০ – ২৬১) === '''জনাজাত শাসকসকল হ’ল –''' * ব্ৰহ্মদিত্যা (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব প্ৰায় চতুৰ্থ শতিকা) তেওঁৰ পুত্ৰ ৰাজকুমাৰ ‘সুৰুদাসৰুণা-আদিতীয়া’ক নিৰ্বাসিত কৰা হয় আৰু [[:en:History_of_the_Maldives|মালদ্বীপৰ ইতিহাস]] অনুসৰি তেওঁ প্ৰথম [[:en:List_of_Maldivian_monarchs#Solar_dynasty_(Aditta_Vansa)|ধীৱ মাৰি]] ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা কৰি আদীত্ত বংশৰ (অদিত্ত বংশ) ভেটি স্থাপন কৰে। === প্রাক-শাস্ত্রীয় কলিংগ === ==== নন্দ সাম্ৰাজ্যৰ দ্বাৰা সংযুক্ত (প্ৰায় ৩৪৫ – ৩২২ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব) ==== ইয়াৰ উপৰিও চাওক: [[:en:Nanda_Empire|নন্দ বংশ]] [[চিত্ৰ:Nanda Empire, c.325 BCE.png|thumb|কলিংগৰ শেষ শাসক [[:en:Dhana_Nanda|ধননন্দ]]ৰ অধীনত নন্দ সাম্ৰাজ্যৰ সম্ভাৱ্য পৰিসৰ]] খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩৪৫ৰ পৰা ৩৪০ চনৰ ভিতৰত নন্দ শাসক মহাপদ্ম নন্দই কলিংগক চমুকৈ সংলগ্ন কৰা বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল। নন্দ সাম্ৰাজ্য পশ্চিমে বৰ্তমানৰ [[পঞ্জাব, ভাৰত|পঞ্জাব]]ৰ পৰা পূবে [[ওড়িশা]] (কলিংগ)লৈকে বিস্তৃত হোৱা যেন লাগে। কলিংগ অঞ্চলৰ নন্দৰ নিয়ন্ত্ৰণৰ সমৰ্থন পিছৰ ৰজা [[:en:Kharavela|খৰাভেলা]]ৰ [[হাথীগুম্ফা শিলালিপি|হাতীগুম্ফা শিলালিপি]] (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব প্ৰায় দ্বিতীয় বা প্ৰথম শতিকা)<ref>Irfan Habib; Vivekanand Jha (2004). [https://books.google.co.in/books?id=nUvGQgAACAAJ&redir_esc=y Mauryan India]. A People's History of India. Aligarh Historians Society / [[:en:Tulika_Books|Tulika Books]]. [[আন্তৰ্জাতিক মান গ্ৰন্থ সংখ্যা|ISBN]] [[:en:Special:BookSources/978-81-85229-92-8|978-81-85229-92-8]]. p.13</ref> [[চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্য]]ই যেতিয়া [[:en:Nanda–Mauryan_War|নন্দৰ বিৰুদ্ধে বিদ্ৰোহ]] কৰিছিল, তেতিয়া খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩২২ চনত কলিংগসকলে [[মগধ]] সাম্ৰাজ্যৰ পৰা বিচ্ছিন্ন হৈছিল। === কলিংগৰ হাতীগুম্ফা শিলালিপি === ইয়াৰ উপৰিও চাওক: [[হাথীগুম্ফা শিলালিপি|হাতীগুম্ফা শিলালিপি]] [[হাথীগুম্ফা শিলালিপি|হাতীগুম্ফা শিলালিপি]]ৰ পৰা অনুমান কৰিব পাৰি যে নন্দৰাজ নামৰ এজন ৰজাই আগতে তাত এটা জলপথ খনন কৰিছিল। নন্দৰাজে নন্দ বংশৰ এজন ৰজাক বুজাইছে বুলি ধৰি ল'লে দেখা যায় যে কলিংগ অঞ্চলটো কোনো এটা সময়ত নন্দসকলে নিজৰ সংলগ্ন কৰি লৈছিল। নন্দৰ পতনৰ পিছত ই পুনৰ স্বাধীন হোৱা যেন লাগে। মেগাষ্টেনিছৰ ইণ্ডিকা (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩য় শতিকা)ত ইয়াক "কেলিংগে" বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে: {| class="wikitable" |+ |প্ৰিনা আৰু কেইনাছ (গংগাৰ উপনৈ) দুয়োখন নদী যাতায়ত কৰিব পৰা নদী। গংগাৰ কাষত বাস কৰা জনগোষ্ঠীসমূহ হ’ল সাগৰৰ ওচৰত থকা কালিংগে আৰু মাণ্ডেইৰ ওপৰত মাল্লীও, যাৰ ভিতৰত মাল্লু পৰ্বত আছে, সেই সকলো অঞ্চলৰ সীমা গংগা। — মেগাষ্টেনিছ, খণ্ড ২০ প্লিনি বি, ইতিহাস, নাট ৫ ১.২১.৯-২২ ১.<ref name=":3">[https://web.archive.org/web/20150321164350/http://www.sdstate.edu/projectsouthasia/upload/Megasthene-Indika.pdf "South Dakota State University Homepage | South Dakota State University"] (PDF). www.sdstate.edu. Archived from [https://www.sdstate.edu the original] on 21 March 2015.</ref> |- |কালিংগৰ ৰাজকীয় নগৰখনক পাৰ্থলিছ বুলি কোৱা হয়। তেওঁলোকৰ ৰজাৰ ওপৰত ৬০,০০০ পদাতিক সৈনিক, ১০০০ অশ্বাৰোহী, ৭০০ হাতীয়ে "যুদ্ধৰ ওচৰত" পহৰা আৰু ৱাৰ্ড ৰাখে। — মেগাষ্টেনিছ, খণ্ড ৫৬ প্লিনি, ইতিহাস, নাট ৬ ২১. ৮-২৩. ১১.<ref name=":3" /> |} === কলিং যুদ্ধ আৰু মৌৰ্য সাম্ৰাজ্যৰ দ্বাৰা সংযুক্ত (প্ৰায় ২৬১ – ২২৫ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব) === [[চিত্ৰ:Maurya Empire, c.250 BCE 2.png|thumb|252x252px|খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২৫০ চনত অশোকৰ ৰাজত্বকালত [[মৌৰ্য সাম্ৰাজ্য]]]] ইয়াৰ উপৰিও চাওক: [[কলিংগ যুদ্ধ]] আৰু [[মৌৰ্য সাম্ৰাজ্য]] খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২৬১ চনত অশোকে কলিংগ আক্ৰমণ কৰি পুনৰ মগধ সাম্ৰাজ্যত সংযুক্ত হয়। ধৌলি পাহাৰৰ ওচৰত চূড়ান্ত যুদ্ধৰ পিছত ৰাজধানী টোছালি মৌৰ্যৰ হাতত পৰে য’ত মৌৰ্য প্ৰদেশ কলিংগৰ মুখ্য কাৰ্যালয়ও আছিল। খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২২৪ চনত দশৰথৰ শাসনকালত কলিংগে মৌৰ্য সাম্ৰাজ্যৰ পৰা বিচ্ছিন্ন হয়। === মহামেঘবাহন সাম্ৰাজ্য (প্ৰায় ২২৪ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব – ২৫০ খ্ৰীষ্টাব্দ) === মূল প্ৰবন্ধ: [[:en:Mahameghavahana_dynasty|মহামেঘবাহন বংশ]] [[চিত্ৰ:Map of the Maha-Meghavahanas.png|thumb|মহা-মেঘবাহনৰ মানচিত্ৰ, খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২০]] [[মৌৰ্য সাম্ৰাজ্য]]ৰ অৱনতিৰ পিছত এই অঞ্চল মহামেঘবাহন পৰিয়ালৰ নিয়ন্ত্ৰণলৈ আহে, যাৰ ৰজা খৰাভেলাই নিজকে "কলিংগৰ সৰ্বোচ্চ প্ৰভু" বুলি অভিহিত কৰে।খৰাভেলা খ্ৰীষ্টপূৰ্ব দ্বিতীয় বা প্ৰথম শতিকাত শাসন কৰা সাম্ৰাজ্যৰ সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ শাসক আছিল আৰু তেওঁৰ ৰাজত্বকালৰ প্ৰধান উৎস শিলৰ কটা [[হাথীগুম্ফা শিলালিপি|হাতীগুম্ফা শিলালিপি]]ৰ পৰা পোৱা গৈছে। এই শিলালিপিত তেওঁৰ ৰাজত্বকালৰ বছৰেকীয়া তথ্যৰ বৰ্ণনা কৰা হৈছে আৰু লগতে তেওঁক ৰাজহুৱা আন্তঃগাঁথনি প্ৰকল্প, কল্যাণমূলক কাম-কাজ, কলাৰ পৃষ্ঠপোষকতা, আৰু বহুতো সামৰিক বিজয়ৰ লগতে জৈন ধৰ্মৰ দৰে ধৰ্মৰ পৃষ্ঠপোষকতা কৰাৰ কৃতিত্বও দিয়া হৈছে আনহাতে শিলালিপিত তেওঁক সকলো ধৰ্মৰ ভক্ত বুলিও বৰ্ণনা কৰা হৈছে ।<ref>Sailendra Nath Sen (1999). [https://books.google.co.in/books?id=Wk4_ICH_g1EC&pg=PA176&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Ancient Indian History and Civilization]. New Age International. [[ISBN]] [[:en:Special:BookSources/978-81-224-1198-0|978-81-224-1198-0]].</ref> === উত্তৰ-শাস্ত্রীয় কলিংগ === ==== গুপ্ত সাম্ৰাজ্য ==== ইয়াৰ উপৰিও চাওক: [[গুপ্ত সাম্ৰাজ্য]] খ্ৰীষ্টীয় চতুৰ্থ শতিকাত কলিংগ [[গুপ্ত সাম্ৰাজ্য|গুপ্ত]]ৰ আধিপত্যৰ অধীনলৈ আহে। গুপ্ত প্ৰত্যাহাৰৰ পিছত ইয়াত কেইবাটাও সৰু সৰু বংশই শাসন কৰিছিল, যাৰ শাসকসকলে কলিংধিপতি ("কলিংগৰ প্ৰভু") উপাধি বহন কৰিছিল। ইয়াৰ ভিতৰত [[:en:Mathara_dynasty|মথাৰ]], [[:en:Pitrbhakta_dynasty|পিতৰ্ভক্ত]], [[:en:Vasishtha_dynasty|বশিষ্ঠ]] আৰু [[:en:Nala_dynasty|নল]] আদি অন্যতম।<ref>Tripathy, Snigdha (1997). [https://books.google.co.in/books?id=XUiYu3XByNgC&redir_esc=y Inscriptions of Orissa].। Vol. I – Circa 5th–8th centuries A.D. I[[:en:Indian_Council_of_Historical_Research|ndian Council of Historical Research and Motilal Banarsidass]]. [[ISBN]] [[:en:Special:BookSources/978-81-208-1077-8|978-81-208-1077-8]]. p-219</ref> তেওঁলোকেই পাছত [[:en:Shailodbhava_dynasty|শৈলোদভৱ]] আৰু আদিম [[:en:Eastern_Ganga_dynasty|পূৱ গংগা]]। === শৈলোদ্ভৱ বংশ === [[চিত্ৰ:Map of the Gupta Empire.png|thumb|সমুদ্ৰগুপ্তৰ অধীনত ৩৫০ খ্ৰীষ্টাব্দত [[গুপ্ত সাম্ৰাজ্য]]ৰ শিখৰত উপনীত হয় ।]] ইয়াৰ উপৰিও চাওক: [[:en:Shailodbhava_dynasty|শৈলোদ্ভৱ বংশ]] সপ্তম শতিকাত শৈলোদভৱসকলে পূব [[ভাৰত]]ৰ কিছু অংশ শাসন কৰিছিল আৰু তেওঁলোকৰ মূল ভূখণ্ড কংগোডা-মণ্ডল নামেৰে জনাজাত আছিল, আৰু বৰ্তমানৰ গঞ্জাম, খোৰ্ধা আৰু পুৰী জিলাৰ কিছু অংশ অন্তৰ্ভুক্ত কৰিছিল। দ্বিতীয় ৰজা মাধৱৰাজে শকল-কলিংধিপতি ("সমগ্ৰ কলিংগৰ প্ৰভু") উপাধি দাবী কৰিছিল।<ref>Tripathy, Snigdha (1997). [https://books.google.co.in/books?id=XUiYu3XByNgC&redir_esc=y Inscriptions of Orissa].। Vol. I – Circa 5th–8th centuries A.D. I[[:en:Indian_Council_of_Historical_Research|ndian Council of Historical Research and Motilal Banarsidass]]. [[ISBN]] [[:en:Special:BookSources/978-81-208-1077-8|978-81-208-1077-8]]. p-64-65</ref> অষ্টম–দশম শতিকাৰ সময়ছোৱাত [[:en:Bhauma-Kara_dynasty|ভৌমা-কাৰ]] বংশই এই অঞ্চলত শাসন কৰিছিল যদিও তেওঁলোকে নিজৰ ৰাজ্যখনক "তোছালা" (কলিংগৰ প্ৰাচীন ৰাজধানী টোছালিৰ পৰা আহৰণ কৰা) বুলি কয়। === সোমবমশী বা কেশৰী বংশ === ইয়াৰ উপৰিও চাওক: [[:en:Somavamshi_dynasty|সোমবমশী বা কেশৰী বংশ]] নৱম শতিকাৰ পৰা দ্বাদশ শতিকাৰ ভিতৰত পূব ভাৰতৰ বৰ্তমানৰ ওড়িশাৰ কিছু অংশত সোমবমশীসকলে শাসন কৰিছিল আৰু তেওঁলোকৰ ৰাজধানীসমূহৰ ভিতৰত যয়াতীনগৰা আৰু অভিনৱ-যায়তীনগৰা (বৰ্তমান জাজপুৰ) আছিল। তেওঁলোকে কোছালেন্দ্ৰ ("কোছালৰ প্ৰভু") উপাধি দাবী কৰি দক্ষিণ কোছাল অঞ্চলত শাসন কৰে, তাৰ পিছত তেওঁলোকে ভৌমা-কৰৰ উত্তৰাধিকাৰী হৈ বৰ্তমানৰ ওড়িশাৰ কলিংগ আৰু উটকালা অঞ্চল জয় কৰে। এইদৰে তেওঁলোকে নিজকে কলিংগ, [[:en:Dakshina_Kosala|কোশল]] আৰু উত্তকলৰ অধিপতি বুলি কয়।[42] তেওঁলোকে ওড়িশাত শিল্প আৰু স্থাপত্যৰ এক নতুন শৈলীও প্ৰৱৰ্তন কৰে।<ref>Walter Smith (1994). ''[https://books.google.co.in/books?id=y0MQmNx8g2gC&pg=PA21&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false The Mukteśvara Temple in Bhubaneswa]r''. [[:en:Motilal_Banarsidass|Motilal Banarsidass]]. [[আন্তৰ্জাতিক মান গ্ৰন্থ সংখ্যা|ISBN]] <bdi>[[:en:Special:BookSources/978-81-208-0793-8|978-81-208-0793-8]]</bdi>.</ref> === মধ্যযুগীয় কলিংগ === ==== পূব গংগা বংশ ==== ইয়াৰ উপৰিও চাওক: [[:en:Eastern_Ganga_dynasty|পূব গংগা বংশ]] [[চিত্ৰ:Map of the Eastern Gangas.png|thumb|পূব গংগা ভূখণ্ডৰ পৰিসৰ]] একাদশ–পঞ্চদশ শতিকাৰ সময়ছোৱাত পূব গংগাসকল এই অঞ্চলৰ প্ৰধান শক্তিত পৰিণত হয়, আৰু কলিংগধিপতি উপাধি লাভ কৰে। সোমবংশীসকলৰ উত্তৰাধিকাৰী হোৱাৰ পিছত তেওঁলোকে বিভিন্ন উপাধি গ্ৰহণ কৰে যেনে- ত্ৰিকলিংগধিপতি বা শকল কলিংগধিপতি (তিনিটা কলিংগ বা তিনিওটা কলিংগৰ প্ৰভু যথা [[:en:Kalinga_(historical_kingdom)|কলিংগ]](দক্ষিণ), [[:en:Utkala_kingdom|উৎকলা]] (উত্তৰ), আৰু [[:en:Dakshina_Kosala|দক্ষিণ কোশল]] (পশ্চিম)। তেওঁলোকৰ ৰাজধানী প্ৰথমে কলিংগনগৰ (বৰ্তমানৰ [[:en:Mukhalingam|মুখলিংগম]])ত আছিল আৰু পিছলৈ দ্বাদশ শতিকাত [[:en:Anantavarman_Chodaganga|অনন্তবৰ্মান]] [[:en:Anantavarman_Chodaganga|চোড়াগংগা]]ৰ ৰাজত্বকালত কটক (বৰ্তমান [[:en:Cuttack|কটক]])লৈ স্থানান্তৰিত কৰা হয়। তেওঁ [[পুৰী]]ত বিখ্যাত [[:en:Jagannath_Temple,_Puri|জগন্নাথ মন্দিৰ]]ও নিৰ্মাণ কৰিছিল।<ref name=":1" /> উত্তৰ অঞ্চলৰ পৰা বাৰে বাৰে আক্ৰমণৰ পিছত [[:en:Anangabhima_Deva_III|তৃতীয় অনংগভিম দেৱ]]ৰ পুত্ৰ [[:en:Narasingha_Deva_I|প্ৰথম নৰসিংহদেৱে]] ত্ৰয়োদশ শতিকাত দক্ষিণ বংগ আক্ৰমণ কৰি তাৰ শাসকক পৰাস্ত কৰি ৰাজধানী ([[:en:Gauḍa_region|গৌড়া]]) দখল কৰি নিজৰ বিজয়ৰ স্মৃতিত কনাৰ্কত [[কোণাৰ্ক সূৰ্য মন্দিৰ|সূৰ্য্য মন্দিৰ]] নিৰ্মাণ কৰে। ১২৪৬ খ্ৰীষ্টাব্দত [[:en:Kapilash_Temple|কপিলাশ মন্দিৰ]]ত লিখা শিলালিপিত ওড়িশানৰ ৰজাৰ মাজত হাতী সৈন্যবাহিনীৰে গজাপতি বা যুদ্ধহস্তীৰ প্ৰভু বা ৰজা উপাধি ব্যৱহাৰ কৰা প্ৰথমজন নৰসিংহদেৱো আছিল।১২৬৪ চনত নৰসিংহৰ মৃত্যুৰ লগে লগে পূব গংগাৰ অৱনতি হ’বলৈ ধৰে আৰু ১৪৩৪ চনত সূৰ্যবংসী [[:en:Gajapati_Empire|গজাপতি]]ৰ উত্তৰাধিকাৰীত্ব লাভ কৰে।<ref>Manas Kumar Das (24 June 2015), [https://ddceutkal.ac.in/Syllabus/MA_history/Paper-16.pdf History of Odisha] (From Earliest Times to 1434 A.D.) ([https://ddceutkal.ac.in/Syllabus/MA_history/Paper-16.pdf PDF]), DDCE Utkal University, pp. 109, 111</ref> ==== গজাপতি সাম্ৰাজ্য ==== ইয়াৰ উপৰিও চাওক: [[:en:Gajapati_Empire|গজপতি সাম্ৰাজ্য]] [[চিত্ৰ:Map of Gajapatis (1).png|thumb|১৪৫০ চনৰ আশে-পাশে সূৰ্য্যবংশী গজাপতিৰ মানচিত্ৰ]] [[:en:Eastern_Ganga_dynasty|পূব গংগাৰ]] শেষ শাসক চতুৰ্থ ভানুদেৱক ১৪৩৫ চনত [[:en:Kapilendra_Deva|কপিলেন্দ্ৰ দেৱে]] সিংহাসনৰ পৰা নমাই দিয়ে।এই পৰিঘটনাই [[:en:Utkala_kingdom|উৎকল]] (উত্তৰ ওড়িশা) আৰু কলিংগ (দক্ষিণ ওড়িশা, উত্তৰ অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ) অঞ্চলত শাসন কৰা গজাপতি সাম্ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠা ঘটায়। [[:en:Prataparudra_Deva|প্ৰতাপৰুদ্ৰ দেৱ]] আছিল [[:en:Gajapati_Empire|সূৰ্য্যবংশী গজাপতি]]সকলৰ শেষ মহান ৰজা। ==== ভৌয় বংশ ==== ইয়াৰ উপৰিও চাওক: [[:en:Bhoi_dynasty|ভৌয় বংশ]] ১৫৪০ চনত প্ৰতাপ্ৰুদ্ৰ দেৱৰ মৃত্যুৰ পিছত তেওঁৰ পুত্ৰ কলুৱা দেৱ আৰু খকুৰা দেৱক ৰজা কৰা হয় আৰু পিছলৈ তেওঁলোকৰ মন্ত্ৰী [[:en:Govinda_Vidyadhara|গোবিন্দ বিদ্যাধৰে]] ভোই বংশৰ ভেটি স্থাপন কৰি হত্যা কৰে। তেওঁলোকে কেৱল ওড়িশাৰ উপকূল নিয়ন্ত্ৰণ কৰিব পাৰিছিল, অভ্যন্তৰীণ অঞ্চলসমূহ [[:en:Orissa_Tributary_States|গড়জাট]] ৰজাৰ অধীনত পৰিছিল। === মুকুন্দ দেৱৰ পূব চালুক্য বংশ === ইয়াৰ উপৰিও চাওক: [[:en:Mukunda_Deva|মুকুন্দ দেৱ]] [[:en:Vengi|ভেংগী]]<ref>Durga Prasad Patnaik (1989). [https://books.google.co.in/books?id=90_qAeMT1bwC&pg=PA4&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Palm Leaf Etchings of Orissa]. Abhinav Publications. pp. 4–. [[আন্তৰ্জাতিক মান গ্ৰন্থ সংখ্যা|ISBN]] [[:en:Special:BookSources/978-81-7017-248-2|978-81-7017-248-2]].</ref>ৰ [[:en:Eastern_Chalukyas|পূব চালুক্যসকল]]ৰ পৰা বংশৰ সন্ধান পোৱা মুকুণ্ড দেৱই বিদ্ৰোহ কৰি ভৌয় বংশৰ শেষৰ দুজন উত্তৰাধিকাৰীক হত্যা কৰে আৰু ১৫৫৯ চনত ভৌয় বংশৰ ভূখণ্ডৰ ওপৰত উত্তৰ [[ওড়িশা]] উপকূলত নিজকে স্বাধীন শাসক ঘোষণা কৰে যদিও [[:en:Sulaiman_Khan_Karrani|চুলেইমান খান কাৰানীয়ে]] বংগ অঞ্চলত ৰাজ্য গঠন কৰে যিয়ে মুকুণ্ডাৰ বাবে সম্ভাৱ্য ভাবুকি প্ৰমাণ কৰে দেৱ। গজাপতিসকলৰ পতনৰ অৰ্থ আছিল অঞ্চলটোৰ কেন্দ্ৰীভূত কৰ্তৃত্ব দুৰ্বল হোৱা আৰু তাৰ পিছত উপনৈ আৰু সামন্তীয় ৰাষ্ট্ৰৰ খণ্ডিতকৰণ আৰু স্বাধীনতা।<ref>O'Malley, L.S.S. (1 January 2007). [https://books.google.co.in/books?id=pwD0-YV2LCYC&pg=PA30&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Bengal District Gazetteer : Puri]. Concept Publishing Company. p. 30. [[ISBN]] [[:en:Special:BookSources/978-81-7268-138-8|978-81-7268-138-8]]. Retrieved 2 December 2012.</ref> == প্ৰভাৱ == স্থানীয় [[নাগ (কিংবদন্তি)|নাগ]] ৰাজকুমাৰী সোমাক বিয়া কৰাই [[:en:Funan|ফুনান]] ৰাজ্যৰ (আধুনিক [[কম্বোডিয়া]]ত কেন্দ্ৰীভূত) সহ-প্ৰতিষ্ঠাপক হোৱা প্ৰথম বণিক [[:en:Kaundinya_I|কৌণ্ডিনিয়া]]ৰ উৎপত্তিও প্ৰাচীন কলিংগ অঞ্চলৰ পৰাই হৈছে।<ref>Sanyal, Sanjeev (2016). [https://books.google.co.in/books?id=oNekDAAAQBAJ&q=the+ocean+of+churn&pg=PP1&redir_esc=y The Ocean of Churn: How the Indian Ocean Shaped Human History]. Penguin UK. pp. 82–84. [[আন্তৰ্জাতিক মান গ্ৰন্থ সংখ্যা|ISBN]] [[:en:Special:BookSources/978-93-86057-61-7|978-93-86057-61-7]].</ref><ref>Tarling, Nicholas (2008). [https://www.cambridge.org/core/books/cambridge-history-of-southeast-asia/917298863AB03D1105768B453E3A4183 The Cambridge History of Southeast Asia]. Cambridge University Press. [[আন্তৰ্জাতিক মান গ্ৰন্থ সংখ্যা|ISBN]] [[:en:Special:BookSources/9781139055482|9781139055482]].</ref> [[চিত্ৰ:Statue of Kaundinya I and Queen Soma.jpg|thumb|প্ৰথম কৌন্দিন্য আৰু ৰাণী সোমাৰ মূৰ্তি]] পণ্ডিত [[:en:R._C._Majumdar|আৰ চি মজুমদাৰ]]ৰ মতে খ্ৰীষ্টীয় অষ্টম শতিকাৰ জাভাৰ [[:en:Shailendra_dynasty|শৈলেন্দ্ৰ বংশ]]ৰ উৎপত্তি সম্ভৱতঃ কলিংগৰ পৰা হৈছিল আৰু [[কম্বোডিয়া]] আৰু চম্পা(আন্নাম) অঞ্চলতো এই বংশ শক্তিশালী আছিল।শৈলেন্দ্ৰসকলক [[:en:Thalassocracy|থেলাচক্ৰেচি]] বুলি গণ্য কৰা হয় আৰু সামুদ্ৰিক দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ বিশাল অঞ্চলত শাসন কৰিছিল আৰু এই বংশটো মধ্য জাভাৰ [[:en:Mataram_kingdom|মাতৰাম]] ৰাজ্য, কিছু সময়ৰ বাবে আৰু সুমাত্ৰাৰ [[:en:Srivijaya|শ্ৰীবিজয় ৰাজ্য]] দুয়োটাৰে শাসক পৰিয়াল যেন দেখা গৈছিল।<ref>R. C. Majumdar, R. C. (1933). [https://www.persee.fr/doc/befeo_0336-1519_1933_num_33_1_4618 "IV. Les rois Šailendra de Suvarnadvîpa"]. Bulletin de l'École française d'Extrême-Orient. 33 (1): 121–141. [[:en:Doi_(identifier)|doi]]:[[doi:10.3406/befeo.1933.4618|10.3406/befeo.1933.4618]].</ref> বাৰ্মা কলিংগ-ৰত্তা নামেৰে গৈছিল (পেগুৰ বাবে পুৰণি ভাৰত-চীন ৰেকৰ্ডত দেখা পোৱা সম্ভৱ) আৰু দক্ষিণ মন অঞ্চলত অতি প্ৰাচীন বণিক বসতি আৰু বৌদ্ধ মিছনৰ প্ৰমাণ পোৱা গৈছে আৰু খ্ৰীষ্টীয় দ্বিতীয় শতিকাৰ ভিতৰত কলিংগ প্ৰব্ৰজনকাৰীৰ শাসন কালে, আৰাকান নদী উপত্যকা আৰু পেগুৰ আশে-পাশে, মাৰ্টাবন উপসাগৰৰ আশে-পাশে কেন্দ্ৰীভূত হৈছিল। ইয়াংগনৰ ওচৰৰ টাণ্টেত খনন কৰা এখন জাহাজৰ অৱশিষ্ট কালিংগান ব্যৱসায়ীৰ বুলি ধাৰণা কৰা হৈছে। স্থানৰ নাম আৰু স্থাপত্যৰ সাদৃশ্যইও সমগ্ৰ বংগ উপসাগৰৰ ঘনিষ্ঠ যোগাযোগৰ ইংগিত দিয়ে।<ref>Patnaik, Durga Prasad (1989). [https://books.google.com/books?id=90_qAeMT1bwC Palm Leaf Etchings of Orissa]. Abhinav Publications. [[আন্তৰ্জাতিক মান গ্ৰন্থ সংখ্যা|ISBN]] [[:en:Special:BookSources/81-7017-248-9|81-7017-248-9]].</ref><ref>Benudhar Patra (November 2005), [https://web.archive.org/web/20250506102936/https://magazines.odisha.gov.in/Orissareview/nov2005/engpdf/Kalinga_and_Burma-A_Study_%20in_%20Ancient_Relations.pdf Kalinga and Burma – A Study in Ancient Relations] (PDF), Orissa Review, archived from [http://magazines.odisha.gov.in/Orissareview/nov2005/engpdf/Kalinga_and_Burma-A_Study_%20in_%20Ancient_Relations.pdf the original] (PDF) on 6 May 2025, retrieved 24 March 2021</ref> [[মালদ্বীপ]]ৰ ইতিহাস অনুসৰি খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩য় শতিকাৰ আগতে প্ৰথম ৰাজ্য ধীৱ মাৰি প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল সৌৰ বংশৰ নিৰ্বাসিত ৰাজকুমাৰ আৰু কলিংগ ৰাজ্যৰ ৰজা ব্ৰহ্মাদিত্তিয়াৰ পুত্ৰ সৌৰুদাসৰুণ-আদিতীয়াই আৰু আদীত্ত বংশৰ ভেটি স্থাপন কৰিছিল।<ref>Mohamed, Naseema (2005). [https://www.persee.fr/doc/arch_0044-8613_2005_num_70_1_3970 "First Settlers"]. Note on the Early History of the Maldives: 9. [[:en:Doi_(identifier)|doi]]:[[doi:10.3406/arch.2005.3970|10.3406/arch.2005.3970]]. Retrieved 21 March 2021.</ref> এৰিক কেচিনোৰ মতে ফিলিপাইনছত [[:en:Butuan_(historical_polity)|বুটুয়ান]]ৰ এজন ৰজাক কিলিং বুলি কোৱা হৈছিল; কেচিনোৱে ৰজাজন ভিছায়ান মূলৰ নহয় বৰঞ্চ ভাৰতীয় মূলৰ বুলি ধাৰণা কৰিছিল, কেৱল এই সম্ভাৱনাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি যে কিলিং নামটোয়ে ভাৰতীয়ক বুজায় আৰু মালয় শব্দ [[:en:Keling|কেলিং]] ৰ সৈতে একে। কলিংগাৰ পৰা উদ্ভৱ হৈছে এতিয়াও বৰ্তমানৰ শব্দ [[:en:Keling|কেলিং]] বা [[:en:Kling|ক্লিং]], [[:en:Southeast_Asia|দক্ষিণ-পূব এছিয়া]]ৰ কিছু অংশত ভাৰতীয় উপমহাদেশ বা ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী ব্যক্তিক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয় আৰু বৰ্তমান ইয়াৰ কিছুমান অপমানজনক আৰু অপমানজনক অৰ্থ আছে, বিশেষকৈ মালয়েছিয়াত। ১৬ শতিকাৰ পৰ্তুগীজ ভ্ৰমণকাৰী কাষ্টানহেডাই মেলাকাৰ কেলিং সম্প্ৰদায়ৰ বিষয়ে লিখিছিল যিসকলে মালাকা চহৰৰ উত্তৰ অংশ(মেলাকা)ত বাস কৰিছিল। বণিকসকলক কুইলিন (ক্লিং, ভাৰতৰ পৰা অহা কলিংগাৰ লোক) নামেৰে জনা গৈছিল। ১১৮৭ চনৰ পৰা ১১৯৬ চনলৈকে শ্ৰীলংকাৰ শাসক নিছাংকা মাল্লাই সিংহপুৰাত জন্মগ্ৰহণ কৰা কলিংগৰ এটা ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্য বুলি উল্লেখ কৰিছে। ==== তথ্য সংগ্ৰহ ==== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:ভাৰত]] m48jcrmyscds9spwhz6a2ic26i7ki3y 601668 601661 2026-04-20T16:21:01Z যদুমণি 32127 601668 wikitext text/x-wiki {{About|অঞ্চল|অন্যান্য ব্যৱহাৰ|কলিংগ যুদ্ধ{{!}}কলিংগ}} {{Infobox settlement | name = কলিংগ | official_name = | native_name = | native_name_lang = | other_name = | settlement_type = অঞ্চল | image_skyline = Mahajanapadas (c. 500 BCE).png | image_caption = Kalinga among Vedic states | image_flag = | flag_alt = | nickname = | image_map = | map_caption = | image_map1 = | map_caption1 = | pushpin_map_caption = | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = [[India]] | subdivision_type1 = State | subdivision_name1 = {{Plainlist| * [[Odisha]] {{small|(central and southern)}} * [[Andhra Pradesh]] {{small|(northern)}} }} | established_title = <!-- Established --> | established_date = c. 1100 BCE | founder = [[Kalinga (Mahabharata)|King Kalinga of Mahabharata]] | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = | area_footnotes = | area_total_km2 = | area_rank = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = | population_as_of = | population_footnotes = | population_density_km2 = auto | population_rank = | population_demonym = | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Spoken | demographics1_info1 = [[Odia language|Odia]], [[Telugu language|Telugu]] (only in parts of Northern AP) | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | blank1_name_sec1 = Ancient and Medieval Capitals | blank1_info_sec1 = [[Tosali]], [[Sisupalgarh]], [[Dantapuram]], [[Pithapuram|Prishtapura]], [[Mukhalingam|Kalinganagara]], [[Cuttack]], [[Jajpur]] }} '''কলিংগ''' [[ভাৰত]]ৰ এক ঐতিহাসিক অঞ্চল। ইয়াক সাধাৰণতে গংগা আৰু গোদাৱৰী নদীৰ মাজৰ পূব উপকূলীয় অঞ্চল বুলি সংজ্ঞায়িত কৰা হয় যদিও ইয়াৰ সীমা শাসকসকলৰ ভূখণ্ডৰ লগত উঠা-নমা কৰি আহিছে। কলিংগাৰ মূল ভূখণ্ডই এতিয়া সমগ্ৰ ওড়িশা আৰু উত্তৰ অন্ধ্ৰপ্ৰদেশৰ কিছু অংশ সামৰি লৈছে। ইয়াৰ বহল পৰিসৰত কলিংগ অঞ্চলে বৰ্তমানৰ ছত্তীশগড়ৰ কিছু অংশও সামৰি লৈছিল, যি পশ্চিমে অমৰকান্তকলৈকে বিস্তৃত আছিল।<ref name="rcm">{{cite book |url=https://archive.org/details/outlineofhistory00rcma |title=Outline of the History of Kalinga |first=R.C. |last=Majumdar |pages=1, 19 |publisher=[[Asian Educational Services]] |date=1996|isbn=9788120611948 |access-date=1 May 2021}}</ref> প্ৰাচীন কালত ই গংগা নদীৰ পাৰলৈকে বিস্তৃত আছিল।<ref name=":0">{{Cite book |last=Ganguly |first=DK |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.148266/page/n21/mode/1up?q=north-east&view=theater |title=Historical Geography and dynastic History of Orissa |publisher=Punthi Pustak |year=1975 |edition=1st |location=Kolkata |pages=6–7 |language=English}}</ref> কিংবদন্তি [[মহাভাৰত]]ত কলিংগসকলক এটা প্ৰধান জনগোষ্ঠী হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে। খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩য় শতিকাত [[কলিংগ যুদ্ধ]]ৰ ফলত এই অঞ্চলটো মৌৰ্যৰ নিয়ন্ত্ৰণলৈ আহে। পৰৱৰ্তী সময়ত ইয়াক কেইবাটাও আঞ্চলিক বংশই শাসন কৰিছিল যাৰ শাসকসকলে কলিংগাধিপতি ("কলিংগৰ প্ৰভু") উপাধি বহন কৰিছিল; এই বংশসমূহৰ ভিতৰত আছিল মহামঘাবাহন, বশিষ্ঠ, মথাৰা, পিতৰ্ভক্ত, শৈলোদ্ভৱ, ভৌমকৰ, সোমবংশী, আৰু পূব গংগ। কলিং অঞ্চলত শাসন কৰিবলৈ মধ্যযুগীয় যুগৰ শাসকসকল আছিল সূৰ্য্যবংশ গজাপতি, ভোই বংশ,<ref>{{cite book|first=L.S.S. |last=O'Malley|title=Bengal District Gazetteer : Puri|url=https://books.google.com/books?id=pwD0-YV2LCYC&pg=PA30|year=2007|access-date=2 February 2021|publisher=Concept Publishing Company|isbn=978-81-7268-138-8|pages=30}}</ref> পৰলাখেমুণ্ডি গংগা <ref>{{citation |url=https://www.jstor.org/stable/44145916 |publisher=Indian History Congress |date=2005–2006|jstor = 44145916|access-date=31 December 2020|title = Formation of Orissa Province and Role of Oriyas in Berhampur|last1 = Padhy|first1 = S. C.|journal = Proceedings of the Indian History Congress|volume = 66|pages = 1030–1040}}</ref><ref name="GAJAPATI">{{citation |title=Odisha District Gazetteers Gajapati |publisher=GAD, Govt of Odisha |url=http://gopabandhuacademy.gov.in/sites/default/files/gazetter/Gajapati_Gazetteer.pdf |page=51 |date=2002 }}</ref> আৰু গঞ্জাম আৰু বিজাগপতমৰ জমিদাৰীসকল।<ref>{{citation |url=https://archive.org/details/dli.csl.7900 |title=Standing Information Regarding the Official Administration of the Madras Presidency in each Department |publisher=Madras University |last1=Maclean |first1=C.D. |date=1877 }}</ref> ==পৰিসৰ== কলিংগ অঞ্চলক সাধাৰণতে [[গংগা]]<ref name=":0" /> আৰু [[গোদাবৰী নদী]]ৰ মাজৰ পূব উপকূলীয় অঞ্চল বুলি সংজ্ঞায়িত কৰা হয়। কিন্তু ইয়াৰ সঠিক সীমা ইতিহাসৰ বিভিন্ন সময়ত উঠা-নমা কৰি আহিছে।{{sfn|R. C. Majumdar|1996|p=1}} ৰাজনীতি বিজ্ঞানী সুদামা মিশ্ৰৰ মতে, কলিং জনপদ প্ৰথমে পুৰী আৰু গঞ্জাম জিলাই সামৰি লোৱা অঞ্চলটোক সামৰি লৈছিল।<ref>{{cite book |author=Sudama Misra |title=Janapada state in ancient India |publisher=Bhāratīya Vidyā Prakāśana |year=1973 |page=78 |url=https://books.google.com/books?id=se1oyofmPLMC }}</ref> গংগা নদীলৈকে অস্তিত্ব নিশ্চিত কৰিবলৈ ডি কে গাংগুলীয়ে প্লিনি আৰু মহাভাৰতৰ বিৱৰণীৰ পৰা উল্লেখ ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref name=":0" /> তেওঁ লিখিছে " প্লিনিয়ে স্পষ্টভাৱে অপ্ৰয়োজনীয় ডুপ্লিকেচন কৰিছে।<ref name=":0" /> দুৰ্ভাগ্যজনকভাৱে এই জনগোষ্ঠীসমূহৰ চিনাক্তকৰণ আৰু ইয়াৰ অৱস্থান বৰ্ণনাৰ প্ৰকৃতিৰ বাবে কঠিন হৈ পৰিছে যিটো ভুল আৰু বিভ্ৰান্তিকৰ যেন লাগে।<ref name=":0" /> প্লিনিয়ে এটাতকৈ অধিক কলিংগ বসতিৰ অস্তিত্বৰ বিষয়ে তেওঁৰ ধাৰণাটোৰ দ্বাৰা পৰিচালিত হৈছিল যাৰ পৰা ভাৰতীয় লেখকসকলো সম্পূৰ্ণৰূপে মুক্ত নহয়।<ref name=":0" /> কিন্তু প্লিনিৰ ওপৰৰ বিৱৰণীটো গুৰুত্বপূৰ্ণ ইয়াৰ পৰা দেখা যায় যে কলিংগ উত্তৰ-পূব দিশত গংগালৈকে বিস্তৃত আছিল।<ref name=":0" />গংগাৰ পৰা আগলৈ কলিংগৰ ভূখণ্ড যে বিস্তৃত আছিল, সেই কথা বাণপৰ্বমৰ ত্ৰিত্যত্ৰ খণ্ডৰ তলৰ অংশসমূহে সমৰ্থন কৰা যেন লাগে।"<ref name=":0" /> আৰ চি মজুমদাৰৰ দৰে পণ্ডিতসকলে কলিংগৰ কথা উল্লেখ কৰিছে যে মহানদীৰ পৰা গোদাবৰীলৈকে আছিল। অৱশ্যে ওপৰত কোৱাৰ দৰে প্লিনিয়ে গংগাৰ উত্তৰ সীমা হিচাপে গংগাৰ সৰল উল্লেখ আৰু মহাভাৰতে কোৱাৰ দৰে মহানদীৰ উত্তৰত অৱস্থিত আৰু এটা সময়ত ওড়িশা আৰু ঝাৰখণ্ডৰ সীমাৰেখাৰে আবদ্ধ হৈ ওড়িশাৰ ভদ্ৰক জিলাৰ বংগ উপসাগৰত পৰি কলিংগাৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যোৱা বৈতাৰাণী নদীখনে এই দাবী বাতিল কৰে। প্ৰাচীন ভাৰতীয় সাহিত্যত কলিংগ অঞ্চলটো অন্ধ্ৰ প্ৰদেশৰ সৈতে সীমান্তৰ ওচৰত ওড়িশাৰ গঞ্জাম জিলাত অৱস্থিত মহেন্দ্ৰগিৰি পৰ্বতৰ সৈতে জড়িত।<ref name=":1">Dineschandra Sircar (1971). [https://books.google.com/books?id=AqKw1Mn8WcwC&pg=PA167 Studies in the Geography of Ancient and Medieval India. Motilal Banarsidass.] [[:en:ISBN_(identifier)|ISBN]] [[:en:Special:BookSources/978-81-208-0690-0|978-81-208-0690-0.]]</ref> == ইতিহাস == === প্ৰাচীনতা === এই অঞ্চলৰ নামটো কলিংগ নামৰ এটা জনগোষ্ঠীৰ পৰাই উদ্ভৱ হৈছে। কিংবদন্তি মহাভাৰত গ্ৰন্থ অনুসৰি কলিংগ আৰু তেওঁলোকৰ ওচৰৰ জনগোষ্ঠীৰ পূৰ্বপুৰুষ ভাতৃ আছিল। এই চুবুৰীয়া দেশসমূহৰ ভিতৰত আছিল অংগ, ভাংগা, পুন্দ্ৰা আৰু চুহমা।<ref name=":1" /> কলিংগসকলে ওড়িশাৰ বৈতাৰাণী নদীৰ পৰা বিশাখাপট্টনম জিলাৰ বাৰাহনন্দিলৈকে বিস্তৃত ভূখণ্ড দখল কৰিছিল। প্ৰাচীন কালত ইয়াৰ ৰাজধানী আছিল দন্তকুৰা বা দন্তপুৰা চহৰ (বৰ্তমান শ্ৰীকাকুলাম জিলাৰ চিকাকোলেৰ ওচৰৰ দন্তবক্তৰ দুৰ্গ, লাংগুলীয়া বা লাংগুলিনি নদীৰ দ্বাৰা ধুই পেলোৱা)।<ref>[[:en:K._A._Nilakanta_Sastri|K. A. Nilakanta Sastri]], ed. (1988) [1967]. ''[https://books.google.com/books?id=YoAwor58utYC Age of the Nandas and Mauryas]'' (2nd ed.). [[:en:Delhi|Delhi]]: [[:en:Motilal_Banarsidass|Motilal Banarsidass]]. [[আন্তৰ্জাতিক মান গ্ৰন্থ সংখ্যা|ISBN]] [[:en:Special:BookSources/81-208-0465-1|<bdi>81-208-0465-1</bdi>.]]</ref> ব্ৰাহ্মণ গ্ৰন্থৰ সময়ত কলিংগ ৰাজ্য ইতিমধ্যে আছিল, য'ত ইয়াৰ ৰজা কৰণডুক গান্ধাৰ নগনাজিত আৰু বিদৰ্ভৰ ভীমৰ সমসাময়িক বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref name=":2">[[:en:Hem_Chandra_Raychaudhuri|Raychaudhuri, Hemchandra]] (1953). Political History of Ancient India: From the Accession of Parikshit to the Extinction of Gupta Dynasty. [[:en:University_of_Calcutta|University of Calcutta]]</ref> মহাগোবিন্দ সুত্তান্তৰ মতে কলিংগৰ ৰজা সত্তভু বিদেহৰ ৰেণুৰ সমসাময়িক আৰু কাছিৰ ধাতৰাষ্ঠ বা ধৃতৰাষ্ট্ৰৰ সমসাময়িক আছিল।<ref name=":2" /> কলিংগৰ কথা পাণিনি আৰু বৌধায়ন দুয়োজনে উল্লেখ কৰিছিল, পিছৰজনে ইয়াক ভাৰতৰ অংশ বুলি গণ্য কৰিছিল। === প্ৰাচীন কলিংগ : কলিংগ ৰাজ্য (প্ৰায় ১১০০ – ২৬১ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব) === ==== কলিংগ বংশ (প্ৰথম) (প্ৰায় ১১০০ – ৭০০ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব) ==== মূল প্ৰবন্ধ: [[:en:Kalinga_(Mahabharata)|কলিংগ (মহাভাৰত)]] [[চিত্ৰ:Late Vedic Culture (1100-500 BCE).png|thumb|পূব ভাৰতৰ উপকূলত অৱস্থিত কলিংগ, [[বৈদিক যুগ]]ত গ. ১১০০ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব]] [[মহাভাৰত]] আৰু কিছুমান পুৰাণৰ মতে, ৰাজকুমাৰ 'কলিংগ'ই উত্তৰ ছিৰকাৰসকলকে ধৰি উপকূলীয় ওড়িশাৰ বৰ্তমানৰ অঞ্চলত কলিংগ ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।মহাভাৰতত এজন 'শ্ৰুতযুধ'ক কলিংগ ৰাজ্যৰ ৰজা বুলিও উল্লেখ কৰা হৈছে, যিজনে কৌৰৱ শিবিৰত যোগদান কৰিছিল।বৌদ্ধ গ্ৰন্থত মহাগোবিন্দ সুত্তান্ত, কলিংগ আৰু ইয়াৰ শাসক 'সত্তভু'ৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে। '''জনাজাত শাসকসকল হ’ল –''' * ৰজা কলিংগ ([[:en:Kalinga_(Mahabharata)|কলিংগ ৰাজ্য]]ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক) * ৰজা অড্ৰা ([[:en:Odra_kingdom|অড্ৰা ৰাজ্য]]ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক) * [[:en:Srutayudha|শ্ৰুতাযুধা]] * শ্ৰুতাযুষ * মণিমত * চিত্ৰংগদ * সুবাহু * বিৰাসেনা * সুদত্ত * নালিকিৰা * যৱনৰাজ * দন্তবখ বা দন্তৱখ্ৰ (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব প্ৰায় নৱম শতিকা) * [[:en:Avakinnayo_Karakandu|অৱকিন্নয়ো কাৰাকাণ্ডু]] (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব নৱম শতিকাৰ শেষৰ পৰা ৮ম শতিকাৰ আৰম্ভণিতে) * বসুপাল (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব অষ্টম শতিকা) === কলিংগ বংশ (দ্বিতীয়) (প্ৰায় ৭০০ – ৩৫০ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব) === দ্বিতীয় কলিংগ বংশৰ কথা চুল্লাকলিংগ জাতক আৰু কলিংগবোধি জাতকত উল্লেখ আছে। প্ৰথম কলিংগ বংশৰ শেষ শাসকে আচমকা আৰু বিদৰ্ভৰ ৰজাক সামন্তীয় ৰাজ্য হিচাপে লৈ দণ্ড ৰাজ্যৰ পৰা বিচ্ছিন্ন হৈ দ্বিতীয় কলিংগ বংশৰ শাসন প্ৰতিষ্ঠা কৰা বুলি কোৱা হয়। '''জনাজাত শাসকসকল হ’ল –''' * দণ্ডাকি * মহাকলিংগ * চুল্লাকলিংগ * দ্বিতীয় কলিংগ (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব প্ৰায় ৭ম – ৬ষ্ঠ শতিকা) '''দাথাবংস মতে অন্যান্য বা পাছৰ কলিংগ শাসকসকল হ’ল –''' এই বিষয়ে সম্ভৱতঃ আন এটা বংশ বা দ্বিতীয় কলিংগ বংশৰ শেষৰ ফালে শাসক আছিল, যাৰ উল্লেখ [[:en:Dāṭhavaṃsa|দাথাবংশত]] পোৱা গৈছে। '''জনাজাত শাসকসকল হ’ল –''' * ব্ৰহ্মদত্ত (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ষষ্ঠ – ৫ম শতিকা) * সত্তভু * কাছিৰাজা * সুনন্দা * গুহাশিৱ === কলিংগৰ সূৰ্য্যবংশ (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩৫০ – ২৬১) === '''জনাজাত শাসকসকল হ’ল –''' * ব্ৰহ্মদিত্যা (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব প্ৰায় চতুৰ্থ শতিকা) তেওঁৰ পুত্ৰ ৰাজকুমাৰ ‘সুৰুদাসৰুণা-আদিতীয়া’ক নিৰ্বাসিত কৰা হয় আৰু [[:en:History_of_the_Maldives|মালদ্বীপৰ ইতিহাস]] অনুসৰি তেওঁ প্ৰথম [[:en:List_of_Maldivian_monarchs#Solar_dynasty_(Aditta_Vansa)|ধীৱ মাৰি]] ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা কৰি আদীত্ত বংশৰ (অদিত্ত বংশ) ভেটি স্থাপন কৰে। === প্রাক-শাস্ত্রীয় কলিংগ === ==== নন্দ সাম্ৰাজ্যৰ দ্বাৰা সংযুক্ত (প্ৰায় ৩৪৫ – ৩২২ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব) ==== ইয়াৰ উপৰিও চাওক: [[:en:Nanda_Empire|নন্দ বংশ]] [[চিত্ৰ:Nanda Empire, c.325 BCE.png|thumb|কলিংগৰ শেষ শাসক [[:en:Dhana_Nanda|ধননন্দ]]ৰ অধীনত নন্দ সাম্ৰাজ্যৰ সম্ভাৱ্য পৰিসৰ]] খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩৪৫ৰ পৰা ৩৪০ চনৰ ভিতৰত নন্দ শাসক মহাপদ্ম নন্দই কলিংগক চমুকৈ সংলগ্ন কৰা বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল। নন্দ সাম্ৰাজ্য পশ্চিমে বৰ্তমানৰ [[পঞ্জাব, ভাৰত|পঞ্জাব]]ৰ পৰা পূবে [[ওড়িশা]] (কলিংগ)লৈকে বিস্তৃত হোৱা যেন লাগে। কলিংগ অঞ্চলৰ নন্দৰ নিয়ন্ত্ৰণৰ সমৰ্থন পিছৰ ৰজা [[:en:Kharavela|খৰাভেলা]]ৰ [[হাথীগুম্ফা শিলালিপি|হাতীগুম্ফা শিলালিপি]] (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব প্ৰায় দ্বিতীয় বা প্ৰথম শতিকা)<ref>Irfan Habib; Vivekanand Jha (2004). [https://books.google.co.in/books?id=nUvGQgAACAAJ&redir_esc=y Mauryan India]. A People's History of India. Aligarh Historians Society / [[:en:Tulika_Books|Tulika Books]]. [[আন্তৰ্জাতিক মান গ্ৰন্থ সংখ্যা|ISBN]] [[:en:Special:BookSources/978-81-85229-92-8|978-81-85229-92-8]]. p.13</ref> [[চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্য]]ই যেতিয়া [[:en:Nanda–Mauryan_War|নন্দৰ বিৰুদ্ধে বিদ্ৰোহ]] কৰিছিল, তেতিয়া খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩২২ চনত কলিংগসকলে [[মগধ]] সাম্ৰাজ্যৰ পৰা বিচ্ছিন্ন হৈছিল। === কলিংগৰ হাতীগুম্ফা শিলালিপি === ইয়াৰ উপৰিও চাওক: [[হাথীগুম্ফা শিলালিপি|হাতীগুম্ফা শিলালিপি]] [[হাথীগুম্ফা শিলালিপি|হাতীগুম্ফা শিলালিপি]]ৰ পৰা অনুমান কৰিব পাৰি যে নন্দৰাজ নামৰ এজন ৰজাই আগতে তাত এটা জলপথ খনন কৰিছিল। নন্দৰাজে নন্দ বংশৰ এজন ৰজাক বুজাইছে বুলি ধৰি ল'লে দেখা যায় যে কলিংগ অঞ্চলটো কোনো এটা সময়ত নন্দসকলে নিজৰ সংলগ্ন কৰি লৈছিল। নন্দৰ পতনৰ পিছত ই পুনৰ স্বাধীন হোৱা যেন লাগে। মেগাষ্টেনিছৰ ইণ্ডিকা (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩য় শতিকা)ত ইয়াক "কেলিংগে" বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে: {| class="wikitable" |+ |প্ৰিনা আৰু কেইনাছ (গংগাৰ উপনৈ) দুয়োখন নদী যাতায়ত কৰিব পৰা নদী। গংগাৰ কাষত বাস কৰা জনগোষ্ঠীসমূহ হ’ল সাগৰৰ ওচৰত থকা কালিংগে আৰু মাণ্ডেইৰ ওপৰত মাল্লীও, যাৰ ভিতৰত মাল্লু পৰ্বত আছে, সেই সকলো অঞ্চলৰ সীমা গংগা। — মেগাষ্টেনিছ, খণ্ড ২০ প্লিনি বি, ইতিহাস, নাট ৫ ১.২১.৯-২২ ১.<ref name=":3">[https://web.archive.org/web/20150321164350/http://www.sdstate.edu/projectsouthasia/upload/Megasthene-Indika.pdf "South Dakota State University Homepage | South Dakota State University"] (PDF). www.sdstate.edu. Archived from [https://www.sdstate.edu the original] on 21 March 2015.</ref> |- |কালিংগৰ ৰাজকীয় নগৰখনক পাৰ্থলিছ বুলি কোৱা হয়। তেওঁলোকৰ ৰজাৰ ওপৰত ৬০,০০০ পদাতিক সৈনিক, ১০০০ অশ্বাৰোহী, ৭০০ হাতীয়ে "যুদ্ধৰ ওচৰত" পহৰা আৰু ৱাৰ্ড ৰাখে। — মেগাষ্টেনিছ, খণ্ড ৫৬ প্লিনি, ইতিহাস, নাট ৬ ২১. ৮-২৩. ১১.<ref name=":3" /> |} === কলিং যুদ্ধ আৰু মৌৰ্য সাম্ৰাজ্যৰ দ্বাৰা সংযুক্ত (প্ৰায় ২৬১ – ২২৫ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব) === [[চিত্ৰ:Maurya Empire, c.250 BCE 2.png|thumb|252x252px|খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২৫০ চনত অশোকৰ ৰাজত্বকালত [[মৌৰ্য সাম্ৰাজ্য]]]] ইয়াৰ উপৰিও চাওক: [[কলিংগ যুদ্ধ]] আৰু [[মৌৰ্য সাম্ৰাজ্য]] খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২৬১ চনত অশোকে কলিংগ আক্ৰমণ কৰি পুনৰ মগধ সাম্ৰাজ্যত সংযুক্ত হয়। ধৌলি পাহাৰৰ ওচৰত চূড়ান্ত যুদ্ধৰ পিছত ৰাজধানী টোছালি মৌৰ্যৰ হাতত পৰে য’ত মৌৰ্য প্ৰদেশ কলিংগৰ মুখ্য কাৰ্যালয়ও আছিল। খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২২৪ চনত দশৰথৰ শাসনকালত কলিংগে মৌৰ্য সাম্ৰাজ্যৰ পৰা বিচ্ছিন্ন হয়। === মহামেঘবাহন সাম্ৰাজ্য (প্ৰায় ২২৪ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব – ২৫০ খ্ৰীষ্টাব্দ) === মূল প্ৰবন্ধ: [[:en:Mahameghavahana_dynasty|মহামেঘবাহন বংশ]] [[চিত্ৰ:Map of the Maha-Meghavahanas.png|thumb|মহা-মেঘবাহনৰ মানচিত্ৰ, খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২০]] [[মৌৰ্য সাম্ৰাজ্য]]ৰ অৱনতিৰ পিছত এই অঞ্চল মহামেঘবাহন পৰিয়ালৰ নিয়ন্ত্ৰণলৈ আহে, যাৰ ৰজা খৰাভেলাই নিজকে "কলিংগৰ সৰ্বোচ্চ প্ৰভু" বুলি অভিহিত কৰে।খৰাভেলা খ্ৰীষ্টপূৰ্ব দ্বিতীয় বা প্ৰথম শতিকাত শাসন কৰা সাম্ৰাজ্যৰ সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ শাসক আছিল আৰু তেওঁৰ ৰাজত্বকালৰ প্ৰধান উৎস শিলৰ কটা [[হাথীগুম্ফা শিলালিপি|হাতীগুম্ফা শিলালিপি]]ৰ পৰা পোৱা গৈছে। এই শিলালিপিত তেওঁৰ ৰাজত্বকালৰ বছৰেকীয়া তথ্যৰ বৰ্ণনা কৰা হৈছে আৰু লগতে তেওঁক ৰাজহুৱা আন্তঃগাঁথনি প্ৰকল্প, কল্যাণমূলক কাম-কাজ, কলাৰ পৃষ্ঠপোষকতা, আৰু বহুতো সামৰিক বিজয়ৰ লগতে জৈন ধৰ্মৰ দৰে ধৰ্মৰ পৃষ্ঠপোষকতা কৰাৰ কৃতিত্বও দিয়া হৈছে আনহাতে শিলালিপিত তেওঁক সকলো ধৰ্মৰ ভক্ত বুলিও বৰ্ণনা কৰা হৈছে ।<ref>Sailendra Nath Sen (1999). [https://books.google.co.in/books?id=Wk4_ICH_g1EC&pg=PA176&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Ancient Indian History and Civilization]. New Age International. [[ISBN]] [[:en:Special:BookSources/978-81-224-1198-0|978-81-224-1198-0]].</ref> === উত্তৰ-শাস্ত্রীয় কলিংগ === ==== গুপ্ত সাম্ৰাজ্য ==== ইয়াৰ উপৰিও চাওক: [[গুপ্ত সাম্ৰাজ্য]] খ্ৰীষ্টীয় চতুৰ্থ শতিকাত কলিংগ [[গুপ্ত সাম্ৰাজ্য|গুপ্ত]]ৰ আধিপত্যৰ অধীনলৈ আহে। গুপ্ত প্ৰত্যাহাৰৰ পিছত ইয়াত কেইবাটাও সৰু সৰু বংশই শাসন কৰিছিল, যাৰ শাসকসকলে কলিংধিপতি ("কলিংগৰ প্ৰভু") উপাধি বহন কৰিছিল। ইয়াৰ ভিতৰত [[:en:Mathara_dynasty|মথাৰ]], [[:en:Pitrbhakta_dynasty|পিতৰ্ভক্ত]], [[:en:Vasishtha_dynasty|বশিষ্ঠ]] আৰু [[:en:Nala_dynasty|নল]] আদি অন্যতম।<ref>Tripathy, Snigdha (1997). [https://books.google.co.in/books?id=XUiYu3XByNgC&redir_esc=y Inscriptions of Orissa].। Vol. I – Circa 5th–8th centuries A.D. I[[:en:Indian_Council_of_Historical_Research|ndian Council of Historical Research and Motilal Banarsidass]]. [[ISBN]] [[:en:Special:BookSources/978-81-208-1077-8|978-81-208-1077-8]]. p-219</ref> তেওঁলোকেই পাছত [[:en:Shailodbhava_dynasty|শৈলোদভৱ]] আৰু আদিম [[:en:Eastern_Ganga_dynasty|পূৱ গংগা]]। === শৈলোদ্ভৱ বংশ === [[চিত্ৰ:Map of the Gupta Empire.png|thumb|সমুদ্ৰগুপ্তৰ অধীনত ৩৫০ খ্ৰীষ্টাব্দত [[গুপ্ত সাম্ৰাজ্য]]ৰ শিখৰত উপনীত হয় ।]] ইয়াৰ উপৰিও চাওক: [[:en:Shailodbhava_dynasty|শৈলোদ্ভৱ বংশ]] সপ্তম শতিকাত শৈলোদভৱসকলে পূব [[ভাৰত]]ৰ কিছু অংশ শাসন কৰিছিল আৰু তেওঁলোকৰ মূল ভূখণ্ড কংগোডা-মণ্ডল নামেৰে জনাজাত আছিল, আৰু বৰ্তমানৰ গঞ্জাম, খোৰ্ধা আৰু পুৰী জিলাৰ কিছু অংশ অন্তৰ্ভুক্ত কৰিছিল। দ্বিতীয় ৰজা মাধৱৰাজে শকল-কলিংধিপতি ("সমগ্ৰ কলিংগৰ প্ৰভু") উপাধি দাবী কৰিছিল।<ref>Tripathy, Snigdha (1997). [https://books.google.co.in/books?id=XUiYu3XByNgC&redir_esc=y Inscriptions of Orissa].। Vol. I – Circa 5th–8th centuries A.D. I[[:en:Indian_Council_of_Historical_Research|ndian Council of Historical Research and Motilal Banarsidass]]. [[ISBN]] [[:en:Special:BookSources/978-81-208-1077-8|978-81-208-1077-8]]. p-64-65</ref> অষ্টম–দশম শতিকাৰ সময়ছোৱাত [[:en:Bhauma-Kara_dynasty|ভৌমা-কাৰ]] বংশই এই অঞ্চলত শাসন কৰিছিল যদিও তেওঁলোকে নিজৰ ৰাজ্যখনক "তোছালা" (কলিংগৰ প্ৰাচীন ৰাজধানী টোছালিৰ পৰা আহৰণ কৰা) বুলি কয়। === সোমবমশী বা কেশৰী বংশ === ইয়াৰ উপৰিও চাওক: [[:en:Somavamshi_dynasty|সোমবমশী বা কেশৰী বংশ]] নৱম শতিকাৰ পৰা দ্বাদশ শতিকাৰ ভিতৰত পূব ভাৰতৰ বৰ্তমানৰ ওড়িশাৰ কিছু অংশত সোমবমশীসকলে শাসন কৰিছিল আৰু তেওঁলোকৰ ৰাজধানীসমূহৰ ভিতৰত যয়াতীনগৰা আৰু অভিনৱ-যায়তীনগৰা (বৰ্তমান জাজপুৰ) আছিল। তেওঁলোকে কোছালেন্দ্ৰ ("কোছালৰ প্ৰভু") উপাধি দাবী কৰি দক্ষিণ কোছাল অঞ্চলত শাসন কৰে, তাৰ পিছত তেওঁলোকে ভৌমা-কৰৰ উত্তৰাধিকাৰী হৈ বৰ্তমানৰ ওড়িশাৰ কলিংগ আৰু উটকালা অঞ্চল জয় কৰে। এইদৰে তেওঁলোকে নিজকে কলিংগ, [[:en:Dakshina_Kosala|কোশল]] আৰু উত্তকলৰ অধিপতি বুলি কয়।[42] তেওঁলোকে ওড়িশাত শিল্প আৰু স্থাপত্যৰ এক নতুন শৈলীও প্ৰৱৰ্তন কৰে।<ref>Walter Smith (1994). ''[https://books.google.co.in/books?id=y0MQmNx8g2gC&pg=PA21&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false The Mukteśvara Temple in Bhubaneswa]r''. [[:en:Motilal_Banarsidass|Motilal Banarsidass]]. [[আন্তৰ্জাতিক মান গ্ৰন্থ সংখ্যা|ISBN]] <bdi>[[:en:Special:BookSources/978-81-208-0793-8|978-81-208-0793-8]]</bdi>.</ref> === মধ্যযুগীয় কলিংগ === ==== পূব গংগা বংশ ==== ইয়াৰ উপৰিও চাওক: [[:en:Eastern_Ganga_dynasty|পূব গংগা বংশ]] [[চিত্ৰ:Map of the Eastern Gangas.png|thumb|পূব গংগা ভূখণ্ডৰ পৰিসৰ]] একাদশ–পঞ্চদশ শতিকাৰ সময়ছোৱাত পূব গংগাসকল এই অঞ্চলৰ প্ৰধান শক্তিত পৰিণত হয়, আৰু কলিংগধিপতি উপাধি লাভ কৰে। সোমবংশীসকলৰ উত্তৰাধিকাৰী হোৱাৰ পিছত তেওঁলোকে বিভিন্ন উপাধি গ্ৰহণ কৰে যেনে- ত্ৰিকলিংগধিপতি বা শকল কলিংগধিপতি (তিনিটা কলিংগ বা তিনিওটা কলিংগৰ প্ৰভু যথা [[:en:Kalinga_(historical_kingdom)|কলিংগ]](দক্ষিণ), [[:en:Utkala_kingdom|উৎকলা]] (উত্তৰ), আৰু [[:en:Dakshina_Kosala|দক্ষিণ কোশল]] (পশ্চিম)। তেওঁলোকৰ ৰাজধানী প্ৰথমে কলিংগনগৰ (বৰ্তমানৰ [[:en:Mukhalingam|মুখলিংগম]])ত আছিল আৰু পিছলৈ দ্বাদশ শতিকাত [[:en:Anantavarman_Chodaganga|অনন্তবৰ্মান]] [[:en:Anantavarman_Chodaganga|চোড়াগংগা]]ৰ ৰাজত্বকালত কটক (বৰ্তমান [[:en:Cuttack|কটক]])লৈ স্থানান্তৰিত কৰা হয়। তেওঁ [[পুৰী]]ত বিখ্যাত [[:en:Jagannath_Temple,_Puri|জগন্নাথ মন্দিৰ]]ও নিৰ্মাণ কৰিছিল।<ref name=":1" /> উত্তৰ অঞ্চলৰ পৰা বাৰে বাৰে আক্ৰমণৰ পিছত [[:en:Anangabhima_Deva_III|তৃতীয় অনংগভিম দেৱ]]ৰ পুত্ৰ [[:en:Narasingha_Deva_I|প্ৰথম নৰসিংহদেৱে]] ত্ৰয়োদশ শতিকাত দক্ষিণ বংগ আক্ৰমণ কৰি তাৰ শাসকক পৰাস্ত কৰি ৰাজধানী ([[:en:Gauḍa_region|গৌড়া]]) দখল কৰি নিজৰ বিজয়ৰ স্মৃতিত কনাৰ্কত [[কোণাৰ্ক সূৰ্য মন্দিৰ|সূৰ্য্য মন্দিৰ]] নিৰ্মাণ কৰে। ১২৪৬ খ্ৰীষ্টাব্দত [[:en:Kapilash_Temple|কপিলাশ মন্দিৰ]]ত লিখা শিলালিপিত ওড়িশানৰ ৰজাৰ মাজত হাতী সৈন্যবাহিনীৰে গজাপতি বা যুদ্ধহস্তীৰ প্ৰভু বা ৰজা উপাধি ব্যৱহাৰ কৰা প্ৰথমজন নৰসিংহদেৱো আছিল।১২৬৪ চনত নৰসিংহৰ মৃত্যুৰ লগে লগে পূব গংগাৰ অৱনতি হ’বলৈ ধৰে আৰু ১৪৩৪ চনত সূৰ্যবংসী [[:en:Gajapati_Empire|গজাপতি]]ৰ উত্তৰাধিকাৰীত্ব লাভ কৰে।<ref>Manas Kumar Das (24 June 2015), [https://ddceutkal.ac.in/Syllabus/MA_history/Paper-16.pdf History of Odisha] (From Earliest Times to 1434 A.D.) ([https://ddceutkal.ac.in/Syllabus/MA_history/Paper-16.pdf PDF]), DDCE Utkal University, pp. 109, 111</ref> ==== গজাপতি সাম্ৰাজ্য ==== ইয়াৰ উপৰিও চাওক: [[:en:Gajapati_Empire|গজপতি সাম্ৰাজ্য]] [[চিত্ৰ:Map of Gajapatis (1).png|thumb|১৪৫০ চনৰ আশে-পাশে সূৰ্য্যবংশী গজাপতিৰ মানচিত্ৰ]] [[:en:Eastern_Ganga_dynasty|পূব গংগাৰ]] শেষ শাসক চতুৰ্থ ভানুদেৱক ১৪৩৫ চনত [[:en:Kapilendra_Deva|কপিলেন্দ্ৰ দেৱে]] সিংহাসনৰ পৰা নমাই দিয়ে।এই পৰিঘটনাই [[:en:Utkala_kingdom|উৎকল]] (উত্তৰ ওড়িশা) আৰু কলিংগ (দক্ষিণ ওড়িশা, উত্তৰ অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ) অঞ্চলত শাসন কৰা গজাপতি সাম্ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠা ঘটায়। [[:en:Prataparudra_Deva|প্ৰতাপৰুদ্ৰ দেৱ]] আছিল [[:en:Gajapati_Empire|সূৰ্য্যবংশী গজাপতি]]সকলৰ শেষ মহান ৰজা। ==== ভৌয় বংশ ==== ইয়াৰ উপৰিও চাওক: [[:en:Bhoi_dynasty|ভৌয় বংশ]] ১৫৪০ চনত প্ৰতাপ্ৰুদ্ৰ দেৱৰ মৃত্যুৰ পিছত তেওঁৰ পুত্ৰ কলুৱা দেৱ আৰু খকুৰা দেৱক ৰজা কৰা হয় আৰু পিছলৈ তেওঁলোকৰ মন্ত্ৰী [[:en:Govinda_Vidyadhara|গোবিন্দ বিদ্যাধৰে]] ভোই বংশৰ ভেটি স্থাপন কৰি হত্যা কৰে। তেওঁলোকে কেৱল ওড়িশাৰ উপকূল নিয়ন্ত্ৰণ কৰিব পাৰিছিল, অভ্যন্তৰীণ অঞ্চলসমূহ [[:en:Orissa_Tributary_States|গড়জাট]] ৰজাৰ অধীনত পৰিছিল। === মুকুন্দ দেৱৰ পূব চালুক্য বংশ === ইয়াৰ উপৰিও চাওক: [[:en:Mukunda_Deva|মুকুন্দ দেৱ]] [[:en:Vengi|ভেংগী]]<ref>Durga Prasad Patnaik (1989). [https://books.google.co.in/books?id=90_qAeMT1bwC&pg=PA4&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Palm Leaf Etchings of Orissa]. Abhinav Publications. pp. 4–. [[আন্তৰ্জাতিক মান গ্ৰন্থ সংখ্যা|ISBN]] [[:en:Special:BookSources/978-81-7017-248-2|978-81-7017-248-2]].</ref>ৰ [[:en:Eastern_Chalukyas|পূব চালুক্যসকল]]ৰ পৰা বংশৰ সন্ধান পোৱা মুকুণ্ড দেৱই বিদ্ৰোহ কৰি ভৌয় বংশৰ শেষৰ দুজন উত্তৰাধিকাৰীক হত্যা কৰে আৰু ১৫৫৯ চনত ভৌয় বংশৰ ভূখণ্ডৰ ওপৰত উত্তৰ [[ওড়িশা]] উপকূলত নিজকে স্বাধীন শাসক ঘোষণা কৰে যদিও [[:en:Sulaiman_Khan_Karrani|চুলেইমান খান কাৰানীয়ে]] বংগ অঞ্চলত ৰাজ্য গঠন কৰে যিয়ে মুকুণ্ডাৰ বাবে সম্ভাৱ্য ভাবুকি প্ৰমাণ কৰে দেৱ। গজাপতিসকলৰ পতনৰ অৰ্থ আছিল অঞ্চলটোৰ কেন্দ্ৰীভূত কৰ্তৃত্ব দুৰ্বল হোৱা আৰু তাৰ পিছত উপনৈ আৰু সামন্তীয় ৰাষ্ট্ৰৰ খণ্ডিতকৰণ আৰু স্বাধীনতা।<ref>O'Malley, L.S.S. (1 January 2007). [https://books.google.co.in/books?id=pwD0-YV2LCYC&pg=PA30&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Bengal District Gazetteer : Puri]. Concept Publishing Company. p. 30. [[ISBN]] [[:en:Special:BookSources/978-81-7268-138-8|978-81-7268-138-8]]. Retrieved 2 December 2012.</ref> == প্ৰভাৱ == স্থানীয় [[নাগ (কিংবদন্তি)|নাগ]] ৰাজকুমাৰী সোমাক বিয়া কৰাই [[:en:Funan|ফুনান]] ৰাজ্যৰ (আধুনিক [[কম্বোডিয়া]]ত কেন্দ্ৰীভূত) সহ-প্ৰতিষ্ঠাপক হোৱা প্ৰথম বণিক [[:en:Kaundinya_I|কৌণ্ডিনিয়া]]ৰ উৎপত্তিও প্ৰাচীন কলিংগ অঞ্চলৰ পৰাই হৈছে।<ref>Sanyal, Sanjeev (2016). [https://books.google.co.in/books?id=oNekDAAAQBAJ&q=the+ocean+of+churn&pg=PP1&redir_esc=y The Ocean of Churn: How the Indian Ocean Shaped Human History]. Penguin UK. pp. 82–84. [[আন্তৰ্জাতিক মান গ্ৰন্থ সংখ্যা|ISBN]] [[:en:Special:BookSources/978-93-86057-61-7|978-93-86057-61-7]].</ref><ref>Tarling, Nicholas (2008). [https://www.cambridge.org/core/books/cambridge-history-of-southeast-asia/917298863AB03D1105768B453E3A4183 The Cambridge History of Southeast Asia]. Cambridge University Press. [[আন্তৰ্জাতিক মান গ্ৰন্থ সংখ্যা|ISBN]] [[:en:Special:BookSources/9781139055482|9781139055482]].</ref> [[চিত্ৰ:Statue of Kaundinya I and Queen Soma.jpg|thumb|প্ৰথম কৌন্দিন্য আৰু ৰাণী সোমাৰ মূৰ্তি]] পণ্ডিত [[:en:R._C._Majumdar|আৰ চি মজুমদাৰ]]ৰ মতে খ্ৰীষ্টীয় অষ্টম শতিকাৰ জাভাৰ [[:en:Shailendra_dynasty|শৈলেন্দ্ৰ বংশ]]ৰ উৎপত্তি সম্ভৱতঃ কলিংগৰ পৰা হৈছিল আৰু [[কম্বোডিয়া]] আৰু চম্পা(আন্নাম) অঞ্চলতো এই বংশ শক্তিশালী আছিল।শৈলেন্দ্ৰসকলক [[:en:Thalassocracy|থেলাচক্ৰেচি]] বুলি গণ্য কৰা হয় আৰু সামুদ্ৰিক দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ বিশাল অঞ্চলত শাসন কৰিছিল আৰু এই বংশটো মধ্য জাভাৰ [[:en:Mataram_kingdom|মাতৰাম]] ৰাজ্য, কিছু সময়ৰ বাবে আৰু সুমাত্ৰাৰ [[:en:Srivijaya|শ্ৰীবিজয় ৰাজ্য]] দুয়োটাৰে শাসক পৰিয়াল যেন দেখা গৈছিল।<ref>R. C. Majumdar, R. C. (1933). [https://www.persee.fr/doc/befeo_0336-1519_1933_num_33_1_4618 "IV. Les rois Šailendra de Suvarnadvîpa"]. Bulletin de l'École française d'Extrême-Orient. 33 (1): 121–141. [[:en:Doi_(identifier)|doi]]:[[doi:10.3406/befeo.1933.4618|10.3406/befeo.1933.4618]].</ref> বাৰ্মা কলিংগ-ৰত্তা নামেৰে গৈছিল (পেগুৰ বাবে পুৰণি ভাৰত-চীন ৰেকৰ্ডত দেখা পোৱা সম্ভৱ) আৰু দক্ষিণ মন অঞ্চলত অতি প্ৰাচীন বণিক বসতি আৰু বৌদ্ধ মিছনৰ প্ৰমাণ পোৱা গৈছে আৰু খ্ৰীষ্টীয় দ্বিতীয় শতিকাৰ ভিতৰত কলিংগ প্ৰব্ৰজনকাৰীৰ শাসন কালে, আৰাকান নদী উপত্যকা আৰু পেগুৰ আশে-পাশে, মাৰ্টাবন উপসাগৰৰ আশে-পাশে কেন্দ্ৰীভূত হৈছিল। ইয়াংগনৰ ওচৰৰ টাণ্টেত খনন কৰা এখন জাহাজৰ অৱশিষ্ট কালিংগান ব্যৱসায়ীৰ বুলি ধাৰণা কৰা হৈছে। স্থানৰ নাম আৰু স্থাপত্যৰ সাদৃশ্যইও সমগ্ৰ বংগ উপসাগৰৰ ঘনিষ্ঠ যোগাযোগৰ ইংগিত দিয়ে।<ref>Patnaik, Durga Prasad (1989). [https://books.google.com/books?id=90_qAeMT1bwC Palm Leaf Etchings of Orissa]. Abhinav Publications. [[আন্তৰ্জাতিক মান গ্ৰন্থ সংখ্যা|ISBN]] [[:en:Special:BookSources/81-7017-248-9|81-7017-248-9]].</ref><ref>Benudhar Patra (November 2005), [https://web.archive.org/web/20250506102936/https://magazines.odisha.gov.in/Orissareview/nov2005/engpdf/Kalinga_and_Burma-A_Study_%20in_%20Ancient_Relations.pdf Kalinga and Burma – A Study in Ancient Relations] (PDF), Orissa Review, archived from [http://magazines.odisha.gov.in/Orissareview/nov2005/engpdf/Kalinga_and_Burma-A_Study_%20in_%20Ancient_Relations.pdf the original] (PDF) on 6 May 2025, retrieved 24 March 2021</ref> [[মালদ্বীপ]]ৰ ইতিহাস অনুসৰি খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩য় শতিকাৰ আগতে প্ৰথম ৰাজ্য ধীৱ মাৰি প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল সৌৰ বংশৰ নিৰ্বাসিত ৰাজকুমাৰ আৰু কলিংগ ৰাজ্যৰ ৰজা ব্ৰহ্মাদিত্তিয়াৰ পুত্ৰ সৌৰুদাসৰুণ-আদিতীয়াই আৰু আদীত্ত বংশৰ ভেটি স্থাপন কৰিছিল।<ref>Mohamed, Naseema (2005). [https://www.persee.fr/doc/arch_0044-8613_2005_num_70_1_3970 "First Settlers"]. Note on the Early History of the Maldives: 9. [[:en:Doi_(identifier)|doi]]:[[doi:10.3406/arch.2005.3970|10.3406/arch.2005.3970]]. Retrieved 21 March 2021.</ref> এৰিক কেচিনোৰ মতে ফিলিপাইনছত [[:en:Butuan_(historical_polity)|বুটুয়ান]]ৰ এজন ৰজাক কিলিং বুলি কোৱা হৈছিল; কেচিনোৱে ৰজাজন ভিছায়ান মূলৰ নহয় বৰঞ্চ ভাৰতীয় মূলৰ বুলি ধাৰণা কৰিছিল, কেৱল এই সম্ভাৱনাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি যে কিলিং নামটোয়ে ভাৰতীয়ক বুজায় আৰু মালয় শব্দ [[:en:Keling|কেলিং]] ৰ সৈতে একে। কলিংগাৰ পৰা উদ্ভৱ হৈছে এতিয়াও বৰ্তমানৰ শব্দ [[:en:Keling|কেলিং]] বা [[:en:Kling|ক্লিং]], [[:en:Southeast_Asia|দক্ষিণ-পূব এছিয়া]]ৰ কিছু অংশত [[ভাৰতীয় উপমহাদেশ]] বা [[:en:Indian_diaspora|ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী]] ব্যক্তিক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয় আৰু বৰ্তমান ইয়াৰ কিছুমান অপমানজনক আৰু অপমানজনক অৰ্থ আছে, বিশেষকৈ [[মালয়েছিয়া]]ত। ১৬ শতিকাৰ [[পৰ্তুগীজ ভাষা|পৰ্তুগীজ]] ভ্ৰমণকাৰী কাষ্টানহেডাই মেলাকাৰ কেলিং সম্প্ৰদায়ৰ বিষয়ে লিখিছিল যিসকলে মালাকা চহৰৰ উত্তৰ অংশ(মেলাকা)ত বাস কৰিছিল। বণিকসকলক কুইলিন (ক্লিং, ভাৰতৰ পৰা অহা কলিংগাৰ লোক) নামেৰে জনা গৈছিল।<ref>KA Nilakanta Sastri (1939). [[iarchive:in.ernet.dli.2015.505186|"Foreign Notices Of South India From Megasthenes To Ma Huan"]]. p. 311.</ref> ১১৮৭ চনৰ পৰা ১১৯৬ চনলৈকে [[শ্ৰীলংকা]]ৰ শাসক নিছাংকা মাল্লাই সিংহপুৰাত জন্মগ্ৰহণ কৰা কলিংগৰ এটা ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্য বুলি উল্লেখ কৰিছে।<ref>Rasanayagam, C.; Rasanayagam, M. C. (1993). [https://books.google.com/books?id=k9DpMY206bMC&pg=PA322 Ancient Jaffna]. Asian Educational Services. [[আন্তৰ্জাতিক মান গ্ৰন্থ সংখ্যা|ISBN]] [[:en:Special:BookSources/978-81-206-0210-6|978-81-206-0210-6]].</ref> == লগতে চাওক == * [[:en:History_of_Odisha|ওড়িশাৰ ইতিহাস]] * [[:en:List_of_rulers_of_Odisha|ওড়িশাৰ শাসকসকলৰ তালিকা]] * [[:en:Kalinga_script|কলিংগ লিপি]], ব্ৰাহ্মী লিপিৰ পৰা উদ্ভৱ * [[:en:Keling|কেলিং]] * [[:en:Kalingga_kingdom|কালিংগ ৰাজ্য]] == তথ্য সংগ্ৰহ == {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:ভাৰত]] smaw3co7ozhr67b4mf5d3v18vo6jlth 601688 601668 2026-04-20T16:47:48Z যদুমণি 32127 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 601688 wikitext text/x-wiki {{About|অঞ্চল|অন্যান্য ব্যৱহাৰ|কলিংগ যুদ্ধ{{!}}কলিংগ}} {{Infobox settlement | name = কলিংগ | official_name = | native_name = | native_name_lang = | other_name = | settlement_type = অঞ্চল | image_skyline = Mahajanapadas (c. 500 BCE).png | image_caption = Kalinga among Vedic states | image_flag = | flag_alt = | nickname = | image_map = | map_caption = | image_map1 = | map_caption1 = | pushpin_map_caption = | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = [[India]] | subdivision_type1 = State | subdivision_name1 = {{Plainlist| * [[Odisha]] {{small|(central and southern)}} * [[Andhra Pradesh]] {{small|(northern)}} }} | established_title = <!-- Established --> | established_date = c. 1100 BCE | founder = [[Kalinga (Mahabharata)|King Kalinga of Mahabharata]] | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = | area_footnotes = | area_total_km2 = | area_rank = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = | population_as_of = | population_footnotes = | population_density_km2 = auto | population_rank = | population_demonym = | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Spoken | demographics1_info1 = [[Odia language|Odia]], [[Telugu language|Telugu]] (only in parts of Northern AP) | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | blank1_name_sec1 = Ancient and Medieval Capitals | blank1_info_sec1 = [[Tosali]], [[Sisupalgarh]], [[Dantapuram]], [[Pithapuram|Prishtapura]], [[Mukhalingam|Kalinganagara]], [[Cuttack]], [[Jajpur]] }} '''কলিংগ''' [[ভাৰত]]ৰ এক ঐতিহাসিক অঞ্চল। ইয়াক সাধাৰণতে গংগা আৰু গোদাৱৰী নদীৰ মাজৰ পূব উপকূলীয় অঞ্চল বুলি সংজ্ঞায়িত কৰা হয় যদিও ইয়াৰ সীমা শাসকসকলৰ ভূ-খণ্ডৰ লগত উঠা-নমা কৰি আহিছে। কলিংগাৰ মূল ভূ-খণ্ডই এতিয়া সমগ্ৰ ওড়িশা আৰু উত্তৰ অন্ধ্ৰপ্ৰদেশৰ কিছু অংশ সামৰি লৈছে। ইয়াৰ বহল পৰিসৰত কলিংগ অঞ্চলে বৰ্তমানৰ ছত্তীশগড়ৰ কিছু অংশও সামৰি লৈছিল, যি পশ্চিমে অমৰকান্তকলৈকে বিস্তৃত আছিল।<ref name="rcm">{{cite book |url=https://archive.org/details/outlineofhistory00rcma |title=Outline of the History of Kalinga |first=R.C. |last=Majumdar |pages=1, 19 |publisher=[[Asian Educational Services]] |date=1996|isbn=9788120611948 |access-date=1 May 2021}}</ref> প্ৰাচীন কালত ই গংগা নদীৰ পাৰলৈকে বিস্তৃত আছিল।<ref name=":0">{{Cite book |last=Ganguly |first=DK |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.148266/page/n21/mode/1up?q=north-east&view=theater |title=Historical Geography and dynastic History of Orissa |publisher=Punthi Pustak |year=1975 |edition=1st |location=Kolkata |pages=6–7 |language=English}}</ref> কিংবদন্তি [[মহাভাৰত]]ত কলিংগসকলক এটা প্ৰধান জনগোষ্ঠী হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে। খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩য় শতিকাত [[কলিংগ যুদ্ধ]]ৰ ফলত এই অঞ্চলটো মৌৰ্যৰ নিয়ন্ত্ৰণলৈ আহে। পৰৱৰ্তী সময়ত ইয়াক কেইবাটাও আঞ্চলিক বংশই শাসন কৰিছিল যাৰ শাসকসকলে কলিংগাধিপতি ("কলিংগৰ প্ৰভু") উপাধি বহন কৰিছিল; এই বংশসমূহৰ ভিতৰত আছিল মহামঘাবাহন, বশিষ্ঠ, মথাৰা, পিতৰ্ভক্ত, শৈলোদ্ভৱ, ভৌমকৰ, সোমবংশী, আৰু পূব গংগ। কলিং অঞ্চলত শাসন কৰিবলৈ মধ্যযুগীয় যুগৰ শাসকসকল আছিল সূৰ্য্যবংশ গজাপতি, ভোই বংশ,<ref>{{cite book|first=L.S.S. |last=O'Malley|title=Bengal District Gazetteer : Puri|url=https://books.google.com/books?id=pwD0-YV2LCYC&pg=PA30|year=2007|access-date=2 February 2021|publisher=Concept Publishing Company|isbn=978-81-7268-138-8|pages=30}}</ref> পৰলাখেমুণ্ডি গংগা <ref>{{citation |url=https://www.jstor.org/stable/44145916 |publisher=Indian History Congress |date=2005–2006|jstor = 44145916|access-date=31 December 2020|title = Formation of Orissa Province and Role of Oriyas in Berhampur|last1 = Padhy|first1 = S. C.|journal = Proceedings of the Indian History Congress|volume = 66|pages = 1030–1040}}</ref><ref name="GAJAPATI">{{citation |title=Odisha District Gazetteers Gajapati |publisher=GAD, Govt of Odisha |url=http://gopabandhuacademy.gov.in/sites/default/files/gazetter/Gajapati_Gazetteer.pdf |page=51 |date=2002 }}</ref> আৰু গঞ্জাম আৰু বিজাগপতমৰ জমিদাৰীসকল।<ref>{{citation |url=https://archive.org/details/dli.csl.7900 |title=Standing Information Regarding the Official Administration of the Madras Presidency in each Department |publisher=Madras University |last1=Maclean |first1=C.D. |date=1877 }}</ref> ==পৰিসৰ== কলিংগ অঞ্চলক সাধাৰণতে [[গংগা]]<ref name=":0" /> আৰু [[গোদাবৰী নদী]]ৰ মাজৰ পূব উপকূলীয় অঞ্চল বুলি সংজ্ঞায়িত কৰা হয়। কিন্তু ইয়াৰ সঠিক সীমা ইতিহাসৰ বিভিন্ন সময়ত উঠা-নমা কৰি আহিছে।{{sfn|R. C. Majumdar|1996|p=1}} ৰাজনীতি বিজ্ঞানী সুদামা মিশ্ৰৰ মতে, কলিং জনপদ প্ৰথমে পুৰী আৰু গঞ্জাম জিলাই সামৰি লোৱা অঞ্চলটোক সামৰি লৈছিল।<ref>{{cite book |author=Sudama Misra |title=Janapada state in ancient India |publisher=Bhāratīya Vidyā Prakāśana |year=1973 |page=78 |url=https://books.google.com/books?id=se1oyofmPLMC }}</ref> গংগা নদীলৈকে অস্তিত্ব নিশ্চিত কৰিবলৈ ডি কে গাংগুলীয়ে প্লিনি আৰু মহাভাৰতৰ বিৱৰণীৰপৰা উল্লেখ ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref name=":0" /> তেওঁ লিখিছে " প্লিনিয়ে স্পষ্টভাৱে অপ্ৰয়োজনীয় ডুপ্লিকেচন কৰিছে।<ref name=":0" /> দুৰ্ভাগ্যজনকভাৱে এই জনগোষ্ঠীসমূহৰ চিনাক্তকৰণ আৰু ইয়াৰ অৱস্থান বৰ্ণনাৰ প্ৰকৃতিৰ বাবে কঠিন হৈ পৰিছে যিটো ভুল আৰু বিভ্ৰান্তিকৰ যেন লাগে।<ref name=":0" /> প্লিনিয়ে এটাতকৈ অধিক কলিংগ বসতিৰ অস্তিত্বৰ বিষয়ে তেওঁৰ ধাৰণাটোৰদ্বাৰা পৰিচালিত হৈছিল যাৰপৰা ভাৰতীয় লেখকসকলো সম্পূৰ্ণৰূপে মুক্ত নহয়।<ref name=":0" /> কিন্তু প্লিনিৰ ওপৰৰ বিৱৰণীটো গুৰুত্বপূৰ্ণ ইয়াৰপৰা দেখা যায় যে কলিংগ উত্তৰ-পূব দিশত গংগালৈকে বিস্তৃত আছিল।<ref name=":0" />গংগাৰপৰা আগলৈ কলিংগৰ ভূ-খণ্ড যে বিস্তৃত আছিল, সেই কথা বাণপৰ্বমৰ ত্ৰিত্যত্ৰ খণ্ডৰ তলৰ অংশসমূহে সমৰ্থন কৰা যেন লাগে।" <ref name=":0" /> আৰ চি মজুমদাৰৰ দৰে পণ্ডিতসকলে কলিংগৰ কথা উল্লেখ কৰিছে যে মহানদীৰপৰা গোদাবৰীলৈকে আছিল। অৱশ্যে ওপৰত কোৱাৰ দৰে প্লিনিয়ে গংগাৰ উত্তৰ সীমা হিচাপে গংগাৰ সৰল উল্লেখ আৰু মহাভাৰতে কোৱাৰ দৰে মহানদীৰ উত্তৰত অৱস্থিত আৰু এটা সময়ত ওড়িশা আৰু ঝাৰখণ্ডৰ সীমাৰেখাৰে আবদ্ধ হৈ ওড়িশাৰ ভদ্ৰক জিলাৰ বংগ উপসাগৰত পৰি কলিংগাৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যোৱা বৈতাৰাণী নদীখনে এই দাবী বাতিল কৰে। প্ৰাচীন ভাৰতীয় সাহিত্যত কলিংগ অঞ্চলটো অন্ধ্ৰ প্ৰদেশৰ সৈতে সীমান্তৰ ওচৰত ওড়িশাৰ গঞ্জাম জিলাত অৱস্থিত মহেন্দ্ৰগিৰি পৰ্বতৰ সৈতে জড়িত।<ref name=":1">Dineschandra Sircar (1971). [https://books.google.com/books?id=AqKw1Mn8WcwC&pg=PA167 Studies in the Geography of Ancient and Medieval India. Motilal Banarsidass.] [[:en:ISBN_(identifier)|ISBN]] [[:en:Special:BookSources/978-81-208-0690-0|978-81-208-0690-0.]]</ref> == ইতিহাস == === প্ৰাচীনতা === এই অঞ্চলৰ নামটো কলিংগ নামৰ এটা জনগোষ্ঠীৰপৰাই উদ্ভৱ হৈছে। কিংবদন্তি মহাভাৰত গ্ৰন্থ অনুসৰি কলিংগ আৰু তেওঁলোকৰ ওচৰৰ জনগোষ্ঠীৰ পূৰ্বপুৰুষ ভাতৃ আছিল। এই চুবুৰীয়া দেশসমূহৰ ভিতৰত আছিল অংগ, ভাংগা, পুন্দ্ৰা আৰু চুহমা।<ref name=":1" /> কলিংগসকলে ওড়িশাৰ বৈতাৰাণী নদীৰপৰা বিশাখাপট্টনম জিলাৰ বাৰাহনন্দিলৈকে বিস্তৃত ভূ-খণ্ড দখল কৰিছিল। প্ৰাচীন কালত ইয়াৰ ৰাজধানী আছিল দন্তকুৰা বা দন্তপূৰা চহৰ (বৰ্তমান শ্ৰীকাকুলাম জিলাৰ চিকাকোলেৰ ওচৰৰ দন্তবক্তৰ দুৰ্গ, লাংগুলীয়া বা লাংগুলিনি নদীৰদ্বাৰা ধুই পেলোৱা)।<ref>[[:en:K._A._Nilakanta_Sastri|K. A. Nilakanta Sastri]], ed. (1988) [1967]. ''[https://books.google.com/books?id=YoAwor58utYC Age of the Nandas and Mauryas]'' (2nd ed.). [[:en:Delhi|Delhi]]: [[:en:Motilal_Banarsidass|Motilal Banarsidass]]. [[আন্তৰ্জাতিক মান গ্ৰন্থ সংখ্যা|ISBN]] [[:en:Special:BookSources/81-208-0465-1|<bdi>81-208-0465-1</bdi>.]]</ref> ব্ৰাহ্মণ গ্ৰন্থৰ সময়ত কলিংগ ৰাজ্য ইতিমধ্যে আছিল, য'ত ইয়াৰ ৰজা কৰণডুক গান্ধাৰ নগনাজিত আৰু বিদৰ্ভৰ ভীমৰ সমসাময়িক বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref name=":2">[[:en:Hem_Chandra_Raychaudhuri|Raychaudhuri, Hemchandra]] (1953). Political History of Ancient India: From the Accession of Parikshit to the Extinction of Gupta Dynasty. [[:en:University_of_Calcutta|University of Calcutta]]</ref> মহাগোবিন্দ সুত্তান্তৰ মতে কলিংগৰ ৰজা সত্তভু বিদেহৰ ৰেণুৰ সমসাময়িক আৰু কাছিৰ ধাতৰাষ্ঠ বা ধৃতৰাষ্ট্ৰৰ সমসাময়িক আছিল।<ref name=":2" /> কলিংগৰ কথা পাণিনি আৰু বৌধায়ন দুয়োজনে উল্লেখ কৰিছিল, পিছৰজনে ইয়াক ভাৰতৰ অংশ বুলি গণ্য কৰিছিল। === প্ৰাচীন কলিংগ : কলিংগ ৰাজ্য (প্ৰায় ১১০০ – ২৬১ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব) === ==== কলিংগ বংশ (প্ৰথম) (প্ৰায় ১১০০ – ৭০০ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব) ==== মূল প্ৰবন্ধ: [[:en:Kalinga_(Mahabharata)|কলিংগ (মহাভাৰত)]] [[চিত্ৰ:Late Vedic Culture (1100-500 BCE).png|thumb|পূব ভাৰতৰ উপকূলত অৱস্থিত কলিংগ, [[বৈদিক যুগ]]ত গ. ১১০০ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব]] [[মহাভাৰত]] আৰু কিছুমান পুৰাণৰ মতে, ৰাজকুমাৰ 'কলিংগ'ই উত্তৰ ছিৰকাৰসকলকে ধৰি উপকূলীয় ওড়িশাৰ বৰ্তমানৰ অঞ্চলত কলিংগ ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। মহাভাৰতত এজন 'শ্ৰুতযুধ'ক কলিংগ ৰাজ্যৰ ৰজা বুলিও উল্লেখ কৰা হৈছে, যিজনে কৌৰৱ শিবিৰত যোগদান কৰিছিল। বৌদ্ধ গ্ৰন্থত মহাগোবিন্দ সুত্তান্ত, কলিংগ আৰু ইয়াৰ শাসক 'সত্তভু'ৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে। '''জনাজাত শাসকসকল হ’ল –''' * ৰজা কলিংগ ([[:en:Kalinga_(Mahabharata)|কলিংগ ৰাজ্য]]ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক) * ৰজা অড্ৰা ([[:en:Odra_kingdom|অড্ৰা ৰাজ্য]]ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক) * [[:en:Srutayudha|শ্ৰুতাযুধা]] * শ্ৰুতাযুষ * মণিমত * চিত্ৰংগদ * সুবাহু * বিৰাসেনা * সুদত্ত * নালিকিৰা * যৱনৰাজ * দন্তবখ বা দন্তৱখ্ৰ (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব প্ৰায় নৱম শতিকা) * [[:en:Avakinnayo_Karakandu|অৱকিন্নয়ো কাৰাকাণ্ডু]] (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব নৱম শতিকাৰ শেষৰপৰা ৮ম শতিকাৰ আৰম্ভণিতে) * বসুপাল (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব অষ্টম শতিকা) === কলিংগ বংশ (দ্বিতীয়) (প্ৰায় ৭০০ – ৩৫০ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব) === দ্বিতীয় কলিংগ বংশৰ কথা চুল্লাকলিংগ জাতক আৰু কলিংগবোধি জাতকত উল্লেখ আছে। প্ৰথম কলিংগ বংশৰ শেষ শাসকে আচমকা আৰু বিদৰ্ভৰ ৰজাক সামন্তীয় ৰাজ্য হিচাপে লৈ দণ্ড ৰাজ্যৰপৰা বিচ্ছিন্ন হৈ দ্বিতীয় কলিংগ বংশৰ শাসন প্ৰতিষ্ঠা কৰা বুলি কোৱা হয়। '''জনাজাত শাসকসকল হ’ল –''' * দণ্ডাকি * মহাকলিংগ * চুল্লাকলিংগ * দ্বিতীয় কলিংগ (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব প্ৰায় ৭ম – ৬ষ্ঠ শতিকা) '''দাথাবংস মতে অন্যান্য বা পাছৰ কলিংগ শাসকসকল হ’ল –''' এই বিষয়ে সম্ভৱতঃ আন এটা বংশ বা দ্বিতীয় কলিংগ বংশৰ শেষৰফালে শাসক আছিল, যাৰ উল্লেখ [[:en:Dāṭhavaṃsa|দাথাবংশত]] পোৱা গৈছে। '''জনাজাত শাসকসকল হ’ল –''' * ব্ৰহ্মদত্ত (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ষষ্ঠ – ৫ম শতিকা) * সত্তভু * কাছিৰাজা * সুনন্দা * গুহাশিৱ === কলিংগৰ সূৰ্য্যবংশ (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩৫০ – ২৬১) === '''জনাজাত শাসকসকল হ’ল –''' * ব্ৰহ্মদিত্যা (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব প্ৰায় চতুৰ্থ শতিকা) তেওঁৰ পুত্ৰ ৰাজকুমাৰ ‘সুৰুদাসৰুণা-আদিতীয়া’ক নিৰ্বাসিত কৰা হয় আৰু [[:en:History_of_the_Maldives|মালদ্বীপৰ ইতিহাস]] অনুসৰি তেওঁ প্ৰথম [[:en:List_of_Maldivian_monarchs#Solar_dynasty_(Aditta_Vansa)|ধীৱ মাৰি]] ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা কৰি আদীত্ত বংশৰ (অদিত্ত বংশ) ভেটি স্থাপন কৰে। === প্ৰাক-শাস্ত্ৰীয় কলিংগ === ==== নন্দ সাম্ৰাজ্যৰদ্বাৰা সংযুক্ত (প্ৰায় ৩৪৫ – ৩২২ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব) ==== ইয়াৰ উপৰি চাওক: [[:en:Nanda_Empire|নন্দ বংশ]] [[চিত্ৰ:Nanda Empire, c.325 BCE.png|thumb|কলিংগৰ শেষ শাসক [[:en:Dhana_Nanda|ধননন্দ]]ৰ অধীনত নন্দ সাম্ৰাজ্যৰ সম্ভাৱ্য পৰিসৰ]] খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩৪৫ৰপৰা ৩৪০ চনৰ ভিতৰত নন্দ শাসক মহাপদ্ম নন্দই কলিংগক চমুকৈ সংলগ্ন কৰা বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল। নন্দ সাম্ৰাজ্য পশ্চিমে বৰ্তমানৰ [[পঞ্জাব, ভাৰত|পঞ্জাব]]ৰপৰা পূবে [[ওড়িশা]] (কলিংগ)লৈকে বিস্তৃত হোৱা যেন লাগে। কলিংগ অঞ্চলৰ নন্দৰ নিয়ন্ত্ৰণৰ সমৰ্থন পিছৰ ৰজা [[:en:Kharavela|খৰাভেলা]]ৰ [[হাথীগুম্ফা শিলালিপি|হাতীগুম্ফা শিলালিপি]] (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব প্ৰায় দ্বিতীয় বা প্ৰথম শতিকা)<ref>Irfan Habib; Vivekanand Jha (2004). [https://books.google.co.in/books?id=nUvGQgAACAAJ&redir_esc=y Mauryan India]. A People's History of India. Aligarh Historians Society / [[:en:Tulika_Books|Tulika Books]]. [[আন্তৰ্জাতিক মান গ্ৰন্থ সংখ্যা|ISBN]] [[:en:Special:BookSources/978-81-85229-92-8|978-81-85229-92-8]]. p.13</ref> [[চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্য]]ই যেতিয়া [[:en:Nanda–Mauryan_War|নন্দৰ বিৰুদ্ধে বিদ্ৰোহ]] কৰিছিল, তেতিয়া খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩২২ চনত কলিংগসকলে [[মগধ]] সাম্ৰাজ্যৰপৰা বিচ্ছিন্ন হৈছিল। === কলিংগৰ হাতীগুম্ফা শিলালিপি === ইয়াৰ উপৰি চাওক: [[হাথীগুম্ফা শিলালিপি|হাতীগুম্ফা শিলালিপি]] [[হাথীগুম্ফা শিলালিপি|হাতীগুম্ফা শিলালিপি]]ৰপৰা অনুমান কৰিব পাৰি যে নন্দৰাজ নামৰ এজন ৰজাই আগতে তাত এটা জলপথ খনন কৰিছিল। নন্দৰাজে নন্দ বংশৰ এজন ৰজাক বুজাইছে বুলি ধৰি ল'লে দেখা যায় যে কলিংগ অঞ্চলটো কোনো এটা সময়ত নন্দসকলে নিজৰ সংলগ্ন কৰি লৈছিল। নন্দৰ পতনৰ পিছত ই পুনৰ স্বাধীন হোৱা যেন লাগে। মেগাষ্টেনিছৰ ইণ্ডিকা (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩য় শতিকা)ত ইয়াক "কেলিংগে" বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে: {| class="wikitable" |+ |প্ৰিনা আৰু কেইনাছ (গংগাৰ উপনৈ) দুয়োখন নদী যাতায়াত কৰিব পৰা নদী। গংগাৰ কাষত বাস কৰা জনগোষ্ঠীসমূহ হ’ল সাগৰৰ ওচৰত থকা কালিংগে আৰু মাণ্ডেইৰ ওপৰত মাল্লীও, যাৰ ভিতৰত মাল্লু পৰ্বত আছে, সেই সকলো অঞ্চলৰ সীমা গংগা। — মেগাষ্টেনিছ, খণ্ড ২০ প্লিনি বি, ইতিহাস, নাট ৫ ১.২১.৯-২২ ১.<ref name=":3">[https://web.archive.org/web/20150321164350/http://www.sdstate.edu/projectsouthasia/upload/Megasthene-Indika.pdf "South Dakota State University Homepage | South Dakota State University"] (PDF). www.sdstate.edu. Archived from [https://www.sdstate.edu the original] on 21 March 2015.</ref> |- |কালিংগৰ ৰাজকীয় নগৰখনক পাৰ্থলিছ বুলি কোৱা হয়। তেওঁলোকৰ ৰজাৰ ওপৰত ৬০,০০০ পদাতিক সৈনিক, ১০০০ অশ্বাৰোহী, ৭০০ হাতীয়ে "যুদ্ধৰ ওচৰত" পহৰা আৰু ৱাৰ্ড ৰাখে। — মেগাষ্টেনিছ, খণ্ড ৫৬ প্লিনি, ইতিহাস, নাট ৬ ২১. ৮-২৩. ১১.<ref name=":3" /> |} === কলিং যুদ্ধ আৰু মৌৰ্য সাম্ৰাজ্যৰদ্বাৰা সংযুক্ত (প্ৰায় ২৬১ – ২২৫ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব) === [[চিত্ৰ:Maurya Empire, c.250 BCE 2.png|thumb|252x252px|খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২৫০ চনত অশোকৰ ৰাজত্বকালত [[মৌৰ্য সাম্ৰাজ্য]]]] ইয়াৰ উপৰি চাওক: [[কলিংগ যুদ্ধ]] আৰু [[মৌৰ্য সাম্ৰাজ্য]] খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২৬১ চনত অশোকে কলিংগ আক্ৰমণ কৰি পুনৰ মগধ সাম্ৰাজ্যত সংযুক্ত হয়। ধৌলি পাহাৰৰ ওচৰত চূড়ান্ত যুদ্ধৰ পিছত ৰাজধানী টোছালি মৌৰ্যৰ হাতত পৰে য’ত মৌৰ্য প্ৰদেশ কলিংগৰ মুখ্য কাৰ্যালয়ও আছিল। খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২২৪ চনত দশৰথৰ শাসনকালত কলিংগে মৌৰ্য সাম্ৰাজ্যৰপৰা বিচ্ছিন্ন হয়। === মহামেঘবাহন সাম্ৰাজ্য (প্ৰায় ২২৪ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব – ২৫০ খ্ৰীষ্টাব্দ) === মূল প্ৰবন্ধ: [[:en:Mahameghavahana_dynasty|মহামেঘবাহন বংশ]] [[চিত্ৰ:Map of the Maha-Meghavahanas.png|thumb|মহা-মেঘবাহনৰ মানচিত্ৰ, খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২০]] [[মৌৰ্য সাম্ৰাজ্য]]ৰ অৱনতিৰ পিছত এই অঞ্চল মহামেঘবাহন পৰিয়ালৰ নিয়ন্ত্ৰণলৈ আহে, যাৰ ৰজা খৰাভেলাই নিজকে "কলিংগৰ সৰ্বোচ্চ প্ৰভু" বুলি অভিহিত কৰে। খৰাভেলা খ্ৰীষ্টপূৰ্ব দ্বিতীয় বা প্ৰথম শতিকাত শাসন কৰা সাম্ৰাজ্যৰ সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ শাসক আছিল আৰু তেওঁৰ ৰাজত্বকালৰ প্ৰধান উৎস শিলৰ কটা [[হাথীগুম্ফা শিলালিপি|হাতীগুম্ফা শিলালিপি]]ৰপৰা পোৱা গৈছে। এই শিলালিপিত তেওঁৰ ৰাজত্বকালৰ বছৰেকীয়া তথ্যৰ বৰ্ণনা কৰা হৈছে আৰু লগতে তেওঁক ৰাজহুৱা আন্তঃগাঁথনি প্ৰকল্প, কল্যাণমূলক কাম-কাজ, কলাৰ পৃষ্ঠপোষকতা, আৰু বহুতো সামৰিক বিজয়ৰ লগতে জৈন ধৰ্মৰ দৰে ধৰ্মৰ পৃষ্ঠপোষকতা কৰাৰ কৃতিত্বও দিয়া হৈছে আনহাতে শিলালিপিত তেওঁক সকলো ধৰ্মৰ ভক্ত বুলিও বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>Sailendra Nath Sen (1999). [https://books.google.co.in/books?id=Wk4_ICH_g1EC&pg=PA176&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Ancient Indian History and Civilization]. New Age International. [[ISBN]] [[:en:Special:BookSources/978-81-224-1198-0|978-81-224-1198-0]].</ref> === উত্তৰ-শাস্ত্ৰীয় কলিংগ === ==== গুপ্ত সাম্ৰাজ্য ==== ইয়াৰ উপৰি চাওক: [[গুপ্ত সাম্ৰাজ্য]] খ্ৰীষ্টীয় চতুৰ্থ শতিকাত কলিংগ [[গুপ্ত সাম্ৰাজ্য|গুপ্ত]]ৰ আধিপত্যৰ অধীনলৈ আহে। গুপ্ত প্ৰত্যাহাৰৰ পিছত ইয়াত কেইবাটাও সৰু সৰু বংশই শাসন কৰিছিল, যাৰ শাসকসকলে কলিংধিপতি ("কলিংগৰ প্ৰভু") উপাধি বহন কৰিছিল। ইয়াৰ ভিতৰত [[:en:Mathara_dynasty|মথাৰ]], [[:en:Pitrbhakta_dynasty|পিতৰ্ভক্ত]], [[:en:Vasishtha_dynasty|বশিষ্ঠ]] আৰু [[:en:Nala_dynasty|নল]] আদি অন্যতম।<ref>Tripathy, Snigdha (1997). [https://books.google.co.in/books?id=XUiYu3XByNgC&redir_esc=y Inscriptions of Orissa].। Vol. I – Circa 5th–8th centuries A.D. I[[:en:Indian_Council_of_Historical_Research|ndian Council of Historical Research and Motilal Banarsidass]]. [[ISBN]] [[:en:Special:BookSources/978-81-208-1077-8|978-81-208-1077-8]]. p-219</ref> তেওঁলোকেই পাছত [[:en:Shailodbhava_dynasty|শৈলোদভৱ]] আৰু আদিম [[:en:Eastern_Ganga_dynasty|পূৱ গংগা]]। === শৈলোদ্ভৱ বংশ === [[চিত্ৰ:Map of the Gupta Empire.png|thumb|সমুদ্ৰগুপ্তৰ অধীনত ৩৫০ খ্ৰীষ্টাব্দত [[গুপ্ত সাম্ৰাজ্য]]ৰ শিখৰত উপনীত হয়। ]] ইয়াৰ উপৰি চাওক: [[:en:Shailodbhava_dynasty|শৈলোদ্ভৱ বংশ]] সপ্তম শতিকাত শৈলোদভৱসকলে পূব [[ভাৰত]]ৰ কিছু অংশ শাসন কৰিছিল আৰু তেওঁলোকৰ মূল ভূ-খণ্ড কংগোডা-মণ্ডল নামেৰে জনাজাত আছিল, আৰু বৰ্তমানৰ গঞ্জাম, খোৰ্ধা আৰু পুৰী জিলাৰ কিছু অংশ অন্তৰ্ভুক্ত কৰিছিল। দ্বিতীয় ৰজা মাধৱৰাজে শকল-কলিংধিপতি ("সমগ্ৰ কলিংগৰ প্ৰভু") উপাধি দাবী কৰিছিল।<ref>Tripathy, Snigdha (1997). [https://books.google.co.in/books?id=XUiYu3XByNgC&redir_esc=y Inscriptions of Orissa].। Vol. I – Circa 5th–8th centuries A.D. I[[:en:Indian_Council_of_Historical_Research|ndian Council of Historical Research and Motilal Banarsidass]]. [[ISBN]] [[:en:Special:BookSources/978-81-208-1077-8|978-81-208-1077-8]]. p-64-65</ref> অষ্টম–দশম শতিকাৰ সময়ছোৱাত [[:en:Bhauma-Kara_dynasty|ভৌমা-কাৰ]] বংশই এই অঞ্চলত শাসন কৰিছিল যদিও তেওঁলোকে নিজৰ ৰাজ্যখনক "তোছালা" (কলিংগৰ প্ৰাচীন ৰাজধানী টোছালিৰপৰা আহৰণ কৰা) বুলি কয়। === সোমবমশী বা কেশৰী বংশ === ইয়াৰ উপৰি চাওক: [[:en:Somavamshi_dynasty|সোমবমশী বা কেশৰী বংশ]] নৱম শতিকাৰপৰা দ্বাদশ শতিকাৰ ভিতৰত পূব ভাৰতৰ বৰ্তমানৰ ওড়িশাৰ কিছু অংশত সোমবমশীসকলে শাসন কৰিছিল আৰু তেওঁলোকৰ ৰাজধানীসমূহৰ ভিতৰত যয়াতীনগৰা আৰু অভিনৱ-যায়তীনগৰা (বৰ্তমান জাজপুৰ) আছিল। তেওঁলোকে কোছালেন্দ্ৰ ("কোছালৰ প্ৰভু") উপাধি দাবী কৰি দক্ষিণ কোছাল অঞ্চলত শাসন কৰে, তাৰ পিছত তেওঁলোকে ভৌমা-কৰৰ উত্তৰাধিকাৰী হৈ বৰ্তমানৰ ওড়িশাৰ কলিংগ আৰু উটকালা অঞ্চল জয় কৰে। এইদৰে তেওঁলোকে নিজকে কলিংগ, [[:en:Dakshina_Kosala|কোশল]] আৰু উত্তকলৰ অধিপতি বুলি কয়।[42] তেওঁলোকে ওড়িশাত শিল্প আৰু স্থাপত্যৰ এক নতুন শৈলীও প্ৰৱৰ্তন কৰে।<ref>Walter Smith (1994). ''[https://books.google.co.in/books?id=y0MQmNx8g2gC&pg=PA21&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false The Mukteśvara Temple in Bhubaneswa]r''. [[:en:Motilal_Banarsidass|Motilal Banarsidass]]. [[আন্তৰ্জাতিক মান গ্ৰন্থ সংখ্যা|ISBN]] <bdi>[[:en:Special:BookSources/978-81-208-0793-8|978-81-208-0793-8]]</bdi>.</ref> === মধ্যযুগীয় কলিংগ === ==== পূব গংগা বংশ ==== ইয়াৰ উপৰি চাওক: [[:en:Eastern_Ganga_dynasty|পূব গংগা বংশ]] [[চিত্ৰ:Map of the Eastern Gangas.png|thumb|পূব গংগা ভূ-খণ্ডৰ পৰিসৰ]] একাদশ–পঞ্চদশ শতিকাৰ সময়ছোৱাত পূব গংগাসকল এই অঞ্চলৰ প্ৰধান শক্তিত পৰিণত হয়, আৰু কলিংগধিপতি উপাধি লাভ কৰে। সোমবংশীসকলৰ উত্তৰাধিকাৰী হোৱাৰ পিছত তেওঁলোকে বিভিন্ন উপাধি গ্ৰহণ কৰে যেনে- ত্ৰিকলিংগধিপতি বা শকল কলিংগধিপতি (তিনিটা কলিংগ বা তিনিওটা কলিংগৰ প্ৰভু যথা [[:en:Kalinga_(historical_kingdom)|কলিংগ]](দক্ষিণ), [[:en:Utkala_kingdom|উৎকলা]] (উত্তৰ), আৰু [[:en:Dakshina_Kosala|দক্ষিণ কোশল]] (পশ্চিম)। তেওঁলোকৰ ৰাজধানী প্ৰথমে কলিংগনগৰ (বৰ্তমানৰ [[:en:Mukhalingam|মুখলিংগম]])ত আছিল আৰু পিছলৈ দ্বাদশ শতিকাত [[:en:Anantavarman_Chodaganga|অনন্তবৰ্মান]] [[:en:Anantavarman_Chodaganga|চোড়াগংগা]]ৰ ৰাজত্বকালত কটক (বৰ্তমান [[:en:Cuttack|কটক]])লৈ স্থানান্তৰিত কৰা হয়। তেওঁ [[পুৰী]]ত বিখ্যাত [[:en:Jagannath_Temple,_Puri|জগন্নাথ মন্দিৰ]]ও নিৰ্মাণ কৰিছিল।<ref name=":1" /> উত্তৰ অঞ্চলৰপৰা বাৰে বাৰে আক্ৰমণৰ পিছত [[:en:Anangabhima_Deva_III|তৃতীয় অনংগভিম দেৱ]]ৰ পুত্ৰ [[:en:Narasingha_Deva_I|প্ৰথম নৰসিংহদেৱে]] ত্ৰয়োদশ শতিকাত দক্ষিণ বংগ আক্ৰমণ কৰি তাৰ শাসকক পৰাস্ত কৰি ৰাজধানী ([[:en:Gauḍa_region|গৌড়া]]) দখল কৰি নিজৰ বিজয়ৰ স্মৃতিত কনাৰ্কত [[কোণাৰ্ক সূৰ্য মন্দিৰ|সূৰ্য্য মন্দিৰ]] নিৰ্মাণ কৰে। ১২৪৬ খ্ৰীষ্টাব্দত [[:en:Kapilash_Temple|কপিলাশ মন্দিৰ]]ত লিখা শিলালিপিত ওড়িশানৰ ৰজাৰ মাজত হাতী সৈন্যবাহিনীৰে গজাপতি বা যুদ্ধহস্তীৰ প্ৰভু বা ৰজা উপাধি ব্যৱহাৰ কৰা প্ৰথমজন নৰসিংহদেৱো আছিল। ১২৬৪ চনত নৰসিংহৰ মৃত্যুৰ লগে লগে পূব গংগাৰ অৱনতি হ’বলৈ ধৰে আৰু ১৪৩৪ চনত সূৰ্যবংসী [[:en:Gajapati_Empire|গজাপতি]]ৰ উত্তৰাধিকাৰীত্ব লাভ কৰে।<ref>Manas Kumar Das (24 June 2015), [https://ddceutkal.ac.in/Syllabus/MA_history/Paper-16.pdf History of Odisha] (From Earliest Times to 1434 A.D.) ([https://ddceutkal.ac.in/Syllabus/MA_history/Paper-16.pdf PDF]), DDCE Utkal University, pp. 109, 111</ref> ==== গজাপতি সাম্ৰাজ্য ==== ইয়াৰ উপৰি চাওক: [[:en:Gajapati_Empire|গজপতি সাম্ৰাজ্য]] [[চিত্ৰ:Map of Gajapatis (1).png|thumb|১৪৫০ চনৰ আশে-পাশে সূৰ্য্যবংশী গজাপতিৰ মানচিত্ৰ]] [[:en:Eastern_Ganga_dynasty|পূব গংগাৰ]] শেষ শাসক চতুৰ্থ ভানুদেৱক ১৪৩৫ চনত [[:en:Kapilendra_Deva|কপিলেন্দ্ৰ দেৱে]] সিংহাসনৰপৰা নমাই দিয়ে। এই পৰিঘটনাই [[:en:Utkala_kingdom|উৎকল]] (উত্তৰ ওড়িশা) আৰু কলিংগ (দক্ষিণ ওড়িশা, উত্তৰ অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ) অঞ্চলত শাসন কৰা গজাপতি সাম্ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠা ঘটায়। [[:en:Prataparudra_Deva|প্ৰতাপৰুদ্ৰ দেৱ]] আছিল [[:en:Gajapati_Empire|সূৰ্য্যবংশী গজাপতি]]সকলৰ শেষ মহান ৰজা। ==== ভৌয় বংশ ==== ইয়াৰ উপৰি চাওক: [[:en:Bhoi_dynasty|ভৌয় বংশ]] ১৫৪০ চনত প্ৰতাপ্ৰুদ্ৰ দেৱৰ মৃত্যুৰ পাছত তেওঁৰ পুত্ৰ কলুৱা দেৱ আৰু খকুৰা দেৱক ৰজা কৰা হয় আৰু পিছলৈ তেওঁলোকৰ মন্ত্ৰী [[:en:Govinda_Vidyadhara|গোবিন্দ বিদ্যাধৰে]] ভোই বংশৰ ভেটি স্থাপন কৰি হত্যা কৰে। তেওঁলোকে কেৱল ওড়িশাৰ উপকূল নিয়ন্ত্ৰণ কৰিব পাৰিছিল, অভ্যন্তৰীণ অঞ্চলসমূহ [[:en:Orissa_Tributary_States|গড়জাট]] ৰজাৰ অধীনত পৰিছিল। === মুকুন্দ দেৱৰ পূব চালুক্য বংশ === ইয়াৰ উপৰি চাওক: [[:en:Mukunda_Deva|মুকুন্দ দেৱ]] [[:en:Vengi|ভেংগী]]<ref>Durga Prasad Patnaik (1989). [https://books.google.co.in/books?id=90_qAeMT1bwC&pg=PA4&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Palm Leaf Etchings of Orissa]. Abhinav Publications. pp. 4–. [[আন্তৰ্জাতিক মান গ্ৰন্থ সংখ্যা|ISBN]] [[:en:Special:BookSources/978-81-7017-248-2|978-81-7017-248-2]].</ref>ৰ [[:en:Eastern_Chalukyas|পূব চালুক্যসকল]]ৰপৰা বংশৰ সন্ধান পোৱা মুকুণ্ড দেৱই বিদ্ৰোহ কৰি ভৌয় বংশৰ শেষৰ দুজন উত্তৰাধিকাৰীক হত্যা কৰে আৰু ১৫৫৯ চনত ভৌয় বংশৰ ভূ-খণ্ডৰ ওপৰত উত্তৰ [[ওড়িশা]] উপকূলত নিজকে স্বাধীন শাসক ঘোষণা কৰে যদিও [[:en:Sulaiman_Khan_Karrani|চুলেইমান খান কাৰানীয়ে]] বংগ অঞ্চলত ৰাজ্য গঠন কৰে যিয়ে মুকুণ্ডাৰ বাবে সম্ভাৱ্য ভাবুকি প্ৰমাণ কৰে দেৱ। গজাপতিসকলৰ পতনৰ অৰ্থ আছিল অঞ্চলটোৰ কেন্দ্ৰীভূত কৰ্তৃত্ব দুৰ্বল হোৱা আৰু তাৰ পিছত উপনৈ আৰু সামন্তীয় ৰাষ্ট্ৰৰ খণ্ডিতকৰণ আৰু স্বাধীনতা।<ref>O'Malley, L.S.S. (1 January 2007). [https://books.google.co.in/books?id=pwD0-YV2LCYC&pg=PA30&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Bengal District Gazetteer : Puri]. Concept Publishing Company. p. 30. [[ISBN]] [[:en:Special:BookSources/978-81-7268-138-8|978-81-7268-138-8]]. Retrieved 2 December 2012.</ref> == প্ৰভাৱ == স্থানীয় [[নাগ (কিংবদন্তি)|নাগ]] ৰাজকুমাৰী সোমাক বিয়া কৰাই [[:en:Funan|ফুনান]] ৰাজ্যৰ (আধুনিক [[কম্বোডিয়া]]ত কেন্দ্ৰীভূত) সহ-প্ৰতিষ্ঠাপক হোৱা প্ৰথম বণিক [[:en:Kaundinya_I|কৌণ্ডিনিয়া]]ৰ উৎপত্তিও প্ৰাচীন কলিংগ অঞ্চলৰপৰাই হৈছে।<ref>Sanyal, Sanjeev (2016). [https://books.google.co.in/books?id=oNekDAAAQBAJ&q=the+ocean+of+churn&pg=PP1&redir_esc=y The Ocean of Churn: How the Indian Ocean Shaped Human History]. Penguin UK. pp. 82–84. [[আন্তৰ্জাতিক মান গ্ৰন্থ সংখ্যা|ISBN]] [[:en:Special:BookSources/978-93-86057-61-7|978-93-86057-61-7]].</ref><ref>Tarling, Nicholas (2008). [https://www.cambridge.org/core/books/cambridge-history-of-southeast-asia/917298863AB03D1105768B453E3A4183 The Cambridge History of Southeast Asia]. Cambridge University Press. [[আন্তৰ্জাতিক মান গ্ৰন্থ সংখ্যা|ISBN]] [[:en:Special:BookSources/9781139055482|9781139055482]].</ref> [[চিত্ৰ:Statue of Kaundinya I and Queen Soma.jpg|thumb|প্ৰথম কৌন্দিন্য আৰু ৰাণী সোমাৰ মূৰ্তি]] পণ্ডিত [[:en:R._C._Majumdar|আৰ চি মজুমদাৰ]]ৰ মতে খ্ৰীষ্টীয় অষ্টম শতিকাৰ জাভাৰ [[:en:Shailendra_dynasty|শৈলেন্দ্ৰ বংশ]]ৰ উৎপত্তি সম্ভৱতঃ কলিংগৰপৰা হৈছিল আৰু [[কম্বোডিয়া]] আৰু চম্পা(আন্নাম) অঞ্চলতো এই বংশ শক্তিশালী আছিল। শৈলেন্দ্ৰসকলক [[:en:Thalassocracy|ঠেলাচক্ৰেচি]] বুলি গণ্য কৰা হয় আৰু সামুদ্ৰিক দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ বিশাল অঞ্চলত শাসন কৰিছিল আৰু এই বংশটো মধ্য জাভাৰ [[:en:Mataram_kingdom|মাতৰাম]] ৰাজ্য, কিছুসময়ৰ বাবে আৰু সুমাত্ৰাৰ [[:en:Srivijaya|শ্ৰীবিজয় ৰাজ্য]] দুয়োটাৰে শাসক পৰিয়াল যেন দেখা গৈছিল।<ref>R. C. Majumdar, R. C. (1933). [https://www.persee.fr/doc/befeo_0336-1519_1933_num_33_1_4618 "IV. Les rois Šailendra de Suvarnadvîpa"]. Bulletin de l'École française d'Extrême-Orient. 33 (1): 121–141. [[:en:Doi_(identifier)|doi]]:[[doi:10.3406/befeo.1933.4618|10.3406/befeo.1933.4618]].</ref> বাৰ্মা কলিংগ-ৰত্তা নামেৰে গৈছিল (পেগুৰ বাবে পুৰণি ভাৰত-চীন ৰেকৰ্ডত দেখা পোৱা সম্ভৱ) আৰু দক্ষিণ মন অঞ্চলত অতি প্ৰাচীন বণিক বসতি আৰু বৌদ্ধ মিছনৰ প্ৰমাণ পোৱা গৈছে আৰু খ্ৰীষ্টীয় দ্বিতীয় শতিকাৰ ভিতৰত কলিংগ প্ৰব্ৰজনকাৰীৰ শাসন কালে, আৰাকান নদী উপত্যকা আৰু পেগুৰ আশে-পাশে, মাৰ্টাবন উপসাগৰৰ আশে-পাশে কেন্দ্ৰীভূত হৈছিল। ইয়াংগনৰ ওচৰৰ টাণ্টেত খনন কৰা এখন জাহাজৰ অৱশিষ্ট কালিংগান ব্যৱসায়ীৰ বুলি ধাৰণা কৰা হৈছে। স্থানৰ নাম আৰু স্থাপত্যৰ সাদৃশ্যয়ো সমগ্ৰ বংগ উপসাগৰৰ ঘনিষ্ঠ যোগাযোগৰ ইংগিত দিয়ে।<ref>Patnaik, Durga Prasad (1989). [https://books.google.com/books?id=90_qAeMT1bwC Palm Leaf Etchings of Orissa]. Abhinav Publications. [[আন্তৰ্জাতিক মান গ্ৰন্থ সংখ্যা|ISBN]] [[:en:Special:BookSources/81-7017-248-9|81-7017-248-9]].</ref><ref>Benudhar Patra (November 2005), [https://web.archive.org/web/20250506102936/https://magazines.odisha.gov.in/Orissareview/nov2005/engpdf/Kalinga_and_Burma-A_Study_%20in_%20Ancient_Relations.pdf Kalinga and Burma – A Study in Ancient Relations] (PDF), Orissa Review, archived from [http://magazines.odisha.gov.in/Orissareview/nov2005/engpdf/Kalinga_and_Burma-A_Study_%20in_%20Ancient_Relations.pdf the original] (PDF) on 6 May 2025, retrieved 24 March 2021</ref> [[মালদ্বীপ]]ৰ ইতিহাস অনুসৰি খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩য় শতিকাৰ আগতে প্ৰথম ৰাজ্য ধীৱ মাৰি প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল সৌৰ বংশৰ নিৰ্বাসিত ৰাজকুমাৰ আৰু কলিংগ ৰাজ্যৰ ৰজা ব্ৰহ্মাদিত্তিয়াৰ পুত্ৰ সৌৰুদাসৰুণ-আদিতীয়াই আৰু আদীত্ত বংশৰ ভেটি স্থাপন কৰিছিল।<ref>Mohamed, Naseema (2005). [https://www.persee.fr/doc/arch_0044-8613_2005_num_70_1_3970 "First Settlers"]. Note on the Early History of the Maldives: 9. [[:en:Doi_(identifier)|doi]]:[[doi:10.3406/arch.2005.3970|10.3406/arch.2005.3970]]. Retrieved 21 March 2021.</ref> এৰিক কেচিনোৰ মতে ফিলিপাইনছত [[:en:Butuan_(historical_polity)|বুটুয়ান]]ৰ এজন ৰজাক কিলিং বুলি কোৱা হৈছিল; কেচিনোৱে ৰজাজন ভিছায়ান মূলৰ নহয় বৰঞ্চ ভাৰতীয় মূলৰ বুলি ধাৰণা কৰিছিল, কেৱল এই সম্ভাৱনাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি যে কিলিং নামটোয়ে ভাৰতীয়ক বুজায় আৰু মালয় শব্দ [[:en:Keling|কেলিং]] ৰ সৈতে একে। কলিংগাৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে এতিয়াও বৰ্তমানৰ শব্দ [[:en:Keling|কেলিং]] বা [[:en:Kling|ক্লিং]], [[:en:Southeast_Asia|দক্ষিণ-পূব এছিয়া]]ৰ কিছু অংশত [[ভাৰতীয় উপমহাদেশ]] বা [[:en:Indian_diaspora|ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী]] ব্যক্তিক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয় আৰু বৰ্তমান ইয়াৰ কিছুমান অপমানজনক আৰু অপমানজনক অৰ্থ আছে, বিশেষকৈ [[মালয়েছিয়া]]ত। ১৬ শতিকাৰ [[পৰ্তুগীজ ভাষা|পৰ্তুগীজ]] ভ্ৰমণকাৰী কাষ্টানহেডাই মেলাকাৰ কেলিং সম্প্ৰদায়ৰ বিষয়ে লিখিছিল যিসকলে মালাকা চহৰৰ উত্তৰ অংশ(মেলাকা)ত বাস কৰিছিল। বণিকসকলক কুইলিন (ক্লিং, ভাৰতৰপৰা অহা কলিংগাৰ লোক) নামেৰে জনা গৈছিল।<ref>KA Nilakanta Sastri (1939). [[iarchive:in.ernet.dli.2015.505186|"Foreign Notices Of South India From Megasthenes To Ma Huan"]]. p. 311.</ref> ১১৮৭ চনৰপৰা ১১৯৬ চনলৈকে [[শ্ৰীলংকা]]ৰ শাসক নিছাংকা মাল্লাই সিংহপুৰাত জন্মগ্ৰহণ কৰা কলিংগৰ এটা ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্য বুলি উল্লেখ কৰিছে।<ref>Rasanayagam, C.; Rasanayagam, M. C. (1993). [https://books.google.com/books?id=k9DpMY206bMC&pg=PA322 Ancient Jaffna]. Asian Educational Services. [[আন্তৰ্জাতিক মান গ্ৰন্থ সংখ্যা|ISBN]] [[:en:Special:BookSources/978-81-206-0210-6|978-81-206-0210-6]].</ref> == লগতে চাওক == * [[:en:History_of_Odisha|ওড়িশাৰ ইতিহাস]] * [[:en:List_of_rulers_of_Odisha|ওড়িশাৰ শাসকসকলৰ তালিকা]] * [[:en:Kalinga_script|কলিংগ লিপি]], ব্ৰাহ্মী লিপিৰপৰা উদ্ভৱ * [[:en:Keling|কেলিং]] * [[:en:Kalingga_kingdom|কালিংগ ৰাজ্য]] == তথ্য সংগ্ৰহ == {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:ভাৰত]] jqj7jf3be5os0uotsevydv8lb1zy9yb 0 129063 601617 562730 2026-04-20T15:05:30Z Kandarpajit Kallol 6257 601617 wikitext text/x-wiki [[File:20191219 Fort Amber, Amer, Jaipur 0955 9481.jpg|thumb|আমেৰ দুৰ্গ]] '''আমেৰ দুৰ্গ''' বা '''আম্বৰ দুৰ্গ''' [[ভাৰত]]ৰ [[ৰাজস্থান]]ৰ আমেৰত অৱস্থিত এটা দুৰ্গ। আমেৰ হৈছে ৰাজস্থানৰ ৰাজধানী জয়পুৰৰ পৰা ১১ কিলোমিটাৰ (৬.৮ মাইল) দূৰত্বত অৱস্থিত ৪ বৰ্গ কিলোমিটাৰ (১.৫ বৰ্গমাইল)।<ref name="Publishing2008">{{cite book|author=Outlook Publishing|title=Outlook|url=https://books.google.com/books?id=PTEEAAAAMBAJ&pg=PA39|year=2008|publisher=Outlook Publishing|page=39}}</ref> পাহাৰৰ ওপৰত অৱস্থিত এইখন জয়পুৰৰ এক প্ৰধান পৰ্যটনস্থলী।<ref name="Mancini2009">{{cite book|last=Mancini|first=Marc|title=Selling Destinations: Geography for the Travel Professional|url=https://books.google.com/books?id=Kp6ceVRUg8UC&pg=PA539|year=2009|publisher=Cengage Learning|isbn=978-1-4283-2142-7|page=539}}</ref><ref name="Abram2003">{{cite book|last=Abram|first=David|title=Rough guide to India|url=https://books.google.com/books?id=kAMik_6LbwUC&pg=PA161|year=2003|publisher=Rough Guides|isbn=978-1-84353-089-3|page=161}}</ref> আমেৰ দুৰ্গ কলাত্মক শৈলীৰ উপাদানৰ বাবে জনাজাত। বিশাল প্ৰাচীৰ আৰু ধাৰাবাহিকভাৱে গেট আৰু শিলগুটিৰে নিৰ্মিত পথৰ সৈতে এই দুৰ্গটোৱে মাওটা হ্ৰদৰ ওপৰেৰে চাই থাকে,<ref name="Abram2003" /><ref name="BruynBain2010">{{cite book|author1=Pippa de Bruyn|author2=Keith Bain|author3=David Allardice|author4=Shonar Joshi|title=Frommer's India|url=https://books.google.com/books?id=HlqM2CR4vfUC&pg=PA521|year=2010|publisher=Frommer's|isbn=978-0-470-55610-8|pages=521–522}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hoteldekho.com/blog/amber-fort-jaipur/|title=Amer Fort - Jaipur|language=en-US|access-date=2017-11-17}}</ref><ref>{{Cite web|url = http://amerjaipur.in/Amer-monuments-description.php?mid=4&name=Maota%20Sarover|title = Maota Sarover -Amer-jaipur|access-date = 2015-09-25|publisher = Agam pareek|archivedate = 2018-06-30|archiveurl = https://web.archive.org/web/20180630105210/http://amerjaipur.in/Amer-monuments-description.php?mid=4&name=Maota|deadurl = yes}}</ref> যিটো আমেৰ প্ৰসাদৰ পানীৰ মূল উৎস। আমেৰ পেলেচ ৰাজপুত স্থাপত্যৰ এক সুন্দৰ নিদৰ্শন। ইয়াৰ কিছুমান অট্টালিকা আৰু কৰ্মত মোগল স্থাপত্যৰ প্ৰভাৱ আছে।<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/place/Amer-India|title=Amer {{!}} India|website=Encyclopedia Britannica|language=en|access-date=2019-06-21}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=oXa60HtlNOYC&pg=PA195|title=Great Monuments of India|last=DK|date=2009-11-02|publisher=Dorling Kindersley Limited|isbn=9781405347822|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=p0NJAAAAIAAJ&q=amer+fort+mughal+influence|title=Rise of the Kachhawas in Dhundhār (Jaipur): From the Earliest Times to the Death of Sawai Jai Singh (1743 A.D.)|last=Bhargava|first=Visheshwar Sarup|date=1979|publisher=Shabd Sanchar|language=en}}</ref> ৰঙা বেলেগ বেলেগ বেলেগ শিল আৰু মাৰ্বলৰে নিৰ্মিত এই আকৰ্ষণীয়, ভয়ংকৰ ৰাজপ্ৰসাদটো চাৰিটা স্তৰত নিৰ্মিত, প্ৰতিটো স্তৰতে এটা চোতাল আছে। ইয়াৰ ভিতৰত আছে দিৱান-ই-আম বা "ৰাজহুৱা দৰ্শকৰ হল", দিৱান-ই-খাছ বা "ব্যক্তিগত দৰ্শকৰ হল", শ্বীশ মহল (আইনা প্ৰাসাদ), বা জয় মন্দিৰ, আৰু সুখ নিৱাছ, য'ত ৰাজপ্ৰসাদৰ ভিতৰত পানীৰ ঢৌৰ ওপৰেৰে বতাহ বলি থকা বতাহৰ ফলত কৃত্ৰিমভাৱে শীতল বতৰৰ সৃষ্টি হয়। সেয়েহে আমেৰ দুৰ্গক সাধাৰণতে আমেৰ প্ৰসাদ বুলিও কোৱা হয়।<ref name="BruynBain2010"/> ৰাজপুত মহাৰাজ আৰু তেওঁলোকৰ পৰিয়ালৰ বাসগৃহ আছিল এই ৰাজপ্ৰসাদ। দুৰ্গৰ গণেশ গেটৰ ওচৰৰ ৰাজপ্ৰসাদৰ প্ৰৱেশদ্বাৰত চৈতন্য পন্থাৰ দেৱী শিলা দেৱীৰ প্ৰতি উৎসৰ্গিত এটা মন্দিৰ আছে, যিটো মন্দিৰ ১৬০৪ চনত বংগত বংগত জেচোৰ ৰজাক পৰাস্ত কৰাৰ সময়ত ৰাজা মান সিংহক দিয়া হৈছিল (জেচোৰ বৰ্তমান বাংলাদেশত আছে)।<ref name="Abram2003"/><ref name="Prasad1966">{{cite book|author=Rajiva Nain Prasad|title=Raja Mān Singh of Amer|url=https://books.google.com/books?id=FsA5AQAAIAAJ|year=1966|publisher=World Press|isbn=9780842614733}}</ref><ref name="Babb2004">{{cite book|author=Lawrence A. Babb|title=Alchemies of violence: myths of identity and the life of trade in western India|url=https://books.google.com/books?id=74tUY0le33UC&pg=PA230|year=2004|publisher=SAGE|isbn=978-0-7619-3223-9|pages=230–231}}</ref> ৰজা মান সিঙৰ ১২ গৰাকী ৰাণী আছিল গতিকে তেওঁ ১২টা কোঠা সাজিছিল, প্ৰতিগৰাকী ৰাণীৰ বাবে এটাকৈ। প্ৰতিটো কোঠাতে ৰজাৰ কোঠাৰ লগত সংযুক্ত চিৰি আছিল যদিও ৰাণীসকলক ওপৰলৈ যাবলৈ দিয়া হোৱা নাছিল। ৰাজা জয় সিঙৰ মাত্ৰ এগৰাকী ৰাণী আছিল গতিকে তেওঁ আগৰ তিনিগৰাকী ৰাণীৰ কোঠাৰ সমান কোঠা এটা সাজিছিল। ২০১৩ চনত কম্বোডিয়াৰ ফ্নম পেনত অনুষ্ঠিত বিশ্ব ঐতিহ্য সমিতিৰ ৩৭ সংখ্যক অধিবেশনত ৰাজস্থানৰ আন পাঁচটা দুৰ্গৰ সৈতে আমেৰ দুৰ্গক ৰাজস্থানৰ পাহাৰীয়া দুৰ্গ গোটৰ অংশ হিচাপে [[ইউনেস্কো]]ৰ [[বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ]] হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়।<ref>{{cite news|last1=Singh|first1=Mahim Pratap|title=Unesco declares 6 Rajasthan forts World Heritage Sites|url=http://www.thehindu.com/news/national/other-states/unesco-declares-6-rajasthan-forts-world-heritage-sites/article4838107.ece|access-date=1 April 2015|work=[[The Hindu]]|date=22 June 2013}}</ref> ==ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান== পাহাৰৰ ওপৰত নিৰ্মিত অম্বিকেশ্বৰ মন্দিৰৰ পৰাই আমেৰ বা আম্বাৰ নামটো লোৱা হৈছে। অম্বিকেশ্বৰ ভগৱান শিৱৰ স্থানীয় নাম। কিন্তু স্থানীয় লোককথা অনুসৰি দুৰ্গা দেৱীৰ মাতৃ আম্বাৰ পৰাই এই দুৰ্গৰ নাম লোৱা হৈছে।<ref>Trudy Ring, Noelle Watson, Paul Schellinger (2012). ''[Asia and Oceania: International Dictionary of Historic Places]''. {{ISBN|1-136-63979-9}}. pp. 24.</ref> ==ভূগোল== ৰাজস্থানৰ ৰাজধানী জয়পুৰৰ পৰা প্ৰায় ১১ কিলোমিটাৰ (৬.৮ মাইল) দূৰত্বত আমেৰ চহৰৰ ওচৰৰ মাওতা হ্ৰদত ওলাই থকা এটা বনাঞ্চল পাহাৰত আমেৰ প্ৰাসাদ অৱস্থিত। এই ৰাজপ্ৰসাদটো দিল্লীলৈ যোৱা ১১চি ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথৰ ওচৰত।<ref name="Tour">{{Cite web|url=http://www.tourism.rajasthan.gov.in/amber-palace.html|title=Amer Palace|publisher=Rajasthan Tourism: Government of India|access-date=31 March 2011}}</ref> প্ৰৱেশদ্বাৰলৈ যোৱা ৪WD ৰ এটা সৰু পথ, যাক দুৰ্গৰ সুৰজ পল (ছান গেট) বুলি জনা যায়। এতিয়া পৰ্যটকসকলে হাতীত উঠাতকৈ জীপেৰে গড়লৈ যোৱাটো অধিক নৈতিক বুলি বিবেচিত হৈছে। ==ইতিহাস== ===আৰম্ভণি ইতিহাস=== [[File:Amber1860.jpg|thumb|ৰাজস্থানৰ আমেৰ দুৰ্গৰ এক দৃশ্য; উইলিয়াম চিম্পছনৰ জলৰঙ, প্ৰায় ১৮৬০ চন]] আমেৰ আছিল সুসাৱত বংশৰ শাসিত মীনা ৰাজ্য। কাকিল দেৱাই সুসাৱতক পৰাস্ত কৰি খোহৰ পিছত আমেৰক ধূন্ধৰৰ ৰাজধানী কৰিলে। কাকিল দেৱ দুলহেৰাইৰ পুত্ৰ।<ref>{{cite book|title=Jaigarh, the Invincible Fort of Amber| year=1990 |url=https://books.google.com/books?id=hkBuAAAAMAAJ&q=Khoh|page=18|publisher=RBSA Publishers, 1990| isbn=9788185176482 }}</ref><ref>{{cite book|title=Jaipur: Gem of India| date=7 July 2016 |url=https://books.google.com/books?id=5tCeDAAAQBAJ&q=khoh|page=24|publisher=IntegralDMS, 2016| isbn=9781942322054 }}</ref> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:ভাৰত]] [[শ্ৰেণী:বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ পৰ্যটনস্থলী]] 6sw8k3gpfzemuxh7ag21drs9kt6j8ka 601618 601617 2026-04-20T15:08:03Z Kandarpajit Kallol 6257 601618 wikitext text/x-wiki [[File:20191219 Fort Amber, Amer, Jaipur 0955 9481.jpg|thumb|আমেৰ দুৰ্গ]] '''আমেৰ দুৰ্গ''' বা '''আম্বৰ দুৰ্গ''' [[ভাৰত]]ৰ [[ৰাজস্থান]]ৰ আমেৰত অৱস্থিত এটা দুৰ্গ। আমেৰ হৈছে ৰাজস্থানৰ ৰাজধানী জয়পুৰৰ পৰা ১১ কিলোমিটাৰ (৬.৮ মাইল) দূৰত্বত অৱস্থিত ৪ বৰ্গ কিলোমিটাৰ (১.৫ বৰ্গমাইল)।<ref name="Publishing2008">{{cite book|author=Outlook Publishing|title=Outlook|url=https://books.google.com/books?id=PTEEAAAAMBAJ&pg=PA39|year=2008|publisher=Outlook Publishing|page=39}}</ref> পাহাৰৰ ওপৰত অৱস্থিত এইখন জয়পুৰৰ এক প্ৰধান পৰ্যটনস্থলী।<ref name="Mancini2009">{{cite book|last=Mancini|first=Marc|title=Selling Destinations: Geography for the Travel Professional|url=https://books.google.com/books?id=Kp6ceVRUg8UC&pg=PA539|year=2009|publisher=Cengage Learning|isbn=978-1-4283-2142-7|page=539}}</ref><ref name="Abram2003">{{cite book|last=Abram|first=David|title=Rough guide to India|url=https://books.google.com/books?id=kAMik_6LbwUC&pg=PA161|year=2003|publisher=Rough Guides|isbn=978-1-84353-089-3|page=161}}</ref> আমেৰ দুৰ্গ কলাত্মক শৈলীৰ উপাদানৰ বাবে জনাজাত। বিশাল প্ৰাচীৰ আৰু ধাৰাবাহিকভাৱে গেট আৰু শিলগুটিৰে নিৰ্মিত পথৰ সৈতে এই দুৰ্গটোৱে মাওটা হ্ৰদৰ ওপৰেৰে চাই থাকে,<ref name="Abram2003" /><ref name="BruynBain2010">{{cite book|author1=Pippa de Bruyn|author2=Keith Bain|author3=David Allardice|author4=Shonar Joshi|title=Frommer's India|url=https://books.google.com/books?id=HlqM2CR4vfUC&pg=PA521|year=2010|publisher=Frommer's|isbn=978-0-470-55610-8|pages=521–522}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hoteldekho.com/blog/amber-fort-jaipur/|title=Amer Fort - Jaipur|language=en-US|access-date=2017-11-17}}</ref><ref>{{Cite web|url = http://amerjaipur.in/Amer-monuments-description.php?mid=4&name=Maota%20Sarover|title = Maota Sarover -Amer-jaipur|access-date = 2015-09-25|publisher = Agam pareek|archivedate = 2018-06-30|archiveurl = https://web.archive.org/web/20180630105210/http://amerjaipur.in/Amer-monuments-description.php?mid=4&name=Maota|deadurl = yes}}</ref> যিটো আমেৰ প্ৰসাদৰ পানীৰ মূল উৎস। আমেৰ পেলেচ ৰাজপুত স্থাপত্যৰ এক সুন্দৰ নিদৰ্শন। ইয়াৰ কিছুমান অট্টালিকা আৰু কৰ্মত মোগল স্থাপত্যৰ প্ৰভাৱ আছে।<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/place/Amer-India|title=Amer {{!}} India|website=Encyclopedia Britannica|language=en|access-date=2019-06-21}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=oXa60HtlNOYC&pg=PA195|title=Great Monuments of India|last=DK|date=2009-11-02|publisher=Dorling Kindersley Limited|isbn=9781405347822|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=p0NJAAAAIAAJ&q=amer+fort+mughal+influence|title=Rise of the Kachhawas in Dhundhār (Jaipur): From the Earliest Times to the Death of Sawai Jai Singh (1743 A.D.)|last=Bhargava|first=Visheshwar Sarup|date=1979|publisher=Shabd Sanchar|language=en}}</ref> ৰঙা বেলেগ বেলেগ বেলেগ শিল আৰু মাৰ্বলৰে নিৰ্মিত এই আকৰ্ষণীয়, ভয়ংকৰ ৰাজপ্ৰসাদটো চাৰিটা স্তৰত নিৰ্মিত, প্ৰতিটো স্তৰতে এটা চোতাল আছে। ইয়াৰ ভিতৰত আছে দিৱান-ই-আম বা "ৰাজহুৱা দৰ্শকৰ হল", দিৱান-ই-খাছ বা "ব্যক্তিগত দৰ্শকৰ হল", শ্বীশ মহল (আইনা প্ৰাসাদ), বা জয় মন্দিৰ, আৰু সুখ নিৱাছ, য'ত ৰাজপ্ৰসাদৰ ভিতৰত পানীৰ ঢৌৰ ওপৰেৰে বতাহ বলি থকা বতাহৰ ফলত কৃত্ৰিমভাৱে শীতল বতৰৰ সৃষ্টি হয়। সেয়েহে আমেৰ দুৰ্গক সাধাৰণতে আমেৰ প্ৰসাদ বুলিও কোৱা হয়।<ref name="BruynBain2010"/> ৰাজপুত মহাৰাজ আৰু তেওঁলোকৰ পৰিয়ালৰ বাসগৃহ আছিল এই ৰাজপ্ৰসাদ। দুৰ্গৰ গণেশ গেটৰ ওচৰৰ ৰাজপ্ৰসাদৰ প্ৰৱেশদ্বাৰত চৈতন্য পন্থাৰ দেৱী শিলা দেৱীৰ প্ৰতি উৎসৰ্গিত এটা মন্দিৰ আছে, যিটো মন্দিৰ ১৬০৪ চনত বংগত বংগত জেচোৰ ৰজাক পৰাস্ত কৰাৰ সময়ত ৰাজা মান সিংহক দিয়া হৈছিল (জেচোৰ বৰ্তমান বাংলাদেশত আছে)।<ref name="Abram2003"/><ref name="Prasad1966">{{cite book|author=Rajiva Nain Prasad|title=Raja Mān Singh of Amer|url=https://books.google.com/books?id=FsA5AQAAIAAJ|year=1966|publisher=World Press|isbn=9780842614733}}</ref><ref name="Babb2004">{{cite book|author=Lawrence A. Babb|title=Alchemies of violence: myths of identity and the life of trade in western India|url=https://books.google.com/books?id=74tUY0le33UC&pg=PA230|year=2004|publisher=SAGE|isbn=978-0-7619-3223-9|pages=230–231}}</ref> ৰজা মান সিঙৰ ১২ গৰাকী ৰাণী আছিল গতিকে তেওঁ ১২টা কোঠা সাজিছিল, প্ৰতিগৰাকী ৰাণীৰ বাবে এটাকৈ। প্ৰতিটো কোঠাতে ৰজাৰ কোঠাৰ লগত সংযুক্ত চিৰি আছিল যদিও ৰাণীসকলক ওপৰলৈ যাবলৈ দিয়া হোৱা নাছিল। ৰাজা জয় সিঙৰ মাত্ৰ এগৰাকী ৰাণী আছিল গতিকে তেওঁ আগৰ তিনিগৰাকী ৰাণীৰ কোঠাৰ সমান কোঠা এটা সাজিছিল। ২০১৩ চনত কম্বোডিয়াৰ ফ্নম পেনত অনুষ্ঠিত বিশ্ব ঐতিহ্য সমিতিৰ ৩৭ সংখ্যক অধিবেশনত ৰাজস্থানৰ আন পাঁচটা দুৰ্গৰ সৈতে আমেৰ দুৰ্গক ৰাজস্থানৰ পাহাৰীয়া দুৰ্গ গোটৰ অংশ হিচাপে [[ইউনেস্কো]]ৰ [[বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ]] হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়।<ref>{{cite news|last1=Singh|first1=Mahim Pratap|title=Unesco declares 6 Rajasthan forts World Heritage Sites|url=http://www.thehindu.com/news/national/other-states/unesco-declares-6-rajasthan-forts-world-heritage-sites/article4838107.ece|access-date=1 April 2015|work=[[The Hindu]]|date=22 June 2013}}</ref> ==ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান== চিল কা তীলাৰ ওপৰত নিৰ্মিত অম্বিকেশ্বৰ মন্দিৰৰ পৰা আমেৰ বা আম্বাৰ নামটো লোৱা হৈছে। অম্বিকাশ্বৰ দেৱতা শিৱৰ স্থানীয় নাম৷ কিন্তু স্থানীয় লোককথা অনুসৰি মাতৃ দেৱী দুৰ্গাৰ আন এটা নাম অম্বাৰ পৰা লোৱা হৈছে।<ref>Trudy Ring, Noelle Watson, Paul Schellinger (2012). ''[Asia and Oceania: International Dictionary of Historic Places]''. {{ISBN|1-136-63979-9}}. pp. 24.</ref> ==ভূগোল== ৰাজস্থানৰ ৰাজধানী জয়পুৰৰ পৰা প্ৰায় ১১ কিলোমিটাৰ (৬.৮ মাইল) দূৰত্বত আমেৰ চহৰৰ ওচৰৰ মাওতা হ্ৰদত ওলাই থকা এটা বনাঞ্চল পাহাৰত আমেৰ প্ৰাসাদ অৱস্থিত। এই ৰাজপ্ৰসাদটো দিল্লীলৈ যোৱা ১১চি ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথৰ ওচৰত।<ref name="Tour">{{Cite web|url=http://www.tourism.rajasthan.gov.in/amber-palace.html|title=Amer Palace|publisher=Rajasthan Tourism: Government of India|access-date=31 March 2011}}</ref> প্ৰৱেশদ্বাৰলৈ যোৱা ৪WD ৰ এটা সৰু পথ, যাক দুৰ্গৰ সুৰজ পল (ছান গেট) বুলি জনা যায়। এতিয়া পৰ্যটকসকলে হাতীত উঠাতকৈ জীপেৰে গড়লৈ যোৱাটো অধিক নৈতিক বুলি বিবেচিত হৈছে। ==ইতিহাস== ===আৰম্ভণি ইতিহাস=== [[File:Amber1860.jpg|thumb|ৰাজস্থানৰ আমেৰ দুৰ্গৰ এক দৃশ্য; উইলিয়াম চিম্পছনৰ জলৰঙ, প্ৰায় ১৮৬০ চন]] আমেৰ আছিল সুসাৱত বংশৰ শাসিত মীনা ৰাজ্য। কাকিল দেৱাই সুসাৱতক পৰাস্ত কৰি খোহৰ পিছত আমেৰক ধূন্ধৰৰ ৰাজধানী কৰিলে। কাকিল দেৱ দুলহেৰাইৰ পুত্ৰ।<ref>{{cite book|title=Jaigarh, the Invincible Fort of Amber| year=1990 |url=https://books.google.com/books?id=hkBuAAAAMAAJ&q=Khoh|page=18|publisher=RBSA Publishers, 1990| isbn=9788185176482 }}</ref><ref>{{cite book|title=Jaipur: Gem of India| date=7 July 2016 |url=https://books.google.com/books?id=5tCeDAAAQBAJ&q=khoh|page=24|publisher=IntegralDMS, 2016| isbn=9781942322054 }}</ref> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:ভাৰত]] [[শ্ৰেণী:বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ পৰ্যটনস্থলী]] i092vdqqlpzbj4ubaqdr3pb97sbrfup 4 130469 601723 586635 2026-04-21T03:24:53Z -chanakyakdas 23408 /* ফলাফল */ 601723 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬}} {| width="100%" cellpadding="5" cellspacing="3" style="background:#a70000; " | width="60%" style="vertical-align:top; padding: 0; margin:0; " | {| width="100%" cellpadding="5" cellspacing="3" style="background:white; " | width="60%" style="vertical-align:top; padding: 0; margin:0; " | <!--[[File:FNF 26 As.svg|center|600px]]--> '''নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা''' হৈছে ৱিকিপিডিয়াত সাংস্কৃতিক বৈচিত্ৰ্য আৰু লৈংগিক সমতাৰ বাৰ্ষিক উদ্‌যাপন৷ এয়া হৈছে ৱিকিপিডিয়াত বিশ্বৰ বিভিন্ন অঞ্চলৰ লোক-সংস্কৃতি, লোকগাথা আৰু মহিলা বিষয়ক সমল বৃদ্ধিৰ উদ্দেশ্যে প্ৰতি বছৰে ফেব্ৰুৱাৰী আৰু মাৰ্চ মাহত আয়োজিত এক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় অনলাইন প্ৰবন্ধ ৰচনা প্ৰতিযোগিতা। এই প্ৰতিযোগিতাই অৱদানকাৰীসকলক স্থানীয় সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান, লোক-সম্পৰ্কীয় কাৰ্যকলাপ, আৰু মহিলাসকলৰ সততে অৱহেলিত কিন্তু উল্লেখযোগ্য অৱদানসমূহৰ অন্তৰ্ভুক্তিকৰণৰ যাত্ৰাত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনায়। এই প্ৰতিযোগিতা ৱিকি লাভছ্ লোকগাথা (WLF) অভিযানৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংশ। বাকীসমূহ ভাষাৰ দৰে এইবেলিও অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াই উক্ত প্ৰতিযোগিতাৰ আয়োজন কৰিছে৷ প্ৰতিযোগিতাখন ১ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৬-ৰ পৰা ৩১ মাৰ্চ ২০২৬-লৈ চলিব। '''সময়সীমা''': <mark><br /> প্ৰতিযোগিতা আৰম্ভ হ'ব: ০০:০০ বজা, ১ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৬<br /> প্ৰতিযোগিতা শেষ হ'ব: ২৩:৫৯ বজা,৩১ মাৰ্চ ২০২৬</mark> == বিষয়বস্তু == এই বছৰ নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথনে ৱিকিপিডিয়াত ৱিকি লাভ্‌ছ ফকল’ৰ প্ৰকল্পৰ লোক-সংস্কৃতিৰ বিষয়ৰ সৈতে সংগতি ৰাখি লিংগ ব্যৱধান কম কৰাৰ উদ্দেশ্যেৰে নাৰীবাদ, নাৰীৰ জীৱনী আৰু লোকগাথাত কুইয়াৰ ব্যক্তিত্ব বিষয়ৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিব। '''লোকগাথা''' – বিশ্বৰ বিভিন্ন অঞ্চলৰ লোকগাথা, যাৰ ভিতৰত আছে ''লোকউৎসৱ, লোকনৃত্য, লোকসংগীত, লোকাচাৰ, লোকখেল, লোকখাদ্য, লোক পৰিধান, সাধুকথা, লোকনাট্য, লোককলা, লোকধৰ্ম, শ্ৰুতিকথা'' আদি, যদিও ই এইসমূহৰ ভিতৰতে সীমাবদ্ধ নহয়। '''লোকগাথাত নাৰী''' – যাৰ ভিতৰত আছে লোকগাথা আৰু লোক-সংস্কৃতিত নাৰী আৰু কুইয়াৰ ব্যক্তিত্ব (যেনে: ''লোক শিল্পী, লোক নৃত্যশিল্পী, লোক গায়ক, লোক সংগীতজ্ঞ, লোক খেলুৱৈ, উপাখ্যানত নাৰী, লোক-কাহিনীত যোদ্ধা নাৰী, ডাইনী আৰু ডাইনী হত্যা, সাধুকথা'' ইত্যাদি), যদিও ই এইসমূহৰ ভিতৰতে সীমাবদ্ধ নহয়। ==নিয়মাৱলী== * বিস্তাৰিত প্ৰবন্ধ অথবা নতুন প্ৰবন্ধটোত কমেও '''৩,০০০ বাইট নাইবা কমেও ৩০০টা''' শব্দ থাকিব লাগিব। ৩০০০ বাইটৰ ক্ষেত্ৰত নূন্যতম ২০০টা শব্দ থকাটো বাধ্যতামূলক। * প্ৰবন্ধসমূহ যান্ত্ৰিকভাৱে অনুবাদ কৰিলেও পাছত যথোচিত কপি-সম্পাদনা কৰাটো প্ৰয়োজনীয়। * প্ৰবন্ধসমূহ '''১ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৬-ৰ পৰা ৩১ মাৰ্চ ২০২৬'''-ৰ ভিতৰত বিস্তাৰ কৰিব লাগিব অথবা সৃষ্টি কৰিব লাগিব। * প্ৰবন্ধসমূহৰ বিষয়বস্তু নাৰীবাদ, কুইয়াৰ ব্যক্তিত্ব আৰু লোকগাথা বিষয়ক হ’ব লাগিব। * নতুন প্ৰবন্ধ অথবা বিস্তাৰিত প্ৰবন্ধত কোনোধৰণৰ কপিৰাইট উলংঘন তথা উল্লেখনীয় সমস্যা থাকিব নালাগিব। * প্ৰবন্ধসমূহ ৱিকিপিডিয়াৰ নীতি অনুসৰি সঠিক তথ্যসূত্ৰ সহকাৰে সৃষ্টি কৰিব লাগিব। * প্ৰবন্ধসমূহ প্ৰতিযোগিতাৰ উদ্দেশ্যে তৈয়াৰ কৰা কেম্পৱিজ বা ফাউনটেইন সঁজুলিৰ বিশেষ লিংকত জমা দিব লাগিব। * সৃষ্টিকৰা প্ৰবন্ধসমূহ ৱিকিডাটাৰে সংযোগ কৰিব লাগিব। ==পুৰস্কাৰ== গোলকীয় পৰ্য্যায়ত সকলো ৱিকিপ্ৰকল্পক সামৰি: * শীৰ্ষৰ তিনিজন অৱদানকাৰীক ক্ৰমে ৩০০, ২০০, আৰু ১০০ আমেৰিকান ডলাৰ আৰু * ৫০ আমেৰিকান ডলাৰকৈ ১০টা নিচুকণি বঁটা প্ৰদান কৰা হ'ব। * স্থানীয় পৰ্যায়ৰ পুৰস্কাৰসমূহ এনেধৰণৰ: **প্ৰথম পুৰস্কাৰ: $২৫ আমেৰিকান ডলাৰ **দ্বিতীয় পুৰস্কাৰ: $২০ আমেৰিকান ডলাৰ **বিচাৰকৰ দৃষ্টিত শ্ৰেষ্ঠ প্ৰবন্ধ: $১৫ আমেৰিকান ডলাৰ ইয়াৰ লগতে প্ৰতিজন অংশগ্ৰহণকাৰিক ডিজিটেল পোষ্টকাৰ্ড প্ৰদান কৰা হ’ব। অধিক তথ্যৰ বাবে [[:m:Feminism and Folklore 2026|মেটা-ৱিকিৰ এই পৃষ্ঠা]] চাওক। == অংশগ্ৰহণ == === অংশগ্ৰহণ কৰক === <div style="text-align:center; "> [[ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬/অংশগ্ৰহণকাৰীসকল|{{Clickable button|অংশগ্ৰহণ কৰক|color=blue}}]] <!--Blue : Primary call to action </div>--> {{Hidden|অংশগ্ৰহণকাৰীৰ তালিকা|{{/অংশগ্ৰহণকাৰীসকল}}}} === প্ৰবন্ধ জমা কৰক === প্ৰবন্ধ জমা দিবৰ বাবে ফাউনটেইন সঁজুলি প্ৰস্তুত কৰা হৈছে। আপুনি সৃষ্টি কৰা প্ৰবন্ধসমূহ তলৰ "'''প্ৰবন্ধ জমা কৰক'''" লিংকত ক্লিক কৰি জমা দিব পাৰিব। [https://fountain.toolforge.org/editathons/assamese-2026 {{Clickable button|প্ৰবন্ধ জমা কৰক (ফাউনটেইন)]</span></span>|color=blue}} <!--Blue : Secondary call to action --> </div> == প্ৰবন্ধৰ তালিকা == তলৰ তালিকাত নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬-ৰ বাবে কিছু প্ৰবন্ধৰ শ্ৰেণী উল্লেখ কৰা হৈছে। প্ৰতিযোগিতাখনত সৃষ্টি কৰিব পৰা প্ৰবন্ধ কেৱল এই তালিকাখনতে সীমাবদ্ধ নহয়। আপুনি এই তালিকাখনৰপৰা বিষয়-বস্তুৰ লগত সংগতি ৰাখি বা তালিকাৰ বাহিৰৰো আন কোনো প্ৰবন্ধ সৃষ্টি কৰিব পাৰে বা প্ৰবন্ধৰ প্ৰস্তাৱ আলোচনা পৃষ্ঠাত দিব পাৰে। {| class="wikitable sortable" |- ! Serial No.!! English Title!! Wikidata!! Machine translated Target Title!! Category |- |1 || [[:en:1000 Thalaivangi Apoorva Chinthamani|1000 Thalaivangi Apoorva Chinthamani]] || [[d:Q12974096|Q12974096]] || [[:as:১০০০ থালাইভাংগী অপূৰ্ব চিন্তামণি|১০০০ থালাইভাংগী অপূৰ্ব চিন্তামণি]] || [[:en:Category:Films based on Indian folklore|Category:Films based on Indian folklore]] |- |2 || [[:en:11th Chennai International Film Festival|11th Chennai International Film Festival]] || [[d:Q16056838|Q16056838]] || [[:as:একাদশ চেন্নাই আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ|একাদশ চেন্নাই আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ]] || [[:en:Category:Culture of Chennai|Category:Culture of Chennai]] |- |3 || [[:en:14th general convention of Nepali Congress|14th general convention of Nepali Congress]] || [[d:Q107376825|Q107376825]] || [[:as:নেপালী কংগ্ৰেছৰ ১৪সংখ্যক সাধাৰণ অধিৱেশন|নেপালী কংগ্ৰেছৰ ১৪সংখ্যক সাধাৰণ অধিৱেশন]] || [[:en:Category:Nepali-language culture|Category:Nepali-language culture]] |- |4 || [[:en:18th Kolkata International Film Festival|18th Kolkata International Film Festival]] || [[d:Q4557616|Q4557616]] || [[:as:১৮সংখ্যক কলকাতা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ|১৮সংখ্যক কলকাতা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ]] || [[:en:Category:Kolkata International Film Festival|Category:Kolkata International Film Festival]] |- |5 || [[:en:1940 Lo Oka Gramam|1940 Lo Oka Gramam]] || [[d:Q4564719|Q4564719]] || [[:as:১৯৪০ লো ওকা গ্ৰামম|১৯৪০ লো ওকা গ্ৰামম]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |6 || [[:en:1978 Villupuram atrocity|1978 Villupuram atrocity]] || [[d:Q108167147|Q108167147]] || [[:as:১৯৭৮ চনত ভিল্লুপুৰমত অত্যাচাৰ|১৯৭৮ চনত ভিল্লুপুৰমত অত্যাচাৰ]] || [[:en:Category:Caste-related violence in India|Category:Caste-related violence in India]] |- |7 || [[:en:1985 Gujarat riots|1985 Gujarat riots]] || [[d:Q24905986|Q24905986]] || [[:as:১৯৮৫ চনত গুজৰাটত দাঙ্গা|১৯৮৫ চনত গুজৰাটত দাঙ্গা]] || [[:en:Category:Caste-related violence in India|Category:Caste-related violence in India]] |- |8 || [[:en:1991 Indian Challenge|1991 Indian Challenge]] || [[d:Q4041363|Q4041363]] || [[:as:১৯৯১ ইণ্ডিয়ান চেলেঞ্জ|১৯৯১ ইণ্ডিয়ান চেলেঞ্জ]] || [[:en:Category:Sport in India|Category:Sport in India]] |- |9 || [[:en:1995 Kodiyankulam violence|1995 Kodiyankulam violence]] || [[d:Q106631075|Q106631075]] || [[:as:১৯৯৫ চনত কোডিয়াংকুলাম হিংসা|১৯৯৫ চনত কোডিয়াংকুলাম হিংসা]] || [[:en:Category:Caste-related violence in India|Category:Caste-related violence in India]] |- |10 || [[:en:1997 Melavalavu massacre|1997 Melavalavu massacre]] || [[d:Q75831883|Q75831883]] || [[:as:১৯৯৭ চনত মেলাভালাভু হত্যাকাণ্ড|১৯৯৭ চনত মেলাভালাভু হত্যাকাণ্ড]] || [[:en:Category:Caste-related violence in India|Category:Caste-related violence in India]] |- |11 || [[:en:1997 Ramabai killings|1997 Ramabai killings]] || [[d:Q4592741|Q4592741]] || [[:as:১৯৯৭ চনত ৰামবাই হত্যাকাণ্ড|১৯৯৭ চনত ৰামবাই হত্যাকাণ্ড]] || [[:en:Category:Caste-related violence in India|Category:Caste-related violence in India]] |- |12 || [[:en:19th Kolkata International Film Festival|19th Kolkata International Film Festival]] || [[d:Q17067664|Q17067664]] || [[:as:১৯সংখ্যক কলকাতা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ|১৯সংখ্যক কলকাতা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ]] || [[:en:Category:Culture of Kolkata|Category:Culture of Kolkata]] |- |13 || [[:en:2006 Dalit protests in Maharashtra|2006 Dalit protests in Maharashtra]] || [[d:Q4606029|Q4606029]] || [[:as:২০০৬ চনত মহাৰাষ্ট্ৰত দলিত প্ৰতিবাদ|২০০৬ চনত মহাৰাষ্ট্ৰত দলিত প্ৰতিবাদ]] || [[:en:Category:Caste-related violence in India|Category:Caste-related violence in India]] |- |14 || [[:en:2006 Indian anti-reservation protests|2006 Indian anti-reservation protests]] || [[d:Q4606436|Q4606436]] || [[:as:২০০৬ চনত ভাৰতীয় সংৰক্ষণ বিৰোধী প্ৰতিবাদ|২০০৬ চনত ভাৰতীয় সংৰক্ষণ বিৰোধী প্ৰতিবাদ]] || [[:en:Category:Reservation in India|Category:Reservation in India]] |- |15 || [[:en:2010 Mirchpur caste violence|2010 Mirchpur caste violence]] || [[d:Q104866859|Q104866859]] || [[:as:২০১০ চনৰ মিৰ্চপুৰত জাতিগত হিংসা|২০১০ চনৰ মিৰ্চপুৰত জাতিগত হিংসা]] || [[:en:Category:Caste-related violence in India|Category:Caste-related violence in India]] |- |16 || [[:en:2011 Socio Economic and Caste Census|2011 Socio Economic and Caste Census]] || [[d:Q20668899|Q20668899]] || [[:as:২০১১ চনৰ আৰ্থ-সামাজিক আৰু জাতিগত লোকপিয়ল|২০১১ চনৰ আৰ্থ-সামাজিক আৰু জাতিগত লোকপিয়ল]] || [[:en:Category:Caste system in India|Category:Caste system in India]] |- |17 || [[:en:2013 Mysore Dasara|2013 Mysore Dasara]] || [[d:Q17068097|Q17068097]] || [[:as:২০১৩ মহীশূৰ দশৰা|২০১৩ মহীশূৰ দশৰা]] || [[:en:Category:Culture of Mysore|Category:Culture of Mysore]] |- |18 || [[:en:2015 Dimapur mob lynching|2015 Dimapur mob lynching]] || [[d:Q19515983|Q19515983]] || [[:as:২০১৫ ডিমাপুৰত মব লিঞ্চিং|২০১৫ ডিমাপুৰত মব লিঞ্চিং]] || [[:en:Category:History of women in India|Category:History of women in India]] |- |19 || [[:en:2015 Seshasamudram violence|2015 Seshasamudram violence]] || [[d:Q104830189|Q104830189]] || [[:as:২০১৫ চনৰ শেশাসমুদ্ৰম হিংসা|২০১৫ চনৰ শেশাসমুদ্ৰম হিংসা]] || [[:en:Category:Caste-related violence in India|Category:Caste-related violence in India]] |- |20 || [[:en:2015 in Indian television|2015 in Indian television]] || [[d:Q60539079|Q60539079]] || [[:as:২০১৫ চনত ভাৰতীয় টেলিভিছনত|২০১৫ চনত ভাৰতীয় টেলিভিছনত]] || [[:en:Category:Entertainment in India|Category:Entertainment in India]] |- |21 || [[:en:2016 Una flogging incident|2016 Una flogging incident]] || [[d:Q28128172|Q28128172]] || [[:as:২০১৬ চনৰ উনা কোবাই কাণ্ড|২০১৬ চনৰ উনা কোবাই কাণ্ড]] || [[:en:Category:Dalit|Category:Dalit]] |- |22 || [[:en:2016 in Indian television|2016 in Indian television]] || [[d:Q56277063|Q56277063]] || [[:as:২০১৬ চনত ভাৰতীয় টেলিভিছনত|২০১৬ চনত ভাৰতীয় টেলিভিছনত]] || [[:en:Category:Entertainment in India|Category:Entertainment in India]] |- |23 || [[:en:2017 in Indian television|2017 in Indian television]] || [[d:Q56280448|Q56280448]] || [[:as:২০১৭ চনত ভাৰতীয় টেলিভিছনত|২০১৭ চনত ভাৰতীয় টেলিভিছনত]] || [[:en:Category:Entertainment in India|Category:Entertainment in India]] |- |24 || [[:en:2018 Ambalapattu violence|2018 Ambalapattu violence]] || [[d:Q104848277|Q104848277]] || [[:as:২০১৮ চনৰ আম্বালাপট্টু হিংসা|২০১৮ চনৰ আম্বালাপট্টু হিংসা]] || [[:en:Category:Caste-related violence in India|Category:Caste-related violence in India]] |- |25 || [[:en:2018 Bhima Koregaon violence|2018 Bhima Koregaon violence]] || [[d:Q47035364|Q47035364]] || [[:as:২০১৮ ভীমা কোৰেগাঁও হিংসা|২০১৮ ভীমা কোৰেগাঁও হিংসা]] || [[:en:Category:Caste-related violence in India|Category:Caste-related violence in India]] |- |26 || [[:en:2019 Daman indigenous land clearing protests|2019 Daman indigenous land clearing protests]] || [[d:Q105986945|Q105986945]] || [[:as:2019 দমন খিলঞ্জীয়া ভূমি পৰিষ্কাৰ কৰাৰ প্ৰতিবাদ|2019 দমন খিলঞ্জীয়া ভূমি পৰিষ্কাৰ কৰাৰ প্ৰতিবাদ]] || [[:en:Category:Scheduled Tribes of India|Category:Scheduled Tribes of India]] |- |27 || [[:en:2019 Ponparappi violence|2019 Ponparappi violence]] || [[d:Q104855318|Q104855318]] || [[:as:২০১৯ চনৰ পোনপাৰাপ্পি হিংসা|২০১৯ চনৰ পোনপাৰাপ্পি হিংসা]] || [[:en:Category:Caste-related violence in India|Category:Caste-related violence in India]] |- |28 || [[:en:2020s in Shumang Kumhei|2020s in Shumang Kumhei]] || [[d:Q130362439|Q130362439]] || [[:as:২০২০ৰ দশক শুমাং কুমহেইত|২০২০ৰ দশক শুমাং কুমহেইত]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |29 || [[:en:2021 Singhu border lynching|2021 Singhu border lynching]] || [[d:Q109285020|Q109285020]] || [[:as:২০২১ সিংহু সীমান্তত লিঞ্চিং|২০২১ সিংহু সীমান্তত লিঞ্চিং]] || [[:en:Category:Caste-related violence in India|Category:Caste-related violence in India]] |- |30 || [[:en:2021 in Meitei culture|2021 in Meitei culture]] || [[d:Q130354638|Q130354638]] || [[:as:২০২১ চনত মেইটেই সংস্কৃতিত|২০২১ চনত মেইটেই সংস্কৃতিত]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |31 || [[:en:2022 Kerala Sahitya Akademi Awards|2022 Kerala Sahitya Akademi Awards]] || [[d:Q120488183|Q120488183]] || [[:as:২০২২ চনৰ কেৰেলা সাহিত্য অকাডেমী বঁটা|২০২২ চনৰ কেৰেলা সাহিত্য অকাডেমী বঁটা]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |32 || [[:en:2022 in Meitei culture|2022 in Meitei culture]] || [[d:Q130353246|Q130353246]] || [[:as:২০২২ চনত মেইটেই সংস্কৃতিত|২০২২ চনত মেইটেই সংস্কৃতিত]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |33 || [[:en:2023 Kerala Sahitya Akademi Awards|2023 Kerala Sahitya Akademi Awards]] || [[d:Q129262100|Q129262100]] || [[:as:২০২৩ চনৰ কেৰালা সাহিত্য অকাডেমী বঁটা|২০২৩ চনৰ কেৰালা সাহিত্য অকাডেমী বঁটা]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |34 || [[:en:2023 in Meitei culture|2023 in Meitei culture]] || [[d:Q128396137|Q128396137]] || [[:as:২০২৩ চনত মেইটেই সংস্কৃতিত|২০২৩ চনত মেইটেই সংস্কৃতিত]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |35 || [[:en:2024 National Kho Kho Championship (India)|2024 National Kho Kho Championship]] || [[d:Q125503858|Q125503858]] || [[:as:২০২৪ চনৰ ৰাষ্ট্ৰীয় খো খো চেম্পিয়নশ্বিপ (ভাৰত)|২০২৪ চনৰ ৰাষ্ট্ৰীয় খো খো চেম্পিয়নশ্বিপ]] || [[:en:Category:Sport in India|Category:Sport in India]] |- |36 || [[:en:2024 in Meitei culture|2024 in Meitei culture]] || [[d:Q128095383|Q128095383]] || [[:as:২০২৪ চনত মেইটেই সংস্কৃতিত|২০২৪ চনত মেইটেই সংস্কৃতিত]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |37 || [[:en:23 Iravai Moodu|23 Iravai Moodu]] || [[d:Q134479425|Q134479425]] || [[:as:২৩ ইৰাভাই মূদু|২৩ ইৰাভাই মূদু]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |38 || [[:en:24 Manai Telugu Chettiars|24 Manai Telugu Chettiars]] || [[d:Q7857833|Q7857833]] || [[:as:২৪ মানাই তেলেগু চেট্টিয়াৰ|২৪ মানাই তেলেগু চেট্টিয়াৰ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |39 || [[:en:24th Kolkata International Film Festival|24th Kolkata International Film Festival]] || [[d:Q106880998|Q106880998]] || [[:as:২৪সংখ্যক কলকাতা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ|২৪সংখ্যক কলকাতা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ]] || [[:en:Category:Kolkata International Film Festival|Category:Kolkata International Film Festival]] |- |40 || [[:en:25th Kolkata International Film Festival|25th Kolkata International Film Festival]] || [[d:Q97177465|Q97177465]] || [[:as:২৫সংখ্যক কলকাতা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ|২৫সংখ্যক কলকাতা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ]] || [[:en:Category:Kolkata International Film Festival|Category:Kolkata International Film Festival]] |- |41 || [[:en:26th Kolkata International Film Festival|26th Kolkata International Film Festival]] || [[d:Q97177471|Q97177471]] || [[:as:২৬সংখ্যক কলকাতা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ|২৬সংখ্যক কলকাতা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ]] || [[:en:Category:Kolkata International Film Festival|Category:Kolkata International Film Festival]] |- |42 || [[:en:28th Kolkata International Film Festival|28th Kolkata International Film Festival]] || [[d:Q115729811|Q115729811]] || [[:as:২৮সংখ্যক কলকাতা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ|২৮সংখ্যক কলকাতা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ]] || [[:en:Category:Kolkata International Film Festival|Category:Kolkata International Film Festival]] |- |43 || [[:en:29th Kolkata International Film Festival|29th Kolkata International Film Festival]] || [[d:Q123470870|Q123470870]] || [[:as:২৯সংখ্যক কলকাতা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ|২৯সংখ্যক কলকাতা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ]] || [[:en:Category:Kolkata International Film Festival|Category:Kolkata International Film Festival]] |- |44 || [[:en:2nd special convention of Nepali Congress|2nd special convention of Nepali Congress]] || [[d:Q137393432|Q137393432]] || [[:as:নেপালী কংগ্ৰেছৰ দ্বিতীয় বিশেষ অধিৱেশন|নেপালী কংগ্ৰেছৰ দ্বিতীয় বিশেষ অধিৱেশন]] || [[:en:Category:Nepali-language culture|Category:Nepali-language culture]] |- |45 || [[:en:4 the People|4 the People]] || [[d:Q4639123|Q4639123]] || [[:as:৪ জনসাধাৰণ|৪ জনসাধাৰণ]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |46 || [[:en:5 STAR Kitchen ITC Chef's Special|5 STAR Kitchen ITC Chef's Special]] || [[d:Q104861506|Q104861506]] || [[:as:৫ ষ্টাৰ কিচেন আইটিচি চেফৰ বিশেষ|৫ ষ্টাৰ কিচেন আইটিচি চেফৰ বিশেষ]] || [[:en:Category:Indian cooking television series|Category:Indian cooking television series]] |- |47 || [[:en:5 Star (chocolate bar)|5 Star]] || [[d:Q56279960|Q56279960]] || [[:as:৫ ষ্টাৰ (চকলেট বাৰ)|৫ ষ্টাৰ]] || [[:en:Category:Indian confectionery|Category:Indian confectionery]] |- |48 || [[:en:6 Ballygunge Place|6 Ballygunge Place]] || [[d:Q23043404|Q23043404]] || [[:as:৬ বালিগুংগে প্লেচ|৬ বালিগুংগে প্লেচ]] || [[:en:Category:Restaurants in Kolkata|Category:Restaurants in Kolkata]] |- |49 || [[:en:6th World Punjabi Conference|6th World Punjabi Conference]] || [[d:Q55602864|Q55602864]] || [[:as:ষষ্ঠ বিশ্ব পাঞ্জাবী সন্মিলন|ষষ্ঠ বিশ্ব পাঞ্জাবী সন্মিলন]] || [[:en:Category:Punjabi-language culture|Category:Punjabi-language culture]] |- |50 || [[:en:7 Aum Arivu|7 Aum Arivu]] || [[d:Q3089385|Q3089385]] || [[:as:৭ আউম আৰিভু|৭ আউম আৰিভু]] || [[:en:Category:Indian martial arts films|Category:Indian martial arts films]] |- |51 || [[:en:7 Khoon Maaf|7 Khoon Maaf]] || [[d:Q2818330|Q2818330]] || [[:as:৭ খোন মাফ|৭ খোন মাফ]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |52 || [[:en:8 Don 75|8 Don 75]] || [[d:Q124797677|Q124797677]] || [[:as:৮ ডন ৭৫|৮ ডন ৭৫]] || [[:en:Category:Films shot in Pune|Category:Films shot in Pune]] |- |53 || [[:en:80 Days (2014 video game)|80 Days]] || [[d:Q17985365|Q17985365]] || [[:as:৮০ দিন (২০১৪ ভিডিঅ’ গেম)|৮০ দিন]] || [[:en:Category:Kolkata in popular culture|Category:Kolkata in popular culture]] |- |54 || [[:en:916 Kunjoottan|916 Kunjoottan]] || [[d:Q134300787|Q134300787]] || [[:as:৯১৬ কুঞ্জোতান|৯১৬ কুঞ্জোতান]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |55 || [[:en:94.3 Club FM|94.3 Club FM]] || [[d:Q4645930|Q4645930]] || [[:as:৯৪.৩ ক্লাব এফ এম|৯৪.৩ ক্লাব এফ এম]] || [[:en:Category:Culture of Thiruvananthapuram|Category:Culture of Thiruvananthapuram]] |- |56 || [[:en:A Burning|A Burning]] || [[d:Q96417545|Q96417545]] || [[:as:এ বাৰ্নিং|এ বাৰ্নিং]] || [[:en:Category:Novels set in Kolkata|Category:Novels set in Kolkata]] |- |57 || [[:en:A Glossary of the Tribes and Castes of the Punjab and North-West Frontier Province|A Glossary of the Tribes and Castes of the Punjab and North-West Frontier Province]] || [[d:Q4657072|Q4657072]] || [[:as:পঞ্জাৱ আৰু উত্তৰ-পশ্চিম সীমান্ত প্ৰদেশৰ জনজাতি আৰু জাতিৰ শব্দকোষ|পঞ্জাৱ আৰু উত্তৰ-পশ্চিম সীমান্ত প্ৰদেশৰ জনজাতি আৰু জাতিৰ শব্দকোষ]] || [[:en:Category:Books about the caste system in India|Category:Books about the caste system in India]] |- |58 || [[:en:A Tale of a King|A Tale of a King]] || [[d:Q136995138|Q136995138]] || [[:as:এ টেল অৱ এ কিং|এ টেল অৱ এ কিং]] || [[:en:Category:Indian fairy tales|Category:Indian fairy tales]] |- |59 || [[:en:A Time for Tea: Women, Labor and Post-colonial Politics on an India Plantation|A Time for Tea: Women]] || [[d:Q25052051|Q25052051]] || [[:as:চাহৰ সময়: ভাৰতৰ বাগিছা এখনত মহিলা, শ্ৰমিক আৰু উত্তৰ-ঔপনিৱেশিক ৰাজনীতি|চাহৰ সময়: ভাৰতৰ বাগিছা এখনত মহিলা]] || [[:en:Category:Women in India|Category:Women in India]] |- |60 || [[:en:A. G. Macdonell|A. G. Macdonell]] || [[d:Q4647799|Q4647799]] || [[:as:এ জি মেকডনেল|এ জি মেকডনেল]] || [[:en:Category:Writers from Pune|Category:Writers from Pune]] |- |61 || [[:en:A. K. Ramanujan|A. K. Ramanujan]] || [[d:Q3519662|Q3519662]] || [[:as:এ কে ৰামানুজন|এ কে ৰামানুজন]] || [[:en:Category:Indian folklorists|Category:Indian folklorists]] |- |62 || [[:en:A. R. Poduval|A. R. Poduval]] || [[d:Q4648301|Q4648301]] || [[:as:এ আৰ পডুভাল|এ আৰ পডুভাল]] || [[:en:Category:Artists from Thrissur|Category:Artists from Thrissur]] |- |63 || [[:en:ARM (film)|ARM]] || [[d:Q115516527|Q115516527]] || [[:as:ARM (চলচ্চিত্ৰ)|ARM]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |64 || [[:en:Aa Naluguru|Aa Naluguru]] || [[d:Q4661035|Q4661035]] || [[:as:আ নালুগুৰু|আ নালুগুৰু]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |65 || [[:en:Aab gosh|Aab gosh]] || [[d:Q135983909|Q135983909]] || [[:as:আব গোছ|আব গোছ]] || [[:en:Category:Indian cuisine stubs|Category:Indian cuisine stubs]] |- |66 || [[:en:Aabhyanthara Kuttavaali|Aabhyanthara Kuttavaali]] || [[d:Q134511478|Q134511478]] || [[:as:অভ্যন্তৰ কুট্টৱালি|অভ্যন্তৰ কুট্টৱালি]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |67 || [[:en:Aada Pettanam|Aada Pettanam]] || [[d:Q29026734|Q29026734]] || [[:as:আদা পেট্টনাম|আদা পেট্টনাম]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |68 || [[:en:Aadhaaram|Aadhaaram]] || [[d:Q4661120|Q4661120]] || [[:as:আধাৰম|আধাৰম]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |69 || [[:en:Aadi Perukku|Aadi Perukku]] || [[d:Q2824458|Q2824458]] || [[:as:আদি পেৰুক্কু|আদি পেৰুক্কু]] || [[:en:Category:Culture of Tiruchirappalli|Category:Culture of Tiruchirappalli]] |- |70 || [[:en:Aadyathe Kanmani|Aadyathe Kanmani]] || [[d:Q4661155|Q4661155]] || [[:as:আদ্যাথে কানমণি|আদ্যাথে কানমণি]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |71 || [[:en:Aai (film)|Aai]] || [[d:Q4661265|Q4661265]] || [[:as:আই (চলচ্চিত্ৰ)|আই]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |72 || [[:en:Aaital Khosla|Aaital Khosla]] || [[d:Q21621692|Q21621692]] || [[:as:আইতাল খোছলা|আইতাল খোছলা]] || [[:en:Category:Femina Miss India|Category:Femina Miss India]] |- |73 || [[:en:Aajkaal|Aajkaal]] || [[d:Q2180999|Q2180999]] || [[:as:আজকাল|আজকাল]] || [[:en:Category:Newspapers published in Kolkata|Category:Newspapers published in Kolkata]] |- |74 || [[:en:Aakrosh (2010 film)|Aakrosh]] || [[d:Q4661356|Q4661356]] || [[:as:আক্ৰোশ (২০১০ চনৰ ছবি)|আক্ৰোশ]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |75 || [[:en:Aalavattam|Aalavattam]] || [[d:Q4661369|Q4661369]] || [[:as:আলৱত্তম|আলৱত্তম]] || [[:en:Category:Elephants in Indian culture|Category:Elephants in Indian culture]] |- |76 || [[:en:Aalta Phoring|Aalta Phoring]] || [[d:Q110516866|Q110516866]] || [[:as:আলটা ফ&#39; ৰিং|]] || [[:en:Category:Television shows set in Kolkata|Category:Television shows set in Kolkata]] |- |77 || [[:en:Aam papad|Aam papad]] || [[d:Q4661429|Q4661429]] || [[:as:আম পাপদ|আম পাপদ]] || [[:en:Category:Indian snack foods|Category:Indian snack foods]] |- |78 || [[:en:Aame|Aame]] || [[d:Q19881621|Q19881621]] || [[:as:আমে|আমে]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |79 || [[:en:Aami|Aami]] || [[d:Q42530302|Q42530302]] || [[:as:আমি|আমি]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |80 || [[:en:Aana Marutha|Aana Marutha]] || [[d:Q55603047|Q55603047]] || [[:as:আনা মাৰুথা|আনা মাৰুথা]] || [[:en:Category:Kerala folklore|Category:Kerala folklore]] |- |81 || [[:en:Aanachandam|Aanachandam]] || [[d:Q4661534|Q4661534]] || [[:as:আনচন্দম|আনচন্দম]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |82 || [[:en:Aanayoottu|Aanayoottu]] || [[d:Q12979162|Q12979162]] || [[:as:আনযুট্টু|আনযুট্টু]] || [[:en:Category:Culture of Thrissur|Category:Culture of Thrissur]] |- |83 || [[:en:Aapadbandhavudu|Aapadbandhavudu]] || [[d:Q4661635|Q4661635]] || [[:as:আপদ্বন্ধৱুদু|আপদ্বন্ধৱুদু]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |84 || [[:en:Aaraam Thampuran|Aaraam Thampuran]] || [[d:Q14456250|Q14456250]] || [[:as:আৰাম থামপুৰণ|আৰাম থামপুৰণ]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |85 || [[:en:Aaraattu|Aaraattu]] || [[d:Q4661658|Q4661658]] || [[:as:আৰাট্টু|আৰাট্টু]] || [[:en:Category:Culture of Thiruvananthapuram|Category:Culture of Thiruvananthapuram]] |- |86 || [[:en:Aarakshan|Aarakshan]] || [[d:Q2820010|Q2820010]] || [[:as:আৰকচন|আৰকচন]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |87 || [[:en:Aarakshan Virodhi Party|Aarakshan Virodhi Party]] || [[d:Q24927970|Q24927970]] || [[:as:আৰকচন বিৰোধি পাৰ্টি|আৰকচন বিৰোধি পাৰ্টি]] || [[:en:Category:Reservation in India|Category:Reservation in India]] |- |88 || [[:en:Aarogya Lakshmi scheme|Aarogya Lakshmi scheme]] || [[d:Q52378584|Q52378584]] || [[:as:আৰোগ্য লক্ষ্মী আঁচনি|আৰোগ্য লক্ষ্মী আঁচনি]] || [[:en:Category:Maternity in India|Category:Maternity in India]] |- |89 || [[:en:Aarohi|Aarohi]] || [[d:Q4661754|Q4661754]] || [[:as:আৰোহি|আৰোহি]] || [[:en:Category:Cultural festivals in India|Category:Cultural festivals in India]] |- |90 || [[:en:Aaroodam|Aaroodam]] || [[d:Q18349737|Q18349737]] || [[:as:আৰুদম|আৰুদম]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |91 || [[:en:Aarti Sequeira|Aarti Sequeira]] || [[d:Q4662650|Q4662650]] || [[:as:আৰতি চেকুৱেইৰা|আৰতি চেকুৱেইৰা]] || [[:en:Category:Indian television chefs|Category:Indian television chefs]] |- |92 || [[:en:Aarushi Sharma|Aarushi Sharma]] || [[d:Q26924400|Q26924400]] || [[:as:আৰুষী শৰ্মা|আৰুষী শৰ্মা]] || [[:en:Category:Femina Miss India|Category:Femina Miss India]] |- |93 || [[:en:Aaryan Banthia|Aaryan Banthia]] || [[d:Q80220705|Q80220705]] || [[:as:আৰয়ন বনথিয়া|আৰয়ন বনথিয়া]] || [[:en:Category:Musicians from Kolkata|Category:Musicians from Kolkata]] |- |94 || [[:en:Aasakta Kalamanch|Aasakta Kalamanch]] || [[d:Q65063350|Q65063350]] || [[:as:আছাকতা কলামঞ্চ|আছাকতা কলামঞ্চ]] || [[:en:Category:Culture of Pune|Category:Culture of Pune]] |- |95 || [[:en:Aashram|Aashram]] || [[d:Q98478771|Q98478771]] || [[:as:আশ্ৰম|আশ্ৰম]] || [[:en:Category:Superstitions of India|Category:Superstitions of India]] |- |96 || [[:en:Aatha Un Koyilile|Aatha Un Koyilile]] || [[d:Q29025153|Q29025153]] || [[:as:আঠা উন কয়িলিলে|আঠা উন কয়িলিলে]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |97 || [[:en:Aattakatha (2013 film)|Aattakatha]] || [[d:Q16057890|Q16057890]] || [[:as:আটটকথা (২০১৩ চনৰ ছবি)|আটটকথা]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |98 || [[:en:Aattam|Aattam]] || [[d:Q124389836|Q124389836]] || [[:as:আট্টম|আট্টম]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |99 || [[:en:Aawat pauni|Aawat pauni]] || [[d:Q19570727|Q19570727]] || [[:as:আৱত পৌনি|আৱত পৌনি]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |100 || [[:en:Aayirathil Oruvan (2010 film)|Aayirathil Oruvan]] || [[d:Q4662833|Q4662833]] || [[:as:আয়ৰথিল অৰুভান (২০১০ চনৰ ছবি)|আয়ৰথিল অৰুভান]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |101 || [[:en:Aazhi Archives|Aazhi Archives]] || [[d:Q136679137|Q136679137]] || [[:as:আজি আৰ্কাইভ|আজি আৰ্কাইভ]] || [[:en:Category:Culture of Kochi|Category:Culture of Kochi]] |- |102 || [[:en:Abdul Latif (restaurateur)|Abdul Latif]] || [[d:Q16018183|Q16018183]] || [[:as:আব্দুল লতিফ (ৰেষ্টুৰেণ্ট)|আব্দুল লতিফ]] || [[:en:Category:Chefs of Indian cuisine|Category:Chefs of Indian cuisine]] |- |103 || [[:en:Abdur Razzaq Malihabadi|Abdur Razzaq Malihabadi]] || [[d:Q15999340|Q15999340]] || [[:as:আব্দূৰ ৰজ্জাক মালিহাবাদী|আব্দূৰ ৰজ্জাক মালিহাবাদী]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |104 || [[:en:Abha Bhaiya|Abha Bhaiya]] || [[d:Q59433693|Q59433693]] || [[:as:আভা ভাইয়া|আভা ভাইয়া]] || [[:en:Category:Indian women|Category:Indian women]] |- |105 || [[:en:Abhay Deol|Abhay Deol]] || [[d:Q511589|Q511589]] || [[:as:অভয় দেওল|অভয় দেওল]] || [[:en:Category:Indian feminists|Category:Indian feminists]] |- |106 || [[:en:Abhiruchi Sports Day|Abhiruchi Sports Day]] || [[d:Q136702673|Q136702673]] || [[:as:অভীৰুচি ক্ৰীড়া দিৱস|অভীৰুচি ক্ৰীড়া দিৱস]] || [[:en:Category:Observances in India|Category:Observances in India]] |- |107 || [[:en:Abhishek Ray|Abhishek Ray]] || [[d:Q17386612|Q17386612]] || [[:as:অভিষেক ৰায়|অভিষেক ৰায়]] || [[:en:Category:Musicians from Kolkata|Category:Musicians from Kolkata]] |- |108 || [[:en:Abhoynagar|Abhoynagar]] || [[d:Q27963747|Q27963747]] || [[:as:অভয়নগৰ|অভয়নগৰ]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |109 || [[:en:Abhyasa|Abhyasa]] || [[d:Q2821595|Q2821595]] || [[:as:অভ্যাস|অভ্যাস]] || [[:en:Category:Yoga concepts|Category:Yoga concepts]] |- |110 || [[:en:Abraham Mazumdar|Abraham Mazumdar]] || [[d:Q4669085|Q4669085]] || [[:as:আব্ৰাহাম মজুমদাৰ|আব্ৰাহাম মজুমদাৰ]] || [[:en:Category:Musicians from Kolkata|Category:Musicians from Kolkata]] |- |111 || [[:en:Abraham Ozler|Abraham Ozler]] || [[d:Q121792039|Q121792039]] || [[:as:আব্ৰাহাম অজলাৰ|আব্ৰাহাম অজলাৰ]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |112 || [[:en:Abu Rushd|Abu Rushd]] || [[d:Q4670329|Q4670329]] || [[:as:আবু ৰুছদ|আবু ৰুছদ]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |113 || [[:en:Abu Sayeed Ayyub|Abu Sayeed Ayyub]] || [[d:Q25586659|Q25586659]] || [[:as:আবু ছাইদ আয়ুব|আবু ছাইদ আয়ুব]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |114 || [[:en:Accessible yoga|Accessible yoga]] || [[d:Q113468847|Q113468847]] || [[:as:সুলভ যোগাসন|সুলভ যোগাসন]] || [[:en:Category:Yoga styles|Category:Yoga styles]] |- |115 || [[:en:Achappam|Achappam]] || [[d:Q6426645|Q6426645]] || [[:as:আচাপ্পম|আচাপ্পম]] || [[:en:Category:Indian snack foods|Category:Indian snack foods]] |- |116 || [[:en:Acharya Ramlochan Saran|Acharya Ramlochan Saran]] || [[d:Q4673544|Q4673544]] || [[:as:আচাৰ্য ৰামলোচন শৰণ|আচাৰ্য ৰামলোচন শৰণ]] || [[:en:Category:Writers of Mithila|Category:Writers of Mithila]] |- |117 || [[:en:Achhinjal|Achhinjal]] || [[d:Q136505345|Q136505345]] || [[:as:অচিঞ্জল|অচিঞ্জল]] || [[:en:Category:Culture of Mithila|Category:Culture of Mithila]] |- |118 || [[:en:Achintya Kumar Sengupta|Achintya Kumar Sengupta]] || [[d:Q3347928|Q3347928]] || [[:as:অচিন্ত্য কুমাৰ সেনগুপ্ত|অচিন্ত্য কুমাৰ সেনগুপ্ত]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |119 || [[:en:Action Jackson (2014 film)|Action Jackson]] || [[d:Q16058052|Q16058052]] || [[:as:একচন জেকচন (২০১৪ চনৰ ছবি)|একচন জেকচন]] || [[:en:Category:Indian martial arts films|Category:Indian martial arts films]] |- |120 || [[:en:Ada pradhaman|Ada pradhaman]] || [[d:Q16133717|Q16133717]] || [[:as:আদা প্ৰধামন|আদা প্ৰধামন]] || [[:en:Category:Indian desserts|Category:Indian desserts]] |- |121 || [[:en:Adamchini rice|Adamchini rice]] || [[d:Q131437697|Q131437697]] || [[:as:আদমচিনি ভাত|আদমচিনি ভাত]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |122 || [[:en:Adaminte Makan Abu|Adaminte Makan Abu]] || [[d:Q3525225|Q3525225]] || [[:as:আদামিণ্টে মাকান আবু|আদামিণ্টে মাকান আবু]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |123 || [[:en:Adaminte Vaariyellu|Adaminte Vaariyellu]] || [[d:Q4680150|Q4680150]] || [[:as:আদামিণ্টে ভাৰিয়েল্লু|আদামিণ্টে ভাৰিয়েল্লু]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |124 || [[:en:Adaviyar|Adaviyar]] || [[d:Q4680922|Q4680922]] || [[:as:আদাবিয়াৰ|আদাবিয়াৰ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |125 || [[:en:Adbi Markaz Kamraz|Adbi Markaz Kamraz]] || [[d:Q105044359|Q105044359]] || [[:as:আদবি মাৰ্কাজ কামৰাজ|আদবি মাৰ্কাজ কামৰাজ]] || [[:en:Category:Cultural organisations based in India|Category:Cultural organisations based in India]] |- |126 || [[:en:Adhirasam|Adhirasam]] || [[d:Q4682544|Q4682544]] || [[:as:অধিৰসম|অধিৰসম]] || [[:en:Category:Indian desserts|Category:Indian desserts]] |- |127 || [[:en:Adhwaytham|Adhwaytham]] || [[d:Q4686022|Q4686022]] || [[:as:অধ্যথম|অধ্যথম]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |128 || [[:en:Adhyatmik Ishwariya Vishwa Vidyalaya|Adhyatmik Ishwariya Vishwa Vidyalaya]] || [[d:Q4682569|Q4682569]] || [[:as:অধ্যাত্মিক ঈশ্বৰীয় বিশ্ব বিদ্যালয়|অধ্যাত্মিক ঈশ্বৰীয় বিশ্ব বিদ্যালয়]] || [[:en:Category:Yoga organizations|Category:Yoga organizations]] |- |129 || [[:en:Adi Andhra|Adi Andhra]] || [[d:Q119999586|Q119999586]] || [[:as:আদি অন্ধ্ৰ|আদি অন্ধ্ৰ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |130 || [[:en:Adi Dharm|Adi Dharm]] || [[d:Q4682594|Q4682594]] || [[:as:আদি ধৰ্ম|আদি ধৰ্ম]] || [[:en:Category:Brahmoism|Category:Brahmoism]] |- |131 || [[:en:Adikanda Mahanta|Adikanda Mahanta]] || [[d:Q4682768|Q4682768]] || [[:as:আদিকন্দ মহন্ত|আদিকন্দ মহন্ত]] || [[:en:Category:Indian folklorists|Category:Indian folklorists]] |- |132 || [[:en:Adimurai|Adimurai]] || [[d:Q12973353|Q12973353]] || [[:as:আদিমুৰাই|আদিমুৰাই]] || [[:en:Category:Indian martial arts|Category:Indian martial arts]] |- |133 || [[:en:Adirindi Alludu|Adirindi Alludu]] || [[d:Q38805380|Q38805380]] || [[:as:আদিৰিন্দি আল্লুডু|আদিৰিন্দি আল্লুডু]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |134 || [[:en:Aditya Gadhvi|Aditya Gadhvi]] || [[d:Q105687424|Q105687424]] || [[:as:আদিত্য গাধৱী|আদিত্য গাধৱী]] || [[:en:Category:Indian folk singers|Category:Indian folk singers]] |- |135 || [[:en:Aditya Kripalani|Aditya Kripalani]] || [[d:Q43052301|Q43052301]] || [[:as:আদিত্য কৃপালানী|আদিত্য কৃপালানী]] || [[:en:Category:Writers from Pune|Category:Writers from Pune]] |- |136 || [[:en:Adivasah|Adivasah]] || [[d:Q104882230|Q104882230]] || [[:as:আদিবাসহ|আদিবাসহ]] || [[:en:Category:Indian clothing|Category:Indian clothing]] |- |137 || [[:en:Adrak Ke Punjey|Adrak Ke Punjey]] || [[d:Q4684680|Q4684680]] || [[:as:আৰ্দ্ৰক কে পুঞ্জে|আৰ্দ্ৰক কে পুঞ্জে]] || [[:en:Category:Culture of Hyderabad, India|Category:Culture of Hyderabad]] |- |138 || [[:en:Adrish Bardhan|Adrish Bardhan]] || [[d:Q63997737|Q63997737]] || [[:as:অদৃশ বৰ্ধন|অদৃশ বৰ্ধন]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |139 || [[:en:Adrsta|Adrsta]] || [[d:Q4685816|Q4685816]] || [[:as:Adrsta|Adrsta]] || [[:en:Category:Indian philosophy|Category:Indian philosophy]] |- |140 || [[:en:Advaita (band)|Advaita]] || [[d:Q4686013|Q4686013]] || [[:as:অদ্বৈত (বেণ্ড)|অদ্বৈত]] || [[:en:Category:Culture of Delhi|Category:Culture of Delhi]] |- |141 || [[:en:Adwaita Mallabarman|Adwaita Mallabarman]] || [[d:Q4686018|Q4686018]] || [[:as:অদ্বৈতা মল্লবৰ্মন|অদ্বৈতা মল্লবৰ্মন]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |142 || [[:en:Adyar Ananda Bhavan|Adyar Ananda Bhavan]] || [[d:Q15178238|Q15178238]] || [[:as:আদয়াৰ আনন্দ ভৱন|আদয়াৰ আনন্দ ভৱন]] || [[:en:Category:Indian restaurants|Category:Indian restaurants]] |- |143 || [[:en:Adṛṣṭa|Adṛṣṭa]] || [[d:Q13581288|Q13581288]] || [[:as:অদৃষ্ঠ|অদৃষ্ঠ]] || [[:en:Category:Yoga concepts|Category:Yoga concepts]] |- |144 || [[:en:Aerial yoga|Aerial yoga]] || [[d:Q18109708|Q18109708]] || [[:as:আকাশী যোগাসন|আকাশী যোগাসন]] || [[:en:Category:Yoga styles|Category:Yoga styles]] |- |145 || [[:en:Afsar Amed|Afsar Amed]] || [[d:Q75837379|Q75837379]] || [[:as:আফছাৰ আমেদ|আফছাৰ আমেদ]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |146 || [[:en:Aga Aga Sunbai! Kay Mhantay Sasubai? (film)|Aga Aga Sunbai! Kay Mhantay Sasubai?]] || [[d:Q137917383|Q137917383]] || [[:as:আগা আগা সুনবাই! কায় মহন্তয় চাছুবাই? (চলচ্চিত্ৰ)|আগা আগা সুনবাই! কায় মহন্তয় চাছুবাই?]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |147 || [[:en:Again Kasargod Khader Bhai|Again Kasargod Khader Bhai]] || [[d:Q4691001|Q4691001]] || [[:as:আকৌ কাছাৰগোদ খাদেৰ ভাই|আকৌ কাছাৰগোদ খাদেৰ ভাই]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |148 || [[:en:Agamudayar|Agamudayar]] || [[d:Q4691182|Q4691182]] || [[:as:আগমুদয়াৰ|আগমুদয়াৰ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |149 || [[:en:Agariya language|Agariya language]] || [[d:Q663586|Q663586]] || [[:as:আগৰীয়া ভাষা|আগৰীয়া ভাষা]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |150 || [[:en:Aghora Yoga|Aghora Yoga]] || [[d:Q4692444|Q4692444]] || [[:as:অঘোৰা যোগ|অঘোৰা যোগ]] || [[:en:Category:Yoga styles|Category:Yoga styles]] |- |151 || [[:en:Agni Putrudu|Agni Putrudu]] || [[d:Q4693201|Q4693201]] || [[:as:অগ্নি পুত্ৰুডু|অগ্নি পুত্ৰুডু]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |152 || [[:en:Agni Varsha|Agni Varsha]] || [[d:Q4693210|Q4693210]] || [[:as:অগ্নি বছৰ|অগ্নি বছৰ]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |153 || [[:en:Agni Yoga|Agni Yoga]] || [[d:Q591455|Q591455]] || [[:as:অগ্নি যোগ|অগ্নি যোগ]] || [[:en:Category:Yoga styles|Category:Yoga styles]] |- |154 || [[:en:Agnidevan|Agnidevan]] || [[d:Q4693218|Q4693218]] || [[:as:অগ্নিদেৱন|অগ্নিদেৱন]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |155 || [[:en:Agnimitra Paul|Agnimitra Paul]] || [[d:Q4693256|Q4693256]] || [[:as:অগ্নিমিত্ৰ পল|অগ্নিমিত্ৰ পল]] || [[:en:Category:Indian fashion designers|Category:Indian fashion designers]] |- |156 || [[:en:Agradoot|Agradoot]] || [[d:Q395883|Q395883]] || [[:as:অগ্ৰদূত|অগ্ৰদূত]] || [[:en:Category:Musicians from Kolkata|Category:Musicians from Kolkata]] |- |157 || [[:en:Agri (caste)|Agri]] || [[d:Q4693839|Q4693839]] || [[:as:কৃষি (জাতি)|কৃষি]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |158 || [[:en:Agsechi Vayingim (Agassaim Brinjal)|Agsechi Vayingim]] || [[d:Q131447886|Q131447886]] || [[:as:আগচেচি ভায়িংম (আগাছাইম ব্ৰিঞ্জাল)|আগচেচি ভায়িংম]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |159 || [[:en:Agyaat|Agyaat]] || [[d:Q4694725|Q4694725]] || [[:as:আগয়াত|আগয়াত]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |160 || [[:en:Aheria|Aheria]] || [[d:Q4695070|Q4695070]] || [[:as:আহেৰিয়া|আহেৰিয়া]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |161 || [[:en:Ahir clans|Ahir clans]] || [[d:Q4695130|Q4695130]] || [[:as:আহিৰ বংশ|আহিৰ বংশ]] || [[:en:Category:Caste system in India|Category:Caste system in India]] |- |162 || [[:en:Ahiri language|Ahiri language]] || [[d:Q104842006|Q104842006]] || [[:as:আহৰি ভাষা|আহৰি ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |163 || [[:en:Ahirwar|Ahirwar]] || [[d:Q4695137|Q4695137]] || [[:as:আহিৰৱাৰ|আহিৰৱাৰ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |164 || [[:en:Ahluwalia (caste)|Ahluwalia]] || [[d:Q127583131|Q127583131]] || [[:as:আহলুৱালিয়া (জাতি)|আহলুৱালিয়া]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |165 || [[:en:Ahmed Ilias|Ahmed Ilias]] || [[d:Q120482995|Q120482995]] || [[:as:আহমেদ ইলিয়াছ|আহমেদ ইলিয়াছ]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |166 || [[:en:Aimol people|Aimol people]] || [[d:Q4697177|Q4697177]] || [[:as:আইমোল মানুহ|আইমোল মানুহ]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |167 || [[:en:Aina-i-Tirhut|Aina-i-Tirhut]] || [[d:Q123989805|Q123989805]] || [[:as:আইনা-ই-তিৰহুত|আইনা-ই-তিৰহুত]] || [[:en:Category:Culture of Mithila|Category:Culture of Mithila]] |- |168 || [[:en:Ainthu Unarvugal|Ainthu Unarvugal]] || [[d:Q111945483|Q111945483]] || [[:as:আইন্থু উনাৰভুগাল|আইন্থু উনাৰভুগাল]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |169 || [[:en:Aithihyamala|Aithihyamala]] || [[d:Q4699312|Q4699312]] || [[:as:আইথিহ্যামলা|আইথিহ্যামলা]] || [[:en:Category:Kerala folklore|Category:Kerala folklore]] |- |170 || [[:en:Ajagajantharam|Ajagajantharam]] || [[d:Q105393969|Q105393969]] || [[:as:অজাগজন্তৰম|অজাগজন্তৰম]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |171 || [[:en:Ajara Ghansal rice|Ajara Ghansal rice]] || [[d:Q131388674|Q131388674]] || [[:as:আজাৰা ঘনছাল চাউল|আজাৰা ঘনছাল চাউল]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |172 || [[:en:Ajethna|Ajethna]] || [[d:Q4699709|Q4699709]] || [[:as:অজেথনা|অজেথনা]] || [[:en:Category:Indian curries|Category:Indian curries]] |- |173 || [[:en:Ajit Dutta|Ajit Dutta]] || [[d:Q15725463|Q15725463]] || [[:as:অজিত দত্ত|অজিত দত্ত]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |174 || [[:en:Ajit Varman|Ajit Varman]] || [[d:Q4699814|Q4699814]] || [[:as:অজিত বৰ্মন|অজিত বৰ্মন]] || [[:en:Category:Musicians from Kolkata|Category:Musicians from Kolkata]] |- |175 || [[:en:Akabea|Akabea]] || [[d:Q2356391|Q2356391]] || [[:as:আকাবেয়া|আকাবেয়া]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |176 || [[:en:Akabo dialect|Akabo dialect]] || [[d:Q35361|Q35361]] || [[:as:আকাবো উপভাষা|আকাবো উপভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |177 || [[:en:Akacari|Akacari]] || [[d:Q2670418|Q2670418]] || [[:as:আকাচাৰী|আকাচাৰী]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |178 || [[:en:Akajeru|Akajeru]] || [[d:Q2919121|Q2919121]] || [[:as:আকাজেৰু|আকাজেৰু]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |179 || [[:en:Akakede|Akakede]] || [[d:Q3436816|Q3436816]] || [[:as:আকাকেদে|আকাকেদে]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |180 || [[:en:Akakhora|Akakhora]] || [[d:Q3433680|Q3433680]] || [[:as:আকাখোৰা|আকাখোৰা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |181 || [[:en:Akanksha Deo Sharma|Akanksha Deo Sharma]] || [[d:Q98555958|Q98555958]] || [[:as:আকাংক্ষা দেও শৰ্মা|আকাংক্ষা দেও শৰ্মা]] || [[:en:Category:National Institute of Fashion Technology alumni|Category:National Institute of Fashion Technology alumni]] |- |182 || [[:en:Akankshya Yojana|Akankshya Yojana]] || [[d:Q60764991|Q60764991]] || [[:as:আকাংক্ষ্য যোজনা|আকাংক্ষ্য যোজনা]] || [[:en:Category:Scheduled Castes|Category:Scheduled Castes]] |- |183 || [[:en:Akashathile Paravakal|Akashathile Paravakal]] || [[d:Q56550863|Q56550863]] || [[:as:আকাশথিলে পৰৱকাল|আকাশথিলে পৰৱকাল]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |184 || [[:en:Akhara|Akhara]] || [[d:Q250594|Q250594]] || [[:as:আখৰা|আখৰা]] || [[:en:Category:Indian martial arts|Category:Indian martial arts]] |- |185 || [[:en:Akhil Bharatiya Kshatriya Mahasabha|Akhil Bharatiya Kshatriya Mahasabha]] || [[d:Q105038109|Q105038109]] || [[:as:অখিল ভাৰতীয় ক্ষত্ৰীয় মহাসভা|অখিল ভাৰতীয় ক্ষত্ৰীয় মহাসভা]] || [[:en:Category:Indian caste movements|Category:Indian caste movements]] |- |186 || [[:en:Akhil Niyogi|Akhil Niyogi]] || [[d:Q56581737|Q56581737]] || [[:as:অখিল নিয়োগী|অখিল নিয়োগী]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |187 || [[:en:Aki Narula|Aki Narula]] || [[d:Q4700852|Q4700852]] || [[:as:আঁকিনাৰুলা|আঁকিনাৰুলা]] || [[:en:Category:Indian fashion designers|Category:Indian fashion designers]] |- |188 || [[:en:Akkare Ninnoru Maran|Akkare Ninnoru Maran]] || [[d:Q12913177|Q12913177]] || [[:as:আক্কাৰে নিন্নোৰু মৰাণ|আক্কাৰে নিন্নোৰু মৰাণ]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |189 || [[:en:Akki rotti|Akki rotti]] || [[d:Q4701369|Q4701369]] || [[:as:আক্কি ৰট্টি|আক্কি ৰট্টি]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |190 || [[:en:Akongjamba|Akongjamba]] || [[d:Q107473295|Q107473295]] || [[:as:আকংজাম্বা|আকংজাম্বা]] || [[:en:Category:Meitei mythology|Category:Meitei mythology]] |- |191 || [[:en:Akrodha|Akrodha]] || [[d:Q16002315|Q16002315]] || [[:as:আক্ৰোধা|আক্ৰোধা]] || [[:en:Category:Yoga concepts|Category:Yoga concepts]] |- |192 || [[:en:Akshara|Akshara]] || [[d:Q421549|Q421549]] || [[:as:অক্ষৰ|অক্ষৰ]] || [[:en:Category:Yoga|Category:Yoga]] |- |193 || [[:en:Akshat Singh|Akshat Singh]] || [[d:Q18350684|Q18350684]] || [[:as:অক্ষত সিং|অক্ষত সিং]] || [[:en:Category:Artists from Kolkata|Category:Artists from Kolkata]] |- |194 || [[:en:Akshata Murty|Akshata Murty]] || [[d:Q22997426|Q22997426]] || [[:as:অক্ষতা মূৰ্তি|অক্ষতা মূৰ্তি]] || [[:en:Category:Indian fashion designers|Category:Indian fashion designers]] |- |195 || [[:en:Akshay Chandra Sarkar|Akshay Chandra Sarkar]] || [[d:Q4701806|Q4701806]] || [[:as:অক্ষয় চন্দ্ৰ চৰকাৰ|অক্ষয় চন্দ্ৰ চৰকাৰ]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |196 || [[:en:Akshay Kumar Baral|Akshay Kumar Baral]] || [[d:Q4701812|Q4701812]] || [[:as:অক্ষয় কুমাৰ বৰাল|অক্ষয় কুমাৰ বৰাল]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |197 || [[:en:Aktar Islam|Aktar Islam]] || [[d:Q16220964|Q16220964]] || [[:as:আকতাৰ ইছলাম|আকতাৰ ইছলাম]] || [[:en:Category:Chefs of Indian cuisine|Category:Chefs of Indian cuisine]] |- |198 || [[:en:Al Hachi|Al Hachi]] || [[d:Q48734059|Q48734059]] || [[:as:আল হাচি|আল হাচি]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |199 || [[:en:Alai Osai|Alai Osai]] || [[d:Q16826788|Q16826788]] || [[:as:আলাই ওছাই|আলাই ওছাই]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |200 || [[:en:Alaiyadikkuthu|Alaiyadikkuthu]] || [[d:Q4705723|Q4705723]] || [[:as:আলাইয়াদিকুহু|আলাইয়াদিকুহু]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |201 || [[:en:Alaler Gharer Dulal|Alaler Gharer Dulal]] || [[d:Q4705775|Q4705775]] || [[:as:আলালেৰ ঘৰৰ দুলাল|আলালেৰ ঘৰৰ দুলাল]] || [[:en:Category:Novels set in Kolkata|Category:Novels set in Kolkata]] |- |202 || [[:en:Alan Ross|Alan Ross]] || [[d:Q4707666|Q4707666]] || [[:as:এলান ৰছ|এলান ৰছ]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |203 || [[:en:Alankrita Sahai|Alankrita Sahai]] || [[d:Q18350810|Q18350810]] || [[:as:অলংকৃত সাহাই|অলংকৃত সাহাই]] || [[:en:Category:Miss Earth India delegates|Category:Miss Earth India delegates]] |- |204 || [[:en:Alcohol laws of India|Alcohol laws of India]] || [[d:Q4713282|Q4713282]] || [[:as:ভাৰতৰ মদ্যপানৰ আইন|ভাৰতৰ মদ্যপানৰ আইন]] || [[:en:Category:Indian cuisine-related lists|Category:Indian cuisine-related lists]] |- |205 || [[:en:Alex Pandian|Alex Pandian]] || [[d:Q4717598|Q4717598]] || [[:as:এলেক্স পাণ্ডিয়ান|এলেক্স পাণ্ডিয়ান]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |206 || [[:en:Alexis Sanderson|Alexis Sanderson]] || [[d:Q3610883|Q3610883]] || [[:as:এলেক্সিছ চেণ্ডাৰচন|এলেক্সিছ চেণ্ডাৰচন]] || [[:en:Category:Yoga scholars|Category:Yoga scholars]] |- |207 || [[:en:Alha-Khand|Alha-Khand]] || [[d:Q12415282|Q12415282]] || [[:as:আলহা-খণ্ড|আলহা-খণ্ড]] || [[:en:Category:Indian folklore|Category:Indian folklore]] |- |208 || [[:en:Ali Ahmed Hussain Khan|Ali Ahmed Hussain Khan]] || [[d:Q4724578|Q4724578]] || [[:as:আলী আহমেদ হুছেইন খান|আলী আহমেদ হুছেইন খান]] || [[:en:Category:Musicians from Kolkata|Category:Musicians from Kolkata]] |- |209 || [[:en:Alibag White onion|Alibag White onion]] || [[d:Q131538448|Q131538448]] || [[:as:আলিবাগ বগা পিঁয়াজ|আলিবাগ বগা পিঁয়াজ]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |210 || [[:en:Alka Saraogi|Alka Saraogi]] || [[d:Q2837350|Q2837350]] || [[:as:অলকা সাৰৌগী|অলকা সাৰৌগী]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |211 || [[:en:Alkaluk|Alkaluk]] || [[d:Q105584725|Q105584725]] || [[:as:অলকালুক|অলকালুক]] || [[:en:Category:Indian clothing|Category:Indian clothing]] |- |212 || [[:en:All Assam Manipuri Students' Union|All Assam Manipuri Students' Union]] || [[d:Q136736654|Q136736654]] || [[:as:সদৌ অসম মণিপুৰী ছাত্ৰ সন্থা|সদৌ অসম মণিপুৰী ছাত্ৰ সন্থা]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |213 || [[:en:All India Dalit Rights Movement|All India Dalit Rights Movement]] || [[d:Q110530766|Q110530766]] || [[:as:সৰ্বভাৰতীয় দলিত অধিকাৰ আন্দোলন|সৰ্বভাৰতীয় দলিত অধিকাৰ আন্দোলন]] || [[:en:Category:Dalit|Category:Dalit]] |- |214 || [[:en:All India Federation of Women Lawyers|All India Federation of Women Lawyers]] || [[d:Q4728942|Q4728942]] || [[:as:অল ইণ্ডিয়া ফেডাৰেচন অৱ উইমেন ল’য়াৰ্ছ|অল ইণ্ডিয়া ফেডাৰেচন অৱ উইমেন ল’য়াৰ্ছ]] || [[:en:Category:Women's organisations based in India|Category:Women's organisations based in India]] |- |215 || [[:en:All India Fine Arts and Crafts Society|All India Fine Arts and Crafts Society]] || [[d:Q4728944|Q4728944]] || [[:as:অল ইণ্ডিয়া ফাইন আৰ্টছ এণ্ড ক্ৰাফ্টছ ছ&#39; চাইটি|]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |216 || [[:en:All India Kurmi Kshatriya Mahasabha|All India Kurmi Kshatriya Mahasabha]] || [[d:Q4728958|Q4728958]] || [[:as:সৰ্বভাৰতীয় কুৰ্মি ক্ষত্ৰিয় মহাসভা|সৰ্বভাৰতীয় কুৰ্মি ক্ষত্ৰিয় মহাসভা]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |217 || [[:en:All India Vaishya Federation|All India Vaishya Federation]] || [[d:Q18086600|Q18086600]] || [[:as:অল ইণ্ডিয়া বৈশ্য ফেডাৰেচন|অল ইণ্ডিয়া বৈশ্য ফেডাৰেচন]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |218 || [[:en:All India Yadav Mahasabha|All India Yadav Mahasabha]] || [[d:Q16961105|Q16961105]] || [[:as:সৰ্বভাৰতীয় যাদৱ মহাসভা|সৰ্বভাৰতীয় যাদৱ মহাসভা]] || [[:en:Category:Indian caste movements|Category:Indian caste movements]] |- |219 || [[:en:All Ladies League|All Ladies League]] || [[d:Q48803817|Q48803817]] || [[:as:অল লেডিজ লীগ|অল লেডিজ লীগ]] || [[:en:Category:Women's organisations based in India|Category:Women's organisations based in India]] |- |220 || [[:en:Allahabadi Christmas fruitcake|Allahabadi Christmas fruitcake]] || [[d:Q16827403|Q16827403]] || [[:as:এলাহাবাদী খ্ৰীষ্টমাছ ফ্ৰুটকেক|এলাহাবাদী খ্ৰীষ্টমাছ ফ্ৰুটকেক]] || [[:en:Category:Indian cuisine stubs|Category:Indian cuisine stubs]] |- |221 || [[:en:Alleppey green cardamom|Alleppey green cardamom]] || [[d:Q4732091|Q4732091]] || [[:as:এলেপে সেউজীয়া ইলাচি|এলেপে সেউজীয়া ইলাচি]] || [[:en:Category:Indian spices|Category:Indian spices]] |- |222 || [[:en:Almora Lakhori Mirchi|Almora Lakhori Mirchi]] || [[d:Q131286473|Q131286473]] || [[:as:আলমোৰা লখোৰী মিৰ্চি|আলমোৰা লখোৰী মিৰ্চি]] || [[:en:Category:Indian spices|Category:Indian spices]] |- |223 || [[:en:Alokananda Dasgupta|Alokananda Dasgupta]] || [[d:Q41695031|Q41695031]] || [[:as:আলোকানন্দ দাসগুপ্ত|আলোকানন্দ দাসগুপ্ত]] || [[:en:Category:Musicians from Kolkata|Category:Musicians from Kolkata]] |- |224 || [[:en:Alokeranjan Dasgupta|Alokeranjan Dasgupta]] || [[d:Q2650553|Q2650553]] || [[:as:আলোকেৰঞ্জন দাসগুপ্ত|আলোকেৰঞ্জন দাসগুপ্ত]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |225 || [[:en:Aloo chap|Aloo chap]] || [[d:Q65041957|Q65041957]] || [[:as:আলু চাপ|আলু চাপ]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |226 || [[:en:Aloo gobhi|Aloo gobhi]] || [[d:Q447296|Q447296]] || [[:as:আলু গোভি|আলু গোভি]] || [[:en:Category:Indian cuisine stubs|Category:Indian cuisine stubs]] |- |227 || [[:en:Aloo tikki|Aloo tikki]] || [[d:Q2624505|Q2624505]] || [[:as:আলু টিকি|আলু টিকি]] || [[:en:Category:Indian fast food|Category:Indian fast food]] |- |228 || [[:en:Alor Kole|Alor Kole]] || [[d:Q123598802|Q123598802]] || [[:as:এলৰ কোলে|এলৰ কোলে]] || [[:en:Category:Television shows set in Kolkata|Category:Television shows set in Kolkata]] |- |229 || [[:en:Aloyseum|Aloyseum]] || [[d:Q85741013|Q85741013]] || [[:as:এলয়ছিয়াম|এলয়ছিয়াম]] || [[:en:Category:Culture of Mangalore|Category:Culture of Mangalore]] |- |230 || [[:en:Alpana|Alpana]] || [[d:Q26766755|Q26766755]] || [[:as:আল্পনা|আল্পনা]] || [[:en:Category:Indian folk culture|Category:Indian folk culture]] |- |231 || [[:en:Alpavirama South Asian Short and Documentary Film Festival|Alpavirama South Asian Short and Documentary Film Festival]] || [[d:Q4734771|Q4734771]] || [[:as:আলপাভিৰামা দক্ষিণ এছিয়ান চুটি আৰু তথ্যচিত্ৰ মহোৎসৱ|আলপাভিৰামা দক্ষিণ এছিয়ান চুটি আৰু তথ্যচিত্ৰ মহোৎসৱ]] || [[:en:Category:Culture of Ahmedabad|Category:Culture of Ahmedabad]] |- |232 || [[:en:Alphonso mango|Alphonso mango]] || [[d:Q2663618|Q2663618]] || [[:as:আলফনছ আম|আলফনছ আম]] || [[:en:Category:GI-Tagged Mangoes of India|Category:GI-Tagged Mangoes of India]] |- |233 || [[:en:Alu Potala Rasa|Alu Potala Rasa]] || [[d:Q4737104|Q4737104]] || [[:as:আলু পতালা ৰাছা|আলু পতালা ৰাছা]] || [[:en:Category:Indian cuisine stubs|Category:Indian cuisine stubs]] |- |234 || [[:en:Alvars|Alvars]] || [[d:Q448316|Q448316]] || [[:as:আলভাৰছ|আলভাৰছ]] || [[:en:Category:Indian philosophy|Category:Indian philosophy]] |- |235 || [[:en:Alvira Khan Agnihotri|Alvira Khan Agnihotri]] || [[d:Q23664195|Q23664195]] || [[:as:আলবিৰা খান অগ্নিহোত্ৰী|আলবিৰা খান অগ্নিহোত্ৰী]] || [[:en:Category:Indian fashion designers|Category:Indian fashion designers]] |- |236 || [[:en:Amailon|Amailon]] || [[d:Q138297750|Q138297750]] || [[:as:আমাইলন|আমাইলন]] || [[:en:Category:Sanamahism|Category:Sanamahism]] |- |237 || [[:en:Amalendu Chakraborty|Amalendu Chakraborty]] || [[d:Q108405771|Q108405771]] || [[:as:অমলেন্দু চক্ৰৱৰ্তী|অমলেন্দু চক্ৰৱৰ্তী]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |238 || [[:en:Amaltash|Amaltash]] || [[d:Q125763417|Q125763417]] || [[:as:অমলতাছ|অমলতাছ]] || [[:en:Category:Films shot in Pune|Category:Films shot in Pune]] |- |239 || [[:en:Amar Pal|Amar Pal]] || [[d:Q63242826|Q63242826]] || [[:as:অমৰ পাল|অমৰ পাল]] || [[:en:Category:Musicians from Kolkata|Category:Musicians from Kolkata]] |- |240 || [[:en:Amarendra Sharan|Amarendra Sharan]] || [[d:Q106286586|Q106286586]] || [[:as:অমৰেন্দ্ৰ শৰণ|অমৰেন্দ্ৰ শৰণ]] || [[:en:Category:Reservation in India|Category:Reservation in India]] |- |241 || [[:en:Ambalavasi|Ambalavasi]] || [[d:Q4740998|Q4740998]] || [[:as:অম্বলাৱসী|অম্বলাৱসী]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |242 || [[:en:Ambattar|Ambattar]] || [[d:Q12985119|Q12985119]] || [[:as:অম্বত্তৰ|অম্বত্তৰ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |243 || [[:en:Ambemohar rice|Ambemohar rice]] || [[d:Q4741200|Q4741200]] || [[:as:অম্বেমোহৰ ভাত|অম্বেমোহৰ ভাত]] || [[:en:Category:GI Tagged Rice varieties of India|Category:GI Tagged Rice varieties of India]] |- |244 || [[:en:Ambi Swamy|Ambi Swamy]] || [[d:Q6712270|Q6712270]] || [[:as:অম্বি স্বামী|অম্বি স্বামী]] || [[:en:Category:Indian chefs|Category:Indian chefs]] |- |245 || [[:en:Ambika Udaya|Ambika Udaya]] || [[d:Q48731137|Q48731137]] || [[:as:অম্বিকা উদয়|অম্বিকা উদয়]] || [[:en:Category:Cultural history of India|Category:Cultural history of India]] |- |246 || [[:en:Ambula (food)|Ambula]] || [[d:Q15265706|Q15265706]] || [[:as:Ambula (খাদ্য)|Ambula]] || [[:en:Category:Indian cuisine stubs|Category:Indian cuisine stubs]] |- |247 || [[:en:Amdavad Ma Famous|Amdavad Ma Famous]] || [[d:Q23692030|Q23692030]] || [[:as:আমদাবাদ মা বিখ্যাত|আমদাবাদ মা বিখ্যাত]] || [[:en:Category:Culture of Ahmedabad|Category:Culture of Ahmedabad]] |- |248 || [[:en:Ameira Punvani|Ameira Punvani]] || [[d:Q64009106|Q64009106]] || [[:as:আমেইৰা পুনবাণী|আমেইৰা পুনবাণী]] || [[:en:Category:Indian fashion stylists|Category:Indian fashion stylists]] |- |249 || [[:en:American Library (New Delhi)|American Library]] || [[d:Q4744357|Q4744357]] || [[:as:আমেৰিকান লাইব্ৰেৰী (নতুন দিল্লী)|আমেৰিকান লাইব্ৰেৰী]] || [[:en:Category:Culture of Delhi|Category:Culture of Delhi]] |- |250 || [[:en:American Meditation Institute|American Meditation Institute]] || [[d:Q4744422|Q4744422]] || [[:as:আমেৰিকান মেডিটেচন ইনষ্টিটিউট|আমেৰিকান মেডিটেচন ইনষ্টিটিউট]] || [[:en:Category:Yoga organizations|Category:Yoga organizations]] |- |251 || [[:en:Aminia|Aminia]] || [[d:Q19460599|Q19460599]] || [[:as:আমিনিয়া|আমিনিয়া]] || [[:en:Category:Restaurants in Kolkata|Category:Restaurants in Kolkata]] |- |252 || [[:en:Amirtham|Amirtham]] || [[d:Q64768018|Q64768018]] || [[:as:অমিৰথাম|অমিৰথাম]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |253 || [[:en:Amit Chaudhuri|Amit Chaudhuri]] || [[d:Q472352|Q472352]] || [[:as:অমিত চৌধুৰী|অমিত চৌধুৰী]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |254 || [[:en:Amit Puri|Amit Puri]] || [[d:Q112659717|Q112659717]] || [[:as:অমিত পুৰী|অমিত পুৰী]] || [[:en:Category:Indian chefs|Category:Indian chefs]] |- |255 || [[:en:Amloki (TV series)|Amloki]] || [[d:Q124006690|Q124006690]] || [[:as:আমলোকি (টিভি ধাৰাবাহিক)|আমলোকি]] || [[:en:Category:Television shows set in Kolkata|Category:Television shows set in Kolkata]] |- |256 || [[:en:Amma Ammaayiyamma|Amma Ammaayiyamma]] || [[d:Q18209272|Q18209272]] || [[:as:আম্মা আম্মাইয়াম্মা|আম্মা আম্মাইয়াম্মা]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |257 || [[:en:Amma Odi & KCR Kit|Amma Odi & KCR Kit]] || [[d:Q52314440|Q52314440]] || [[:as:আম্মা ওডি আৰু কেচিআৰ কিট|আম্মা ওডি আৰু কেচিআৰ কিট]] || [[:en:Category:Maternity in India|Category:Maternity in India]] |- |258 || [[:en:Amma Rajyam Lo Kadapa Biddalu|Amma Rajyam Lo Kadapa Biddalu]] || [[d:Q76401690|Q76401690]] || [[:as:আম্মা ৰাজ্য লো কদাপা বিদ্দালু|আম্মা ৰাজ্য লো কদাপা বিদ্দালু]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |259 || [[:en:Ammannur Rajaneesh Chakyar|Ammannur Rajaneesh Chakyar]] || [[d:Q4747167|Q4747167]] || [[:as:আম্ম্ন্নুৰ ৰাজনীশ চাক্যৰ|আম্ম্ন্নুৰ ৰাজনীশ চাক্যৰ]] || [[:en:Category:Artists from Thrissur|Category:Artists from Thrissur]] |- |260 || [[:en:Ammavaru|Ammavaru]] || [[d:Q2628783|Q2628783]] || [[:as:আম্মাভাৰু|আম্মাভাৰু]] || [[:en:Category:Hindu goddesses|Category:Hindu goddesses]] |- |261 || [[:en:Ammayi Kapuram|Ammayi Kapuram]] || [[d:Q12990591|Q12990591]] || [[:as:আম্মাই কপুৰম|আম্মাই কপুৰম]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |262 || [[:en:Amol Rajan|Amol Rajan]] || [[d:Q15070157|Q15070157]] || [[:as:আমোল ৰাজন|আমোল ৰাজন]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |263 || [[:en:Amraiwadi|Amraiwadi]] || [[d:Q4748610|Q4748610]] || [[:as:আমৰাইৱাদী|আমৰাইৱাদী]] || [[:en:Category:Indian cities in popular culture|Category:Indian cities in popular culture]] |- |264 || [[:en:Amrita Bazar Patrika|Amrita Bazar Patrika]] || [[d:Q203382|Q203382]] || [[:as:অমৃতা বজাৰ পত্ৰিকা|অমৃতা বজাৰ পত্ৰিকা]] || [[:en:Category:Newspapers published in Kolkata|Category:Newspapers published in Kolkata]] |- |265 || [[:en:Amrita Lal Basu|Amrita Lal Basu]] || [[d:Q13056855|Q13056855]] || [[:as:অমৃতা লাল বসু|অমৃতা লাল বসু]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |266 || [[:en:Amrita Raichand|Amrita Raichand]] || [[d:Q16734880|Q16734880]] || [[:as:অমৃতা ৰায়চন্দ|অমৃতা ৰায়চন্দ]] || [[:en:Category:Indian chefs|Category:Indian chefs]] |- |267 || [[:en:Amrita Sher-Gil Self-Portrait 7 (1930)|Amrita Sher-Gil Self-Portrait 7]] || [[d:Q30224559|Q30224559]] || [[:as:অমৃতা শ্বেৰ-গিলৰ আত্মচিত্ৰ ৭ (১৯৩০)|অমৃতা শ্বেৰ-গিলৰ আত্মচিত্ৰ ৭]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |268 || [[:en:Amritha Ram|Amritha Ram]] || [[d:Q101111175|Q101111175]] || [[:as:অমৃতা ৰাম|অমৃতা ৰাম]] || [[:en:Category:Indian fashion designers|Category:Indian fashion designers]] |- |269 || [[:en:Amyt Datta|Amyt Datta]] || [[d:Q4749585|Q4749585]] || [[:as:এমিত দত্ত|এমিত দত্ত]] || [[:en:Category:Musicians from Kolkata|Category:Musicians from Kolkata]] |- |270 || [[:en:Anaita Shroff Adajania|Anaita Shroff Adajania]] || [[d:Q4750942|Q4750942]] || [[:as:আনাইতা শ্ৰফ আদাজানিয়া|আনাইতা শ্ৰফ আদাজানিয়া]] || [[:en:Category:Indian fashion designers|Category:Indian fashion designers]] |- |271 || [[:en:Anamika Khanna|Anamika Khanna]] || [[d:Q4751199|Q4751199]] || [[:as:অনমিকা খান্না|অনমিকা খান্না]] || [[:en:Category:Indian fashion designers|Category:Indian fashion designers]] |- |272 || [[:en:Ananda Bhairavi (film)|Ananda Bhairavi]] || [[d:Q4751290|Q4751290]] || [[:as:আনন্দ ভৈৰৱী (চলচ্চিত্ৰ)|আনন্দ ভৈৰৱী]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |273 || [[:en:Ananda Lal|Ananda Lal]] || [[d:Q4751300|Q4751300]] || [[:as:আনন্দ লাল|আনন্দ লাল]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |274 || [[:en:Ananda Marga|Ananda Marga]] || [[d:Q485786|Q485786]] || [[:as:আনন্দ মাৰ্গা|আনন্দ মাৰ্গা]] || [[:en:Category:Yoga organizations|Category:Yoga organizations]] |- |275 || [[:en:Ananda Shankar|Ananda Shankar]] || [[d:Q2845323|Q2845323]] || [[:as:আনন্দ শংকৰ|আনন্দ শংকৰ]] || [[:en:Category:Musicians from Kolkata|Category:Musicians from Kolkata]] |- |276 || [[:en:Ananda Yoga|Ananda Yoga]] || [[d:Q4751318|Q4751318]] || [[:as:আনন্দ যোগ|আনন্দ যোগ]] || [[:en:Category:Yoga styles|Category:Yoga styles]] |- |277 || [[:en:Anandabhadram|Anandabhadram]] || [[d:Q4751324|Q4751324]] || [[:as:আনন্দভদ্ৰম|আনন্দভদ্ৰম]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |278 || [[:en:Anandalok|Anandalok]] || [[d:Q4751331|Q4751331]] || [[:as:আনন্দলোক|আনন্দলোক]] || [[:en:Category:Mass media in Kolkata|Category:Mass media in Kolkata]] |- |279 || [[:en:Anandamela|Anandamela]] || [[d:Q4751338|Q4751338]] || [[:as:আনন্দমেলা|আনন্দমেলা]] || [[:en:Category:Mass media in Kolkata|Category:Mass media in Kolkata]] |- |280 || [[:en:Ananku (sacred forces)|Ananku]] || [[d:Q25204901|Q25204901]] || [[:as:Ananku (পৱিত্ৰ শক্তি)|Ananku]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |281 || [[:en:Ananta Mandal|Ananta Mandal]] || [[d:Q16222299|Q16222299]] || [[:as:অনন্ত মণ্ডল|অনন্ত মণ্ডল]] || [[:en:Category:Artists from Kolkata|Category:Artists from Kolkata]] |- |282 || [[:en:Ananya Roy|Ananya Roy]] || [[d:Q4751502|Q4751502]] || [[:as:অনন্য ৰায়|অনন্য ৰায়]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |283 || [[:en:Anariye Pirapur|Anariye Pirapur]] || [[d:Q108830362|Q108830362]] || [[:as:আনৰিয়ে পিৰাপুৰ|আনৰিয়ে পিৰাপুৰ]] || [[:en:Category:Gotras|Category:Gotras]] |- |284 || [[:en:Anavastha|Anavastha]] || [[d:Q17004684|Q17004684]] || [[:as:অনাৱস্থ|অনাৱস্থ]] || [[:en:Category:Yoga concepts|Category:Yoga concepts]] |- |285 || [[:en:Anchal (name)|Anchal]] || [[d:Q4752595|Q4752595]] || [[:as:আঞ্চল (নাম)|আঞ্চল]] || [[:en:Category:Indian names|Category:Indian names]] |- |286 || [[:en:Ancient Meitei hymns|Ancient Meitei hymns]] || [[d:Q134725609|Q134725609]] || [[:as:প্ৰাচীন মেইটেই গীত|প্ৰাচীন মেইটেই গীত]] || [[:en:Category:Sanamahism|Category:Sanamahism]] |- |287 || [[:en:Ancient Meitei literature|Ancient Meitei literature]] || [[d:Q122577366|Q122577366]] || [[:as:প্ৰাচীন মেইটেই সাহিত্য|প্ৰাচীন মেইটেই সাহিত্য]] || [[:en:Category:Meitei language|Category:Meitei language]] |- |288 || [[:en:Ancient monuments in Ujjain|Ancient monuments in Ujjain]] || [[d:Q4752969|Q4752969]] || [[:as:উজ্জয়িনৰ প্ৰাচীন কীৰ্তিচিহ্ন|উজ্জয়িনৰ প্ৰাচীন কীৰ্তিচিহ্ন]] || [[:en:Category:Culture of Ujjain|Category:Culture of Ujjain]] |- |289 || [[:en:And That Is Why... Manipuri Myths Retold|And That Is Why... Manipuri Myths Retold]] || [[d:Q112942142|Q112942142]] || [[:as:আৰু সেইবাবেই... মণিপুৰী মিথ পুনৰ কোৱা|আৰু সেইবাবেই... মণিপুৰী মিথ পুনৰ কোৱা]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |290 || [[:en:Andaman Creole Hindi|Andaman Creole Hindi]] || [[d:Q7599417|Q7599417]] || [[:as:আন্দামান ক্ৰিয়েল হিন্দী|আন্দামান ক্ৰিয়েল হিন্দী]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |291 || [[:en:Andaman Karen Musley rice|Andaman Karen Musley rice]] || [[d:Q132200726|Q132200726]] || [[:as:আন্দামান কেৰেন মাছলি চাউল|আন্দামান কেৰেন মাছলি চাউল]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |292 || [[:en:Andamanese languages|Andamanese languages]] || [[d:Q32940|Q32940]] || [[:as:আন্দামানী ভাষা|আন্দামানী ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |293 || [[:en:Andh language|Andh language]] || [[d:Q4754314|Q4754314]] || [[:as:অন্ধ ভাষা|অন্ধ ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |294 || [[:en:Andhadhun|Andhadhun]] || [[d:Q44612834|Q44612834]] || [[:as:অন্ধধুন|অন্ধধুন]] || [[:en:Category:Films shot in Pune|Category:Films shot in Pune]] |- |295 || [[:en:Andhra Vaishnavas|Andhra Vaishnavas]] || [[d:Q114056623|Q114056623]] || [[:as:অন্ধ্ৰ বৈষ্ণৱ|অন্ধ্ৰ বৈষ্ণৱ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |296 || [[:en:Andhra cuisine|Andhra cuisine]] || [[d:Q2721553|Q2721553]] || [[:as:অন্ধ্ৰ ৰান্ধনীশাল|অন্ধ্ৰ ৰান্ধনীশাল]] || [[:en:Category:Indian cuisine by state or union territory|Category:Indian cuisine by state or union territory]] |- |297 || [[:en:Andrea Jain|Andrea Jain]] || [[d:None|None]] || [[:as:আন্দ্ৰেয়া জেইন|আন্দ্ৰেয়া জেইন]] || [[:en:Category:Yoga scholars|Category:Yoga scholars]] |- |298 || [[:en:Angammal|Angammal]] || [[d:Q135901978|Q135901978]] || [[:as:অংগমল|অংগমল]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |299 || [[:en:Angana P. Chatterji|Angana P. Chatterji]] || [[d:Q4761944|Q4761944]] || [[:as:অংগনা পি চেটাৰ্জী|অংগনা পি চেটাৰ্জী]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |300 || [[:en:Angarkha|Angarkha]] || [[d:Q21244845|Q21244845]] || [[:as:অংগৰ্খা|অংগৰ্খা]] || [[:en:Category:Indian clothing|Category:Indian clothing]] |- |301 || [[:en:Angavastra|Angavastra]] || [[d:Q105320903|Q105320903]] || [[:as:অংগবস্ত্ৰ|অংগবস্ত্ৰ]] || [[:en:Category:Indian clothing|Category:Indian clothing]] |- |302 || [[:en:Angia (garment)|Angia]] || [[d:Q110692725|Q110692725]] || [[:as:এঞ্জিয়া (বস্ত্ৰ)|এঞ্জিয়া]] || [[:en:Category:Indian clothing|Category:Indian clothing]] |- |303 || [[:en:Angithi|Angithi]] || [[d:Q4763304|Q4763304]] || [[:as:অংগীতি|অংগীতি]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |304 || [[:en:Anglo-Indian cuisine|Anglo-Indian cuisine]] || [[d:Q3595124|Q3595124]] || [[:as:এংলো-ইণ্ডিয়ান খাদ্য|এংলো-ইণ্ডিয়ান খাদ্য]] || [[:en:Category:Indian fusion cuisine|Category:Indian fusion cuisine]] |- |305 || [[:en:Anglo-Indian people|Anglo-Indian people]] || [[d:Q368125|Q368125]] || [[:as:এংলো-ইণ্ডিয়ান জনগোষ্ঠী|এংলো-ইণ্ডিয়ান জনগোষ্ঠী]] || [[:en:Category:Culture of Kollam|Category:Culture of Kollam]] |- |306 || [[:en:Angomlon Laihui|Angomlon Laihui]] || [[d:Q136760326|Q136760326]] || [[:as:আংগমলন লাইহুই|আংগমলন লাইহুই]] || [[:en:Category:Meitei literature|Category:Meitei literature]] |- |307 || [[:en:Angoori rasmalai|Angoori rasmalai]] || [[d:Q4763841|Q4763841]] || [[:as:আংগুৰি ৰসমলাই|আংগুৰি ৰসমলাই]] || [[:en:Category:Indian desserts|Category:Indian desserts]] |- |308 || [[:en:Anhe Ghore Da Daan|Anhe Ghore Da Daan]] || [[d:Q773457|Q773457]] || [[:as:আনহে ঘোৰে দা দান|আনহে ঘোৰে দা দান]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |309 || [[:en:Anil Kumar Dutta|Anil Kumar Dutta]] || [[d:Q4764652|Q4764652]] || [[:as:অনিল কুমাৰ দত্ত|অনিল কুমাৰ দত্ত]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |310 || [[:en:Anil Menon (writer)|Anil Menon]] || [[d:Q16732485|Q16732485]] || [[:as:অনিল মেনন (লেখক)|অনিল মেনন]] || [[:en:Category:Writers from Pune|Category:Writers from Pune]] |- |311 || [[:en:Animals in Meitei culture|Animals in Meitei culture]] || [[d:Q118945356|Q118945356]] || [[:as:মেইটেই সংস্কৃতিত জীৱ-জন্তু|মেইটেই সংস্কৃতিত জীৱ-জন্তু]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |312 || [[:en:Anindo Chatterjee|Anindo Chatterjee]] || [[d:Q4765226|Q4765226]] || [[:as:অনিন্দো চেটাৰ্জী|অনিন্দো চেটাৰ্জী]] || [[:en:Category:Musicians from Kolkata|Category:Musicians from Kolkata]] |- |313 || [[:en:Anirudha Bhattacharjee|Anirudha Bhattacharjee]] || [[d:Q117821343|Q117821343]] || [[:as:অনিৰুদ্ধ ভট্টাচাৰ্জী|অনিৰুদ্ধ ভট্টাচাৰ্জী]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |314 || [[:en:Anis Chowdhury|Anis Chowdhury]] || [[d:Q13056980|Q13056980]] || [[:as:অনিছ চৌধুৰী|অনিছ চৌধুৰী]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |315 || [[:en:Anise|Anise]] || [[d:Q28692|Q28692]] || [[:as:এনাইচ|এনাইচ]] || [[:en:Category:Indian spices|Category:Indian spices]] |- |316 || [[:en:Anish Deb|Anish Deb]] || [[d:Q64860750|Q64860750]] || [[:as:অনিশ দেৱ|অনিশ দেৱ]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |317 || [[:en:Anish John|Anish John]] || [[d:Q20649833|Q20649833]] || [[:as:অনিশ জন|অনিশ জন]] || [[:en:Category:Musicians from Kolkata|Category:Musicians from Kolkata]] |- |318 || [[:en:Anjan Chattopadhyay|Anjan Chattopadhyay]] || [[d:Q4765749|Q4765749]] || [[:as:অঞ্জন চট্টোপাধ্যায়|অঞ্জন চট্টোপাধ্যায়]] || [[:en:Category:Musicians from Kolkata|Category:Musicians from Kolkata]] |- |319 || [[:en:Anji (film)|Anji]] || [[d:Q4765807|Q4765807]] || [[:as:অঞ্জি (চলচ্চিত্ৰ)|অঞ্জি]] || [[:en:Category:Tantra|Category:Tantra]] |- |320 || [[:en:Anju Modi|Anju Modi]] || [[d:Q48976309|Q48976309]] || [[:as:অঞ্জু মোডী|অঞ্জু মোডী]] || [[:en:Category:Indian fashion designers|Category:Indian fashion designers]] |- |321 || [[:en:Anjum Anand|Anjum Anand]] || [[d:Q4765886|Q4765886]] || [[:as:অঞ্জুম আনন্দ|অঞ্জুম আনন্দ]] || [[:en:Category:Chefs of Indian cuisine|Category:Chefs of Indian cuisine]] |- |322 || [[:en:Ankit Chadha|Ankit Chadha]] || [[d:Q55958099|Q55958099]] || [[:as:অংকিত চাধা|অংকিত চাধা]] || [[:en:Category:Writers from Pune|Category:Writers from Pune]] |- |323 || [[:en:Anna Centenary Library|Anna Centenary Library]] || [[d:Q4766909|Q4766909]] || [[:as:আন্না শতবাৰ্ষিকী পুথিভঁৰাল|আন্না শতবাৰ্ষিকী পুথিভঁৰাল]] || [[:en:Category:Culture of Chennai|Category:Culture of Chennai]] |- |324 || [[:en:Anna Singh|Anna Singh]] || [[d:Q4767481|Q4767481]] || [[:as:আন্না সিং|আন্না সিং]] || [[:en:Category:Indian fashion designers|Category:Indian fashion designers]] |- |325 || [[:en:Annada Munsi|Annada Munsi]] || [[d:Q110260604|Q110260604]] || [[:as:আন্নাদা মুন্সি|আন্নাদা মুন্সি]] || [[:en:Category:Artists from Kolkata|Category:Artists from Kolkata]] |- |326 || [[:en:Annakodi|Annakodi]] || [[d:Q4767803|Q4767803]] || [[:as:অন্নকদী|অন্নকদী]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |327 || [[:en:Annapoorani: The Goddess of Food|Annapoorani: The Goddess of Food]] || [[d:Q123499101|Q123499101]] || [[:as:অন্নপুৰণি: খাদ্যৰ দেৱী|অন্নপুৰণি: খাদ্যৰ দেৱী]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |328 || [[:en:Annarakkannanum Thannalayathu|Annarakkannanum Thannalayathu]] || [[d:Q4768011|Q4768011]] || [[:as:অন্নৰাক্কান্ননুম থান্নলায়থু|অন্নৰাক্কান্ননুম থান্নলায়থু]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |329 || [[:en:Anne Hope|Anne Hope]] || [[d:Q16062787|Q16062787]] || [[:as:এন্নে হোপ|এন্নে হোপ]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |330 || [[:en:Annihilation of Caste|Annihilation of Caste]] || [[d:Q16134186|Q16134186]] || [[:as:জাতিৰ বিনাশ|জাতিৰ বিনাশ]] || [[:en:Category:Books about the caste system in India|Category:Books about the caste system in India]] |- |331 || [[:en:Anniyan|Anniyan]] || [[d:Q2851751|Q2851751]] || [[:as:আন্নিয়ান|আন্নিয়ান]] || [[:en:Category:Indian martial arts films|Category:Indian martial arts films]] |- |332 || [[:en:Annmariya Kalippilaanu|Annmariya Kalippilaanu]] || [[d:Q25999953|Q25999953]] || [[:as:আনমৰীয়া কলিপিলানু|আনমৰীয়া কলিপিলানু]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |333 || [[:en:Anoop Nautiyal|Anoop Nautiyal]] || [[d:Q64003776|Q64003776]] || [[:as:আনুপ নৌতিয়াল|আনুপ নৌতিয়াল]] || [[:en:Category:National Institute of Fashion Technology alumni|Category:National Institute of Fashion Technology alumni]] |- |334 || [[:en:Anshul|Anshul]] || [[d:Q123989719|Q123989719]] || [[:as:অংশুল|অংশুল]] || [[:en:Category:Indian names|Category:Indian names]] |- |335 || [[:en:Antaragni (band)|Antaragni]] || [[d:Q4770977|Q4770977]] || [[:as:অন্তৰাগ্নি (বেণ্ড)|অন্তৰাগ্নি]] || [[:en:Category:Indian folk music groups|Category:Indian folk music groups]] |- |336 || [[:en:Antariksh|Antariksh]] || [[d:Q60752266|Q60752266]] || [[:as:অন্তৰীক্ষ|অন্তৰীক্ষ]] || [[:en:Category:Culture of Delhi|Category:Culture of Delhi]] |- |337 || [[:en:Anthahpuram|Anthahpuram]] || [[d:Q4771463|Q4771463]] || [[:as:অন্থহপুৰম|অন্থহপুৰম]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |338 || [[:en:Anthuleni Katha|Anthuleni Katha]] || [[d:Q4773931|Q4773931]] || [[:as:আন্থুলেনি কথা|আন্থুলেনি কথা]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |339 || [[:en:Anti-Brahminism|Anti-Brahminism]] || [[d:Q4774117|Q4774117]] || [[:as:ব্ৰাহ্মণবাদ বিৰোধী|ব্ৰাহ্মণবাদ বিৰোধী]] || [[:en:Category:Caste system in India|Category:Caste system in India]] |- |340 || [[:en:AntiGravity Fitness|AntiGravity Fitness]] || [[d:Q19882002|Q19882002]] || [[:as:এণ্টিগ্ৰেভিটি ফিটনেছ|এণ্টিগ্ৰেভিটি ফিটনেছ]] || [[:en:Category:Yoga organizations|Category:Yoga organizations]] |- |341 || [[:en:Antim: The Final Truth|Antim: The Final Truth]] || [[d:Q105077561|Q105077561]] || [[:as:এণ্টিম: চূড়ান্ত সত্য|এণ্টিম: চূড়ান্ত সত্য]] || [[:en:Category:Films shot in Pune|Category:Films shot in Pune]] |- |342 || [[:en:Antony (2023 film)|Antony]] || [[d:Q123149171|Q123149171]] || [[:as:এণ্টনি (২০২৩ চনৰ ছবি)|এণ্টনি]] || [[:en:Category:Indian martial arts films|Category:Indian martial arts films]] |- |343 || [[:en:Ants Among Elephants|Ants Among Elephants]] || [[d:Q37893908|Q37893908]] || [[:as:হাতীৰ মাজত পিঁপৰা|হাতীৰ মাজত পিঁপৰা]] || [[:en:Category:Dalit|Category:Dalit]] |- |344 || [[:en:Anu Parthasarathy|Anu Parthasarathy]] || [[d:Q101413222|Q101413222]] || [[:as:অনু পাৰ্থসাৰথি|অনু পাৰ্থসাৰথি]] || [[:en:Category:Indian fashion stylists|Category:Indian fashion stylists]] |- |345 || [[:en:Anu Vardhan|Anu Vardhan]] || [[d:Q101437273|Q101437273]] || [[:as:অনু বৰ্ধন|অনু বৰ্ধন]] || [[:en:Category:Indian fashion designers|Category:Indian fashion designers]] |- |346 || [[:en:Anubrata Chatterjee|Anubrata Chatterjee]] || [[d:Q17989929|Q17989929]] || [[:as:অনুব্ৰত চেটাৰ্জী|অনুব্ৰত চেটাৰ্জী]] || [[:en:Category:Musicians from Kolkata|Category:Musicians from Kolkata]] |- |347 || [[:en:Anupam Dutta|Anupam Dutta]] || [[d:Q21005702|Q21005702]] || [[:as:অনুপম দত্ত|অনুপম দত্ত]] || [[:en:Category:Musicians from Kolkata|Category:Musicians from Kolkata]] |- |348 || [[:en:Anupam Ghatak|Anupam Ghatak]] || [[d:Q55957073|Q55957073]] || [[:as:অনুপম ঘটক|অনুপম ঘটক]] || [[:en:Category:Musicians from Kolkata|Category:Musicians from Kolkata]] |- |349 || [[:en:Anuragi|Anuragi]] || [[d:Q13109966|Q13109966]] || [[:as:অনুৰাগী|অনুৰাগী]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |350 || [[:en:Anurakthi|Anurakthi]] || [[d:Q12413567|Q12413567]] || [[:as:অনুৰক্ষী|অনুৰক্ষী]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |351 || [[:en:Anusara School of Hatha Yoga|Anusara School of Hatha Yoga]] || [[d:Q2545700|Q2545700]] || [[:as:অনুসৰা স্কুল অৱ হঠযোগ|অনুসৰা স্কুল অৱ হঠযোগ]] || [[:en:Category:Yoga styles|Category:Yoga styles]] |- |352 || [[:en:Anusree Roy|Anusree Roy]] || [[d:Q14949627|Q14949627]] || [[:as:অনুসৰি ৰায়|অনুসৰি ৰায়]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |353 || [[:en:Anuyoga|Anuyoga]] || [[d:Q4777961|Q4777961]] || [[:as:অনুযোগ|অনুযোগ]] || [[:en:Category:Yoga styles|Category:Yoga styles]] |- |354 || [[:en:Anwar Agewan|Anwar Agewan]] || [[d:Q2722240|Q2722240]] || [[:as:আনোৱাৰ আগেৱান|আনোৱাৰ আগেৱান]] || [[:en:Category:Indian folklorists|Category:Indian folklorists]] |- |355 || [[:en:Anwar Khan Manganiyar|Anwar Khan Manganiyar]] || [[d:Q86081398|Q86081398]] || [[:as:আনোৱাৰ খান মংগনিয়াৰ|আনোৱাৰ খান মংগনিয়াৰ]] || [[:en:Category:Indian folk singers|Category:Indian folk singers]] |- |356 || [[:en:Anweshi Women's Counselling Centre|Anweshi Women's Counselling Centre]] || [[d:Q4778092|Q4778092]] || [[:as:আনৱেশী মহিলা পৰামৰ্শ কেন্দ্ৰ|আনৱেশী মহিলা পৰামৰ্শ কেন্দ্ৰ]] || [[:en:Category:Women's organisations based in India|Category:Women's organisations based in India]] |- |357 || [[:en:Any Kuki Tribes|Any Kuki Tribes]] || [[d:Q133828737|Q133828737]] || [[:as:যিকোনো কুকি জনজাতি|যিকোনো কুকি জনজাতি]] || [[:en:Category:Scheduled Tribes of India|Category:Scheduled Tribes of India]] |- |358 || [[:en:Aparna Chandra|Aparna Chandra]] || [[d:Q62093402|Q62093402]] || [[:as:অপৰ্ণ চন্দ্ৰ|অপৰ্ণ চন্দ্ৰ]] || [[:en:Category:Indian fashion designers|Category:Indian fashion designers]] |- |359 || [[:en:Aparoksha|Aparoksha]] || [[d:Q18109718|Q18109718]] || [[:as:অপৰোক্ষ|অপৰোক্ষ]] || [[:en:Category:Yoga concepts|Category:Yoga concepts]] |- |360 || [[:en:Aparokshanubhuti|Aparokshanubhuti]] || [[d:Q4779154|Q4779154]] || [[:as:অপৰোক্ষনুভূতি|অপৰোক্ষনুভূতি]] || [[:en:Category:Indian philosophy|Category:Indian philosophy]] |- |361 || [[:en:Apokpa|Apokpa]] || [[d:Q107493365|Q107493365]] || [[:as:আপোকপা|আপোকপা]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |362 || [[:en:Apokpa Marup|Apokpa Marup]] || [[d:Q4780215|Q4780215]] || [[:as:আপোকপা মাৰুপ|আপোকপা মাৰুপ]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |363 || [[:en:Appan Samachar|Appan Samachar]] || [[d:Q4780898|Q4780898]] || [[:as:আপ্পান সমাচাৰ|আপ্পান সমাচাৰ]] || [[:en:Category:Women's organisations based in India|Category:Women's organisations based in India]] |- |364 || [[:en:Appemidi Mango|Appemidi Mango]] || [[d:Q16347208|Q16347208]] || [[:as:এপেমিডি আম|এপেমিডি আম]] || [[:en:Category:GI-Tagged Mangoes of India|Category:GI-Tagged Mangoes of India]] |- |365 || [[:en:Appukutty Poduval|Appukutty Poduval]] || [[d:Q4781786|Q4781786]] || [[:as:আপুকুট্টি পডুভাল|আপুকুট্টি পডুভাল]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |366 || [[:en:Apratim Majumdar|Apratim Majumdar]] || [[d:Q4781815|Q4781815]] || [[:as:অপ্ৰতিম মজুমদাৰ|অপ্ৰতিম মজুমদাৰ]] || [[:en:Category:Musicians from Kolkata|Category:Musicians from Kolkata]] |- |367 || [[:en:Apris|Apris]] || [[d:Q2784862|Q2784862]] || [[:as:এপ্ৰিল|এপ্ৰিল]] || [[:en:Category:Gotras|Category:Gotras]] |- |368 || [[:en:Arabi Malayalam|Arabi Malayalam]] || [[d:Q100707326|Q100707326]] || [[:as:আৰবী মালয়ালম|আৰবী মালয়ালম]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |369 || [[:en:Aramm|Aramm]] || [[d:Q27963192|Q27963192]] || [[:as:আৰামম|আৰামম]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |370 || [[:en:Aranya Johar|Aranya Johar]] || [[d:Q59160108|Q59160108]] || [[:as:অৰণ্য জোহৰ|অৰণ্য জোহৰ]] || [[:en:Category:Indian feminists|Category:Indian feminists]] |- |371 || [[:en:Arappatta Kettiya Gramathil|Arappatta Kettiya Gramathil]] || [[d:Q4784236|Q4784236]] || [[:as:আৰপ্পট্টা কেটিয়া গ্ৰামথিল|আৰপ্পট্টা কেটিয়া গ্ৰামথিল]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |372 || [[:en:Aravan Festival in Coimbatore|Aravan Festival in Coimbatore]] || [[d:Q110664541|Q110664541]] || [[:as:কইম্বাটুৰত আৰাভান উৎসৱ|কইম্বাটুৰত আৰাভান উৎসৱ]] || [[:en:Category:Culture of Coimbatore|Category:Culture of Coimbatore]] |- |373 || [[:en:Archaeological Survey of India|Archaeological Survey of India]] || [[d:Q632235|Q632235]] || [[:as:ভাৰতৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক জৰীপ|ভাৰতৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক জৰীপ]] || [[:en:Category:Ministry of Culture (India)|Category:Ministry of Culture]] |- |374 || [[:en:Archana IAS|Archana IAS]] || [[d:Q27590680|Q27590680]] || [[:as:অৰ্চনা আই এ এছ|অৰ্চনা আই এ এছ]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |375 || [[:en:Archana Kochhar|Archana Kochhar]] || [[d:Q21066531|Q21066531]] || [[:as:অৰ্চনা কোছাৰ|অৰ্চনা কোছাৰ]] || [[:en:Category:Indian fashion designers|Category:Indian fashion designers]] |- |376 || [[:en:Archdeacon of Calcutta|Archdeacon of Calcutta]] || [[d:Q24975754|Q24975754]] || [[:as:কলিকতাৰ আৰ্চডিকন|কলিকতাৰ আৰ্চডিকন]] || [[:en:Category:Archdeacons of Calcutta|Category:Archdeacons of Calcutta]] |- |377 || [[:en:Archdiocese of Calcutta|Archdiocese of Calcutta]] || [[d:Q178751|Q178751]] || [[:as:কলিকতাৰ আৰ্কডাইচেছ|কলিকতাৰ আৰ্কডাইচেছ]] || [[:en:Category:Christianity in Kolkata|Category:Christianity in Kolkata]] |- |378 || [[:en:Architecture of Chennai|Architecture of Chennai]] || [[d:Q4787119|Q4787119]] || [[:as:চেন্নাইৰ স্থাপত্য|চেন্নাইৰ স্থাপত্য]] || [[:en:Category:Culture of Chennai|Category:Culture of Chennai]] |- |379 || [[:en:Architecture of Mangalorean Catholics|Architecture of Mangalorean Catholics]] || [[d:Q4787160|Q4787160]] || [[:as:মঙলদৈ কেথলিকসকলৰ স্থাপত্য|মঙলদৈ কেথলিকসকলৰ স্থাপত্য]] || [[:en:Category:Culture of Mangalore|Category:Culture of Mangalore]] |- |380 || [[:en:Arebhashe dialect|Arebhashe dialect]] || [[d:Q4788356|Q4788356]] || [[:as:আৰেভাষে উপভাষা|আৰেভাষে উপভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |381 || [[:en:Argentina Fans Kaattoorkadavu|Argentina Fans Kaattoorkadavu]] || [[d:Q63966825|Q63966825]] || [[:as:আৰ্জেণ্টিনাৰ অনুৰাগী Kaattoorkadavu|আৰ্জেণ্টিনাৰ অনুৰাগী Kaattoorkadavu]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |382 || [[:en:Arikomban|Arikomban]] || [[d:Q118182868|Q118182868]] || [[:as:আৰিকোম্বন|আৰিকোম্বন]] || [[:en:Category:Elephants in Indian culture|Category:Elephants in Indian culture]] |- |383 || [[:en:Arindam Banik|Arindam Banik]] || [[d:Q16243454|Q16243454]] || [[:as:অৰিন্দম বানিক|অৰিন্দম বানিক]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |384 || [[:en:Arindom Chatterjee|Arindom Chatterjee]] || [[d:Q22277320|Q22277320]] || [[:as:অৰিণ্ডম চেটাৰ্জী|অৰিণ্ডম চেটাৰ্জী]] || [[:en:Category:Musicians from Kolkata|Category:Musicians from Kolkata]] |- |385 || [[:en:Arjava|Arjava]] || [[d:Q25302583|Q25302583]] || [[:as:অৰ্জাৱ|অৰ্জাৱ]] || [[:en:Category:Yoga concepts|Category:Yoga concepts]] |- |386 || [[:en:Arjun Bhasin|Arjun Bhasin]] || [[d:Q4791551|Q4791551]] || [[:as:অৰ্জুন ভাছিন|অৰ্জুন ভাছিন]] || [[:en:Category:Indian fashion designers|Category:Indian fashion designers]] |- |387 || [[:en:Arjuna (elephant)|Arjuna]] || [[d:Q22286521|Q22286521]] || [[:as:অৰ্জুন (হাতী)|অৰ্জুন]] || [[:en:Category:Culture of Mysore|Category:Culture of Mysore]] |- |388 || [[:en:Arko Mukhaerjee|Arko Mukhaerjee]] || [[d:Q96070800|Q96070800]] || [[:as:আৰ্কো মুখাৰ্জী|আৰ্কো মুখাৰ্জী]] || [[:en:Category:Musicians from Kolkata|Category:Musicians from Kolkata]] |- |389 || [[:en:Arko Pravo Mukherjee|Arko Pravo Mukherjee]] || [[d:Q21872621|Q21872621]] || [[:as:আৰ্কো প্ৰাভো মুখাৰ্জী|আৰ্কো প্ৰাভো মুখাৰ্জী]] || [[:en:Category:Musicians from Kolkata|Category:Musicians from Kolkata]] |- |390 || [[:en:Arkut Kannabhiran|Arkut Kannabhiran]] || [[d:Q18354018|Q18354018]] || [[:as:অৰ্কুট কান্নাভিৰণ|অৰ্কুট কান্নাভিৰণ]] || [[:en:Category:Musicians from Kolkata|Category:Musicians from Kolkata]] |- |391 || [[:en:Armanon Ka Balidaan-Aarakshan|Armanon Ka Balidaan-Aarakshan]] || [[d:Q4792876|Q4792876]] || [[:as:অৰ্মানন কা বালিদান-আৰক্ষা|অৰ্মানন কা বালিদান-আৰক্ষা]] || [[:en:Category:Works about reservation in India|Category:Works about reservation in India]] |- |392 || [[:en:Armed Forces Flag Day|Armed Forces Flag Day]] || [[d:Q970234|Q970234]] || [[:as:সশস্ত্ৰ বাহিনীৰ পতাকা দিৱস|সশস্ত্ৰ বাহিনীৰ পতাকা দিৱস]] || [[:en:Category:Observances in India|Category:Observances in India]] |- |393 || [[:en:Armenian Church of the Holy Nazareth|Armenian Church of the Holy Nazareth]] || [[d:Q3585462|Q3585462]] || [[:as:আৰ্মেনিয়ান চাৰ্চ অৱ দ্য হলি নাচৰত|আৰ্মেনিয়ান চাৰ্চ অৱ দ্য হলি নাচৰত]] || [[:en:Category:Churches in Kolkata|Category:Churches in Kolkata]] |- |394 || [[:en:Arnab Ray|Arnab Ray]] || [[d:Q4794408|Q4794408]] || [[:as:অৰ্ণব ৰায়|অৰ্ণব ৰায়]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |395 || [[:en:Arora|Arora]] || [[d:Q4795589|Q4795589]] || [[:as:অৰোৰা|অৰোৰা]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |396 || [[:en:Around the World (musical)|Around the World]] || [[d:Q4795637|Q4795637]] || [[:as:বিশ্বজুৰি (সংগীত)|বিশ্বজুৰি]] || [[:en:Category:Kolkata in popular culture|Category:Kolkata in popular culture]] |- |397 || [[:en:Around the World in 80 Days (miniseries)|Around the World in 80 Days]] || [[d:Q1660599|Q1660599]] || [[:as:৮০ দিনত বিশ্বজুৰি (miniseries)|৮০ দিনত বিশ্বজুৰি]] || [[:en:Category:Television shows set in Kolkata|Category:Television shows set in Kolkata]] |- |398 || [[:en:Around the World in 80 Days with Michael Palin|Around the World in 80 Days with Michael Palin]] || [[d:Q6833346|Q6833346]] || [[:as:মাইকেল পেলিনৰ সৈতে ৮০ দিনত বিশ্বজুৰি|মাইকেল পেলিনৰ সৈতে ৮০ দিনত বিশ্বজুৰি]] || [[:en:Category:Television shows set in Pune|Category:Television shows set in Pune]] |- |399 || [[:en:Around the World in Eighty Days|Around the World in Eighty Days]] || [[d:Q1219561|Q1219561]] || [[:as:আশী দিনত সমগ্ৰ বিশ্ব|আশী দিনত সমগ্ৰ বিশ্ব]] || [[:en:Category:Novels set in Kolkata|Category:Novels set in Kolkata]] |- |400 || [[:en:Around the World with Willy Fog|Around the World with Willy Fog]] || [[d:Q838313|Q838313]] || [[:as:উইলি ফগৰ সৈতে বিশ্বজুৰি|উইলি ফগৰ সৈতে বিশ্বজুৰি]] || [[:en:Category:Television shows set in Kolkata|Category:Television shows set in Kolkata]] |- |401 || [[:en:Aroup Chatterjee|Aroup Chatterjee]] || [[d:Q2335520|Q2335520]] || [[:as:আৰোপ চেটাৰ্জী|আৰোপ চেটাৰ্জী]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |402 || [[:en:Arthur Kitchin|Arthur Kitchin]] || [[d:Q21716272|Q21716272]] || [[:as:আৰ্থাৰ কিচিন|আৰ্থাৰ কিচিন]] || [[:en:Category:Archdeacons of Calcutta|Category:Archdeacons of Calcutta]] |- |403 || [[:en:Arthur Luckman|Arthur Luckman]] || [[d:Q21716277|Q21716277]] || [[:as:আৰ্থাৰ লাকমেন|আৰ্থাৰ লাকমেন]] || [[:en:Category:Archdeacons of Calcutta|Category:Archdeacons of Calcutta]] |- |404 || [[:en:Arthur Stone (priest)|Arthur Stone]] || [[d:Q22019455|Q22019455]] || [[:as:আৰ্থাৰ ষ্টোন (পুৰোহিত)|আৰ্থাৰ ষ্টোন]] || [[:en:Category:Archdeacons of Calcutta|Category:Archdeacons of Calcutta]] |- |405 || [[:en:Article 15 (film)|Article 15]] || [[d:Q62073524|Q62073524]] || [[:as:অনুচ্ছেদ ১৫ (চলচ্চিত্ৰ)|অনুচ্ছেদ ১৫]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |406 || [[:en:Article 30 of the Constitution of India|Article 30 of the Constitution of India]] || [[d:Q131635746|Q131635746]] || [[:as:ভাৰতৰ সংবিধানৰ ৩০ নং অনুচ্ছেদ|ভাৰতৰ সংবিধানৰ ৩০ নং অনুচ্ছেদ]] || [[:en:Category:Religion in India|Category:Religion in India]] |- |407 || [[:en:Arts and entertainment in India|Arts and entertainment in India]] || [[d:Q4801514|Q4801514]] || [[:as:ভাৰতত কলা আৰু মনোৰঞ্জন|ভাৰতত কলা আৰু মনোৰঞ্জন]] || [[:en:Category:Entertainment in India|Category:Entertainment in India]] |- |408 || [[:en:Arts of Assam|Arts of Assam]] || [[d:Q5450054|Q5450054]] || [[:as:অসমৰ কলা|অসমৰ কলা]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |409 || [[:en:Arun Barun O Kiranmala|Arun Barun O Kiranmala]] || [[d:Q19882106|Q19882106]] || [[:as:অৰুণ বৰুণ ও কিৰণমালা|অৰুণ বৰুণ ও কিৰণমালা]] || [[:en:Category:Films based on Indian folklore|Category:Films based on Indian folklore]] |- |410 || [[:en:Arun Thapa|Arun Thapa]] || [[d:Q4802145|Q4802145]] || [[:as:অৰুণ থাপা|অৰুণ থাপা]] || [[:en:Category:Musicians from Kolkata|Category:Musicians from Kolkata]] |- |411 || [[:en:Arunachal Pradesh Day|Arunachal Pradesh Day]] || [[d:Q115801246|Q115801246]] || [[:as:অৰুণাচল প্ৰদেশ দিৱস|অৰুণাচল প্ৰদেশ দিৱস]] || [[:en:Category:Observances in India|Category:Observances in India]] |- |412 || [[:en:Arunachal Pradesh Khaw Tai rice|Arunachal Pradesh Khaw Tai rice]] || [[d:Q131686559|Q131686559]] || [[:as:অৰুণাচল প্ৰদেশ খোৱা তাই চাউল|অৰুণাচল প্ৰদেশ খোৱা তাই চাউল]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |413 || [[:en:Arunachal languages|Arunachal languages]] || [[d:Q21008802|Q21008802]] || [[:as:অৰুণাচল ভাষা|অৰুণাচল ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |414 || [[:en:Arunachali cuisine|Arunachali cuisine]] || [[d:Q5192760|Q5192760]] || [[:as:অৰুণাচলী খাদ্য|অৰুণাচলী খাদ্য]] || [[:en:Category:Indian cuisine by state or union territory|Category:Indian cuisine by state or union territory]] |- |415 || [[:en:Arunattu Vellalar|Arunattu Vellalar]] || [[d:Q4802216|Q4802216]] || [[:as:অৰুনাট্টু ভেলালাৰ|অৰুনাট্টু ভেলালাৰ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |416 || [[:en:Arunendu Das|Arunendu Das]] || [[d:Q4802258|Q4802258]] || [[:as:অৰুণেন্দু দাস|অৰুণেন্দু দাস]] || [[:en:Category:Musicians from Kolkata|Category:Musicians from Kolkata]] |- |417 || [[:en:Aruval|Aruval]] || [[d:Q4802325|Q4802325]] || [[:as:অৰুভাল|অৰুভাল]] || [[:en:Category:Indian martial arts|Category:Indian martial arts]] |- |418 || [[:en:Arvind Vegda|Arvind Vegda]] || [[d:Q21970488|Q21970488]] || [[:as:অৰবিন্দ ভেগদা|অৰবিন্দ ভেগদা]] || [[:en:Category:Indian folk singers|Category:Indian folk singers]] |- |419 || [[:en:Asafoetida|Asafoetida]] || [[d:Q16530385|Q16530385]] || [[:as:আছাফোইটিডা|আছাফোইটিডা]] || [[:en:Category:Indian spices|Category:Indian spices]] |- |420 || [[:en:Asana|Asana]] || [[d:Q466797|Q466797]] || [[:as:আসন|আসন]] || [[:en:Category:Hatha yoga|Category:Hatha yoga]] |- |421 || [[:en:Asanbibi|Asanbibi]] || [[d:Q4803509|Q4803509]] || [[:as:আছানবিবি|আছানবিবি]] || [[:en:Category:Hindu folk deities|Category:Hindu folk deities]] |- |422 || [[:en:Asati|Asati]] || [[d:Q4803655|Q4803655]] || [[:as:আসতী|আসতী]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |423 || [[:en:Asha (film)|Asha]] || [[d:Q137274617|Q137274617]] || [[:as:আশা (চলচ্চিত্ৰ)|আশা]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |424 || [[:en:Ashangba Nongjabi|Ashangba Nongjabi]] || [[d:Q106670452|Q106670452]] || [[:as:আছাংবা নংজাবি|আছাংবা নংজাবি]] || [[:en:Category:Cinema of Manipur|Category:Cinema of Manipur]] |- |425 || [[:en:Ashapura Mata Temple, Nadol|Ashapura Mata Temple]] || [[d:Q134693426|Q134693426]] || [[:as:আশাপূৰা মাতা মন্দিৰ, নাদোল|আশাপূৰা মাতা মন্দিৰ]] || [[:en:Category:Hindu goddesses|Category:Hindu goddesses]] |- |426 || [[:en:Ashi Hi Banwa Banwi|Ashi Hi Banwa Banwi]] || [[d:Q4805038|Q4805038]] || [[:as:আশী হি বনৱা বনৱী|আশী হি বনৱা বনৱী]] || [[:en:Category:Films shot in Pune|Category:Films shot in Pune]] |- |427 || [[:en:Ashoka Halwa|Ashoka Halwa]] || [[d:Q137217603|Q137217603]] || [[:as:অশোক হালৱা|অশোক হালৱা]] || [[:en:Category:Indian confectionery|Category:Indian confectionery]] |- |428 || [[:en:Ashoka Kumar Thakur v. Union of India|Ashoka Kumar Thakur v. Union of India]] || [[d:Q4805799|Q4805799]] || [[:as:অশোক কুমাৰ ঠাকুৰ বনাম ইউনিয়ন অৱ ইণ্ডিয়া|অশোক কুমাৰ ঠাকুৰ বনাম ইউনিয়ন অৱ ইণ্ডিয়া]] || [[:en:Category:Reservation in India|Category:Reservation in India]] |- |429 || [[:en:Ashokan Prakrit|Ashokan Prakrit]] || [[d:Q104854379|Q104854379]] || [[:as:অশোকন প্ৰাকৃত|অশোকন প্ৰাকৃত]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |430 || [[:en:Ashraf Gurukkal|Ashraf Gurukkal]] || [[d:Q63340240|Q63340240]] || [[:as:আশ্ৰফ গুৰুক্কল|আশ্ৰফ গুৰুক্কল]] || [[:en:Category:Kalarippayattu|Category:Kalarippayattu]] |- |431 || [[:en:Ashtadiggajas|Ashtadiggajas]] || [[d:Q4810510|Q4810510]] || [[:as:অষ্টদিগ্গজছ|অষ্টদিগ্গজছ]] || [[:en:Category:Cultural history of India|Category:Cultural history of India]] |- |432 || [[:en:Ashtanga (vinyasa) yoga|Ashtanga (vinyasa) yoga]] || [[d:Q726316|Q726316]] || [[:as:অষ্টাংগ (বিন্যাস) যোগ|অষ্টাংগ (বিন্যাস) যোগ]] || [[:en:Category:Yoga styles|Category:Yoga styles]] |- |433 || [[:en:Ashutosh Agashe|Ashutosh Agashe]] || [[d:Q26464917|Q26464917]] || [[:as:আশুতোষ আগশে|আশুতোষ আগশে]] || [[:en:Category:Writers from Pune|Category:Writers from Pune]] |- |434 || [[:en:Ashutosh Mukhopadhyay|Ashutosh Mukhopadhyay]] || [[d:Q4806142|Q4806142]] || [[:as:আশুতোষ মুখোপাধ্যায়|আশুতোষ মুখোপাধ্যায়]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |435 || [[:en:Asi (Mahabharata)|Asi]] || [[d:Q4806227|Q4806227]] || [[:as:অসী (মহাভাৰত)|অসী]] || [[:en:Category:Indian swords|Category:Indian swords]] |- |436 || [[:en:Asia New Star Model Festival - Face of India|Asia New Star Model Festival - Face of India]] || [[d:Q25313319|Q25313319]] || [[:as:এছিয়া নিউ ষ্টাৰ মডেল ফেষ্টিভেল - ভাৰতৰ মুখ|এছিয়া নিউ ষ্টাৰ মডেল ফেষ্টিভেল - ভাৰতৰ মুখ]] || [[:en:Category:Fashion events in India|Category:Fashion events in India]] |- |437 || [[:en:Asian Paints Sharad Shamman|Asian Paints Sharad Shamman]] || [[d:Q4806721|Q4806721]] || [[:as:এছিয়ান পেইণ্টছ শাৰদ শ্বামমান|এছিয়ান পেইণ্টছ শাৰদ শ্বামমান]] || [[:en:Category:Culture of Kolkata|Category:Culture of Kolkata]] |- |438 || [[:en:Asit Kumar Haldar|Asit Kumar Haldar]] || [[d:Q4807035|Q4807035]] || [[:as:অসিত কুমাৰ হালদাৰ|অসিত কুমাৰ হালদাৰ]] || [[:en:Category:Artists from Kolkata|Category:Artists from Kolkata]] |- |439 || [[:en:Asma Hussain|Asma Hussain]] || [[d:Q16887689|Q16887689]] || [[:as:আছমা হুছেইন|আছমা হুছেইন]] || [[:en:Category:Indian fashion designers|Category:Indian fashion designers]] |- |440 || [[:en:Asma Khan|Asma Khan]] || [[d:Q65658640|Q65658640]] || [[:as:আছমা খান|আছমা খান]] || [[:en:Category:Indian women chefs|Category:Indian women chefs]] |- |441 || [[:en:Asmita Marwa|Asmita Marwa]] || [[d:Q4807441|Q4807441]] || [[:as:অস্মিতা মাৰৱা|অস্মিতা মাৰৱা]] || [[:en:Category:Indian fashion designers|Category:Indian fashion designers]] |- |442 || [[:en:Asoka (2001 film)|Asoka]] || [[d:Q734008|Q734008]] || [[:as:অশোক (২০০১ চনৰ ছবি)|অশোক]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |443 || [[:en:Association of Meiteis in the Americas|Association of Meiteis in the Americas]] || [[d:Q136763470|Q136763470]] || [[:as:আমেৰিকাত মেইটেইছৰ সংস্থা|আমেৰিকাত মেইটেইছৰ সংস্থা]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |444 || [[:en:Association of Theologically Trained Women of India|Association of Theologically Trained Women of India]] || [[d:Q4810097|Q4810097]] || [[:as:ভাৰতীয় ধৰ্মতত্ত্ব প্ৰশিক্ষিত মহিলা সংস্থা|ভাৰতীয় ধৰ্মতত্ত্ব প্ৰশিক্ষিত মহিলা সংস্থা]] || [[:en:Category:Women's organisations based in India|Category:Women's organisations based in India]] |- |445 || [[:en:Asur people|Asur people]] || [[d:Q4811899|Q4811899]] || [[:as:অসুৰ মানুহ|অসুৰ মানুহ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |446 || [[:en:Asuran (2019 film)|Asuran]] || [[d:Q60738331|Q60738331]] || [[:as:অসুৰান (২০১৯ ছবি)|অসুৰান]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |447 || [[:en:Asvayujau|Asvayujau]] || [[d:Q97228279|Q97228279]] || [[:as:অশ্বযুঁজৌ|অশ্বযুঁজৌ]] || [[:en:Category:Hindu goddesses|Category:Hindu goddesses]] |- |448 || [[:en:Ataptatanu|Ataptatanu]] || [[d:Q19882141|Q19882141]] || [[:as:অততাতানু|অততাতানু]] || [[:en:Category:Yoga concepts|Category:Yoga concepts]] |- |449 || [[:en:Atin Bandyopadhyay|Atin Bandyopadhyay]] || [[d:Q3350121|Q3350121]] || [[:as:অতীন বন্দ্যোপাধ্যায়|অতীন বন্দ্যোপাধ্যায়]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |450 || [[:en:Atingkok|Atingkok]] || [[d:Q117075342|Q117075342]] || [[:as:আটিংকক|আটিংকক]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |451 || [[:en:Atmiya Sabha|Atmiya Sabha]] || [[d:Q23043442|Q23043442]] || [[:as:আত্মীয় সভা|আত্মীয় সভা]] || [[:en:Category:Culture of Kolkata|Category:Culture of Kolkata]] |- |452 || [[:en:Atomic Forest|Atomic Forest]] || [[d:Q85744056|Q85744056]] || [[:as:পাৰমাণৱিক অৰণ্য|পাৰমাণৱিক অৰণ্য]] || [[:en:Category:Culture of Mumbai|Category:Culture of Mumbai]] |- |453 || [[:en:Atong language (Sino-Tibetan)|Atong language]] || [[d:Q5646|Q5646]] || [[:as:আটং ভাষা (চীন-তিব্বতী)|আটং ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |454 || [[:en:Attakathi|Attakathi]] || [[d:Q4818074|Q4818074]] || [[:as:আট্টকাথি|আট্টকাথি]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |455 || [[:en:Attappady Thuvara|Attappady Thuvara]] || [[d:Q131939620|Q131939620]] || [[:as:আট্টপ্পাদি থুৱৰা|আট্টপ্পাদি থুৱৰা]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |456 || [[:en:Attar (caste)|Attar]] || [[d:Q4818117|Q4818117]] || [[:as:আত্তৰ (জাতি)|আত্তৰ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |457 || [[:en:Attire of Mangalorean Catholics|Attire of Mangalorean Catholics]] || [[d:Q4818523|Q4818523]] || [[:as:মঙলদৈ কেথলিকসকলৰ সাজ-পোছাক|মঙলদৈ কেথলিকসকলৰ সাজ-পোছাক]] || [[:en:Category:Culture of Mangalore|Category:Culture of Mangalore]] |- |458 || [[:en:Attukal|Attukal]] || [[d:Q4818740|Q4818740]] || [[:as:আট্টুকাল|আট্টুকাল]] || [[:en:Category:Culture of Thiruvananthapuram|Category:Culture of Thiruvananthapuram]] |- |459 || [[:en:Atul Bose|Atul Bose]] || [[d:Q13056811|Q13056811]] || [[:as:অতুল বসু|অতুল বসু]] || [[:en:Category:Artists from Kolkata|Category:Artists from Kolkata]] |- |460 || [[:en:Atul Chandra Chatterjee|Atul Chandra Chatterjee]] || [[d:Q4818773|Q4818773]] || [[:as:অতুল চন্দ্ৰ চেটাৰ্জী|অতুল চন্দ্ৰ চেটাৰ্জী]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |461 || [[:en:Atul Kasbekar|Atul Kasbekar]] || [[d:Q4818783|Q4818783]] || [[:as:অতুল কাছবেকাৰ|অতুল কাছবেকাৰ]] || [[:en:Category:Indian fashion photographers|Category:Indian fashion photographers]] |- |462 || [[:en:Atul Kochhar|Atul Kochhar]] || [[d:Q4818785|Q4818785]] || [[:as:অতুল কোছাৰ|অতুল কোছাৰ]] || [[:en:Category:Chefs of Indian cuisine|Category:Chefs of Indian cuisine]] |- |463 || [[:en:Aurat (word)|Aurat]] || [[d:Q119932843|Q119932843]] || [[:as:Aurat (শব্দ)|Aurat]] || [[:en:Category:Women in India|Category:Women in India]] |- |464 || [[:en:Aurobindo Nath Mukherjee|Aurobindo Nath Mukherjee]] || [[d:Q16000344|Q16000344]] || [[:as:ঔৰবিন্দো নাথ মুখাৰ্জী|ঔৰবিন্দো নাথ মুখাৰ্জী]] || [[:en:Category:Anglican bishops of Calcutta|Category:Anglican bishops of Calcutta]] |- |465 || [[:en:Auroville Village Action Group|Auroville Village Action Group]] || [[d:Q22906541|Q22906541]] || [[:as:অৰোভিল ভিলেজ একচন গ্ৰুপ|অৰোভিল ভিলেজ একচন গ্ৰুপ]] || [[:en:Category:Women's rights in India|Category:Women's rights in India]] |- |466 || [[:en:Aush jushpare|Aush jushpare]] || [[d:Q5955219|Q5955219]] || [[:as:আউছ জুশপাৰে|আউছ জুশপাৰে]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |467 || [[:en:Authoor Vetrilai|Authoor Vetrilai]] || [[d:Q132175344|Q132175344]] || [[:as:লেখক ভেট্ৰিলাই|লেখক ভেট্ৰিলাই]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |468 || [[:en:Autograph (2004 film)|Autograph]] || [[d:Q3424194|Q3424194]] || [[:as:অটোগ্ৰাফ (২০০৪ চনৰ ছবি)|অটোগ্ৰাফ]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |469 || [[:en:Avadhanam|Avadhanam]] || [[d:Q4827403|Q4827403]] || [[:as:অৱধানম|অৱধানম]] || [[:en:Category:Arts in India|Category:Arts in India]] |- |470 || [[:en:Avakaya|Avakaya]] || [[d:Q53755168|Q53755168]] || [[:as:আভাকায়া|আভাকায়া]] || [[:en:Category:Indian condiments|Category:Indian condiments]] |- |471 || [[:en:Aval Appadithan|Aval Appadithan]] || [[d:Q4827453|Q4827453]] || [[:as:আভাল আপ্পাদিথান|আভাল আপ্পাদিথান]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |472 || [[:en:Avalanche UCMS|Avalanche UCMS]] || [[d:Q4827504|Q4827504]] || [[:as:এভালেঞ্চ ইউচিএমএছ|এভালেঞ্চ ইউচিএমএছ]] || [[:en:Category:Cultural festivals in India|Category:Cultural festivals in India]] |- |473 || [[:en:Avalum Penn Thaane|Avalum Penn Thaane]] || [[d:Q12914471|Q12914471]] || [[:as:এভালুম পেন থানে|এভালুম পেন থানে]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |474 || [[:en:Avargal|Avargal]] || [[d:Q4827749|Q4827749]] || [[:as:অভাৰগল|অভাৰগল]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |475 || [[:en:Avarna|Avarna]] || [[d:Q4827757|Q4827757]] || [[:as:আৱৰ্ণ|আৱৰ্ণ]] || [[:en:Category:Caste system in India|Category:Caste system in India]] |- |476 || [[:en:Avil Milk|Avil Milk]] || [[d:Q7603092|Q7603092]] || [[:as:এভিল মিল্ক|এভিল মিল্ক]] || [[:en:Category:Vegetarian dishes of India|Category:Vegetarian dishes of India]] |- |477 || [[:en:Awa Ngamba|Awa Ngamba]] || [[d:Q137196886|Q137196886]] || [[:as:আৱা ংগাম্বা|আৱা ংগাম্বা]] || [[:en:Category:Meitei literature|Category:Meitei literature]] |- |478 || [[:en:Awadhi cuisine|Awadhi cuisine]] || [[d:Q25226290|Q25226290]] || [[:as:আৱাধিৰ ৰান্ধনীশাল|আৱাধিৰ ৰান্ধনীশাল]] || [[:en:Category:Indian cuisine by city|Category:Indian cuisine by city]] |- |479 || [[:en:Ayalum Njanum Thammil|Ayalum Njanum Thammil]] || [[d:Q4830885|Q4830885]] || [[:as:আয়ালুম ঞ্জানুম থাম্মিল|আয়ালুম ঞ্জানুম থাম্মিল]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |480 || [[:en:Ayan Pal|Ayan Pal]] || [[d:Q28043188|Q28043188]] || [[:as:অয়ন পাল|অয়ন পাল]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |481 || [[:en:Ayathan Gopalan|Ayathan Gopalan]] || [[d:Q20558413|Q20558413]] || [[:as:অয়াথন গোপালন|অয়াথন গোপালন]] || [[:en:Category:Brahmoism|Category:Brahmoism]] |- |482 || [[:en:Ayub Ali Master|Ayub Ali Master]] || [[d:Q64374502|Q64374502]] || [[:as:আয়ুব আলী মাষ্টৰ|আয়ুব আলী মাষ্টৰ]] || [[:en:Category:Chefs of Indian cuisine|Category:Chefs of Indian cuisine]] |- |483 || [[:en:Ayudha katti|Ayudha katti]] || [[d:Q792857|Q792857]] || [[:as:আয়ুধা কট্টী|আয়ুধা কট্টী]] || [[:en:Category:Indian swords|Category:Indian swords]] |- |484 || [[:en:Ayurveda Day|Ayurveda Day]] || [[d:Q115214299|Q115214299]] || [[:as:আয়ুৰ্বেদ দিৱস|আয়ুৰ্বেদ দিৱস]] || [[:en:Category:Observances in India|Category:Observances in India]] |- |485 || [[:en:Ayushman Mitra|Ayushman Mitra]] || [[d:Q56224163|Q56224163]] || [[:as:আয়ুস্মান মিত্ৰ|আয়ুস্মান মিত্ৰ]] || [[:en:Category:Indian fashion designers|Category:Indian fashion designers]] |- |486 || [[:en:Ayyankali|Ayyankali]] || [[d:Q2948506|Q2948506]] || [[:as:অয়্যাংকলি|অয়্যাংকলি]] || [[:en:Category:Indian anti-caste leaders|Category:Indian anti-caste leaders]] |- |487 || [[:en:Ayyanthole Karthyayani Temple|Ayyanthole Karthyayani Temple]] || [[d:Q7602876|Q7602876]] || [[:as:অয়্যানথোলে কাৰ্ত্যায়নী মন্দিৰ|অয়্যানথোলে কাৰ্ত্যায়নী মন্দিৰ]] || [[:en:Category:Thrissur Pooram|Category:Thrissur Pooram]] |- |488 || [[:en:Ayyappanum Koshiyum|Ayyappanum Koshiyum]] || [[d:Q85744478|Q85744478]] || [[:as:অয়্যাপ্পানুম কোছিয়ুম|অয়্যাপ্পানুম কোছিয়ুম]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |489 || [[:en:Aziz Bagh|Aziz Bagh]] || [[d:Q4832647|Q4832647]] || [[:as:আজিজ বাগ|আজিজ বাগ]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |490 || [[:en:Aṭṭhāna Jātaka|Aṭṭhāna Jātaka]] || [[d:Q137008671|Q137008671]] || [[:as:অট্থান জাতক|অট্থান জাতক]] || [[:en:Category:Indian folklore|Category:Indian folklore]] |- |491 || [[:en:B 32 Muthal 44 Vare|B 32 Muthal 44 Vare]] || [[d:Q117842578|Q117842578]] || [[:as:খ ৩২ মুথাল ৪৪ ৱৰে|খ ৩২ মুথাল ৪৪ ৱৰে]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |492 || [[:en:Baaghi (2016 film)|Baaghi]] || [[d:Q20649274|Q20649274]] || [[:as:বাঘী (২০১৬ চনৰ ছবি)|বাঘী]] || [[:en:Category:Indian martial arts films|Category:Indian martial arts films]] |- |493 || [[:en:Baaghi (film series)|Baaghi]] || [[d:Q96372937|Q96372937]] || [[:as:বাঘী (চলচ্চিত্ৰ ধাৰাবাহিক)|বাঘী]] || [[:en:Category:Indian martial arts films|Category:Indian martial arts films]] |- |494 || [[:en:Baaghi 2|Baaghi 2]] || [[d:Q38804949|Q38804949]] || [[:as:বাঘী ২|বাঘী ২]] || [[:en:Category:Indian martial arts films|Category:Indian martial arts films]] |- |495 || [[:en:Baahubali: The Beginning|Baahubali: The Beginning]] || [[d:Q13897247|Q13897247]] || [[:as:বাহুবলী: আৰম্ভণি|বাহুবলী: আৰম্ভণি]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |496 || [[:en:Baahubali: The Epic|Baahubali: The Epic]] || [[d:Q136222258|Q136222258]] || [[:as:বাহুবলী: মহাকাব্য|বাহুবলী: মহাকাব্য]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |497 || [[:en:Baba (honorific)|Baba]] || [[d:Q4837249|Q4837249]] || [[:as:বাবা (সন্মানজনক)|বাবা]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |498 || [[:en:Baba Balak Nath|Baba Balak Nath]] || [[d:Q4837273|Q4837273]] || [[:as:বাবা বালক নাথ|বাবা বালক নাথ]] || [[:en:Category:Hindu folk deities|Category:Hindu folk deities]] |- |499 || [[:en:Baba Mohan Ram|Baba Mohan Ram]] || [[d:Q55604643|Q55604643]] || [[:as:বাবা মোহন ৰাম|বাবা মোহন ৰাম]] || [[:en:Category:Hindu folk deities|Category:Hindu folk deities]] |- |500 || [[:en:Baba Shivo|Baba Shivo]] || [[d:Q65052152|Q65052152]] || [[:as:বাবা শিভো|বাবা শিভো]] || [[:en:Category:Indian folklore|Category:Indian folklore]] |- |501 || [[:en:Babacar Khane|Babacar Khane]] || [[d:Q4837417|Q4837417]] || [[:as:বাবাকৰ খানে|বাবাকৰ খানে]] || [[:en:Category:Yoga scholars|Category:Yoga scholars]] |- |502 || [[:en:Babarsa|Babarsa]] || [[d:Q43768843|Q43768843]] || [[:as:বাবৰছা|বাবৰছা]] || [[:en:Category:Indian confectionery|Category:Indian confectionery]] |- |503 || [[:en:Babasaheb Purandare|Babasaheb Purandare]] || [[d:Q55788|Q55788]] || [[:as:বাবাছাহেব পুৰন্দৰে|বাবাছাহেব পুৰন্দৰে]] || [[:en:Category:Writers from Pune|Category:Writers from Pune]] |- |504 || [[:en:Babu Ghat|Babu Ghat]] || [[d:Q4838076|Q4838076]] || [[:as:বাবু ঘাট|বাবু ঘাট]] || [[:en:Category:Ghats in Kolkata|Category:Ghats in Kolkata]] |- |505 || [[:en:Babyji|Babyji]] || [[d:Q4838478|Q4838478]] || [[:as:বেবীজী|বেবীজী]] || [[:en:Category:Works about reservation in India|Category:Works about reservation in India]] |- |506 || [[:en:Bachelor Girls|Bachelor Girls]] || [[d:Q27042190|Q27042190]] || [[:as:স্নাতক ছোৱালী|স্নাতক ছোৱালী]] || [[:en:Category:Women's rights in India|Category:Women's rights in India]] |- |507 || [[:en:Bachi Karkaria|Bachi Karkaria]] || [[d:Q4838862|Q4838862]] || [[:as:বাচি কাৰ্কাৰিয়া|বাচি কাৰ্কাৰিয়া]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |508 || [[:en:Backwardism|Backwardism]] || [[d:Q113560806|Q113560806]] || [[:as:পিছপৰাতাবাদ|পিছপৰাতাবাদ]] || [[:en:Category:Reservation in India|Category:Reservation in India]] |- |509 || [[:en:Bad Salsa|Bad Salsa]] || [[d:Q97452565|Q97452565]] || [[:as:বেয়া চালছা|বেয়া চালছা]] || [[:en:Category:Artists from Kolkata|Category:Artists from Kolkata]] |- |510 || [[:en:Badagas|Badagas]] || [[d:Q156791|Q156791]] || [[:as:বাদাগাছ|বাদাগাছ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |511 || [[:en:Badi Mata|Badi Mata]] || [[d:Q16023723|Q16023723]] || [[:as:বডি মাতা|বডি মাতা]] || [[:en:Category:Hindu goddesses|Category:Hindu goddesses]] |- |512 || [[:en:Badii Devrani|Badii Devrani]] || [[d:Q20730127|Q20730127]] || [[:as:বদী দেৱৰাণী|বদী দেৱৰাণী]] || [[:en:Category:Television shows set in Kolkata|Category:Television shows set in Kolkata]] |- |513 || [[:en:Badmash Darpan|Badmash Darpan]] || [[d:Q98551757|Q98551757]] || [[:as:বদমাশ দৰ্পণ|বদমাশ দৰ্পণ]] || [[:en:Category:Bhojpuri literature|Category:Bhojpuri literature]] |- |514 || [[:en:Badminton in India|Badminton in India]] || [[d:Q4841054|Q4841054]] || [[:as:ভাৰতত বেডমিণ্টন|ভাৰতত বেডমিণ্টন]] || [[:en:Category:Sport in India|Category:Sport in India]] |- |515 || [[:en:Badrinath (film)|Badrinath]] || [[d:Q4841135|Q4841135]] || [[:as:বদ্ৰীনাথ (চলচ্চিত্ৰ)|বদ্ৰীনাথ]] || [[:en:Category:Indian martial arts films|Category:Indian martial arts films]] |- |516 || [[:en:Bafat|Bafat]] || [[d:Q4841320|Q4841320]] || [[:as:বাফত|বাফত]] || [[:en:Category:Indian cuisine stubs|Category:Indian cuisine stubs]] |- |517 || [[:en:Bagal (caste)|Bagal]] || [[d:Q107272595|Q107272595]] || [[:as:বাগাল (জাতি)|বাগাল]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |518 || [[:en:Bagalbandi|Bagalbandi]] || [[d:Q105580687|Q105580687]] || [[:as:বাগলবন্দি|বাগলবন্দি]] || [[:en:Category:Indian clothing|Category:Indian clothing]] |- |519 || [[:en:Bagara khana|Bagara khana]] || [[d:Q4841448|Q4841448]] || [[:as:বগৰা খানা|বগৰা খানা]] || [[:en:Category:Indian cuisine stubs|Category:Indian cuisine stubs]] |- |520 || [[:en:Bagh nakh|Bagh nakh]] || [[d:Q799914|Q799914]] || [[:as:বাঘ নাখ|বাঘ নাখ]] || [[:en:Category:Indian martial arts|Category:Indian martial arts]] |- |521 || [[:en:Baghaar-e-baingan|Baghaar-e-baingan]] || [[d:Q3632870|Q3632870]] || [[:as:বাঘৰ-ই-বাইংগন|বাঘৰ-ই-বাইংগন]] || [[:en:Category:Indian cuisine stubs|Category:Indian cuisine stubs]] |- |522 || [[:en:Baghdad Gaja Donga|Baghdad Gaja Donga]] || [[d:Q13003868|Q13003868]] || [[:as:বাগদাদ গাজা ডংগা|বাগদাদ গাজা ডংগা]] || [[:en:Category:Films based on Indian folklore|Category:Films based on Indian folklore]] |- |523 || [[:en:Bagru print|Bagru print]] || [[d:Q107598910|Q107598910]] || [[:as:বাগৰু ছপা|বাগৰু ছপা]] || [[:en:Category:Indian clothing|Category:Indian clothing]] |- |524 || [[:en:Bahar-i Danish|Bahar-i Danish]] || [[d:Q19882209|Q19882209]] || [[:as:বাহাৰ-ই ডেনিছ|বাহাৰ-ই ডেনিছ]] || [[:en:Category:Indian folklore|Category:Indian folklore]] |- |525 || [[:en:Bahing language|Bahing language]] || [[d:Q56442|Q56442]] || [[:as:বাহিং ভাষা|বাহিং ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |526 || [[:en:Bai Pirojbai Edulji Chenai Parsi Dharamshala|Bai Pirojbai Edulji Chenai Parsi Dharamshala]] || [[d:Q4843145|Q4843145]] || [[:as:বাই পিৰোজবাই এদুলজী চেনাই পাৰ্চী ধৰ্মশালা|বাই পিৰোজবাই এদুলজী চেনাই পাৰ্চী ধৰ্মশালা]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |527 || [[:en:Baingan bharta|Baingan bharta]] || [[d:Q154872|Q154872]] || [[:as:বৈংগন ভাৰত|বৈংগন ভাৰত]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |528 || [[:en:Baipan Bhari Deva|Baipan Bhari Deva]] || [[d:Q116003377|Q116003377]] || [[:as:বৈপণ ভৰী দেৱ|বৈপণ ভৰী দেৱ]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |529 || [[:en:Bairagi Brahmin (caste)|Bairagi Brahmin]] || [[d:Q48728401|Q48728401]] || [[:as:বৈৰাগী ব্ৰাহ্মণ (জাতি)|বৈৰাগী ব্ৰাহ্মণ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |530 || [[:en:Baishya Kapali|Baishya Kapali]] || [[d:Q4848694|Q4848694]] || [[:as:বৈশ্য কপালি|বৈশ্য কপালি]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |531 || [[:en:Baishya Saha|Baishya Saha]] || [[d:Q19882216|Q19882216]] || [[:as:বৈশ্য সাহা|বৈশ্য সাহা]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |532 || [[:en:Baiswar|Baiswar]] || [[d:Q4848708|Q4848708]] || [[:as:বৈশ্বৰ|বৈশ্বৰ]] || [[:en:Category:Caste system in India|Category:Caste system in India]] |- |533 || [[:en:Bajre da sitta (song)|Bajre da sitta]] || [[d:Q121851492|Q121851492]] || [[:as:বজৰে দা সিতা (গীত)|বজৰে দা সিতা]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |534 || [[:en:Bakarkhani|Bakarkhani]] || [[d:Q4849020|Q4849020]] || [[:as:বাকৰখানী|বাকৰখানী]] || [[:en:Category:Indian breads|Category:Indian breads]] |- |535 || [[:en:Bakarwadi|Bakarwadi]] || [[d:Q28035352|Q28035352]] || [[:as:বাকৰৱাড়ী|বাকৰৱাড়ী]] || [[:en:Category:Indian fast food|Category:Indian fast food]] |- |536 || [[:en:Bal Gandharva Ranga Mandir|Bal Gandharva Ranga Mandir]] || [[d:Q4849632|Q4849632]] || [[:as:বাল গন্ধৰ্ব ৰঙা মন্দিৰ|বাল গন্ধৰ্ব ৰঙা মন্দিৰ]] || [[:en:Category:Theatres in Pune|Category:Theatres in Pune]] |- |537 || [[:en:Bal kavita|Bal kavita]] || [[d:Q24947942|Q24947942]] || [[:as:বাল কবিতা|বাল কবিতা]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |538 || [[:en:Bal mithai|Bal mithai]] || [[d:Q16243423|Q16243423]] || [[:as:বাল মিঠাই|বাল মিঠাই]] || [[:en:Category:Indian desserts|Category:Indian desserts]] |- |539 || [[:en:Balabhadra|Balabhadra]] || [[d:Q26701417|Q26701417]] || [[:as:বলভদ্ৰ|বলভদ্ৰ]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |540 || [[:en:Balaghat Chinnor rice|Balaghat Chinnor rice]] || [[d:Q131394614|Q131394614]] || [[:as:বালাঘাট চিন্নোৰ চাউল|বালাঘাট চিন্নোৰ চাউল]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |541 || [[:en:Balan Nambiar|Balan Nambiar]] || [[d:Q17917661|Q17917661]] || [[:as:বালান নাম্বিয়াৰ|বালান নাম্বিয়াৰ]] || [[:en:Category:Indian folklorists|Category:Indian folklorists]] |- |542 || [[:en:Balanak Bonihar O Pallavi|Balanak Bonihar O Pallavi]] || [[d:Q4849937|Q4849937]] || [[:as:বালানক বনিহাৰ হে পল্লৱী|বালানক বনিহাৰ হে পল্লৱী]] || [[:en:Category:Culture of Mithila|Category:Culture of Mithila]] |- |543 || [[:en:Balarama (elephant)|Balarama]] || [[d:Q4850083|Q4850083]] || [[:as:বালাৰামা (হাতী)|বালাৰামা]] || [[:en:Category:Culture of Mysore|Category:Culture of Mysore]] |- |544 || [[:en:Balaramapuram handlooms|Balaramapuram handlooms]] || [[d:Q135412424|Q135412424]] || [[:as:বালাৰামপুৰম হস্ততাঁত|বালাৰামপুৰম হস্ততাঁত]] || [[:en:Category:Culture of Thiruvananthapuram|Category:Culture of Thiruvananthapuram]] |- |545 || [[:en:Balchão|Balchão]] || [[d:Q4850247|Q4850247]] || [[:as:বালচাও|বালচাও]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |546 || [[:en:Baldev Singh (author)|Baldev Singh]] || [[d:Q15649889|Q15649889]] || [[:as:বলদেৱ সিং (লেখক)|বলদেৱ সিং]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |547 || [[:en:Balettan|Balettan]] || [[d:Q4850733|Q4850733]] || [[:as:বেলেটন|বেলেটন]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |548 || [[:en:Balija|Balija]] || [[d:Q3538281|Q3538281]] || [[:as:বালিজা|বালিজা]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |549 || [[:en:Balrampur gang rape|Balrampur gang rape]] || [[d:Q100323808|Q100323808]] || [[:as:বলৰামপুৰত দলবদ্ধ ধৰ্ষণ|বলৰামপুৰত দলবদ্ধ ধৰ্ষণ]] || [[:en:Category:Caste-related violence in India|Category:Caste-related violence in India]] |- |550 || [[:en:Bamcha|Bamcha]] || [[d:Q4853472|Q4853472]] || [[:as:বামচা|বামচা]] || [[:en:Category:Scheduled Tribes of India|Category:Scheduled Tribes of India]] |- |551 || [[:en:Banai (goddess)|Banai]] || [[d:Q19882230|Q19882230]] || [[:as:বানাই (দেৱী)|বানাই]] || [[:en:Category:Hindu folk deities|Category:Hindu folk deities]] |- |552 || [[:en:Banai (sub-tribe)|Banai]] || [[d:Q4853785|Q4853785]] || [[:as:বানাই (উপ জনজাতি)|বানাই]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |553 || [[:en:Banaili|Banaili]] || [[d:Q4853787|Q4853787]] || [[:as:বানাইলী|বানাইলী]] || [[:en:Category:Culture of Mithila|Category:Culture of Mithila]] |- |554 || [[:en:Banajiga|Banajiga]] || [[d:Q131926569|Q131926569]] || [[:as:বানাজিগা|বানাজিগা]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |555 || [[:en:Banana chips|Banana chips]] || [[d:Q806099|Q806099]] || [[:as:কলৰ চিপচ|কলৰ চিপচ]] || [[:en:Category:Indian snack foods|Category:Indian snack foods]] |- |556 || [[:en:Banana fritter|Banana fritter]] || [[d:Q108805606|Q108805606]] || [[:as:কলৰ ফ্ৰিটাৰ|কলৰ ফ্ৰিটাৰ]] || [[:en:Category:Indian snack foods|Category:Indian snack foods]] |- |557 || [[:en:Banana pith|Banana pith]] || [[d:Q105628585|Q105628585]] || [[:as:কলৰ পিঠ|কলৰ পিঠ]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |558 || [[:en:Banaphar|Banaphar]] || [[d:Q4853914|Q4853914]] || [[:as:বানাফৰ|বানাফৰ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |559 || [[:en:Banaras (2006 film)|Banaras]] || [[d:Q944949|Q944949]] || [[:as:বেনাৰস (২০০৬ চনৰ ছবি)|বেনাৰস]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |560 || [[:en:Banaras Lal Bharwamirch|Banaras Lal Bharwamirch]] || [[d:Q131277965|Q131277965]] || [[:as:বেনাৰস লাল ভৰৱামিৰ্চ|বেনাৰস লাল ভৰৱামিৰ্চ]] || [[:en:Category:Indian spices|Category:Indian spices]] |- |561 || [[:en:Banaras Pan|Banaras Pan]] || [[d:Q132126745|Q132126745]] || [[:as:বেনাৰস পান|বেনাৰস পান]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |562 || [[:en:Banauli Vidyapati Dih|Banauli Vidyapati Dih]] || [[d:Q113540760|Q113540760]] || [[:as:বনৌলি বিদ্যাপতি দিহ|বনৌলি বিদ্যাপতি দিহ]] || [[:en:Category:Indian philosophy|Category:Indian philosophy]] |- |563 || [[:en:Banda Ramudu|Banda Ramudu]] || [[d:Q13003591|Q13003591]] || [[:as:বান্দা ৰামুডু|বান্দা ৰামুডু]] || [[:en:Category:Films based on Indian folklore|Category:Films based on Indian folklore]] |- |564 || [[:en:Bande Mataram (publication)|Bande Mataram]] || [[d:Q4854477|Q4854477]] || [[:as:বন্দে মাতাৰাম (প্ৰকাশ)|বন্দে মাতাৰাম]] || [[:en:Category:Newspapers published in Kolkata|Category:Newspapers published in Kolkata]] |- |565 || [[:en:Bandel cheese|Bandel cheese]] || [[d:Q4854506|Q4854506]] || [[:as:বেণ্ডেল চীজ|বেণ্ডেল চীজ]] || [[:en:Category:Indian cheeses|Category:Indian cheeses]] |- |566 || [[:en:Bandie|Bandie]] || [[d:Q118114927|Q118114927]] || [[:as:বেণ্ডী|বেণ্ডী]] || [[:en:Category:Indian martial arts films|Category:Indian martial arts films]] |- |567 || [[:en:Bandit Queen (1950 film)|Bandit Queen]] || [[d:Q7715524|Q7715524]] || [[:as:বেণ্ডিট কুইন (১৯৫০ চনৰ ছবি)|বেণ্ডিট কুইন]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |568 || [[:en:Bando yoga|Bando yoga]] || [[d:Q13420377|Q13420377]] || [[:as:বন্দো যোগাসন|বন্দো যোগাসন]] || [[:en:Category:Yoga styles|Category:Yoga styles]] |- |569 || [[:en:Bandy in India|Bandy in India]] || [[d:Q10425957|Q10425957]] || [[:as:ভাৰতত বেণ্ডী|ভাৰতত বেণ্ডী]] || [[:en:Category:Sport in India|Category:Sport in India]] |- |570 || [[:en:Banerjee Memorial Club|Banerjee Memorial Club]] || [[d:Q4854834|Q4854834]] || [[:as:বেনাৰ্জী মেম’ৰিয়েল ক্লাব|বেনাৰ্জী মেম’ৰিয়েল ক্লাব]] || [[:en:Category:Culture of Thrissur|Category:Culture of Thrissur]] |- |571 || [[:en:Bangalore Club|Bangalore Club]] || [[d:Q4855040|Q4855040]] || [[:as:বাংগালুৰু ক্লাব|বাংগালুৰু ক্লাব]] || [[:en:Category:Culture of Bengaluru|Category:Culture of Bengaluru]] |- |572 || [[:en:Bangalore Fashion Week|Bangalore Fashion Week]] || [[d:Q4855046|Q4855046]] || [[:as:বাংগালুৰু ফেশ্বন উইক|বাংগালুৰু ফেশ্বন উইক]] || [[:en:Category:Culture of Bengaluru|Category:Culture of Bengaluru]] |- |573 || [[:en:Bangalore Karaga|Bangalore Karaga]] || [[d:Q4855058|Q4855058]] || [[:as:বঙাইগাঁও কৰাগা|বঙাইগাঁও কৰাগা]] || [[:en:Category:Culture of Bengaluru|Category:Culture of Bengaluru]] |- |574 || [[:en:Bangalore Open Air|Bangalore Open Air]] || [[d:Q16975889|Q16975889]] || [[:as:বাংগালুৰু ওপেন এয়াৰ|বাংগালুৰু ওপেন এয়াৰ]] || [[:en:Category:Culture of Bengaluru|Category:Culture of Bengaluru]] |- |575 || [[:en:Bangalore rose onion|Bangalore rose onion]] || [[d:Q24945025|Q24945025]] || [[:as:বাংগালুৰু গোলাপ পিঁয়াজ|বাংগালুৰু গোলাপ পিঁয়াজ]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |576 || [[:en:Banganapalle (mango)|Banganapalle]] || [[d:Q4880412|Q4880412]] || [[:as:বঙনাপল্লে (আম)|বঙনাপল্লে]] || [[:en:Category:GI-Tagged Mangoes of India|Category:GI-Tagged Mangoes of India]] |- |577 || [[:en:Bangladesh Manipuri Sahitya Sangsad|Bangladesh Manipuri Sahitya Sangsad]] || [[d:Q125961185|Q125961185]] || [[:as:বাংলাদেশ মণিপুৰী সাহিত্য সংগদ|বাংলাদেশ মণিপুৰী সাহিত্য সংগদ]] || [[:en:Category:Meitei literature|Category:Meitei literature]] |- |578 || [[:en:Banglish|Banglish]] || [[d:Q124638679|Q124638679]] || [[:as:বাংলিছ|বাংলিছ]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |579 || [[:en:Bangru language|Bangru language]] || [[d:Q56071779|Q56071779]] || [[:as:বাংৰু ভাষা|বাংৰু ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |580 || [[:en:Bani Kumar|Bani Kumar]] || [[d:Q89029214|Q89029214]] || [[:as:বাণী কুমাৰ|বাণী কুমাৰ]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |581 || [[:en:Banjara Needle Crafts|Banjara Needle Crafts]] || [[d:Q4855815|Q4855815]] || [[:as:বাঞ্জৰা নিডল ক্ৰাফ্টছ|বাঞ্জৰা নিডল ক্ৰাফ্টছ]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |582 || [[:en:Banka-Mundi|Banka-Mundi]] || [[d:Q4856231|Q4856231]] || [[:as:বাংকা-মুণ্ডী|বাংকা-মুণ্ডী]] || [[:en:Category:Hindu goddesses|Category:Hindu goddesses]] |- |583 || [[:en:Bankipore Club|Bankipore Club]] || [[d:Q48731705|Q48731705]] || [[:as:বাংকিপুৰ ক্লাব|বাংকিপুৰ ক্লাব]] || [[:en:Category:Culture of Patna|Category:Culture of Patna]] |- |584 || [[:en:Banrawats|Banrawats]] || [[d:Q7913599|Q7913599]] || [[:as:বনৰাৱাট|বনৰাৱাট]] || [[:en:Category:Scheduled Tribes of India|Category:Scheduled Tribes of India]] |- |585 || [[:en:Bant Singh|Bant Singh]] || [[d:Q4857165|Q4857165]] || [[:as:বন্ত সিং|বন্ত সিং]] || [[:en:Category:Caste-related violence in India|Category:Caste-related violence in India]] |- |586 || [[:en:Banta|Banta]] || [[d:Q4857166|Q4857166]] || [[:as:বন্তা|বন্তা]] || [[:en:Category:Culture of Delhi|Category:Culture of Delhi]] |- |587 || [[:en:Banyan|Banyan]] || [[d:Q465570|Q465570]] || [[:as:বন্যাণ|বন্যাণ]] || [[:en:Category:National symbols of India|Category:National symbols of India]] |- |588 || [[:en:Bapsy Jain|Bapsy Jain]] || [[d:Q4857570|Q4857570]] || [[:as:বাপ্সি জৈন|বাপ্সি জৈন]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |589 || [[:en:Bara Balutedar|Bara Balutedar]] || [[d:Q19809415|Q19809415]] || [[:as:বাৰা বালুতেদাৰ|বাৰা বালুতেদাৰ]] || [[:en:Category:Caste system in India|Category:Caste system in India]] |- |590 || [[:en:Barahmasa|Barahmasa]] || [[d:Q105432028|Q105432028]] || [[:as:বৰাহমাছা|বৰাহমাছা]] || [[:en:Category:Indian folk culture|Category:Indian folk culture]] |- |591 || [[:en:Barai (caste)|Barai]] || [[d:Q4858204|Q4858204]] || [[:as:বৰৈ (জাতি)|বৰৈ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |592 || [[:en:Baranagar Math|Baranagar Math]] || [[d:Q14947352|Q14947352]] || [[:as:বাৰানগৰ মঠ|বাৰানগৰ মঠ]] || [[:en:Category:Culture of Kolkata|Category:Culture of Kolkata]] |- |593 || [[:en:Baranagore Ramakrishna Mission Ashrama High School|Baranagore Ramakrishna Mission Ashrama High School]] || [[d:Q19882251|Q19882251]] || [[:as:বাৰানাগোৰ ৰামকৃষ্ণ মিছন আশ্ৰমা হাইস্কুল|বাৰানাগোৰ ৰামকৃষ্ণ মিছন আশ্ৰমা হাইস্কুল]] || [[:en:Category:Hinduism in Kolkata|Category:Hinduism in Kolkata]] |- |594 || [[:en:Baranwal (surname)|Baranwal]] || [[d:Q135675450|Q135675450]] || [[:as:বাৰাণৱাল (উপাধি)|বাৰাণৱাল]] || [[:en:Category:Indian names|Category:Indian names]] |- |595 || [[:en:Barbeque Nation|Barbeque Nation]] || [[d:Q4859568|Q4859568]] || [[:as:বাৰ্বিকিউ নেচন|বাৰ্বিকিউ নেচন]] || [[:en:Category:Indian restaurants|Category:Indian restaurants]] |- |596 || [[:en:Barcha|Barcha]] || [[d:Q4859878|Q4859878]] || [[:as:বৰচা|বৰচা]] || [[:en:Category:Indian martial arts|Category:Indian martial arts]] |- |597 || [[:en:Barda (tribe)|Barda]] || [[d:Q4860067|Q4860067]] || [[:as:বৰদা (জনজাতি)|বৰদা]] || [[:en:Category:Scheduled Tribes of India|Category:Scheduled Tribes of India]] |- |598 || [[:en:Barhaspatya sutras|Barhaspatya sutras]] || [[d:Q808174|Q808174]] || [[:as:বৰহাস্পত্য সূত্ৰ|বৰহাস্পত্য সূত্ৰ]] || [[:en:Category:Indian philosophy|Category:Indian philosophy]] |- |599 || [[:en:Barhath|Barhath]] || [[d:Q112150085|Q112150085]] || [[:as:বৰহাথ|বৰহাথ]] || [[:en:Category:Cultural history of India|Category:Cultural history of India]] |- |600 || [[:en:Barika (caste)|Barika]] || [[d:Q97627802|Q97627802]] || [[:as:বৰিকা (জাতি)|বৰিকা]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |601 || [[:en:Barkha Sharma|Barkha Sharma]] || [[d:Q24248228|Q24248228]] || [[:as:বৰখা শৰ্মা|বৰখা শৰ্মা]] || [[:en:Category:Indian fashion designers|Category:Indian fashion designers]] |- |602 || [[:en:Barlaam and Josaphat|Barlaam and Josaphat]] || [[d:Q790563|Q790563]] || [[:as:বৰলাম আৰু যোচাফাট|বৰলাম আৰু যোচাফাট]] || [[:en:Category:Indian folklore|Category:Indian folklore]] |- |603 || [[:en:Bartaman|Bartaman]] || [[d:Q4865142|Q4865142]] || [[:as:বৰতমন|বৰতমন]] || [[:en:Category:Newspapers published in Kolkata|Category:Newspapers published in Kolkata]] |- |604 || [[:en:Barujibi|Barujibi]] || [[d:Q4865894|Q4865894]] || [[:as:বাৰুজিবি|বাৰুজিবি]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |605 || [[:en:Basant (festival)|Basant]] || [[d:Q16056269|Q16056269]] || [[:as:বসন্ত (উৎসৱ)|বসন্ত]] || [[:en:Category:Cultural festivals in India|Category:Cultural festivals in India]] |- |606 || [[:en:Basella alba|Basella alba]] || [[d:Q1130368|Q1130368]] || [[:as:বাছেলা আলবা|বাছেলা আলবা]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |607 || [[:en:Bashir Momin Kavathekar|Bashir Momin Kavathekar]] || [[d:Q66391503|Q66391503]] || [[:as:বছিৰ মমিন কাৱথেকাৰ|বছিৰ মমিন কাৱথেকাৰ]] || [[:en:Category:Writers from Pune|Category:Writers from Pune]] |- |608 || [[:en:Basil|Basil]] || [[d:Q38859|Q38859]] || [[:as:তুলসী|তুলসী]] || [[:en:Category:Indian spices|Category:Indian spices]] |- |609 || [[:en:Basusree Cinema, Kolkata|Basusree Cinema]] || [[d:Q136697406|Q136697406]] || [[:as:বাসুশ্ৰী চিনেমা, কলকাতা|বাসুশ্ৰী চিনেমা]] || [[:en:Category:Cinemas in Kolkata|Category:Cinemas in Kolkata]] |- |610 || [[:en:Bathudi Tribe|Bathudi Tribe]] || [[d:Q85745731|Q85745731]] || [[:as:বাথুদি জনজাতি|বাথুদি জনজাতি]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |611 || [[:en:Batohiya|Batohiya]] || [[d:Q96417769|Q96417769]] || [[:as:বাটহিয়া|বাটহিয়া]] || [[:en:Category:Bhojpuri literature|Category:Bhojpuri literature]] |- |612 || [[:en:Bauri (caste)|Bauri]] || [[d:Q4873583|Q4873583]] || [[:as:বাউৰী (জাতি)|বাউৰী]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |613 || [[:en:Bauria language|Bauria language]] || [[d:Q4873579|Q4873579]] || [[:as:বাউৰীয়া ভাষা|বাউৰীয়া ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |614 || [[:en:Bayalaata|Bayalaata]] || [[d:Q4874262|Q4874262]] || [[:as:বায়ালাটা|বায়ালাটা]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |615 || [[:en:Bazigar language|Bazigar language]] || [[d:Q8829558|Q8829558]] || [[:as:বাজিগৰ ভাষা|বাজিগৰ ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |616 || [[:en:Beaten coffee|Beaten coffee]] || [[d:Q96373309|Q96373309]] || [[:as:বিট কফি|বিট কফি]] || [[:en:Category:Indian cuisine stubs|Category:Indian cuisine stubs]] |- |617 || [[:en:Bebinca|Bebinca]] || [[d:Q3270102|Q3270102]] || [[:as:বেবিনকা|বেবিনকা]] || [[:en:Category:Indian desserts|Category:Indian desserts]] |- |618 || [[:en:Bedia (caste)|Bedia]] || [[d:Q4879263|Q4879263]] || [[:as:বেদিয়া (জাতি)|বেদিয়া]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |619 || [[:en:Beed Custard Apple|Beed Custard Apple]] || [[d:Q132477272|Q132477272]] || [[:as:বিড কাষ্টাৰ্ড আপেল|বিড কাষ্টাৰ্ড আপেল]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |620 || [[:en:Beer in India|Beer in India]] || [[d:Q4880004|Q4880004]] || [[:as:ভাৰতত বিয়েৰ|ভাৰতত বিয়েৰ]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |621 || [[:en:Beer yoga|Beer yoga]] || [[d:Q30314685|Q30314685]] || [[:as:বিয়েৰ যোগাসন|বিয়েৰ যোগাসন]] || [[:en:Category:Yoga styles|Category:Yoga styles]] |- |622 || [[:en:Before the Rains|Before the Rains]] || [[d:Q4880368|Q4880368]] || [[:as:বৰষুণৰ আগতে|বৰষুণৰ আগতে]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |623 || [[:en:Begum|Begum]] || [[d:Q814407|Q814407]] || [[:as:বেগম|বেগম]] || [[:en:Category:History of women in India|Category:History of women in India]] |- |624 || [[:en:Begum (magazine)|Begum]] || [[d:Q25094095|Q25094095]] || [[:as:বেগম (আলোচনী)|বেগম]] || [[:en:Category:Mass media in Kolkata|Category:Mass media in Kolkata]] |- |625 || [[:en:Begum Akhtar Riazuddin|Begum Akhtar Riazuddin]] || [[d:Q6712960|Q6712960]] || [[:as:বেগম আখতাৰ ৰিয়াজুদ্দিন|বেগম আখতাৰ ৰিয়াজুদ্দিন]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |626 || [[:en:Beguni|Beguni]] || [[d:Q2427598|Q2427598]] || [[:as:বেগুনি|বেগুনি]] || [[:en:Category:Indian snack foods|Category:Indian snack foods]] |- |627 || [[:en:Behram Contractor|Behram Contractor]] || [[d:Q4880977|Q4880977]] || [[:as:বেহৰাম ঠিকাদাৰ|বেহৰাম ঠিকাদাৰ]] || [[:en:Category:Indian food writers|Category:Indian food writers]] |- |628 || [[:en:Beldar|Beldar]] || [[d:Q4882110|Q4882110]] || [[:as:বেলদাৰ|বেলদাৰ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |629 || [[:en:Belthangady Varado|Belthangady Varado]] || [[d:Q24931207|Q24931207]] || [[:as:বেলথাংগাডি ভাৰাডো|বেলথাংগাডি ভাৰাডো]] || [[:en:Category:Culture of Mangalore|Category:Culture of Mangalore]] |- |630 || [[:en:Bem Le Hunte|Bem Le Hunte]] || [[d:Q4884979|Q4884979]] || [[:as:বেম লে হাণ্টে|বেম লে হাণ্টে]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |631 || [[:en:Bengal Journal|Bengal Journal]] || [[d:Q96373397|Q96373397]] || [[:as:বেংগল জাৰ্নেল|বেংগল জাৰ্নেল]] || [[:en:Category:Newspapers published in Kolkata|Category:Newspapers published in Kolkata]] |- |632 || [[:en:Bengali Kayastha|Bengali Kayastha]] || [[d:Q16930997|Q16930997]] || [[:as:বাংলা কায়স্থ|বাংলা কায়স্থ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |633 || [[:en:Bengali Kissa|Bengali Kissa]] || [[d:Q85746553|Q85746553]] || [[:as:বাংলা কিষা|বাংলা কিষা]] || [[:en:Category:Bengali folklore|Category:Bengali folklore]] |- |634 || [[:en:Bengali Market|Bengali Market]] || [[d:Q4887681|Q4887681]] || [[:as:বাংলা বজাৰ|বাংলা বজাৰ]] || [[:en:Category:Culture of Delhi|Category:Culture of Delhi]] |- |635 || [[:en:Bengali Portuguese Creole|Bengali Portuguese Creole]] || [[d:Q18463592|Q18463592]] || [[:as:বাংলা পৰ্তুগীজ ক্ৰিয়েল|বাংলা পৰ্তুগীজ ক্ৰিয়েল]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |636 || [[:en:Bengali alphabet|Bengali alphabet]] || [[d:Q756802|Q756802]] || [[:as:বাংলা বৰ্ণমালা|বাংলা বৰ্ণমালা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |637 || [[:en:Bengali grammar|Bengali grammar]] || [[d:Q1092284|Q1092284]] || [[:as:বাংলা ব্যাকৰণ|বাংলা ব্যাকৰণ]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |638 || [[:en:Bengali traditional games|Bengali traditional games]] || [[d:Q85782234|Q85782234]] || [[:as:বাংলা পৰম্পৰাগত খেল|বাংলা পৰম্পৰাগত খেল]] || [[:en:Category:Sport in India|Category:Sport in India]] |- |639 || [[:en:Bengaluru Ganesh Utsava|Bengaluru Ganesh Utsava]] || [[d:Q37944641|Q37944641]] || [[:as:বেংগালুৰু গণেশ উৎসৱ|বেংগালুৰু গণেশ উৎসৱ]] || [[:en:Category:Culture of Bengaluru|Category:Culture of Bengaluru]] |- |640 || [[:en:Bengaluru Namma Pride March|Bengaluru Namma Pride March]] || [[d:Q30688864|Q30688864]] || [[:as:বেংগালুৰু নম্মা প্ৰাইড মাৰ্চ|বেংগালুৰু নম্মা প্ৰাইড মাৰ্চ]] || [[:en:Category:Culture of Bengaluru|Category:Culture of Bengaluru]] |- |641 || [[:en:Benjamin Walker (author)|Benjamin Walker]] || [[d:Q4889361|Q4889361]] || [[:as:বেঞ্জামিন ৱাকাৰ (লেখক)|বেঞ্জামিন ৱাকাৰ]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |642 || [[:en:Benkiyalli Aralida Hoovu|Benkiyalli Aralida Hoovu]] || [[d:Q4889559|Q4889559]] || [[:as:বেংকিয়ালি আৰালিডা হুভু|বেংকিয়ালি আৰালিডা হুভু]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |643 || [[:en:Benu Sen|Benu Sen]] || [[d:Q4890683|Q4890683]] || [[:as:বেণু সেন|বেণু সেন]] || [[:en:Category:Artists from Kolkata|Category:Artists from Kolkata]] |- |644 || [[:en:Bepanah Pyaar|Bepanah Pyaar]] || [[d:Q63630918|Q63630918]] || [[:as:বেপানাহ প্যাৰ|বেপানাহ প্যাৰ]] || [[:en:Category:Television shows set in Pune|Category:Television shows set in Pune]] |- |645 || [[:en:Besan chakki|Besan chakki]] || [[d:Q4896171|Q4896171]] || [[:as:বেসন চককি|বেসন চককি]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |646 || [[:en:Beshas of Jagannath|Beshas of Jagannath]] || [[d:Q15724131|Q15724131]] || [[:as:জগন্নাথৰ বেছাছ|জগন্নাথৰ বেছাছ]] || [[:en:Category:Observances in India|Category:Observances in India]] |- |647 || [[:en:Beti Bechwa|Beti Bechwa]] || [[d:Q96417821|Q96417821]] || [[:as:বেটি বেচৱা|বেটি বেচৱা]] || [[:en:Category:Bhojpuri literature|Category:Bhojpuri literature]] |- |648 || [[:en:Bhabani Bhattacharya|Bhabani Bhattacharya]] || [[d:Q5575294|Q5575294]] || [[:as:ভবাণী ভট্টাচাৰ্য|ভবাণী ভট্টাচাৰ্য]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |649 || [[:en:Bhadrachalam (film)|Bhadrachalam]] || [[d:Q26877305|Q26877305]] || [[:as:ভদ্ৰাচলম (চলচ্চিত্ৰ)|ভদ্ৰাচলম]] || [[:en:Category:Indian martial arts films|Category:Indian martial arts films]] |- |650 || [[:en:Bhagalpuri silk|Bhagalpuri silk]] || [[d:Q4900589|Q4900589]] || [[:as:ভাগলপুৰী ৰেচম|ভাগলপুৰী ৰেচম]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |651 || [[:en:Bhagamalini|Bhagamalini]] || [[d:Q138127908|Q138127908]] || [[:as:ভাগমালিনী|ভাগমালিনী]] || [[:en:Category:Hindu goddesses|Category:Hindu goddesses]] |- |652 || [[:en:Bhagavan (2009 film)|Bhagavan]] || [[d:Q4900617|Q4900617]] || [[:as:ভগৱন (২০০৯ চনৰ ছবি)|ভগৱন]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |653 || [[:en:Bhagavanth Kesari|Bhagavanth Kesari]] || [[d:Q119625131|Q119625131]] || [[:as:ভগৱন্ত কেছাৰী|ভগৱন্ত কেছাৰী]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |654 || [[:en:Bhagwandas Bagla|Bhagwandas Bagla]] || [[d:Q4900679|Q4900679]] || [[:as:ভগৱানদাস বাগলা|ভগৱানদাস বাগলা]] || [[:en:Category:Indian desserts|Category:Indian desserts]] |- |655 || [[:en:Bhagwandas Patel|Bhagwandas Patel]] || [[d:Q4900680|Q4900680]] || [[:as:ভগৱান দাস পেটেল|ভগৱান দাস পেটেল]] || [[:en:Category:Indian folklorists|Category:Indian folklorists]] |- |656 || [[:en:Bhagya Chakramu|Bhagya Chakramu]] || [[d:Q12936354|Q12936354]] || [[:as:ভাগ্য চক্ৰমু|ভাগ্য চক্ৰমু]] || [[:en:Category:Films based on Indian folklore|Category:Films based on Indian folklore]] |- |657 || [[:en:Bhagyada balegara|Bhagyada balegara]] || [[d:Q25111529|Q25111529]] || [[:as:ভাগ্যদা বালেগাৰ|ভাগ্যদা বালেগাৰ]] || [[:en:Category:Indian folk songs|Category:Indian folk songs]] |- |658 || [[:en:Bhaji|Bhaji]] || [[d:Q680242|Q680242]] || [[:as:ভাজী|ভাজী]] || [[:en:Category:Indian snack foods|Category:Indian snack foods]] |- |659 || [[:en:Bhakharwadi (TV series)|Bhakharwadi]] || [[d:Q85746848|Q85746848]] || [[:as:ভাখৰৱাড়ী (টিভি ধাৰাবাহিক)|ভাখৰৱাড়ী]] || [[:en:Category:Television shows set in Pune|Category:Television shows set in Pune]] |- |660 || [[:en:Bhakta Nandanar|Bhakta Nandanar]] || [[d:Q12930729|Q12930729]] || [[:as:ভক্ত নন্দনাৰ|ভক্ত নন্দনাৰ]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |661 || [[:en:Bhakti movement|Bhakti movement]] || [[d:Q2914617|Q2914617]] || [[:as:ভক্তি আন্দোলন|ভক্তি আন্দোলন]] || [[:en:Category:Anti-caste movements|Category:Anti-caste movements]] |- |662 || [[:en:Bhalla (food)|Bhalla]] || [[d:Q2888692|Q2888692]] || [[:as:ভল্লা (খাদ্য)|ভল্লা]] || [[:en:Category:Indian fast food|Category:Indian fast food]] |- |663 || [[:en:Bhambi|Bhambi]] || [[d:Q4900941|Q4900941]] || [[:as:ভাম্বী|ভাম্বী]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |664 || [[:en:Bhambi Khalpa|Bhambi Khalpa]] || [[d:Q4900942|Q4900942]] || [[:as:ভাম্বি খালপা|ভাম্বি খালপা]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |665 || [[:en:Bhambi Rohit|Bhambi Rohit]] || [[d:Q4900943|Q4900943]] || [[:as:ভাম্বি ৰোহিত|ভাম্বি ৰোহিত]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |666 || [[:en:Bhambi Sindhi Mochi|Bhambi Sindhi Mochi]] || [[d:Q4900944|Q4900944]] || [[:as:ভাম্বি সিন্ধী মোচি|ভাম্বি সিন্ধী মোচি]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |667 || [[:en:Bhandara Chinnor rice|Bhandara Chinnor rice]] || [[d:Q131400074|Q131400074]] || [[:as:ভাণ্ডাৰা চিন্নোৰ চাউল|ভাণ্ডাৰা চিন্নোৰ চাউল]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |668 || [[:en:Bhandari (caste)|Bhandari]] || [[d:Q14915564|Q14915564]] || [[:as:ভাণ্ডাৰী (জাতি)|ভাণ্ডাৰী]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |669 || [[:en:Bhandarkar Oriental Research Institute|Bhandarkar Oriental Research Institute]] || [[d:Q3595113|Q3595113]] || [[:as:ভাণ্ডাৰকাৰ প্ৰাচ্য গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান|ভাণ্ডাৰকাৰ প্ৰাচ্য গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান]] || [[:en:Category:Archives in India|Category:Archives in India]] |- |670 || [[:en:Bhang|Bhang]] || [[d:Q685071|Q685071]] || [[:as:ভাং|ভাং]] || [[:en:Category:Indian drinks|Category:Indian drinks]] |- |671 || [[:en:Bhanu Gupta|Bhanu Gupta]] || [[d:Q24006150|Q24006150]] || [[:as:ভানু গুপ্ত|ভানু গুপ্ত]] || [[:en:Category:Musicians from Kolkata|Category:Musicians from Kolkata]] |- |672 || [[:en:Bhanudatta Misra|Bhanudatta Misra]] || [[d:Q115902455|Q115902455]] || [[:as:ভানুদত্ত মিশ্ৰ|ভানুদত্ত মিশ্ৰ]] || [[:en:Category:Writers of Mithila|Category:Writers of Mithila]] |- |673 || [[:en:Bhanushali|Bhanushali]] || [[d:Q4901052|Q4901052]] || [[:as:ভানুশালি|ভানুশালি]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |674 || [[:en:Bhanwar Singh Samaur|Bhanwar Singh Samaur]] || [[d:Q108301286|Q108301286]] || [[:as:ভনৱৰ সিং সমৌৰ|ভনৱৰ সিং সমৌৰ]] || [[:en:Category:Rajasthani folklore|Category:Rajasthani folklore]] |- |675 || [[:en:Bhar|Bhar]] || [[d:Q4901075|Q4901075]] || [[:as:ভৰ|ভৰ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |676 || [[:en:Bharathi Kannamma|Bharathi Kannamma]] || [[d:Q4901194|Q4901194]] || [[:as:ভাৰতী কান্নম্ম|ভাৰতী কান্নম্ম]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |677 || [[:en:Bharatiya Grameen Mahila Sangh|Bharatiya Grameen Mahila Sangh]] || [[d:Q4901225|Q4901225]] || [[:as:ভাৰতীয় গ্ৰামীণ মহিলা সংঘ|ভাৰতীয় গ্ৰামীণ মহিলা সংঘ]] || [[:en:Category:Women's organisations based in India|Category:Women's organisations based in India]] |- |678 || [[:en:Bharatiya Kushti Patrika|Bharatiya Kushti Patrika]] || [[d:Q4901324|Q4901324]] || [[:as:ভাৰতীয় কুষ্ঠী পত্ৰিকা|ভাৰতীয় কুষ্ঠী পত্ৰিকা]] || [[:en:Category:Indian martial arts|Category:Indian martial arts]] |- |679 || [[:en:Bharatiya Mahila Bank|Bharatiya Mahila Bank]] || [[d:Q15176716|Q15176716]] || [[:as:ভাৰতীয় মহিলা বেংক|ভাৰতীয় মহিলা বেংক]] || [[:en:Category:Women's organisations based in India|Category:Women's organisations based in India]] |- |680 || [[:en:Bharbhunja (Hindu)|Bharbhunja]] || [[d:Q4901260|Q4901260]] || [[:as:ভৰভুঞ্জ (হিন্দু)|ভৰভুঞ্জ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |681 || [[:en:Bharthari (king)|Bharthari]] || [[d:Q4901314|Q4901314]] || [[:as:ভৰথৰী (ৰজা)|ভৰথৰী]] || [[:en:Category:Indian folklore|Category:Indian folklore]] |- |682 || [[:en:Bhartiya Gau Raksha Dal|Bhartiya Gau Raksha Dal]] || [[d:Q25345741|Q25345741]] || [[:as:ভাৰতীয় গৌ ৰক্ষা দল|ভাৰতীয় গৌ ৰক্ষা দল]] || [[:en:Category:Caste-related violence in India|Category:Caste-related violence in India]] |- |683 || [[:en:Bharya Athra Pora|Bharya Athra Pora]] || [[d:Q14094430|Q14094430]] || [[:as:ভৰ্য আথৰা পোৰা|ভৰ্য আথৰা পোৰা]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |684 || [[:en:Bhaskar Chakraborty|Bhaskar Chakraborty]] || [[d:Q22003594|Q22003594]] || [[:as:ভাস্কৰ চক্ৰৱৰ্তী|ভাস্কৰ চক্ৰৱৰ্তী]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |685 || [[:en:Bhat|Bhat]] || [[d:Q21509353|Q21509353]] || [[:as:ভাট|ভাট]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |686 || [[:en:Bhathiji|Bhathiji]] || [[d:Q24950649|Q24950649]] || [[:as:ভাঠিজী|ভাঠিজী]] || [[:en:Category:Hindu folk deities|Category:Hindu folk deities]] |- |687 || [[:en:Bhati Bhasha|Bhati Bhasha]] || [[d:Q4901404|Q4901404]] || [[:as:ভাটি ভাষা|ভাটি ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |688 || [[:en:Bhatraju|Bhatraju]] || [[d:Q85746859|Q85746859]] || [[:as:ভতৰাজু|ভতৰাজু]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |689 || [[:en:Bhattathiri|Bhattathiri]] || [[d:Q4901440|Q4901440]] || [[:as:ভট্টাথিৰি|ভট্টাথিৰি]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |690 || [[:en:Bhatti|Bhatti]] || [[d:Q132717290|Q132717290]] || [[:as:ভট্টি|ভট্টি]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |691 || [[:en:Bhau Daji|Bhau Daji]] || [[d:Q13120563|Q13120563]] || [[:as:ভাউ দাজী|ভাউ দাজী]] || [[:en:Category:Indian feminists|Category:Indian feminists]] |- |692 || [[:en:Bhavesh Joshi Superhero|Bhavesh Joshi Superhero]] || [[d:Q26252641|Q26252641]] || [[:as:ভৱেশ যোশী ছুপাৰহিৰো|ভৱেশ যোশী ছুপাৰহিৰো]] || [[:en:Category:Indian martial arts films|Category:Indian martial arts films]] |- |693 || [[:en:Bhavna (film)|Bhavna]] || [[d:Q4901554|Q4901554]] || [[:as:ভাবনা (চলচ্চিত্ৰ)|ভাবনা]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |694 || [[:en:Bhavni Bhavai|Bhavni Bhavai]] || [[d:Q4901571|Q4901571]] || [[:as:ভৱনি ভৱৈ|ভৱনি ভৱৈ]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |695 || [[:en:Bhavsar|Bhavsar]] || [[d:Q113669140|Q113669140]] || [[:as:ভৱসৰ|ভৱসৰ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |696 || [[:en:Bhawanipur Education Society College|Bhawanipur Education Society College]] || [[d:Q4901603|Q4901603]] || [[:as:ভৱানীপুৰ শিক্ষা সমিতি মহাবিদ্যালয়|ভৱানীপুৰ শিক্ষা সমিতি মহাবিদ্যালয়]] || [[:en:Category:Fashion schools in India|Category:Fashion schools in India]] |- |697 || [[:en:Bhediya|Bhediya]] || [[d:Q106348441|Q106348441]] || [[:as:ভেদিয়া|ভেদিয়া]] || [[:en:Category:Films based on Indian folklore|Category:Films based on Indian folklore]] |- |698 || [[:en:Bherumal Meharchand Advani|Bherumal Meharchand Advani]] || [[d:Q91477628|Q91477628]] || [[:as:ভেৰুমাল মেহৰচন্দ আদৱানী|ভেৰুমাল মেহৰচন্দ আদৱানী]] || [[:en:Category:Writers from Pune|Category:Writers from Pune]] |- |699 || [[:en:Bhikhari Thakur|Bhikhari Thakur]] || [[d:Q4901706|Q4901706]] || [[:as:ভিখাৰী ঠাকুৰ|ভিখাৰী ঠাকুৰ]] || [[:en:Category:Indian folk singers|Category:Indian folk singers]] |- |700 || [[:en:Bhil Gametia|Bhil Gametia]] || [[d:Q4901715|Q4901715]] || [[:as:ভীল গামেটিয়া|ভীল গামেটিয়া]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |701 || [[:en:Bhil Mama|Bhil Mama]] || [[d:Q4901718|Q4901718]] || [[:as:ভীল মামা|ভীল মামা]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |702 || [[:en:Bhil Mavchi|Bhil Mavchi]] || [[d:Q4901720|Q4901720]] || [[:as:ভীল মাভচি|ভীল মাভচি]] || [[:en:Category:Scheduled Tribes of India|Category:Scheduled Tribes of India]] |- |703 || [[:en:Bhilali language|Bhilali language]] || [[d:Q4901729|Q4901729]] || [[:as:ভিলালি ভাষা|ভিলালি ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |704 || [[:en:Bhilori language|Bhilori language]] || [[d:Q4901734|Q4901734]] || [[:as:ভিলোৰী ভাষা|ভিলোৰী ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |705 || [[:en:Bhim Army|Bhim Army]] || [[d:Q39086232|Q39086232]] || [[:as:ভীম আৰ্মী|ভীম আৰ্মী]] || [[:en:Category:Anti-caste movements|Category:Anti-caste movements]] |- |706 || [[:en:Bhindi fry|Bhindi fry]] || [[d:Q24906665|Q24906665]] || [[:as:ভিন্দী ভাজি|ভিন্দী ভাজি]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |707 || [[:en:Bhitauli (festival)|Bhitauli]] || [[d:Q136406193|Q136406193]] || [[:as:ভিটৌলি (উৎসৱ)|ভিটৌলি]] || [[:en:Category:Cultural festivals in India|Category:Cultural festivals in India]] |- |708 || [[:en:Bhittaipedia|Bhittaipedia]] || [[d:Q116735934|Q116735934]] || [[:as:ভিট্টাইপেডিয়া|ভিট্টাইপেডিয়া]] || [[:en:Category:Sindhi folklore|Category:Sindhi folklore]] |- |709 || [[:en:Bhiwapur chilli|Bhiwapur chilli]] || [[d:Q131056479|Q131056479]] || [[:as:ভীৱাপুৰৰ মৰিচা|ভীৱাপুৰৰ মৰিচা]] || [[:en:Category:Indian spices|Category:Indian spices]] |- |710 || [[:en:Bhojpuri cuisine|Bhojpuri cuisine]] || [[d:Q4901911|Q4901911]] || [[:as:ভোজপুৰী ৰান্ধনীশাল|ভোজপুৰী ৰান্ধনীশাল]] || [[:en:Category:Indian cuisine by region|Category:Indian cuisine by region]] |- |711 || [[:en:Bhojpuri literature|Bhojpuri literature]] || [[d:Q17378487|Q17378487]] || [[:as:ভোজপুৰী সাহিত্য|ভোজপুৰী সাহিত্য]] || [[:en:Category:Bhojpuri literature|Category:Bhojpuri literature]] |- |712 || [[:en:Bhojpuri music|Bhojpuri music]] || [[d:Q96373505|Q96373505]] || [[:as:ভোজপুৰী সংগীত|ভোজপুৰী সংগীত]] || [[:en:Category:Bhojpuri-language music|Category:Bhojpuri-language music]] |- |713 || [[:en:Bholu (mascot)|Bholu]] || [[d:Q17017981|Q17017981]] || [[:as:ভোলু (মাস্কট)|ভোলু]] || [[:en:Category:Transport culture of India|Category:Transport culture of India]] |- |714 || [[:en:Bhoonja|Bhoonja]] || [[d:Q4901977|Q4901977]] || [[:as:ভুঞ্জা|ভুঞ্জা]] || [[:en:Category:Indian snack foods|Category:Indian snack foods]] |- |715 || [[:en:Bhoot (film)|Bhoot]] || [[d:Q2069934|Q2069934]] || [[:as:ভূত (চলচ্চিত্ৰ)|ভূত]] || [[:en:Category:Films based on Indian folklore|Category:Films based on Indian folklore]] |- |716 || [[:en:Bhoot Returns|Bhoot Returns]] || [[d:Q2900688|Q2900688]] || [[:as:ভূত ঘূৰি আহে|ভূত ঘূৰি আহে]] || [[:en:Category:Films based on Indian folklore|Category:Films based on Indian folklore]] |- |717 || [[:en:Bhoot – Part One: The Haunted Ship|Bhoot – Part One: The Haunted Ship]] || [[d:Q77884684|Q77884684]] || [[:as:ভূত – প্ৰথম খণ্ড° ভূতুনী জাহাজ|ভূত – প্ৰথম খণ্ড° ভূতুনী জাহাজ]] || [[:en:Category:Films based on Indian folklore|Category:Films based on Indian folklore]] |- |718 || [[:en:Bhoothakkannadi|Bhoothakkannadi]] || [[d:Q4901987|Q4901987]] || [[:as:ভূমিকন্নাদি|ভূমিকন্নাদি]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |719 || [[:en:Bhopal Pride March|Bhopal Pride March]] || [[d:Q30675415|Q30675415]] || [[:as:ভোপাল প্ৰাইড মাৰ্চ|ভোপাল প্ৰাইড মাৰ্চ]] || [[:en:Category:Culture of Bhopal|Category:Culture of Bhopal]] |- |720 || [[:en:Bhopal Tablighi Ijtema|Bhopal Tablighi Ijtema]] || [[d:Q18110579|Q18110579]] || [[:as:ভোপাল তবলিগী ইজতেমা|ভোপাল তবলিগী ইজতেমা]] || [[:en:Category:Culture of Bhopal|Category:Culture of Bhopal]] |- |721 || [[:en:Bhoti Kinnauri|Bhoti Kinnauri]] || [[d:Q25668565|Q25668565]] || [[:as:ভোটি কিন্নাউৰী|ভোটি কিন্নাউৰী]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |722 || [[:en:Bhottada people|Bhottada people]] || [[d:Q97355609|Q97355609]] || [[:as:ভট্টাদা মানুহ|ভট্টাদা মানুহ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |723 || [[:en:Bhrama (Hinduism)|Bhrama]] || [[d:Q19882337|Q19882337]] || [[:as:ভ্ৰাম (হিন্দু ধৰ্ম)|ভ্ৰাম]] || [[:en:Category:Yoga concepts|Category:Yoga concepts]] |- |724 || [[:en:Bhuban Badyakar|Bhuban Badyakar]] || [[d:Q136697226|Q136697226]] || [[:as:ভূবন বদ্যাকাৰ|ভূবন বদ্যাকাৰ]] || [[:en:Category:Indian folk singers|Category:Indian folk singers]] |- |725 || [[:en:Bhudev Mukhopadhyay|Bhudev Mukhopadhyay]] || [[d:Q4902098|Q4902098]] || [[:as:ভূদেৱ মুখোপাধ্যায়|ভূদেৱ মুখোপাধ্যায়]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |726 || [[:en:Bhuj (weapon)|Bhuj]] || [[d:Q855074|Q855074]] || [[:as:ভূজ (অস্ত্ৰ)|ভূজ]] || [[:en:Category:Indian martial arts|Category:Indian martial arts]] |- |727 || [[:en:Bhukai (subcaste)|Bhukai]] || [[d:Q134412824|Q134412824]] || [[:as:ভূকাই (উপজাতি)|ভূকাই]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |728 || [[:en:Bhulia|Bhulia]] || [[d:Q24943066|Q24943066]] || [[:as:ভুলীয়া|ভুলীয়া]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |729 || [[:en:Bhumata Brigade|Bhumata Brigade]] || [[d:Q23013475|Q23013475]] || [[:as:ভূমিতা ব্ৰিগেড|ভূমিতা ব্ৰিগেড]] || [[:en:Category:Women's organisations based in India|Category:Women's organisations based in India]] |- |730 || [[:en:Bhumihar|Bhumihar]] || [[d:Q4902150|Q4902150]] || [[:as:ভূমিহাৰ|ভূমিহাৰ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |731 || [[:en:Bhumij people|Bhumij people]] || [[d:Q4100828|Q4100828]] || [[:as:ভূমিজ মানুহ|ভূমিজ মানুহ]] || [[:en:Category:Scheduled Tribes of India|Category:Scheduled Tribes of India]] |- |732 || [[:en:Bhupendranath Datta|Bhupendranath Datta]] || [[d:Q3348925|Q3348925]] || [[:as:ভূপেন্দ্ৰনাথ দত্ত|ভূপেন্দ্ৰনাথ দত্ত]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |733 || [[:en:Bhurta|Bhurta]] || [[d:Q4902207|Q4902207]] || [[:as:ভূৰতা|ভূৰতা]] || [[:en:Category:Indian cuisine stubs|Category:Indian cuisine stubs]] |- |734 || [[:en:Bhuswa|Bhuswa]] || [[d:Q136685119|Q136685119]] || [[:as:ভূষা|ভূষা]] || [[:en:Category:Culture of Mithila|Category:Culture of Mithila]] |- |735 || [[:en:Bhutia|Bhutia]] || [[d:Q2975309|Q2975309]] || [[:as:ভুতীয়া|ভুতীয়া]] || [[:en:Category:Scheduled Tribes of India|Category:Scheduled Tribes of India]] |- |736 || [[:en:Bhutia-Lepcha|Bhutia-Lepcha]] || [[d:Q105081446|Q105081446]] || [[:as:ভূটিয়া-লেপচা|ভূটিয়া-লেপচা]] || [[:en:Category:Reservation in India|Category:Reservation in India]] |- |737 || [[:en:Bibhu Mohapatra|Bibhu Mohapatra]] || [[d:Q4903008|Q4903008]] || [[:as:বিভু মহপাত্ৰ|বিভু মহপাত্ৰ]] || [[:en:Category:Indian fashion designers|Category:Indian fashion designers]] |- |738 || [[:en:Bibipur Model|Bibipur Model]] || [[d:Q131747537|Q131747537]] || [[:as:বিবিপুৰ মডেল|বিবিপুৰ মডেল]] || [[:en:Category:Feminism in India|Category:Feminism in India]] |- |739 || [[:en:Bible translations into the languages of India|Bible translations into the languages of India]] || [[d:Q4903242|Q4903242]] || [[:as:ভাৰতৰ ভাষালৈ বাইবেল অনুবাদ|ভাৰতৰ ভাষালৈ বাইবেল অনুবাদ]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |740 || [[:en:Bible translations into the languages of Northeast India|Bible translations into the languages of Northeast India]] || [[d:Q17005487|Q17005487]] || [[:as:উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ ভাষালৈ বাইবেল অনুবাদ|উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ ভাষালৈ বাইবেল অনুবাদ]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |741 || [[:en:Bibliography of Meitei culture|Bibliography of Meitei culture]] || [[d:Q130371271|Q130371271]] || [[:as:মেইটেই সংস্কৃতিৰ গ্ৰন্থতালিকা|মেইটেই সংস্কৃতিৰ গ্ৰন্থতালিকা]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |742 || [[:en:Bichuwa|Bichuwa]] || [[d:Q856789|Q856789]] || [[:as:বিচুৱা|বিচুৱা]] || [[:en:Category:Indian martial arts|Category:Indian martial arts]] |- |743 || [[:en:Bickram Ghosh|Bickram Ghosh]] || [[d:Q4903693|Q4903693]] || [[:as:বিক্ৰম ঘোষ|বিক্ৰম ঘোষ]] || [[:en:Category:Musicians from Kolkata|Category:Musicians from Kolkata]] |- |744 || [[:en:Bidhi Nongdamba|Bidhi Nongdamba]] || [[d:Q136881014|Q136881014]] || [[:as:বিধি নংদম্বা|বিধি নংদম্বা]] || [[:en:Category:Meitei mythology|Category:Meitei mythology]] |- |745 || [[:en:Bihar Dalit Development Organization|Bihar Dalit Development Organization]] || [[d:Q28130663|Q28130663]] || [[:as:বিহাৰ দলিত উন্নয়ন সংস্থা|বিহাৰ দলিত উন্নয়ন সংস্থা]] || [[:en:Category:Women's rights in India|Category:Women's rights in India]] |- |746 || [[:en:Bihari Lal Fitrat|Bihari Lal Fitrat]] || [[d:Q104871733|Q104871733]] || [[:as:বিহাৰী লাল ফিত্ৰাত|বিহাৰী লাল ফিত্ৰাত]] || [[:en:Category:Writers of Mithila|Category:Writers of Mithila]] |- |747 || [[:en:Bihari cuisine|Bihari cuisine]] || [[d:Q42015|Q42015]] || [[:as:বিহাৰী খাদ্য|বিহাৰী খাদ্য]] || [[:en:Category:Indian cuisine by state or union territory|Category:Indian cuisine by state or union territory]] |- |748 || [[:en:Bihari literature|Bihari literature]] || [[d:Q4907102|Q4907102]] || [[:as:বিহাৰী সাহিত্য|বিহাৰী সাহিত্য]] || [[:en:Category:Indian literature by ethnic background|Category:Indian literature by ethnic background]] |- |749 || [[:en:Biharilal Chakraborty|Biharilal Chakraborty]] || [[d:Q14404792|Q14404792]] || [[:as:বিহাৰীলাল চক্ৰৱৰ্তী|বিহাৰীলাল চক্ৰৱৰ্তী]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |750 || [[:en:Bijan Choudhury|Bijan Choudhury]] || [[d:Q26818588|Q26818588]] || [[:as:বিজন চৌধুৰী|বিজন চৌধুৰী]] || [[:en:Category:Artists from Kolkata|Category:Artists from Kolkata]] |- |751 || [[:en:Bijou Thaangjam|Bijou Thaangjam]] || [[d:Q23664051|Q23664051]] || [[:as:বিজৌ থাংজাম|বিজৌ থাংজাম]] || [[:en:Category:Indian chefs|Category:Indian chefs]] |- |752 || [[:en:Bikash Bhattacharjee|Bikash Bhattacharjee]] || [[d:Q4907316|Q4907316]] || [[:as:বিকাশ ভট্টাচাৰ্জী|বিকাশ ভট্টাচাৰ্জী]] || [[:en:Category:Artists from Kolkata|Category:Artists from Kolkata]] |- |753 || [[:en:Bikerni Association of Women Motorcyclists|Bikerni Association of Women Motorcyclists]] || [[d:Q57157723|Q57157723]] || [[:as:বাইকেৰ্নি এছ’চিয়েচন অৱ উইমেন মটৰ চাইকেল আৰোহী|বাইকেৰ্নি এছ’চিয়েচন অৱ উইমেন মটৰ চাইকেল আৰোহী]] || [[:en:Category:Women's organisations based in India|Category:Women's organisations based in India]] |- |754 || [[:en:Bikram Yoga|Bikram Yoga]] || [[d:Q860136|Q860136]] || [[:as:বিক্ৰম যোগ|বিক্ৰম যোগ]] || [[:en:Category:Yoga styles|Category:Yoga styles]] |- |755 || [[:en:Billava|Billava]] || [[d:Q4911552|Q4911552]] || [[:as:বিলাভা|বিলাভা]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |756 || [[:en:Billi Billi|Billi Billi]] || [[d:Q128811747|Q128811747]] || [[:as:বিলি বিলি|বিলি বিলি]] || [[:en:Category:Indian folk songs|Category:Indian folk songs]] |- |757 || [[:en:Bimal Mitra|Bimal Mitra]] || [[d:Q3348845|Q3348845]] || [[:as:বিমল মিত্ৰ|বিমল মিত্ৰ]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |758 || [[:en:Bimal-Kumar|Bimal-Kumar]] || [[d:Q50329170|Q50329170]] || [[:as:বিমল-কুমাৰ|বিমল-কুমাৰ]] || [[:en:Category:Culture of Kolkata|Category:Culture of Kolkata]] |- |759 || [[:en:Bimba Devi Alias Yashodhara|Bimba Devi Alias Yashodhara]] || [[d:Q33402062|Q33402062]] || [[:as:বিম্বা দেৱী ওৰফে যশোধৰা|বিম্বা দেৱী ওৰফে যশোধৰা]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |760 || [[:en:Bina Addy|Bina Addy]] || [[d:Q76454642|Q76454642]] || [[:as:বিনা এডি|বিনা এডি]] || [[:en:Category:Musicians from Kolkata|Category:Musicians from Kolkata]] |- |761 || [[:en:Bina Ramani|Bina Ramani]] || [[d:Q136463296|Q136463296]] || [[:as:বীনা ৰমণি|বীনা ৰমণি]] || [[:en:Category:Indian fashion designers|Category:Indian fashion designers]] |- |762 || [[:en:Bind (caste)|Bind]] || [[d:Q4913966|Q4913966]] || [[:as:বান্ধি (জাতি)|বান্ধি]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |763 || [[:en:Bindhaast|Bindhaast]] || [[d:Q4913994|Q4913994]] || [[:as:বিনধাস্ত|বিনধাস্ত]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |764 || [[:en:Bindumadhav Khire|Bindumadhav Khire]] || [[d:Q63536754|Q63536754]] || [[:as:বিন্দুমাধৱ খিৰে|বিন্দুমাধৱ খিৰে]] || [[:en:Category:Writers from Pune|Category:Writers from Pune]] |- |765 || [[:en:Binjhal|Binjhal]] || [[d:Q85747312|Q85747312]] || [[:as:বিনঝাল|বিনঝাল]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |766 || [[:en:Binjhia people|Binjhia people]] || [[d:Q97170150|Q97170150]] || [[:as:বিনঝিয়া মানুহ|বিনঝিয়া মানুহ]] || [[:en:Category:Scheduled Tribes of India|Category:Scheduled Tribes of India]] |- |767 || [[:en:Birds in Meitei culture|Birds in Meitei culture]] || [[d:Q118905254|Q118905254]] || [[:as:মেইটেই সংস্কৃতিত চৰাই|মেইটেই সংস্কৃতিত চৰাই]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |768 || [[:en:Bireswar Sen|Bireswar Sen]] || [[d:Q55286438|Q55286438]] || [[:as:বীৰেশ্বৰ সেন|বীৰেশ্বৰ সেন]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |769 || [[:en:Birhor language|Birhor language]] || [[d:Q3450469|Q3450469]] || [[:as:বীৰহৰ ভাষা|বীৰহৰ ভাষা]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |770 || [[:en:Birhor people|Birhor people]] || [[d:Q3890871|Q3890871]] || [[:as:বীৰহৰ মানুহ|বীৰহৰ মানুহ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |771 || [[:en:Biriyaani|Biriyaani]] || [[d:Q100233867|Q100233867]] || [[:as:বিৰিয়ানী|বিৰিয়ানী]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |772 || [[:en:Birjia language|Birjia language]] || [[d:Q3450686|Q3450686]] || [[:as:বীৰজীয়া ভাষা|বীৰজীয়া ভাষা]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |773 || [[:en:Biruduraju Ramaraju|Biruduraju Ramaraju]] || [[d:Q20561565|Q20561565]] || [[:as:বীৰুদুৰাজু ৰামাৰাজু|বীৰুদুৰাজু ৰামাৰাজু]] || [[:en:Category:Indian folklorists|Category:Indian folklorists]] |- |774 || [[:en:Biryani Aur Haleem|Biryani Aur Haleem]] || [[d:Q24942997|Q24942997]] || [[:as:বিৰিয়ানী ঔৰ হালিম|বিৰিয়ানী ঔৰ হালিম]] || [[:en:Category:Culture of Hyderabad, India|Category:Culture of Hyderabad]] |- |775 || [[:en:Bison Kaalamaadan|Bison Kaalamaadan]] || [[d:Q125814465|Q125814465]] || [[:as:বাইচন কালামাদন|বাইচন কালামাদন]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |776 || [[:en:Bjarne Wernicke-Olesen|Bjarne Wernicke-Olesen]] || [[d:Q24577553|Q24577553]] || [[:as:ব্জাৰ্নে ৱেৰ্নিকে-অলেচেন|ব্জাৰ্নে ৱেৰ্নিকে-অলেচেন]] || [[:en:Category:Yoga scholars|Category:Yoga scholars]] |- |777 || [[:en:Black Home|Black Home]] || [[d:Q17019549|Q17019549]] || [[:as:ব্লেক হোম|ব্লেক হোম]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |778 || [[:en:Black cardamom|Black cardamom]] || [[d:Q1369048|Q1369048]] || [[:as:ক’লা ইলাচি|ক’লা ইলাচি]] || [[:en:Category:Indian spices|Category:Indian spices]] |- |779 || [[:en:Black pepper|Black pepper]] || [[d:Q104658756|Q104658756]] || [[:as:ক’লা জলকীয়া|ক’লা জলকীয়া]] || [[:en:Category:Indian spices|Category:Indian spices]] |- |780 || [[:en:Blades of Glory Cricket Museum|Blades of Glory Cricket Museum]] || [[d:Q60765684|Q60765684]] || [[:as:ব্লেডছ অৱ গ্ল&#39; ৰী ক্ৰিকেট মিউজিয়াম|]] || [[:en:Category:Museums in Pune|Category:Museums in Pune]] |- |781 || [[:en:Blind men and an elephant|Blind men and an elephant]] || [[d:Q1218005|Q1218005]] || [[:as:অন্ধ মানুহ আৰু এটা হাতী|অন্ধ মানুহ আৰু এটা হাতী]] || [[:en:Category:Indian folklore|Category:Indian folklore]] |- |782 || [[:en:Block printing in India|Block printing in India]] || [[d:Q125017985|Q125017985]] || [[:as:ভাৰতত ব্লক প্ৰিণ্টিং|ভাৰতত ব্লক প্ৰিণ্টিং]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |783 || [[:en:Blue Star (film)|Blue Star]] || [[d:Q123581060|Q123581060]] || [[:as:ব্লু ষ্টাৰ (চলচ্চিত্ৰ)|ব্লু ষ্টাৰ]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |784 || [[:en:Blue pottery of Jaipur|Blue pottery of Jaipur]] || [[d:Q4929641|Q4929641]] || [[:as:জয়পুৰৰ নীলা মৃৎশিল্প|জয়পুৰৰ নীলা মৃৎশিল্প]] || [[:en:Category:Culture of Jaipur|Category:Culture of Jaipur]] |- |785 || [[:en:Boban|Boban]] || [[d:Q12749066|Q12749066]] || [[:as:বোবন|বোবন]] || [[:en:Category:Indian names|Category:Indian names]] |- |786 || [[:en:Bobby Ghosh|Bobby Ghosh]] || [[d:Q4935035|Q4935035]] || [[:as:ববি ঘোষ|ববি ঘোষ]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |787 || [[:en:Body & Brain|Body & Brain]] || [[d:Q5367197|Q5367197]] || [[:as:শৰীৰ আৰু মগজু|শৰীৰ আৰু মগজু]] || [[:en:Category:Yoga styles|Category:Yoga styles]] |- |788 || [[:en:Bodybuilding in India|Bodybuilding in India]] || [[d:Q17049317|Q17049317]] || [[:as:ভাৰতত শৰীৰ-চৰ্চা|ভাৰতত শৰীৰ-চৰ্চা]] || [[:en:Category:Sport in India|Category:Sport in India]] |- |789 || [[:en:Boito (company)|Boito]] || [[d:Q135396450|Q135396450]] || [[:as:Boito (কোম্পানী)|Boito]] || [[:en:Category:Indian clothing|Category:Indian clothing]] |- |790 || [[:en:Bolepur Bluez|Bolepur Bluez]] || [[d:Q24915892|Q24915892]] || [[:as:বলেপুৰ ব্লুজ|বলেপুৰ ব্লুজ]] || [[:en:Category:Musical groups from Kolkata|Category:Musical groups from Kolkata]] |- |791 || [[:en:Bollywood and Manipur|Bollywood and Manipur]] || [[d:Q132892160|Q132892160]] || [[:as:বলীউড আৰু মণিপুৰ|বলীউড আৰু মণিপুৰ]] || [[:en:Category:Cinema of Manipur|Category:Cinema of Manipur]] |- |792 || [[:en:Bombay Art Society|Bombay Art Society]] || [[d:Q13630089|Q13630089]] || [[:as:বম্বে আৰ্ট ছ&#39; চাইটি|]] || [[:en:Category:Culture of Mumbai|Category:Culture of Mumbai]] |- |793 || [[:en:Bombay Devadasi Protection Act|Bombay Devadasi Protection Act]] || [[d:Q65086161|Q65086161]] || [[:as:বম্বে দেৱদাসী সুৰক্ষা আইন|বম্বে দেৱদাসী সুৰক্ষা আইন]] || [[:en:Category:History of women in India|Category:History of women in India]] |- |794 || [[:en:Bombay East Indians|Bombay East Indians]] || [[d:Q5328642|Q5328642]] || [[:as:বম্বে ইষ্ট ইণ্ডিয়ানছ|বম্বে ইষ্ট ইণ্ডিয়ানছ]] || [[:en:Category:Other Backward Classes|Category:Other Backward Classes]] |- |795 || [[:en:Bombay Hindi|Bombay Hindi]] || [[d:Q3543151|Q3543151]] || [[:as:বম্বে হিন্দী|বম্বে হিন্দী]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |796 || [[:en:Bombay duck|Bombay duck]] || [[d:Q311730|Q311730]] || [[:as:বম্বে হাঁহ|বম্বে হাঁহ]] || [[:en:Category:Culture of Mumbai|Category:Culture of Mumbai]] |- |797 || [[:en:Bombay halwa|Bombay halwa]] || [[d:Q135004750|Q135004750]] || [[:as:বম্বে হালোৱা|বম্বে হালোৱা]] || [[:en:Category:Culture of Mumbai|Category:Culture of Mumbai]] |- |798 || [[:en:Bombay mix|Bombay mix]] || [[d:Q2719719|Q2719719]] || [[:as:বম্বে মিক্স|বম্বে মিক্স]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |799 || [[:en:Bombay potato|Bombay potato]] || [[d:Q28163585|Q28163585]] || [[:as:বম্বে আলু|বম্বে আলু]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |800 || [[:en:Bombay rava|Bombay rava]] || [[d:Q4940606|Q4940606]] || [[:as:বম্বে ৰাভা|বম্বে ৰাভা]] || [[:en:Category:Indian cuisine stubs|Category:Indian cuisine stubs]] |- |801 || [[:en:Bombay sandwich|Bombay sandwich]] || [[d:Q137916343|Q137916343]] || [[:as:বম্বে চেণ্ডুইচ|বম্বে চেণ্ডুইচ]] || [[:en:Category:Culture of Mumbai|Category:Culture of Mumbai]] |- |802 || [[:en:Bonda language|Bonda language]] || [[d:Q2567942|Q2567942]] || [[:as:বোণ্ডা ভাষা|বোণ্ডা ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |803 || [[:en:Bonda people|Bonda people]] || [[d:Q2158268|Q2158268]] || [[:as:বোণ্ডা মানুহ|বোণ্ডা মানুহ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |804 || [[:en:Bonsai (2018 film)|Bonsai]] || [[d:Q55605744|Q55605744]] || [[:as:বনছাই (২০১৮ চনৰ ছবি)|বনছাই]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |805 || [[:en:Boom Boom Mattukaran|Boom Boom Mattukaran]] || [[d:Q19882414|Q19882414]] || [[:as:বুম বুম মটুকাৰণ|বুম বুম মটুকাৰণ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |806 || [[:en:Borassus flabellifer|Borassus flabellifer]] || [[d:Q500857|Q500857]] || [[:as:বৰাছাছ ফ্লেবেলিফাৰ|বৰাছাছ ফ্লেবেলিফাৰ]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |807 || [[:en:Border 2|Border 2]] || [[d:Q126734387|Q126734387]] || [[:as:সীমা ২|সীমা ২]] || [[:en:Category:Films shot in Pune|Category:Films shot in Pune]] |- |808 || [[:en:Bori tribal people|Bori tribal people]] || [[d:Q16251264|Q16251264]] || [[:as:বড়ী জনজাতীয় লোক|বড়ী জনজাতীয় লোক]] || [[:en:Category:Scheduled Tribes of India|Category:Scheduled Tribes of India]] |- |809 || [[:en:Boroic languages|Boroic languages]] || [[d:Q821525|Q821525]] || [[:as:বড়ো ভাষা|বড়ো ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |810 || [[:en:Borsuri Tur Dal|Borsuri Tur Dal]] || [[d:Q131913804|Q131913804]] || [[:as:বৰছুৰি তুৰ দল|বৰছুৰি তুৰ দল]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |811 || [[:en:Bot (caste)|Bot]] || [[d:Q4948390|Q4948390]] || [[:as:বট (জাতি)|বট]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |812 || [[:en:Bovonto|Bovonto]] || [[d:Q4950590|Q4950590]] || [[:as:বভণ্টো|বভণ্টো]] || [[:en:Category:Indian drinks|Category:Indian drinks]] |- |813 || [[:en:Bowling in India|Bowling in India]] || [[d:Q4951249|Q4951249]] || [[:as:ভাৰতত বলিং|ভাৰতত বলিং]] || [[:en:Category:Sport in India|Category:Sport in India]] |- |814 || [[:en:Boya (caste)|Boya]] || [[d:Q4952234|Q4952234]] || [[:as:বয় (জাতি)|বয়]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |815 || [[:en:Boyz 2|Boyz 2]] || [[d:Q56604159|Q56604159]] || [[:as:বয়জ ২|বয়জ ২]] || [[:en:Category:Films shot in Pune|Category:Films shot in Pune]] |- |816 || [[:en:Brahma Sthan|Brahma Sthan]] || [[d:Q117475078|Q117475078]] || [[:as:ব্ৰহ্ম স্থান|ব্ৰহ্ম স্থান]] || [[:en:Category:Culture of Mithila|Category:Culture of Mithila]] |- |817 || [[:en:Brahmacharis (painting)|Brahmacharis]] || [[d:Q100352997|Q100352997]] || [[:as:ব্ৰহ্মচাৰী (চিত্ৰকলা)|ব্ৰহ্মচাৰী]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |818 || [[:en:Brahmin gotra|Brahmin gotra]] || [[d:Q24949985|Q24949985]] || [[:as:ব্ৰাহ্মণ গোত্ৰ|ব্ৰাহ্মণ গোত্ৰ]] || [[:en:Category:Gotras|Category:Gotras]] |- |819 || [[:en:Brahmo|Brahmo]] || [[d:Q4955623|Q4955623]] || [[:as:ব্ৰহ্ম|ব্ৰহ্ম]] || [[:en:Category:Brahmoism|Category:Brahmoism]] |- |820 || [[:en:Brahmo Balika Shikshalaya|Brahmo Balika Shikshalaya]] || [[d:Q16255382|Q16255382]] || [[:as:ব্ৰহ্ম বালিকা শিক্ষাালয়|ব্ৰহ্ম বালিকা শিক্ষাালয়]] || [[:en:Category:Hinduism in Kolkata|Category:Hinduism in Kolkata]] |- |821 || [[:en:Brahmo Boys School|Brahmo Boys School]] || [[d:Q23134182|Q23134182]] || [[:as:ব্ৰহ্ম বয়ছ স্কুল|ব্ৰহ্ম বয়ছ স্কুল]] || [[:en:Category:Hinduism in Kolkata|Category:Hinduism in Kolkata]] |- |822 || [[:en:Brahmo Conference Organisation|Brahmo Conference Organisation]] || [[d:Q4955619|Q4955619]] || [[:as:ব্ৰহ্ম সন্মিলন সংগঠন|ব্ৰহ্ম সন্মিলন সংগঠন]] || [[:en:Category:Brahmoism|Category:Brahmoism]] |- |823 || [[:en:Brahmoism|Brahmoism]] || [[d:Q4955624|Q4955624]] || [[:as:ব্ৰহ্মবাদ|ব্ৰহ্মবাদ]] || [[:en:Category:Brahmoism|Category:Brahmoism]] |- |824 || [[:en:Brahmotsavam (film)|Brahmotsavam]] || [[d:Q20058717|Q20058717]] || [[:as:ব্ৰহ্মোৎসৱ (চলচ্চিত্ৰ)|ব্ৰহ্মোৎসৱ]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |825 || [[:en:Braj cuisine|Braj cuisine]] || [[d:Q130244307|Q130244307]] || [[:as:ব্ৰজৰ ৰান্ধনীশাল|ব্ৰজৰ ৰান্ধনীশাল]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |826 || [[:en:Bread pakora|Bread pakora]] || [[d:Q28173633|Q28173633]] || [[:as:ব্ৰেড পকোৰা|ব্ৰেড পকোৰা]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |827 || [[:en:Breakthrough (human rights)|Breakthrough]] || [[d:Q4959672|Q4959672]] || [[:as:ব্ৰেকথ্ৰু (মানৱ অধিকাৰ)|ব্ৰেকথ্ৰু]] || [[:en:Category:Women's organisations based in India|Category:Women's organisations based in India]] |- |828 || [[:en:Bribery, Corruption Also|Bribery]] || [[d:Q4965828|Q4965828]] || [[:as:ঘোচ, দুৰ্নীতিও|ঘোচ]] || [[:en:Category:Novels set in Kolkata|Category:Novels set in Kolkata]] |- |829 || [[:en:Brice Meuleman|Brice Meuleman]] || [[d:Q15768806|Q15768806]] || [[:as:ব্ৰাইচ মেউলেমেন|ব্ৰাইচ মেউলেমেন]] || [[:en:Category:Christianity in Kolkata|Category:Christianity in Kolkata]] |- |830 || [[:en:Bridge (exercise)|Bridge]] || [[d:Q995971|Q995971]] || [[:as:ব্ৰীজ (ব্যায়াম)|ব্ৰীজ]] || [[:en:Category:Indian martial arts|Category:Indian martial arts]] |- |831 || [[:en:Brihatkathamanjari|Brihatkathamanjari]] || [[d:None|None]] || [[:as:বৃহতকথামঞ্জৰী|বৃহতকথামঞ্জৰী]] || [[:en:Category:Indian folklore|Category:Indian folklore]] |- |832 || [[:en:Brindavanam (2010 film)|Brindavanam]] || [[d:Q4968198|Q4968198]] || [[:as:বৃন্দাবনম (২০১০ চনৰ ছবি)|বৃন্দাবনম]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |833 || [[:en:British Wheel of Yoga|British Wheel of Yoga]] || [[d:Q29025323|Q29025323]] || [[:as:ব্ৰিটিছ হুইল অৱ যোগ|ব্ৰিটিছ হুইল অৱ যোগ]] || [[:en:Category:Yoga organizations|Category:Yoga organizations]] |- |834 || [[:en:Broadcasting in Chennai|Broadcasting in Chennai]] || [[d:Q56275071|Q56275071]] || [[:as:চেন্নাইত সম্প্ৰচাৰ|চেন্নাইত সম্প্ৰচাৰ]] || [[:en:Category:Culture of Chennai|Category:Culture of Chennai]] |- |835 || [[:en:Broken Promises: Caste, Crime and Politics in Bihar|Broken Promises: Caste]] || [[d:Q132393812|Q132393812]] || [[:as:ভঙা প্ৰতিশ্ৰুতিঃ বিহাৰত জাতি, অপৰাধ আৰু ৰাজনীতি|ভঙা প্ৰতিশ্ৰুতিঃ বিহাৰত জাতি]] || [[:en:Category:Books about the caste system in India|Category:Books about the caste system in India]] |- |836 || [[:en:Broken rice|Broken rice]] || [[d:Q4892188|Q4892188]] || [[:as:ভঙা ভাত|ভঙা ভাত]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |837 || [[:en:Brokpa, Drokpa, Dard and Shin|Brokpa]] || [[d:Q115867153|Q115867153]] || [[:as:ব্ৰকপা, ড্ৰকপা, দাৰ্ড আৰু শ্বিন|ব্ৰকপা]] || [[:en:Category:Scheduled Tribes of India|Category:Scheduled Tribes of India]] |- |838 || [[:en:Brothers (2015 film)|Brothers]] || [[d:Q18210456|Q18210456]] || [[:as:ব্ৰাদাৰ্ছ (২০১৫ চনৰ ছবি)|ব্ৰাদাৰ্ছ]] || [[:en:Category:Indian martial arts films|Category:Indian martial arts films]] |- |839 || [[:en:Brownlow Atlay|Brownlow Atlay]] || [[d:Q22017241|Q22017241]] || [[:as:ব্ৰাউনলো এটলে|ব্ৰাউনলো এটলে]] || [[:en:Category:Archdeacons of Calcutta|Category:Archdeacons of Calcutta]] |- |840 || [[:en:Bubu Eklund|Bubu Eklund]] || [[d:Q126285790|Q126285790]] || [[:as:বুবু একলুণ্ড|বুবু একলুণ্ড]] || [[:en:Category:Musicians from Kolkata|Category:Musicians from Kolkata]] |- |841 || [[:en:Buchanania lanzan|Buchanania lanzan]] || [[d:Q83127|Q83127]] || [[:as:বুকানানিয়া লাঞ্জান|বুকানানিয়া লাঞ্জান]] || [[:en:Category:Indian spices|Category:Indian spices]] |- |842 || [[:en:Budabukkala|Budabukkala]] || [[d:Q4984004|Q4984004]] || [[:as:বুদাবুক্কালা|বুদাবুক্কালা]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |843 || [[:en:Buddha Dharma wa Nepal Bhasa|Buddha Dharma wa Nepal Bhasa]] || [[d:Q4984148|Q4984148]] || [[:as:বুদ্ধ ধৰ্ম ৱা নেপাল ভাস|বুদ্ধ ধৰ্ম ৱা নেপাল ভাস]] || [[:en:Category:Mass media in Kolkata|Category:Mass media in Kolkata]] |- |844 || [[:en:Buddha Statue of Hyderabad|Buddha Statue of Hyderabad]] || [[d:Q4984164|Q4984164]] || [[:as:হায়দৰাবাদৰ বুদ্ধ মূৰ্তি|হায়দৰাবাদৰ বুদ্ধ মূৰ্তি]] || [[:en:Category:Statues in Hyderabad, India|Category:Statues in Hyderabad]] |- |845 || [[:en:Buddhadeb Guha|Buddhadeb Guha]] || [[d:Q3348719|Q3348719]] || [[:as:বুদ্ধদেৱ গুহা|বুদ্ধদেৱ গুহা]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |846 || [[:en:Buddhadev Das Gupta|Buddhadev Das Gupta]] || [[d:Q182605|Q182605]] || [[:as:বুদ্ধদেৱ দাস গুপ্তা|বুদ্ধদেৱ দাস গুপ্তা]] || [[:en:Category:Musicians from Kolkata|Category:Musicians from Kolkata]] |- |847 || [[:en:Buddhadeva Bose|Buddhadeva Bose]] || [[d:Q155114|Q155114]] || [[:as:বুদ্ধদেৱ বসু|বুদ্ধদেৱ বসু]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |848 || [[:en:Buddhar kalaikuzhu|Buddhar kalaikuzhu]] || [[d:Q24938723|Q24938723]] || [[:as:বুদ্ধৰ কলাইকুঝু|বুদ্ধৰ কলাইকুঝু]] || [[:en:Category:Indian folk music groups|Category:Indian folk music groups]] |- |849 || [[:en:Buddhism amongst Tamils|Buddhism amongst Tamils]] || [[d:Q4984221|Q4984221]] || [[:as:তামিলসকলৰ মাজত বৌদ্ধ ধৰ্ম|তামিলসকলৰ মাজত বৌদ্ধ ধৰ্ম]] || [[:en:Category:Cultural history of India|Category:Cultural history of India]] |- |850 || [[:en:Budhi Pallien|Budhi Pallien]] || [[d:Q4985071|Q4985071]] || [[:as:বুঢ়ী পলিয়েন|বুঢ়ী পলিয়েন]] || [[:en:Category:Hindu goddesses|Category:Hindu goddesses]] |- |851 || [[:en:Bugun language|Bugun language]] || [[d:Q3514220|Q3514220]] || [[:as:বুগুন ভাষা|বুগুন ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |852 || [[:en:Buknu|Buknu]] || [[d:Q4986991|Q4986991]] || [[:as:বুকনু|বুকনু]] || [[:en:Category:Indian cuisine stubs|Category:Indian cuisine stubs]] |- |853 || [[:en:Bulgur|Bulgur]] || [[d:Q250432|Q250432]] || [[:as:বুলগুৰ|বুলগুৰ]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |854 || [[:en:Bulu Imam|Bulu Imam]] || [[d:Q23020569|Q23020569]] || [[:as:বুলু ইমাম|বুলু ইমাম]] || [[:en:Category:Indian folklorists|Category:Indian folklorists]] |- |855 || [[:en:Bun kebab|Bun kebab]] || [[d:Q4997397|Q4997397]] || [[:as:বুন কাবাব|বুন কাবাব]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |856 || [[:en:Bunt (community)|Bunt]] || [[d:Q3521909|Q3521909]] || [[:as:Bunt (সম্প্ৰদায়)|Bunt]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |857 || [[:en:Burmese–Meitei relations|Burmese–Meitei relations]] || [[d:Q133805601|Q133805601]] || [[:as:বাৰ্মিজ–মেইইটেই সম্পৰ্ক|বাৰ্মিজ–মেইইটেই সম্পৰ্ক]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |858 || [[:en:Burud (caste)|Burud]] || [[d:Q16247283|Q16247283]] || [[:as:বুৰুদ (জাতি)|বুৰুদ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |859 || [[:en:Business Line|Business Line]] || [[d:Q279739|Q279739]] || [[:as:বিজনেছ লাইন|বিজনেছ লাইন]] || [[:en:Category:Newspapers published in Kolkata|Category:Newspapers published in Kolkata]] |- |860 || [[:en:Business Standard|Business Standard]] || [[d:Q2307816|Q2307816]] || [[:as:ব্যাৱসায়িক মানদণ্ড|ব্যাৱসায়িক মানদণ্ড]] || [[:en:Category:Newspapers published in Kolkata|Category:Newspapers published in Kolkata]] |- |861 || [[:en:Butler English|Butler English]] || [[d:Q17050176|Q17050176]] || [[:as:বাটলাৰ ইংৰাজী|বাটলাৰ ইংৰাজী]] || [[:en:Category:Culture of Chennai|Category:Culture of Chennai]] |- |862 || [[:en:Butterfly (unreleased film)|Butterfly]] || [[d:Q48672611|Q48672611]] || [[:as:পখিলা (মুক্তি নোহোৱা ছবি)|পখিলা]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |863 || [[:en:Byadagi chilli|Byadagi chilli]] || [[d:Q5003904|Q5003904]] || [[:as:ব্যাদাগি মৰিচা|ব্যাদাগি মৰিচা]] || [[:en:Category:Indian spices|Category:Indian spices]] |- |864 || [[:en:Byomkesh (2014 TV series)|Byomkesh]] || [[d:Q19571157|Q19571157]] || [[:as:ব্যুমকেশ (২০১৪ৰ টিভি ধাৰাবাহিক)|ব্যুমকেশ]] || [[:en:Category:Television shows set in Kolkata|Category:Television shows set in Kolkata]] |- |865 || [[:en:Byomkesh Bakshi (TV series)|Byomkesh Bakshi]] || [[d:Q19891099|Q19891099]] || [[:as:ব্যুমকেশ বাক্ষী (টিভি ধাৰাবাহিক)|ব্যুমকেশ বাক্ষী]] || [[:en:Category:Television shows set in Kolkata|Category:Television shows set in Kolkata]] |- |866 || [[:en:Bījamantra|Bījamantra]] || [[d:Q85746282|Q85746282]] || [[:as:বীজামন্ত্ৰ|বীজামন্ত্ৰ]] || [[:en:Category:Tantra|Category:Tantra]] |- |867 || [[:en:Bṛhatkathāślokasaṃgraha|Bṛhatkathāślokasaṃgraha]] || [[d:Q5005731|Q5005731]] || [[:as:বৃতকথাশ্ৰোকসংগ্ৰহ|বৃতকথাশ্ৰোকসংগ্ৰহ]] || [[:en:Category:Indian folklore|Category:Indian folklore]] |- |868 || [[:en:C. D. David|C. D. David]] || [[d:Q116310205|Q116310205]] || [[:as:চিডি ডেভিদ|চিডি ডেভিদ]] || [[:en:Category:Writers from Thrissur|Category:Writers from Thrissur]] |- |869 || [[:en:C. L. Porinchukutty|C. L. Porinchukutty]] || [[d:Q5006162|Q5006162]] || [[:as:চি এল পৰিঞ্চুকুট্টি|চি এল পৰিঞ্চুকুট্টি]] || [[:en:Category:Artists from Thrissur|Category:Artists from Thrissur]] |- |870 || [[:en:C. R. Irani|C. R. Irani]] || [[d:Q5015091|Q5015091]] || [[:as:চি আৰ ইৰানী|চি আৰ ইৰানী]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |871 || [[:en:C. R. Neelakandan|C. R. Neelakandan]] || [[d:Q5006201|Q5006201]] || [[:as:চি আৰ নীলাকান্দন|চি আৰ নীলাকান্দন]] || [[:en:Category:Writers from Thrissur|Category:Writers from Thrissur]] |- |872 || [[:en:C. R. Parameswaran|C. R. Parameswaran]] || [[d:Q16136161|Q16136161]] || [[:as:চি আৰ পৰমেশ্বৰন|চি আৰ পৰমেশ্বৰন]] || [[:en:Category:Writers from Thrissur|Category:Writers from Thrissur]] |- |873 || [[:en:C. R. Rajagopalan|C. R. Rajagopalan]] || [[d:Q110778089|Q110778089]] || [[:as:চি আৰ ৰাজগোপালন|চি আৰ ৰাজগোপালন]] || [[:en:Category:Indian folklorists|Category:Indian folklorists]] |- |874 || [[:en:C. S. Chandrika|C. S. Chandrika]] || [[d:Q19664948|Q19664948]] || [[:as:চি এছ চন্দ্ৰিকা|চি এছ চন্দ্ৰিকা]] || [[:en:Category:Indian feminists|Category:Indian feminists]] |- |875 || [[:en:C. V. Sreeraman|C. V. Sreeraman]] || [[d:Q5006924|Q5006924]] || [[:as:চি ভি শ্ৰীমন|চি ভি শ্ৰীমন]] || [[:en:Category:Writers from Thrissur|Category:Writers from Thrissur]] |- |876 || [[:en:CNN-News18 Indian of the Year|CNN-News18 Indian of the Year]] || [[d:Q5013123|Q5013123]] || [[:as:CNN-News18 বছৰৰ ভাৰতীয়|CNN-News18 বছৰৰ ভাৰতীয়]] || [[:en:Category:Indian awards|Category:Indian awards]] |- |877 || [[:en:Cactus (Indian band)|Cactus]] || [[d:Q5016139|Q5016139]] || [[:as:কেকটাছ (ভাৰতীয় বেণ্ড)|কেকটাছ]] || [[:en:Category:Musical groups from Kolkata|Category:Musical groups from Kolkata]] |- |878 || [[:en:Cafe Good Luck|Cafe Good Luck]] || [[d:Q16256047|Q16256047]] || [[:as:কেফে গুড লাক|কেফে গুড লাক]] || [[:en:Category:Culture of Pune|Category:Culture of Pune]] |- |879 || [[:en:Cafreal|Cafreal]] || [[d:Q5017201|Q5017201]] || [[:as:কেফ্ৰেল|কেফ্ৰেল]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |880 || [[:en:Calcutta Chamber Orchestra|Calcutta Chamber Orchestra]] || [[d:Q5018921|Q5018921]] || [[:as:কলিকতা চেম্বাৰ অৰ্কেষ্ট্ৰা|কলিকতা চেম্বাৰ অৰ্কেষ্ট্ৰা]] || [[:en:Category:Music of Kolkata|Category:Music of Kolkata]] |- |881 || [[:en:Calcutta Club|Calcutta Club]] || [[d:Q5018923|Q5018923]] || [[:as:কলিকতা ক্লাব|কলিকতা ক্লাব]] || [[:en:Category:Culture of Kolkata|Category:Culture of Kolkata]] |- |882 || [[:en:Calcutta Film Society|Calcutta Film Society]] || [[d:Q5018930|Q5018930]] || [[:as:কলিকতা ফিল্ম ছ&#39; চাইটি|]] || [[:en:Category:Culture of Kolkata|Category:Culture of Kolkata]] |- |883 || [[:en:Calcutta Gazette|Calcutta Gazette]] || [[d:Q55606421|Q55606421]] || [[:as:কলিকতা গেজেট|কলিকতা গেজেট]] || [[:en:Category:Culture of Kolkata|Category:Culture of Kolkata]] |- |884 || [[:en:Calcutta Jain Temple|Calcutta Jain Temple]] || [[d:Q5018937|Q5018937]] || [[:as:কলিকতা জৈন মন্দিৰ|কলিকতা জৈন মন্দিৰ]] || [[:en:Category:Religious buildings and structures in Kolkata|Category:Religious buildings and structures in Kolkata]] |- |885 || [[:en:Calcutta Polo Club|Calcutta Polo Club]] || [[d:Q5018946|Q5018946]] || [[:as:কলিকতা প&#39; লো ক্লাব|]] || [[:en:Category:Culture of Kolkata|Category:Culture of Kolkata]] |- |886 || [[:en:Calcutta Puppet Theatre|Calcutta Puppet Theatre]] || [[d:Q5018945|Q5018945]] || [[:as:কলিকতা পুতলা থিয়েটাৰ|কলিকতা পুতলা থিয়েটাৰ]] || [[:en:Category:Theatre in Kolkata|Category:Theatre in Kolkata]] |- |887 || [[:en:Calcutta Symphony Orchestra|Calcutta Symphony Orchestra]] || [[d:Q21998385|Q21998385]] || [[:as:কলিকতা চিম্ফনী অৰ্কেষ্ট্ৰা|কলিকতা চিম্ফনী অৰ্কেষ্ট্ৰা]] || [[:en:Category:Music of Kolkata|Category:Music of Kolkata]] |- |888 || [[:en:Calcutta Youth Choir|Calcutta Youth Choir]] || [[d:Q5018966|Q5018966]] || [[:as:কলিকতা যুৱ কোৱাৰ|কলিকতা যুৱ কোৱাৰ]] || [[:en:Category:Musical groups from Kolkata|Category:Musical groups from Kolkata]] |- |889 || [[:en:Camorta language|Camorta language]] || [[d:Q5026908|Q5026908]] || [[:as:কেমোৰ্টা ভাষা|কেমোৰ্টা ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |890 || [[:en:Caper|Caper]] || [[d:Q156251|Q156251]] || [[:as:কেপাৰ|কেপাৰ]] || [[:en:Category:Indian spices|Category:Indian spices]] |- |891 || [[:en:Capsicum|Capsicum]] || [[d:Q201959|Q201959]] || [[:as:কেপচিকাম|কেপচিকাম]] || [[:en:Category:Indian spices|Category:Indian spices]] |- |892 || [[:en:Captain Miller (film)|Captain Miller]] || [[d:Q118383015|Q118383015]] || [[:as:কেপ্তেইন মিলাৰ (চলচ্চিত্ৰ)|কেপ্তেইন মিলাৰ]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |893 || [[:en:Captain Prabhakaran|Captain Prabhakaran]] || [[d:Q5036774|Q5036774]] || [[:as:কেপ্তেইন প্ৰভাকৰন|কেপ্তেইন প্ৰভাকৰন]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |894 || [[:en:Car language|Car language]] || [[d:Q35156|Q35156]] || [[:as:গাড়ীৰ ভাষা|গাড়ীৰ ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |895 || [[:en:Cardamom|Cardamom]] || [[d:Q14625808|Q14625808]] || [[:as:ইলাচি|ইলাচি]] || [[:en:Category:Indian spices|Category:Indian spices]] |- |896 || [[:en:Cari people|Cari people]] || [[d:Q6370434|Q6370434]] || [[:as:কাৰি মানুহ|কাৰি মানুহ]] || [[:en:Category:Scheduled Tribes of India|Category:Scheduled Tribes of India]] |- |897 || [[:en:Carnivel|Carnivel]] || [[d:Q5044135|Q5044135]] || [[:as:কাৰ্নিভেল|কাৰ্নিভেল]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |898 || [[:en:Carol Krucoff|Carol Krucoff]] || [[d:Q126360941|Q126360941]] || [[:as:কেৰল ক্ৰুকফ|কেৰল ক্ৰুকফ]] || [[:en:Category:Yoga scholars|Category:Yoga scholars]] |- |899 || [[:en:Carrot pudding|Carrot pudding]] || [[d:Q5046715|Q5046715]] || [[:as:বিলাহীৰ পুডিং|বিলাহীৰ পুডিং]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |900 || [[:en:Cartist Automobile Art Festival|Cartist Automobile Art Festival]] || [[d:Q28153891|Q28153891]] || [[:as:কাৰ্টিষ্ট অটোমোবাইল আৰ্ট ফেষ্টিভেল|কাৰ্টিষ্ট অটোমোবাইল আৰ্ট ফেষ্টিভেল]] || [[:en:Category:Culture of Jaipur|Category:Culture of Jaipur]] |- |901 || [[:en:Casinos in Goa|Casinos in Goa]] || [[d:Q134622136|Q134622136]] || [[:as:গোৱাৰ কেচিনো|গোৱাৰ কেচিনো]] || [[:en:Category:Entertainment in India|Category:Entertainment in India]] |- |902 || [[:en:Cassini's Division|Cassini's Division]] || [[d:Q5049434|Q5049434]] || [[:as:কেচিনিৰ ডিভিজন|কেচিনিৰ ডিভিজন]] || [[:en:Category:Culture of Kolkata|Category:Culture of Kolkata]] |- |903 || [[:en:Caste Disabilities Removal Act, 1850|Caste Disabilities Removal Act]] || [[d:Q16825817|Q16825817]] || [[:as:জাতি অক্ষমতা আঁতৰোৱা আইন, ১৮৫০|জাতি অক্ষমতা আঁতৰোৱা আইন]] || [[:en:Category:Indian caste legislation|Category:Indian caste legislation]] |- |904 || [[:en:Caste Matters|Caste Matters]] || [[d:Q110118645|Q110118645]] || [[:as:জাতি বিষয়|জাতি বিষয়]] || [[:en:Category:Books about the caste system in India|Category:Books about the caste system in India]] |- |905 || [[:en:Caste discrimination in the United States|Caste discrimination in the United States]] || [[d:Q107210913|Q107210913]] || [[:as:আমেৰিকাত জাতিগত বৈষম্য|আমেৰিকাত জাতিগত বৈষম্য]] || [[:en:Category:Caste system in India|Category:Caste system in India]] |- |906 || [[:en:Caste politics|Caste politics]] || [[d:Q17049395|Q17049395]] || [[:as:জাতিগত ৰাজনীতি|জাতিগত ৰাজনীতি]] || [[:en:Category:Caste system in India|Category:Caste system in India]] |- |907 || [[:en:Caste system among South Asian Christians|Caste system among South Asian Christians]] || [[d:Q4216920|Q4216920]] || [[:as:দক্ষিণ এছিয়াৰ খ্ৰীষ্টানসকলৰ মাজত জাতি ব্যৱস্থা|দক্ষিণ এছিয়াৰ খ্ৰীষ্টানসকলৰ মাজত জাতি ব্যৱস্থা]] || [[:en:Category:Caste system in India|Category:Caste system in India]] |- |908 || [[:en:Caste system among South Asian Muslims|Caste system among South Asian Muslims]] || [[d:Q4216921|Q4216921]] || [[:as:দক্ষিণ এছিয়াৰ মুছলমানসকলৰ মাজত জাতি ব্যৱস্থা|দক্ষিণ এছিয়াৰ মুছলমানসকলৰ মাজত জাতি ব্যৱস্থা]] || [[:en:Category:Caste system in India|Category:Caste system in India]] |- |909 || [[:en:Caste system in Goa|Caste system in Goa]] || [[d:Q5049638|Q5049638]] || [[:as:গোৱাত জাতি ব্যৱস্থা|গোৱাত জাতি ব্যৱস্থা]] || [[:en:Category:Caste system in India|Category:Caste system in India]] |- |910 || [[:en:Caste system in India|Caste system in India]] || [[d:Q130695|Q130695]] || [[:as:ভাৰতত জাতি ব্যৱস্থা|ভাৰতত জাতি ব্যৱস্থা]] || [[:en:Category:Caste system in India|Category:Caste system in India]] |- |911 || [[:en:Caste system in Kerala|Caste system in Kerala]] || [[d:Q5049642|Q5049642]] || [[:as:কেৰালাত জাতি ব্যৱস্থা|কেৰালাত জাতি ব্যৱস্থা]] || [[:en:Category:Caste system in India|Category:Caste system in India]] |- |912 || [[:en:Caste-related violence in Bihar|Caste-related violence in Bihar]] || [[d:Q104850364|Q104850364]] || [[:as:বিহাৰত জাতি সম্পৰ্কীয় হিংসা|বিহাৰত জাতি সম্পৰ্কীয় হিংসা]] || [[:en:Category:Caste-related violence in India|Category:Caste-related violence in India]] |- |913 || [[:en:Caste-related violence in India|Caste-related violence in India]] || [[d:Q5049637|Q5049637]] || [[:as:ভাৰতত জাতি সম্পৰ্কীয় হিংসা|ভাৰতত জাতি সম্পৰ্কীয় হিংসা]] || [[:en:Category:Dalit|Category:Dalit]] |- |914 || [[:en:Caste: The Origins of Our Discontents|Caste: The Origins of Our Discontents]] || [[d:Q100329010|Q100329010]] || [[:as:জাতি: আমাৰ অসন্তুষ্টিৰ উৎপত্তি|জাতি: আমাৰ অসন্তুষ্টিৰ উৎপত্তি]] || [[:en:Category:Books about the caste system in India|Category:Books about the caste system in India]] |- |915 || [[:en:Castes in India: Their Mechanism, Genesis and Development|Castes in India: Their Mechanism]] || [[d:Q5049866|Q5049866]] || [[:as:ভাৰতত জাতি: ইয়াৰ ব্যৱস্থা, আদি আৰু বিকাশ|ভাৰতত জাতি: ইয়াৰ ব্যৱস্থা]] || [[:en:Category:Books about the caste system in India|Category:Books about the caste system in India]] |- |916 || [[:en:Castes of Mind|Castes of Mind]] || [[d:Q136124204|Q136124204]] || [[:as:মনৰ জাতি|মনৰ জাতি]] || [[:en:Category:Books about the caste system in India|Category:Books about the caste system in India]] |- |917 || [[:en:Cattle slaughter in India|Cattle slaughter in India]] || [[d:Q16241092|Q16241092]] || [[:as:ভাৰতত গৰু বধ|ভাৰতত গৰু বধ]] || [[:en:Category:Religion in India|Category:Religion in India]] |- |918 || [[:en:Catuṣkoṭi|Catuṣkoṭi]] || [[d:Q5054212|Q5054212]] || [[:as:কাতুষ্কোটি|কাতুষ্কোটি]] || [[:en:Category:Indian philosophy|Category:Indian philosophy]] |- |919 || [[:en:Celebrity MasterChef (Indian TV series)|Celebrity MasterChef]] || [[d:Q132891103|Q132891103]] || [[:as:চেলিব্ৰিটি মাষ্টাৰচেফ (ভাৰতীয় টিভি ধাৰাবাহিক)|চেলিব্ৰিটি মাষ্টাৰচেফ]] || [[:en:Category:Indian cooking television series|Category:Indian cooking television series]] |- |920 || [[:en:Center for Art and Archaeology|Center for Art and Archaeology]] || [[d:Q5059507|Q5059507]] || [[:as:চেণ্টাৰ ফৰ আৰ্ট এণ্ড আৰ্কিঅ’লজি|চেণ্টাৰ ফৰ আৰ্ট এণ্ড আৰ্কিঅ’লজি]] || [[:en:Category:Archives in India|Category:Archives in India]] |- |921 || [[:en:Central Adoption Resource Authority|Central Adoption Resource Authority]] || [[d:Q61931350|Q61931350]] || [[:as:কেন্দ্ৰীয় গ্ৰহণ সম্পদ কৰ্তৃপক্ষ|কেন্দ্ৰীয় গ্ৰহণ সম্পদ কৰ্তৃপক্ষ]] || [[:en:Category:Women in India|Category:Women in India]] |- |922 || [[:en:Central Cottage Industries Emporium|Central Cottage Industries Emporium]] || [[d:Q132852620|Q132852620]] || [[:as:চেণ্ট্ৰেল কটেজ ইণ্ডাষ্ট্ৰীজ এম্পোৰিয়াম|চেণ্ট্ৰেল কটেজ ইণ্ডাষ্ট্ৰীজ এম্পোৰিয়াম]] || [[:en:Category:Arts in India|Category:Arts in India]] |- |923 || [[:en:Central Food Technological Research Institute|Central Food Technological Research Institute]] || [[d:Q3595299|Q3595299]] || [[:as:কেন্দ্ৰীয় খাদ্য প্ৰযুক্তিগত গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান|কেন্দ্ৰীয় খাদ্য প্ৰযুক্তিগত গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান]] || [[:en:Category:Food and drink in India|Category:Food and drink in India]] |- |924 || [[:en:Central Indo-Aryan languages|Central Indo-Aryan languages]] || [[d:Q10979187|Q10979187]] || [[:as:মধ্য ভাৰত-আৰ্য্য ভাষা|মধ্য ভাৰত-আৰ্য্য ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |925 || [[:en:Central Institute of Indian Languages|Central Institute of Indian Languages]] || [[d:Q12420605|Q12420605]] || [[:as:কেন্দ্ৰীয় ভাৰতীয় ভাষা প্ৰতিষ্ঠান|কেন্দ্ৰীয় ভাৰতীয় ভাষা প্ৰতিষ্ঠান]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |926 || [[:en:Central Reference Library|Central Reference Library]] || [[d:Q115203151|Q115203151]] || [[:as:কেন্দ্ৰীয় ৰেফাৰেন্স লাইব্ৰেৰী|কেন্দ্ৰীয় ৰেফাৰেন্স লাইব্ৰেৰী]] || [[:en:Category:Ministry of Culture (India)|Category:Ministry of Culture]] |- |927 || [[:en:Central Tamil dialect|Central Tamil dialect]] || [[d:Q5061893|Q5061893]] || [[:as:মধ্য তামিল উপভাষা|মধ্য তামিল উপভাষা]] || [[:en:Category:Culture of Tiruchirappalli|Category:Culture of Tiruchirappalli]] |- |928 || [[:en:Central Travancore jaggery|Central Travancore jaggery]] || [[d:Q131353982|Q131353982]] || [[:as:চেণ্ট্ৰেল ট্ৰেভানকোৰ গুড়|চেণ্ট্ৰেল ট্ৰেভানকোৰ গুড়]] || [[:en:Category:GI Tagged Jaggery varieties of India|Category:GI Tagged Jaggery varieties of India]] |- |929 || [[:en:Centre for Equality and Inclusion|Centre for Equality and Inclusion]] || [[d:Q23013505|Q23013505]] || [[:as:সমতা আৰু অন্তৰ্ভুক্তিৰ কেন্দ্ৰ|সমতা আৰু অন্তৰ্ভুক্তিৰ কেন্দ্ৰ]] || [[:en:Category:Women's organisations based in India|Category:Women's organisations based in India]] |- |930 || [[:en:Centre for Social Research|Centre for Social Research]] || [[d:Q5062579|Q5062579]] || [[:as:চেণ্টাৰ ফৰ ছ’চিয়েল ৰিচাৰ্চ|চেণ্টাৰ ফৰ ছ’চিয়েল ৰিচাৰ্চ]] || [[:en:Category:Women's rights in India|Category:Women's rights in India]] |- |931 || [[:en:Cha Cha Cha (1964 film)|Cha Cha Cha]] || [[d:Q10952682|Q10952682]] || [[:as:চা চা চা (১৯৬৪ চনৰ ছবি)|চা চা চা]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |932 || [[:en:Chaakara (film)|Chaakara]] || [[d:Q18398286|Q18398286]] || [[:as:চাকাৰা (চলচ্চিত্ৰ)|চাকাৰা]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |933 || [[:en:Chaar Bayt|Chaar Bayt]] || [[d:Q17454116|Q17454116]] || [[:as:চাৰ বাইট|চাৰ বাইট]] || [[:en:Category:Indian folklore|Category:Indian folklore]] |- |934 || [[:en:Chachi 420|Chachi 420]] || [[d:Q5066084|Q5066084]] || [[:as:চাচি ৪২০|চাচি ৪২০]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |935 || [[:en:Chadachadi|Chadachadi]] || [[d:Q5066400|Q5066400]] || [[:as:চাদাচাদি|চাদাচাদি]] || [[:en:Category:Indian cuisine stubs|Category:Indian cuisine stubs]] |- |936 || [[:en:Chahui Leirong Pampa|Chahui Leirong Pampa]] || [[d:Q136881016|Q136881016]] || [[:as:চাহুই লেইৰং পাম্পা|চাহুই লেইৰং পাম্পা]] || [[:en:Category:Meitei mythology|Category:Meitei mythology]] |- |937 || [[:en:Chainarol|Chainarol]] || [[d:Q107665373|Q107665373]] || [[:as:চাইনাৰল|চাইনাৰল]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |938 || [[:en:Chair Poetry Evenings|Chair Poetry Evenings]] || [[d:Q60776346|Q60776346]] || [[:as:অধ্যক্ষ কবিতা সন্ধিয়া|অধ্যক্ষ কবিতা সন্ধিয়া]] || [[:en:Category:Arts in Kolkata|Category:Arts in Kolkata]] |- |939 || [[:en:Chakka prathaman|Chakka prathaman]] || [[d:Q5068348|Q5068348]] || [[:as:চক্কা প্ৰথামন|চক্কা প্ৰথামন]] || [[:en:Category:Indian desserts|Category:Indian desserts]] |- |940 || [[:en:Chakkavaratti|Chakkavaratti]] || [[d:Q16247382|Q16247382]] || [[:as:চক্কৱৰত্তী|চক্কৱৰত্তী]] || [[:en:Category:Indian desserts|Category:Indian desserts]] |- |941 || [[:en:Chakli|Chakli]] || [[d:Q18340720|Q18340720]] || [[:as:চাকলি|চাকলি]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |942 || [[:en:Chakluk|Chakluk]] || [[d:Q133259336|Q133259336]] || [[:as:চকলুক|চকলুক]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |943 || [[:en:Chakna|Chakna]] || [[d:Q5068377|Q5068377]] || [[:as:চকনা|চকনা]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |944 || [[:en:Chakodi|Chakodi]] || [[d:Q5068378|Q5068378]] || [[:as:চাকোডি|চাকোডি]] || [[:en:Category:Indian snack foods|Category:Indian snack foods]] |- |945 || [[:en:Chakuli pitha|Chakuli pitha]] || [[d:Q3462907|Q3462907]] || [[:as:চাকুলি পিঠা|চাকুলি পিঠা]] || [[:en:Category:Indian cuisine stubs|Category:Indian cuisine stubs]] |- |946 || [[:en:Chakyar|Chakyar]] || [[d:Q5068451|Q5068451]] || [[:as:চাক্যৰ|চাক্যৰ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |947 || [[:en:Chalakkudikkaran Changathi|Chalakkudikkaran Changathi]] || [[d:Q59725636|Q59725636]] || [[:as:চালাক্কুদিকাৰণ চাংগাঁঠি|চালাক্কুদিকাৰণ চাংগাঁঠি]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |948 || [[:en:Chalo demonstrations|Chalo demonstrations]] || [[d:Q48734473|Q48734473]] || [[:as:চালো বিক্ষোভ|চালো বিক্ষোভ]] || [[:en:Category:Caste-related violence in India|Category:Caste-related violence in India]] |- |949 || [[:en:Chamba chukh|Chamba chukh]] || [[d:Q28169334|Q28169334]] || [[:as:চাম্বা চুখ|চাম্বা চুখ]] || [[:en:Category:Indian condiments|Category:Indian condiments]] |- |950 || [[:en:Chambal Mata Statue|Chambal Mata Statue]] || [[d:Q133270206|Q133270206]] || [[:as:চাম্বল মাতা মূৰ্তি|চাম্বল মাতা মূৰ্তি]] || [[:en:Category:Sculptures of women in India|Category:Sculptures of women in India]] |- |951 || [[:en:Chambhar|Chambhar]] || [[d:Q96418071|Q96418071]] || [[:as:চাম্ভাৰ|চাম্ভাৰ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |952 || [[:en:Chameli Ki Shaadi|Chameli Ki Shaadi]] || [[d:Q11036438|Q11036438]] || [[:as:চামেলি কি ছাদি|চামেলি কি ছাদি]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |953 || [[:en:Chamling language|Chamling language]] || [[d:Q3436664|Q3436664]] || [[:as:চেমলিং ভাষা|চেমলিং ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |954 || [[:en:Chamm|Chamm]] || [[d:Q48724206|Q48724206]] || [[:as:চামম|চামম]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |955 || [[:en:Chammanthi podi|Chammanthi podi]] || [[d:Q5069828|Q5069828]] || [[:as:চামন্তী পোডি|চামন্তী পোডি]] || [[:en:Category:Indian condiments|Category:Indian condiments]] |- |956 || [[:en:Champaran meat|Champaran meat]] || [[d:Q85751421|Q85751421]] || [[:as:চম্পাৰাণৰ মাংস|চম্পাৰাণৰ মাংস]] || [[:en:Category:Indian cuisine stubs|Category:Indian cuisine stubs]] |- |957 || [[:en:Champions of Change|Champions of Change]] || [[d:Q65090760|Q65090760]] || [[:as:চেম্পিয়নছ অৱ চেঞ্জ|চেম্পিয়নছ অৱ চেঞ্জ]] || [[:en:Category:Indian awards|Category:Indian awards]] |- |958 || [[:en:Chana Jor Garam|Chana Jor Garam]] || [[d:Q56290537|Q56290537]] || [[:as:চানা জোৰ গৰাম|চানা জোৰ গৰাম]] || [[:en:Category:Indian snack foods|Category:Indian snack foods]] |- |959 || [[:en:Chana masala|Chana masala]] || [[d:Q1061604|Q1061604]] || [[:as:চানা মচলা|চানা মচলা]] || [[:en:Category:Indian fast food|Category:Indian fast food]] |- |960 || [[:en:Chanchala|Chanchala]] || [[d:Q17003586|Q17003586]] || [[:as:চাঞ্চলা|চাঞ্চলা]] || [[:en:Category:Yoga concepts|Category:Yoga concepts]] |- |961 || [[:en:Chandaal|Chandaal]] || [[d:Q5070907|Q5070907]] || [[:as:চণ্ডাল|চণ্ডাল]] || [[:en:Category:Indian martial arts films|Category:Indian martial arts films]] |- |962 || [[:en:Chandani Padva|Chandani Padva]] || [[d:Q5070957|Q5070957]] || [[:as:চন্দনী পদ্ভা|চন্দনী পদ্ভা]] || [[:en:Category:Culture of Surat|Category:Culture of Surat]] |- |963 || [[:en:Chander Singh Rahi|Chander Singh Rahi]] || [[d:Q56599698|Q56599698]] || [[:as:চন্দৰ সিং ৰহী|চন্দৰ সিং ৰহী]] || [[:en:Category:Indian folk singers|Category:Indian folk singers]] |- |964 || [[:en:Chandi Lahiri|Chandi Lahiri]] || [[d:Q47519398|Q47519398]] || [[:as:চণ্ডী লাহিৰী|চণ্ডী লাহিৰী]] || [[:en:Category:Artists from Kolkata|Category:Artists from Kolkata]] |- |965 || [[:en:Chandni Chowk to China|Chandni Chowk to China]] || [[d:Q1061749|Q1061749]] || [[:as:চীনলৈ চান্দনী চক|চীনলৈ চান্দনী চক]] || [[:en:Category:Indian martial arts films|Category:Indian martial arts films]] |- |966 || [[:en:Chandra Nath Shastri|Chandra Nath Shastri]] || [[d:Q15983428|Q15983428]] || [[:as:চন্দ্ৰ নাথ শাস্ত্ৰী|চন্দ্ৰ নাথ শাস্ত্ৰী]] || [[:en:Category:Musicians from Kolkata|Category:Musicians from Kolkata]] |- |967 || [[:en:Chandrabindoo (band)|Chandrabindoo]] || [[d:Q3350285|Q3350285]] || [[:as:চন্দ্ৰবিন্দু (বেণ্ড)|চন্দ্ৰবিন্দু]] || [[:en:Category:Musical groups from Kolkata|Category:Musical groups from Kolkata]] |- |968 || [[:en:Chandrakala (dessert)|Chandrakala]] || [[d:Q5071356|Q5071356]] || [[:as:চন্দ্ৰকলা (মিঠাই)|চন্দ্ৰকলা]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |969 || [[:en:Chandrakanti|Chandrakanti]] || [[d:Q5071379|Q5071379]] || [[:as:চন্দ্ৰকান্তি|চন্দ্ৰকান্তি]] || [[:en:Category:Indian desserts|Category:Indian desserts]] |- |970 || [[:en:Chandrakirti Jila Changba|Chandrakirti Jila Changba]] || [[d:Q136902215|Q136902215]] || [[:as:চন্দ্ৰকীৰ্তী জিলা চাংবা|চন্দ্ৰকীৰ্তী জিলা চাংবা]] || [[:en:Category:Meitei literature|Category:Meitei literature]] |- |971 || [[:en:Chandramukhi|Chandramukhi]] || [[d:Q1193810|Q1193810]] || [[:as:চন্দ্ৰমুখী|চন্দ্ৰমুখী]] || [[:en:Category:Films based on Indian folklore|Category:Films based on Indian folklore]] |- |972 || [[:en:Chandranath Mishra Amar|Chandranath Mishra Amar]] || [[d:Q5071422|Q5071422]] || [[:as:চন্দ্ৰনাথ মিশ্ৰ অমৰ|চন্দ্ৰনাথ মিশ্ৰ অমৰ]] || [[:en:Category:Maithili poets|Category:Maithili poets]] |- |973 || [[:en:Chandrashekhar Agashe|Chandrashekhar Agashe]] || [[d:Q28101716|Q28101716]] || [[:as:চন্দ্ৰশেখৰ আগশে|চন্দ্ৰশেখৰ আগশে]] || [[:en:Category:Writers from Pune|Category:Writers from Pune]] |- |974 || [[:en:Chandrashekhar Dasgupta|Chandrashekhar Dasgupta]] || [[d:Q23682025|Q23682025]] || [[:as:চন্দ্ৰশেখৰ দাসগুপ্ত|চন্দ্ৰশেখৰ দাসগুপ্ত]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |975 || [[:en:Chandravadana and Mohiyar|Chandravadana and Mohiyar]] || [[d:Q5071470|Q5071470]] || [[:as:চন্দ্ৰবাদন আৰু মহিয়াৰ|চন্দ্ৰবাদন আৰু মহিয়াৰ]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |976 || [[:en:Chandrawal|Chandrawal]] || [[d:Q5071475|Q5071475]] || [[:as:চন্দ্ৰৱাল|চন্দ্ৰৱাল]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |977 || [[:en:Chandrawal-2|Chandrawal-2]] || [[d:Q65064423|Q65064423]] || [[:as:চন্দ্ৰৱাল-২|চন্দ্ৰৱাল-২]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |978 || [[:en:Chandrettan Evideya|Chandrettan Evideya]] || [[d:Q19824600|Q19824600]] || [[:as:চন্দ্ৰেত্তন এভিডেয়া|চন্দ্ৰেত্তন এভিডেয়া]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |979 || [[:en:Chandrika (newspaper)|Chandrika]] || [[d:Q4042996|Q4042996]] || [[:as:চন্দ্ৰিকা (কাকত)|চন্দ্ৰিকা]] || [[:en:Category:Culture of Kannur|Category:Culture of Kannur]] |- |980 || [[:en:Chandril Bhattacharya|Chandril Bhattacharya]] || [[d:Q5071491|Q5071491]] || [[:as:চন্দ্ৰিল ভট্টাচাৰ্য|চন্দ্ৰিল ভট্টাচাৰ্য]] || [[:en:Category:Musicians from Kolkata|Category:Musicians from Kolkata]] |- |981 || [[:en:Chandrolsavam|Chandrolsavam]] || [[d:Q5071499|Q5071499]] || [[:as:চন্দ্ৰলসৱম|চন্দ্ৰলসৱম]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |982 || [[:en:Chang Thokpa|Chang Thokpa]] || [[d:Q135188589|Q135188589]] || [[:as:চাং থোকপা|চাং থোকপা]] || [[:en:Category:Sanamahism|Category:Sanamahism]] |- |983 || [[:en:Changampuzha Park|Changampuzha Park]] || [[d:Q5071715|Q5071715]] || [[:as:চাংগামপূজা পাৰ্ক|চাংগামপূজা পাৰ্ক]] || [[:en:Category:Culture of Kochi|Category:Culture of Kochi]] |- |984 || [[:en:Changathipoocha|Changathipoocha]] || [[d:Q5071730|Q5071730]] || [[:as:চাংগঠিপূচা|চাংগঠিপূচা]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |985 || [[:en:Changpa|Changpa]] || [[d:Q1062088|Q1062088]] || [[:as:চাংপা|চাংপা]] || [[:en:Category:Scheduled Tribes of India|Category:Scheduled Tribes of India]] |- |986 || [[:en:Chanu (name suffix)|Chanu]] || [[d:Q22341024|Q22341024]] || [[:as:চানু (নাম প্ৰত্যয়)|চানু]] || [[:en:Category:Women in Meitei culture|Category:Women in Meitei culture]] |- |987 || [[:en:Chanu IPS 2|Chanu IPS 2]] || [[d:Q106483991|Q106483991]] || [[:as:চানু আই পি এছ ২|চানু আই পি এছ ২]] || [[:en:Category:Women in Meitei culture|Category:Women in Meitei culture]] |- |988 || [[:en:Chaoba|Chaoba]] || [[d:None|None]] || [[:as:চাওবা|চাওবা]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |989 || [[:en:Chaoba (mythology)|Chaoba]] || [[d:None|None]] || [[:as:চাওবা (পৌৰাণিক কাহিনী)|চাওবা]] || [[:en:Category:Meitei mythology|Category:Meitei mythology]] |- |990 || [[:en:Chaoba Nongthon|Chaoba Nongthon]] || [[d:Q138029626|Q138029626]] || [[:as:চাওবা নংথন|চাওবা নংথন]] || [[:en:Category:Meitei mythology|Category:Meitei mythology]] |- |991 || [[:en:Chaoba of Moirang|Chaoba of Moirang]] || [[d:Q137998516|Q137998516]] || [[:as:মইৰাঙৰ চাওবা|মইৰাঙৰ চাওবা]] || [[:en:Category:Meitei mythology|Category:Meitei mythology]] |- |992 || [[:en:Chaplin Cinema (Kolkata)|Chaplin Cinema]] || [[d:Q5073228|Q5073228]] || [[:as:চেপলিন চিনেমা (কলকাতা)|চেপলিন চিনেমা]] || [[:en:Category:Cinemas in Kolkata|Category:Cinemas in Kolkata]] |- |993 || [[:en:Chappan Dukan|Chappan Dukan]] || [[d:Q121811757|Q121811757]] || [[:as:চপ্পন দুকন|চপ্পন দুকন]] || [[:en:Category:Culture of Indore|Category:Culture of Indore]] |- |994 || [[:en:Char Dervesh|Char Dervesh]] || [[d:Q18111046|Q18111046]] || [[:as:চৰ দেৰবেশ|চৰ দেৰবেশ]] || [[:en:Category:Films based on Indian folklore|Category:Films based on Indian folklore]] |- |995 || [[:en:Charan|Charan]] || [[d:Q107566150|Q107566150]] || [[:as:চৰণ|চৰণ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |996 || [[:en:Charles Philip Brown|Charles Philip Brown]] || [[d:Q5081633|Q5081633]] || [[:as:চাৰ্লছ ফিলিপ ব্ৰাউন|চাৰ্লছ ফিলিপ ব্ৰাউন]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |997 || [[:en:Charlie (2015 Malayalam film)|Charlie]] || [[d:Q21034397|Q21034397]] || [[:as:চাৰ্লি (২০১৫ চনৰ মালয়ালম ছবি)|চাৰ্লি]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |998 || [[:en:Charmakar|Charmakar]] || [[d:Q118868409|Q118868409]] || [[:as:চৰমাকাৰ|চৰমাকাৰ]] || [[:en:Category:Scheduled Castes|Category:Scheduled Castes]] |- |999 || [[:en:Charodi (community)|Charodi]] || [[d:Q16257169|Q16257169]] || [[:as:চৰাদি (সম্প্ৰদায়)|চৰাদি]] || [[:en:Category:Other Backward Classes|Category:Other Backward Classes]] |- |1000 || [[:en:Charu Chandra Bhattacharya|Charu Chandra Bhattacharya]] || [[d:Q5086961|Q5086961]] || [[:as:চাৰু চন্দ্ৰ ভট্টাচাৰ্য|চাৰু চন্দ্ৰ ভট্টাচাৰ্য]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |1001 || [[:en:Charulata Mukherjee|Charulata Mukherjee]] || [[d:Q5086976|Q5086976]] || [[:as:চাৰুলাতা মুখাৰ্জী|চাৰুলাতা মুখাৰ্জী]] || [[:en:Category:Indian feminists|Category:Indian feminists]] |- |1002 || [[:en:Chasa (caste)|Chasa]] || [[d:Q23808606|Q23808606]] || [[:as:চাছা (জাতি)|চাছা]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |1003 || [[:en:Chashme Baddoor (slogan)|Chashme Baddoor]] || [[d:Q3635815|Q3635815]] || [[:as:Chashme Baddoor (শ্লোগান)|Chashme Baddoor]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |1004 || [[:en:Chashni|Chashni]] || [[d:Q5087285|Q5087285]] || [[:as:চাশনি|চাশনি]] || [[:en:Category:Indian desserts|Category:Indian desserts]] |- |1005 || [[:en:Chatledo Eidi|Chatledo Eidi]] || [[d:Q106448614|Q106448614]] || [[:as:চেটলেডো আইডি|চেটলেডো আইডি]] || [[:en:Category:Cinema of Manipur|Category:Cinema of Manipur]] |- |1006 || [[:en:Chattayum Mundum|Chattayum Mundum]] || [[d:Q106281661|Q106281661]] || [[:as:চত্তয়ুম মুণ্ডুম|চত্তয়ুম মুণ্ডুম]] || [[:en:Category:Indian clothing|Category:Indian clothing]] |- |1007 || [[:en:Chatti pathiri|Chatti pathiri]] || [[d:Q5087949|Q5087949]] || [[:as:চট্টি পাতিৰি|চট্টি পাতিৰি]] || [[:en:Category:Indian cuisine stubs|Category:Indian cuisine stubs]] |- |1008 || [[:en:Chauhan (Mer clan)|Chauhan]] || [[d:Q124153488|Q124153488]] || [[:as:চৌহান (মেৰ বংশ)|চৌহান]] || [[:en:Category:Gotras|Category:Gotras]] |- |1009 || [[:en:Chauhan Victoria Vada|Chauhan Victoria Vada]] || [[d:Q104853983|Q104853983]] || [[:as:চৌহান ভিক্টোৰিয়া ভাদা|চৌহান ভিক্টোৰিয়া ভাদা]] || [[:en:Category:Culture of Kolkata|Category:Culture of Kolkata]] |- |1010 || [[:en:Chauharmal|Chauharmal]] || [[d:Q104850895|Q104850895]] || [[:as:চৌহৰমল|চৌহৰমল]] || [[:en:Category:Caste system in India|Category:Caste system in India]] |- |1011 || [[:en:Chaukalshi|Chaukalshi]] || [[d:Q5088146|Q5088146]] || [[:as:চৌকালশী|চৌকালশী]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |1012 || [[:en:Chaura language|Chaura language]] || [[d:Q2605680|Q2605680]] || [[:as:চৌৰা ভাষা|চৌৰা ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |1013 || [[:en:Chauranga|Chauranga]] || [[d:Q5088357|Q5088357]] || [[:as:চৌৰাংগা|চৌৰাংগা]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |1014 || [[:en:Chavda (Koli clan)|Chavda]] || [[d:Q36951263|Q36951263]] || [[:as:চাভদা (কোলি বংশ)|চাভদা]] || [[:en:Category:Gotras|Category:Gotras]] |- |1015 || [[:en:Chawl|Chawl]] || [[d:Q782472|Q782472]] || [[:as:চাউল|চাউল]] || [[:en:Category:Culture of Mumbai|Category:Culture of Mumbai]] |- |1016 || [[:en:Chayanika Shah|Chayanika Shah]] || [[d:Q117324163|Q117324163]] || [[:as:চয়নিকা শ্বাহ|চয়নিকা শ্বাহ]] || [[:en:Category:Indian feminists|Category:Indian feminists]] |- |1017 || [[:en:Cheema (surname)|Cheema]] || [[d:Q5089301|Q5089301]] || [[:as:চীমা (উপাধি)|চীমা]] || [[:en:Category:Indian names|Category:Indian names]] |- |1018 || [[:en:Cheetah Mehrat|Cheetah Mehrat]] || [[d:Q119999541|Q119999541]] || [[:as:চিতা মেহৰত|চিতা মেহৰত]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |1019 || [[:en:Chef Damu|Chef Damu]] || [[d:Q85850332|Q85850332]] || [[:as:চেফ ডামু|চেফ ডামু]] || [[:en:Category:Chefs of Indian cuisine|Category:Chefs of Indian cuisine]] |- |1020 || [[:en:Cheibi|Cheibi]] || [[d:Q132194627|Q132194627]] || [[:as:চেইবি|চেইবি]] || [[:en:Category:Indian martial arts|Category:Indian martial arts]] |- |1021 || [[:en:Chelamma|Chelamma]] || [[d:Q5089803|Q5089803]] || [[:as:চেলাম্মা|চেলাম্মা]] || [[:en:Category:Hindu goddesses|Category:Hindu goddesses]] |- |1022 || [[:en:Chembaruthi|Chembaruthi]] || [[d:Q5090335|Q5090335]] || [[:as:চেম্বৰুঠী|চেম্বৰুঠী]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |1023 || [[:en:Chembukkavu Bhagavathy Temple|Chembukkavu Bhagavathy Temple]] || [[d:Q16257887|Q16257887]] || [[:as:চেম্বুককভু ভাগৱতী মন্দিৰ|চেম্বুককভু ভাগৱতী মন্দিৰ]] || [[:en:Category:Thrissur Pooram|Category:Thrissur Pooram]] |- |1024 || [[:en:Chemould Prescott Road|Chemould Prescott Road]] || [[d:Q17508776|Q17508776]] || [[:as:কেমল্ড প্ৰেছকট ৰোড|কেমল্ড প্ৰেছকট ৰোড]] || [[:en:Category:Culture of Mumbai|Category:Culture of Mumbai]] |- |1025 || [[:en:Chengalikodan Nendran Banana|Chengalikodan Nendran Banana]] || [[d:Q5071712|Q5071712]] || [[:as:চেংগালিকোডান নেন্দ্ৰন কল|চেংগালিকোডান নেন্দ্ৰন কল]] || [[:en:Category:GI Tagged banana varieties of India|Category:GI Tagged banana varieties of India]] |- |1026 || [[:en:Chengalloor Dakshayani|Chengalloor Dakshayani]] || [[d:Q61631461|Q61631461]] || [[:as:চেংগালুৰ দক্ষায়নী|চেংগালুৰ দক্ষায়নী]] || [[:en:Category:Elephants in Indian culture|Category:Elephants in Indian culture]] |- |1027 || [[:en:Chengalloor Ranganathan|Chengalloor Ranganathan]] || [[d:Q113577986|Q113577986]] || [[:as:চেংগালুৰ ৰঙানাথন|চেংগালুৰ ৰঙানাথন]] || [[:en:Category:Elephants in Indian culture|Category:Elephants in Indian culture]] |- |1028 || [[:en:Chenglei dynasty|Chenglei dynasty]] || [[d:Q138299485|Q138299485]] || [[:as:চেংলেই বংশ|চেংলেই বংশ]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |1029 || [[:en:Chenjiamman|Chenjiamman]] || [[d:Q29467406|Q29467406]] || [[:as:চেঞ্জিয়াম্মান|চেঞ্জিয়াম্মান]] || [[:en:Category:Hindu goddesses|Category:Hindu goddesses]] |- |1030 || [[:en:Chennai 600028|Chennai 600028]] || [[d:Q12982690|Q12982690]] || [[:as:চেন্নাই ৬০০০২৮|চেন্নাই ৬০০০২৮]] || [[:en:Category:Culture of Chennai|Category:Culture of Chennai]] |- |1031 || [[:en:Chennai Book Fair|Chennai Book Fair]] || [[d:Q5091429|Q5091429]] || [[:as:চেন্নাই গ্ৰন্থমেলা|চেন্নাই গ্ৰন্থমেলা]] || [[:en:Category:Culture of Chennai|Category:Culture of Chennai]] |- |1032 || [[:en:Chennai International Film Festival|Chennai International Film Festival]] || [[d:Q5091441|Q5091441]] || [[:as:চেন্নাই আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ|চেন্নাই আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ]] || [[:en:Category:Culture of Chennai|Category:Culture of Chennai]] |- |1033 || [[:en:Chentu|Chentu]] || [[d:Q5091553|Q5091553]] || [[:as:চেণ্টু|চেণ্টু]] || [[:en:Category:Indian martial arts|Category:Indian martial arts]] |- |1034 || [[:en:Cherayi Panicker|Cherayi Panicker]] || [[d:Q106945467|Q106945467]] || [[:as:চেৰাই আতংক|চেৰাই আতংক]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |1035 || [[:en:Chero|Chero]] || [[d:Q5092108|Q5092108]] || [[:as:চেৰো|চেৰো]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |1036 || [[:en:Chettiar|Chettiar]] || [[d:Q5094202|Q5094202]] || [[:as:চেট্টিয়াৰ|চেট্টিয়াৰ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |1037 || [[:en:Chhaava|Chhaava]] || [[d:Q127012906|Q127012906]] || [[:as:ছাৱা|ছাৱা]] || [[:en:Category:Films shot in Pune|Category:Films shot in Pune]] |- |1038 || [[:en:Chhandog|Chhandog]] || [[d:None|None]] || [[:as:ছন্দোগ|ছন্দোগ]] || [[:en:Category:Culture of Mithila|Category:Culture of Mithila]] |- |1039 || [[:en:Chhaparband|Chhaparband]] || [[d:Q5094777|Q5094777]] || [[:as:ছাপৰবন্দ|ছাপৰবন্দ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |1040 || [[:en:Chhatrapati Sambhaji (1934 film)|Chhatrapati Sambhaji]] || [[d:Q58482402|Q58482402]] || [[:as:ছাত্ৰপতি সম্ভাজী (১৯৩৪ চনৰ ছবি)|ছাত্ৰপতি সম্ভাজী]] || [[:en:Category:Films shot in Pune|Category:Films shot in Pune]] |- |1041 || [[:en:Chhattisgarhi cuisine|Chhattisgarhi cuisine]] || [[d:Q12427377|Q12427377]] || [[:as:ছত্তীশগড়ীৰ খাদ্য|ছত্তীশগড়ীৰ খাদ্য]] || [[:en:Category:Indian cuisine by state or union territory|Category:Indian cuisine by state or union territory]] |- |1042 || [[:en:Chhena|Chhena]] || [[d:Q5094870|Q5094870]] || [[:as:চেনা|চেনা]] || [[:en:Category:Indian cheeses|Category:Indian cheeses]] |- |1043 || [[:en:Chhena Jhili|Chhena Jhili]] || [[d:Q5094868|Q5094868]] || [[:as:চেনা জিলী|চেনা জিলী]] || [[:en:Category:Indian desserts|Category:Indian desserts]] |- |1044 || [[:en:Chhena gaja|Chhena gaja]] || [[d:Q5094867|Q5094867]] || [[:as:চেনা গজা|চেনা গজা]] || [[:en:Category:Indian desserts|Category:Indian desserts]] |- |1045 || [[:en:Chhena jalebi|Chhena jalebi]] || [[d:Q5094872|Q5094872]] || [[:as:চেনা জলেবি|চেনা জলেবি]] || [[:en:Category:Indian desserts|Category:Indian desserts]] |- |1046 || [[:en:Chhena kheeri|Chhena kheeri]] || [[d:Q5094873|Q5094873]] || [[:as:চেনা খেৰী|চেনা খেৰী]] || [[:en:Category:Indian desserts|Category:Indian desserts]] |- |1047 || [[:en:Chhena poda|Chhena poda]] || [[d:Q5094871|Q5094871]] || [[:as:চেনা পদা|চেনা পদা]] || [[:en:Category:Indian desserts|Category:Indian desserts]] |- |1048 || [[:en:Chhenabara|Chhenabara]] || [[d:Q43580216|Q43580216]] || [[:as:চেনাবৰা|চেনাবৰা]] || [[:en:Category:Indian cuisine stubs|Category:Indian cuisine stubs]] |- |1049 || [[:en:Chhencheda|Chhencheda]] || [[d:Q5094874|Q5094874]] || [[:as:চেঞ্চেদা|চেঞ্চেদা]] || [[:en:Category:Indian curries|Category:Indian curries]] |- |1050 || [[:en:Chhilka roti|Chhilka roti]] || [[d:Q114352250|Q114352250]] || [[:as:ছিলকা ৰোটি|ছিলকা ৰোটি]] || [[:en:Category:Indian snack foods|Category:Indian snack foods]] |- |1051 || [[:en:Chhota Bheem: Kung Fu Dhamaka|Chhota Bheem: Kung Fu Dhamaka]] || [[d:Q56063769|Q56063769]] || [[:as:ছোটা ভীম: কুংফু ধমাকা|ছোটা ভীম: কুংফু ধমাকা]] || [[:en:Category:Indian martial arts films|Category:Indian martial arts films]] |- |1052 || [[:en:Chhota haazri|Chhota haazri]] || [[d:Q5094956|Q5094956]] || [[:as:ছোটা হাজৰি|ছোটা হাজৰি]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |1053 || [[:en:Chhundo|Chhundo]] || [[d:Q5094988|Q5094988]] || [[:as:চুন্দো|চুন্দো]] || [[:en:Category:Indian condiments|Category:Indian condiments]] |- |1054 || [[:en:Chhurpi|Chhurpi]] || [[d:Q1089720|Q1089720]] || [[:as:চুৰপি|চুৰপি]] || [[:en:Category:Indian cheeses|Category:Indian cheeses]] |- |1055 || [[:en:Chicken Chettinad|Chicken Chettinad]] || [[d:Q17065342|Q17065342]] || [[:as:চিকেন চেটিনাড|চিকেন চেটিনাড]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |1056 || [[:en:Chicken ghee roast|Chicken ghee roast]] || [[d:Q28153715|Q28153715]] || [[:as:চিকেন ঘিউ ৰোষ্ট|চিকেন ঘিউ ৰোষ্ট]] || [[:en:Category:Indian cuisine stubs|Category:Indian cuisine stubs]] |- |1057 || [[:en:Chicken lollipop|Chicken lollipop]] || [[d:Q2918182|Q2918182]] || [[:as:চিকেন ললিপপ|চিকেন ললিপপ]] || [[:en:Category:Indian cuisine stubs|Category:Indian cuisine stubs]] |- |1058 || [[:en:Chigali|Chigali]] || [[d:Q28173550|Q28173550]] || [[:as:ছিগালি|ছিগালি]] || [[:en:Category:Indian confectionery|Category:Indian confectionery]] |- |1059 || [[:en:Chik Baraik|Chik Baraik]] || [[d:Q5096089|Q5096089]] || [[:as:চিক বৰাইক|চিক বৰাইক]] || [[:en:Category:Scheduled Tribes of India|Category:Scheduled Tribes of India]] |- |1060 || [[:en:Chikki|Chikki]] || [[d:Q3535125|Q3535125]] || [[:as:চিকি|চিকি]] || [[:en:Category:Indian confectionery|Category:Indian confectionery]] |- |1061 || [[:en:Chikkolee|Chikkolee]] || [[d:Q5097459|Q5097459]] || [[:as:চিক্কোলী|চিক্কোলী]] || [[:en:Category:Indian breads|Category:Indian breads]] |- |1062 || [[:en:Childbirth in India|Childbirth in India]] || [[d:Q24950620|Q24950620]] || [[:as:ভাৰতত সন্তান জন্ম|ভাৰতত সন্তান জন্ম]] || [[:en:Category:Maternity in India|Category:Maternity in India]] |- |1063 || [[:en:Children's Museum, Siri Fort|Children's Museum]] || [[d:Q24807002|Q24807002]] || [[:as:শিশু সংগ্ৰহালয়, চিৰি দুৰ্গ|শিশু সংগ্ৰহালয়]] || [[:en:Category:Ministry of Culture (India)|Category:Ministry of Culture]] |- |1064 || [[:en:Chilli chicken|Chilli chicken]] || [[d:Q5099038|Q5099038]] || [[:as:চিলি চিকেন|চিলি চিকেন]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |1065 || [[:en:Chinese bhel|Chinese bhel]] || [[d:Q19571264|Q19571264]] || [[:as:চীনা ভেল|চীনা ভেল]] || [[:en:Category:Indian fast food|Category:Indian fast food]] |- |1066 || [[:en:Chinese temples in Kolkata|Chinese temples in Kolkata]] || [[d:Q12054850|Q12054850]] || [[:as:কলকাতাত চীনা মন্দিৰ|কলকাতাত চীনা মন্দিৰ]] || [[:en:Category:Religious buildings and structures in Kolkata|Category:Religious buildings and structures in Kolkata]] |- |1067 || [[:en:Chingkhu Akhuba|Chingkhu Akhuba]] || [[d:Q138029146|Q138029146]] || [[:as:চিংখু আখুবা|চিংখু আখুবা]] || [[:en:Category:Meitei mythology|Category:Meitei mythology]] |- |1068 || [[:en:Chingkhu Telheiba|Chingkhu Telheiba]] || [[d:Q138029149|Q138029149]] || [[:as:চিংখু তেলহেইবা|চিংখু তেলহেইবা]] || [[:en:Category:Meitei mythology|Category:Meitei mythology]] |- |1069 || [[:en:Chingkhuba|Chingkhuba]] || [[d:Q137998519|Q137998519]] || [[:as:চিংখুবা|চিংখুবা]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |1070 || [[:en:Chingthangkhomba Maharaj Ganga Chatpa|Chingthangkhomba Maharaj Ganga Chatpa]] || [[d:Q137196744|Q137196744]] || [[:as:চিংথাংখোম্বা মহাৰাজ গংগা চাটপা|চিংথাংখোম্বা মহাৰাজ গংগা চাটপা]] || [[:en:Category:Meitei literature|Category:Meitei literature]] |- |1071 || [[:en:Chingudi jhola|Chingudi jhola]] || [[d:Q5101044|Q5101044]] || [[:as:চিংগুদি ঝোলা|চিংগুদি ঝোলা]] || [[:en:Category:Indian cuisine stubs|Category:Indian cuisine stubs]] |- |1072 || [[:en:Chinmoy Guha|Chinmoy Guha]] || [[d:Q16192728|Q16192728]] || [[:as:চিন্ময় গুহা|চিন্ময় গুহা]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |1073 || [[:en:Chintaman Vinayak Joshi|Chintaman Vinayak Joshi]] || [[d:Q5101312|Q5101312]] || [[:as:চিন্তামন বিনায়ক যোশী|চিন্তামন বিনায়ক যোশী]] || [[:en:Category:Writers from Pune|Category:Writers from Pune]] |- |1074 || [[:en:Chinthamani Kolacase|Chinthamani Kolacase]] || [[d:Q16247623|Q16247623]] || [[:as:চিন্তামণি কোলাকাছে|চিন্তামণি কোলাকাছে]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |1075 || [[:en:Chinthavishtayaya Shyamala|Chinthavishtayaya Shyamala]] || [[d:Q5101357|Q5101357]] || [[:as:চিন্তাবিষ্ঠায় শ্যামলা|চিন্তাবিষ্ঠায় শ্যামলা]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |1076 || [[:en:Chirakkal Kalidasan|Chirakkal Kalidasan]] || [[d:Q105085952|Q105085952]] || [[:as:চিৰককাল কালিদাসন|চিৰককাল কালিদাসন]] || [[:en:Category:Elephants in Indian culture|Category:Elephants in Indian culture]] |- |1077 || [[:en:Chiriyakhana (novel)|Chiriyakhana]] || [[d:Q96269849|Q96269849]] || [[:as:চিৰিয়াখানা (উপন্যাস)|চিৰিয়াখানা]] || [[:en:Category:Novels set in Kolkata|Category:Novels set in Kolkata]] |- |1078 || [[:en:Chirote|Chirote]] || [[d:Q12426665|Q12426665]] || [[:as:চিৰ’ট|চিৰ’ট]] || [[:en:Category:Indian cuisine stubs|Category:Indian cuisine stubs]] |- |1079 || [[:en:Chithariyavar|Chithariyavar]] || [[d:Q5102223|Q5102223]] || [[:as:চিথাৰিয়াৱৰ|চিথাৰিয়াৱৰ]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |1080 || [[:en:Chithrasalabhangalude Veedu|Chithrasalabhangalude Veedu]] || [[d:Q5102232|Q5102232]] || [[:as:চিত্ৰশালাভংগলুদে বীদু|চিত্ৰশালাভংগলুদে বীদু]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |1081 || [[:en:Chitranibha Chowdhury|Chitranibha Chowdhury]] || [[d:Q62901724|Q62901724]] || [[:as:চিত্ৰনিভা চৌধুৰী|চিত্ৰনিভা চৌধুৰী]] || [[:en:Category:Artists from Kolkata|Category:Artists from Kolkata]] |- |1082 || [[:en:Chitranna|Chitranna]] || [[d:Q5102345|Q5102345]] || [[:as:চিত্ৰন্না|চিত্ৰন্না]] || [[:en:Category:Indian cuisine stubs|Category:Indian cuisine stubs]] |- |1083 || [[:en:Chitresh Das|Chitresh Das]] || [[d:Q5102362|Q5102362]] || [[:as:চিত্ৰেশ দাস|চিত্ৰেশ দাস]] || [[:en:Category:Artists from Kolkata|Category:Artists from Kolkata]] |- |1084 || [[:en:Chittaprosad Bhattacharya|Chittaprosad Bhattacharya]] || [[d:Q5102419|Q5102419]] || [[:as:চিত্তপ্ৰসাদ ভট্টাচাৰ্য|চিত্তপ্ৰসাদ ভট্টাচাৰ্য]] || [[:en:Category:Artists from Kolkata|Category:Artists from Kolkata]] |- |1085 || [[:en:Chlormint|Chlormint]] || [[d:Q5102984|Q5102984]] || [[:as:ক্লৰমিণ্ট|ক্লৰমিণ্ট]] || [[:en:Category:Indian confectionery|Category:Indian confectionery]] |- |1086 || [[:en:Chocolate bomb|Chocolate bomb]] || [[d:Q18347436|Q18347436]] || [[:as:চকলেট বোমা|চকলেট বোমা]] || [[:en:Category:Culture of Kolkata|Category:Culture of Kolkata]] |- |1087 || [[:en:Choga (garment)|Choga]] || [[d:Q25351449|Q25351449]] || [[:as:চোগা (বস্ত্ৰ)|চোগা]] || [[:en:Category:Indian clothing|Category:Indian clothing]] |- |1088 || [[:en:Chokri language|Chokri language]] || [[d:Q5104247|Q5104247]] || [[:as:চোকৰী ভাষা|চোকৰী ভাষা]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |1089 || [[:en:Cholai|Cholai]] || [[d:Q18347443|Q18347443]] || [[:as:চোলাই|চোলাই]] || [[:en:Category:Indian drinks|Category:Indian drinks]] |- |1090 || [[:en:Cholanaikkan|Cholanaikkan]] || [[d:Q3595583|Q3595583]] || [[:as:চোলনাইক্কান|চোলনাইক্কান]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |1091 || [[:en:Choorakkottukavu Bhagavathy Temple|Choorakkottukavu Bhagavathy Temple]] || [[d:Q13426231|Q13426231]] || [[:as:চৌৰাক্কোট্টুকভু ভাগৱতী মন্দিৰ|চৌৰাক্কোট্টুকভু ভাগৱতী মন্দিৰ]] || [[:en:Category:Thrissur Pooram|Category:Thrissur Pooram]] |- |1092 || [[:en:Chor Bazaar, Mumbai|Chor Bazaar]] || [[d:Q4596883|Q4596883]] || [[:as:চোৰ বজাৰ, মুম্বাই|চোৰ বজাৰ]] || [[:en:Category:Culture of Mumbai|Category:Culture of Mumbai]] |- |1093 || [[:en:Chorba|Chorba]] || [[d:Q948244|Q948244]] || [[:as:চোৰবা|চোৰবা]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |1094 || [[:en:Chorizo|Chorizo]] || [[d:Q21069108|Q21069108]] || [[:as:চোৰিজো|চোৰিজো]] || [[:en:Category:Indian sausages|Category:Indian sausages]] |- |1095 || [[:en:Chothe Thangwai Pakhangba|Chothe Thangwai Pakhangba]] || [[d:Q85752220|Q85752220]] || [[:as:ছোথে থাংৱাই পাখাংবা|ছোথে থাংৱাই পাখাংবা]] || [[:en:Category:Meitei mythology|Category:Meitei mythology]] |- |1096 || [[:en:Chotpoti|Chotpoti]] || [[d:Q5105407|Q5105407]] || [[:as:চোটপতি|চোটপতি]] || [[:en:Category:Indian snack foods|Category:Indian snack foods]] |- |1097 || [[:en:Chowdiah Memorial Hall|Chowdiah Memorial Hall]] || [[d:Q5105548|Q5105548]] || [[:as:চৌদিয়া মেম’ৰিয়েল হল|চৌদিয়া মেম’ৰিয়েল হল]] || [[:en:Category:Culture of Bengaluru|Category:Culture of Bengaluru]] |- |1098 || [[:en:Chowk poorana|Chowk poorana]] || [[d:Q96374969|Q96374969]] || [[:as:চক পূৰানা|চক পূৰানা]] || [[:en:Category:Indian folklore|Category:Indian folklore]] |- |1099 || [[:en:Chozhia Vellalar|Chozhia Vellalar]] || [[d:Q5105599|Q5105599]] || [[:as:চোঝিয়া ভেলালাৰ|চোঝিয়া ভেলালাৰ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |1100 || [[:en:Chozhikali|Chozhikali]] || [[d:Q13112100|Q13112100]] || [[:as:চোঝিকালী|চোঝিকালী]] || [[:en:Category:Kerala folklore|Category:Kerala folklore]] |- |1101 || [[:en:Christopher Chapple|Christopher Chapple]] || [[d:Q63430674|Q63430674]] || [[:as:ক্ৰিষ্টোফাৰ চেপল|ক্ৰিষ্টোফাৰ চেপল]] || [[:en:Category:Yoga scholars|Category:Yoga scholars]] |- |1102 || [[:en:Christopher Raja|Christopher Raja]] || [[d:Q28968084|Q28968084]] || [[:as:ক্ৰিষ্টোফাৰ ৰাজা|ক্ৰিষ্টোফাৰ ৰাজা]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |1103 || [[:en:Chuak|Chuak]] || [[d:Q5115198|Q5115198]] || [[:as:চুৱাক|চুৱাক]] || [[:en:Category:Indian drinks|Category:Indian drinks]] |- |1104 || [[:en:Chud Vijogan|Chud Vijogan]] || [[d:Q116784108|Q116784108]] || [[:as:চুদ বিযোগান|চুদ বিযোগান]] || [[:en:Category:Indian folklore|Category:Indian folklore]] |- |1105 || [[:en:Chudail No. 1|Chudail No. 1]] || [[d:Q55607602|Q55607602]] || [[:as:চুদৈল নং ১|চুদৈল নং ১]] || [[:en:Category:Films based on Indian folklore|Category:Films based on Indian folklore]] |- |1106 || [[:en:Chug language|Chug language]] || [[d:Q47683644|Q47683644]] || [[:as:চুগ ভাষা|চুগ ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |1107 || [[:en:Chumthang Makhong|Chumthang Makhong]] || [[d:Q109255389|Q109255389]] || [[:as:চুমথাং মাখং|চুমথাং মাখং]] || [[:en:Category:Cinema of Manipur|Category:Cinema of Manipur]] |- |1108 || [[:en:Chunaru|Chunaru]] || [[d:Q5116229|Q5116229]] || [[:as:চুনাৰু|চুনাৰু]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |1109 || [[:en:Chunkzz|Chunkzz]] || [[d:Q29018083|Q29018083]] || [[:as:চুংকজ্জ|চুংকজ্জ]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |1110 || [[:en:Chura Liyaa Hai Tumne|Chura Liyaa Hai Tumne]] || [[d:Q1089690|Q1089690]] || [[:as:চুৰা লিয়া হায় তুমনে|চুৰা লিয়া হায় তুমনে]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |1111 || [[:en:Church of the New Dispensation|Church of the New Dispensation]] || [[d:Q124077959|Q124077959]] || [[:as:চাৰ্চ অৱ দ্য নিউ ডিচপেনচন|চাৰ্চ অৱ দ্য নিউ ডিচপেনচন]] || [[:en:Category:Brahmoism|Category:Brahmoism]] |- |1112 || [[:en:Churma|Churma]] || [[d:Q12426806|Q12426806]] || [[:as:চুৰ্মা|চুৰ্মা]] || [[:en:Category:Indian desserts|Category:Indian desserts]] |- |1113 || [[:en:Churri|Churri]] || [[d:Q5118316|Q5118316]] || [[:as:চুৰি|চুৰি]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |1114 || [[:en:Chutney|Chutney]] || [[d:Q275650|Q275650]] || [[:as:চাটনি|চাটনি]] || [[:en:Category:Vegetarian dishes of India|Category:Vegetarian dishes of India]] |- |1115 || [[:en:Cinema of Manipur|Cinema of Manipur]] || [[d:Q24943212|Q24943212]] || [[:as:মণিপুৰৰ চিনেমা|মণিপুৰৰ চিনেমা]] || [[:en:Category:Cinema of Manipur|Category:Cinema of Manipur]] |- |1116 || [[:en:Cinema of South India|Cinema of South India]] || [[d:Q7567541|Q7567541]] || [[:as:দক্ষিণ ভাৰতৰ চিনেমা|দক্ষিণ ভাৰতৰ চিনেমা]] || [[:en:Category:Culture of South India|Category:Culture of South India]] |- |1117 || [[:en:Cinnamomum malabatrum|Cinnamomum malabatrum]] || [[d:Q15611800|Q15611800]] || [[:as:ডালচেনি মালাবাট্ৰাম|ডালচেনি মালাবাট্ৰাম]] || [[:en:Category:Indian spices|Category:Indian spices]] |- |1118 || [[:en:Cinnamon|Cinnamon]] || [[d:Q28165|Q28165]] || [[:as:দালচেনি|দালচেনি]] || [[:en:Category:Indian spices|Category:Indian spices]] |- |1119 || [[:en:Citizen (film)|Citizen]] || [[d:Q3429420|Q3429420]] || [[:as:নাগৰিক (চলচ্চিত্ৰ)|নাগৰিক]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |1120 || [[:en:Citra (drink)|Citra]] || [[d:Q5122795|Q5122795]] || [[:as:চিত্ৰ (পানীয়)|চিত্ৰ]] || [[:en:Category:Indian cuisine stubs|Category:Indian cuisine stubs]] |- |1121 || [[:en:Cittabhumi|Cittabhumi]] || [[d:Q17007588|Q17007588]] || [[:as:চিত্তভূমি|চিত্তভূমি]] || [[:en:Category:Indian philosophy|Category:Indian philosophy]] |- |1122 || [[:en:City Central Library, Hyderabad|City Central Library]] || [[d:Q28450960|Q28450960]] || [[:as:চিটি চেণ্ট্ৰেল লাইব্ৰেৰী, হায়দৰাবাদ|চিটি চেণ্ট্ৰেল লাইব্ৰেৰী]] || [[:en:Category:Culture of Hyderabad, India|Category:Culture of Hyderabad]] |- |1123 || [[:en:City Wall of Hyderabad|City Wall of Hyderabad]] || [[d:Q56275493|Q56275493]] || [[:as:হায়দৰাবাদৰ চিটি ৱাল|হায়দৰাবাদৰ চিটি ৱাল]] || [[:en:Category:Culture of Hyderabad, India|Category:Culture of Hyderabad]] |- |1124 || [[:en:City of Djinns|City of Djinns]] || [[d:Q5123654|Q5123654]] || [[:as:জিন্স চহৰ|জিন্স চহৰ]] || [[:en:Category:Culture of Delhi|Category:Culture of Delhi]] |- |1125 || [[:en:City of Joy|City of Joy]] || [[d:Q2311068|Q2311068]] || [[:as:আনন্দৰ চহৰ|আনন্দৰ চহৰ]] || [[:en:Category:Books about the caste system in India|Category:Books about the caste system in India]] |- |1126 || [[:en:Clarence Barlow|Clarence Barlow]] || [[d:Q353203|Q353203]] || [[:as:ক্লেৰেন্স বাৰ্লো|ক্লেৰেন্স বাৰ্লো]] || [[:en:Category:Musicians from Kolkata|Category:Musicians from Kolkata]] |- |1127 || [[:en:Classical element|Classical element]] || [[d:Q188520|Q188520]] || [[:as:ধ্ৰুপদী উপাদান|ধ্ৰুপদী উপাদান]] || [[:en:Category:Indian philosophy|Category:Indian philosophy]] |- |1128 || [[:en:Climbing the Stairs|Climbing the Stairs]] || [[d:Q5133678|Q5133678]] || [[:as:চিৰি বগাই যোৱা|চিৰি বগাই যোৱা]] || [[:en:Category:Culture of Chennai|Category:Culture of Chennai]] |- |1129 || [[:en:Clothing of Hyderabad, India|Clothing of Hyderabad]] || [[d:Q85752996|Q85752996]] || [[:as:ভাৰতৰ হায়দৰাবাদৰ কাপোৰ|ভাৰতৰ হায়দৰাবাদৰ কাপোৰ]] || [[:en:Category:Indian clothing|Category:Indian clothing]] |- |1130 || [[:en:Cobra (2012 film)|Cobra]] || [[d:Q5138961|Q5138961]] || [[:as:কোব্ৰা (২০১২ চনৰ ছবি)|কোব্ৰা]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |1131 || [[:en:Cochin Carnival|Cochin Carnival]] || [[d:Q24893434|Q24893434]] || [[:as:কোচিন কাৰ্নিভাল|কোচিন কাৰ্নিভাল]] || [[:en:Category:Culture of Kochi|Category:Culture of Kochi]] |- |1132 || [[:en:Cochin Flower Show|Cochin Flower Show]] || [[d:Q5139310|Q5139310]] || [[:as:কোচিন ফুল শ্ব&#39; |]] || [[:en:Category:Culture of Kochi|Category:Culture of Kochi]] |- |1133 || [[:en:Coconut chutney|Coconut chutney]] || [[d:Q2763151|Q2763151]] || [[:as:নাৰিকলৰ চাটনি|নাৰিকলৰ চাটনি]] || [[:en:Category:Indian condiments|Category:Indian condiments]] |- |1134 || [[:en:Colaba Causeway|Colaba Causeway]] || [[d:Q5141858|Q5141858]] || [[:as:কোলাবা কজৱে|কোলাবা কজৱে]] || [[:en:Category:Culture of Mumbai|Category:Culture of Mumbai]] |- |1135 || [[:en:Colesworthey Grant|Colesworthey Grant]] || [[d:Q30102235|Q30102235]] || [[:as:কলছৱৰ্থী গ্ৰাণ্ট|কলছৱৰ্থী গ্ৰাণ্ট]] || [[:en:Category:Gardening in India|Category:Gardening in India]] |- |1136 || [[:en:Collector Gari Bharya|Collector Gari Bharya]] || [[d:Q15692074|Q15692074]] || [[:as:সংগ্ৰাহক গৰী ভৰ্য|সংগ্ৰাহক গৰী ভৰ্য]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |1137 || [[:en:College Street Coffee House|College Street Coffee House]] || [[d:Q4711938|Q4711938]] || [[:as:কলেজ ষ্ট্ৰীট কফি হাউচ|কলেজ ষ্ট্ৰীট কফি হাউচ]] || [[:en:Category:Culture of Kolkata|Category:Culture of Kolkata]] |- |1138 || [[:en:Colston Julian|Colston Julian]] || [[d:Q24053477|Q24053477]] || [[:as:কলষ্টন জুলিয়ান|কলষ্টন জুলিয়ান]] || [[:en:Category:Indian fashion photographers|Category:Indian fashion photographers]] |- |1139 || [[:en:Comic Con India|Comic Con India]] || [[d:Q5151748|Q5151748]] || [[:as:কমিক কন ইণ্ডিয়া|কমিক কন ইণ্ডিয়া]] || [[:en:Category:Culture of Delhi|Category:Culture of Delhi]] |- |1140 || [[:en:Comics Fest India|Comics Fest India]] || [[d:Q16829945|Q16829945]] || [[:as:কমিক্স ফেষ্ট ইণ্ডিয়া|কমিক্স ফেষ্ট ইণ্ডিয়া]] || [[:en:Category:Culture of Delhi|Category:Culture of Delhi]] |- |1141 || [[:en:Coming Out as Dalit|Coming Out as Dalit]] || [[d:Q63347516|Q63347516]] || [[:as:দলিত হিচাপে কামিং আউট|দলিত হিচাপে কামিং আউট]] || [[:en:Category:Books about the caste system in India|Category:Books about the caste system in India]] |- |1142 || [[:en:Commando (1988 film)|Commando]] || [[d:Q5152230|Q5152230]] || [[:as:কমাণ্ডো (১৯৮৮ চনৰ ছবি)|কমাণ্ডো]] || [[:en:Category:Indian martial arts films|Category:Indian martial arts films]] |- |1143 || [[:en:Commando 2: The Black Money Trail|Commando 2: The Black Money Trail]] || [[d:Q25302739|Q25302739]] || [[:as:কমাণ্ডো ২: ব্লেক মানি ট্ৰেইল|কমাণ্ডো ২: ব্লেক মানি ট্ৰেইল]] || [[:en:Category:Indian martial arts films|Category:Indian martial arts films]] |- |1144 || [[:en:Commando: A One Man Army|Commando: A One Man Army]] || [[d:Q16246456|Q16246456]] || [[:as:কমাণ্ডো: এ ৱান মেন আৰ্মি|কমাণ্ডো: এ ৱান মেন আৰ্মি]] || [[:en:Category:Indian martial arts films|Category:Indian martial arts films]] |- |1145 || [[:en:Committee Kurrollu|Committee Kurrollu]] || [[d:Q128789352|Q128789352]] || [[:as:কমিটি কুৰ&#39; ল্লু|]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |1146 || [[:en:Committee on Protection and Preservation of the Historic Rights of Koubru and Thangjing Hill Ranges|Committee on Protection and Preservation of the Historic Rights of Koubru and Thangjing Hill Ranges]] || [[d:Q138298767|Q138298767]] || [[:as:কৌব্ৰু আৰু থাংজিং পাহাৰীয়া ৰেঞ্জৰ ঐতিহাসিক অধিকাৰ সুৰক্ষা আৰু সংৰক্ষণ সমিতি|কৌব্ৰু আৰু থাংজিং পাহাৰীয়া ৰেঞ্জৰ ঐতিহাসিক অধিকাৰ সুৰক্ষা আৰু সংৰক্ষণ সমিতি]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |1147 || [[:en:Communal Award|Communal Award]] || [[d:Q5153947|Q5153947]] || [[:as:সাম্প্ৰদায়িক বঁটা|সাম্প্ৰদায়িক বঁটা]] || [[:en:Category:Reservation in India|Category:Reservation in India]] |- |1148 || [[:en:Community Radio JIMS Vasant Kunj 90.4 MHz (India)|Community Radio JIMS Vasant Kunj 90.4 MHz]] || [[d:Q65051727|Q65051727]] || [[:as:কমিউনিটি ৰেডিঅ&#39; জিমছ বসন্ত কুঞ্জ ৯০.৪ মেগাহাৰ্টজ (ভাৰত)|]] || [[:en:Category:Culture of Delhi|Category:Culture of Delhi]] |- |1149 || [[:en:Community Radio Sarang|Community Radio Sarang]] || [[d:Q5154850|Q5154850]] || [[:as:কমিউনিটি ৰেডিঅ&#39; সাৰং|]] || [[:en:Category:Culture of Mangalore|Category:Culture of Mangalore]] |- |1150 || [[:en:Competitive yoga|Competitive yoga]] || [[d:Q4205871|Q4205871]] || [[:as:প্ৰতিযোগিতামূলক যোগাসন|প্ৰতিযোগিতামূলক যোগাসন]] || [[:en:Category:Yoga styles|Category:Yoga styles]] |- |1151 || [[:en:Conference of Youth and Students of Southeast Asia Fighting for Freedom and Independence|Conference of Youth and Students of Southeast Asia Fighting for Freedom and Independence]] || [[d:Q5159926|Q5159926]] || [[:as:স্বাধীনতা আৰু স্বাধীনতাৰ বাবে যুঁজ দিয়া দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ যুৱ আৰু ছাত্ৰ সন্মিলন|স্বাধীনতা আৰু স্বাধীনতাৰ বাবে যুঁজ দিয়া দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ যুৱ আৰু ছাত্ৰ সন্মিলন]] || [[:en:Category:Organised events in Kolkata|Category:Organised events in Kolkata]] |- |1152 || [[:en:Consorts of Ganesha|Consorts of Ganesha]] || [[d:Q16275233|Q16275233]] || [[:as:গণেশৰ পত্নীসকল|গণেশৰ পত্নীসকল]] || [[:en:Category:Hindu goddesses|Category:Hindu goddesses]] |- |1153 || [[:en:Convent of Jesus and Mary, Shimla|Convent of Jesus and Mary]] || [[d:Q118906477|Q118906477]] || [[:as:যীচু আৰু মেৰীৰ কনভেণ্ট, চিমলা|যীচু আৰু মেৰীৰ কনভেণ্ট]] || [[:en:Category:Girls' schools in India|Category:Girls' schools in India]] |- |1154 || [[:en:Coolie Woman|Coolie Woman]] || [[d:Q27667022|Q27667022]] || [[:as:কুলি মহিলা|কুলি মহিলা]] || [[:en:Category:Books about the caste system in India|Category:Books about the caste system in India]] |- |1155 || [[:en:Coorg green cardamom|Coorg green cardamom]] || [[d:Q5168043|Q5168043]] || [[:as:Coorg সেউজীয়া ইলাচি|Coorg সেউজীয়া ইলাচি]] || [[:en:Category:Indian spices|Category:Indian spices]] |- |1156 || [[:en:Core Strength Vinyasa Yoga|Core Strength Vinyasa Yoga]] || [[d:Q24906636|Q24906636]] || [[:as:মূল শক্তি বিন্যাস যোগ|মূল শক্তি বিন্যাস যোগ]] || [[:en:Category:Yoga styles|Category:Yoga styles]] |- |1157 || [[:en:CorePower Yoga|CorePower Yoga]] || [[d:Q21015663|Q21015663]] || [[:as:কোৰপাৱাৰ যোগ|কোৰপাৱাৰ যোগ]] || [[:en:Category:Yoga organizations|Category:Yoga organizations]] |- |1158 || [[:en:Cottonworld|Cottonworld]] || [[d:Q30672372|Q30672372]] || [[:as:কটনৱৰ্ল্ড|কটনৱৰ্ল্ড]] || [[:en:Category:Clothing companies of India|Category:Clothing companies of India]] |- |1159 || [[:en:Court (2014 film)|Court]] || [[d:Q19891224|Q19891224]] || [[:as:ক&#39; ৰ্ট (২০১৪ চনৰ ছবি)|]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |1160 || [[:en:Court cases related to reservation in India|Court cases related to reservation in India]] || [[d:Q5178216|Q5178216]] || [[:as:ভাৰতত সংৰক্ষণৰ সৈতে জড়িত আদালতৰ গোচৰ|ভাৰতত সংৰক্ষণৰ সৈতে জড়িত আদালতৰ গোচৰ]] || [[:en:Category:Reservation in India|Category:Reservation in India]] |- |1161 || [[:en:Cousins (2014 film)|Cousins]] || [[d:Q18111403|Q18111403]] || [[:as:কাজিনছ (২০১৪ চনৰ ছবি)|কাজিনছ]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |1162 || [[:en:Crab curry|Crab curry]] || [[d:Q12421702|Q12421702]] || [[:as:কেঁকোৰাৰ তৰকাৰী|কেঁকোৰাৰ তৰকাৰী]] || [[:en:Category:Indian fusion cuisine|Category:Indian fusion cuisine]] |- |1163 || [[:en:Creamy layer|Creamy layer]] || [[d:Q86749845|Q86749845]] || [[:as:ক্ৰীমযুক্ত স্তৰ|ক্ৰীমযুক্ত স্তৰ]] || [[:en:Category:Dalit|Category:Dalit]] |- |1164 || [[:en:Cricket in India|Cricket in India]] || [[d:Q5185016|Q5185016]] || [[:as:ভাৰতত ক্ৰিকেট|ভাৰতত ক্ৰিকেট]] || [[:en:Category:Sport in India|Category:Sport in India]] |- |1165 || [[:en:Criminal Tribes Act|Criminal Tribes Act]] || [[d:Q1140045|Q1140045]] || [[:as:অপৰাধী জনজাতি আইন|অপৰাধী জনজাতি আইন]] || [[:en:Category:Indian caste legislation|Category:Indian caste legislation]] |- |1166 || [[:en:Crème caramel|Crème caramel]] || [[d:Q374381|Q374381]] || [[:as:ক্ৰিম কেৰামেল|ক্ৰিম কেৰামেল]] || [[:en:Category:Indian desserts|Category:Indian desserts]] |- |1167 || [[:en:Cucumber sandwich|Cucumber sandwich]] || [[d:Q872503|Q872503]] || [[:as:শসা চেণ্ডুইচ|শসা চেণ্ডুইচ]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |1168 || [[:en:Cuisine of Haryana|Cuisine of Haryana]] || [[d:Q105580669|Q105580669]] || [[:as:হাৰিয়ানাৰ খাদ্য|হাৰিয়ানাৰ খাদ্য]] || [[:en:Category:Indian cuisine by state or union territory|Category:Indian cuisine by state or union territory]] |- |1169 || [[:en:Cuisine of Odisha|Cuisine of Odisha]] || [[d:Q3954967|Q3954967]] || [[:as:ওড়িশাৰ খাদ্য|ওড়িশাৰ খাদ্য]] || [[:en:Category:Indian cuisine by state or union territory|Category:Indian cuisine by state or union territory]] |- |1170 || [[:en:Cuisine of Pondicherry|Cuisine of Pondicherry]] || [[d:Q85754769|Q85754769]] || [[:as:পণ্ডিচেৰীৰ খাদ্য|পণ্ডিচেৰীৰ খাদ্য]] || [[:en:Category:Indian cuisine by state or union territory|Category:Indian cuisine by state or union territory]] |- |1171 || [[:en:Cultural Centre of Vijayawada|Cultural Centre of Vijayawada]] || [[d:Q24946581|Q24946581]] || [[:as:বিজয়াৱাড়াৰ সাংস্কৃতিক কেন্দ্ৰ|বিজয়াৱাড়াৰ সাংস্কৃতিক কেন্দ্ৰ]] || [[:en:Category:Culture of Vijayawada|Category:Culture of Vijayawada]] |- |1172 || [[:en:Cultural depictions of elephants|Cultural depictions of elephants]] || [[d:Q5193337|Q5193337]] || [[:as:হাতীৰ সাংস্কৃতিক চিত্ৰণ|হাতীৰ সাংস্কৃতিক চিত্ৰণ]] || [[:en:Category:Elephants in Indian culture|Category:Elephants in Indian culture]] |- |1173 || [[:en:Cultural festival (India)|Cultural festival]] || [[d:Q5192915|Q5192915]] || [[:as:সাংস্কৃতিক উৎসৱ (ভাৰত)|সাংস্কৃতিক উৎসৱ]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |1174 || [[:en:Cultural history of India|Cultural history of India]] || [[d:Q133825535|Q133825535]] || [[:as:ভাৰতৰ সাংস্কৃতিক ইতিহাস|ভাৰতৰ সাংস্কৃতিক ইতিহাস]] || [[:en:Category:Cultural history of India|Category:Cultural history of India]] |- |1175 || [[:en:Culture Monks|Culture Monks]] || [[d:Q65117543|Q65117543]] || [[:as:সংস্কৃতি সন্ন্যাসী|সংস্কৃতি সন্ন্যাসী]] || [[:en:Category:Culture of Kolkata|Category:Culture of Kolkata]] |- |1176 || [[:en:Culture of Bengaluru|Culture of Bengaluru]] || [[d:Q5193526|Q5193526]] || [[:as:বেংগালুৰুৰ সংস্কৃতি|বেংগালুৰুৰ সংস্কৃতি]] || [[:en:Category:Culture of Bengaluru|Category:Culture of Bengaluru]] |- |1177 || [[:en:Culture of Chennai|Culture of Chennai]] || [[d:Q5193545|Q5193545]] || [[:as:চেন্নাইৰ সংস্কৃতি|চেন্নাইৰ সংস্কৃতি]] || [[:en:Category:Culture of Chennai|Category:Culture of Chennai]] |- |1178 || [[:en:Culture of Hyderabad|Culture of Hyderabad]] || [[d:Q5193569|Q5193569]] || [[:as:হায়দৰাবাদৰ সংস্কৃতি|হায়দৰাবাদৰ সংস্কৃতি]] || [[:en:Category:Culture of Hyderabad, India|Category:Culture of Hyderabad]] |- |1179 || [[:en:Culture of Kochi|Culture of Kochi]] || [[d:Q16792474|Q16792474]] || [[:as:কোচিৰ সংস্কৃতি|কোচিৰ সংস্কৃতি]] || [[:en:Category:Culture of Kochi|Category:Culture of Kochi]] |- |1180 || [[:en:Culture of Kolkata|Culture of Kolkata]] || [[d:Q5193580|Q5193580]] || [[:as:কলকাতাৰ সংস্কৃতি|কলকাতাৰ সংস্কৃতি]] || [[:en:Category:Culture of Kolkata|Category:Culture of Kolkata]] |- |1181 || [[:en:Culture of Mangalorean Catholics|Culture of Mangalorean Catholics]] || [[d:Q5193592|Q5193592]] || [[:as:মঙলদৈ কেথলিকসকলৰ সংস্কৃতি|মঙলদৈ কেথলিকসকলৰ সংস্কৃতি]] || [[:en:Category:Culture of Mangalore|Category:Culture of Mangalore]] |- |1182 || [[:en:Culture of Mangaluru|Culture of Mangaluru]] || [[d:Q15248855|Q15248855]] || [[:as:মংগালুৰুৰ সংস্কৃতি|মংগালুৰুৰ সংস্কৃতি]] || [[:en:Category:Culture of Mangalore|Category:Culture of Mangalore]] |- |1183 || [[:en:Culture of Mumbai|Culture of Mumbai]] || [[d:Q6935335|Q6935335]] || [[:as:মুম্বাইৰ সংস্কৃতি|মুম্বাইৰ সংস্কৃতি]] || [[:en:Category:Culture of Mumbai|Category:Culture of Mumbai]] |- |1184 || [[:en:Culture of Mysore|Culture of Mysore]] || [[d:Q5193601|Q5193601]] || [[:as:মহীশূৰৰ সংস্কৃতি|মহীশূৰৰ সংস্কৃতি]] || [[:en:Category:Culture of Mysore|Category:Culture of Mysore]] |- |1185 || [[:en:Culture of Nashik|Culture of Nashik]] || [[d:Q24883434|Q24883434]] || [[:as:নাচিকৰ সংস্কৃতি|নাচিকৰ সংস্কৃতি]] || [[:en:Category:Culture of Nashik|Category:Culture of Nashik]] |- |1186 || [[:en:Culture of Pune|Culture of Pune]] || [[d:Q5193620|Q5193620]] || [[:as:পুনেৰ সংস্কৃতি|পুনেৰ সংস্কৃতি]] || [[:en:Category:Culture of Pune|Category:Culture of Pune]] |- |1187 || [[:en:Culture of Thiruvananthapuram|Culture of Thiruvananthapuram]] || [[d:Q5193648|Q5193648]] || [[:as:তিৰুৱনন্তপুৰমৰ সংস্কৃতি|তিৰুৱনন্তপুৰমৰ সংস্কৃতি]] || [[:en:Category:Culture of Thiruvananthapuram|Category:Culture of Thiruvananthapuram]] |- |1188 || [[:en:Curry leaves|Curry leaves]] || [[d:None|None]] || [[:as:তৰকাৰী পাত|তৰকাৰী পাত]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |1189 || [[:en:Curry puff|Curry puff]] || [[d:Q259874|Q259874]] || [[:as:তৰকাৰী পাফ|তৰকাৰী পাফ]] || [[:en:Category:Indian snack foods|Category:Indian snack foods]] |- |1190 || [[:en:Customs and etiquette in Indian dining|Customs and etiquette in Indian dining]] || [[d:Q3595631|Q3595631]] || [[:as:ভাৰতীয় খাদ্যৰ ৰীতি-নীতি আৰু শিষ্টাচাৰ|ভাৰতীয় খাদ্যৰ ৰীতি-নীতি আৰু শিষ্টাচাৰ]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |1191 || [[:en:Cutting Chai Festival|Cutting Chai Festival]] || [[d:Q130260067|Q130260067]] || [[:as:কাটিং চায় উৎসৱ|কাটিং চায় উৎসৱ]] || [[:en:Category:Cultural festivals in India|Category:Cultural festivals in India]] |- |1192 || [[:en:Cyrus Todiwala|Cyrus Todiwala]] || [[d:Q5201151|Q5201151]] || [[:as:চাইৰাছ টোডিৱালা|চাইৰাছ টোডিৱালা]] || [[:en:Category:Indian television chefs|Category:Indian television chefs]] |- |1193 || [[:en:D Company (2013 film)|D Company]] || [[d:Q5207079|Q5207079]] || [[:as:ডি কোম্পানী (২০১৩ চনৰ ছবি)|ডি কোম্পানী]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |1194 || [[:en:D N Dhanagare|D N Dhanagare]] || [[d:Q16104426|Q16104426]] || [[:as:ডি এন ধনগাৰে|ডি এন ধনগাৰে]] || [[:en:Category:Writers from Pune|Category:Writers from Pune]] |- |1195 || [[:en:D. Mangala Priyadarshini|D. Mangala Priyadarshini]] || [[d:Q5203731|Q5203731]] || [[:as:ঘ) মংগলা প্ৰিয়াদৰ্শিনী|ঘ) মংগলা প্ৰিয়াদৰ্শিনী]] || [[:en:Category:Indian feminists|Category:Indian feminists]] |- |1196 || [[:en:D. Raja|D. Raja]] || [[d:Q5203793|Q5203793]] || [[:as:ডি ৰাজা|ডি ৰাজা]] || [[:en:Category:Dalit|Category:Dalit]] |- |1197 || [[:en:DEL48|DEL48]] || [[d:Q64749820|Q64749820]] || [[:as:DEL48|DEL48]] || [[:en:Category:Culture of Delhi|Category:Culture of Delhi]] |- |1198 || [[:en:Daawat-e-Ishq|Daawat-e-Ishq]] || [[d:Q16247252|Q16247252]] || [[:as:দাৱত-ই-ইছক|দাৱত-ই-ইছক]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |1199 || [[:en:Dabbu|Dabbu]] || [[d:Q21005505|Q21005505]] || [[:as:ডাব্বু|ডাব্বু]] || [[:en:Category:Musicians from Kolkata|Category:Musicians from Kolkata]] |- |1200 || [[:en:Dabgar|Dabgar]] || [[d:Q5207466|Q5207466]] || [[:as:ডবগৰ|ডবগৰ]] || [[:en:Category:Dalit|Category:Dalit]] |- |1201 || [[:en:Dadaria|Dadaria]] || [[d:Q5207924|Q5207924]] || [[:as:দাদাৰিয়া|দাদাৰিয়া]] || [[:en:Category:Indian folklore|Category:Indian folklore]] |- |1202 || [[:en:Dadri mela|Dadri mela]] || [[d:Q19748544|Q19748544]] || [[:as:দাদ্ৰী মেলা|দাদ্ৰী মেলা]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |1203 || [[:en:Dagadusheth Halwai Ganapati Temple|Dagadusheth Halwai Ganapati Temple]] || [[d:Q5208445|Q5208445]] || [[:as:দগদুষেঠ হালোৱাই গণপতি মন্দিৰ|দগদুষেঠ হালোৱাই গণপতি মন্দিৰ]] || [[:en:Category:Culture of Pune|Category:Culture of Pune]] |- |1204 || [[:en:Dagdi Jowar of Jalna|Dagdi Jowar of Jalna]] || [[d:Q131824346|Q131824346]] || [[:as:জালনাৰ দগদী জোৱাৰ|জালনাৰ দগদী জোৱাৰ]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |1205 || [[:en:Dahi baigana|Dahi baigana]] || [[d:Q5208800|Q5208800]] || [[:as:দহি বৈগনা|দহি বৈগনা]] || [[:en:Category:Vegetarian dishes of India|Category:Vegetarian dishes of India]] |- |1206 || [[:en:Dahi machha|Dahi machha]] || [[d:Q5208801|Q5208801]] || [[:as:দহি মাছা|দহি মাছা]] || [[:en:Category:Indian cuisine stubs|Category:Indian cuisine stubs]] |- |1207 || [[:en:Dahibara Aloodum|Dahibara Aloodum]] || [[d:Q15724277|Q15724277]] || [[:as:দহিবৰা আলুদুম|দহিবৰা আলুদুম]] || [[:en:Category:Indian fast food|Category:Indian fast food]] |- |1208 || [[:en:Dahima|Dahima]] || [[d:Q5208806|Q5208806]] || [[:as:দহিমা|দহিমা]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |1209 || [[:en:Dainik Jugasankha|Dainik Jugasankha]] || [[d:Q5209498|Q5209498]] || [[:as:দৈনিক যুগশাংখা|দৈনিক যুগশাংখা]] || [[:en:Category:Newspapers published in Kolkata|Category:Newspapers published in Kolkata]] |- |1210 || [[:en:Dainik Statesman|Dainik Statesman]] || [[d:Q2341026|Q2341026]] || [[:as:দৈনিক ষ্টেটমেন|দৈনিক ষ্টেটমেন]] || [[:en:Category:Culture of Kolkata|Category:Culture of Kolkata]] |- |1211 || [[:en:Daivadnya|Daivadnya]] || [[d:Q5209817|Q5209817]] || [[:as:দৈৱদ্ণ্য|দৈৱদ্ণ্য]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |1212 || [[:en:Daivampadi|Daivampadi]] || [[d:Q30716233|Q30716233]] || [[:as:দৈৱম্পাদি|দৈৱম্পাদি]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |1213 || [[:en:Dajikaka Gadgil|Dajikaka Gadgil]] || [[d:Q17171314|Q17171314]] || [[:as:ডাজিকাকা গাডগিল|ডাজিকাকা গাডগিল]] || [[:en:Category:Writers from Pune|Category:Writers from Pune]] |- |1214 || [[:en:Dakshayani Velayudhan Award|Dakshayani Velayudhan Award]] || [[d:Q65118674|Q65118674]] || [[:as:দক্ষায়নী ভেলায়ুধন বঁটা|দক্ষায়নী ভেলায়ুধন বঁটা]] || [[:en:Category:Dalit|Category:Dalit]] |- |1215 || [[:en:Dakshin: South Indian Myths and Fables Retold|Dakshin: South Indian Myths and Fables Retold]] || [[d:Q117312630|Q117312630]] || [[:as:দক্ষিণ: দক্ষিণ ভাৰতীয় মিথ আৰু উপকথা পুনৰ কোৱা|দক্ষিণ: দক্ষিণ ভাৰতীয় মিথ আৰু উপকথা পুনৰ কোৱা]] || [[:en:Category:Indian folklore|Category:Indian folklore]] |- |1216 || [[:en:Dakshinapan Shopping Center|Dakshinapan Shopping Center]] || [[d:Q5210089|Q5210089]] || [[:as:দক্ষিণাপান শ্বপিং চেণ্টাৰ|দক্ষিণাপান শ্বপিং চেণ্টাৰ]] || [[:en:Category:Shopping malls in Kolkata|Category:Shopping malls in Kolkata]] |- |1217 || [[:en:Dakshinaranjan Mitra Majumder|Dakshinaranjan Mitra Majumder]] || [[d:Q5210092|Q5210092]] || [[:as:দক্ষিণৰঞ্জন মিত্ৰ মজুমদাৰ|দক্ষিণৰঞ্জন মিত্ৰ মজুমদাৰ]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |1218 || [[:en:Dal|Dal]] || [[d:Q1139389|Q1139389]] || [[:as:দল|দল]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |1219 || [[:en:Dal badam chakki|Dal badam chakki]] || [[d:Q5276598|Q5276598]] || [[:as:দল বদম চককি|দল বদম চককি]] || [[:en:Category:Indian cuisine stubs|Category:Indian cuisine stubs]] |- |1220 || [[:en:Dal biji|Dal biji]] || [[d:Q3435937|Q3435937]] || [[:as:দল বিজী|দল বিজী]] || [[:en:Category:Indian snack foods|Category:Indian snack foods]] |- |1221 || [[:en:Dalaan|Dalaan]] || [[d:Q133933682|Q133933682]] || [[:as:ডালান|ডালান]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |1222 || [[:en:Dalcha|Dalcha]] || [[d:Q5210284|Q5210284]] || [[:as:দলচা|দলচা]] || [[:en:Category:Indian cuisine stubs|Category:Indian cuisine stubs]] |- |1223 || [[:en:Dalda|Dalda]] || [[d:Q5210300|Q5210300]] || [[:as:ডাল্ডা|ডাল্ডা]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |1224 || [[:en:Dalit Buddhist movement|Dalit Buddhist movement]] || [[d:Q3273436|Q3273436]] || [[:as:দলিত বৌদ্ধ আন্দোলন|দলিত বৌদ্ধ আন্দোলন]] || [[:en:Category:Dalit|Category:Dalit]] |- |1225 || [[:en:Dalit Christian|Dalit Christian]] || [[d:Q16241344|Q16241344]] || [[:as:দলিত খ্ৰীষ্টান|দলিত খ্ৰীষ্টান]] || [[:en:Category:Dalit|Category:Dalit]] |- |1226 || [[:en:Dalit History Month|Dalit History Month]] || [[d:Q85755560|Q85755560]] || [[:as:দলিত ইতিহাস মাহ|দলিত ইতিহাস মাহ]] || [[:en:Category:Observances in India|Category:Observances in India]] |- |1227 || [[:en:Dalit Indian Chamber of Commerce and Industry|Dalit Indian Chamber of Commerce and Industry]] || [[d:Q16248553|Q16248553]] || [[:as:দলিত ইণ্ডিয়ান চেম্বাৰ অৱ কমাৰ্চ এণ্ড ইণ্ডাষ্ট্ৰী|দলিত ইণ্ডিয়ান চেম্বাৰ অৱ কমাৰ্চ এণ্ড ইণ্ডাষ্ট্ৰী]] || [[:en:Category:Dalit|Category:Dalit]] |- |1228 || [[:en:Dalit history|Dalit history]] || [[d:Q134890308|Q134890308]] || [[:as:দলিত ইতিহাস|দলিত ইতিহাস]] || [[:en:Category:Dalit|Category:Dalit]] |- |1229 || [[:en:Dalit literature|Dalit literature]] || [[d:Q3595114|Q3595114]] || [[:as:দলিত সাহিত্য|দলিত সাহিত্য]] || [[:en:Category:Dalit|Category:Dalit]] |- |1230 || [[:en:Dalit people in Nepal|Dalit people in Nepal]] || [[d:Q137916848|Q137916848]] || [[:as:নেপালৰ দলিত লোক|নেপালৰ দলিত লোক]] || [[:en:Category:Dalit|Category:Dalit]] |- |1231 || [[:en:Dalit studies|Dalit studies]] || [[d:Q20983970|Q20983970]] || [[:as:দলিত অধ্যয়ন|দলিত অধ্যয়ন]] || [[:en:Category:Dalit studies|Category:Dalit studies]] |- |1232 || [[:en:Dalit theology|Dalit theology]] || [[d:Q5211041|Q5211041]] || [[:as:দলিত ধৰ্মতত্ত্ব|দলিত ধৰ্মতত্ত্ব]] || [[:en:Category:Dalit|Category:Dalit]] |- |1233 || [[:en:Dalithoy|Dalithoy]] || [[d:Q5211039|Q5211039]] || [[:as:দলিতয়|দলিতয়]] || [[:en:Category:Indian cuisine stubs|Category:Indian cuisine stubs]] |- |1234 || [[:en:Dalits in Bihar|Dalits in Bihar]] || [[d:Q113461787|Q113461787]] || [[:as:বিহাৰত দলিত|বিহাৰত দলিত]] || [[:en:Category:Dalit|Category:Dalit]] |- |1235 || [[:en:Dalle Khursani|Dalle Khursani]] || [[d:Q112182469|Q112182469]] || [[:as:দলে খুৰছানি|দলে খুৰছানি]] || [[:en:Category:GI Tagged Chillies of India|Category:GI Tagged Chillies of India]] |- |1236 || [[:en:Damodar Dharmananda Kosambi|Damodar Dharmananda Kosambi]] || [[d:Q2722635|Q2722635]] || [[:as:দামোদৰ ধৰ্মানন্দ কোছাম্বী|দামোদৰ ধৰ্মানন্দ কোছাম্বী]] || [[:en:Category:Writers from Pune|Category:Writers from Pune]] |- |1237 || [[:en:Dandupalya (film)|Dandupalya]] || [[d:Q5215755|Q5215755]] || [[:as:দণ্ডুপল্য (চলচ্চিত্ৰ)|দণ্ডুপল্য]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |1238 || [[:en:Dangi people|Dangi people]] || [[d:Q65282639|Q65282639]] || [[:as:ডাংগী মানুহ|ডাংগী মানুহ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |1239 || [[:en:Daniel Corrie|Daniel Corrie]] || [[d:Q5216866|Q5216866]] || [[:as:ডেনিয়েল ক’ৰী|ডেনিয়েল ক’ৰী]] || [[:en:Category:Archdeacons of Calcutta|Category:Archdeacons of Calcutta]] |- |1240 || [[:en:Daniel Wilson (bishop)|Daniel Wilson]] || [[d:Q5219107|Q5219107]] || [[:as:ডেনিয়েল উইলছন (বিচপ)|ডেনিয়েল উইলছন]] || [[:en:Category:Anglican bishops of Calcutta|Category:Anglican bishops of Calcutta]] |- |1241 || [[:en:Dant katha|Dant katha]] || [[d:Q16930777|Q16930777]] || [[:as:দন্ত কথা|দন্ত কথা]] || [[:en:Category:Indian folklore|Category:Indian folklore]] |- |1242 || [[:en:Dao (Naga sword)|Dao]] || [[d:Q43276387|Q43276387]] || [[:as:দাও (নগা তৰোৱাল)|দাও]] || [[:en:Category:Indian swords|Category:Indian swords]] |- |1243 || [[:en:Darbar (title)|Darbar]] || [[d:Q17001541|Q17001541]] || [[:as:দৰবাৰ (শিৰোনাম)|দৰবাৰ]] || [[:en:Category:Cultural history of India|Category:Cultural history of India]] |- |1244 || [[:en:Dari|Dari]] || [[d:Q10072004|Q10072004]] || [[:as:দাৰী|দাৰী]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |1245 || [[:en:Darling Darling (2000 film)|Darling Darling]] || [[d:Q5223916|Q5223916]] || [[:as:ডাৰ্লিং ডাৰ্লিং (২০০০ চনৰ ছবি)|ডাৰ্লিং ডাৰ্লিং]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |1246 || [[:en:Darpana Academy of Performing Arts|Darpana Academy of Performing Arts]] || [[d:Q5224205|Q5224205]] || [[:as:দৰ্পণা একাডেমী অৱ পাৰফৰ্মিং আৰ্টছ|দৰ্পণা একাডেমী অৱ পাৰফৰ্মিং আৰ্টছ]] || [[:en:Category:Kalarippayattu|Category:Kalarippayattu]] |- |1247 || [[:en:Darshini (restaurant)|Darshini]] || [[d:Q5225540|Q5225540]] || [[:as:দৰ্শনী (ৰেষ্টুৰেণ্ট)|দৰ্শনী]] || [[:en:Category:Indian cuisine stubs|Category:Indian cuisine stubs]] |- |1248 || [[:en:Dasara (film)|Dasara]] || [[d:Q111427163|Q111427163]] || [[:as:দাসৰা (চলচ্চিত্ৰ)|দাসৰা]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |1249 || [[:en:Dasara elephants|Dasara elephants]] || [[d:Q5226515|Q5226515]] || [[:as:দশৰা হাতী|দশৰা হাতী]] || [[:en:Category:Culture of Mysore|Category:Culture of Mysore]] |- |1250 || [[:en:Dasavathaaram|Dasavathaaram]] || [[d:Q2907058|Q2907058]] || [[:as:দাসৱথাৰম|দাসৱথাৰম]] || [[:en:Category:Indian martial arts films|Category:Indian martial arts films]] |- |1251 || [[:en:Dashabatar Cards|Dashabatar Cards]] || [[d:Q47489646|Q47489646]] || [[:as:দশবতাৰ কাৰ্ড|দশবতাৰ কাৰ্ড]] || [[:en:Category:Arts in India|Category:Arts in India]] |- |1252 || [[:en:Dastangoi|Dastangoi]] || [[d:Q5226873|Q5226873]] || [[:as:দস্তাংগোই|দস্তাংগোই]] || [[:en:Category:Urdu-language culture|Category:Urdu-language culture]] |- |1253 || [[:en:Dastarkhān|Dastarkhān]] || [[d:Q2378093|Q2378093]] || [[:as:দস্তৰখান|দস্তৰখান]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |1254 || [[:en:Datta Walvekar|Datta Walvekar]] || [[d:Q5227750|Q5227750]] || [[:as:দত্ত ৱালভেকাৰ|দত্ত ৱালভেকাৰ]] || [[:en:Category:Indian folk singers|Category:Indian folk singers]] |- |1255 || [[:en:Daud Ali|Daud Ali]] || [[d:Q16150063|Q16150063]] || [[:as:দাউদ আলী|দাউদ আলী]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |1256 || [[:en:Daughter's Nameplate Campaign|Daughter's Nameplate Campaign]] || [[d:Q135231317|Q135231317]] || [[:as:কন্যাৰ নামফলক অভিযান|কন্যাৰ নামফলক অভিযান]] || [[:en:Category:Feminism in India|Category:Feminism in India]] |- |1257 || [[:en:Daveed (film)|Daveed]] || [[d:Q130581833|Q130581833]] || [[:as:দাভিদ (চলচ্চিত্ৰ)|দাভিদ]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |1258 || [[:en:David Gordon White|David Gordon White]] || [[d:Q1174571|Q1174571]] || [[:as:ডেভিড গৰ্ডন হোৱাইট|ডেভিড গৰ্ডন হোৱাইট]] || [[:en:Category:Yoga scholars|Category:Yoga scholars]] |- |1259 || [[:en:David Mordecai|David Mordecai]] || [[d:Q21070060|Q21070060]] || [[:as:ডেভিদ মৰ্দখয়|ডেভিদ মৰ্দখয়]] || [[:en:Category:Artists from Kolkata|Category:Artists from Kolkata]] |- |1260 || [[:en:Dear Jassi|Dear Jassi]] || [[d:Q122643544|Q122643544]] || [[:as:প্ৰিয় জাছি|প্ৰিয় জাছি]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |1261 || [[:en:Deb Chowdhury|Deb Chowdhury]] || [[d:Q124484943|Q124484943]] || [[:as:দেৱ চৌধুৰী|দেৱ চৌধুৰী]] || [[:en:Category:Musicians from Kolkata|Category:Musicians from Kolkata]] |- |1262 || [[:en:Debashish Bhattacharya|Debashish Bhattacharya]] || [[d:Q5247841|Q5247841]] || [[:as:দেৱাশিস ভট্টাচাৰ্য|দেৱাশিস ভট্টাচাৰ্য]] || [[:en:Category:Musicians from Kolkata|Category:Musicians from Kolkata]] |- |1263 || [[:en:Debashish Chaudhuri|Debashish Chaudhuri]] || [[d:Q17335227|Q17335227]] || [[:as:দেবাশীষ চৌধুৰী|দেবাশীষ চৌধুৰী]] || [[:en:Category:Musicians from Kolkata|Category:Musicians from Kolkata]] |- |1264 || [[:en:Debasis Chakroborty|Debasis Chakroborty]] || [[d:Q5247844|Q5247844]] || [[:as:ডেবাছিছ চক্ৰবৰ্টি|ডেবাছিছ চক্ৰবৰ্টি]] || [[:en:Category:Musicians from Kolkata|Category:Musicians from Kolkata]] |- |1265 || [[:en:Debesh Roy|Debesh Roy]] || [[d:Q16345591|Q16345591]] || [[:as:দেবেশ ৰায়|দেবেশ ৰায়]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |1266 || [[:en:Debojyoti Mishra|Debojyoti Mishra]] || [[d:Q5248127|Q5248127]] || [[:as:দেবোজ্যোতি মিশ্ৰ|দেবোজ্যোতি মিশ্ৰ]] || [[:en:Category:Musicians from Kolkata|Category:Musicians from Kolkata]] |- |1267 || [[:en:Deccani cinema|Deccani cinema]] || [[d:Q55639563|Q55639563]] || [[:as:ডেকানি চিনেমা|ডেকানি চিনেমা]] || [[:en:Category:Culture of Hyderabad, India|Category:Culture of Hyderabad]] |- |1268 || [[:en:Deccani literature|Deccani literature]] || [[d:Q113318700|Q113318700]] || [[:as:ডেকানি সাহিত্য|ডেকানি সাহিত্য]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |1269 || [[:en:Dedh Ishqiya|Dedh Ishqiya]] || [[d:Q16247847|Q16247847]] || [[:as:দেধ ইছকিয়া|দেধ ইছকিয়া]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |1270 || [[:en:Deenabandhu|Deenabandhu]] || [[d:Q13112701|Q13112701]] || [[:as:দীনাবন্ধু|দীনাবন্ধু]] || [[:en:Category:Mass media in Thrissur|Category:Mass media in Thrissur]] |- |1271 || [[:en:Deep Foods|Deep Foods]] || [[d:Q5250184|Q5250184]] || [[:as:ডিপ ফুডছ|ডিপ ফুডছ]] || [[:en:Category:Indian cuisine outside India|Category:Indian cuisine outside India]] |- |1272 || [[:en:Deepali Noor|Deepali Noor]] || [[d:Q22279426|Q22279426]] || [[:as:দীপালী নূৰ|দীপালী নূৰ]] || [[:en:Category:Indian fashion designers|Category:Indian fashion designers]] |- |1273 || [[:en:Deewaar|Deewaar]] || [[d:Q787034|Q787034]] || [[:as:দীৱাৰ|দীৱাৰ]] || [[:en:Category:Indian martial arts films|Category:Indian martial arts films]] |- |1274 || [[:en:Defying the Odds: The Rise of Dalit Entrepreneurs|Defying the Odds: The Rise of Dalit Entrepreneurs]] || [[d:Q135448094|Q135448094]] || [[:as:ডিফাইং দ্য অডছ: দলিত উদ্যোগীৰ উত্থান|ডিফাইং দ্য অডছ: দলিত উদ্যোগীৰ উত্থান]] || [[:en:Category:Books about the caste system in India|Category:Books about the caste system in India]] |- |1275 || [[:en:Deha|Deha]] || [[d:Q5252197|Q5252197]] || [[:as:দেহা|দেহা]] || [[:en:Category:Caste system in India|Category:Caste system in India]] |- |1276 || [[:en:Deivathin Deivam|Deivathin Deivam]] || [[d:Q26720604|Q26720604]] || [[:as:দেৱথিন দেৱম|দেৱথিন দেৱম]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |1277 || [[:en:Dekh Le|Dekh Le]] || [[d:Q18351009|Q18351009]] || [[:as:দেখ লে|দেখ লে]] || [[:en:Category:Feminism in India|Category:Feminism in India]] |- |1278 || [[:en:Delhi Female Medical Mission|Delhi Female Medical Mission]] || [[d:Q17051570|Q17051570]] || [[:as:দিল্লী মহিলা চিকিৎসা অভিযান|দিল্লী মহিলা চিকিৎসা অভিযান]] || [[:en:Category:Women's organisations based in India|Category:Women's organisations based in India]] |- |1279 || [[:en:Delhi Gymkhana|Delhi Gymkhana]] || [[d:Q5253762|Q5253762]] || [[:as:দিল্লী জিমখানা|দিল্লী জিমখানা]] || [[:en:Category:Culture of Delhi|Category:Culture of Delhi]] |- |1280 || [[:en:Delhi Queer Pride Parade|Delhi Queer Pride Parade]] || [[d:Q5253806|Q5253806]] || [[:as:দিল্লী কুইয়াৰ প্ৰাইড পেৰেড|দিল্লী কুইয়াৰ প্ৰাইড পেৰেড]] || [[:en:Category:Culture of Delhi|Category:Culture of Delhi]] |- |1281 || [[:en:Delhi Republic Day parade|Delhi Republic Day parade]] || [[d:Q17017832|Q17017832]] || [[:as:দিল্লী গণৰাজ্য দিৱসৰ পেৰেড|দিল্লী গণৰাজ্য দিৱসৰ পেৰেড]] || [[:en:Category:Culture of Delhi|Category:Culture of Delhi]] |- |1282 || [[:en:Delhi gharana|Delhi gharana]] || [[d:Q5253839|Q5253839]] || [[:as:দিল্লী ঘৰনা|দিল্লী ঘৰনা]] || [[:en:Category:Culture of Delhi|Category:Culture of Delhi]] |- |1283 || [[:en:Delhi women's cricket team|Delhi women's cricket team]] || [[d:Q28408428|Q28408428]] || [[:as:দিল্লী মহিলা ক্ৰিকেট দল|দিল্লী মহিলা ক্ৰিকেট দল]] || [[:en:Category:Women in Delhi|Category:Women in Delhi]] |- |1284 || [[:en:Demographics and culture of Ahmedabad|Demographics and culture of Ahmedabad]] || [[d:Q5255972|Q5255972]] || [[:as:আহমেদাবাদৰ জনগাঁথনি আৰু সংস্কৃতি|আহমেদাবাদৰ জনগাঁথনি আৰু সংস্কৃতি]] || [[:en:Category:Culture of Ahmedabad|Category:Culture of Ahmedabad]] |- |1285 || [[:en:Denzil Reginald D'Souza|Denzil Reginald D'Souza]] || [[d:Q14085077|Q14085077]] || [[:as:ডেনজিল ৰেজিনাল্ড ডি ছৌজা|ডেনজিল ৰেজিনাল্ড ডি ছৌজা]] || [[:en:Category:Christian clergy from Kolkata|Category:Christian clergy from Kolkata]] |- |1286 || [[:en:Department of Manipuri, Assam University|Department of Manipuri]] || [[d:Q122699522|Q122699522]] || [[:as:অসম বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মণিপুৰী বিভাগ|অসম বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মণিপুৰী বিভাগ]] || [[:en:Category:Meitei language|Category:Meitei language]] |- |1287 || [[:en:Department of Manipuri, Manipur University|Department of Manipuri]] || [[d:Q122699643|Q122699643]] || [[:as:মণিপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মণিপুৰী বিভাগ|মণিপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মণিপুৰী বিভাগ]] || [[:en:Category:Meitei language|Category:Meitei language]] |- |1288 || [[:en:Department of Women and Child Development and Social Welfare|Department of Women and Child Development and Social Welfare]] || [[d:Q85756427|Q85756427]] || [[:as:মহিলা আৰু শিশু বিকাশ আৰু সমাজ কল্যাণ বিভাগ|মহিলা আৰু শিশু বিকাশ আৰু সমাজ কল্যাণ বিভাগ]] || [[:en:Category:Women in India|Category:Women in India]] |- |1289 || [[:en:Derek Bose|Derek Bose]] || [[d:Q5261824|Q5261824]] || [[:as:ডেৰেক বসু|ডেৰেক বসু]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |1290 || [[:en:Desadanam|Desadanam]] || [[d:Q5263592|Q5263592]] || [[:as:দেশদানম|দেশদানম]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |1291 || [[:en:Deshraj Patairiya|Deshraj Patairiya]] || [[d:Q106811972|Q106811972]] || [[:as:দেশৰাজ পাটাইৰিয়া|দেশৰাজ পাটাইৰিয়া]] || [[:en:Category:Indian folk singers|Category:Indian folk singers]] |- |1292 || [[:en:Desi PDX|Desi PDX]] || [[d:Q111951165|Q111951165]] || [[:as:দেশী পিডিএক্স|দেশী পিডিএক্স]] || [[:en:Category:Indian fusion cuisine|Category:Indian fusion cuisine]] |- |1293 || [[:en:Desikar|Desikar]] || [[d:Q5264234|Q5264234]] || [[:as:দেশিকৰ|দেশিকৰ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |1294 || [[:en:Deswali Majhi|Deswali Majhi]] || [[d:Q111914005|Q111914005]] || [[:as:দেৱালী মাঝি|দেৱালী মাঝি]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |1295 || [[:en:Dev Mogra|Dev Mogra]] || [[d:Q18643694|Q18643694]] || [[:as:দেৱ মোগৰা|দেৱ মোগৰা]] || [[:en:Category:Hindu goddesses|Category:Hindu goddesses]] |- |1296 || [[:en:Devaasuram|Devaasuram]] || [[d:Q5266597|Q5266597]] || [[:as:দেৱাসুৰম|দেৱাসুৰম]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |1297 || [[:en:Devadiga|Devadiga]] || [[d:Q5266420|Q5266420]] || [[:as:দেৱদিগা|দেৱদিগা]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |1298 || [[:en:Devaki Vijayaraman|Devaki Vijayaraman]] || [[d:Q109588336|Q109588336]] || [[:as:দেৱকী বিজয়ৰমণ|দেৱকী বিজয়ৰমণ]] || [[:en:Category:Indian television chefs|Category:Indian television chefs]] |- |1299 || [[:en:Devanga|Devanga]] || [[d:Q5266496|Q5266496]] || [[:as:দেৱংগা|দেৱংগা]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |1300 || [[:en:Devathai|Devathai]] || [[d:Q5266605|Q5266605]] || [[:as:দেৱাথাই|দেৱাথাই]] || [[:en:Category:Films based on Indian folklore|Category:Films based on Indian folklore]] |- |1301 || [[:en:Devayat Bodar|Devayat Bodar]] || [[d:Q2761251|Q2761251]] || [[:as:দেৱায়ত বোদৰ|দেৱায়ত বোদৰ]] || [[:en:Category:Indian folklore|Category:Indian folklore]] |- |1302 || [[:en:Devendra Satyarthi|Devendra Satyarthi]] || [[d:Q15124759|Q15124759]] || [[:as:দেৱেন্দ্ৰ সত্যৰ্থী|দেৱেন্দ্ৰ সত্যৰ্থী]] || [[:en:Category:Indian folklorists|Category:Indian folklorists]] |- |1303 || [[:en:Devendrakulam|Devendrakulam]] || [[d:Q125564483|Q125564483]] || [[:as:দেৱেন্দ্ৰকুলাম|দেৱেন্দ্ৰকুলাম]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |1304 || [[:en:Devi Lal Samar|Devi Lal Samar]] || [[d:Q5266952|Q5266952]] || [[:as:দেৱী লাল সমৰ|দেৱী লাল সমৰ]] || [[:en:Category:Indian folklorists|Category:Indian folklorists]] |- |1305 || [[:en:Dewar (caste)|Dewar]] || [[d:Q28179970|Q28179970]] || [[:as:দেৱাৰ (জাতি)|দেৱাৰ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |1306 || [[:en:Dewi Danu|Dewi Danu]] || [[d:Q5268237|Q5268237]] || [[:as:দেৱী ডানু|দেৱী ডানু]] || [[:en:Category:Hindu goddesses|Category:Hindu goddesses]] |- |1307 || [[:en:Dhaba|Dhaba]] || [[d:Q2721569|Q2721569]] || [[:as:ধাবা|ধাবা]] || [[:en:Category:Transport culture of India|Category:Transport culture of India]] |- |1308 || [[:en:Dhadak|Dhadak]] || [[d:Q43302540|Q43302540]] || [[:as:ধদক|ধদক]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |1309 || [[:en:Dhadak 2|Dhadak 2]] || [[d:Q126537613|Q126537613]] || [[:as:ধদক ২|ধদক ২]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |1310 || [[:en:Dhai Akshar Prem Ke|Dhai Akshar Prem Ke]] || [[d:Q767542|Q767542]] || [[:as:ধাই অক্ষৰ প্ৰেম কে|ধাই অক্ষৰ প্ৰেম কে]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |1311 || [[:en:Dhak Dhak|Dhak Dhak]] || [[d:Q122863643|Q122863643]] || [[:as:ঢক ঢক|ঢক ঢক]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |1312 || [[:en:Dhakar|Dhakar]] || [[d:Q5268766|Q5268766]] || [[:as:ঢাকাৰ|ঢাকাৰ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |1313 || [[:en:Dham|Dham]] || [[d:Q5268805|Q5268805]] || [[:as:ধাম|ধাম]] || [[:en:Category:Indian cuisine stubs|Category:Indian cuisine stubs]] |- |1314 || [[:en:Dhan Gopal Mukerji|Dhan Gopal Mukerji]] || [[d:Q5268884|Q5268884]] || [[:as:ধন গোপাল মুকেৰজী|ধন গোপাল মুকেৰজী]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |1315 || [[:en:Dhana Kumari Bajracharya|Dhana Kumari Bajracharya]] || [[d:Q68005618|Q68005618]] || [[:as:ধন কুমাৰী বজৰাচাৰ্য|ধন কুমাৰী বজৰাচাৰ্য]] || [[:en:Category:Kumaris (goddesses)|Category:Kumaris]] |- |1316 || [[:en:Dhana jiru|Dhana jiru]] || [[d:Q19571438|Q19571438]] || [[:as:ধন আছে|ধন আছে]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |1317 || [[:en:Dhananjay Keer|Dhananjay Keer]] || [[d:Q15645412|Q15645412]] || [[:as:ধনঞ্জয় কীৰ|ধনঞ্জয় কীৰ]] || [[:en:Category:Writers from Pune|Category:Writers from Pune]] |- |1318 || [[:en:Dhansak|Dhansak]] || [[d:Q2723965|Q2723965]] || [[:as:ধনসাক|ধনসাক]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |1319 || [[:en:Dharan (clan)|Dharan]] || [[d:Q65288734|Q65288734]] || [[:as:ধৰণ (গোত্ৰ)|ধৰণ]] || [[:en:Category:Gotras|Category:Gotras]] |- |1320 || [[:en:Dharma Mittra|Dharma Mittra]] || [[d:Q2508524|Q2508524]] || [[:as:ধৰ্ম মিত্ৰ|ধৰ্ম মিত্ৰ]] || [[:en:Category:Yogis|Category:Yogis]] |- |1321 || [[:en:Dharwad pedha|Dharwad pedha]] || [[d:Q5269415|Q5269415]] || [[:as:ধৰৱাদ পেধা|ধৰৱাদ পেধা]] || [[:en:Category:Indian desserts|Category:Indian desserts]] |- |1322 || [[:en:Dhebra|Dhebra]] || [[d:Q5269476|Q5269476]] || [[:as:ঢেবৰা|ঢেবৰা]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |1323 || [[:en:Dheevara (caste)|Dheevara]] || [[d:Q28164092|Q28164092]] || [[:as:ধীৱৰা (জাতি)|ধীৱৰা]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |1324 || [[:en:Dhekaru|Dhekaru]] || [[d:Q13548133|Q13548133]] || [[:as:ধেকৰু|ধেকৰু]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |1325 || [[:en:Dhimal language|Dhimal language]] || [[d:Q35229|Q35229]] || [[:as:ধীমল ভাষা|ধীমল ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |1326 || [[:en:Dhimalish languages|Dhimalish languages]] || [[d:Q1207648|Q1207648]] || [[:as:ধীমালিছ ভাষা|ধীমালিছ ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |1327 || [[:en:Dhiraj Choudhury|Dhiraj Choudhury]] || [[d:Q21453974|Q21453974]] || [[:as:ধীৰাজ চৌধুৰী|ধীৰাজ চৌধুৰী]] || [[:en:Category:Artists from Kolkata|Category:Artists from Kolkata]] |- |1328 || [[:en:Dhirendra Premarshi|Dhirendra Premarshi]] || [[d:Q19366446|Q19366446]] || [[:as:ধীৰেন্দ্ৰ প্ৰেমৰ্শী|ধীৰেন্দ্ৰ প্ৰেমৰ্শী]] || [[:en:Category:Writers of Mithila|Category:Writers of Mithila]] |- |1329 || [[:en:Dhirendralal Dhar|Dhirendralal Dhar]] || [[d:Q50347607|Q50347607]] || [[:as:ধীৰেন্দ্ৰলাল ধৰ|ধীৰেন্দ্ৰলাল ধৰ]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |1330 || [[:en:Dhobi|Dhobi]] || [[d:Q2361326|Q2361326]] || [[:as:ধোবি|ধোবি]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |1331 || [[:en:Dhol Sagar|Dhol Sagar]] || [[d:Q97516216|Q97516216]] || [[:as:ঢোল সাগৰ|ঢোল সাগৰ]] || [[:en:Category:Indian folk culture|Category:Indian folk culture]] |- |1332 || [[:en:Dhondas|Dhondas]] || [[d:Q5269729|Q5269729]] || [[:as:ধোন্দা|ধোন্দা]] || [[:en:Category:Indian desserts|Category:Indian desserts]] |- |1333 || [[:en:Dhooska|Dhooska]] || [[d:Q24950338|Q24950338]] || [[:as:ধূস্কা|ধূস্কা]] || [[:en:Category:Indian snack foods|Category:Indian snack foods]] |- |1334 || [[:en:Dhoper chop|Dhoper chop]] || [[d:Q96376330|Q96376330]] || [[:as:ধোপাৰ চপ|ধোপাৰ চপ]] || [[:en:Category:Indian fast food|Category:Indian fast food]] |- |1335 || [[:en:Dhor (caste)|Dhor]] || [[d:Q135959299|Q135959299]] || [[:as:ধোৰ (জাতি)|ধোৰ]] || [[:en:Category:Dalit|Category:Dalit]] |- |1336 || [[:en:Dhosth (2001 Malayalam film)|Dhosth]] || [[d:Q5269792|Q5269792]] || [[:as:ধোষ্ট (২০০১ চনৰ মালয়ালম ছবি)|ধোষ্ট]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |1337 || [[:en:Dhritikanta Lahiri Choudhury|Dhritikanta Lahiri Choudhury]] || [[d:Q60622165|Q60622165]] || [[:as:ধৃতিকান্ত লাহিৰি চৌধুৰী|ধৃতিকান্ত লাহিৰি চৌধুৰী]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |1338 || [[:en:Dhrti|Dhrti]] || [[d:Q17002260|Q17002260]] || [[:as:ধৃতি|ধৃতি]] || [[:en:Category:Yoga concepts|Category:Yoga concepts]] |- |1339 || [[:en:Dhruvsatya|Dhruvsatya]] || [[d:Q5269824|Q5269824]] || [[:as:ধ্ৰুৱসত্য|ধ্ৰুৱসত্য]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |1340 || [[:en:Dhusia|Dhusia]] || [[d:Q5269928|Q5269928]] || [[:as:ধুছিয়া|ধুছিয়া]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |1341 || [[:en:Diamond Cut Diamond (fairy tale)|Diamond Cut Diamond]] || [[d:Q5270771|Q5270771]] || [[:as:ডাইমণ্ড কাট ডাইমণ্ড (সাধুকথা)|ডাইমণ্ড কাট ডাইমণ্ড]] || [[:en:Category:Indian folklore|Category:Indian folklore]] |- |1342 || [[:en:Didarganj Yakshi|Didarganj Yakshi]] || [[d:Q5274083|Q5274083]] || [[:as:দিদাৰগঞ্জ যক্ষী|দিদাৰগঞ্জ যক্ষী]] || [[:en:Category:Sculptures of women in India|Category:Sculptures of women in India]] |- |1343 || [[:en:Diet in Hinduism|Diet in Hinduism]] || [[d:Q3563981|Q3563981]] || [[:as:হিন্দু ধৰ্মত খাদ্যাভ্যাস|হিন্দু ধৰ্মত খাদ্যাভ্যাস]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |1344 || [[:en:Digaro languages|Digaro languages]] || [[d:Q56409|Q56409]] || [[:as:ডিগাৰো ভাষা|ডিগাৰো ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |1345 || [[:en:Digital India Awards|Digital India Awards]] || [[d:Q98556584|Q98556584]] || [[:as:ডিজিটেল ইণ্ডিয়া বঁটা|ডিজিটেল ইণ্ডিয়া বঁটা]] || [[:en:Category:Indian awards|Category:Indian awards]] |- |1346 || [[:en:Dih (archaeology)|Dih]] || [[d:Q133885486|Q133885486]] || [[:as:দিহ (পুৰাতত্ত্ব)|দিহ]] || [[:en:Category:Culture of Mithila|Category:Culture of Mithila]] |- |1347 || [[:en:Diksha (film)|Diksha]] || [[d:Q5276572|Q5276572]] || [[:as:দীক্ষা (চলচ্চিত্ৰ)|দীক্ষা]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |1348 || [[:en:Dilan Teer Bija|Dilan Teer Bija]] || [[d:Q137604996|Q137604996]] || [[:as:দিলান তীৰ বিজা|দিলান তীৰ বিজা]] || [[:en:Category:Culture of Hyderabad, India|Category:Culture of Hyderabad]] |- |1349 || [[:en:Dillagi... Yeh Dillagi|Dillagi... Yeh Dillagi]] || [[d:Q20001621|Q20001621]] || [[:as:দিল্লাগী... য়েহ দিল্লাগী|দিল্লাগী... য়েহ দিল্লাগী]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |1350 || [[:en:Dilli Abhi Door Hai|Dilli Abhi Door Hai]] || [[d:Q122143825|Q122143825]] || [[:as:দিল্লী অভি দুৱাৰ হায়|দিল্লী অভি দুৱাৰ হায়]] || [[:en:Category:Culture of Delhi|Category:Culture of Delhi]] |- |1351 || [[:en:Dimasa Kachari language|Dimasa Kachari language]] || [[d:Q118897441|Q118897441]] || [[:as:ডিমাছা কছাৰী ভাষা|ডিমাছা কছাৰী ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |1352 || [[:en:Dinesh Chandra Chattopadhyay|Dinesh Chandra Chattopadhyay]] || [[d:Q49850073|Q49850073]] || [[:as:দীনেশ চন্দ্ৰ চট্টোপাধ্যায়|দীনেশ চন্দ্ৰ চট্টোপাধ্যায়]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |1353 || [[:en:Dinesh Chandra Gorai|Dinesh Chandra Gorai]] || [[d:Q16095632|Q16095632]] || [[:as:দীনেশ চন্দ্ৰ গোৰাই|দীনেশ চন্দ্ৰ গোৰাই]] || [[:en:Category:Anglican bishops of Calcutta|Category:Anglican bishops of Calcutta]] |- |1354 || [[:en:Dinesh Chandra Sinha|Dinesh Chandra Sinha]] || [[d:Q5278069|Q5278069]] || [[:as:দীনেশ চন্দ্ৰ সিনহা|দীনেশ চন্দ্ৰ সিনহা]] || [[:en:Category:Indian folklorists|Category:Indian folklorists]] |- |1355 || [[:en:Dinesh Das|Dinesh Das]] || [[d:Q5278072|Q5278072]] || [[:as:দীনেশ দাস|দীনেশ দাস]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |1356 || [[:en:Dingal|Dingal]] || [[d:Q5278158|Q5278158]] || [[:as:ডিংগল|ডিংগল]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |1357 || [[:en:Dinman Hardoul Singh|Dinman Hardoul Singh]] || [[d:Q22038926|Q22038926]] || [[:as:দিনমান হৰদৌল সিং|দিনমান হৰদৌল সিং]] || [[:en:Category:Hindu folk deities|Category:Hindu folk deities]] |- |1358 || [[:en:Diocese of Calcutta (Church of North India)|Diocese of Calcutta]] || [[d:Q4917791|Q4917791]] || [[:as:কলিকতাৰ ডাইচ (উত্তৰ ভাৰতৰ গীৰ্জা)|কলিকতাৰ ডাইচ]] || [[:en:Category:Christianity in Kolkata|Category:Christianity in Kolkata]] |- |1359 || [[:en:Dipak Chatterjee|Dipak Chatterjee]] || [[d:Q31734544|Q31734544]] || [[:as:দিপক চেটাৰ্জী|দিপক চেটাৰ্জী]] || [[:en:Category:Culture of Kolkata|Category:Culture of Kolkata]] |- |1360 || [[:en:Dipak Nandy|Dipak Nandy]] || [[d:Q19560358|Q19560358]] || [[:as:দিপক নন্দী|দিপক নন্দী]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |1361 || [[:en:Dipendranath Bandyopadhyay|Dipendranath Bandyopadhyay]] || [[d:Q28867731|Q28867731]] || [[:as:দিপেন্দ্ৰনাথ বন্দ্যোপাধ্যায়|দিপেন্দ্ৰনাথ বন্দ্যোপাধ্যায়]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |1362 || [[:en:Diptendu Pramanick|Diptendu Pramanick]] || [[d:Q5280087|Q5280087]] || [[:as:দীপ্তেণ্ডু প্ৰমাণিক|দীপ্তেণ্ডু প্ৰমাণিক]] || [[:en:Category:Culture of Kolkata|Category:Culture of Kolkata]] |- |1363 || [[:en:Directorate of Language Planning and Implementation|Directorate of Language Planning and Implementation]] || [[d:Q113715723|Q113715723]] || [[:as:ভাষা পৰিকল্পনা আৰু ৰূপায়ণ সঞ্চালকালয়|ভাষা পৰিকল্পনা আৰু ৰূপায়ণ সঞ্চালকালয়]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |1364 || [[:en:Disco Singh|Disco Singh]] || [[d:Q16248097|Q16248097]] || [[:as:ডিস্কো সিং|ডিস্কো সিং]] || [[:en:Category:Films about fashion in India|Category:Films about fashion in India]] |- |1365 || [[:en:District Grand Lodge of Bengal|District Grand Lodge of Bengal]] || [[d:Q56063227|Q56063227]] || [[:as:বংগৰ জিলা গ্ৰেণ্ড লজ|বংগৰ জিলা গ্ৰেণ্ড লজ]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |1366 || [[:en:District Grand Lodge of Bombay|District Grand Lodge of Bombay]] || [[d:Q133885712|Q133885712]] || [[:as:বম্বেৰ জিলা গ্ৰেণ্ড লজ|বম্বেৰ জিলা গ্ৰেণ্ড লজ]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |1367 || [[:en:District Grand Lodge of Madras|District Grand Lodge of Madras]] || [[d:Q133865366|Q133865366]] || [[:as:মাদ্ৰাজৰ জিলা গ্ৰেণ্ড লজ|মাদ্ৰাজৰ জিলা গ্ৰেণ্ড লজ]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |1368 || [[:en:Divyavadana|Divyavadana]] || [[d:Q745854|Q745854]] || [[:as:দিব্যবাদন|দিব্যবাদন]] || [[:en:Category:Indian folklore|Category:Indian folklore]] |- |1369 || [[:en:Diwaliben Bhil|Diwaliben Bhil]] || [[d:Q20809682|Q20809682]] || [[:as:দীপাৱলীবেন ভীল|দীপাৱলীবেন ভীল]] || [[:en:Category:Indian folk singers|Category:Indian folk singers]] |- |1370 || [[:en:Diwanjimoola Grand Prix|Diwanjimoola Grand Prix]] || [[d:Q48671189|Q48671189]] || [[:as:দিৱানজীমুলা গ্ৰেণ্ড প্ৰিক্স|দিৱানজীমুলা গ্ৰেণ্ড প্ৰিক্স]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |1371 || [[:en:Dnyaneshwar Agashe|Dnyaneshwar Agashe]] || [[d:Q26466209|Q26466209]] || [[:as:জ্ঞানেশ্বৰ আগছে|জ্ঞানেশ্বৰ আগছে]] || [[:en:Category:Writers from Pune|Category:Writers from Pune]] |- |1372 || [[:en:Dnyaneshwari|Dnyaneshwari]] || [[d:Q2722359|Q2722359]] || [[:as:জ্ঞানেশ্বৰী|জ্ঞানেশ্বৰী]] || [[:en:Category:Cultural history of India|Category:Cultural history of India]] |- |1373 || [[:en:Do Knot Disturb|Do Knot Disturb]] || [[d:Q5286096|Q5286096]] || [[:as:গাঁঠি বিঘ্নিত কৰক|গাঁঠি বিঘ্নিত কৰক]] || [[:en:Category:Films about fashion in India|Category:Films about fashion in India]] |- |1374 || [[:en:Doabi dialect|Doabi dialect]] || [[d:Q3305503|Q3305503]] || [[:as:দোআবি উপভাষা|দোআবি উপভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |1375 || [[:en:Doce (sweet)|Doce]] || [[d:Q5287160|Q5287160]] || [[:as:Doce (মিঠা)|Doce]] || [[:en:Category:Indian cuisine stubs|Category:Indian cuisine stubs]] |- |1376 || [[:en:Doga (yoga)|Doga]] || [[d:Q5288297|Q5288297]] || [[:as:ডোগ (যোগ)|ডোগ]] || [[:en:Category:Yoga styles|Category:Yoga styles]] |- |1377 || [[:en:Dogra Jheer|Dogra Jheer]] || [[d:Q5288413|Q5288413]] || [[:as:ডোগৰা ঝিৰ|ডোগৰা ঝিৰ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |1378 || [[:en:Dola pratha|Dola pratha]] || [[d:Q136289217|Q136289217]] || [[:as:দোলা প্ৰথা|দোলা প্ৰথা]] || [[:en:Category:Women's rights in India|Category:Women's rights in India]] |- |1379 || [[:en:Dolly Jain|Dolly Jain]] || [[d:Q105171648|Q105171648]] || [[:as:ডলী জৈন|ডলী জৈন]] || [[:en:Category:Indian fashion stylists|Category:Indian fashion stylists]] |- |1380 || [[:en:Dominant caste|Dominant caste]] || [[d:Q108391902|Q108391902]] || [[:as:প্ৰধান জাতি|প্ৰধান জাতি]] || [[:en:Category:Caste system in India|Category:Caste system in India]] |- |1381 || [[:en:Dona Ganguly|Dona Ganguly]] || [[d:Q5293793|Q5293793]] || [[:as:ডোনা গাংগুলী|ডোনা গাংগুলী]] || [[:en:Category:Artists from Kolkata|Category:Artists from Kolkata]] |- |1382 || [[:en:Doodh soda|Doodh soda]] || [[d:Q117054308|Q117054308]] || [[:as:ডুধ চোডা|ডুধ চোডা]] || [[:en:Category:Indian drinks|Category:Indian drinks]] |- |1383 || [[:en:Doodhpak|Doodhpak]] || [[d:Q5296979|Q5296979]] || [[:as:দুধপক|দুধপক]] || [[:en:Category:Indian desserts|Category:Indian desserts]] |- |1384 || [[:en:Dostana (2008 film)|Dostana]] || [[d:Q1251094|Q1251094]] || [[:as:দোস্তানা (২০০৮ চনৰ ছবি)|দোস্তানা]] || [[:en:Category:Films about fashion in India|Category:Films about fashion in India]] |- |1385 || [[:en:Double ka meetha|Double ka meetha]] || [[d:Q966178|Q966178]] || [[:as:ডাবল কা মেথা|ডাবল কা মেথা]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |1386 || [[:en:Dover Lane Music Conference|Dover Lane Music Conference]] || [[d:Q3701730|Q3701730]] || [[:as:ড&#39; ভাৰ লেন সংগীত সন্মিলন|]] || [[:en:Category:Organised events in Kolkata|Category:Organised events in Kolkata]] |- |1387 || [[:en:Down Sterling|Down Sterling]] || [[d:Q5302859|Q5302859]] || [[:as:ডাউন ষ্টাৰলিং|ডাউন ষ্টাৰলিং]] || [[:en:Category:Culture of Chennai|Category:Culture of Chennai]] |- |1388 || [[:en:Dr. Ambedkar National Award|Dr. Ambedkar National Award]] || [[d:Q55476440|Q55476440]] || [[:as:ড° আম্বেদকাৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা|ড° আম্বেদকাৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা]] || [[:en:Category:Indian awards|Category:Indian awards]] |- |1389 || [[:en:Dr. B. C. Roy Award|Dr. B. C. Roy Award]] || [[d:Q5303973|Q5303973]] || [[:as:ডা° বি চি ৰয় বঁটা|ডা° বি চি ৰয় বঁটা]] || [[:en:Category:Indian awards|Category:Indian awards]] |- |1390 || [[:en:Dr. Bhau Daji Lad Museum|Dr. Bhau Daji Lad Museum]] || [[d:Q5303985|Q5303985]] || [[:as:ড° ভাউ দাজী লাড মিউজিয়াম|ড° ভাউ দাজী লাড মিউজিয়াম]] || [[:en:Category:Culture of Mumbai|Category:Culture of Mumbai]] |- |1391 || [[:en:Draupathi (2020 film)|Draupathi]] || [[d:Q86218158|Q86218158]] || [[:as:দ্ৰৌপতি (২০২০ ছবি)|দ্ৰৌপতি]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |1392 || [[:en:Dravidian movement|Dravidian movement]] || [[d:Q56276863|Q56276863]] || [[:as:দ্ৰাবিড় আন্দোলন|দ্ৰাবিড় আন্দোলন]] || [[:en:Category:Anti-caste movements|Category:Anti-caste movements]] |- |1393 || [[:en:Dream yoga|Dream yoga]] || [[d:Q1417053|Q1417053]] || [[:as:সপোনৰ যোগাসন|সপোনৰ যোগাসন]] || [[:en:Category:Yoga styles|Category:Yoga styles]] |- |1394 || [[:en:Dreaming of Words|Dreaming of Words]] || [[d:Q110517004|Q110517004]] || [[:as:শব্দৰ সপোন দেখা|শব্দৰ সপোন দেখা]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |1395 || [[:en:Drighangchoo|Drighangchoo]] || [[d:Q5307525|Q5307525]] || [[:as:দৃঘাংচু|দৃঘাংচু]] || [[:en:Category:Mass media in Kolkata|Category:Mass media in Kolkata]] |- |1396 || [[:en:Drishti (yoga)|Drishti]] || [[d:Q4168249|Q4168249]] || [[:as:দৃষ্টি (যোগ)|দৃষ্টি]] || [[:en:Category:Hatha yoga|Category:Hatha yoga]] |- |1397 || [[:en:Dru yoga|Dru yoga]] || [[d:Q2710606|Q2710606]] || [[:as:দ্ৰু যোগ|দ্ৰু যোগ]] || [[:en:Category:Yoga organizations|Category:Yoga organizations]] |- |1398 || [[:en:Dualism (Indian philosophy)|Dualism]] || [[d:Q48732167|Q48732167]] || [[:as:দ্বৈতবাদ (ভাৰতীয় দৰ্শন)|দ্বৈতবাদ]] || [[:en:Category:Yoga concepts|Category:Yoga concepts]] |- |1399 || [[:en:Dubraj rice|Dubraj rice]] || [[d:Q5311105|Q5311105]] || [[:as:দুবৰাজ চাউল|দুবৰাজ চাউল]] || [[:en:Category:GI Tagged Rice varieties of India|Category:GI Tagged Rice varieties of India]] |- |1400 || [[:en:Dude (2025 film)|Dude]] || [[d:Q133829547|Q133829547]] || [[:as:ডুড (২০২৫ চনৰ ছবি)|ডুড]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |1401 || [[:en:Dudi|Dudi]] || [[d:Q29011480|Q29011480]] || [[:as:দুডী|দুডী]] || [[:en:Category:Gotras|Category:Gotras]] |- |1402 || [[:en:Dukula|Dukula]] || [[d:Q110722894|Q110722894]] || [[:as:দুকূলা|দুকূলা]] || [[:en:Category:Indian clothing|Category:Indian clothing]] |- |1403 || [[:en:Dulla Bhatti (1956 film)|Dulla Bhatti]] || [[d:Q26205862|Q26205862]] || [[:as:দুল্লা ভট্টি (১৯৫৬ চনৰ ছবি)|দুল্লা ভট্টি]] || [[:en:Category:Films based on Indian folklore|Category:Films based on Indian folklore]] |- |1404 || [[:en:Dulla Bhatti (2016 film)|Dulla Bhatti]] || [[d:Q23762920|Q23762920]] || [[:as:দুল্লা ভট্টি (২০১৬ চনৰ ছবি)|দুল্লা ভট্টি]] || [[:en:Category:Films based on Indian folklore|Category:Films based on Indian folklore]] |- |1405 || [[:en:Dum pukht|Dum pukht]] || [[d:Q5313587|Q5313587]] || [[:as:দম পুখত|দম পুখত]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |1406 || [[:en:Dumal|Dumal]] || [[d:Q17052152|Q17052152]] || [[:as:ডুমল|ডুমল]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |1407 || [[:en:Dumdyam|Dumdyam]] || [[d:Q5313765|Q5313765]] || [[:as:ডুমদ্যাম|ডুমদ্যাম]] || [[:en:Category:Indian clothing|Category:Indian clothing]] |- |1408 || [[:en:Dumpra|Dumpra]] || [[d:Q5313980|Q5313980]] || [[:as:ডুমপ্ৰা|ডুমপ্ৰা]] || [[:en:Category:Indian clothing|Category:Indian clothing]] |- |1409 || [[:en:Duniyadari|Duniyadari]] || [[d:Q13926592|Q13926592]] || [[:as:দুনিয়াদাৰী|দুনিয়াদাৰী]] || [[:en:Category:Films shot in Pune|Category:Films shot in Pune]] |- |1410 || [[:en:Durbar Hall Ground|Durbar Hall Ground]] || [[d:Q5316306|Q5316306]] || [[:as:দৰবাৰ হল খেলপথাৰ|দৰবাৰ হল খেলপথাৰ]] || [[:en:Category:Culture of Kochi|Category:Culture of Kochi]] |- |1411 || [[:en:Durga (TV series)|Durga]] || [[d:Q104876513|Q104876513]] || [[:as:দুৰ্গা (টিভি ধাৰাবাহিক)|দুৰ্গা]] || [[:en:Category:Television shows set in Kolkata|Category:Television shows set in Kolkata]] |- |1412 || [[:en:Duruwa language|Duruwa language]] || [[d:Q56753|Q56753]] || [[:as:দুৰুৱা ভাষা|দুৰুৱা ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |1413 || [[:en:Duvidha|Duvidha]] || [[d:Q5317629|Q5317629]] || [[:as:দুবিধা|দুবিধা]] || [[:en:Category:Indian folklore|Category:Indian folklore]] |- |1414 || [[:en:Dvadasaha|Dvadasaha]] || [[d:Q18388811|Q18388811]] || [[:as:দ্বাদসাহা|দ্বাদসাহা]] || [[:en:Category:Indian philosophy|Category:Indian philosophy]] |- |1415 || [[:en:Dwight Pattison|Dwight Pattison]] || [[d:Q15993369|Q15993369]] || [[:as:ড্ৱাইট পেটিছন|ড্ৱাইট পেটিছন]] || [[:en:Category:Musicians from Kolkata|Category:Musicians from Kolkata]] |- |1416 || [[:en:Dwijendralal Ray|Dwijendralal Ray]] || [[d:Q1268517|Q1268517]] || [[:as:দ্বিজেন্দ্ৰলাল ৰায়|দ্বিজেন্দ্ৰলাল ৰায়]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |1417 || [[:en:Earliest colour films in South India|Earliest colour films in South India]] || [[d:Q48730245|Q48730245]] || [[:as:দক্ষিণ ভাৰতৰ আদিম ৰঙীন ছবি|দক্ষিণ ভাৰতৰ আদিম ৰঙীন ছবি]] || [[:en:Category:Culture of South India|Category:Culture of South India]] |- |1418 || [[:en:Early modern yoga|Early modern yoga]] || [[d:Q65071603|Q65071603]] || [[:as:আৰম্ভণিৰ আধুনিক যোগাসন|আৰম্ভণিৰ আধুনিক যোগাসন]] || [[:en:Category:Modern yoga|Category:Modern yoga]] |- |1419 || [[:en:Eastern Hindi languages|Eastern Hindi languages]] || [[d:Q4126648|Q4126648]] || [[:as:পূবৰ হিন্দী ভাষা|পূবৰ হিন্দী ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |1420 || [[:en:Eastern Indo-Aryan languages|Eastern Indo-Aryan languages]] || [[d:Q12593391|Q12593391]] || [[:as:পূব ভাৰত-আৰ্য্য ভাষা|পূব ভাৰত-আৰ্য্য ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |1421 || [[:en:Eastern Institute for Integrated Learning in Management University|Eastern Institute for Integrated Learning in Management University]] || [[d:Q12415489|Q12415489]] || [[:as:ইষ্টাৰ্ন ইনষ্টিটিউট ফৰ ইণ্টিগ্ৰেটেড লাৰ্নিং ইন মেনেজমেণ্ট ইউনিভাৰ্চিটি|ইষ্টাৰ্ন ইনষ্টিটিউট ফৰ ইণ্টিগ্ৰেটেড লাৰ্নিং ইন মেনেজমেণ্ট ইউনিভাৰ্চিটি]] || [[:en:Category:Fashion schools in India|Category:Fashion schools in India]] |- |1422 || [[:en:Eastern esotericism|Eastern esotericism]] || [[d:Q113565599|Q113565599]] || [[:as:পূবৰ গুপ্ততাবাদ|পূবৰ গুপ্ততাবাদ]] || [[:en:Category:Tantra|Category:Tantra]] |- |1423 || [[:en:Ebela|Ebela]] || [[d:Q3784692|Q3784692]] || [[:as:এবেলা|এবেলা]] || [[:en:Category:Newspapers published in Kolkata|Category:Newspapers published in Kolkata]] |- |1424 || [[:en:Ecology Park|Ecology Park]] || [[d:Q121911137|Q121911137]] || [[:as:ইক&#39; লজি পাৰ্ক|]] || [[:en:Category:Culture of Ahmedabad|Category:Culture of Ahmedabad]] |- |1425 || [[:en:Economic Times Awards|Economic Times Awards]] || [[d:Q5333422|Q5333422]] || [[:as:ইকনমিক টাইমছ বঁটা|ইকনমিক টাইমছ বঁটা]] || [[:en:Category:Indian awards|Category:Indian awards]] |- |1426 || [[:en:Economically Weaker Section|Economically Weaker Section]] || [[d:Q28458624|Q28458624]] || [[:as:অৰ্থনৈতিকভাৱে দুৰ্বল অংশ|অৰ্থনৈতিকভাৱে দুৰ্বল অংশ]] || [[:en:Category:Reservation in India|Category:Reservation in India]] |- |1427 || [[:en:Edakkunni Uthram Vilakku|Edakkunni Uthram Vilakku]] || [[d:Q5335669|Q5335669]] || [[:as:এদাকুন্নি উথ্ৰাম ভিলাক্কু|এদাকুন্নি উথ্ৰাম ভিলাক্কু]] || [[:en:Category:Culture of Thrissur|Category:Culture of Thrissur]] |- |1428 || [[:en:Edayil Madhom|Edayil Madhom]] || [[d:Q16911133|Q16911133]] || [[:as:এদৈল মাধোম|এদৈল মাধোম]] || [[:en:Category:Madhoms in Thrissur|Category:Madhoms in Thrissur]] |- |1429 || [[:en:Edayur chilli|Edayur chilli]] || [[d:Q131104417|Q131104417]] || [[:as:এদয়ুৰ মৰিচা|এদয়ুৰ মৰিচা]] || [[:en:Category:Indian spices|Category:Indian spices]] |- |1430 || [[:en:Eddfest|Eddfest]] || [[d:Q5335776|Q5335776]] || [[:as:এডফেষ্ট|এডফেষ্ট]] || [[:en:Category:Culture of Bengaluru|Category:Culture of Bengaluru]] |- |1431 || [[:en:Edhir Paradhathu|Edhir Paradhathu]] || [[d:Q5337976|Q5337976]] || [[:as:এধিৰ পৰাধাথু|এধিৰ পৰাধাথু]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |1432 || [[:en:Edward Wyllie|Edward Wyllie]] || [[d:Q16043850|Q16043850]] || [[:as:এডৱাৰ্ড উইলি|এডৱাৰ্ড উইলি]] || [[:en:Category:Artists from Kolkata|Category:Artists from Kolkata]] |- |1433 || [[:en:Edwin Bryant (Indologist)|Edwin Bryant]] || [[d:Q4095737|Q4095737]] || [[:as:এডউইন ব্ৰায়াণ্ট (Indologist)|এডউইন ব্ৰায়াণ্ট]] || [[:en:Category:Yoga scholars|Category:Yoga scholars]] |- |1434 || [[:en:Ee Puzhayum Kadannu|Ee Puzhayum Kadannu]] || [[d:Q5347013|Q5347013]] || [[:as:ই পুঝায়ুম কদন্নু|ই পুঝায়ুম কদন্নু]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |1435 || [[:en:Een Chingba (Khamba Thoibi)|Een Chingba]] || [[d:Q138029639|Q138029639]] || [[:as:ইন চিংবা (খাম্বা থোইবি)|ইন চিংবা]] || [[:en:Category:Meitei mythology|Category:Meitei mythology]] |- |1436 || [[:en:Eewai|Eewai]] || [[d:Q113696498|Q113696498]] || [[:as:ইৱাই|ইৱাই]] || [[:en:Category:Cinema of Manipur|Category:Cinema of Manipur]] |- |1437 || [[:en:Egg roast|Egg roast]] || [[d:Q5347855|Q5347855]] || [[:as:কণী পোৰা|কণী পোৰা]] || [[:en:Category:Indian cuisine stubs|Category:Indian cuisine stubs]] |- |1438 || [[:en:Ehvam - International Spiritual Center for Peace|Ehvam - International Spiritual Center for Peace]] || [[d:Q105097186|Q105097186]] || [[:as:এহভাম - শান্তিৰ বাবে আন্তৰ্জাতিক আধ্যাত্মিক কেন্দ্ৰ|এহভাম - শান্তিৰ বাবে আন্তৰ্জাতিক আধ্যাত্মিক কেন্দ্ৰ]] || [[:en:Category:Yoga organizations|Category:Yoga organizations]] |- |1439 || [[:en:Ei Samay|Ei Samay]] || [[d:Q3784687|Q3784687]] || [[:as:আই সময়|আই সময়]] || [[:en:Category:Newspapers published in Kolkata|Category:Newspapers published in Kolkata]] |- |1440 || [[:en:Eighth Schedule to the Constitution of India|Eighth Schedule to the Constitution of India]] || [[d:Q12414903|Q12414903]] || [[:as:ভাৰতৰ সংবিধানৰ অষ্টম অনুসূচী|ভাৰতৰ সংবিধানৰ অষ্টম অনুসূচী]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |1441 || [[:en:Eigi Kona|Eigi Kona]] || [[d:Q105617313|Q105617313]] || [[:as:আইগি ক&#39; না|]] || [[:en:Category:Cinema of Manipur|Category:Cinema of Manipur]] |- |1442 || [[:en:Ek Aastha Aisi Bhee|Ek Aastha Aisi Bhee]] || [[d:Q29344720|Q29344720]] || [[:as:এক আস্থা আইচি ভী|এক আস্থা আইচি ভী]] || [[:en:Category:Television shows set in Kolkata|Category:Television shows set in Kolkata]] |- |1443 || [[:en:Ek Hasina Thi (TV series)|Ek Hasina Thi]] || [[d:Q17052291|Q17052291]] || [[:as:এক হাছিনা থি (টিভি ধাৰাবাহিক)|এক হাছিনা থি]] || [[:en:Category:Television shows set in Kolkata|Category:Television shows set in Kolkata]] |- |1444 || [[:en:Ek Thi Daayan|Ek Thi Daayan]] || [[d:Q5350251|Q5350251]] || [[:as:এক থি দায়ন|এক থি দায়ন]] || [[:en:Category:Films based on Indian folklore|Category:Films based on Indian folklore]] |- |1445 || [[:en:Eka Lakhani|Eka Lakhani]] || [[d:Q101114981|Q101114981]] || [[:as:একা লখনি|একা লখনি]] || [[:en:Category:Indian fashion designers|Category:Indian fashion designers]] |- |1446 || [[:en:Ekagrata|Ekagrata]] || [[d:Q17052321|Q17052321]] || [[:as:একগ্ৰতা|একগ্ৰতা]] || [[:en:Category:Yoga concepts|Category:Yoga concepts]] |- |1447 || [[:en:Ekalavyan (novelist)|Ekalavyan]] || [[d:Q322863|Q322863]] || [[:as:একলব্যন (ঔপন্যাসিক)|একলব্যন]] || [[:en:Category:Writers from Thrissur|Category:Writers from Thrissur]] |- |1448 || [[:en:Ekbar Biday De Ma Ghure Ashi|Ekbar Biday De Ma Ghure Ashi]] || [[d:Q5350364|Q5350364]] || [[:as:একবৰ বিদায় দে মা ঘুৰে আশী|একবৰ বিদায় দে মা ঘুৰে আশী]] || [[:en:Category:Bengali folklore|Category:Bengali folklore]] |- |1449 || [[:en:Ekdin|Ekdin]] || [[d:Q3784682|Q3784682]] || [[:as:একদিন|একদিন]] || [[:en:Category:Newspapers published in Kolkata|Category:Newspapers published in Kolkata]] |- |1450 || [[:en:Ekenbabu|Ekenbabu]] || [[d:Q97257675|Q97257675]] || [[:as:একেনবাবু|একেনবাবু]] || [[:en:Category:Culture of Kolkata|Category:Culture of Kolkata]] |- |1451 || [[:en:Eklavya: The Royal Guard|Eklavya: The Royal Guard]] || [[d:Q542698|Q542698]] || [[:as:একলব্য: ৰয়েল গাৰ্ড|একলব্য: ৰয়েল গাৰ্ড]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |1452 || [[:en:Eknath Easwaran|Eknath Easwaran]] || [[d:Q5350511|Q5350511]] || [[:as:একনাথ ঈশ্বৰন|একনাথ ঈশ্বৰন]] || [[:en:Category:Writers from Thrissur|Category:Writers from Thrissur]] |- |1453 || [[:en:Eleanor Zelliot|Eleanor Zelliot]] || [[d:Q15430025|Q15430025]] || [[:as:এলিন&#39; ৰ জেলিয়ট|]] || [[:en:Category:Dalit studies|Category:Dalit studies]] |- |1454 || [[:en:Elephant Festival|Elephant Festival]] || [[d:Q5359316|Q5359316]] || [[:as:হাতী উৎসৱ|হাতী উৎসৱ]] || [[:en:Category:Culture of Jaipur|Category:Culture of Jaipur]] |- |1455 || [[:en:Elephants in Kerala culture|Elephants in Kerala culture]] || [[d:Q38398969|Q38398969]] || [[:as:কেৰেলাৰ সংস্কৃতিত হাতী|কেৰেলাৰ সংস্কৃতিত হাতী]] || [[:en:Category:Elephants in Indian culture|Category:Elephants in Indian culture]] |- |1456 || [[:en:Elettaria|Elettaria]] || [[d:Q312218|Q312218]] || [[:as:এলেটাৰিয়া|এলেটাৰিয়া]] || [[:en:Category:Indian spices|Category:Indian spices]] |- |1457 || [[:en:Elisabeth Haich|Elisabeth Haich]] || [[d:Q464072|Q464072]] || [[:as:এলিজাবেথ হাইচ|এলিজাবেথ হাইচ]] || [[:en:Category:Yogis|Category:Yogis]] |- |1458 || [[:en:Elite Cinema Hall, Calcutta|Elite Cinema Hall]] || [[d:Q34501238|Q34501238]] || [[:as:এলিট চিনেমা হল, কলিকতা|এলিট চিনেমা হল]] || [[:en:Category:Cinemas in Kolkata|Category:Cinemas in Kolkata]] |- |1459 || [[:en:Elite Model Look India|Elite Model Look India]] || [[d:Q18353202|Q18353202]] || [[:as:এলিট মডেল লুক ইণ্ডিয়া|এলিট মডেল লুক ইণ্ডিয়া]] || [[:en:Category:Indian awards|Category:Indian awards]] |- |1460 || [[:en:Elizabeth Cadell|Elizabeth Cadell]] || [[d:Q16028062|Q16028062]] || [[:as:এলিজাবেথ কেডেল|এলিজাবেথ কেডেল]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |1461 || [[:en:Elizabeth De Michelis|Elizabeth De Michelis]] || [[d:None|None]] || [[:as:এলিজাবেথ ডি মিচেলিছ|এলিজাবেথ ডি মিচেলিছ]] || [[:en:Category:Yoga scholars|Category:Yoga scholars]] |- |1462 || [[:en:Elle (India)|Elle]] || [[d:Q15863920|Q15863920]] || [[:as:Elle (ভাৰত)|Elle]] || [[:en:Category:Women's magazines published in India|Category:Women's magazines published in India]] |- |1463 || [[:en:Elliott Goldberg|Elliott Goldberg]] || [[d:None|None]] || [[:as:ইলিয়ট গোল্ডবাৰ্গ|ইলিয়ট গোল্ডবাৰ্গ]] || [[:en:Category:Yoga scholars|Category:Yoga scholars]] |- |1464 || [[:en:Elluvachi Godaramma|Elluvachi Godaramma]] || [[d:Q129191314|Q129191314]] || [[:as:এলুভাচি গোদাৰম্মা|এলুভাচি গোদাৰম্মা]] || [[:en:Category:Indian folk songs|Category:Indian folk songs]] |- |1465 || [[:en:Elsie Finnimore Buckley|Elsie Finnimore Buckley]] || [[d:Q15430722|Q15430722]] || [[:as:এলচি ফিনিমোৰ বাকলি|এলচি ফিনিমোৰ বাকলি]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |1466 || [[:en:Elur Chetty|Elur Chetty]] || [[d:Q5367922|Q5367922]] || [[:as:এলুৰ চেট্টি|এলুৰ চেট্টি]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |1467 || [[:en:Elwendia persica|Elwendia persica]] || [[d:Q117070158|Q117070158]] || [[:as:এলৱেণ্ডিয়া পাৰ্চিকা|এলৱেণ্ডিয়া পাৰ্চিকা]] || [[:en:Category:Indian spices|Category:Indian spices]] |- |1468 || [[:en:Emily Hester Brodrick|Emily Hester Brodrick]] || [[d:Q54855311|Q54855311]] || [[:as:এমিলি হেষ্টাৰ ব্ৰড্ৰিক|এমিলি হেষ্টাৰ ব্ৰড্ৰিক]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |1469 || [[:en:Emma Roberts (author)|Emma Roberts]] || [[d:Q5372941|Q5372941]] || [[:as:এমা ৰবাৰ্টছ (লেখক)|এমা ৰবাৰ্টছ]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |1470 || [[:en:Emoinu Fish Fest|Emoinu Fish Fest]] || [[d:Q116179006|Q116179006]] || [[:as:ইমোইনু মাছ ফেষ্ট|ইমোইনু মাছ ফেষ্ট]] || [[:en:Category:Meitei festivals|Category:Meitei festivals]] |- |1471 || [[:en:Enabling Women of Kamand|Enabling Women of Kamand]] || [[d:Q89409673|Q89409673]] || [[:as:কামাণ্ডৰ মহিলাসকলক সক্ষম কৰা|কামাণ্ডৰ মহিলাসকলক সক্ষম কৰা]] || [[:en:Category:Women in India|Category:Women in India]] |- |1472 || [[:en:Ennavo Pudichirukku|Ennavo Pudichirukku]] || [[d:Q48671343|Q48671343]] || [[:as:এননাভো পুডিচিৰুক্কু|এননাভো পুডিচিৰুক্কু]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |1473 || [[:en:Ente (film)|Ente]] || [[d:Q17072016|Q17072016]] || [[:as:Ente (চলচ্চিত্ৰ)|Ente]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |1474 || [[:en:Entertainment tax|Entertainment tax]] || [[d:Q5380491|Q5380491]] || [[:as:মনোৰঞ্জনৰ কৰ|মনোৰঞ্জনৰ কৰ]] || [[:en:Category:Entertainment in India|Category:Entertainment in India]] |- |1475 || [[:en:Enthino Pookunna Pookkal|Enthino Pookunna Pookkal]] || [[d:Q18124629|Q18124629]] || [[:as:এনথিনো পুকুন্না পুক্কাল|এনথিনো পুকুন্না পুক্কাল]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |1476 || [[:en:Entry of women to Sabarimala|Entry of women to Sabarimala]] || [[d:Q58948804|Q58948804]] || [[:as:সবৰীমালাত মহিলাৰ প্ৰৱেশ|সবৰীমালাত মহিলাৰ প্ৰৱেশ]] || [[:en:Category:Women's rights in India|Category:Women's rights in India]] |- |1477 || [[:en:Epic of Katamaraju|Epic of Katamaraju]] || [[d:Q5382476|Q5382476]] || [[:as:কাটামাৰাজুৰ মহাকাব্য|কাটামাৰাজুৰ মহাকাব্য]] || [[:en:Category:Indian folklore|Category:Indian folklore]] |- |1478 || [[:en:Epistola Alexandri ad Aristotelem|Epistola Alexandri ad Aristotelem]] || [[d:Q54913598|Q54913598]] || [[:as:এপিষ্টোলা আলেকজেণ্ড্ৰি এড এৰিষ্টোটেলেম|এপিষ্টোলা আলেকজেণ্ড্ৰি এড এৰিষ্টোটেলেম]] || [[:en:Category:Works about India|Category:Works about India]] |- |1479 || [[:en:Erachichor|Erachichor]] || [[d:Q65067382|Q65067382]] || [[:as:এৰাচিচোৰ|এৰাচিচোৰ]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |1480 || [[:en:Eradi|Eradi]] || [[d:Q5384804|Q5384804]] || [[:as:এৰাদি|এৰাদি]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |1481 || [[:en:Eranadan people|Eranadan people]] || [[d:Q69762326|Q69762326]] || [[:as:এৰানাডান লোক|এৰানাডান লোক]] || [[:en:Category:Scheduled Tribes of India|Category:Scheduled Tribes of India]] |- |1482 || [[:en:Eravallan people|Eravallan people]] || [[d:Q12982292|Q12982292]] || [[:as:এৰাভালান মানুহ|এৰাভালান মানুহ]] || [[:en:Category:Scheduled Tribes of India|Category:Scheduled Tribes of India]] |- |1483 || [[:en:Ernest Wood|Ernest Wood]] || [[d:Q1356589|Q1356589]] || [[:as:আৰ্নেষ্ট উড|আৰ্নেষ্ট উড]] || [[:en:Category:Yoga scholars|Category:Yoga scholars]] |- |1484 || [[:en:Erode turmeric|Erode turmeric]] || [[d:Q107463168|Q107463168]] || [[:as:হলুদ খহাই পেলায়|হলুদ খহাই পেলায়]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |1485 || [[:en:Erramatti Mangamma|Erramatti Mangamma]] || [[d:Q67164872|Q67164872]] || [[:as:এৰামাট্টি মাংগাম্মা|এৰামাট্টি মাংগাম্মা]] || [[:en:Category:Maternity in India|Category:Maternity in India]] |- |1486 || [[:en:Esha Sethi Thirani|Esha Sethi Thirani]] || [[d:Q51120464|Q51120464]] || [[:as:এছা ছেঠি থিৰানি|এছা ছেঠি থিৰানি]] || [[:en:Category:Indian fashion designers|Category:Indian fashion designers]] |- |1487 || [[:en:Etharkkum Thunindhavan|Etharkkum Thunindhavan]] || [[d:Q108085772|Q108085772]] || [[:as:এথাৰকুম থুনিন্দবন|এথাৰকুম থুনিন্দবন]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |1488 || [[:en:Eugène Lafont|Eugène Lafont]] || [[d:Q3059959|Q3059959]] || [[:as:ইউজেন লাফণ্ট|ইউজেন লাফণ্ট]] || [[:en:Category:Christian clergy from Kolkata|Category:Christian clergy from Kolkata]] |- |1489 || [[:en:Eunice de Souza|Eunice de Souza]] || [[d:Q5409784|Q5409784]] || [[:as:ইউনিচ ডি ছৌজা|ইউনিচ ডি ছৌজা]] || [[:en:Category:Writers from Pune|Category:Writers from Pune]] |- |1490 || [[:en:European Manipuri Association|European Manipuri Association]] || [[d:Q136747139|Q136747139]] || [[:as:ইউৰোপীয় মণিপুৰী সন্থা|ইউৰোপীয় মণিপুৰী সন্থা]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |1491 || [[:en:Eutopian Euphorians|Eutopian Euphorians]] || [[d:Q5414556|Q5414556]] || [[:as:ইউটোপিয়ান ইউফ’ৰিয়ান|ইউটোপিয়ান ইউফ’ৰিয়ান]] || [[:en:Category:Cultural festivals in India|Category:Cultural festivals in India]] |- |1492 || [[:en:Execution by elephant|Execution by elephant]] || [[d:Q213490|Q213490]] || [[:as:হাতীৰদ্বাৰা ফাঁচি|হাতীৰদ্বাৰা ফাঁচি]] || [[:en:Category:Elephants in Indian culture|Category:Elephants in Indian culture]] |- |1493 || [[:en:Extraterrestrials in Meitei culture|Extraterrestrials in Meitei culture]] || [[d:Q138029109|Q138029109]] || [[:as:মেইটেই সংস্কৃতিত অপাৰ্থিৱ|মেইটেই সংস্কৃতিত অপাৰ্থিৱ]] || [[:en:Category:Sanamahism|Category:Sanamahism]] |- |1494 || [[:en:Ezham Suryan|Ezham Suryan]] || [[d:Q5423265|Q5423265]] || [[:as:এজহাম সূৰ্য্য|এজহাম সূৰ্য্য]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |1495 || [[:en:Ezhara Ponnana|Ezhara Ponnana]] || [[d:Q18124721|Q18124721]] || [[:as:এজহাৰা পোনানা|এজহাৰা পোনানা]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |1496 || [[:en:Ezhava|Ezhava]] || [[d:Q3520262|Q3520262]] || [[:as:এঝাভা|এঝাভা]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |1497 || [[:en:Ezhumin|Ezhumin]] || [[d:Q56291254|Q56291254]] || [[:as:এজুমিন|এজুমিন]] || [[:en:Category:Indian martial arts films|Category:Indian martial arts films]] |- |1498 || [[:en:Ezhuthachan (caste)|Ezhuthachan]] || [[d:Q13110709|Q13110709]] || [[:as:এঝুথাচান (জাতি)|এঝুথাচান]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |1499 || [[:en:Ezra Hospital|Ezra Hospital]] || [[d:Q5423365|Q5423365]] || [[:as:এজ্ৰা হাস্পতাল|এজ্ৰা হাস্পতাল]] || [[:en:Category:Jews and Judaism in Kolkata|Category:Jews and Judaism in Kolkata]] |- |1500 || [[:en:FC Kochin|FC Kochin]] || [[d:Q1387253|Q1387253]] || [[:as:এফ চি কোচিন|এফ চি কোচিন]] || [[:en:Category:Culture of Kochi|Category:Culture of Kochi]] |- |1501 || [[:en:FEF Global Fashion Awards|FEF Global Fashion Awards]] || [[d:Q107481395|Q107481395]] || [[:as:এফ ই এফ গ্ল’বেল ফেশ্বন এৱাৰ্ড|এফ ই এফ গ্ল’বেল ফেশ্বন এৱাৰ্ড]] || [[:en:Category:Indian fashion|Category:Indian fashion]] |- |1502 || [[:en:Fafda|Fafda]] || [[d:Q14675879|Q14675879]] || [[:as:ফাফদা|ফাফদা]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |1503 || [[:en:Fairs and festivals of Rajasthan|Fairs and festivals of Rajasthan]] || [[d:Q134550110|Q134550110]] || [[:as:ৰাজস্থানৰ মেলা আৰু উৎসৱ|ৰাজস্থানৰ মেলা আৰু উৎসৱ]] || [[:en:Category:Cultural festivals in India|Category:Cultural festivals in India]] |- |1504 || [[:en:Falguni Roy|Falguni Roy]] || [[d:Q3348253|Q3348253]] || [[:as:ফালগুনি ৰয়|ফালগুনি ৰয়]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |1505 || [[:en:Family planning in India|Family planning in India]] || [[d:Q5433379|Q5433379]] || [[:as:ভাৰতত পৰিয়াল পৰিকল্পনা|ভাৰতত পৰিয়াল পৰিকল্পনা]] || [[:en:Category:Women's rights in India|Category:Women's rights in India]] |- |1506 || [[:en:Fandry|Fandry]] || [[d:Q15716241|Q15716241]] || [[:as:ফেণ্ড্ৰি|ফেণ্ড্ৰি]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |1507 || [[:en:Fantasy sports in India|Fantasy sports in India]] || [[d:Q115806977|Q115806977]] || [[:as:ভাৰতত ফেণ্টাচি ক্ৰীড়া|ভাৰতত ফেণ্টাচি ক্ৰীড়া]] || [[:en:Category:Sport in India|Category:Sport in India]] |- |1508 || [[:en:Far far|Far far]] || [[d:Q5434634|Q5434634]] || [[:as:বহু দূৰত|বহু দূৰত]] || [[:en:Category:Indian snack foods|Category:Indian snack foods]] |- |1509 || [[:en:Farah Ki Dawat|Farah Ki Dawat]] || [[d:Q19263614|Q19263614]] || [[:as:ফাৰাহ কি দাৱত|ফাৰাহ কি দাৱত]] || [[:en:Category:Indian cooking television series|Category:Indian cooking television series]] |- |1510 || [[:en:Farah Naqvi|Farah Naqvi]] || [[d:Q5434734|Q5434734]] || [[:as:ফাৰাহ নাকভি|ফাৰাহ নাকভি]] || [[:en:Category:Indian feminists|Category:Indian feminists]] |- |1511 || [[:en:Farali potatoes|Farali potatoes]] || [[d:Q16860992|Q16860992]] || [[:as:ফৰালি আলু|ফৰালি আলু]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |1512 || [[:en:Farida Hossain|Farida Hossain]] || [[d:Q29857315|Q29857315]] || [[:as:ফৰিদা হোছেইন|ফৰিদা হোছেইন]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |1513 || [[:en:Farida Majid|Farida Majid]] || [[d:Q108805920|Q108805920]] || [[:as:ফৰিদা মজিদ|ফৰিদা মজিদ]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |1514 || [[:en:Farrokh Khambata|Farrokh Khambata]] || [[d:Q19560998|Q19560998]] || [[:as:ফাৰৰোখ খাম্বাটা|ফাৰৰোখ খাম্বাটা]] || [[:en:Category:Indian chefs|Category:Indian chefs]] |- |1515 || [[:en:Farrukh Dhondy|Farrukh Dhondy]] || [[d:Q5436349|Q5436349]] || [[:as:ফাৰৰুখ ধোণ্ডী|ফাৰৰুখ ধোণ্ডী]] || [[:en:Category:Writers from Pune|Category:Writers from Pune]] |- |1516 || [[:en:Farsan (food)|Farsan]] || [[d:Q5436383|Q5436383]] || [[:as:ফাৰ্চান (খাদ্য)|ফাৰ্চান]] || [[:en:Category:Indian fast food|Category:Indian fast food]] |- |1517 || [[:en:Fashion Design Council of India|Fashion Design Council of India]] || [[d:Q5436725|Q5436725]] || [[:as:ভাৰতীয় ফেশ্বন ডিজাইন কাউন্সিল|ভাৰতীয় ফেশ্বন ডিজাইন কাউন্সিল]] || [[:en:Category:Indian fashion|Category:Indian fashion]] |- |1518 || [[:en:Fashion Street|Fashion Street]] || [[d:Q5436756|Q5436756]] || [[:as:ফেশ্বন ষ্ট্ৰীট|ফেশ্বন ষ্ট্ৰীট]] || [[:en:Category:Indian fashion|Category:Indian fashion]] |- |1519 || [[:en:Fashion in India|Fashion in India]] || [[d:Q17052749|Q17052749]] || [[:as:ভাৰতত ফেশ্বন|ভাৰতত ফেশ্বন]] || [[:en:Category:Indian fashion|Category:Indian fashion]] |- |1520 || [[:en:Fateh (2025 film)|Fateh]] || [[d:Q124967588|Q124967588]] || [[:as:ফাতেহ (২০২৫ চনৰ ছবি)|ফাতেহ]] || [[:en:Category:Indian martial arts films|Category:Indian martial arts films]] |- |1521 || [[:en:Fayyaz Hashmi|Fayyaz Hashmi]] || [[d:Q16019076|Q16019076]] || [[:as:ফায়াজ হাচমী|ফায়াজ হাচমী]] || [[:en:Category:Musicians from Kolkata|Category:Musicians from Kolkata]] |- |1522 || [[:en:Feast of Saint Raphael, Ollur|Feast of Saint Raphael]] || [[d:Q5439540|Q5439540]] || [[:as:চেণ্ট ৰাফেলৰ উৎসৱ, অল্লুৰ|চেণ্ট ৰাফেলৰ উৎসৱ]] || [[:en:Category:Culture of Thrissur|Category:Culture of Thrissur]] |- |1523 || [[:en:Federation of Film Societies of India|Federation of Film Societies of India]] || [[d:Q5440807|Q5440807]] || [[:as:ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ সমিতিৰ ফেডাৰেচন|ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ সমিতিৰ ফেডাৰেচন]] || [[:en:Category:Culture of Kolkata|Category:Culture of Kolkata]] |- |1524 || [[:en:Female education in India|Female education in India]] || [[d:None|None]] || [[:as:ভাৰতত নাৰী শিক্ষা|ভাৰতত নাৰী শিক্ষা]] || [[:en:Category:Women's education in India|Category:Women's education in India]] |- |1525 || [[:en:Femina Miss India 2013|Femina Miss India 2013]] || [[d:Q5442811|Q5442811]] || [[:as:ফেমিনা মিছ ইণ্ডিয়া ২০১৩|ফেমিনা মিছ ইণ্ডিয়া ২০১৩]] || [[:en:Category:Femina Miss India|Category:Femina Miss India]] |- |1526 || [[:en:Femina Miss India 2014|Femina Miss India 2014]] || [[d:Q17007441|Q17007441]] || [[:as:ফেমিনা মিছ ইণ্ডিয়া ২০১৪|ফেমিনা মিছ ইণ্ডিয়া ২০১৪]] || [[:en:Category:Femina Miss India|Category:Femina Miss India]] |- |1527 || [[:en:Femina Miss India 2015|Femina Miss India 2015]] || [[d:Q19891463|Q19891463]] || [[:as:ফেমিনা মিছ ইণ্ডিয়া ২০১৫|ফেমিনা মিছ ইণ্ডিয়া ২০১৫]] || [[:en:Category:Femina Miss India|Category:Femina Miss India]] |- |1528 || [[:en:Femina Miss India 2016|Femina Miss India 2016]] || [[d:Q23022311|Q23022311]] || [[:as:ফেমিনা মিছ ইণ্ডিয়া ২০১৬|ফেমিনা মিছ ইণ্ডিয়া ২০১৬]] || [[:en:Category:Femina Miss India|Category:Femina Miss India]] |- |1529 || [[:en:Femina Miss India 2017|Femina Miss India 2017]] || [[d:Q30632724|Q30632724]] || [[:as:ফেমিনা মিছ ইণ্ডিয়া ২০১৭|ফেমিনা মিছ ইণ্ডিয়া ২০১৭]] || [[:en:Category:Femina Miss India|Category:Femina Miss India]] |- |1530 || [[:en:Femina Miss India 2019|Femina Miss India 2019]] || [[d:Q60770367|Q60770367]] || [[:as:ফেমিনা মিছ ইণ্ডিয়া ২০১৯|ফেমিনা মিছ ইণ্ডিয়া ২০১৯]] || [[:en:Category:Beauty pageants in India|Category:Beauty pageants in India]] |- |1531 || [[:en:Femina Miss India 2020|Femina Miss India 2020]] || [[d:Q104861186|Q104861186]] || [[:as:ফেমিনা মিছ ইণ্ডিয়া ২০২০|ফেমিনা মিছ ইণ্ডিয়া ২০২০]] || [[:en:Category:Beauty pageants in India|Category:Beauty pageants in India]] |- |1532 || [[:en:Femina Miss India 2022|Femina Miss India 2022]] || [[d:Q126029031|Q126029031]] || [[:as:ফেমিনা মিছ ইণ্ডিয়া ২০২২|ফেমিনা মিছ ইণ্ডিয়া ২০২২]] || [[:en:Category:Beauty pageants in India|Category:Beauty pageants in India]] |- |1533 || [[:en:Femina Miss India 2023|Femina Miss India 2023]] || [[d:Q116507616|Q116507616]] || [[:as:ফেমিনা মিছ ইণ্ডিয়া ২০২৩|ফেমিনা মিছ ইণ্ডিয়া ২০২৩]] || [[:en:Category:Beauty pageants in India|Category:Beauty pageants in India]] |- |1534 || [[:en:Femina Miss India 2024|Femina Miss India 2024]] || [[d:Q127433172|Q127433172]] || [[:as:ফেমিনা মিছ ইণ্ডিয়া ২০২৪|ফেমিনা মিছ ইণ্ডিয়া ২০২৪]] || [[:en:Category:Beauty pageants in India|Category:Beauty pageants in India]] |- |1535 || [[:en:Femina Miss India Bangalore|Femina Miss India Bangalore]] || [[d:Q16250380|Q16250380]] || [[:as:ফেমিনা মিছ ইণ্ডিয়া বাংগালুৰু|ফেমিনা মিছ ইণ্ডিয়া বাংগালুৰু]] || [[:en:Category:Beauty pageants in India|Category:Beauty pageants in India]] |- |1536 || [[:en:Femina Miss India Bangalore 2013|Femina Miss India Bangalore 2013]] || [[d:Q17052813|Q17052813]] || [[:as:ফেমিনা মিছ ইণ্ডিয়া বাংগালুৰু ২০১৩|ফেমিনা মিছ ইণ্ডিয়া বাংগালুৰু ২০১৩]] || [[:en:Category:Femina Miss India|Category:Femina Miss India]] |- |1537 || [[:en:Femina Miss India Chandigarh 2013|Femina Miss India Chandigarh 2013]] || [[d:Q17052827|Q17052827]] || [[:as:ফেমিনা মিছ ইণ্ডিয়া চণ্ডীগড় ২০১৩|ফেমিনা মিছ ইণ্ডিয়া চণ্ডীগড় ২০১৩]] || [[:en:Category:Femina Miss India|Category:Femina Miss India]] |- |1538 || [[:en:Femina Miss India Delhi|Femina Miss India Delhi]] || [[d:Q17510409|Q17510409]] || [[:as:ফেমিনা মিছ ইণ্ডিয়া দিল্লী|ফেমিনা মিছ ইণ্ডিয়া দিল্লী]] || [[:en:Category:Beauty pageants in India|Category:Beauty pageants in India]] |- |1539 || [[:en:Femina Miss India Delhi 2013|Femina Miss India Delhi 2013]] || [[d:Q17007472|Q17007472]] || [[:as:ফেমিনা মিছ ইণ্ডিয়া দিল্লী ২০১৩|ফেমিনা মিছ ইণ্ডিয়া দিল্লী ২০১৩]] || [[:en:Category:Femina Miss India|Category:Femina Miss India]] |- |1540 || [[:en:Femina Miss India South|Femina Miss India South]] || [[d:Q6876779|Q6876779]] || [[:as:ফেমিনা মিছ ইণ্ডিয়া চাউথ|ফেমিনা মিছ ইণ্ডিয়া চাউথ]] || [[:en:Category:Beauty pageants in India|Category:Beauty pageants in India]] |- |1541 || [[:en:Fenia (food)|Fenia]] || [[d:Q5443463|Q5443463]] || [[:as:Fenia (খাদ্য)|Fenia]] || [[:en:Category:Indian desserts|Category:Indian desserts]] |- |1542 || [[:en:Fenugreek production in India|Fenugreek production in India]] || [[d:Q24952493|Q24952493]] || [[:as:ভাৰতত মেথি উৎপাদন|ভাৰতত মেথি উৎপাদন]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |1543 || [[:en:Ferdinand Perier|Ferdinand Perier]] || [[d:Q3068644|Q3068644]] || [[:as:ফাৰ্ডিনাণ্ড পেৰিয়াৰ|ফাৰ্ডিনাণ্ড পেৰিয়াৰ]] || [[:en:Category:Christianity in Kolkata|Category:Christianity in Kolkata]] |- |1544 || [[:en:Festember|Festember]] || [[d:Q5445662|Q5445662]] || [[:as:ফেব্ৰুৱাৰী|ফেব্ৰুৱাৰী]] || [[:en:Category:Culture of Tiruchirappalli|Category:Culture of Tiruchirappalli]] |- |1545 || [[:en:Festival of Moirang Shai|Festival of Moirang Shai]] || [[d:Q116188905|Q116188905]] || [[:as:মইৰাং শইৰ উৎসৱ|মইৰাং শইৰ উৎসৱ]] || [[:en:Category:Meitei festivals|Category:Meitei festivals]] |- |1546 || [[:en:Festivals in Kolkata|Festivals in Kolkata]] || [[d:Q5445834|Q5445834]] || [[:as:কলকাতাৰ উৎসৱ|কলকাতাৰ উৎসৱ]] || [[:en:Category:Culture of Kolkata|Category:Culture of Kolkata]] |- |1547 || [[:en:Field hockey in India|Field hockey in India]] || [[d:Q5447072|Q5447072]] || [[:as:ভাৰতত ফিল্ড হকী|ভাৰতত ফিল্ড হকী]] || [[:en:Category:Sport in India|Category:Sport in India]] |- |1548 || [[:en:Fifth Schedule to the Constitution of India|Fifth Schedule to the Constitution of India]] || [[d:Q124795385|Q124795385]] || [[:as:ভাৰতৰ সংবিধানৰ পঞ্চম অনুসূচী|ভাৰতৰ সংবিধানৰ পঞ্চম অনুসূচী]] || [[:en:Category:Scheduled Tribes of India|Category:Scheduled Tribes of India]] |- |1549 || [[:en:Financial Chronicle|Financial Chronicle]] || [[d:Q5449582|Q5449582]] || [[:as:বিত্তীয় বুৰঞ্জী|বিত্তীয় বুৰঞ্জী]] || [[:en:Category:Newspapers published in Kolkata|Category:Newspapers published in Kolkata]] |- |1550 || [[:en:Firangi (sword)|Firangi]] || [[d:Q1418685|Q1418685]] || [[:as:ফিৰংগি (তৰোৱাল)|ফিৰংগি]] || [[:en:Category:Indian martial arts|Category:Indian martial arts]] |- |1551 || [[:en:Firecrackers in India|Firecrackers in India]] || [[d:Q115816179|Q115816179]] || [[:as:ভাৰতত ফটকা|ভাৰতত ফটকা]] || [[:en:Category:Indian traditions|Category:Indian traditions]] |- |1552 || [[:en:Fireflies (2018 film)|Fireflies]] || [[d:Q117843103|Q117843103]] || [[:as:ফায়াৰফ্লাইজ (২০১৮ চনৰ ছবি)|ফায়াৰফ্লাইজ]] || [[:en:Category:Women in Meitei culture|Category:Women in Meitei culture]] |- |1553 || [[:en:Fish and chips|Fish and chips]] || [[d:Q203925|Q203925]] || [[:as:মাছ আৰু চিপচ|মাছ আৰু চিপচ]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |1554 || [[:en:Fish curry|Fish curry]] || [[d:Q5454613|Q5454613]] || [[:as:মাছৰ তৰকাৰী|মাছৰ তৰকাৰী]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |1555 || [[:en:Fish in Meitei culture|Fish in Meitei culture]] || [[d:Q133522252|Q133522252]] || [[:as:মেইটেই সংস্কৃতিত মাছ|মেইটেই সংস্কৃতিত মাছ]] || [[:en:Category:Sanamahism|Category:Sanamahism]] |- |1556 || [[:en:Fish moolie|Fish moolie]] || [[d:Q5454652|Q5454652]] || [[:as:মাছৰ মুলি|মাছৰ মুলি]] || [[:en:Category:Indian cuisine stubs|Category:Indian cuisine stubs]] |- |1557 || [[:en:Flags of Indian princely states|Flags of Indian princely states]] || [[d:Q114044347|Q114044347]] || [[:as:ভাৰতীয় ৰাজকীয় ৰাজ্যৰ পতাকা|ভাৰতীয় ৰাজকীয় ৰাজ্যৰ পতাকা]] || [[:en:Category:Indian culture-related lists|Category:Indian culture-related lists]] |- |1558 || [[:en:Flare (Techno-Cultural Fest)|Flare]] || [[d:Q5457463|Q5457463]] || [[:as:Flare (টেকন&#39; -সাংস্কৃতিক উৎসৱ)|]] || [[:en:Category:Cultural festivals in India|Category:Cultural festivals in India]] |- |1559 || [[:en:Floorball in India|Floorball in India]] || [[d:Q5460184|Q5460184]] || [[:as:ভাৰতত ফ্ল’ৰবল|ভাৰতত ফ্ল’ৰবল]] || [[:en:Category:Sport in India|Category:Sport in India]] |- |1560 || [[:en:Flora Annie Steel|Flora Annie Steel]] || [[d:Q5460275|Q5460275]] || [[:as:ফ্ল&#39; ৰা এনি ষ্টীল|]] || [[:en:Category:Feminism in India|Category:Feminism in India]] |- |1561 || [[:en:Folk arts of Karnataka|Folk arts of Karnataka]] || [[d:Q5464446|Q5464446]] || [[:as:কৰ্ণাটকৰ লোককলা|কৰ্ণাটকৰ লোককলা]] || [[:en:Category:Karnataka folklore|Category:Karnataka folklore]] |- |1562 || [[:en:Folk deities of Sylhet|Folk deities of Sylhet]] || [[d:Q31723884|Q31723884]] || [[:as:চিলেটৰ লোকদেৱতা|চিলেটৰ লোকদেৱতা]] || [[:en:Category:Hindu folk deities|Category:Hindu folk deities]] |- |1563 || [[:en:Folk instruments of Punjab|Folk instruments of Punjab]] || [[d:Q5464462|Q5464462]] || [[:as:পঞ্জাৱৰ লোকবাদ্য|পঞ্জাৱৰ লোকবাদ্য]] || [[:en:Category:Punjabi folklore|Category:Punjabi folklore]] |- |1564 || [[:en:Folk practices in Punjab|Folk practices in Punjab]] || [[d:Q110291440|Q110291440]] || [[:as:পঞ্জাৱত লোক প্ৰথা|পঞ্জাৱত লোক প্ৰথা]] || [[:en:Category:Punjabi folklore|Category:Punjabi folklore]] |- |1565 || [[:en:Folk sects in Bengal|Folk sects in Bengal]] || [[d:Q106468677|Q106468677]] || [[:as:বংগত লোকপন্থা|বংগত লোকপন্থা]] || [[:en:Category:Bengali folklore|Category:Bengali folklore]] |- |1566 || [[:en:Folklore Museum (Mysuru)|Folklore Museum]] || [[d:Q5464421|Q5464421]] || [[:as:লোককথা সংগ্ৰহালয় (মাইছুৰু)|লোককথা সংগ্ৰহালয়]] || [[:en:Category:Karnataka folklore|Category:Karnataka folklore]] |- |1567 || [[:en:Folklore of Assam|Folklore of Assam]] || [[d:Q5464584|Q5464584]] || [[:as:অসমৰ লোককথা|অসমৰ লোককথা]] || [[:en:Category:Indian folklore|Category:Indian folklore]] |- |1568 || [[:en:Folklore of India|Folklore of India]] || [[d:Q4118628|Q4118628]] || [[:as:ভাৰতৰ লোককথা|ভাৰতৰ লোককথা]] || [[:en:Category:Indian folklore|Category:Indian folklore]] |- |1569 || [[:en:Food Food Maha Challenge|Food Food Maha Challenge]] || [[d:Q5465325|Q5465325]] || [[:as:খাদ্য খাদ্য মহা প্ৰত্যাহ্বান|খাদ্য খাদ্য মহা প্ৰত্যাহ্বান]] || [[:en:Category:Indian cooking television series|Category:Indian cooking television series]] |- |1570 || [[:en:Football (film)|Football]] || [[d:Q18355765|Q18355765]] || [[:as:ফুটবল (চলচ্চিত্ৰ)|ফুটবল]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |1571 || [[:en:Football in India|Football in India]] || [[d:Q1860977|Q1860977]] || [[:as:ভাৰতত ফুটবল|ভাৰতত ফুটবল]] || [[:en:Category:Sport in India|Category:Sport in India]] |- |1572 || [[:en:Fort Kochi Beach|Fort Kochi Beach]] || [[d:Q18355921|Q18355921]] || [[:as:ফ&#39; ৰ্ট কোচি বিচ|]] || [[:en:Category:Culture of Kochi|Category:Culture of Kochi]] |- |1573 || [[:en:Forum Courtyard|Forum Courtyard]] || [[d:Q5473038|Q5473038]] || [[:as:ফ&#39; ৰাম চোতাল|]] || [[:en:Category:Shopping malls in Kolkata|Category:Shopping malls in Kolkata]] |- |1574 || [[:en:Forum against Oppression of Women|Forum against Oppression of Women]] || [[d:Q28173743|Q28173743]] || [[:as:নাৰী অত্যাচাৰৰ বিৰুদ্ধে মঞ্চ|নাৰী অত্যাচাৰৰ বিৰুদ্ধে মঞ্চ]] || [[:en:Category:Feminism in India|Category:Feminism in India]] |- |1575 || [[:en:Forward caste|Forward caste]] || [[d:Q5473267|Q5473267]] || [[:as:আগলৈ জাতি|আগলৈ জাতি]] || [[:en:Category:Reservation in India|Category:Reservation in India]] |- |1576 || [[:en:Four harmonious animals|Four harmonious animals]] || [[d:Q5475682|Q5475682]] || [[:as:চাৰিটা সুসম প্ৰাণী|চাৰিটা সুসম প্ৰাণী]] || [[:en:Category:Arts in India|Category:Arts in India]] |- |1577 || [[:en:Frances Swiney|Frances Swiney]] || [[d:Q5478972|Q5478972]] || [[:as:ফ্ৰান্সিছ চুইনি|ফ্ৰান্সিছ চুইনি]] || [[:en:Category:Writers from Pune|Category:Writers from Pune]] |- |1578 || [[:en:Francis Michell|Francis Michell]] || [[d:Q21664757|Q21664757]] || [[:as:ফ্ৰান্সিছ মিচেল|ফ্ৰান্সিছ মিচেল]] || [[:en:Category:Archdeacons of Calcutta|Category:Archdeacons of Calcutta]] |- |1579 || [[:en:Francis Pereira|Francis Pereira]] || [[d:Q12065627|Q12065627]] || [[:as:ফ্ৰান্সিছ পেৰেইৰা|ফ্ৰান্সিছ পেৰেইৰা]] || [[:en:Category:Writers from Pune|Category:Writers from Pune]] |- |1580 || [[:en:Frank Clinger Scallan|Frank Clinger Scallan]] || [[d:Q136659878|Q136659878]] || [[:as:ফ্ৰেংক ক্লিংগাৰ স্কেলান|ফ্ৰেংক ক্লিংগাৰ স্কেলান]] || [[:en:Category:Artists from Kolkata|Category:Artists from Kolkata]] |- |1581 || [[:en:Fraser script|Fraser script]] || [[d:Q1194621|Q1194621]] || [[:as:ফ্ৰেজাৰ লিপি|ফ্ৰেজাৰ লিপি]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |1582 || [[:en:Freedom Jam|Freedom Jam]] || [[d:Q5500563|Q5500563]] || [[:as:ফ্ৰিডম জাম|ফ্ৰিডম জাম]] || [[:en:Category:Culture of Bengaluru|Category:Culture of Bengaluru]] |- |1583 || [[:en:Freedom and Destiny|Freedom and Destiny]] || [[d:Q22087429|Q22087429]] || [[:as:স্বাধীনতা আৰু ভাগ্য|স্বাধীনতা আৰু ভাগ্য]] || [[:en:Category:Feminism in India|Category:Feminism in India]] |- |1584 || [[:en:Freedom of religion in India|Freedom of religion in India]] || [[d:Q5500770|Q5500770]] || [[:as:ভাৰতত ধৰ্মৰ স্বাধীনতা|ভাৰতত ধৰ্মৰ স্বাধীনতা]] || [[:en:Category:Religion in India|Category:Religion in India]] |- |1585 || [[:en:Fried Fish, Chicken Soup and a Premiere Show|Fried Fish]] || [[d:Q106417767|Q106417767]] || [[:as:ফ্ৰাইড ফিচ, চিকেন চূপ আৰু এটা প্ৰিমিয়াৰ শ্ব’|ফ্ৰাইড ফিচ]] || [[:en:Category:Cinema of Manipur|Category:Cinema of Manipur]] |- |1586 || [[:en:Fyataru|Fyataru]] || [[d:Q30525562|Q30525562]] || [[:as:ফ্যাটাৰু|ফ্যাটাৰু]] || [[:en:Category:Culture of Kolkata|Category:Culture of Kolkata]] |- |1587 || [[:en:G-Files awards|G-Files awards]] || [[d:Q28169397|Q28169397]] || [[:as:জি-ফাইলছ বঁটা|জি-ফাইলছ বঁটা]] || [[:en:Category:Indian awards|Category:Indian awards]] |- |1588 || [[:en:G. Bhargavan Pillai|G. Bhargavan Pillai]] || [[d:Q24176187|Q24176187]] || [[:as:জি ভাৰ্গৱন পিল্লাই|জি ভাৰ্গৱন পিল্লাই]] || [[:en:Category:Indian folklorists|Category:Indian folklorists]] |- |1589 || [[:en:G. N. Devy|G. N. Devy]] || [[d:Q2254118|Q2254118]] || [[:as:জি এন ডেভি|জি এন ডেভি]] || [[:en:Category:Indian folklorists|Category:Indian folklorists]] |- |1590 || [[:en:G. Sankara Pillai Cultural Complex|G. Sankara Pillai Cultural Complex]] || [[d:Q17053204|Q17053204]] || [[:as:জি শংকৰা পিল্লাই সাংস্কৃতিক কমপ্লেক্স|জি শংকৰা পিল্লাই সাংস্কৃতিক কমপ্লেক্স]] || [[:en:Category:Culture of Thrissur|Category:Culture of Thrissur]] |- |1591 || [[:en:Gabarghichor|Gabarghichor]] || [[d:Q96243120|Q96243120]] || [[:as:গবৰঘিচোৰ|গবৰঘিচোৰ]] || [[:en:Category:Bhojpuri literature|Category:Bhojpuri literature]] |- |1592 || [[:en:Gadaria people|Gadaria people]] || [[d:Q5516337|Q5516337]] || [[:as:গদাৰীয়া মানুহ|গদাৰীয়া মানুহ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |1593 || [[:en:Gaddalakonda Ganesh|Gaddalakonda Ganesh]] || [[d:Q77885324|Q77885324]] || [[:as:গদ্দালাকোন্দ গণেশ|গদ্দালাকোন্দ গণেশ]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |1594 || [[:en:Gadhia (community)|Gadhia]] || [[d:Q28164102|Q28164102]] || [[:as:গাধিয়া (সম্প্ৰদায়)|গাধিয়া]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |1595 || [[:en:Gaganendranath Tagore|Gaganendranath Tagore]] || [[d:Q3351097|Q3351097]] || [[:as:গগনেন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ|গগনেন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ]] || [[:en:Category:Artists from Kolkata|Category:Artists from Kolkata]] |- |1596 || [[:en:Gaggan Anand|Gaggan Anand]] || [[d:Q19938259|Q19938259]] || [[:as:গগ্গন আনন্দ|গগ্গন আনন্দ]] || [[:en:Category:Indian chefs|Category:Indian chefs]] |- |1597 || [[:en:Gahoi|Gahoi]] || [[d:Q19805672|Q19805672]] || [[:as:গাহোই|গাহোই]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |1598 || [[:en:Gaia, Inc.|Gaia]] || [[d:Q5516980|Q5516980]] || [[:as:গিয়া, ইনকৰ্পৰেটেড। |গিয়া]] || [[:en:Category:Yoga organizations|Category:Yoga organizations]] |- |1599 || [[:en:Gaja|Gaja]] || [[d:Q5517522|Q5517522]] || [[:as:গজা|গজা]] || [[:en:Category:Elephants in Indian culture|Category:Elephants in Indian culture]] |- |1600 || [[:en:Gajaar: Journey of the Soul|Gajaar: Journey of the Soul]] || [[d:Q115803866|Q115803866]] || [[:as:গজাৰ: আত্মাৰ যাত্ৰা|গজাৰ: আত্মাৰ যাত্ৰা]] || [[:en:Category:Films shot in Pune|Category:Films shot in Pune]] |- |1601 || [[:en:Gajak|Gajak]] || [[d:Q5517536|Q5517536]] || [[:as:গজক|গজক]] || [[:en:Category:Indian desserts|Category:Indian desserts]] |- |1602 || [[:en:Gajashastra|Gajashastra]] || [[d:Q106616172|Q106616172]] || [[:as:গজশাস্ত্ৰ|গজশাস্ত্ৰ]] || [[:en:Category:Elephants in Indian culture|Category:Elephants in Indian culture]] |- |1603 || [[:en:Gajasura|Gajasura]] || [[d:Q5517568|Q5517568]] || [[:as:গজাসুৰ|গজাসুৰ]] || [[:en:Category:Elephants in Indian culture|Category:Elephants in Indian culture]] |- |1604 || [[:en:Gajasurasamhara|Gajasurasamhara]] || [[d:Q12976075|Q12976075]] || [[:as:গজসুৰসম্হৰ|গজসুৰসম্হৰ]] || [[:en:Category:Elephants in Indian culture|Category:Elephants in Indian culture]] |- |1605 || [[:en:Gajavidala|Gajavidala]] || [[d:Q3094422|Q3094422]] || [[:as:গজবিদালা|গজবিদালা]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |1606 || [[:en:Gajendra Thakur|Gajendra Thakur]] || [[d:Q5517588|Q5517588]] || [[:as:গজেন্দ্ৰ ঠাকুৰ|গজেন্দ্ৰ ঠাকুৰ]] || [[:en:Category:Writers of Mithila|Category:Writers of Mithila]] |- |1607 || [[:en:Gajendrakumar Mitra|Gajendrakumar Mitra]] || [[d:Q20897566|Q20897566]] || [[:as:গজেন্দ্ৰকুমাৰ মিত্ৰ|গজেন্দ্ৰকুমাৰ মিত্ৰ]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |1608 || [[:en:Gali Paranthe Wali|Gali Paranthe Wali]] || [[d:Q5518544|Q5518544]] || [[:as:গালি পৰন্তে ৱালি|গালি পৰন্তে ৱালি]] || [[:en:Category:Culture of Delhi|Category:Culture of Delhi]] |- |1609 || [[:en:Galya pulla|Galya pulla]] || [[d:Q5519513|Q5519513]] || [[:as:গল্যা পুল্লা|গল্যা পুল্লা]] || [[:en:Category:Indian desserts|Category:Indian desserts]] |- |1610 || [[:en:Gambhir Singh Nonggaba|Gambhir Singh Nonggaba]] || [[d:Q136902200|Q136902200]] || [[:as:গম্ভীৰ সিং নংগাবা|গম্ভীৰ সিং নংগাবা]] || [[:en:Category:Meitei literature|Category:Meitei literature]] |- |1611 || [[:en:Game Changer (film)|Game Changer]] || [[d:Q110917109|Q110917109]] || [[:as:গেম চেঞ্জাৰ (চলচ্চিত্ৰ)|গেম চেঞ্জাৰ]] || [[:en:Category:Films shot in Pune|Category:Films shot in Pune]] |- |1612 || [[:en:Gamit language|Gamit language]] || [[d:Q2731717|Q2731717]] || [[:as:গমিত ভাষা|গমিত ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |1613 || [[:en:Ganadabi|Ganadabi]] || [[d:Q3935648|Q3935648]] || [[:as:গণদবী|গণদবী]] || [[:en:Category:Newspapers published in Kolkata|Category:Newspapers published in Kolkata]] |- |1614 || [[:en:Ganagandharvan|Ganagandharvan]] || [[d:Q65054673|Q65054673]] || [[:as:গণগন্ধৰ্বন|গণগন্ধৰ্বন]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |1615 || [[:en:Ganapath|Ganapath]] || [[d:Q109535238|Q109535238]] || [[:as:গণপথ|গণপথ]] || [[:en:Category:Indian martial arts films|Category:Indian martial arts films]] |- |1616 || [[:en:Ganashakti|Ganashakti]] || [[d:Q3935468|Q3935468]] || [[:as:গণশক্তি|গণশক্তি]] || [[:en:Category:Newspapers published in Kolkata|Category:Newspapers published in Kolkata]] |- |1617 || [[:en:Gandhi (surname)|Gandhi]] || [[d:Q302736|Q302736]] || [[:as:গান্ধী (উপাধি)|গান্ধী]] || [[:en:Category:Incense in India|Category:Incense in India]] |- |1618 || [[:en:Gandhi Global Family medals and awards|Gandhi Global Family medals and awards]] || [[d:Q17053282|Q17053282]] || [[:as:গান্ধী গ্ল’বেল ফেমিলিৰ পদক আৰু বঁটা|গান্ধী গ্ল’বেল ফেমিলিৰ পদক আৰু বঁটা]] || [[:en:Category:Indian awards|Category:Indian awards]] |- |1619 || [[:en:Gandhi Pirantha Mann|Gandhi Pirantha Mann]] || [[d:Q17053297|Q17053297]] || [[:as:গান্ধী পিৰন্ত মান|গান্ধী পিৰন্ত মান]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |1620 || [[:en:Gandhi Under Cross Examination|Gandhi Under Cross Examination]] || [[d:Q5520724|Q5520724]] || [[:as:ক্ৰছ পৰীক্ষাৰ অধীনত গান্ধী|ক্ৰছ পৰীক্ষাৰ অধীনত গান্ধী]] || [[:en:Category:Books about the caste system in India|Category:Books about the caste system in India]] |- |1621 || [[:en:Gandhi: Behind the Mask of Divinity|Gandhi: Behind the Mask of Divinity]] || [[d:Q5520687|Q5520687]] || [[:as:গান্ধী: ঈশ্বৰত্বৰ মুখাৰ আঁৰত|গান্ধী: ঈশ্বৰত্বৰ মুখাৰ আঁৰত]] || [[:en:Category:Books about the caste system in India|Category:Books about the caste system in India]] |- |1622 || [[:en:Gandikota Rahasyam|Gandikota Rahasyam]] || [[d:Q24905544|Q24905544]] || [[:as:গাণ্ডীকোটা ৰহস্যাম|গাণ্ডীকোটা ৰহস্যাম]] || [[:en:Category:Films based on Indian folklore|Category:Films based on Indian folklore]] |- |1623 || [[:en:Ganesh Haloi|Ganesh Haloi]] || [[d:Q16345336|Q16345336]] || [[:as:গণেশ হালয়|গণেশ হালয়]] || [[:en:Category:Artists from Kolkata|Category:Artists from Kolkata]] |- |1624 || [[:en:Ganga Asnan|Ganga Asnan]] || [[d:Q106492771|Q106492771]] || [[:as:গংগা আছনান|গংগা আছনান]] || [[:en:Category:Bhojpuri literature|Category:Bhojpuri literature]] |- |1625 || [[:en:Ganga Ki Saugandh|Ganga Ki Saugandh]] || [[d:Q5520987|Q5520987]] || [[:as:গংগা কি সৌগন্ধ|গংগা কি সৌগন্ধ]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |1626 || [[:en:Ganga Pushkaram|Ganga Pushkaram]] || [[d:Q22908572|Q22908572]] || [[:as:গংগা পুষ্কৰম|গংগা পুষ্কৰম]] || [[:en:Category:Cultural festivals in India|Category:Cultural festivals in India]] |- |1627 || [[:en:Ganinath|Ganinath]] || [[d:Q106684246|Q106684246]] || [[:as:গণিনাথ|গণিনাথ]] || [[:en:Category:Hindu folk deities|Category:Hindu folk deities]] |- |1628 || [[:en:Ganjapa|Ganjapa]] || [[d:Q19620781|Q19620781]] || [[:as:গঞ্জাপা|গঞ্জাপা]] || [[:en:Category:Arts in India|Category:Arts in India]] |- |1629 || [[:en:Ganjifa|Ganjifa]] || [[d:Q1788953|Q1788953]] || [[:as:গঞ্জিফা|গঞ্জিফা]] || [[:en:Category:Arts in India|Category:Arts in India]] |- |1630 || [[:en:Ganthiya|Ganthiya]] || [[d:Q2731582|Q2731582]] || [[:as:গন্থিয়া|গন্থিয়া]] || [[:en:Category:Indian snack foods|Category:Indian snack foods]] |- |1631 || [[:en:Gaon Ki Gori|Gaon Ki Gori]] || [[d:Q5521699|Q5521699]] || [[:as:গাওঁ কি গৰি|গাওঁ কি গৰি]] || [[:en:Category:Films based on Indian folklore|Category:Films based on Indian folklore]] |- |1632 || [[:en:Garba Chowk|Garba Chowk]] || [[d:Q24942357|Q24942357]] || [[:as:গৰ্বা চক|গৰ্বা চক]] || [[:en:Category:Culture of Ahmedabad|Category:Culture of Ahmedabad]] |- |1633 || [[:en:Garcinia gummi-gutta|Garcinia gummi-gutta]] || [[d:Q18187249|Q18187249]] || [[:as:গাৰ্চিনিয়া গুমি-গুটা|গাৰ্চিনিয়া গুমি-গুটা]] || [[:en:Category:Indian spices|Category:Indian spices]] |- |1634 || [[:en:Garcinia indica|Garcinia indica]] || [[d:Q2095514|Q2095514]] || [[:as:গাৰ্চিনিয়া ইণ্ডিকা|গাৰ্চিনিয়া ইণ্ডিকা]] || [[:en:Category:Indian spices|Category:Indian spices]] |- |1635 || [[:en:Garlic chutney|Garlic chutney]] || [[d:Q2771241|Q2771241]] || [[:as:হালধিৰ চাটনি|হালধিৰ চাটনি]] || [[:en:Category:Indian condiments|Category:Indian condiments]] |- |1636 || [[:en:Garshom Awards|Garshom Awards]] || [[d:Q22032233|Q22032233]] || [[:as:গৰ্শ্বম বঁটা|গৰ্শ্বম বঁটা]] || [[:en:Category:Indian awards|Category:Indian awards]] |- |1637 || [[:en:Gauda and Kunbi|Gauda and Kunbi]] || [[d:Q5527598|Q5527598]] || [[:as:গৌড়া আৰু কুনবি|গৌড়া আৰু কুনবি]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |1638 || [[:en:Gaudiya Math|Gaudiya Math]] || [[d:Q558397|Q558397]] || [[:as:গৌড়িয়া মঠ|গৌড়িয়া মঠ]] || [[:en:Category:Hinduism in Kolkata|Category:Hinduism in Kolkata]] |- |1639 || [[:en:Gaudiya Mission|Gaudiya Mission]] || [[d:Q60761242|Q60761242]] || [[:as:গৌড়িয়া মিছন|গৌড়িয়া মিছন]] || [[:en:Category:Hinduism in Kolkata|Category:Hinduism in Kolkata]] |- |1640 || [[:en:Gauna|Gauna]] || [[d:Q3758945|Q3758945]] || [[:as:গৌণা|গৌণা]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |1641 || [[:en:Gaurav Gupta|Gaurav Gupta]] || [[d:Q123644006|Q123644006]] || [[:as:গৌৰৱ গুপ্তা|গৌৰৱ গুপ্তা]] || [[:en:Category:National Institute of Fashion Technology alumni|Category:National Institute of Fashion Technology alumni]] |- |1642 || [[:en:Gauri Ayyub|Gauri Ayyub]] || [[d:Q16012038|Q16012038]] || [[:as:গৌৰী আয়ুব|গৌৰী আয়ুব]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |1643 || [[:en:Gauri Deshpande|Gauri Deshpande]] || [[d:Q3595501|Q3595501]] || [[:as:গৌৰী দেশপাণ্ডে|গৌৰী দেশপাণ্ডে]] || [[:en:Category:Writers from Pune|Category:Writers from Pune]] |- |1644 || [[:en:Gauriprasanna Mazumder|Gauriprasanna Mazumder]] || [[d:Q5588426|Q5588426]] || [[:as:গৌৰীপ্ৰসন্ন মজুমদাৰ|গৌৰীপ্ৰসন্ন মজুমদাৰ]] || [[:en:Category:Musicians from Kolkata|Category:Musicians from Kolkata]] |- |1645 || [[:en:Gautam Sen|Gautam Sen]] || [[d:Q51791501|Q51791501]] || [[:as:গৌতম সেন|গৌতম সেন]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |1646 || [[:en:Gautami|Gautami]] || [[d:Q3595537|Q3595537]] || [[:as:গৌতমী|গৌতমী]] || [[:en:Category:Indian fashion designers|Category:Indian fashion designers]] |- |1647 || [[:en:Gavin Flood|Gavin Flood]] || [[d:Q4490975|Q4490975]] || [[:as:গেভিন ফ্লাড|গেভিন ফ্লাড]] || [[:en:Category:Yoga scholars|Category:Yoga scholars]] |- |1648 || [[:en:Gavli|Gavli]] || [[d:Q5528345|Q5528345]] || [[:as:গাভলী|গাভলী]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |1649 || [[:en:Gay Neck, the Story of a Pigeon|Gay Neck]] || [[d:Q5528618|Q5528618]] || [[:as:গে ডিঙি, এটা পাৰ চৰাইৰ কাহিনী|গে ডিঙি]] || [[:en:Category:Novels set in Kolkata|Category:Novels set in Kolkata]] |- |1650 || [[:en:General (newspaper)|General]] || [[d:Q5531660|Q5531660]] || [[:as:সাধাৰণ (বাতৰি কাকত)|সাধাৰণ]] || [[:en:Category:Mass media in Thrissur|Category:Mass media in Thrissur]] |- |1651 || [[:en:Gentoo (term)|Gentoo]] || [[d:Q5533765|Q5533765]] || [[:as:Gentoo (টাৰ্ম)|Gentoo]] || [[:en:Category:Scheduled Tribes of India|Category:Scheduled Tribes of India]] |- |1652 || [[:en:Geoffrey Samuel|Geoffrey Samuel]] || [[d:Q54131218|Q54131218]] || [[:as:জেফ্ৰি চেমুৱেল|জেফ্ৰি চেমুৱেল]] || [[:en:Category:Yoga scholars|Category:Yoga scholars]] |- |1653 || [[:en:Georg Feuerstein|Georg Feuerstein]] || [[d:Q85345|Q85345]] || [[:as:জৰ্জ ফ্যুৰষ্টেইন|জৰ্জ ফ্যুৰষ্টেইন]] || [[:en:Category:Yoga scholars|Category:Yoga scholars]] |- |1654 || [[:en:George Adam Smith|George Adam Smith]] || [[d:Q5536061|Q5536061]] || [[:as:জৰ্জ এডাম স্মিথ|জৰ্জ এডাম স্মিথ]] || [[:en:Category:Christian clergy from Kolkata|Category:Christian clergy from Kolkata]] |- |1655 || [[:en:George Augustus Addison|George Augustus Addison]] || [[d:Q5536491|Q5536491]] || [[:as:জৰ্জ অগাষ্টাছ এডিচন|জৰ্জ অগাষ্টাছ এডিচন]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |1656 || [[:en:George Cotton|George Cotton]] || [[d:Q5538141|Q5538141]] || [[:as:জৰ্জ কটন|জৰ্জ কটন]] || [[:en:Category:Anglican bishops of Calcutta|Category:Anglican bishops of Calcutta]] |- |1657 || [[:en:George Hubback|George Hubback]] || [[d:Q5540809|Q5540809]] || [[:as:জৰ্জ হাবাক|জৰ্জ হাবাক]] || [[:en:Category:Anglican bishops of Calcutta|Category:Anglican bishops of Calcutta]] |- |1658 || [[:en:George Lefroy|George Lefroy]] || [[d:Q5541641|Q5541641]] || [[:as:জৰ্জ লেফ্ৰয়|জৰ্জ লেফ্ৰয়]] || [[:en:Category:Anglican bishops of Calcutta|Category:Anglican bishops of Calcutta]] |- |1659 || [[:en:Georgettan's Pooram|Georgettan's Pooram]] || [[d:Q27536706|Q27536706]] || [[:as:জৰ্জটানৰ পূৰাম|জৰ্জটানৰ পূৰাম]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |1660 || [[:en:Gerald James Larson|Gerald James Larson]] || [[d:Q63372457|Q63372457]] || [[:as:জেৰাল্ড জেমছ লাৰ্ছন|জেৰাল্ড জেমছ লাৰ্ছন]] || [[:en:Category:Yoga scholars|Category:Yoga scholars]] |- |1661 || [[:en:Gerry Judah|Gerry Judah]] || [[d:Q5552823|Q5552823]] || [[:as:গেৰী জুডা|গেৰী জুডা]] || [[:en:Category:Artists from Kolkata|Category:Artists from Kolkata]] |- |1662 || [[:en:Ghamaila|Ghamaila]] || [[d:Q5555300|Q5555300]] || [[:as:ঘমাইলা|ঘমাইলা]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |1663 || [[:en:Ghanada|Ghanada]] || [[d:Q5555458|Q5555458]] || [[:as:ঘানাদা|ঘানাদা]] || [[:en:Category:Culture of Kolkata|Category:Culture of Kolkata]] |- |1664 || [[:en:Ghantewala|Ghantewala]] || [[d:Q17053505|Q17053505]] || [[:as:ঘণ্টেৱালা|ঘণ্টেৱালা]] || [[:en:Category:Culture of Delhi|Category:Culture of Delhi]] |- |1665 || [[:en:Ghar (1978 film)|Ghar]] || [[d:Q3427479|Q3427479]] || [[:as:ঘৰ (১৯৭৮ চনৰ ছবি)|ঘৰ]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |1666 || [[:en:Ghar Banduk Biryani|Ghar Banduk Biryani]] || [[d:Q116029175|Q116029175]] || [[:as:ঘৰ বান্দুক বিৰিয়ানী|ঘৰ বান্দুক বিৰিয়ানী]] || [[:en:Category:Films shot in Pune|Category:Films shot in Pune]] |- |1667 || [[:en:Ghara|Ghara]] || [[d:Q85763393|Q85763393]] || [[:as:ঘৰ|ঘৰ]] || [[:en:Category:Indian cuisine stubs|Category:Indian cuisine stubs]] |- |1668 || [[:en:Gharami|Gharami]] || [[d:Q5555681|Q5555681]] || [[:as:ঘৰমী|ঘৰমী]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |1669 || [[:en:Gharara|Gharara]] || [[d:Q5555695|Q5555695]] || [[:as:ঘৰৰা|ঘৰৰা]] || [[:en:Category:Indian clothing|Category:Indian clothing]] |- |1670 || [[:en:Ghari (sweet)|Ghari]] || [[d:Q5555725|Q5555725]] || [[:as:ঘৰী (মিঠা)|ঘৰী]] || [[:en:Category:Culture of Surat|Category:Culture of Surat]] |- |1671 || [[:en:Ghasi|Ghasi]] || [[d:Q113588318|Q113588318]] || [[:as:ঘাসী|ঘাসী]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |1672 || [[:en:Ghasiara|Ghasiara]] || [[d:Q5555830|Q5555830]] || [[:as:ঘছিয়াৰা|ঘছিয়াৰা]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |1673 || [[:en:Ghatana|Ghatana]] || [[d:Q138095054|Q138095054]] || [[:as:ঘটানা|ঘটানা]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |1674 || [[:en:Ghilli|Ghilli]] || [[d:Q3104859|Q3104859]] || [[:as:ঘিল্লী|ঘিল্লী]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |1675 || [[:en:Ghirth|Ghirth]] || [[d:Q5556740|Q5556740]] || [[:as:ঘিৰথ|ঘিৰথ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |1676 || [[:en:Ghoonghat|Ghoonghat]] || [[d:Q5556923|Q5556923]] || [[:as:ঘুংঘাট|ঘুংঘাট]] || [[:en:Category:Indian clothing|Category:Indian clothing]] |- |1677 || [[:en:Ghulami|Ghulami]] || [[d:Q5557680|Q5557680]] || [[:as:গুলামী|গুলামী]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |1678 || [[:en:Ghum Hai Kisikey Pyaar Meiin|Ghum Hai Kisikey Pyaar Meiin]] || [[d:Q104572702|Q104572702]] || [[:as:ঘুম হায় কিসিকে পিয়াৰ মেইইন|ঘুম হায় কিসিকে পিয়াৰ মেইইন]] || [[:en:Category:Television shows set in Pune|Category:Television shows set in Pune]] |- |1679 || [[:en:Ghumman (surname)|Ghumman]] || [[d:Q37162726|Q37162726]] || [[:as:ঘুমমান (উপাধি)|ঘুমমান]] || [[:en:Category:Indian names|Category:Indian names]] |- |1680 || [[:en:Gihara|Gihara]] || [[d:Q5560373|Q5560373]] || [[:as:গিহাৰা|গিহাৰা]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |1681 || [[:en:Ginger (2013 film)|Ginger]] || [[d:Q16248607|Q16248607]] || [[:as:আদা (২০১৩ চনৰ ছবি)|আদা]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |1682 || [[:en:Ginger garlic masala|Ginger garlic masala]] || [[d:Q24236084|Q24236084]] || [[:as:আদা নহৰু মচলা|আদা নহৰু মচলা]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |1683 || [[:en:Ginger tea|Ginger tea]] || [[d:Q1061187|Q1061187]] || [[:as:আদাৰ চাহ|আদাৰ চাহ]] || [[:en:Category:Indian drinks|Category:Indian drinks]] |- |1684 || [[:en:Gir Kesar|Gir Kesar]] || [[d:Q22712423|Q22712423]] || [[:as:গীৰ কেছাৰ|গীৰ কেছাৰ]] || [[:en:Category:GI-Tagged Mangoes of India|Category:GI-Tagged Mangoes of India]] |- |1685 || [[:en:Girangaon|Girangaon]] || [[d:Q5564131|Q5564131]] || [[:as:গিৰাগাঁও|গিৰাগাঁও]] || [[:en:Category:Culture of Mumbai|Category:Culture of Mumbai]] |- |1686 || [[:en:Giribala|Giribala]] || [[d:Q58456269|Q58456269]] || [[:as:গিৰিবালা|গিৰিবালা]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |1687 || [[:en:Girish Chandra Ghosh|Girish Chandra Ghosh]] || [[d:Q5564293|Q5564293]] || [[:as:গিৰীশ চন্দ্ৰ ঘোষ|গিৰীশ চন্দ্ৰ ঘোষ]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |1688 || [[:en:Girish Mancha|Girish Mancha]] || [[d:Q5564294|Q5564294]] || [[:as:গিৰিশ মঞ্চ|গিৰিশ মঞ্চ]] || [[:en:Category:Culture of Kolkata|Category:Culture of Kolkata]] |- |1689 || [[:en:Girish Mishra|Girish Mishra]] || [[d:Q16190841|Q16190841]] || [[:as:গিৰীশ মিশ্ৰ|গিৰীশ মিশ্ৰ]] || [[:en:Category:Indian feminists|Category:Indian feminists]] |- |1690 || [[:en:Girl in White Cotton|Girl in White Cotton]] || [[d:Q99469639|Q99469639]] || [[:as:বগা কটনত ছোৱালী|বগা কটনত ছোৱালী]] || [[:en:Category:Pune in fiction|Category:Pune in fiction]] |- |1691 || [[:en:Girls (2016 film)|Girls]] || [[d:Q27964458|Q27964458]] || [[:as:ছোৱালী (২০১৬ চনৰ ছবি)|ছোৱালী]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |1692 || [[:en:Gita Sen|Gita Sen]] || [[d:Q24126647|Q24126647]] || [[:as:গীতা সেন|গীতা সেন]] || [[:en:Category:Indian feminists|Category:Indian feminists]] |- |1693 || [[:en:Gladrags Manhunt and Megamodel Contest|Gladrags Manhunt and Megamodel Contest]] || [[d:Q5566307|Q5566307]] || [[:as:গ্লেড্ৰেগছ মেনহাণ্ট আৰু মেগামডেল প্ৰতিযোগিতা|গ্লেড্ৰেগছ মেনহাণ্ট আৰু মেগামডেল প্ৰতিযোগিতা]] || [[:en:Category:Indian awards|Category:Indian awards]] |- |1694 || [[:en:Glamanand Group|Glamanand Group]] || [[d:Q60751239|Q60751239]] || [[:as:গ্লামানন্দ গ্ৰুপ|গ্লামানন্দ গ্ৰুপ]] || [[:en:Category:Indian awards|Category:Indian awards]] |- |1695 || [[:en:Glamanand Supermodel India 2015|Glamanand Supermodel India 2015]] || [[d:Q23580619|Q23580619]] || [[:as:গ্লামানন্দ ছুপাৰমডেল ইণ্ডিয়া ২০১৫|গ্লামানন্দ ছুপাৰমডেল ইণ্ডিয়া ২০১৫]] || [[:en:Category:Miss Earth India|Category:Miss Earth India]] |- |1696 || [[:en:Glamanand Supermodel India 2018|Glamanand Supermodel India 2018]] || [[d:Q60745872|Q60745872]] || [[:as:গ্লামানন্দ ছুপাৰমডেল ইণ্ডিয়া ২০১৮|গ্লামানন্দ ছুপাৰমডেল ইণ্ডিয়া ২০১৮]] || [[:en:Category:Beauty pageants in India|Category:Beauty pageants in India]] |- |1697 || [[:en:Glamanand Supermodel India 2021|Glamanand Supermodel India 2021]] || [[d:Q108582183|Q108582183]] || [[:as:গ্লামানন্দ ছুপাৰমডেল ইণ্ডিয়া ২০২১|গ্লামানন্দ ছুপাৰমডেল ইণ্ডিয়া ২০২১]] || [[:en:Category:Beauty pageants in India|Category:Beauty pageants in India]] |- |1698 || [[:en:Glenary's|Glenary's]] || [[d:Q102789668|Q102789668]] || [[:as:গ্লেনাৰীৰ|গ্লেনাৰীৰ]] || [[:en:Category:Indian restaurants|Category:Indian restaurants]] |- |1699 || [[:en:Glenda Spooner|Glenda Spooner]] || [[d:Q26997728|Q26997728]] || [[:as:গ্লেণ্ডা স্পুনাৰ|গ্লেণ্ডা স্পুনাৰ]] || [[:en:Category:Writers from Pune|Category:Writers from Pune]] |- |1700 || [[:en:Globe Cinema (Kolkata)|Globe Cinema]] || [[d:Q5570972|Q5570972]] || [[:as:গ্ল&#39; ব চিনেমা (কলকাতা)|]] || [[:en:Category:Cinemas in Kolkata|Category:Cinemas in Kolkata]] |- |1701 || [[:en:Glossary of Indian culture|Glossary of Indian culture]] || [[d:Q5571679|Q5571679]] || [[:as:ভাৰতীয় সংস্কৃতিৰ শব্দকোষ|ভাৰতীয় সংস্কৃতিৰ শব্দকোষ]] || [[:en:Category:Indian culture-related lists|Category:Indian culture-related lists]] |- |1702 || [[:en:Glow & Lovely|Glow & Lovely]] || [[d:Q25203653|Q25203653]] || [[:as:গ্লো এণ্ড লাভলী|গ্লো এণ্ড লাভলী]] || [[:en:Category:Indian fashion|Category:Indian fashion]] |- |1703 || [[:en:Glutinous rice|Glutinous rice]] || [[d:Q115443|Q115443]] || [[:as:আঠাযুক্ত চাউল|আঠাযুক্ত চাউল]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |1704 || [[:en:Go. Ru. Channabasappa|Go. Ru. Channabasappa]] || [[d:Q15717954|Q15717954]] || [[:as:যাওক। ৰু। চন্নাবসপ্পা|যাওক। ৰু। চন্নাবসপ্পা]] || [[:en:Category:Indian folklorists|Category:Indian folklorists]] |- |1705 || [[:en:Goa Civil Code|Goa Civil Code]] || [[d:Q5575125|Q5575125]] || [[:as:গোৱা নাগৰিক সংহিতা|গোৱা নাগৰিক সংহিতা]] || [[:en:Category:Women's rights in India|Category:Women's rights in India]] |- |1706 || [[:en:Goa Liberation Day|Goa Liberation Day]] || [[d:Q60776255|Q60776255]] || [[:as:গোৱা মুক্তি দিৱস|গোৱা মুক্তি দিৱস]] || [[:en:Category:Observances in India|Category:Observances in India]] |- |1707 || [[:en:Goa Mankurad mango|Goa Mankurad mango]] || [[d:Q130442149|Q130442149]] || [[:as:গোৱা মানকুৰাড আম|গোৱা মানকুৰাড আম]] || [[:en:Category:GI-Tagged Mangoes of India|Category:GI-Tagged Mangoes of India]] |- |1708 || [[:en:Goa Revolution Day|Goa Revolution Day]] || [[d:Q12424344|Q12424344]] || [[:as:গোৱা বিপ্লৱ দিৱস|গোৱা বিপ্লৱ দিৱস]] || [[:en:Category:Observances in India|Category:Observances in India]] |- |1709 || [[:en:Goa sausage|Goa sausage]] || [[d:Q18464582|Q18464582]] || [[:as:গোৱাৰ চচ্চেজ|গোৱাৰ চচ্চেজ]] || [[:en:Category:Indian fusion cuisine|Category:Indian fusion cuisine]] |- |1710 || [[:en:Goan Soup|Goan Soup]] || [[d:Q9694384|Q9694384]] || [[:as:গোৱান চূপ|গোৱান চূপ]] || [[:en:Category:Indian folklore|Category:Indian folklore]] |- |1711 || [[:en:Goat roti|Goat roti]] || [[d:Q5575346|Q5575346]] || [[:as:ছাগলীৰ ৰোটি|ছাগলীৰ ৰোটি]] || [[:en:Category:Roti|Category:Roti]] |- |1712 || [[:en:Gobardhan Ash|Gobardhan Ash]] || [[d:Q94402802|Q94402802]] || [[:as:গোবৰ্ধন এছ|গোবৰ্ধন এছ]] || [[:en:Category:Artists from Kolkata|Category:Artists from Kolkata]] |- |1713 || [[:en:Gobhi paratha|Gobhi paratha]] || [[d:Q5575466|Q5575466]] || [[:as:গোভি পৰঠা|গোভি পৰঠা]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |1714 || [[:en:Gobinda Halder|Gobinda Halder]] || [[d:Q13057765|Q13057765]] || [[:as:গোবিন্দা হাল্ডাৰ|গোবিন্দা হাল্ডাৰ]] || [[:en:Category:Musicians from Kolkata|Category:Musicians from Kolkata]] |- |1715 || [[:en:Gobindobhog rice|Gobindobhog rice]] || [[d:Q5575522|Q5575522]] || [[:as:গোবিন্দোভোগ ভাত|গোবিন্দোভোগ ভাত]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |1716 || [[:en:God's Own Country|God's Own Country]] || [[d:Q5575726|Q5575726]] || [[:as:ঈশ্বৰৰ নিজৰ দেশ|ঈশ্বৰৰ নিজৰ দেশ]] || [[:en:Category:Religion in India|Category:Religion in India]] |- |1717 || [[:en:Godadi|Godadi]] || [[d:Q55612740|Q55612740]] || [[:as:গোদাদী|গোদাদী]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |1718 || [[:en:Godavari Maha Pushkaram|Godavari Maha Pushkaram]] || [[d:Q15699373|Q15699373]] || [[:as:গোদাবৰী মহা পুষ্কৰম|গোদাবৰী মহা পুষ্কৰম]] || [[:en:Category:Cultural festivals in India|Category:Cultural festivals in India]] |- |1719 || [[:en:Godfrey Phillips National Bravery Awards|Godfrey Phillips National Bravery Awards]] || [[d:Q5576526|Q5576526]] || [[:as:গডফ্ৰে ফিলিপছ ৰাষ্ট্ৰীয় সাহসী বঁটা|গডফ্ৰে ফিলিপছ ৰাষ্ট্ৰীয় সাহসী বঁটা]] || [[:en:Category:Indian awards|Category:Indian awards]] |- |1720 || [[:en:Godha|Godha]] || [[d:Q5576612|Q5576612]] || [[:as:গোধা|গোধা]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |1721 || [[:en:Godha (film)|Godha]] || [[d:Q27981623|Q27981623]] || [[:as:গোধা (চলচ্চিত্ৰ)|গোধা]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |1722 || [[:en:Godmother (film)|Godmother]] || [[d:Q5576752|Q5576752]] || [[:as:গডমাদাৰ (চলচ্চিত্ৰ)|গডমাদাৰ]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |1723 || [[:en:Godshem|Godshem]] || [[d:Q5576899|Q5576899]] || [[:as:গডশ্বেম|গডশ্বেম]] || [[:en:Category:Indian cuisine stubs|Category:Indian cuisine stubs]] |- |1724 || [[:en:Godzilla Singular Point|Godzilla Singular Point]] || [[d:Q100977481|Q100977481]] || [[:as:গডজিলা একক পইণ্ট|গডজিলা একক পইণ্ট]] || [[:en:Category:Television shows set in Kolkata|Category:Television shows set in Kolkata]] |- |1725 || [[:en:Gogaji|Gogaji]] || [[d:Q3635344|Q3635344]] || [[:as:গোগাজী|গোগাজী]] || [[:en:Category:Punjabi folklore|Category:Punjabi folklore]] |- |1726 || [[:en:Golam Rahman (writer)|Golam Rahman]] || [[d:Q13057781|Q13057781]] || [[:as:গোলাম ৰহমান (লেখক)|গোলাম ৰহমান]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |1727 || [[:en:Golconda|Golconda]] || [[d:Q4141623|Q4141623]] || [[:as:গোলকণ্ডা|গোলকণ্ডা]] || [[:en:Category:Cultural heritage of India|Category:Cultural heritage of India]] |- |1728 || [[:en:Golconda Vyapari Brahmin|Golconda Vyapari Brahmin]] || [[d:Q121365289|Q121365289]] || [[:as:গোলকন্দা ব্যাপৰি ব্ৰাহ্মণ|গোলকন্দা ব্যাপৰি ব্ৰাহ্মণ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |1729 || [[:en:Golden Howdah|Golden Howdah]] || [[d:Q5579585|Q5579585]] || [[:as:গোল্ডেন হাউডা|গোল্ডেন হাউডা]] || [[:en:Category:Culture of Mysore|Category:Culture of Mysore]] |- |1730 || [[:en:Golla (caste)|Golla]] || [[d:Q5580806|Q5580806]] || [[:as:গোল্লা (জাতি)|গোল্লা]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |1731 || [[:en:Gollewar|Gollewar]] || [[d:Q16964117|Q16964117]] || [[:as:গোলেৱাৰ|গোলেৱাৰ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |1732 || [[:en:Golu Devata|Golu Devata]] || [[d:Q5580985|Q5580985]] || [[:as:গোলু দেৱতা|গোলু দেৱতা]] || [[:en:Category:Hindu folk deities|Category:Hindu folk deities]] |- |1733 || [[:en:Gondhali|Gondhali]] || [[d:Q31740792|Q31740792]] || [[:as:গোন্ধালী|গোন্ধালী]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |1734 || [[:en:Gonohotta 1971|Gonohotta 1971]] || [[d:Q107739602|Q107739602]] || [[:as:গনোহোটা ১৯৭১ চন|গনোহোটা ১৯৭১ চন]] || [[:en:Category:Sculptures of women in India|Category:Sculptures of women in India]] |- |1735 || [[:en:Good Bad Ugly|Good Bad Ugly]] || [[d:Q125876210|Q125876210]] || [[:as:গুড বেড অগ্লি|গুড বেড অগ্লি]] || [[:en:Category:Indian martial arts films|Category:Indian martial arts films]] |- |1736 || [[:en:Gopal (caste)|Gopal]] || [[d:Q97185029|Q97185029]] || [[:as:গোপাল (জাতি)|গোপাল]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |1737 || [[:en:Gopal Ghose|Gopal Ghose]] || [[d:Q5584171|Q5584171]] || [[:as:গোপাল ঘোষে|গোপাল ঘোষে]] || [[:en:Category:Artists from Kolkata|Category:Artists from Kolkata]] |- |1738 || [[:en:Gopal Sharman|Gopal Sharman]] || [[d:Q23008624|Q23008624]] || [[:as:গোপাল শৰ্মান|গোপাল শৰ্মান]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |1739 || [[:en:Gora (film)|Gora]] || [[d:Q59280261|Q59280261]] || [[:as:গোৰা (চলচ্চিত্ৰ)|গোৰা]] || [[:en:Category:Brahmoism|Category:Brahmoism]] |- |1740 || [[:en:Gorava|Gorava]] || [[d:Q5584531|Q5584531]] || [[:as:গোৰাভা|গোৰাভা]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |1741 || [[:en:Goriya|Goriya]] || [[d:Q5586534|Q5586534]] || [[:as:গোৰীয়া|গোৰীয়া]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |1742 || [[:en:Gosaunik Geet|Gosaunik Geet]] || [[d:Q131378621|Q131378621]] || [[:as:গোসৌনিক গীত|গোসৌনিক গীত]] || [[:en:Category:Culture of Mithila|Category:Culture of Mithila]] |- |1743 || [[:en:Gosaunik Ghar|Gosaunik Ghar]] || [[d:Q131374950|Q131374950]] || [[:as:গোসাউনিক ঘৰ|গোসাউনিক ঘৰ]] || [[:en:Category:Culture of Mithila|Category:Culture of Mithila]] |- |1744 || [[:en:Gosha woman|Gosha woman]] || [[d:Q5587223|Q5587223]] || [[:as:গোছা মহিলা|গোছা মহিলা]] || [[:en:Category:Women in India|Category:Women in India]] |- |1745 || [[:en:Gosht|Gosht]] || [[d:Q76928331|Q76928331]] || [[:as:গোষ্ট|গোষ্ট]] || [[:en:Category:Indian cuisine stubs|Category:Indian cuisine stubs]] |- |1746 || [[:en:Gotra|Gotra]] || [[d:Q1332544|Q1332544]] || [[:as:গোত্ৰ|গোত্ৰ]] || [[:en:Category:Gotras|Category:Gotras]] |- |1747 || [[:en:Goud|Goud]] || [[d:Q119225269|Q119225269]] || [[:as:গৌড|গৌড]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |1748 || [[:en:Gour (caste)|Gour]] || [[d:Q112241893|Q112241893]] || [[:as:গৌৰ (জাতি)|গৌৰ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |1749 || [[:en:Gour Das Bysack|Gour Das Bysack]] || [[d:Q5588373|Q5588373]] || [[:as:গৌৰ দাস বাইছেক|গৌৰ দাস বাইছেক]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |1750 || [[:en:Gour Kishore Ghosh|Gour Kishore Ghosh]] || [[d:Q5588379|Q5588379]] || [[:as:গৌৰ কিশোৰ ঘোষ|গৌৰ কিশোৰ ঘোষ]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |1751 || [[:en:Gouravam (2013 film)|Gouravam]] || [[d:Q5588391|Q5588391]] || [[:as:গৌৰৱম (২০১৩ চনৰ ছবি)|গৌৰৱম]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |1752 || [[:en:Government College of Art & Craft|Government College of Art & Craft]] || [[d:Q5588733|Q5588733]] || [[:as:চৰকাৰী কলা আৰু ক্ৰাফ্ট মহাবিদ্যালয়|চৰকাৰী কলা আৰু ক্ৰাফ্ট মহাবিদ্যালয়]] || [[:en:Category:Arts in Kolkata|Category:Arts in Kolkata]] |- |1753 || [[:en:Government Institute of Ceramic Technology|Government Institute of Ceramic Technology]] || [[d:Q28803191|Q28803191]] || [[:as:চৰকাৰী চিৰামিক প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান|চৰকাৰী চিৰামিক প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান]] || [[:en:Category:Indian traditions|Category:Indian traditions]] |- |1754 || [[:en:Government Yoga and Naturopathy Medical College and Hospital|Government Yoga and Naturopathy Medical College and Hospital]] || [[d:Q90400105|Q90400105]] || [[:as:চৰকাৰী যোগ আৰু প্ৰাকৃতিক চিকিৎসা চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় আৰু চিকিৎসালয়|চৰকাৰী যোগ আৰু প্ৰাকৃতিক চিকিৎসা চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় আৰু চিকিৎসালয়]] || [[:en:Category:Yoga organizations|Category:Yoga organizations]] |- |1755 || [[:en:Govind Kanhai|Govind Kanhai]] || [[d:Q28800415|Q28800415]] || [[:as:গোবিন্দ কানহাই|গোবিন্দ কানহাই]] || [[:en:Category:Indian folklorists|Category:Indian folklorists]] |- |1756 || [[:en:Govind Kumar Singh|Govind Kumar Singh]] || [[d:Q5589835|Q5589835]] || [[:as:গোবিন্দ কুমাৰ সিং|গোবিন্দ কুমাৰ সিং]] || [[:en:Category:Indian fashion designers|Category:Indian fashion designers]] |- |1757 || [[:en:Govindadas (Maithili language poet)|Govindadas]] || [[d:Q30602976|Q30602976]] || [[:as:গোবিন্দদাস (মইথিলী ভাষাৰ কবি)|গোবিন্দদাস]] || [[:en:Category:Maithili poets|Category:Maithili poets]] |- |1758 || [[:en:Gowala (caste)|Gowala]] || [[d:Q106994957|Q106994957]] || [[:as:গোৱালা (জাতি)|গোৱালা]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |1759 || [[:en:Gowari|Gowari]] || [[d:Q5590002|Q5590002]] || [[:as:গোৱাৰী|গোৱাৰী]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |1760 || [[:en:Goyang (fermented food)|Goyang]] || [[d:Q112261855|Q112261855]] || [[:as:গোয়াং (কিম্বন কৰা খাদ্য)|গোয়াং]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |1761 || [[:en:Gramanya|Gramanya]] || [[d:Q5593604|Q5593604]] || [[:as:গ্ৰাম্যাণ্য|গ্ৰাম্যাণ্য]] || [[:en:Category:Caste system in India|Category:Caste system in India]] |- |1762 || [[:en:Grandpa Kitchen|Grandpa Kitchen]] || [[d:Q74023950|Q74023950]] || [[:as:দাদা পাকঘৰ|দাদা পাকঘৰ]] || [[:en:Category:Indian chefs|Category:Indian chefs]] |- |1763 || [[:en:Grasim Mr. India|Grasim Mr. India]] || [[d:Q18128104|Q18128104]] || [[:as:গ্ৰাছিম মিষ্টাৰ ইণ্ডিয়া|গ্ৰাছিম মিষ্টাৰ ইণ্ডিয়া]] || [[:en:Category:Indian awards|Category:Indian awards]] |- |1764 || [[:en:Grazia India|Grazia India]] || [[d:Q17002613|Q17002613]] || [[:as:গ্ৰেজিয়া ইণ্ডিয়া|গ্ৰেজিয়া ইণ্ডিয়া]] || [[:en:Category:Women's magazines published in India|Category:Women's magazines published in India]] |- |1765 || [[:en:Great Andamanese languages|Great Andamanese languages]] || [[d:Q3515103|Q3515103]] || [[:as:মহান আন্দামানী ভাষা|মহান আন্দামানী ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |1766 || [[:en:Greater Siangic languages|Greater Siangic languages]] || [[d:Q52698851|Q52698851]] || [[:as:বৃহত্তৰ চিয়াংগিক ভাষা|বৃহত্তৰ চিয়াংগিক ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |1767 || [[:en:Green mango chutney|Green mango chutney]] || [[d:Q19891623|Q19891623]] || [[:as:সেউজীয়া আমৰ চাটনি|সেউজীয়া আমৰ চাটনি]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |1768 || [[:en:Grihshobha|Grihshobha]] || [[d:Q17002637|Q17002637]] || [[:as:গৃষোভা|গৃষোভা]] || [[:en:Category:Women's magazines published in India|Category:Women's magazines published in India]] |- |1769 || [[:en:Groma language|Groma language]] || [[d:Q56551|Q56551]] || [[:as:গ্ৰোমা ভাষা|গ্ৰোমা ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |1770 || [[:en:Group 1890|Group 1890]] || [[d:Q60755087|Q60755087]] || [[:as:গ্ৰুপ ১৮৯০|গ্ৰুপ ১৮৯০]] || [[:en:Category:Culture of Delhi|Category:Culture of Delhi]] |- |1771 || [[:en:Group theatre of Kolkata|Group theatre of Kolkata]] || [[d:Q5611274|Q5611274]] || [[:as:কলকাতাৰ গ্ৰুপ থিয়েটাৰ|কলকাতাৰ গ্ৰুপ থিয়েটাৰ]] || [[:en:Category:Theatre in Kolkata|Category:Theatre in Kolkata]] |- |1772 || [[:en:Gtaʼ language|Gtaʼ language]] || [[d:Q3501920|Q3501920]] || [[:as:Gtaʼ ভাষা|Gtaʼ ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |1773 || [[:en:Guddu Rangeela|Guddu Rangeela]] || [[d:Q17054077|Q17054077]] || [[:as:গুড্ডু ৰংগীলা|গুড্ডু ৰংগীলা]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |1774 || [[:en:Gudia (caste)|Gudia]] || [[d:Q104846283|Q104846283]] || [[:as:গুডিয়া (জাতি)|গুডিয়া]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |1775 || [[:en:Gudigar|Gudigar]] || [[d:Q5614613|Q5614613]] || [[:as:গুডীগৰ|গুডীগৰ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |1776 || [[:en:Gudrun Bühnemann|Gudrun Bühnemann]] || [[d:Q62732368|Q62732368]] || [[:as:গুড্ৰুন বুহনেমেন|গুড্ৰুন বুহনেমেন]] || [[:en:Category:Yoga scholars|Category:Yoga scholars]] |- |1777 || [[:en:Gujarati cuisine|Gujarati cuisine]] || [[d:Q2732159|Q2732159]] || [[:as:গুজৰাটী খাদ্য|গুজৰাটী খাদ্য]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |1778 || [[:en:Gujarati kadhi|Gujarati kadhi]] || [[d:Q19891641|Q19891641]] || [[:as:গুজৰাটী কধি|গুজৰাটী কধি]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |1779 || [[:en:Gujarati people|Gujarati people]] || [[d:Q1282294|Q1282294]] || [[:as:গুজৰাটী মানুহ|গুজৰাটী মানুহ]] || [[:en:Category:Culture of Kollam|Category:Culture of Kollam]] |- |1780 || [[:en:Gul-E-Bakawali (1939 film)|Gul-E-Bakawali]] || [[d:Q5617119|Q5617119]] || [[:as:গুল-ই-বকাৱালি (১৯৩৯ চনৰ ছবি)|গুল-ই-বকাৱালি]] || [[:en:Category:Films based on Indian folklore|Category:Films based on Indian folklore]] |- |1781 || [[:en:Gul-e-Bakavali (1924 film)|Gul-e-Bakavali]] || [[d:Q137259420|Q137259420]] || [[:as:গুল-ই-বাকাৱলী (১৯২৪ চনৰ ছবি)|গুল-ই-বাকাৱলী]] || [[:en:Category:Films based on Indian folklore|Category:Films based on Indian folklore]] |- |1782 || [[:en:Gulaal Gota|Gulaal Gota]] || [[d:Q125577770|Q125577770]] || [[:as:গুলাল গতা|গুলাল গতা]] || [[:en:Category:Culture of Jaipur|Category:Culture of Jaipur]] |- |1783 || [[:en:Gulabi Sadi|Gulabi Sadi]] || [[d:Q134549983|Q134549983]] || [[:as:গুলাবি সাদি|গুলাবি সাদি]] || [[:en:Category:Indian folk songs|Category:Indian folk songs]] |- |1784 || [[:en:Gulamgiri|Gulamgiri]] || [[d:Q124518172|Q124518172]] || [[:as:গুলামগিৰি|গুলামগিৰি]] || [[:en:Category:Books about the caste system in India|Category:Books about the caste system in India]] |- |1785 || [[:en:Gulbarga Tur Dal|Gulbarga Tur Dal]] || [[d:Q131914036|Q131914036]] || [[:as:গুলবৰ্গা তুৰ দল|গুলবৰ্গা তুৰ দল]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |1786 || [[:en:Gulkand|Gulkand]] || [[d:Q5617695|Q5617695]] || [[:as:গুলকাণ্ড|গুলকাণ্ড]] || [[:en:Category:Indian condiments|Category:Indian condiments]] |- |1787 || [[:en:Gulshan Devaiah|Gulshan Devaiah]] || [[d:Q5617879|Q5617879]] || [[:as:গুলশান দেৱাইয়া|গুলশান দেৱাইয়া]] || [[:en:Category:National Institute of Fashion Technology alumni|Category:National Institute of Fashion Technology alumni]] |- |1788 || [[:en:Gunga Jumna|Gunga Jumna]] || [[d:Q1554659|Q1554659]] || [[:as:গুংগা জুমনা|গুংগা জুমনা]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |1789 || [[:en:Guptan|Guptan]] || [[d:Q17054213|Q17054213]] || [[:as:গুপ্তান|গুপ্তান]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |1790 || [[:en:Gupti|Gupti]] || [[d:Q1555136|Q1555136]] || [[:as:গুপ্তী|গুপ্তী]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |1791 || [[:en:Gurav|Gurav]] || [[d:Q19806487|Q19806487]] || [[:as:গুৰৱ|গুৰৱ]] || [[:en:Category:Other Backward Classes|Category:Other Backward Classes]] |- |1792 || [[:en:Gurinderjit Singh|Gurinderjit Singh]] || [[d:Q21010238|Q21010238]] || [[:as:গুৰিন্দৰজিৎ সিং|গুৰিন্দৰজিৎ সিং]] || [[:en:Category:Chefs of Indian cuisine|Category:Chefs of Indian cuisine]] |- |1793 || [[:en:Gurjar|Gurjar]] || [[d:Q1274487|Q1274487]] || [[:as:গুৰজাৰ|গুৰজাৰ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |1794 || [[:en:Gurjar Aandolan|Gurjar Aandolan]] || [[d:Q77895272|Q77895272]] || [[:as:গুৰজাৰ আন্দোলন|গুৰজাৰ আন্দোলন]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |1795 || [[:en:Gurjar agitation in Rajasthan|Gurjar agitation in Rajasthan]] || [[d:Q4611148|Q4611148]] || [[:as:ৰাজস্থানত গুৰজাৰ আন্দোলন|ৰাজস্থানত গুৰজাৰ আন্দোলন]] || [[:en:Category:Reservation in India|Category:Reservation in India]] |- |1796 || [[:en:Gurshaahi|Gurshaahi]] || [[d:Q118949266|Q118949266]] || [[:as:গুৰশাহী|গুৰশাহী]] || [[:en:Category:Punjabi-language culture|Category:Punjabi-language culture]] |- |1797 || [[:en:Guru (2007 film)|Guru]] || [[d:Q1393668|Q1393668]] || [[:as:গুৰু (২০০৭ চনৰ ছবি)|গুৰু]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |1798 || [[:en:Guru Gopinath|Guru Gopinath]] || [[d:Q3595253|Q3595253]] || [[:as:গুৰু গোপীনাথ|গুৰু গোপীনাথ]] || [[:en:Category:Artists from Thrissur|Category:Artists from Thrissur]] |- |1799 || [[:en:Guru Kunju Kurup|Guru Kunju Kurup]] || [[d:Q5620381|Q5620381]] || [[:as:গুৰু কুঞ্জু কুৰুপ|গুৰু কুঞ্জু কুৰুপ]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |1800 || [[:en:Gurusaday Dutt|Gurusaday Dutt]] || [[d:Q15070174|Q15070174]] || [[:as:গুৰুসাদয় দত্ত|গুৰুসাদয় দত্ত]] || [[:en:Category:Indian folklorists|Category:Indian folklorists]] |- |1801 || [[:en:Gurutva|Gurutva]] || [[d:Q131765217|Q131765217]] || [[:as:গুৰুত্ব|গুৰুত্ব]] || [[:en:Category:Indian philosophy|Category:Indian philosophy]] |- |1802 || [[:en:Guruvayoor Ambalanadayil|Guruvayoor Ambalanadayil]] || [[d:Q124791281|Q124791281]] || [[:as:গুৰুবায়ুৰ অম্বলানদৈল|গুৰুবায়ুৰ অম্বলানদৈল]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |1803 || [[:en:Guruvayur Kesavan (film)|Guruvayur Kesavan]] || [[d:Q5620573|Q5620573]] || [[:as:গুৰুবায়ুৰ কেছাৱন (চলচ্চিত্ৰ)|গুৰুবায়ুৰ কেছাৱন]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |1804 || [[:en:Guruvayur Keshavan|Guruvayur Keshavan]] || [[d:Q2047149|Q2047149]] || [[:as:গুৰুবায়ুৰ কেশৱন|গুৰুবায়ুৰ কেশৱন]] || [[:en:Category:Elephants in Indian culture|Category:Elephants in Indian culture]] |- |1805 || [[:en:Guruvayur Padmanabhan|Guruvayur Padmanabhan]] || [[d:Q107087944|Q107087944]] || [[:as:গুৰুবায়ুৰ পদ্মনাভন|গুৰুবায়ুৰ পদ্মনাভন]] || [[:en:Category:Elephants in Indian culture|Category:Elephants in Indian culture]] |- |1806 || [[:en:Gutob language|Gutob language]] || [[d:Q3347070|Q3347070]] || [[:as:গুটোব ভাষা|গুটোব ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |1807 || [[:en:Guwahati Food Awards|Guwahati Food Awards]] || [[d:Q55613125|Q55613125]] || [[:as:গুৱাহাটী খাদ্য বঁটা|গুৱাহাটী খাদ্য বঁটা]] || [[:en:Category:Indian awards|Category:Indian awards]] |- |1808 || [[:en:Gyurma|Gyurma]] || [[d:Q16899972|Q16899972]] || [[:as:গ্যুৰ্মা|গ্যুৰ্মা]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |1809 || [[:en:Hachukni Kok|Hachukni Kok]] || [[d:Q16905030|Q16905030]] || [[:as:হাচুকনি কোক|হাচুকনি কোক]] || [[:en:Category:Newspapers published in Kolkata|Category:Newspapers published in Kolkata]] |- |1810 || [[:en:Hadi Rani|Hadi Rani]] || [[d:Q5637843|Q5637843]] || [[:as:হাদি ৰাণী|হাদি ৰাণী]] || [[:en:Category:Indian folklore|Category:Indian folklore]] |- |1811 || [[:en:Hajmola|Hajmola]] || [[d:None|None]] || [[:as:হাজমোলা|হাজমোলা]] || [[:en:Category:Indian confectionery|Category:Indian confectionery]] |- |1812 || [[:en:Hakka Chinese|Hakka Chinese]] || [[d:Q33375|Q33375]] || [[:as:হাক্কা চাইনিজ|হাক্কা চাইনিজ]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |1813 || [[:en:Hakkipikki|Hakkipikki]] || [[d:Q16111385|Q16111385]] || [[:as:হাক্কিপিক্কি|হাক্কিপিক্কি]] || [[:en:Category:Scheduled Tribes of India|Category:Scheduled Tribes of India]] |- |1814 || [[:en:Halam tribe|Halam tribe]] || [[d:Q5641074|Q5641074]] || [[:as:হালাম জনগোষ্ঠী|হালাম জনগোষ্ঠী]] || [[:en:Category:Scheduled Tribes of India|Category:Scheduled Tribes of India]] |- |1815 || [[:en:Halba (tribe)|Halba]] || [[d:Q17054440|Q17054440]] || [[:as:হালবা (জনজাতি)|হালবা]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |1816 || [[:en:Haleem|Haleem]] || [[d:Q3350588|Q3350588]] || [[:as:হালিম|হালিম]] || [[:en:Category:Indian soups and stews|Category:Indian soups and stews]] |- |1817 || [[:en:Halpati|Halpati]] || [[d:Q5310784|Q5310784]] || [[:as:হালপতি|হালপতি]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |1818 || [[:en:Halwai|Halwai]] || [[d:Q5643781|Q5643781]] || [[:as:হালৱাই|হালৱাই]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |1819 || [[:en:Hamid Dalwai|Hamid Dalwai]] || [[d:Q5644583|Q5644583]] || [[:as:হামিদ দলৱাই|হামিদ দলৱাই]] || [[:en:Category:Indian feminists|Category:Indian feminists]] |- |1820 || [[:en:Hana Catherine Mullens|Hana Catherine Mullens]] || [[d:Q5646757|Q5646757]] || [[:as:হানা কেথেৰিন মুলেন্স|হানা কেথেৰিন মুলেন্স]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |1821 || [[:en:Handi|Handi]] || [[d:Q2226954|Q2226954]] || [[:as:হাণ্ডি|হাণ্ডি]] || [[:en:Category:Indian food preparation utensils|Category:Indian food preparation utensils]] |- |1822 || [[:en:Handvo|Handvo]] || [[d:Q5647693|Q5647693]] || [[:as:হেণ্ডভো|হেণ্ডভো]] || [[:en:Category:Indian cuisine stubs|Category:Indian cuisine stubs]] |- |1823 || [[:en:Hanglai Jagoi|Hanglai Jagoi]] || [[d:Q124333939|Q124333939]] || [[:as:হাংলাই জাগৈ|হাংলাই জাগৈ]] || [[:en:Category:Meitei theatre|Category:Meitei theatre]] |- |1824 || [[:en:Hangoi|Hangoi]] || [[d:Q138297743|Q138297743]] || [[:as:হাংগোই|হাংগোই]] || [[:en:Category:Sanamahism|Category:Sanamahism]] |- |1825 || [[:en:Hannah Glasse|Hannah Glasse]] || [[d:Q531876|Q531876]] || [[:as:হান্না গ্লাছ|হান্না গ্লাছ]] || [[:en:Category:Chefs of Indian cuisine|Category:Chefs of Indian cuisine]] |- |1826 || [[:en:Hanuba Hanubi Paan Thaaba|Hanuba Hanubi Paan Thaaba]] || [[d:Q108441009|Q108441009]] || [[:as:হনুবা হনুবি পান থাবা|হনুবা হনুবি পান থাবা]] || [[:en:Category:Meitei mythology|Category:Meitei mythology]] |- |1827 || [[:en:Hanumantha Lamani|Hanumantha Lamani]] || [[d:Q131915503|Q131915503]] || [[:as:হনুমন্ত লমণি|হনুমন্ত লমণি]] || [[:en:Category:Indian folk singers|Category:Indian folk singers]] |- |1828 || [[:en:Haobam|Haobam]] || [[d:Q107667709|Q107667709]] || [[:as:হাওবাম|হাওবাম]] || [[:en:Category:Meitei surnames|Category:Meitei surnames]] |- |1829 || [[:en:Haodijam Chaitanya|Haodijam Chaitanya]] || [[d:Q136839098|Q136839098]] || [[:as:হাওদিজাম চৈতন্য|হাওদিজাম চৈতন্য]] || [[:en:Category:Meitei literature|Category:Meitei literature]] |- |1830 || [[:en:Haosi Namoinu|Haosi Namoinu]] || [[d:Q108532643|Q108532643]] || [[:as:হাওচি নামোইনু|হাওচি নামোইনু]] || [[:en:Category:Meitei mythology|Category:Meitei mythology]] |- |1831 || [[:en:Happy (2006 film)|Happy]] || [[d:Q13522749|Q13522749]] || [[:as:হেপি (২০০৬ চনৰ ছবি)|হেপি]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |1832 || [[:en:Happy Wedding (2016 film)|Happy Wedding]] || [[d:Q24211288|Q24211288]] || [[:as:শুভ বিবাহ (২০১৬ চনৰ ছবি)|শুভ বিবাহ]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |1833 || [[:en:Hapta Kangjeibung|Hapta Kangjeibung]] || [[d:Q60753165|Q60753165]] || [[:as:হাপ্তা কাংজেইবুং|হাপ্তা কাংজেইবুং]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |1834 || [[:en:Hara Kumar Tagore|Hara Kumar Tagore]] || [[d:Q16066198|Q16066198]] || [[:as:হাৰা কুমাৰ ঠাকুৰ|হাৰা কুমাৰ ঠাকুৰ]] || [[:en:Category:Musicians from Kolkata|Category:Musicians from Kolkata]] |- |1835 || [[:en:Harano Sur (TV series)|Harano Sur]] || [[d:Q110818512|Q110818512]] || [[:as:হাৰানো সুৰ (টিভি ধাৰাবাহিক)|হাৰানো সুৰ]] || [[:en:Category:Television shows set in Kolkata|Category:Television shows set in Kolkata]] |- |1836 || [[:en:Haren Das|Haren Das]] || [[d:Q5656872|Q5656872]] || [[:as:হৰেণ দাস|হৰেণ দাস]] || [[:en:Category:Artists from Kolkata|Category:Artists from Kolkata]] |- |1837 || [[:en:Hari & Sukhmani|Hari & Sukhmani]] || [[d:Q98167200|Q98167200]] || [[:as:হৰি &amp; সুখমণি|হৰি &amp; সুখমণি]] || [[:en:Category:Indian folk music groups|Category:Indian folk music groups]] |- |1838 || [[:en:Hari Narayan Apte|Hari Narayan Apte]] || [[d:Q55687|Q55687]] || [[:as:হৰি নাৰায়ণ আপতে|হৰি নাৰায়ণ আপতে]] || [[:en:Category:Writers from Pune|Category:Writers from Pune]] |- |1839 || [[:en:Hari Raoji Chiplunkar|Hari Raoji Chiplunkar]] || [[d:Q19891177|Q19891177]] || [[:as:হৰি ৰাওজী চিপলুংকৰ|হৰি ৰাওজী চিপলুংকৰ]] || [[:en:Category:Women's education in India|Category:Women's education in India]] |- |1840 || [[:en:Hari Vasudevan|Hari Vasudevan]] || [[d:Q93939001|Q93939001]] || [[:as:হৰি বাসুদেৱন|হৰি বাসুদেৱন]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |1841 || [[:en:Haridas Chaudhuri|Haridas Chaudhuri]] || [[d:Q5657319|Q5657319]] || [[:as:হৰিদাস চৌধুৰী|হৰিদাস চৌধুৰী]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |1842 || [[:en:Haripada Bandwala|Haripada Bandwala]] || [[d:Q27963127|Q27963127]] || [[:as:হৰিপাদ বান্দৱালা|হৰিপাদ বান্দৱালা]] || [[:en:Category:Films about fashion in India|Category:Films about fashion in India]] |- |1843 || [[:en:Hariprobha Takeda|Hariprobha Takeda]] || [[d:Q19745309|Q19745309]] || [[:as:হৰিপ্ৰভা তাকেদা|হৰিপ্ৰভা তাকেদা]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |1844 || [[:en:Harishankari|Harishankari]] || [[d:Q137673138|Q137673138]] || [[:as:হৰিশংকৰী|হৰিশংকৰী]] || [[:en:Category:Hindu goddesses|Category:Hindu goddesses]] |- |1845 || [[:en:Harivijaya|Harivijaya]] || [[d:Q48731134|Q48731134]] || [[:as:হৰিবিজয়|হৰিবিজয়]] || [[:en:Category:Cultural history of India|Category:Cultural history of India]] |- |1846 || [[:en:Harkor|Harkor]] || [[d:Q16999285|Q16999285]] || [[:as:হৰকোৰ|হৰকোৰ]] || [[:en:Category:Hindu folk deities|Category:Hindu folk deities]] |- |1847 || [[:en:Harmal chilli|Harmal chilli]] || [[d:Q130471947|Q130471947]] || [[:as:হৰমল মৰিচা|হৰমল মৰিচা]] || [[:en:Category:Indian spices|Category:Indian spices]] |- |1848 || [[:en:Harmann Kaur|Harmann Kaur]] || [[d:Q137907171|Q137907171]] || [[:as:হৰমান কৌৰ|হৰমান কৌৰ]] || [[:en:Category:Indian fashion stylists|Category:Indian fashion stylists]] |- |1849 || [[:en:Harpal Singh Sokhi|Harpal Singh Sokhi]] || [[d:Q20989081|Q20989081]] || [[:as:হৰপাল সিং সোখী|হৰপাল সিং সোখী]] || [[:en:Category:Indian television chefs|Category:Indian television chefs]] |- |1850 || [[:en:Harry Potter in Calcutta|Harry Potter in Calcutta]] || [[d:Q16201772|Q16201772]] || [[:as:কলিকতাত হেৰী পটাৰ|কলিকতাত হেৰী পটাৰ]] || [[:en:Category:Novels set in Kolkata|Category:Novels set in Kolkata]] |- |1851 || [[:en:Harshit (film)|Harshit]] || [[d:Q58411756|Q58411756]] || [[:as:হৰ্ষিত (চলচ্চিত্ৰ)|হৰ্ষিত]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |1852 || [[:en:Haruwa–charuwa system|Haruwa–charuwa system]] || [[d:Q83864016|Q83864016]] || [[:as:হাৰুৱা–চাৰুৱা ব্যৱস্থা|হাৰুৱা–চাৰুৱা ব্যৱস্থা]] || [[:en:Category:Dalit studies|Category:Dalit studies]] |- |1853 || [[:en:Hasht Bihisht|Hasht Bihisht]] || [[d:Q5679089|Q5679089]] || [[:as:হস্ত বিহিষ্ট|হস্ত বিহিষ্ট]] || [[:en:Category:Indian folklore|Category:Indian folklore]] |- |1854 || [[:en:Hasnat Abdul Hye|Hasnat Abdul Hye]] || [[d:Q5679383|Q5679383]] || [[:as:হাছনত আব্দুল হ্যে|হাছনত আব্দুল হ্যে]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |1855 || [[:en:Hastin|Hastin]] || [[d:Q17067390|Q17067390]] || [[:as:হেষ্টিন|হেষ্টিন]] || [[:en:Category:Elephants in Indian culture|Category:Elephants in Indian culture]] |- |1856 || [[:en:Hastings Chapel, Kolkata|Hastings Chapel]] || [[d:Q69392103|Q69392103]] || [[:as:হেষ্টিংছ চেপেল, কলকাতা|হেষ্টিংছ চেপেল]] || [[:en:Category:Churches in Kolkata|Category:Churches in Kolkata]] |- |1857 || [[:en:Hasu Yajnik|Hasu Yajnik]] || [[d:Q2777120|Q2777120]] || [[:as:হাছু যজ্ঞিক|হাছু যজ্ঞিক]] || [[:en:Category:Indian folklorists|Category:Indian folklorists]] |- |1858 || [[:en:Hatha yoga|Hatha yoga]] || [[d:Q734231|Q734231]] || [[:as:হঠযোগ|হঠযোগ]] || [[:en:Category:Hatha yoga|Category:Hatha yoga]] |- |1859 || [[:en:Hatkar|Hatkar]] || [[d:Q5681683|Q5681683]] || [[:as:হাটকাৰ|হাটকাৰ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |1860 || [[:en:Hatwal|Hatwal]] || [[d:Q5682250|Q5682250]] || [[:as:হাটৱাল|হাটৱাল]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |1861 || [[:en:Haut Monde Mrs. India Worldwide|Haut Monde Mrs. India Worldwide]] || [[d:Q116730408|Q116730408]] || [[:as:হাউট মণ্ডে মিচেছ ইণ্ডিয়া ৱৰ্ল্ডৱাইড|হাউট মণ্ডে মিচেছ ইণ্ডিয়া ৱৰ্ল্ডৱাইড]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |1862 || [[:en:Hayainu|Hayainu]] || [[d:None|None]] || [[:as:হায়াইনু|হায়াইনু]] || [[:en:Category:Women in Meitei culture|Category:Women in Meitei culture]] |- |1863 || [[:en:Haywards 5000 Mr India World 2007|Haywards 5000 Mr India World 2007]] || [[d:Q18125496|Q18125496]] || [[:as:হেৱাৰ্ডছ ৫০০০ মিষ্টাৰ ইণ্ডিয়া ৱৰ্ল্ড ২০০৭|হেৱাৰ্ডছ ৫০০০ মিষ্টাৰ ইণ্ডিয়া ৱৰ্ল্ড ২০০৭]] || [[:en:Category:Beauty pageants in India|Category:Beauty pageants in India]] |- |1864 || [[:en:Haṭha Ratnāvalī|Haṭha Ratnāvalī]] || [[d:Q60789214|Q60789214]] || [[:as:হঠা ৰত্নাৱলী|হঠা ৰত্নাৱলী]] || [[:en:Category:Yoga stubs|Category:Yoga stubs]] |- |1865 || [[:en:Head bobble|Head bobble]] || [[d:Q16842409|Q16842409]] || [[:as:হেড ববল|হেড ববল]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |1866 || [[:en:Healthful Indian Flavors with Alamelu|Healthful Indian Flavors with Alamelu]] || [[d:Q5691357|Q5691357]] || [[:as:আলামেলুৰ সৈতে স্বাস্থ্যকৰ ভাৰতীয় সোৱাদ|আলামেলুৰ সৈতে স্বাস্থ্যকৰ ভাৰতীয় সোৱাদ]] || [[:en:Category:Indian cuisine outside India|Category:Indian cuisine outside India]] |- |1867 || [[:en:HeavyWeight Yoga|HeavyWeight Yoga]] || [[d:Q17054775|Q17054775]] || [[:as:গধুৰ ওজনৰ যোগাসন|গধুৰ ওজনৰ যোগাসন]] || [[:en:Category:Yoga styles|Category:Yoga styles]] |- |1868 || [[:en:Hee Lanmi|Hee Lanmi]] || [[d:Q135107060|Q135107060]] || [[:as:হী ​​লনমি|হী ​​লনমি]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |1869 || [[:en:Heibok Ching|Heibok Ching]] || [[d:Q130710978|Q130710978]] || [[:as:হেইবক চিং|হেইবক চিং]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |1870 || [[:en:Heijing (Khamba Thoibi)|Heijing]] || [[d:Q138029131|Q138029131]] || [[:as:হেইজিং (খাম্বা থোইবি)|হেইজিং]] || [[:en:Category:Meitei mythology|Category:Meitei mythology]] |- |1871 || [[:en:Heikru Hidongba|Heikru Hidongba]] || [[d:Q16252492|Q16252492]] || [[:as:হেইক্ৰু হিডংবা|হেইক্ৰু হিডংবা]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |1872 || [[:en:Heingang Ching|Heingang Ching]] || [[d:Q116507996|Q116507996]] || [[:as:হাইংগাং চিং|হাইংগাং চিং]] || [[:en:Category:Cultural heritage of India|Category:Cultural heritage of India]] |- |1873 || [[:en:Heisnam|Heisnam]] || [[d:Q107667741|Q107667741]] || [[:as:হেইছনাম|হেইছনাম]] || [[:en:Category:Meitei surnames|Category:Meitei surnames]] |- |1874 || [[:en:Hela Khayal Dangal|Hela Khayal Dangal]] || [[d:Q120209068|Q120209068]] || [[:as:হেলা খয়াল দংগল|হেলা খয়াল দংগল]] || [[:en:Category:Rajasthani folklore|Category:Rajasthani folklore]] |- |1875 || [[:en:Helavaru|Helavaru]] || [[d:Q136436757|Q136436757]] || [[:as:হেলাভাৰু|হেলাভাৰু]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |1876 || [[:en:Hemadryamba|Hemadryamba]] || [[d:Q22908870|Q22908870]] || [[:as:হেমাদ্ৰ্যম্ব|হেমাদ্ৰ্যম্ব]] || [[:en:Category:Hindu goddesses|Category:Hindu goddesses]] |- |1877 || [[:en:Hemant Bhagwani|Hemant Bhagwani]] || [[d:Q42665932|Q42665932]] || [[:as:হেমন্ত ভগৱানী|হেমন্ত ভগৱানী]] || [[:en:Category:Indian chefs|Category:Indian chefs]] |- |1878 || [[:en:Hemen Majumdar|Hemen Majumdar]] || [[d:Q5711284|Q5711284]] || [[:as:হেমেন মজুমদাৰ|হেমেন মজুমদাৰ]] || [[:en:Category:Artists from Kolkata|Category:Artists from Kolkata]] |- |1879 || [[:en:Hemendra Kumar Roy|Hemendra Kumar Roy]] || [[d:Q5711290|Q5711290]] || [[:as:হেমেন্দ্ৰ কুমাৰ ৰায়|হেমেন্দ্ৰ কুমাৰ ৰায়]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |1880 || [[:en:Hemu Gadhavi|Hemu Gadhavi]] || [[d:Q2777596|Q2777596]] || [[:as:হেমু গাধৱী|হেমু গাধৱী]] || [[:en:Category:Indian folk singers|Category:Indian folk singers]] |- |1881 || [[:en:Hendua|Hendua]] || [[d:Q19572079|Q19572079]] || [[:as:হেণ্ডুৱা|হেণ্ডুৱা]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |1882 || [[:en:Henjunaha and Lairoulembi|Henjunaha and Lairoulembi]] || [[d:Q107394809|Q107394809]] || [[:as:হেঞ্জুনাহা আৰু লাইৰৌলেম্বি|হেঞ্জুনাহা আৰু লাইৰৌলেম্বি]] || [[:en:Category:Indian folklore|Category:Indian folklore]] |- |1883 || [[:en:Henny Penny|Henny Penny]] || [[d:Q66725313|Q66725313]] || [[:as:হেনি পেনি|হেনি পেনি]] || [[:en:Category:Indian folklore|Category:Indian folklore]] |- |1884 || [[:en:Henri Depelchin|Henri Depelchin]] || [[d:Q5715423|Q5715423]] || [[:as:হেনৰী ডেপেলচিন|হেনৰী ডেপেলচিন]] || [[:en:Category:Christianity in Kolkata|Category:Christianity in Kolkata]] |- |1885 || [[:en:Henry Loring|Henry Loring]] || [[d:Q21716275|Q21716275]] || [[:as:হেনৰী লৰিং|হেনৰী লৰিং]] || [[:en:Category:Archdeacons of Calcutta|Category:Archdeacons of Calcutta]] |- |1886 || [[:en:Henry Louis Vivian Derozio|Henry Louis Vivian Derozio]] || [[d:Q3345852|Q3345852]] || [[:as:হেনৰী লুই ভিভিয়ান ডেৰ&#39; জিঅ&#39; |]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |1887 || [[:en:Heri (caste)|Heri]] || [[d:Q5738416|Q5738416]] || [[:as:হেৰী (জাতি)|হেৰী]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |1888 || [[:en:Heritage structures in Chennai|Heritage structures in Chennai]] || [[d:Q5739203|Q5739203]] || [[:as:চেন্নাইৰ ঐতিহ্য গঠন|চেন্নাইৰ ঐতিহ্য গঠন]] || [[:en:Category:Culture of Chennai|Category:Culture of Chennai]] |- |1889 || [[:en:Heritage structures in Hyderabad, India|Heritage structures in Hyderabad]] || [[d:Q5739200|Q5739200]] || [[:as:ভাৰতৰ হায়দৰাবাদত ঐতিহ্যমণ্ডিত গঠন|ভাৰতৰ হায়দৰাবাদত ঐতিহ্যমণ্ডিত গঠন]] || [[:en:Category:Cultural heritage of India|Category:Cultural heritage of India]] |- |1890 || [[:en:Heritage structures in Mumbai|Heritage structures in Mumbai]] || [[d:Q17054842|Q17054842]] || [[:as:মুম্বাইত ঐতিহ্যমণ্ডিত গঠন|মুম্বাইত ঐতিহ্যমণ্ডিত গঠন]] || [[:en:Category:Culture of Mumbai|Category:Culture of Mumbai]] |- |1891 || [[:en:Hero Hitler in Love|Hero Hitler in Love]] || [[d:Q5742685|Q5742685]] || [[:as:নায়ক হিটলাৰ ইন লাভ|নায়ক হিটলাৰ ইন লাভ]] || [[:en:Category:Films based on Indian folklore|Category:Films based on Indian folklore]] |- |1892 || [[:en:Hetucakra|Hetucakra]] || [[d:Q5748124|Q5748124]] || [[:as:হেতুচক্ৰ|হেতুচক্ৰ]] || [[:en:Category:Indian philosophy|Category:Indian philosophy]] |- |1893 || [[:en:Hibiscus leaves pickle|Hibiscus leaves pickle]] || [[d:Q12996141|Q12996141]] || [[:as:হিবিস্কাছৰ পাত আচাৰ|হিবিস্কাছৰ পাত আচাৰ]] || [[:en:Category:Indian condiments|Category:Indian condiments]] |- |1894 || [[:en:Highway (2014 Hindi film)|Highway]] || [[d:Q15747101|Q15747101]] || [[:as:হাইৱে (২০১৪ চনৰ হিন্দী ছবি)|হাইৱে]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |1895 || [[:en:Highway on My Plate|Highway on My Plate]] || [[d:Q5759954|Q5759954]] || [[:as:মাই প্লেটত হাইৱে|মাই প্লেটত হাইৱে]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |1896 || [[:en:Hijra Farsi|Hijra Farsi]] || [[d:Q13992141|Q13992141]] || [[:as:হিজৰা ফাৰ্চী|হিজৰা ফাৰ্চী]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |1897 || [[:en:Hilla Rustomji Faridoonji|Hilla Rustomji Faridoonji]] || [[d:Q43024582|Q43024582]] || [[:as:হিলা ৰুষ্টোমজী ফৰিদুনজী|হিলা ৰুষ্টোমজী ফৰিদুনজী]] || [[:en:Category:Indian feminists|Category:Indian feminists]] |- |1898 || [[:en:Hills and mountains in Meitei culture|Hills and mountains in Meitei culture]] || [[d:Q118905779|Q118905779]] || [[:as:মেইটেই সংস্কৃতিৰ পাহাৰ আৰু পাহাৰ|মেইটেই সংস্কৃতিৰ পাহাৰ আৰু পাহাৰ]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |1899 || [[:en:Hilpulayan|Hilpulayan]] || [[d:Q5764353|Q5764353]] || [[:as:হিলপুলায়ন|হিলপুলায়ন]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |1900 || [[:en:Himalayan Highs|Himalayan Highs]] || [[d:Q30673296|Q30673296]] || [[:as:হিমালয়ান হাইছ|হিমালয়ান হাইছ]] || [[:en:Category:Women in India|Category:Women in India]] |- |1901 || [[:en:Himalayan Institute of Yoga Science and Philosophy|Himalayan Institute of Yoga Science and Philosophy]] || [[d:Q2080782|Q2080782]] || [[:as:হিমালয়ান ইনষ্টিটিউট অৱ যোগ বিজ্ঞান আৰু দৰ্শন|হিমালয়ান ইনষ্টিটিউট অৱ যোগ বিজ্ঞান আৰু দৰ্শন]] || [[:en:Category:Yoga organizations|Category:Yoga organizations]] |- |1902 || [[:en:Himangshu Dutta|Himangshu Dutta]] || [[d:Q5765079|Q5765079]] || [[:as:হিমংশু দত্ত|হিমংশু দত্ত]] || [[:en:Category:Musicians from Kolkata|Category:Musicians from Kolkata]] |- |1903 || [[:en:Himani Bannerji|Himani Bannerji]] || [[d:Q5765083|Q5765083]] || [[:as:হিমানী বেনাৰ্জী|হিমানী বেনাৰ্জী]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |1904 || [[:en:Himani Savarkar|Himani Savarkar]] || [[d:Q19664832|Q19664832]] || [[:as:হিমানী সাৱৰকাৰ|হিমানী সাৱৰকাৰ]] || [[:en:Category:Women in India|Category:Women in India]] |- |1905 || [[:en:Himanish Goswami|Himanish Goswami]] || [[d:Q5765092|Q5765092]] || [[:as:হিমনিশ গোস্বামী|হিমনিশ গোস্বামী]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |1906 || [[:en:Himroo|Himroo]] || [[d:Q5765482|Q5765482]] || [[:as:হিমৰু|হিমৰু]] || [[:en:Category:Culture of Aurangabad, Maharashtra|Category:Culture of Aurangabad]] |- |1907 || [[:en:Hindi theatre|Hindi theatre]] || [[d:Q25302542|Q25302542]] || [[:as:হিন্দী থিয়েটাৰ|হিন্দী থিয়েটাৰ]] || [[:en:Category:Culture of Delhi|Category:Culture of Delhi]] |- |1908 || [[:en:Hindoo Patriot|Hindoo Patriot]] || [[d:Q5766162|Q5766162]] || [[:as:হিন্দু দেশপ্ৰেমিক|হিন্দু দেশপ্ৰেমিক]] || [[:en:Category:Newspapers published in Kolkata|Category:Newspapers published in Kolkata]] |- |1909 || [[:en:Hindu Mela|Hindu Mela]] || [[d:Q16347040|Q16347040]] || [[:as:হিন্দু মেলা|হিন্দু মেলা]] || [[:en:Category:Festivals of Indian culture|Category:Festivals of Indian culture]] |- |1910 || [[:en:Hindu School, Kolkata|Hindu School]] || [[d:Q5766377|Q5766377]] || [[:as:হিন্দু স্কুল, কলকাতা|হিন্দু স্কুল]] || [[:en:Category:Hinduism in Kolkata|Category:Hinduism in Kolkata]] |- |1911 || [[:en:Hindu Succession (Amendment) Act, 2005|Hindu Succession (Amendment) Act]] || [[d:Q55400159|Q55400159]] || [[:as:হিন্দু উত্তৰাধিকাৰ (সংশোধনী) আইন, ২০০৫|হিন্দু উত্তৰাধিকাৰ (সংশোধনী) আইন]] || [[:en:Category:Women's rights in India|Category:Women's rights in India]] |- |1912 || [[:en:Hindu Theatre|Hindu Theatre]] || [[d:Q14916059|Q14916059]] || [[:as:হিন্দু থিয়েটাৰ|হিন্দু থিয়েটাৰ]] || [[:en:Category:Theatre in Kolkata|Category:Theatre in Kolkata]] |- |1913 || [[:en:Hindu language|Hindu language]] || [[d:Q122841157|Q122841157]] || [[:as:হিন্দু ভাষা|হিন্দু ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |1914 || [[:en:Hindustan|Hindustan]] || [[d:Q853968|Q853968]] || [[:as:হিন্দুস্তান|হিন্দুস্তান]] || [[:en:Category:Cultural history of India|Category:Cultural history of India]] |- |1915 || [[:en:Hindustan Standard|Hindustan Standard]] || [[d:Q5766894|Q5766894]] || [[:as:হিন্দুস্তান ষ্টেণ্ডাৰ্ড|হিন্দুস্তান ষ্টেণ্ডাৰ্ড]] || [[:en:Category:Newspapers published in Kolkata|Category:Newspapers published in Kolkata]] |- |1916 || [[:en:Hingchabi|Hingchabi]] || [[d:Q107526158|Q107526158]] || [[:as:হিংচাবি|হিংচাবি]] || [[:en:Category:Meitei mythology|Category:Meitei mythology]] |- |1917 || [[:en:Hingot war|Hingot war]] || [[d:Q16948456|Q16948456]] || [[:as:হিংগট যুদ্ধ|হিংগট যুদ্ধ]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |1918 || [[:en:Hiran Mitra|Hiran Mitra]] || [[d:Q5769370|Q5769370]] || [[:as:হিৰণ মিত্ৰ|হিৰণ মিত্ৰ]] || [[:en:Category:Artists from Kolkata|Category:Artists from Kolkata]] |- |1919 || [[:en:History of Indian circus|History of Indian circus]] || [[d:Q100740566|Q100740566]] || [[:as:ভাৰতীয় চাৰ্কাছৰ ইতিহাস|ভাৰতীয় চাৰ্কাছৰ ইতিহাস]] || [[:en:Category:Cultural history of India|Category:Cultural history of India]] |- |1920 || [[:en:History of Indian cuisine|History of Indian cuisine]] || [[d:Q13110421|Q13110421]] || [[:as:ভাৰতীয় খাদ্যৰ ইতিহাস|ভাৰতীয় খাদ্যৰ ইতিহাস]] || [[:en:Category:History of Indian cuisine|Category:History of Indian cuisine]] |- |1921 || [[:en:History of clothing in the Indian subcontinent|History of clothing in the Indian subcontinent]] || [[d:Q19891724|Q19891724]] || [[:as:ভাৰত উপমহাদেশত কাপোৰৰ ইতিহাস|ভাৰত উপমহাদেশত কাপোৰৰ ইতিহাস]] || [[:en:Category:Indian clothing|Category:Indian clothing]] |- |1922 || [[:en:History of the Jews in Kolkata|History of the Jews in Kolkata]] || [[d:Q16851318|Q16851318]] || [[:as:কলকাতাৰ ইহুদীসকলৰ ইতিহাস|কলকাতাৰ ইহুদীসকলৰ ইতিহাস]] || [[:en:Category:Jews and Judaism in Kolkata|Category:Jews and Judaism in Kolkata]] |- |1923 || [[:en:History of women in the Indian subcontinent|History of women in the Indian subcontinent]] || [[d:Q65044935|Q65044935]] || [[:as:ভাৰত উপমহাদেশৰ নাৰীৰ ইতিহাস|ভাৰত উপমহাদেশৰ নাৰীৰ ইতিহাস]] || [[:en:Category:Women in India|Category:Women in India]] |- |1924 || [[:en:Hitopadesha|Hitopadesha]] || [[d:Q606278|Q606278]] || [[:as:হিতোপদেশ|হিতোপদেশ]] || [[:en:Category:Indian folklore|Category:Indian folklore]] |- |1925 || [[:en:Hiyang Athouba|Hiyang Athouba]] || [[d:Q137551266|Q137551266]] || [[:as:হিয়াং আথৌবা|হিয়াং আথৌবা]] || [[:en:Category:Sanamahism|Category:Sanamahism]] |- |1926 || [[:en:Hiyangthang|Hiyangthang]] || [[d:Q28419397|Q28419397]] || [[:as:হিয়াংথাং|হিয়াংথাং]] || [[:en:Category:Meitei pilgrimage sites|Category:Meitei pilgrimage sites]] |- |1927 || [[:en:Ho people|Ho people]] || [[d:Q2392686|Q2392686]] || [[:as:হো মানুহ|হো মানুহ]] || [[:en:Category:Scheduled Tribes of India|Category:Scheduled Tribes of India]] |- |1928 || [[:en:Hockey India League|Hockey India League]] || [[d:Q4380931|Q4380931]] || [[:as:হকী ইণ্ডিয়া লীগ|হকী ইণ্ডিয়া লীগ]] || [[:en:Category:Sport in India|Category:Sport in India]] |- |1929 || [[:en:Holar caste|Holar caste]] || [[d:Q16920689|Q16920689]] || [[:as:হোলাৰ জাতি|হোলাৰ জাতি]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |1930 || [[:en:Homo Hierarchicus|Homo Hierarchicus]] || [[d:Q5890978|Q5890978]] || [[:as:হোমো হাইৰাৰ্কিকাছ|হোমো হাইৰাৰ্কিকাছ]] || [[:en:Category:Books about the caste system in India|Category:Books about the caste system in India]] |- |1931 || [[:en:Honour Killing (film)|Honour Killing]] || [[d:Q17055312|Q17055312]] || [[:as:অনাৰ কিলিং (চলচ্চিত্ৰ)|অনাৰ কিলিং]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |1932 || [[:en:Honour of Ashoka Award|Honour of Ashoka Award]] || [[d:Q138003398|Q138003398]] || [[:as:অশোক বঁটাৰ সন্মান|অশোক বঁটাৰ সন্মান]] || [[:en:Category:Indian awards|Category:Indian awards]] |- |1933 || [[:en:Hoogar|Hoogar]] || [[d:Q5897697|Q5897697]] || [[:as:হুগাৰ|হুগাৰ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |1934 || [[:en:Horn OK Please|Horn OK Please]] || [[d:Q5903947|Q5903947]] || [[:as:হৰ্ণ ঠিক আছে অনুগ্ৰহ কৰি|হৰ্ণ ঠিক আছে অনুগ্ৰহ কৰি]] || [[:en:Category:Transport culture of India|Category:Transport culture of India]] |- |1935 || [[:en:Hot and sour soup|Hot and sour soup]] || [[d:Q711494|Q711494]] || [[:as:গৰম আৰু টেঙা চূপ|গৰম আৰু টেঙা চূপ]] || [[:en:Category:Indian soups and stews|Category:Indian soups and stews]] |- |1936 || [[:en:Hot yoga|Hot yoga]] || [[d:Q488338|Q488338]] || [[:as:গৰম যোগাসন|গৰম যোগাসন]] || [[:en:Category:Yoga styles|Category:Yoga styles]] |- |1937 || [[:en:Houdong|Houdong]] || [[d:Q130494275|Q130494275]] || [[:as:হাউডং|হাউডং]] || [[:en:Category:Meitei folklore|Category:Meitei folklore]] |- |1938 || [[:en:House of Karta|House of Karta]] || [[d:Q137653159|Q137653159]] || [[:as:হাউচ অৱ কাৰ্টাৰ|হাউচ অৱ কাৰ্টাৰ]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |1939 || [[:en:House of Love (Mumbai)|House of Love]] || [[d:Q28133986|Q28133986]] || [[:as:হাউচ অৱ লাভ (মুম্বাই)|হাউচ অৱ লাভ]] || [[:en:Category:Women's rights in India|Category:Women's rights in India]] |- |1940 || [[:en:How Death Came to Earth|How Death Came to Earth]] || [[d:Q5917542|Q5917542]] || [[:as:কেনেকৈ মৃত্যু আহিল পৃথিৱীলৈ|কেনেকৈ মৃত্যু আহিল পৃথিৱীলৈ]] || [[:en:Category:Films based on Indian folklore|Category:Films based on Indian folklore]] |- |1941 || [[:en:How Old Are You (film)|How Old Are You]] || [[d:Q16248986|Q16248986]] || [[:as:কিমান বয়সিয়াল (চলচ্চিত্ৰ)|কিমান বয়সিয়াল]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |1942 || [[:en:Hrangkhol people|Hrangkhol people]] || [[d:Q5923419|Q5923419]] || [[:as:হ্ৰংখোল মানুহ|হ্ৰংখোল মানুহ]] || [[:en:Category:Scheduled Tribes of India|Category:Scheduled Tribes of India]] |- |1943 || [[:en:Hridayapoorvam|Hridayapoorvam]] || [[d:Q134452562|Q134452562]] || [[:as:হৃদয়পুৰ্বম|হৃদয়পুৰ্বম]] || [[:en:Category:Films shot in Pune|Category:Films shot in Pune]] |- |1944 || [[:en:Hridhayathinte Nirangal|Hridhayathinte Nirangal]] || [[d:Q18350208|Q18350208]] || [[:as:হৃধয়াথিন্তে নিৰংগল|হৃধয়াথিন্তে নিৰংগল]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |1945 || [[:en:Hrusish languages|Hrusish languages]] || [[d:Q1632501|Q1632501]] || [[:as:হ্ৰুছ ভাষা|হ্ৰুছ ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |1946 || [[:en:Hruso language|Hruso language]] || [[d:Q5923933|Q5923933]] || [[:as:হ্ৰুসো ভাষা|হ্ৰুসো ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |1947 || [[:en:Huchcha|Huchcha]] || [[d:Q5927894|Q5927894]] || [[:as:হুচ্চা|হুচ্চা]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |1948 || [[:en:Huirem|Huirem]] || [[d:Q107667769|Q107667769]] || [[:as:হুইৰেম|হুইৰেম]] || [[:en:Category:Meitei surnames|Category:Meitei surnames]] |- |1949 || [[:en:Hukka Paati|Hukka Paati]] || [[d:Q136564465|Q136564465]] || [[:as:হুককা পাতি|হুককা পাতি]] || [[:en:Category:Culture of Mithila|Category:Culture of Mithila]] |- |1950 || [[:en:Hum Aapke Hain Koun..!|Hum Aapke Hain Koun..!]] || [[d:Q1497594|Q1497594]] || [[:as:হম আপকে হায় কৌন..!|হম আপকে হায় কৌন..!]] || [[:en:Category:Indian records|Category:Indian records]] |- |1951 || [[:en:Human tiger|Human tiger]] || [[d:Q94799|Q94799]] || [[:as:মানৱ বাঘ|মানৱ বাঘ]] || [[:en:Category:Indian folklore|Category:Indian folklore]] |- |1952 || [[:en:Human-elephant conflict in Kerala|Human-elephant conflict in Kerala]] || [[d:Q133477283|Q133477283]] || [[:as:কেৰালাত হাতী-মানুহৰ সংঘাত|কেৰালাত হাতী-মানুহৰ সংঘাত]] || [[:en:Category:Elephants in Indian culture|Category:Elephants in Indian culture]] |- |1953 || [[:en:Humans For Humanity|Humans For Humanity]] || [[d:Q106809089|Q106809089]] || [[:as:হিউমেনছ ফৰ হিউমেনিটি|হিউমেনছ ফৰ হিউমেনিটি]] || [[:en:Category:Women's organisations based in India|Category:Women's organisations based in India]] |- |1954 || [[:en:Humans of Bombay|Humans of Bombay]] || [[d:Q86754709|Q86754709]] || [[:as:বম্বেৰ মানুহ|বম্বেৰ মানুহ]] || [[:en:Category:Culture of Mumbai|Category:Culture of Mumbai]] |- |1955 || [[:en:Hundi (cash collection box)|Hundi]] || [[d:Q28172056|Q28172056]] || [[:as:হুণ্ডি (নগদ ধন সংগ্ৰহৰ বাকচ)|হুণ্ডি]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |1956 || [[:en:Hurdang|Hurdang]] || [[d:Q85767787|Q85767787]] || [[:as:হুৰদাং|হুৰদাং]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |1957 || [[:en:Hurkiya|Hurkiya]] || [[d:Q5946575|Q5946575]] || [[:as:হুৰকিয়া|হুৰকিয়া]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |1958 || [[:en:Husharu|Husharu]] || [[d:Q97354758|Q97354758]] || [[:as:হুছাৰু|হুছাৰু]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |1959 || [[:en:Hussain Haidry|Hussain Haidry]] || [[d:Q43177760|Q43177760]] || [[:as:হুছেইন হায়দ্ৰী|হুছেইন হায়দ্ৰী]] || [[:en:Category:Indian folklorists|Category:Indian folklorists]] |- |1960 || [[:en:Hyderabad Queer Pride|Hyderabad Queer Pride]] || [[d:Q30675417|Q30675417]] || [[:as:হায়দৰাবাদ কুইয়াৰ প্ৰাইড|হায়দৰাবাদ কুইয়াৰ প্ৰাইড]] || [[:en:Category:Culture of Hyderabad, India|Category:Culture of Hyderabad]] |- |1961 || [[:en:Hyderabad-Karnataka Liberation Day|Hyderabad-Karnataka Liberation Day]] || [[d:Q113114857|Q113114857]] || [[:as:হায়দৰাবাদ-কৰ্ণাটক মুক্তি দিৱস|হায়দৰাবাদ-কৰ্ণাটক মুক্তি দিৱস]] || [[:en:Category:Observances in India|Category:Observances in India]] |- |1962 || [[:en:Hyderabadi Muslims|Hyderabadi Muslims]] || [[d:Q5953992|Q5953992]] || [[:as:হায়দৰাবাদী মুছলমান|হায়দৰাবাদী মুছলমান]] || [[:en:Category:Culture of Hyderabad, India|Category:Culture of Hyderabad]] |- |1963 || [[:en:Hyderabadi Pahalwan|Hyderabadi Pahalwan]] || [[d:Q5953988|Q5953988]] || [[:as:হায়দৰাবাদী পহলৱান|হায়দৰাবাদী পহলৱান]] || [[:en:Category:Culture of Hyderabad, India|Category:Culture of Hyderabad]] |- |1964 || [[:en:Hyderabadi Urdu|Hyderabadi Urdu]] || [[d:Q13211705|Q13211705]] || [[:as:হায়দৰাবাদী উৰ্দু|হায়দৰাবাদী উৰ্দু]] || [[:en:Category:Culture of Hyderabad, India|Category:Culture of Hyderabad]] |- |1965 || [[:en:Hyderabadi cuisine|Hyderabadi cuisine]] || [[d:Q5953998|Q5953998]] || [[:as:হায়দৰাবাদীৰ খাদ্য|হায়দৰাবাদীৰ খাদ্য]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |1966 || [[:en:Hyderabadi marag|Hyderabadi marag]] || [[d:Q5953980|Q5953980]] || [[:as:হায়দৰাবাদীৰ মৰাগ|হায়দৰাবাদীৰ মৰাগ]] || [[:en:Category:Indian cuisine stubs|Category:Indian cuisine stubs]] |- |1967 || [[:en:Hyderabadi pickle|Hyderabadi pickle]] || [[d:Q5954002|Q5954002]] || [[:as:হায়দৰাবাদী আচাৰ|হায়দৰাবাদী আচাৰ]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |1968 || [[:en:Hāsya|Hāsya]] || [[d:Q5965059|Q5965059]] || [[:as:হাছ্য|হাছ্য]] || [[:en:Category:Arts in India|Category:Arts in India]] |- |1969 || [[:en:I Am Kathalan|I Am Kathalan]] || [[d:Q127868831|Q127868831]] || [[:as:মই কাথালান|মই কাথালান]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |1970 || [[:en:I Am She–Miss Universe India|I Am She–Miss Universe India]] || [[d:Q5975809|Q5975809]] || [[:as:আই এম শ্বি–মিছ ইউনিভাৰ্ছ ইণ্ডিয়া|আই এম শ্বি–মিছ ইউনিভাৰ্ছ ইণ্ডিয়া]] || [[:en:Category:Indian awards|Category:Indian awards]] |- |1971 || [[:en:I Could Not Be Hindu|I Could Not Be Hindu]] || [[d:Q135104006|Q135104006]] || [[:as:মই হিন্দু হ’ব নোৱাৰিলোঁ|মই হিন্দু হ’ব নোৱাৰিলোঁ]] || [[:en:Category:Books about the caste system in India|Category:Books about the caste system in India]] |- |1972 || [[:en:I Will Go Out|I Will Go Out]] || [[d:Q28796227|Q28796227]] || [[:as:মই ওলাই যাম|মই ওলাই যাম]] || [[:en:Category:Women's rights in India|Category:Women's rights in India]] |- |1973 || [[:en:I. K. K. Menon|I. K. K. Menon]] || [[d:Q13110791|Q13110791]] || [[:as:আই কে মেনন|আই কে মেনন]] || [[:en:Category:Writers from Thrissur|Category:Writers from Thrissur]] |- |1974 || [[:en:I. Shanmughadas|I. Shanmughadas]] || [[d:Q27663692|Q27663692]] || [[:as:I. শনমুঘদাস|I. শনমুঘদাস]] || [[:en:Category:Writers from Thrissur|Category:Writers from Thrissur]] |- |1975 || [[:en:IIFA Digital Awards|IIFA Digital Awards]] || [[d:Q134621707|Q134621707]] || [[:as:আই আই এফ এ ডিজিটেল বঁটা|আই আই এফ এ ডিজিটেল বঁটা]] || [[:en:Category:Indian awards|Category:Indian awards]] |- |1976 || [[:en:INSV Kaundinya|INSV Kaundinya]] || [[d:Q134706501|Q134706501]] || [[:as:আইএনএছভি কৌণ্ডিন্যা|আইএনএছভি কৌণ্ডিন্যা]] || [[:en:Category:Ministry of Culture (India)|Category:Ministry of Culture]] |- |1977 || [[:en:Ibis trilogy|Ibis trilogy]] || [[d:Q17055665|Q17055665]] || [[:as:আইবিছ ট্ৰাইলজী|আইবিছ ট্ৰাইলজী]] || [[:en:Category:Novels set in Kolkata|Category:Novels set in Kolkata]] |- |1978 || [[:en:Iccha-shakti|Iccha-shakti]] || [[d:Q18125842|Q18125842]] || [[:as:ইচ্ছা-শক্তি|ইচ্ছা-শক্তি]] || [[:en:Category:Yoga concepts|Category:Yoga concepts]] |- |1979 || [[:en:Icche Putul|Icche Putul]] || [[d:Q120737389|Q120737389]] || [[:as:ইচ্চে পুতুল|ইচ্চে পুতুল]] || [[:en:Category:Television shows set in Kolkata|Category:Television shows set in Kolkata]] |- |1980 || [[:en:Ice Hockey Association of India|Ice Hockey Association of India]] || [[d:Q1632893|Q1632893]] || [[:as:আইচ হকী এছ&#39; চিয়েচন অৱ ইণ্ডিয়া|]] || [[:en:Category:Sport in India|Category:Sport in India]] |- |1981 || [[:en:Idangai|Idangai]] || [[d:Q5987679|Q5987679]] || [[:as:ইডাংগাই|ইডাংগাই]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |1982 || [[:en:Iddarammayilatho|Iddarammayilatho]] || [[d:Q4242495|Q4242495]] || [[:as:ইদ্দাৰমমাইলাথো|ইদ্দাৰমমাইলাথো]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |1983 || [[:en:Identity (2025 film)|Identity]] || [[d:Q130979739|Q130979739]] || [[:as:পৰিচয় (২০২৫ চনৰ ছবি)|পৰিচয়]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |1984 || [[:en:Idhu Namma Aalu (1988 film)|Idhu Namma Aalu]] || [[d:Q3644974|Q3644974]] || [[:as:ইধু নম্মা আলু (১৯৮৮ চনৰ ছবি)|ইধু নম্মা আলু]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |1985 || [[:en:Idi Katha Kaadu|Idi Katha Kaadu]] || [[d:Q13637514|Q13637514]] || [[:as:ইদি কথা কাডু|ইদি কথা কাডু]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |1986 || [[:en:Idiga|Idiga]] || [[d:Q5988748|Q5988748]] || [[:as:ইডিগা|ইডিগা]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |1987 || [[:en:Idli podi|Idli podi]] || [[d:Q68065|Q68065]] || [[:as:ইদলি পডি|ইদলি পডি]] || [[:en:Category:Indian cuisine stubs|Category:Indian cuisine stubs]] |- |1988 || [[:en:Idukki Gold (film)|Idukki Gold]] || [[d:Q5989813|Q5989813]] || [[:as:ইডুকি গোল্ড (চলচ্চিত্ৰ)|ইডুকি গোল্ড]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |1989 || [[:en:Ikkis|Ikkis]] || [[d:Q136673072|Q136673072]] || [[:as:ইক্কিছ|ইক্কিছ]] || [[:en:Category:Films shot in Pune|Category:Films shot in Pune]] |- |1990 || [[:en:Ilahi Jamadar|Ilahi Jamadar]] || [[d:Q106234267|Q106234267]] || [[:as:ইলাহি জামাদাৰ|ইলাহি জামাদাৰ]] || [[:en:Category:Writers from Pune|Category:Writers from Pune]] |- |1991 || [[:en:Ilanjithara Melam|Ilanjithara Melam]] || [[d:Q12016167|Q12016167]] || [[:as:ইলাঞ্জিতৰা মেলাম|ইলাঞ্জিতৰা মেলাম]] || [[:en:Category:Culture of Thrissur|Category:Culture of Thrissur]] |- |1992 || [[:en:Ilayaraja (film)|Ilayaraja]] || [[d:Q106039459|Q106039459]] || [[:as:ইলায়াৰাজা (চলচ্চিত্ৰ)|ইলায়াৰাজা]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |1993 || [[:en:Ilayathu|Ilayathu]] || [[d:Q5997258|Q5997258]] || [[:as:ইলায়াথু|ইলায়াথু]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |1994 || [[:en:Ilina Sen|Ilina Sen]] || [[d:Q98289577|Q98289577]] || [[:as:ইলিনা চেন|ইলিনা চেন]] || [[:en:Category:Indian feminists|Category:Indian feminists]] |- |1995 || [[:en:Illicium verum|Illicium verum]] || [[d:Q2878644|Q2878644]] || [[:as:ইলিচিয়াম ভেৰাম|ইলিচিয়াম ভেৰাম]] || [[:en:Category:Indian spices|Category:Indian spices]] |- |1996 || [[:en:Ima Machet Icha Tangkhai|Ima Machet Icha Tangkhai]] || [[d:Q113127549|Q113127549]] || [[:as:ইমা মাচেট ইচা টাংখাই|ইমা মাচেট ইচা টাংখাই]] || [[:en:Category:Cinema of Manipur|Category:Cinema of Manipur]] |- |1997 || [[:en:Imam A Siddique|Imam A Siddique]] || [[d:Q16226377|Q16226377]] || [[:as:ইমাম এ চিদ্দিক|ইমাম এ চিদ্দিক]] || [[:en:Category:Indian fashion stylists|Category:Indian fashion stylists]] |- |1998 || [[:en:Immanuvel Devendrar|Immanuvel Devendrar]] || [[d:Q12974524|Q12974524]] || [[:as:ইমানুভেল দেৱেন্দ্ৰাৰ|ইমানুভেল দেৱেন্দ্ৰাৰ]] || [[:en:Category:Caste-related violence in India|Category:Caste-related violence in India]] |- |1999 || [[:en:Imoinu Iratpa|Imoinu Iratpa]] || [[d:Q85769095|Q85769095]] || [[:as:ইমোইনু ইৰাটপা|ইমোইনু ইৰাটপা]] || [[:en:Category:Meitei festivals|Category:Meitei festivals]] |- |2000 || [[:en:Impalement of the Jains in Madurai|Impalement of the Jains in Madurai]] || [[d:Q6728836|Q6728836]] || [[:as:মাদুৰাইত জৈনসকলৰ ৰূপায়ণ|মাদুৰাইত জৈনসকলৰ ৰূপায়ণ]] || [[:en:Category:Indian legends|Category:Indian legends]] |- |2001 || [[:en:Imphal 1944|Imphal 1944]] || [[d:Q107667778|Q107667778]] || [[:as:ইম্ফল ১৯৪৪ চন|ইম্ফল ১৯৪৪ চন]] || [[:en:Category:Japanese-Meitei culture|Category:Japanese-Meitei culture]] |- |2002 || [[:en:Imphal Peace Museum|Imphal Peace Museum]] || [[d:Q110516565|Q110516565]] || [[:as:ইম্ফল শান্তি সংগ্ৰহালয়|ইম্ফল শান্তি সংগ্ৰহালয়]] || [[:en:Category:Japanese-Meitei culture|Category:Japanese-Meitei culture]] |- |2003 || [[:en:Improv Comedy Mumbai|Improv Comedy Mumbai]] || [[d:Q24907589|Q24907589]] || [[:as:Improv কমেডী মুম্বাই|Improv কমেডী মুম্বাই]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |2004 || [[:en:Imtiaz Qureshi|Imtiaz Qureshi]] || [[d:Q26236296|Q26236296]] || [[:as:ইমতিয়াজ কুৰেশ্বী|ইমতিয়াজ কুৰেশ্বী]] || [[:en:Category:Indian chefs|Category:Indian chefs]] |- |2005 || [[:en:Inamma|Inamma]] || [[d:Q106522236|Q106522236]] || [[:as:ইনাম্মা|ইনাম্মা]] || [[:en:Category:Women in Meitei culture|Category:Women in Meitei culture]] |- |2006 || [[:en:Inbuan wrestling|Inbuan wrestling]] || [[d:Q6014004|Q6014004]] || [[:as:ইনবুয়ান মল্লযুঁজ|ইনবুয়ান মল্লযুঁজ]] || [[:en:Category:Indian martial arts|Category:Indian martial arts]] |- |2007 || [[:en:Incense in India|Incense in India]] || [[d:Q28459913|Q28459913]] || [[:as:ভাৰতত ধূপ|ভাৰতত ধূপ]] || [[:en:Category:Incense in India|Category:Incense in India]] |- |2008 || [[:en:Incident (festival)|Incident]] || [[d:Q17055916|Q17055916]] || [[:as:ঘটনা (উৎসৱ)|ঘটনা]] || [[:en:Category:Cultural festivals in India|Category:Cultural festivals in India]] |- |2009 || [[:en:Indecent Representation of Women (Prohibition) Act|Indecent Representation of Women (Prohibition) Act]] || [[d:Q7741787|Q7741787]] || [[:as:মহিলাৰ অশ্লীল প্ৰতিনিধিত্ব (নিষেধাজ্ঞা) আইন|মহিলাৰ অশ্লীল প্ৰতিনিধিত্ব (নিষেধাজ্ঞা) আইন]] || [[:en:Category:Women's rights in India|Category:Women's rights in India]] |- |2010 || [[:en:Independent Scheduled Caste Party|Independent Scheduled Caste Party]] || [[d:Q97249080|Q97249080]] || [[:as:স্বতন্ত্ৰ অনুসূচিত জাতি দল|স্বতন্ত্ৰ অনুসূচিত জাতি দল]] || [[:en:Category:Scheduled Castes|Category:Scheduled Castes]] |- |2011 || [[:en:India Art Fair|India Art Fair]] || [[d:Q4264999|Q4264999]] || [[:as:ভাৰত কলা মেলা|ভাৰত কলা মেলা]] || [[:en:Category:Culture of Delhi|Category:Culture of Delhi]] |- |2012 || [[:en:India Fashion Week|India Fashion Week]] || [[d:Q6019288|Q6019288]] || [[:as:ইণ্ডিয়া ফেশ্বন উইক|ইণ্ডিয়া ফেশ্বন উইক]] || [[:en:Category:Culture of Delhi|Category:Culture of Delhi]] |- |2013 || [[:en:India Habitat Centre|India Habitat Centre]] || [[d:Q6019319|Q6019319]] || [[:as:ইণ্ডিয়া হেবিটেট চেণ্টাৰ|ইণ্ডিয়া হেবিটেট চেণ্টাৰ]] || [[:en:Category:Culture of Delhi|Category:Culture of Delhi]] |- |2014 || [[:en:India International Centre|India International Centre]] || [[d:Q15228643|Q15228643]] || [[:as:ভাৰত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কেন্দ্ৰ|ভাৰত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কেন্দ্ৰ]] || [[:en:Category:Culture of Delhi|Category:Culture of Delhi]] |- |2015 || [[:en:India International Friendship Society|India International Friendship Society]] || [[d:Q6019354|Q6019354]] || [[:as:ইণ্ডিয়া ইণ্টাৰনেশ্যনেল ফ্ৰেণ্ডশ্বিপ ছ’চাইটি|ইণ্ডিয়া ইণ্টাৰনেশ্যনেল ফ্ৰেণ্ডশ্বিপ ছ’চাইটি]] || [[:en:Category:Indian awards|Category:Indian awards]] |- |2016 || [[:en:India International Trade Fair|India International Trade Fair]] || [[d:Q17067402|Q17067402]] || [[:as:ভাৰত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বাণিজ্য মেলা|ভাৰত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বাণিজ্য মেলা]] || [[:en:Category:Culture of Delhi|Category:Culture of Delhi]] |- |2017 || [[:en:India Kids Fashion Week|India Kids Fashion Week]] || [[d:Q24942920|Q24942920]] || [[:as:ইণ্ডিয়া কিডছ ফেশ্বন উইক|ইণ্ডিয়া কিডছ ফেশ্বন উইক]] || [[:en:Category:Fashion events in India|Category:Fashion events in India]] |- |2018 || [[:en:India Organic|India Organic]] || [[d:Q17055995|Q17055995]] || [[:as:ইণ্ডিয়া অৰ্গেনিক|ইণ্ডিয়া অৰ্গেনিক]] || [[:en:Category:Food and drink in India|Category:Food and drink in India]] |- |2019 || [[:en:India Runway Week|India Runway Week]] || [[d:Q28455188|Q28455188]] || [[:as:ভাৰত ৰাণৱে সপ্তাহ|ভাৰত ৰাণৱে সপ্তাহ]] || [[:en:Category:Indian fashion designers|Category:Indian fashion designers]] |- |2020 || [[:en:India Untouched: Stories of a People Apart|India Untouched: Stories of a People Apart]] || [[d:Q56278117|Q56278117]] || [[:as:ইণ্ডিয়া অস্পৃশ: ষ্ট’ৰীজ অৱ এ পিপল এপাৰ্ট|ইণ্ডিয়া অস্পৃশ: ষ্ট’ৰীজ অৱ এ পিপল এপাৰ্ট]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |2021 || [[:en:India at the Big Four beauty pageants|India at the Big Four beauty pageants]] || [[d:Q17055965|Q17055965]] || [[:as:বিগ ফোৰ সৌন্দৰ্য্য প্ৰতিযোগিতাত ভাৰত|বিগ ফোৰ সৌন্দৰ্য্য প্ৰতিযোগিতাত ভাৰত]] || [[:en:Category:Beauty pageants in India|Category:Beauty pageants in India]] |- |2022 || [[:en:India tribal belt|India tribal belt]] || [[d:Q17055996|Q17055996]] || [[:as:ভাৰত জনজাতি বেল্ট|ভাৰত জনজাতি বেল্ট]] || [[:en:Category:Scheduled Tribes of India|Category:Scheduled Tribes of India]] |- |2023 || [[:en:India's Daughter|India's Daughter]] || [[d:Q19409509|Q19409509]] || [[:as:ভাৰতৰ কন্যা|ভাৰতৰ কন্যা]] || [[:en:Category:Women in Delhi|Category:Women in Delhi]] |- |2024 || [[:en:Indian (1996 film)|Indian]] || [[d:Q3111799|Q3111799]] || [[:as:ভাৰতীয় (১৯৯৬ চনৰ ছবি)|ভাৰতীয়]] || [[:en:Category:Indian martial arts films|Category:Indian martial arts films]] |- |2025 || [[:en:Indian 2|Indian 2]] || [[d:Q60737510|Q60737510]] || [[:as:ভাৰতীয় ২|ভাৰতীয় ২]] || [[:en:Category:Indian martial arts films|Category:Indian martial arts films]] |- |2026 || [[:en:Indian Army cap badges|Indian Army cap badges]] || [[d:Q56276434|Q56276434]] || [[:as:ভাৰতীয় সেনাৰ কেপ বেজ|ভাৰতীয় সেনাৰ কেপ বেজ]] || [[:en:Category:National symbols of India|Category:National symbols of India]] |- |2027 || [[:en:Indian Cricket League|Indian Cricket League]] || [[d:Q3150081|Q3150081]] || [[:as:ইণ্ডিয়ান ক্ৰিকেট লীগ|ইণ্ডিয়ান ক্ৰিকেট লীগ]] || [[:en:Category:Sport in India|Category:Sport in India]] |- |2028 || [[:en:Indian English|Indian English]] || [[d:Q1348800|Q1348800]] || [[:as:ভাৰতীয় ইংৰাজী|ভাৰতীয় ইংৰাজী]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |2029 || [[:en:Indian French|Indian French]] || [[d:Q17056078|Q17056078]] || [[:as:ভাৰতীয় ফৰাচী|ভাৰতীয় ফৰাচী]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |2030 || [[:en:Indian Indonesian cuisine|Indian Indonesian cuisine]] || [[d:Q65212180|Q65212180]] || [[:as:ভাৰতীয় ইণ্ডোনেছিয়ান খাদ্য|ভাৰতীয় ইণ্ডোনেছিয়ান খাদ্য]] || [[:en:Category:Indian fusion cuisine|Category:Indian fusion cuisine]] |- |2031 || [[:en:Indian Institute of Fashion Technology|Indian Institute of Fashion Technology]] || [[d:Q96418620|Q96418620]] || [[:as:ইণ্ডিয়ান ইনষ্টিটিউট অৱ ফেশ্বন টেকন’লজি|ইণ্ডিয়ান ইনষ্টিটিউট অৱ ফেশ্বন টেকন’লজি]] || [[:en:Category:Fashion schools in India|Category:Fashion schools in India]] |- |2032 || [[:en:Indian Institute of Spices Research|Indian Institute of Spices Research]] || [[d:Q18125959|Q18125959]] || [[:as:ভাৰতীয় মচলা গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান|ভাৰতীয় মচলা গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান]] || [[:en:Category:Indian spices|Category:Indian spices]] |- |2033 || [[:en:Indian Memory Project|Indian Memory Project]] || [[d:Q24936472|Q24936472]] || [[:as:ভাৰতীয় স্মৃতি প্ৰকল্প|ভাৰতীয় স্মৃতি প্ৰকল্প]] || [[:en:Category:Archives in India|Category:Archives in India]] |- |2034 || [[:en:Indian Mirror|Indian Mirror]] || [[d:Q123174796|Q123174796]] || [[:as:ভাৰতীয় দাপোন|ভাৰতীয় দাপোন]] || [[:en:Category:Newspapers published in Kolkata|Category:Newspapers published in Kolkata]] |- |2035 || [[:en:Indian Ocean (band)|Indian Ocean]] || [[d:Q2511310|Q2511310]] || [[:as:ভাৰত মহাসাগৰ (বেণ্ড)|ভাৰত মহাসাগৰ]] || [[:en:Category:Culture of Delhi|Category:Culture of Delhi]] |- |2036 || [[:en:Indian Reform Association|Indian Reform Association]] || [[d:Q17056300|Q17056300]] || [[:as:ভাৰতীয় সংস্কাৰ সন্থা|ভাৰতীয় সংস্কাৰ সন্থা]] || [[:en:Category:Cultural history of India|Category:Cultural history of India]] |- |2037 || [[:en:Indian Singaporean cuisine|Indian Singaporean cuisine]] || [[d:Q6021572|Q6021572]] || [[:as:ভাৰতীয় ছিংগাপুৰৰ খাদ্য|ভাৰতীয় ছিংগাপুৰৰ খাদ্য]] || [[:en:Category:Indian cuisine outside India|Category:Indian cuisine outside India]] |- |2038 || [[:en:Indian Social Institute|Indian Social Institute]] || [[d:Q17005538|Q17005538]] || [[:as:ভাৰতীয় সামাজিক প্ৰতিষ্ঠান|ভাৰতীয় সামাজিক প্ৰতিষ্ঠান]] || [[:en:Category:Dalit|Category:Dalit]] |- |2039 || [[:en:Indian Supercross Racing League|Indian Supercross Racing League]] || [[d:Q122575352|Q122575352]] || [[:as:ইণ্ডিয়ান ছুপাৰক্ৰছ ৰেচিং লীগ|ইণ্ডিয়ান ছুপাৰক্ৰছ ৰেচিং লীগ]] || [[:en:Category:Sport in India|Category:Sport in India]] |- |2040 || [[:en:Indian Volley League|Indian Volley League]] || [[d:Q6021841|Q6021841]] || [[:as:ইণ্ডিয়ান ভলী লীগ|ইণ্ডিয়ান ভলী লীগ]] || [[:en:Category:Sport in India|Category:Sport in India]] |- |2041 || [[:en:Indian Women Scientists' Association|Indian Women Scientists' Association]] || [[d:Q6021870|Q6021870]] || [[:as:ভাৰতীয় মহিলা বিজ্ঞানী সন্থা|ভাৰতীয় মহিলা বিজ্ঞানী সন্থা]] || [[:en:Category:Women's organisations based in India|Category:Women's organisations based in India]] |- |2042 || [[:en:Indian bread|Indian bread]] || [[d:Q2688167|Q2688167]] || [[:as:ভাৰতীয় ৰুটি|ভাৰতীয় ৰুটি]] || [[:en:Category:Indian breads|Category:Indian breads]] |- |2043 || [[:en:Indian cookbooks|Indian cookbooks]] || [[d:Q30314849|Q30314849]] || [[:as:ভাৰতীয় ৰন্ধন গ্ৰন্থ|ভাৰতীয় ৰন্ধন গ্ৰন্থ]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |2044 || [[:en:Indian cuisine|Indian cuisine]] || [[d:Q192087|Q192087]] || [[:as:ভাৰতীয় খাদ্য|ভাৰতীয় খাদ্য]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |2045 || [[:en:Indian elephant|Indian elephant]] || [[d:Q105104623|Q105104623]] || [[:as:ভাৰতীয় হাতী|ভাৰতীয় হাতী]] || [[:en:Category:National symbols of India|Category:National symbols of India]] |- |2046 || [[:en:Indian fast food|Indian fast food]] || [[d:Q6022229|Q6022229]] || [[:as:ভাৰতীয় ফাষ্ট ফুড|ভাৰতীয় ফাষ্ট ফুড]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |2047 || [[:en:Indian feudalism|Indian feudalism]] || [[d:Q6022230|Q6022230]] || [[:as:ভাৰতীয় সামন্তবাদ|ভাৰতীয় সামন্তবাদ]] || [[:en:Category:Caste system in India|Category:Caste system in India]] |- |2048 || [[:en:Indian filter coffee|Indian filter coffee]] || [[d:Q6022264|Q6022264]] || [[:as:ভাৰতীয় ফিল্টাৰ কফি|ভাৰতীয় ফিল্টাৰ কফি]] || [[:en:Category:Indian drinks|Category:Indian drinks]] |- |2049 || [[:en:Indian logic|Indian logic]] || [[d:Q1661527|Q1661527]] || [[:as:ভাৰতীয় যুক্তি|ভাৰতীয় যুক্তি]] || [[:en:Category:Indian philosophy|Category:Indian philosophy]] |- |2050 || [[:en:Indian martial arts|Indian martial arts]] || [[d:Q2575049|Q2575049]] || [[:as:ভাৰতীয় যুদ্ধ কলা|ভাৰতীয় যুদ্ধ কলা]] || [[:en:Category:Indian martial arts|Category:Indian martial arts]] |- |2051 || [[:en:Indian name|Indian name]] || [[d:Q1370672|Q1370672]] || [[:as:ভাৰতীয় নাম|ভাৰতীয় নাম]] || [[:en:Category:Indian names|Category:Indian names]] |- |2052 || [[:en:Indian peafowl|Indian peafowl]] || [[d:Q61865|Q61865]] || [[:as:ভাৰতীয় মটৰৰ চৰাই|ভাৰতীয় মটৰৰ চৰাই]] || [[:en:Category:National symbols of India|Category:National symbols of India]] |- |2053 || [[:en:Indian pop|Indian pop]] || [[d:Q3535998|Q3535998]] || [[:as:ভাৰতীয় পপ|ভাৰতীয় পপ]] || [[:en:Category:Entertainment in India|Category:Entertainment in India]] |- |2054 || [[:en:Indian relish|Indian relish]] || [[d:Q48732428|Q48732428]] || [[:as:ভাৰতীয় ৰস|ভাৰতীয় ৰস]] || [[:en:Category:Indian condiments|Category:Indian condiments]] |- |2055 || [[:en:Indian states by most spoken scheduled languages|Indian states by most spoken scheduled languages]] || [[d:Q29025229|Q29025229]] || [[:as:ভাৰতীয় ৰাজ্যসমূহ বেছিভাগ কথিত অনুসূচিত ভাষাৰদ্বাৰা|ভাৰতীয় ৰাজ্যসমূহ বেছিভাগ কথিত অনুসূচিত ভাষাৰদ্বাৰা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |2056 || [[:en:Indian sword|Indian sword]] || [[d:Q110895715|Q110895715]] || [[:as:ভাৰতীয় তৰোৱাল|ভাৰতীয় তৰোৱাল]] || [[:en:Category:Indian swords|Category:Indian swords]] |- |2057 || [[:en:Indian vegetarian cuisine|Indian vegetarian cuisine]] || [[d:Q17067254|Q17067254]] || [[:as:ভাৰতীয় নিৰামিষ খাদ্য|ভাৰতীয় নিৰামিষ খাদ্য]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |2058 || [[:en:Indian wine|Indian wine]] || [[d:Q6022913|Q6022913]] || [[:as:ভাৰতীয় মদ|ভাৰতীয় মদ]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |2059 || [[:en:India–Pakistan sports rivalries|India–Pakistan sports rivalries]] || [[d:Q99670788|Q99670788]] || [[:as:ভাৰত–পাকিস্তানৰ ক্ৰীড়া প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা|ভাৰত–পাকিস্তানৰ ক্ৰীড়া প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা]] || [[:en:Category:Sport in India|Category:Sport in India]] |- |2060 || [[:en:India–United States espionage on Nanda Devi|India–United States espionage on Nanda Devi]] || [[d:Q109535106|Q109535106]] || [[:as:নন্দ দেৱীৰ ওপৰত ভাৰত–আমেৰিকাৰ চোৰাংচোৱাগিৰি|নন্দ দেৱীৰ ওপৰত ভাৰত–আমেৰিকাৰ চোৰাংচোৱাগিৰি]] || [[:en:Category:National symbols of India|Category:National symbols of India]] |- |2061 || [[:en:Indigenous peoples of Sikkim|Indigenous peoples of Sikkim]] || [[d:Q6024712|Q6024712]] || [[:as:ছিকিমৰ খিলঞ্জীয়া জনগোষ্ঠী|ছিকিমৰ খিলঞ্জীয়া জনগোষ্ঠী]] || [[:en:Category:Scheduled Tribes of India|Category:Scheduled Tribes of India]] |- |2062 || [[:en:Indigo Jazz and Blues Festival|Indigo Jazz and Blues Festival]] || [[d:Q16889340|Q16889340]] || [[:as:ইণ্ডিগো জাজ এণ্ড ব্লুজ ফেষ্টিভেল|ইণ্ডিগো জাজ এণ্ড ব্লুজ ফেষ্টিভেল]] || [[:en:Category:Culture of Bengaluru|Category:Culture of Bengaluru]] |- |2063 || [[:en:Indira (film)|Indira]] || [[d:Q6024942|Q6024942]] || [[:as:ইন্দিৰা (চলচ্চিত্ৰ)|ইন্দিৰা]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |2064 || [[:en:Indira Canteens|Indira Canteens]] || [[d:Q36164828|Q36164828]] || [[:as:ইন্দিৰা কেণ্টিন|ইন্দিৰা কেণ্টিন]] || [[:en:Category:Culture of Bengaluru|Category:Culture of Bengaluru]] |- |2065 || [[:en:Indira Gandhi Award for National Integration|Indira Gandhi Award for National Integration]] || [[d:Q16848371|Q16848371]] || [[:as:ৰাষ্ট্ৰীয় সংহতিৰ বাবে ইন্দিৰা গান্ধী বঁটা|ৰাষ্ট্ৰীয় সংহতিৰ বাবে ইন্দিৰা গান্ধী বঁটা]] || [[:en:Category:Indian awards|Category:Indian awards]] |- |2066 || [[:en:Indira Gandhi National Centre for the Arts|Indira Gandhi National Centre for the Arts]] || [[d:Q6024989|Q6024989]] || [[:as:ইন্দিৰা গান্ধী ৰাষ্ট্ৰীয় কলা কেন্দ্ৰ|ইন্দিৰা গান্ধী ৰাষ্ট্ৰীয় কলা কেন্দ্ৰ]] || [[:en:Category:Ministry of Culture (India)|Category:Ministry of Culture]] |- |2067 || [[:en:Indira Gandhi Paryavaran Puraskar|Indira Gandhi Paryavaran Puraskar]] || [[d:Q6024999|Q6024999]] || [[:as:ইন্দিৰা গান্ধী পৰবৰণপুৰস্কাৰ|ইন্দিৰা গান্ধী পৰবৰণপুৰস্কাৰ]] || [[:en:Category:Indian awards|Category:Indian awards]] |- |2068 || [[:en:Indira Gandhi Prize|Indira Gandhi Prize]] || [[d:Q3241794|Q3241794]] || [[:as:ইন্দিৰা গান্ধী বঁটা|ইন্দিৰা গান্ধী বঁটা]] || [[:en:Category:Indian awards|Category:Indian awards]] |- |2069 || [[:en:Indo-Aryan migrations|Indo-Aryan migrations]] || [[d:Q269145|Q269145]] || [[:as:ভাৰত-আৰ্য্য প্ৰব্ৰজন|ভাৰত-আৰ্য্য প্ৰব্ৰজন]] || [[:en:Category:Cultural history of India|Category:Cultural history of India]] |- |2070 || [[:en:Indo-Bangla International Poets Meet|Indo-Bangla International Poets Meet]] || [[d:Q133860998|Q133860998]] || [[:as:ভাৰত-বাংলা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কবিৰ সাক্ষাৎ|ভাৰত-বাংলা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কবিৰ সাক্ষাৎ]] || [[:en:Category:Meitei festivals|Category:Meitei festivals]] |- |2071 || [[:en:Indo-Pakistani Sign Language|Indo-Pakistani Sign Language]] || [[d:Q3306265|Q3306265]] || [[:as:ভাৰত-পাকিস্তানী সাংকেতিক ভাষা|ভাৰত-পাকিস্তানী সাংকেতিক ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |2072 || [[:en:Indo-Portuguese Creole of Bombay|Indo-Portuguese Creole of Bombay]] || [[d:Q18463598|Q18463598]] || [[:as:বম্বেৰ ভাৰত-পৰ্তুগীজ ক্ৰিয়েল|বম্বেৰ ভাৰত-পৰ্তুগীজ ক্ৰিয়েল]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |2073 || [[:en:Indo-Portuguese creoles|Indo-Portuguese creoles]] || [[d:Q6025550|Q6025550]] || [[:as:ভাৰত-পৰ্তুগীজ ক্ৰিয়েল|ভাৰত-পৰ্তুগীজ ক্ৰিয়েল]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |2074 || [[:en:Indo-Western clothing|Indo-Western clothing]] || [[d:Q927418|Q927418]] || [[:as:ভাৰত-পশ্চিমীয়া সাজ-পোছাক|ভাৰত-পশ্চিমীয়া সাজ-পোছাক]] || [[:en:Category:Indian clothing|Category:Indian clothing]] |- |2075 || [[:en:Indore Fashion Week|Indore Fashion Week]] || [[d:Q17056437|Q17056437]] || [[:as:ইন্দোৰ ফেশ্বন উইক|ইন্দোৰ ফেশ্বন উইক]] || [[:en:Category:Culture of Indore|Category:Culture of Indore]] |- |2076 || [[:en:Indore gharana|Indore gharana]] || [[d:Q6026553|Q6026553]] || [[:as:ইন্দোৰ ঘৰনা|ইন্দোৰ ঘৰনা]] || [[:en:Category:Culture of Indore|Category:Culture of Indore]] |- |2077 || [[:en:Indori poha|Indori poha]] || [[d:Q25066353|Q25066353]] || [[:as:ইন্দোৰী পোহা|ইন্দোৰী পোহা]] || [[:en:Category:Indian snack foods|Category:Indian snack foods]] |- |2078 || [[:en:Indosphere|Indosphere]] || [[d:Q1037883|Q1037883]] || [[:as:ইণ্ডোস্ফিয়াৰ|ইণ্ডোস্ফিয়াৰ]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |2079 || [[:en:Indra Sawhney and Others v. Union of India|Indra Sawhney and Others v. Union of India]] || [[d:Q106322577|Q106322577]] || [[:as:ইন্দ্ৰ চৌহনী আৰু অন্যান্য বনাম ভাৰতীয় সংঘ|ইন্দ্ৰ চৌহনী আৰু অন্যান্য বনাম ভাৰতীয় সংঘ]] || [[:en:Category:Reservation in India|Category:Reservation in India]] |- |2080 || [[:en:Indra Vila|Indra Vila]] || [[d:Q112205678|Q112205678]] || [[:as:ইন্দ্ৰ ভিলা|ইন্দ্ৰ ভিলা]] || [[:en:Category:Culture of Madurai|Category:Culture of Madurai]] |- |2081 || [[:en:Indraadip Dasgupta|Indraadip Dasgupta]] || [[d:Q6026852|Q6026852]] || [[:as:ইন্দ্ৰাদিপ দাসগুপ্ত|ইন্দ্ৰাদিপ দাসগুপ্ত]] || [[:en:Category:Musicians from Kolkata|Category:Musicians from Kolkata]] |- |2082 || [[:en:Indrajala|Indrajala]] || [[d:Q17056471|Q17056471]] || [[:as:ইন্দ্ৰজালা|ইন্দ্ৰজালা]] || [[:en:Category:Indian philosophy|Category:Indian philosophy]] |- |2083 || [[:en:Indrani Pal-Chaudhuri|Indrani Pal-Chaudhuri]] || [[d:Q16209427|Q16209427]] || [[:as:ইন্দ্ৰাণী পাল-চৌধুৰী|ইন্দ্ৰাণী পাল-চৌধুৰী]] || [[:en:Category:Artists from Kolkata|Category:Artists from Kolkata]] |- |2084 || [[:en:Indrans|Indrans]] || [[d:Q6026949|Q6026949]] || [[:as:ইন্দ্ৰাণ|ইন্দ্ৰাণ]] || [[:en:Category:Indian fashion designers|Category:Indian fashion designers]] |- |2085 || [[:en:Indrapramit Das|Indrapramit Das]] || [[d:Q23770089|Q23770089]] || [[:as:ইন্দ্ৰপ্ৰমিত দাস|ইন্দ্ৰপ্ৰমিত দাস]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |2086 || [[:en:Indubala|Indubala]] || [[d:Q109604584|Q109604584]] || [[:as:ইন্দুবালা|ইন্দুবালা]] || [[:en:Category:Musicians from Kolkata|Category:Musicians from Kolkata]] |- |2087 || [[:en:Injipuli|Injipuli]] || [[d:Q6034363|Q6034363]] || [[:as:ইঞ্জিপুলি|ইঞ্জিপুলি]] || [[:en:Category:Indian cuisine stubs|Category:Indian cuisine stubs]] |- |2088 || [[:en:Insomnia (band)|Insomnia]] || [[d:Q15053569|Q15053569]] || [[:as:অনিদ্ৰা (বেণ্ড)|অনিদ্ৰা]] || [[:en:Category:Musical groups from Kolkata|Category:Musical groups from Kolkata]] |- |2089 || [[:en:Institute of Fashion Technology Kerala|Institute of Fashion Technology Kerala]] || [[d:Q22080837|Q22080837]] || [[:as:ইনষ্টিটিউট অৱ ফেশ্বন টেকন&#39; লজি কেৰালা|]] || [[:en:Category:Indian fashion|Category:Indian fashion]] |- |2090 || [[:en:Institute of Food Security|Institute of Food Security]] || [[d:Q18126024|Q18126024]] || [[:as:খাদ্য সুৰক্ষা প্ৰতিষ্ঠান|খাদ্য সুৰক্ষা প্ৰতিষ্ঠান]] || [[:en:Category:Food and drink in India|Category:Food and drink in India]] |- |2091 || [[:en:Integral Yoga (Satchidananda)|Integral Yoga]] || [[d:Q22909241|Q22909241]] || [[:as:অখণ্ড যোগ (সত্ত্চিদানন্দ)|অখণ্ড যোগ]] || [[:en:Category:Yoga organizations|Category:Yoga organizations]] |- |2092 || [[:en:Integral yoga|Integral yoga]] || [[d:Q17056691|Q17056691]] || [[:as:অখণ্ড যোগ|অখণ্ড যোগ]] || [[:en:Category:Yoga styles|Category:Yoga styles]] |- |2093 || [[:en:Inter-caste marriage in India|Inter-caste marriage in India]] || [[d:Q17003840|Q17003840]] || [[:as:ভাৰতত আন্তঃজাতীয় বিবাহ|ভাৰতত আন্তঃজাতীয় বিবাহ]] || [[:en:Category:Caste system in India|Category:Caste system in India]] |- |2094 || [[:en:International Center for Research on Women|International Center for Research on Women]] || [[d:Q6049050|Q6049050]] || [[:as:মহিলাৰ ওপৰত গৱেষণা আন্তৰ্জাতিক কেন্দ্ৰ|মহিলাৰ ওপৰত গৱেষণা আন্তৰ্জাতিক কেন্দ্ৰ]] || [[:en:Category:Women in Delhi|Category:Women in Delhi]] |- |2095 || [[:en:International Himalayan Festival|International Himalayan Festival]] || [[d:Q60752926|Q60752926]] || [[:as:আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় হিমালয় মহোৎসৱ|আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় হিমালয় মহোৎসৱ]] || [[:en:Category:Cultural festivals in India|Category:Cultural festivals in India]] |- |2096 || [[:en:International Manipuri Short Story Festival|International Manipuri Short Story Festival]] || [[d:Q133858832|Q133858832]] || [[:as:আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মণিপুৰী চুটিগল্প মহোৎসৱ|আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মণিপুৰী চুটিগল্প মহোৎসৱ]] || [[:en:Category:Meitei language|Category:Meitei language]] |- |2097 || [[:en:International Sanamahism Students' Association|International Sanamahism Students' Association]] || [[d:Q116867550|Q116867550]] || [[:as:আন্তৰ্জাতিক সনামাহীবাদ ছাত্ৰ সন্থা|আন্তৰ্জাতিক সনামাহীবাদ ছাত্ৰ সন্থা]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |2098 || [[:en:International Theatre Festival of Kerala|International Theatre Festival of Kerala]] || [[d:Q6053920|Q6053920]] || [[:as:কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় নাট্য মহোৎসৱ|কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় নাট্য মহোৎসৱ]] || [[:en:Category:Culture of Thrissur|Category:Culture of Thrissur]] |- |2099 || [[:en:Intinti Ramayanam (1979 film)|Intinti Ramayanam]] || [[d:Q137896133|Q137896133]] || [[:as:ইংতিন্তি ৰামায়ণম (১৯৭৯ চনৰ ছবি)|ইংতিন্তি ৰামায়ণম]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |2100 || [[:en:Ipsita Roy Chakraverti|Ipsita Roy Chakraverti]] || [[d:Q6065469|Q6065469]] || [[:as:ইপসিতা ৰায় চক্ৰৱৰ্তী|ইপসিতা ৰায় চক্ৰৱৰ্তী]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |2101 || [[:en:Iraivi|Iraivi]] || [[d:Q20001994|Q20001994]] || [[:as:ইৰাইভি|ইৰাইভি]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |2102 || [[:en:Irandam Ulagaporin Kadaisi Gundu|Irandam Ulagaporin Kadaisi Gundu]] || [[d:Q77892885|Q77892885]] || [[:as:ইৰাণদাম উলাগাপৰিন কদৈচি গুণ্ডু|ইৰাণদাম উলাগাপৰিন কদৈচি গুণ্ডু]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |2103 || [[:en:Irani café|Irani café]] || [[d:Q6067174|Q6067174]] || [[:as:ইৰাণী কেফে|ইৰাণী কেফে]] || [[:en:Category:Indian drinks|Category:Indian drinks]] |- |2104 || [[:en:Iranis (India)|Iranis]] || [[d:Q2488794|Q2488794]] || [[:as:ইৰাণী (ভাৰত)|ইৰাণী]] || [[:en:Category:Culture of Mumbai|Category:Culture of Mumbai]] |- |2105 || [[:en:Iravan|Iravan]] || [[d:Q2044664|Q2044664]] || [[:as:ইৰাভান|ইৰাভান]] || [[:en:Category:Hindu folk deities|Category:Hindu folk deities]] |- |2106 || [[:en:Irengbam|Irengbam]] || [[d:Q107667802|Q107667802]] || [[:as:ইৰেংবাম|ইৰেংবাম]] || [[:en:Category:Meitei surnames|Category:Meitei surnames]] |- |2107 || [[:en:Irom|Irom]] || [[d:Q106402935|Q106402935]] || [[:as:ইৰম|ইৰম]] || [[:en:Category:Meitei surnames|Category:Meitei surnames]] |- |2108 || [[:en:Irreligion in India|Irreligion in India]] || [[d:Q15265151|Q15265151]] || [[:as:ভাৰতত অধৰ্ম|ভাৰতত অধৰ্ম]] || [[:en:Category:Religion in India|Category:Religion in India]] |- |2109 || [[:en:Irudhi Suttru|Irudhi Suttru]] || [[d:Q18126068|Q18126068]] || [[:as:ইৰুধি সূত্ৰু|ইৰুধি সূত্ৰু]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |2110 || [[:en:Iruttu Kadai|Iruttu Kadai]] || [[d:Q110208083|Q110208083]] || [[:as:ইৰুট্টু কদৈ|ইৰুট্টু কদৈ]] || [[:en:Category:Indian cuisine stubs|Category:Indian cuisine stubs]] |- |2111 || [[:en:Iruvar|Iruvar]] || [[d:Q544359|Q544359]] || [[:as:ইৰুভাৰ|ইৰুভাৰ]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |2112 || [[:en:Isai Vellalar|Isai Vellalar]] || [[d:Q6078461|Q6078461]] || [[:as:ইছাই ভেলালাৰ|ইছাই ভেলালাৰ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |2113 || [[:en:Isha Foundation|Isha Foundation]] || [[d:Q3532656|Q3532656]] || [[:as:ঈশা ফাউণ্ডেচন|ঈশা ফাউণ্ডেচন]] || [[:en:Category:Yoga organizations|Category:Yoga organizations]] |- |2114 || [[:en:Ishaqzaade|Ishaqzaade]] || [[d:Q3155258|Q3155258]] || [[:as:ইছাকজাদে|ইছাকজাদে]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |2115 || [[:en:Ishqiya|Ishqiya]] || [[d:Q3631071|Q3631071]] || [[:as:ইছকিয়া|ইছকিয়া]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |2116 || [[:en:Ishtam (2001 Malayalam film)|Ishtam]] || [[d:Q6080628|Q6080628]] || [[:as:ইষ্টম (২০০১ চনৰ মালয়ালম ছবি)|ইষ্টম]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |2117 || [[:en:Ishti (film)|Ishti]] || [[d:Q25212083|Q25212083]] || [[:as:ইষ্টী (চলচ্চিত্ৰ)|ইষ্টী]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |2118 || [[:en:Ishvarapranidhana|Ishvarapranidhana]] || [[d:Q2122454|Q2122454]] || [[:as:ঈশ্বৰপ্ৰণিধান|ঈশ্বৰপ্ৰণিধান]] || [[:en:Category:Yoga concepts|Category:Yoga concepts]] |- |2119 || [[:en:Isidore Dantas|Isidore Dantas]] || [[d:Q56855528|Q56855528]] || [[:as:ইছিডোৰ ডাণ্টাছ|ইছিডোৰ ডাণ্টাছ]] || [[:en:Category:Writers from Pune|Category:Writers from Pune]] |- |2120 || [[:en:Ita Thaomei|Ita Thaomei]] || [[d:Q130493929|Q130493929]] || [[:as:ইটা থাওমেই|ইটা থাওমেই]] || [[:en:Category:Meitei folklore|Category:Meitei folklore]] |- |2121 || [[:en:Ithikkara Pakki|Ithikkara Pakki]] || [[d:Q18352490|Q18352490]] || [[:as:ইথিক্কাৰ পক্বি|ইথিক্কাৰ পক্বি]] || [[:en:Category:Kerala folklore|Category:Kerala folklore]] |- |2122 || [[:en:Itti Si Khushi|Itti Si Khushi]] || [[d:Q135397362|Q135397362]] || [[:as:ইত্তী সি খুছি|ইত্তী সি খুছি]] || [[:en:Category:Indian youth culture|Category:Indian youth culture]] |- |2123 || [[:en:Ittymaani: Made in China|Ittymaani: Made in China]] || [[d:Q65072559|Q65072559]] || [[:as:ইতিমানী: চীনত নিৰ্মিত|ইতিমানী: চীনত নিৰ্মিত]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |2124 || [[:en:Ivan Veramathiri|Ivan Veramathiri]] || [[d:Q6097724|Q6097724]] || [[:as:ইভান ভেৰামাথিৰি|ইভান ভেৰামাথিৰি]] || [[:en:Category:Works about reservation in India|Category:Works about reservation in India]] |- |2125 || [[:en:Iyengar|Iyengar]] || [[d:Q2288761|Q2288761]] || [[:as:আয়েংগাৰ|আয়েংগাৰ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |2126 || [[:en:Iyengar Yoga|Iyengar Yoga]] || [[d:Q1676109|Q1676109]] || [[:as:আয়েংগৰ যোগ|আয়েংগৰ যোগ]] || [[:en:Category:Yoga styles|Category:Yoga styles]] |- |2127 || [[:en:Iyer|Iyer]] || [[d:Q2736999|Q2736999]] || [[:as:আয়াৰ|আয়াৰ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |2128 || [[:en:Izzat (1968 film)|Izzat]] || [[d:Q10958825|Q10958825]] || [[:as:ইজ্জাত (১৯৬৮ চনৰ ছবি)|ইজ্জাত]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |2129 || [[:en:Izzat Hussain|Izzat Hussain]] || [[d:Q24897394|Q24897394]] || [[:as:ইজ্জৎ হুছেইন|ইজ্জৎ হুছেইন]] || [[:en:Category:Indian television chefs|Category:Indian television chefs]] |- |2130 || [[:en:JD Institute of Fashion Technology|JD Institute of Fashion Technology]] || [[d:Q16892888|Q16892888]] || [[:as:জে ডি ইনষ্টিটিউট অৱ ফেশ্বন টেকন&#39; লজি|]] || [[:en:Category:Fashion schools in India|Category:Fashion schools in India]] |- |2131 || [[:en:JJ Valaya|JJ Valaya]] || [[d:Q6108339|Q6108339]] || [[:as:জে জে ৱালায়া|জে জে ৱালায়া]] || [[:en:Category:Indian fashion designers|Category:Indian fashion designers]] |- |2132 || [[:en:Jaag Utha Insan (1984 film)|Jaag Utha Insan]] || [[d:Q6109541|Q6109541]] || [[:as:জাগ উথা ইনছান (১৯৮৪ চনৰ ছবি)|জাগ উথা ইনছান]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |2133 || [[:en:Jaathi Malli|Jaathi Malli]] || [[d:Q6164555|Q6164555]] || [[:as:জাতি মাল্লী|জাতি মাল্লী]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |2134 || [[:en:Jackal or Tiger?|Jackal or Tiger?]] || [[d:Q6116053|Q6116053]] || [[:as:জাকেল নে বাঘ?|জাকেল নে বাঘ?]] || [[:en:Category:Indian folklore|Category:Indian folklore]] |- |2135 || [[:en:Jacob Sahaya Kumar Aruni|Jacob Sahaya Kumar Aruni]] || [[d:Q6119217|Q6119217]] || [[:as:জেকব সহয়া কুমাৰ অৰুনি|জেকব সহয়া কুমাৰ অৰুনি]] || [[:en:Category:Indian television chefs|Category:Indian television chefs]] |- |2136 || [[:en:Jadhikkoru Needhi|Jadhikkoru Needhi]] || [[d:Q12978078|Q12978078]] || [[:as:জাধিক্কোৰু নীধি|জাধিক্কোৰু নীধি]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |2137 || [[:en:Jael Silliman|Jael Silliman]] || [[d:Q26720734|Q26720734]] || [[:as:জেল চিলিমেন|জেল চিলিমেন]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |2138 || [[:en:Jagadeka Veerudu Athiloka Sundari|Jagadeka Veerudu Athiloka Sundari]] || [[d:Q2817329|Q2817329]] || [[:as:জগডেকা বীৰুদু অথিলোক সুন্দৰী|জগডেকা বীৰুদু অথিলোক সুন্দৰী]] || [[:en:Category:Films based on Indian folklore|Category:Films based on Indian folklore]] |- |2139 || [[:en:Jagadguru Kripaluji Yog|Jagadguru Kripaluji Yog]] || [[d:Q39059495|Q39059495]] || [[:as:জগদগুৰু কৃপালুজী যোগ|জগদগুৰু কৃপালুজী যোগ]] || [[:en:Category:Yoga organizations|Category:Yoga organizations]] |- |2140 || [[:en:Jagadindra Nath Roy|Jagadindra Nath Roy]] || [[d:Q29426888|Q29426888]] || [[:as:জগদীন্দ্ৰ নাথ ৰায়|জগদীন্দ্ৰ নাথ ৰায়]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |2141 || [[:en:Jagadish Gupta|Jagadish Gupta]] || [[d:Q6122090|Q6122090]] || [[:as:জগদীশ গুপ্তা|জগদীশ গুপ্তা]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |2142 || [[:en:Jagdish Mali|Jagdish Mali]] || [[d:Q13218599|Q13218599]] || [[:as:জগদীশ মালি|জগদীশ মালি]] || [[:en:Category:Indian fashion photographers|Category:Indian fashion photographers]] |- |2143 || [[:en:Jagga (film)|Jagga]] || [[d:Q6122525|Q6122525]] || [[:as:জগ্গা (চলচ্চিত্ৰ)|জগ্গা]] || [[:en:Category:Films based on Indian folklore|Category:Films based on Indian folklore]] |- |2144 || [[:en:Jagmohan Sursagar|Jagmohan Sursagar]] || [[d:Q21605360|Q21605360]] || [[:as:জগমোহন সুৰসাগৰ|জগমোহন সুৰসাগৰ]] || [[:en:Category:Musicians from Kolkata|Category:Musicians from Kolkata]] |- |2145 || [[:en:Jago Bangla|Jago Bangla]] || [[d:Q6122711|Q6122711]] || [[:as:জাগো বাংলা|জাগো বাংলা]] || [[:en:Category:Newspapers published in Kolkata|Category:Newspapers published in Kolkata]] |- |2146 || [[:en:Jagoi|Jagoi]] || [[d:Q117336859|Q117336859]] || [[:as:জগৈ|জগৈ]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |2147 || [[:en:Jai Bhim (film)|Jai Bhim]] || [[d:Q108376991|Q108376991]] || [[:as:জয় ভীম (চলচ্চিত্ৰ)|জয় ভীম]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |2148 || [[:en:Jai Bhim Comrade|Jai Bhim Comrade]] || [[d:Q16249484|Q16249484]] || [[:as:জয় ভীম কমৰেড|জয় ভীম কমৰেড]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |2149 || [[:en:Jai Kanhaiya Lal Ki (2018 TV series)|Jai Kanhaiya Lal Ki]] || [[d:Q48731616|Q48731616]] || [[:as:জয় কানহাইয়া লাল কি (২০১৮ টিভি ধাৰাবাহিক)|জয় কানহাইয়া লাল কি]] || [[:en:Category:Television shows set in Kolkata|Category:Television shows set in Kolkata]] |- |2150 || [[:en:Jai Lava Kusa|Jai Lava Kusa]] || [[d:Q29344775|Q29344775]] || [[:as:জয় লাভ কুছা|জয় লাভ কুছা]] || [[:en:Category:Films shot in Pune|Category:Films shot in Pune]] |- |2151 || [[:en:Jailer (2023 Tamil film)|Jailer]] || [[d:Q113625011|Q113625011]] || [[:as:জেইলাৰ (২০২৩ চনৰ তামিল ছবি)|জেইলাৰ]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |2152 || [[:en:Jaimin Rajani|Jaimin Rajani]] || [[d:Q113911231|Q113911231]] || [[:as:জৈমিন ৰাজনী|জৈমিন ৰাজনী]] || [[:en:Category:Musicians from Kolkata|Category:Musicians from Kolkata]] |- |2153 || [[:en:Jain philosophy|Jain philosophy]] || [[d:Q3278424|Q3278424]] || [[:as:জৈন দৰ্শন|জৈন দৰ্শন]] || [[:en:Category:Indian philosophy|Category:Indian philosophy]] |- |2154 || [[:en:Jain vegetarianism|Jain vegetarianism]] || [[d:Q3630826|Q3630826]] || [[:as:জৈন নিৰামিষ|জৈন নিৰামিষ]] || [[:en:Category:Vegetarian dishes of India|Category:Vegetarian dishes of India]] |- |2155 || [[:en:Jaipur Kathak Kendra|Jaipur Kathak Kendra]] || [[d:Q6124128|Q6124128]] || [[:as:জয়পুৰ কথক কেন্দ্ৰ|জয়পুৰ কথক কেন্দ্ৰ]] || [[:en:Category:Cultural organisations based in India|Category:Cultural organisations based in India]] |- |2156 || [[:en:Jaipur Shopping Festival|Jaipur Shopping Festival]] || [[d:Q7501220|Q7501220]] || [[:as:জয়পুৰ শ্বপিং ফেষ্টিভেল|জয়পুৰ শ্বপিং ফেষ্টিভেল]] || [[:en:Category:Culture of Jaipur|Category:Culture of Jaipur]] |- |2157 || [[:en:Jaipur Tamasha|Jaipur Tamasha]] || [[d:Q6124149|Q6124149]] || [[:as:জয়পুৰ তামাশা|জয়পুৰ তামাশা]] || [[:en:Category:Culture of Jaipur|Category:Culture of Jaipur]] |- |2158 || [[:en:Jaipur-Atrauli gharana|Jaipur-Atrauli gharana]] || [[d:Q6124116|Q6124116]] || [[:as:জয়পুৰ-অতৌলি ঘৰনা|জয়পুৰ-অতৌলি ঘৰনা]] || [[:en:Category:Culture of Jaipur|Category:Culture of Jaipur]] |- |2159 || [[:en:Jaisalmer Folklore Museum|Jaisalmer Folklore Museum]] || [[d:Q60768108|Q60768108]] || [[:as:জয়ছালমেৰ লোককথা সংগ্ৰহালয়|জয়ছালমেৰ লোককথা সংগ্ৰহালয়]] || [[:en:Category:Rajasthani folklore|Category:Rajasthani folklore]] |- |2160 || [[:en:Jaiswal (surname)|Jaiswal]] || [[d:Q37275645|Q37275645]] || [[:as:জয়ছোৱাল (উপাধি)|জয়ছোৱাল]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |2161 || [[:en:Jait Re Jait|Jait Re Jait]] || [[d:Q16249537|Q16249537]] || [[:as:জয়ত ৰে জয়ত|জয়ত ৰে জয়ত]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |2162 || [[:en:Jaiwar|Jaiwar]] || [[d:None|None]] || [[:as:জয়ৱাৰ|জয়ৱাৰ]] || [[:en:Category:Culture of Mithila|Category:Culture of Mithila]] |- |2163 || [[:en:Jajmani system|Jajmani system]] || [[d:Q6124369|Q6124369]] || [[:as:জাজমণি ব্যৱস্থা|জাজমণি ব্যৱস্থা]] || [[:en:Category:Caste system in India|Category:Caste system in India]] |- |2164 || [[:en:Jakanachari Award|Jakanachari Award]] || [[d:Q11014275|Q11014275]] || [[:as:জকানাচাৰী বঁটা|জকানাচাৰী বঁটা]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |2165 || [[:en:Jakh Botera|Jakh Botera]] || [[d:Q20734756|Q20734756]] || [[:as:জাখ বোটেৰা|জাখ বোটেৰা]] || [[:en:Category:Hindu folk deities|Category:Hindu folk deities]] |- |2166 || [[:en:Jakhya|Jakhya]] || [[d:Q55614842|Q55614842]] || [[:as:জাখ্যা|জাখ্যা]] || [[:en:Category:Indian spices|Category:Indian spices]] |- |2167 || [[:en:Jakkamma|Jakkamma]] || [[d:Q65089535|Q65089535]] || [[:as:জক্কাম্মা|জক্কাম্মা]] || [[:en:Category:Hindu folk deities|Category:Hindu folk deities]] |- |2168 || [[:en:Jal-jeera|Jal-jeera]] || [[d:Q6125787|Q6125787]] || [[:as:জল-জীৰা|জল-জীৰা]] || [[:en:Category:Indian drinks|Category:Indian drinks]] |- |2169 || [[:en:Jaladhar Sen|Jaladhar Sen]] || [[d:Q13057927|Q13057927]] || [[:as:জালাধৰ সেন|জালাধৰ সেন]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |2170 || [[:en:Jalfrezi|Jalfrezi]] || [[d:Q11684396|Q11684396]] || [[:as:জালফ্ৰেজি|জালফ্ৰেজি]] || [[:en:Category:Indian curries|Category:Indian curries]] |- |2171 || [[:en:Jalgaon Bharit Brinjal|Jalgaon Bharit Brinjal]] || [[d:Q131447790|Q131447790]] || [[:as:জলগাঁও ভাৰতত ব্ৰিঞ্জল|জলগাঁও ভাৰতত ব্ৰিঞ্জল]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |2172 || [[:en:Jalgaon banana|Jalgaon banana]] || [[d:Q131605886|Q131605886]] || [[:as:জলগাঁও কল|জলগাঁও কল]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |2173 || [[:en:Jamalo Khoso Baloch|Jamalo Khoso Baloch]] || [[d:None|None]] || [[:as:জামালো খোছো বালোচ|জামালো খোছো বালোচ]] || [[:en:Category:Sindhi folklore|Category:Sindhi folklore]] |- |2174 || [[:en:Jamawar|Jamawar]] || [[d:Q6127763|Q6127763]] || [[:as:জামাৱাৰ|জামাৱাৰ]] || [[:en:Category:Indian clothing|Category:Indian clothing]] |- |2175 || [[:en:James Alexander Walker (painter)|James Alexander Walker]] || [[d:Q16059739|Q16059739]] || [[:as:জেমছ আলেকজেণ্ডাৰ ৱাকাৰ (চিত্ৰশিল্পী)|জেমছ আলেকজেণ্ডাৰ ৱাকাৰ]] || [[:en:Category:Artists from Kolkata|Category:Artists from Kolkata]] |- |2176 || [[:en:James Ferreira|James Ferreira]] || [[d:Q16187068|Q16187068]] || [[:as:জেমছ ফেৰেইৰা|জেমছ ফেৰেইৰা]] || [[:en:Category:Indian fashion designers|Category:Indian fashion designers]] |- |2177 || [[:en:James Mallinson (Indologist)|James Mallinson]] || [[d:Q25189544|Q25189544]] || [[:as:জেমছ মেলিনছন (Indologist)|জেমছ মেলিনছন]] || [[:en:Category:Yoga scholars|Category:Yoga scholars]] |- |2178 || [[:en:James Pandu|James Pandu]] || [[d:Q6140899|Q6140899]] || [[:as:জেমছ পাণ্ডু|জেমছ পাণ্ডু]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |2179 || [[:en:James Welldon|James Welldon]] || [[d:Q6145301|Q6145301]] || [[:as:জেমছ ৱেলডন|জেমছ ৱেলডন]] || [[:en:Category:Anglican bishops of Calcutta|Category:Anglican bishops of Calcutta]] |- |2180 || [[:en:Jamida Beevi|Jamida Beevi]] || [[d:Q89221931|Q89221931]] || [[:as:জামিদা বিভি|জামিদা বিভি]] || [[:en:Category:Indian feminists|Category:Indian feminists]] |- |2181 || [[:en:Jammu and Kashmir Black Day|Jammu and Kashmir Black Day]] || [[d:Q109875586|Q109875586]] || [[:as:জম্মু-কাশ্মীৰ ক&#39; লা দিৱস|]] || [[:en:Category:Observances in India|Category:Observances in India]] |- |2182 || [[:en:Jammu dress|Jammu dress]] || [[d:Q19892137|Q19892137]] || [[:as:জম্মুৰ সাজ-পোছাক|জম্মুৰ সাজ-পোছাক]] || [[:en:Category:Indian clothing|Category:Indian clothing]] |- |2183 || [[:en:Jamna Pyari|Jamna Pyari]] || [[d:Q20856941|Q20856941]] || [[:as:জামনা প্যাৰি|জামনা প্যাৰি]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |2184 || [[:en:Jamoora|Jamoora]] || [[d:Q12428093|Q12428093]] || [[:as:জামুৰা|জামুৰা]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |2185 || [[:en:Jan TV|Jan TV]] || [[d:Q6150038|Q6150038]] || [[:as:জান টিভি|জান টিভি]] || [[:en:Category:Culture of Jaipur|Category:Culture of Jaipur]] |- |2186 || [[:en:Jana Gana Mana (music video)|Jana Gana Mana]] || [[d:Q6150505|Q6150505]] || [[:as:জন গণ মন (সংগীতৰ ভিডিঅ)|জন গণ মন]] || [[:en:Category:National symbols of India|Category:National symbols of India]] |- |2187 || [[:en:Jana Sakthi|Jana Sakthi]] || [[d:Q105773033|Q105773033]] || [[:as:জন শক্তি|জন শক্তি]] || [[:en:Category:Culture of Chennai|Category:Culture of Chennai]] |- |2188 || [[:en:Janaki Jaane|Janaki Jaane]] || [[d:Q118405175|Q118405175]] || [[:as:জানকী জানে|জানকী জানে]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |2189 || [[:en:Janatha Garage|Janatha Garage]] || [[d:Q21647252|Q21647252]] || [[:as:জনথ গেৰেজ|জনথ গেৰেজ]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |2190 || [[:en:Janet McCallum (writer)|Janet McCallum]] || [[d:Q56241461|Q56241461]] || [[:as:জেনেট মেককেলাম (লেখক)|জেনেট মেককেলাম]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |2191 || [[:en:Janeu (sacred thread)|Janeu]] || [[d:None|None]] || [[:as:Janeu (পৱিত্ৰ সূতা)|Janeu]] || [[:en:Category:Cultural heritage of India|Category:Cultural heritage of India]] |- |2192 || [[:en:Jangama dhyana|Jangama dhyana]] || [[d:Q6153995|Q6153995]] || [[:as:জংগম ধ্যান|জংগম ধ্যান]] || [[:en:Category:Yoga concepts|Category:Yoga concepts]] |- |2193 || [[:en:Jangil|Jangil]] || [[d:Q4159864|Q4159864]] || [[:as:জাংগিল|জাংগিল]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |2194 || [[:en:Janmabhoomi (1936 film)|Janmabhoomi]] || [[d:Q10962716|Q10962716]] || [[:as:জন্মভূমি (১৯৩৬ চনৰ ছবি)|জন্মভূমি]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |2195 || [[:en:Jantar Mantar, Ujjain|Jantar Mantar]] || [[d:Q24939895|Q24939895]] || [[:as:যন্তৰ মন্তৰ, উজ্জয়িন|যন্তৰ মন্তৰ]] || [[:en:Category:Culture of Ujjain|Category:Culture of Ujjain]] |- |2196 || [[:en:Janumada Jodi|Janumada Jodi]] || [[d:Q6155916|Q6155916]] || [[:as:জানুমাদা জোদী|জানুমাদা জোদী]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |2197 || [[:en:Japan Habba|Japan Habba]] || [[d:Q6156636|Q6156636]] || [[:as:জাপান হাব্বা|জাপান হাব্বা]] || [[:en:Category:Culture of Bengaluru|Category:Culture of Bengaluru]] |- |2198 || [[:en:Japan Landa Imphal|Japan Landa Imphal]] || [[d:Q107667854|Q107667854]] || [[:as:জাপান লাণ্ডা ইম্ফল|জাপান লাণ্ডা ইম্ফল]] || [[:en:Category:Japanese-Meitei culture|Category:Japanese-Meitei culture]] |- |2199 || [[:en:Japanese language education in India|Japanese language education in India]] || [[d:Q6158786|Q6158786]] || [[:as:ভাৰতত জাপানী ভাষাৰ শিক্ষা|ভাৰতত জাপানী ভাষাৰ শিক্ষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |2200 || [[:en:Japanese–Meitei cultural relations|Japanese–Meitei cultural relations]] || [[d:Q124054168|Q124054168]] || [[:as:জাপানী–মেইইটেই সাংস্কৃতিক সম্পৰ্ক|জাপানী–মেইইটেই সাংস্কৃতিক সম্পৰ্ক]] || [[:en:Category:Japanese-Meitei culture|Category:Japanese-Meitei culture]] |- |2201 || [[:en:Jara Bristite Bhijechhilo|Jara Bristite Bhijechhilo]] || [[d:Q15043356|Q15043356]] || [[:as:জাৰা ব্ৰিষ্টাইট ভিজেচিলো|জাৰা ব্ৰিষ্টাইট ভিজেচিলো]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |2202 || [[:en:Jarawa language (Andaman Islands)|Jarawa language]] || [[d:Q2475526|Q2475526]] || [[:as:জাৰাৱা ভাষা (আন্দামান দ্বীপপুঞ্জ)|জাৰাৱা ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |2203 || [[:en:Jasma Odan|Jasma Odan]] || [[d:Q6161665|Q6161665]] || [[:as:জাছমা ওডান|জাছমা ওডান]] || [[:en:Category:Indian folklore|Category:Indian folklore]] |- |2204 || [[:en:Jasmeen Patheja|Jasmeen Patheja]] || [[d:Q17069672|Q17069672]] || [[:as:জেচমিন পাথেজা|জেচমিন পাথেজা]] || [[:en:Category:Artists from Kolkata|Category:Artists from Kolkata]] |- |2205 || [[:en:Jason Birch|Jason Birch]] || [[d:Q111941149|Q111941149]] || [[:as:জেছন বাৰ্চ|জেছন বাৰ্চ]] || [[:en:Category:Yoga scholars|Category:Yoga scholars]] |- |2206 || [[:en:Jat reservation agitation|Jat reservation agitation]] || [[d:Q22936260|Q22936260]] || [[:as:জাট সংৰক্ষণ আন্দোলন|জাট সংৰক্ষণ আন্দোলন]] || [[:en:Category:Caste system in India|Category:Caste system in India]] |- |2207 || [[:en:Jatara Parva|Jatara Parva]] || [[d:Q136528656|Q136528656]] || [[:as:জাতৰা পৰ্ব|জাতৰা পৰ্ব]] || [[:en:Category:Culture of Mithila|Category:Culture of Mithila]] |- |2208 || [[:en:Jatav Mahasabha|Jatav Mahasabha]] || [[d:Q96418664|Q96418664]] || [[:as:জাতৱ মহাসভা|জাতৱ মহাসভা]] || [[:en:Category:Indian caste movements|Category:Indian caste movements]] |- |2209 || [[:en:Jatindramohan Bagchi|Jatindramohan Bagchi]] || [[d:Q6164589|Q6164589]] || [[:as:যতীন্দ্ৰমোহন বাগচি|যতীন্দ্ৰমোহন বাগচি]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |2210 || [[:en:Jatra Bhagat|Jatra Bhagat]] || [[d:Q12427875|Q12427875]] || [[:as:যাত্ৰা ভগত|যাত্ৰা ভগত]] || [[:en:Category:Scheduled Tribes of India|Category:Scheduled Tribes of India]] |- |2211 || [[:en:Jats|Jats]] || [[d:Q1645980|Q1645980]] || [[:as:জাটছ|জাটছ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |2212 || [[:en:Jaundya Na Balasaheb|Jaundya Na Balasaheb]] || [[d:Q19600365|Q19600365]] || [[:as:জৌন্দ্য ন বালাছাহেব|জৌন্দ্য ন বালাছাহেব]] || [[:en:Category:Films shot in Pune|Category:Films shot in Pune]] |- |2213 || [[:en:Jawahar Bal Bhavan Thrissur|Jawahar Bal Bhavan Thrissur]] || [[d:Q15229445|Q15229445]] || [[:as:জৱাহৰ বাল ভৱন থ্ৰিছুৰ|জৱাহৰ বাল ভৱন থ্ৰিছুৰ]] || [[:en:Category:Culture of Thrissur|Category:Culture of Thrissur]] |- |2214 || [[:en:Jawaharlal Nehru Award|Jawaharlal Nehru Award]] || [[d:Q3295156|Q3295156]] || [[:as:জৱাহৰলাল নেহৰু বঁটা|জৱাহৰলাল নেহৰু বঁটা]] || [[:en:Category:Indian awards|Category:Indian awards]] |- |2215 || [[:en:Jawan (film)|Jawan]] || [[d:Q113493289|Q113493289]] || [[:as:জোৱান (চলচ্চিত্ৰ)|জোৱান]] || [[:en:Category:Films shot in Pune|Category:Films shot in Pune]] |- |2216 || [[:en:Jay Mithila, Jay Maithili|Jay Mithila]] || [[d:Q138312356|Q138312356]] || [[:as:জয় মিথিলা, জয় মেথিলি|জয় মিথিলা]] || [[:en:Category:Culture of Mithila|Category:Culture of Mithila]] |- |2217 || [[:en:Jayalakshmi Seethapura|Jayalakshmi Seethapura]] || [[d:Q21066238|Q21066238]] || [[:as:জয়লক্ষ্মী সীতাপুৰা|জয়লক্ষ্মী সীতাপুৰা]] || [[:en:Category:Indian folklorists|Category:Indian folklorists]] |- |2218 || [[:en:Jayamant Mishra|Jayamant Mishra]] || [[d:Q6167514|Q6167514]] || [[:as:জয়মন্ত মিশ্ৰ|জয়মন্ত মিশ্ৰ]] || [[:en:Category:Writers of Mithila|Category:Writers of Mithila]] |- |2219 || [[:en:Jayanta Dey|Jayanta Dey]] || [[d:Q19957435|Q19957435]] || [[:as:জয়ন্ত দে|জয়ন্ত দে]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |2220 || [[:en:Jayanta-Manik|Jayanta-Manik]] || [[d:Q31734546|Q31734546]] || [[:as:জয়ন্ত-মণিক|জয়ন্ত-মণিক]] || [[:en:Category:Culture of Kolkata|Category:Culture of Kolkata]] |- |2221 || [[:en:Jayanti (film)|Jayanti]] || [[d:Q109560999|Q109560999]] || [[:as:জয়ন্তী (চলচ্চিত্ৰ)|জয়ন্তী]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |2222 || [[:en:Jayasri Burman|Jayasri Burman]] || [[d:Q15489198|Q15489198]] || [[:as:জয়শ্ৰী বৰ্মন|জয়শ্ৰী বৰ্মন]] || [[:en:Category:Artists from Kolkata|Category:Artists from Kolkata]] |- |2223 || [[:en:Jayciana|Jayciana]] || [[d:Q24950637|Q24950637]] || [[:as:জেচিয়ানা|জেচিয়ানা]] || [[:en:Category:Cultural festivals in India|Category:Cultural festivals in India]] |- |2224 || [[:en:Jayesh Sheth|Jayesh Sheth]] || [[d:Q24572219|Q24572219]] || [[:as:জয়েশ শেঠ|জয়েশ শেঠ]] || [[:en:Category:Indian fashion photographers|Category:Indian fashion photographers]] |- |2225 || [[:en:Jean-Rodolphe Kars|Jean-Rodolphe Kars]] || [[d:Q3169964|Q3169964]] || [[:as:জিন-ৰডলফ কাৰ্ছ|জিন-ৰডলফ কাৰ্ছ]] || [[:en:Category:Musicians from Kolkata|Category:Musicians from Kolkata]] |- |2226 || [[:en:Jeera aloo|Jeera aloo]] || [[d:Q23808286|Q23808286]] || [[:as:জীৰা আলু|জীৰা আলু]] || [[:en:Category:Vegetarian dishes of India|Category:Vegetarian dishes of India]] |- |2227 || [[:en:Jeera bhaat|Jeera bhaat]] || [[d:Q12429002|Q12429002]] || [[:as:জীৰা ভাট|জীৰা ভাট]] || [[:en:Category:Indian cuisine stubs|Category:Indian cuisine stubs]] |- |2228 || [[:en:Jeeraphool rice|Jeeraphool rice]] || [[d:Q131583697|Q131583697]] || [[:as:জীৰাফুল ভাত|জীৰাফুল ভাত]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |2229 || [[:en:Jeevan Naiya|Jeevan Naiya]] || [[d:Q10963586|Q10963586]] || [[:as:জীৱন নাইয়া|জীৱন নাইয়া]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |2230 || [[:en:Jeevan Prabhat|Jeevan Prabhat]] || [[d:Q19892181|Q19892181]] || [[:as:জীৱন প্ৰভাত|জীৱন প্ৰভাত]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |2231 || [[:en:Jehangir Nicholson Art Foundation|Jehangir Nicholson Art Foundation]] || [[d:Q74430855|Q74430855]] || [[:as:জেহাংগীৰ নিকোলছন আৰ্ট ফাউণ্ডেশ্যন|জেহাংগীৰ নিকোলছন আৰ্ট ফাউণ্ডেশ্যন]] || [[:en:Category:Culture of Mumbai|Category:Culture of Mumbai]] |- |2232 || [[:en:Jesal Toral|Jesal Toral]] || [[d:Q66438366|Q66438366]] || [[:as:জেছাল টৰাল|জেছাল টৰাল]] || [[:en:Category:Films based on Indian folklore|Category:Films based on Indian folklore]] |- |2233 || [[:en:Jesal Toral (1948 film)|Jesal Toral]] || [[d:Q124706389|Q124706389]] || [[:as:জেছাল টৰাল (১৯৪৮ চনৰ ছবি)|জেছাল টৰাল]] || [[:en:Category:Films based on Indian folklore|Category:Films based on Indian folklore]] |- |2234 || [[:en:Jeseri|Jeseri]] || [[d:Q11231325|Q11231325]] || [[:as:জেচেৰী|জেচেৰী]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |2235 || [[:en:Jha (surname)|Jha]] || [[d:Q16850200|Q16850200]] || [[:as:ঝা (উপাধি)|ঝা]] || [[:en:Category:Culture of Mithila|Category:Culture of Mithila]] |- |2236 || [[:en:Jhajariya|Jhajariya]] || [[d:Q6190758|Q6190758]] || [[:as:ঝাজাৰিয়া|ঝাজাৰিয়া]] || [[:en:Category:Indian cuisine stubs|Category:Indian cuisine stubs]] |- |2237 || [[:en:Jhamar (caste)|Jhamar]] || [[d:Q28164105|Q28164105]] || [[:as:ঝামৰ (জাতি)|ঝামৰ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |2238 || [[:en:Jharkhandi cuisine|Jharkhandi cuisine]] || [[d:Q5192775|Q5192775]] || [[:as:ঝাৰখণ্ডী ৰান্ধনীশাল|ঝাৰখণ্ডী ৰান্ধনীশাল]] || [[:en:Category:Indian cuisine by state or union territory|Category:Indian cuisine by state or union territory]] |- |2239 || [[:en:Jhimli Mukherjee Pandey|Jhimli Mukherjee Pandey]] || [[d:Q114958174|Q114958174]] || [[:as:ঝিমলী মুখাৰ্জী পাণ্ডে|ঝিমলী মুখাৰ্জী পাণ্ডে]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |2240 || [[:en:Jholabibi|Jholabibi]] || [[d:Q6191114|Q6191114]] || [[:as:ঝোলাবিবি|ঝোলাবিবি]] || [[:en:Category:Hindu folk deities|Category:Hindu folk deities]] |- |2241 || [[:en:Jhond|Jhond]] || [[d:Q6191133|Q6191133]] || [[:as:ঝোণ্ড|ঝোণ্ড]] || [[:en:Category:Scheduled Tribes of India|Category:Scheduled Tribes of India]] |- |2242 || [[:en:Jhora|Jhora]] || [[d:Q115803865|Q115803865]] || [[:as:ঝোৰা|ঝোৰা]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |2243 || [[:en:Jhoti chita|Jhoti chita]] || [[d:Q28172765|Q28172765]] || [[:as:ঝোটি চিতা|ঝোটি চিতা]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |2244 || [[:en:Jigar|Jigar]] || [[d:Q2362442|Q2362442]] || [[:as:জিগাৰ|জিগাৰ]] || [[:en:Category:Indian martial arts films|Category:Indian martial arts films]] |- |2245 || [[:en:Jigarthanda (drink)|Jigarthanda]] || [[d:Q6192640|Q6192640]] || [[:as:জিগৰ্থাণ্ডা (পানীয়)|জিগৰ্থাণ্ডা]] || [[:en:Category:Indian drinks|Category:Indian drinks]] |- |2246 || [[:en:Jigelu Rani|Jigelu Rani]] || [[d:Q108764870|Q108764870]] || [[:as:জিগেলু ৰাণী|জিগেলু ৰাণী]] || [[:en:Category:Indian folk songs|Category:Indian folk songs]] |- |2247 || [[:en:Jilebi (2015 film)|Jilebi]] || [[d:Q20538725|Q20538725]] || [[:as:জিলেবি (২০১৫ চনৰ ছবি)|জিলেবি]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |2248 || [[:en:Jim Mathieson (sculptor)|Jim Mathieson]] || [[d:Q6196671|Q6196671]] || [[:as:জিম মেথিছন (ভাস্কৰ্য শিল্পী)|জিম মেথিছন]] || [[:en:Category:Artists from Kolkata|Category:Artists from Kolkata]] |- |2249 || [[:en:Jingpho–Luish languages|Jingpho–Luish languages]] || [[d:Q1515454|Q1515454]] || [[:as:জিংফো–লুইছ ভাষা|জিংফো–লুইছ ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |2250 || [[:en:Jishad Shamsudeen|Jishad Shamsudeen]] || [[d:Q88999620|Q88999620]] || [[:as:জিছাদ ছামছুদীন|জিছাদ ছামছুদীন]] || [[:en:Category:Indian fashion designers|Category:Indian fashion designers]] |- |2251 || [[:en:Jivamukti Yoga|Jivamukti Yoga]] || [[d:Q4160258|Q4160258]] || [[:as:জীৱমুক্তি যোগ|জীৱমুক্তি যোগ]] || [[:en:Category:Yoga styles|Category:Yoga styles]] |- |2252 || [[:en:Jnan Prakash Ghosh|Jnan Prakash Ghosh]] || [[d:Q3179348|Q3179348]] || [[:as:জ্ঞান প্ৰকাশ ঘোষ|জ্ঞান প্ৰকাশ ঘোষ]] || [[:en:Category:Musicians from Kolkata|Category:Musicians from Kolkata]] |- |2253 || [[:en:Jnana Yoga (book)|Jnana Yoga]] || [[d:Q6203929|Q6203929]] || [[:as:জ্ঞান যোগ (গ্ৰন্থ)|জ্ঞান যোগ]] || [[:en:Category:Indian philosophy|Category:Indian philosophy]] |- |2254 || [[:en:Jodha Bai|Jodha Bai]] || [[d:Q27429909|Q27429909]] || [[:as:যোধা বাই|যোধা বাই]] || [[:en:Category:Rajasthani folklore|Category:Rajasthani folklore]] |- |2255 || [[:en:Jog Biyog|Jog Biyog]] || [[d:Q16346389|Q16346389]] || [[:as:যোগ বিয়োগ|যোগ বিয়োগ]] || [[:en:Category:Novels set in Kolkata|Category:Novels set in Kolkata]] |- |2256 || [[:en:Jogen Chowdhury|Jogen Chowdhury]] || [[d:Q6214706|Q6214706]] || [[:as:যোগেন চৌধুৰী|যোগেন চৌধুৰী]] || [[:en:Category:Artists from Kolkata|Category:Artists from Kolkata]] |- |2257 || [[:en:Jogendranath Gupta|Jogendranath Gupta]] || [[d:Q16346393|Q16346393]] || [[:as:যোগেন্দ্ৰনাথ গুপ্তা|যোগেন্দ্ৰনাথ গুপ্তা]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |2258 || [[:en:Jogi (caste)|Jogi]] || [[d:Q11043540|Q11043540]] || [[:as:যোগী (জাতি)|যোগী]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |2259 || [[:en:Jogindranath Sarkar|Jogindranath Sarkar]] || [[d:Q13059503|Q13059503]] || [[:as:যোগীন্দ্ৰনাথ সৰকাৰ|যোগীন্দ্ৰনাথ সৰকাৰ]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |2260 || [[:en:Jogomaya|Jogomaya]] || [[d:Q125924085|Q125924085]] || [[:as:জোগোমায়া|জোগোমায়া]] || [[:en:Category:Television shows set in Kolkata|Category:Television shows set in Kolkata]] |- |2261 || [[:en:John Bowen (British author)|John Bowen]] || [[d:Q6236380|Q6236380]] || [[:as:জন ব&#39; ৱেন (ব্ৰিটিছ লেখক)|]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |2262 || [[:en:John Elliot Drinkwater Bethune|John Elliot Drinkwater Bethune]] || [[d:Q3351835|Q3351835]] || [[:as:জন ইলিয়ট ড্ৰিংকৱাটাৰ বেথুন|জন ইলিয়ট ড্ৰিংকৱাটাৰ বেথুন]] || [[:en:Category:Women's education in India|Category:Women's education in India]] |- |2263 || [[:en:John Grimes (priest)|John Grimes]] || [[d:Q16008026|Q16008026]] || [[:as:জন গ্ৰাইমছ (পুৰোহিত)|জন গ্ৰাইমছ]] || [[:en:Category:Archdeacons of Calcutta|Category:Archdeacons of Calcutta]] |- |2264 || [[:en:John Masters|John Masters]] || [[d:Q469250|Q469250]] || [[:as:জন মাষ্টাৰছ|জন মাষ্টাৰছ]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |2265 || [[:en:John Mayer (composer)|John Mayer]] || [[d:Q1785163|Q1785163]] || [[:as:জন মেয়াৰ (সুৰকাৰ)|জন মেয়াৰ]] || [[:en:Category:Musicians from Kolkata|Category:Musicians from Kolkata]] |- |2266 || [[:en:John Pratt (archdeacon of Calcutta)|John Pratt]] || [[d:Q1236734|Q1236734]] || [[:as:জন প্ৰাট (কলিকতাৰ আৰ্চডিকন)|জন প্ৰাট]] || [[:en:Category:Archdeacons of Calcutta|Category:Archdeacons of Calcutta]] |- |2267 || [[:en:John Turner (bishop)|John Turner]] || [[d:Q6261436|Q6261436]] || [[:as:জন টাৰ্নাৰ (বিচপ)|জন টাৰ্নাৰ]] || [[:en:Category:Anglican bishops of Calcutta|Category:Anglican bishops of Calcutta]] |- |2268 || [[:en:John Woodroffe|John Woodroffe]] || [[d:Q1702223|Q1702223]] || [[:as:জন উড্ৰফ|জন উড্ৰফ]] || [[:en:Category:Yoga scholars|Category:Yoga scholars]] |- |2269 || [[:en:Johnny (2003 film)|Johnny]] || [[d:Q12982893|Q12982893]] || [[:as:জনী (২০০৩ চনৰ ছবি)|জনী]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |2270 || [[:en:Join the Bar|Join the Bar]] || [[d:Q6269017|Q6269017]] || [[:as:বাৰত যোগদান কৰক|বাৰত যোগদান কৰক]] || [[:en:Category:Culture of Bengaluru|Category:Culture of Bengaluru]] |- |2271 || [[:en:Joisar|Joisar]] || [[d:Q24948733|Q24948733]] || [[:as:জোইছাৰ|জোইছাৰ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |2272 || [[:en:Joiyya|Joiyya]] || [[d:Q118902039|Q118902039]] || [[:as:জয়িয়া|জয়িয়া]] || [[:en:Category:Caste system in India|Category:Caste system in India]] |- |2273 || [[:en:Jolada rotti|Jolada rotti]] || [[d:Q6269826|Q6269826]] || [[:as:জোলাদা ৰট্টি|জোলাদা ৰট্টি]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |2274 || [[:en:Jomon Kuriakose|Jomon Kuriakose]] || [[d:Q107099066|Q107099066]] || [[:as:জোমন কুৰিয়াকোছে|জোমন কুৰিয়াকোছে]] || [[:en:Category:Indian television chefs|Category:Indian television chefs]] |- |2275 || [[:en:Jomonte Suvisheshangal|Jomonte Suvisheshangal]] || [[d:Q27037196|Q27037196]] || [[:as:যোমণ্টে সুবিশেষাংগল|যোমণ্টে সুবিশেষাংগল]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |2276 || [[:en:Joravarsinh Jadav|Joravarsinh Jadav]] || [[d:Q62168674|Q62168674]] || [[:as:যোৰাবৰসিংহ জাদৱ|যোৰাবৰসিংহ জাদৱ]] || [[:en:Category:Indian folklorists|Category:Indian folklorists]] |- |2277 || [[:en:Joseph Alter|Joseph Alter]] || [[d:Q61659589|Q61659589]] || [[:as:জোচেফ অলটাৰ|জোচেফ অলটাৰ]] || [[:en:Category:Yoga scholars|Category:Yoga scholars]] |- |2278 || [[:en:Joseph Amritanand|Joseph Amritanand]] || [[d:Q6281038|Q6281038]] || [[:as:জোচেফ অমৃতানন্দ|জোচেফ অমৃতানন্দ]] || [[:en:Category:Anglican bishops of Calcutta|Category:Anglican bishops of Calcutta]] |- |2279 || [[:en:Joseph Baly|Joseph Baly]] || [[d:Q21664122|Q21664122]] || [[:as:জোচেফ বালি|জোচেফ বালি]] || [[:en:Category:Archdeacons of Calcutta|Category:Archdeacons of Calcutta]] |- |2280 || [[:en:Josh (band)|Josh]] || [[d:Q6288566|Q6288566]] || [[:as:জোছ (বেণ্ড)|জোছ]] || [[:en:Category:Indian folk music groups|Category:Indian folk music groups]] |- |2281 || [[:en:Joshi's Museum of Miniature Railway|Joshi's Museum of Miniature Railway]] || [[d:Q15229762|Q15229762]] || [[:as:যোশীৰ মিউজিয়াম অৱ মিনিয়েচাৰ ৰেলৱে|যোশীৰ মিউজিয়াম অৱ মিনিয়েচাৰ ৰেলৱে]] || [[:en:Category:Museums in Pune|Category:Museums in Pune]] |- |2282 || [[:en:Journal of Indian Philosophy|Journal of Indian Philosophy]] || [[d:Q6295325|Q6295325]] || [[:as:জাৰ্নেল অৱ ইণ্ডিয়ান ফিল’চফি|জাৰ্নেল অৱ ইণ্ডিয়ান ফিল’চফি]] || [[:en:Category:Indian philosophy|Category:Indian philosophy]] |- |2283 || [[:en:Joy Crizildaa|Joy Crizildaa]] || [[d:Q90803203|Q90803203]] || [[:as:জয় ক্ৰিজিলদা|জয় ক্ৰিজিলদা]] || [[:en:Category:Indian fashion designers|Category:Indian fashion designers]] |- |2284 || [[:en:Juang language|Juang language]] || [[d:Q33362|Q33362]] || [[:as:জুৱাং ভাষা|জুৱাং ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |2285 || [[:en:Juang people|Juang people]] || [[d:Q2892228|Q2892228]] || [[:as:জুৱাং মানুহ|জুৱাং মানুহ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |2286 || [[:en:Judeo-Marathi|Judeo-Marathi]] || [[d:Q56694|Q56694]] || [[:as:ইহুদী-মাৰাঠী|ইহুদী-মাৰাঠী]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |2287 || [[:en:Judeo-Urdu|Judeo-Urdu]] || [[d:Q112760813|Q112760813]] || [[:as:ইহুদী-উৰ্দু|ইহুদী-উৰ্দু]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |2288 || [[:en:Judeo-Zo|Judeo-Zo]] || [[d:Q135397539|Q135397539]] || [[:as:জুডেও-জো|জুডেও-জো]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |2289 || [[:en:Jugantar Patrika|Jugantar Patrika]] || [[d:Q6304789|Q6304789]] || [[:as:যুগন্তৰ পত্ৰিকা|যুগন্তৰ পত্ৰিকা]] || [[:en:Category:Newspapers published in Kolkata|Category:Newspapers published in Kolkata]] |- |2290 || [[:en:Juice (2017 film)|Juice]] || [[d:Q111950012|Q111950012]] || [[:as:জুচ (২০১৭ চনৰ ছবি)|জুচ]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |2291 || [[:en:Julaha|Julaha]] || [[d:Q6305596|Q6305596]] || [[:as:জুলাহা|জুলাহা]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |2292 || [[:en:Julia Margaret Cameron|Julia Margaret Cameron]] || [[d:Q230120|Q230120]] || [[:as:জুলিয়া মাৰ্গাৰেট কেমেৰন|জুলিয়া মাৰ্গাৰেট কেমেৰন]] || [[:en:Category:Artists from Kolkata|Category:Artists from Kolkata]] |- |2293 || [[:en:June R|June R]] || [[d:Q6312400|Q6312400]] || [[:as:জুন আৰ|জুন আৰ]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |2294 || [[:en:Junglee (2019 film)|Junglee]] || [[d:Q56274036|Q56274036]] || [[:as:জংঘলী (২০১৯ ছবি)|জংঘলী]] || [[:en:Category:Indian martial arts films|Category:Indian martial arts films]] |- |2295 || [[:en:Junior Badminton League|Junior Badminton League]] || [[d:Q124727377|Q124727377]] || [[:as:জুনিয়ৰ বেডমিণ্টন লীগ|জুনিয়ৰ বেডমিণ্টন লীগ]] || [[:en:Category:Sport in India|Category:Sport in India]] |- |2296 || [[:en:Junior MasterChef (Indian TV series)|Junior MasterChef]] || [[d:Q16995526|Q16995526]] || [[:as:জুনিয়ৰ মাষ্টাৰচেফ (ভাৰতীয় টিভি ধাৰাবাহিক)|জুনিয়ৰ মাষ্টাৰচেফ]] || [[:en:Category:Indian cooking television series|Category:Indian cooking television series]] |- |2297 || [[:en:Jur Sital|Jur Sital]] || [[d:Q6737122|Q6737122]] || [[:as:জুৰ সীতাল|জুৰ সীতাল]] || [[:en:Category:Culture of Mithila|Category:Culture of Mithila]] |- |2298 || [[:en:Justice Party (India)|Justice Party]] || [[d:Q11160354|Q11160354]] || [[:as:জাষ্টিচ পাৰ্টি (ভাৰত)|জাষ্টিচ পাৰ্টি]] || [[:en:Category:Anti-caste movements|Category:Anti-caste movements]] |- |2299 || [[:en:Jyothi Lakshmi (film)|Jyothi Lakshmi]] || [[d:Q19892266|Q19892266]] || [[:as:জ্যোতি লক্ষ্মী (চলচ্চিত্ৰ)|জ্যোতি লক্ষ্মী]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |2300 || [[:en:Jyoti Cinema (Kolkata)|Jyoti Cinema]] || [[d:Q6319406|Q6319406]] || [[:as:জ্যোতি চিনেমা (কলকাতা)|জ্যোতি চিনেমা]] || [[:en:Category:Cinemas in Kolkata|Category:Cinemas in Kolkata]] |- |2301 || [[:en:Jyoti Gogte|Jyoti Gogte]] || [[d:Q107463464|Q107463464]] || [[:as:জ্যোতি গগটে|জ্যোতি গগটে]] || [[:en:Category:Writers from Pune|Category:Writers from Pune]] |- |2302 || [[:en:Jyoti Goho|Jyoti Goho]] || [[d:Q20740903|Q20740903]] || [[:as:জ্যোতি গোহো|জ্যোতি গোহো]] || [[:en:Category:Musicians from Kolkata|Category:Musicians from Kolkata]] |- |2303 || [[:en:Jyotirindranath Nandi|Jyotirindranath Nandi]] || [[d:Q64374567|Q64374567]] || [[:as:জ্যোতিৰিন্দ্ৰনাথ নন্দী|জ্যোতিৰিন্দ্ৰনাথ নন্দী]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |2304 || [[:en:Jyotirindranath Tagore|Jyotirindranath Tagore]] || [[d:Q6319456|Q6319456]] || [[:as:জ্যোতিৰিন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ|জ্যোতিৰিন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ]] || [[:en:Category:Musicians from Kolkata|Category:Musicians from Kolkata]] |- |2305 || [[:en:Jyotirmoy Datta|Jyotirmoy Datta]] || [[d:Q6319463|Q6319463]] || [[:as:জ্যোতিৰ্ময় দত্ত|জ্যোতিৰ্ময় দত্ত]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |2306 || [[:en:Jyotirmoyee Devi|Jyotirmoyee Devi]] || [[d:Q12780095|Q12780095]] || [[:as:জ্যোতিৰ্মোয়ী দেৱী|জ্যোতিৰ্মোয়ী দেৱী]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |2307 || [[:en:Jyotish (caste)|Jyotish]] || [[d:Q97404153|Q97404153]] || [[:as:জ্যোতিষ (জাতি)|জ্যোতিষ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |2308 || [[:en:Jñāna|Jñāna]] || [[d:Q1191096|Q1191096]] || [[:as:জ্ঞান|জ্ঞান]] || [[:en:Category:Yoga concepts|Category:Yoga concepts]] |- |2309 || [[:en:Jñāna yoga|Jñāna yoga]] || [[d:Q1054028|Q1054028]] || [[:as:জ্ঞান যোগ|জ্ঞান যোগ]] || [[:en:Category:Indian philosophy|Category:Indian philosophy]] |- |2310 || [[:en:Jāti|Jāti]] || [[d:Q2915083|Q2915083]] || [[:as:জাতি|জাতি]] || [[:en:Category:Caste system in India|Category:Caste system in India]] |- |2311 || [[:en:K. B. Unnithan|K. B. Unnithan]] || [[d:Q42887165|Q42887165]] || [[:as:কে বি উনিথান|কে বি উনিথান]] || [[:en:Category:Writers from Thrissur|Category:Writers from Thrissur]] |- |2312 || [[:en:K. C. Das|K. C. Das]] || [[d:Q18386389|Q18386389]] || [[:as:কে চি দাস|কে চি দাস]] || [[:en:Category:Indian confectionery|Category:Indian confectionery]] |- |2313 || [[:en:K. Chinnamma|K. Chinnamma]] || [[d:Q111353664|Q111353664]] || [[:as:কে চিন্নম্মা|কে চিন্নম্মা]] || [[:en:Category:Indian feminists|Category:Indian feminists]] |- |2314 || [[:en:K. K. N. Kurup|K. K. N. Kurup]] || [[d:Q16105145|Q16105145]] || [[:as:কে কে এন কুৰুপ|কে কে এন কুৰুপ]] || [[:en:Category:Indian folklorists|Category:Indian folklorists]] |- |2315 || [[:en:K. N. Panikkar|K. N. Panikkar]] || [[d:Q12065225|Q12065225]] || [[:as:কে এন পানীকাৰ|কে এন পানীকাৰ]] || [[:en:Category:Writers from Thrissur|Category:Writers from Thrissur]] |- |2316 || [[:en:K. P. Narayana Pisharody|K. P. Narayana Pisharody]] || [[d:Q6323735|Q6323735]] || [[:as:কে পি নাৰায়ণ পিশাৰোডী|কে পি নাৰায়ণ পিশাৰোডী]] || [[:en:Category:Writers from Thrissur|Category:Writers from Thrissur]] |- |2317 || [[:en:K. P. Sasi|K. P. Sasi]] || [[d:Q13111501|Q13111501]] || [[:as:কে পি ছাছি|কে পি ছাছি]] || [[:en:Category:Writers from Thrissur|Category:Writers from Thrissur]] |- |2318 || [[:en:K. R. Tony|K. R. Tony]] || [[d:Q50931222|Q50931222]] || [[:as:কে আৰ টনি|কে আৰ টনি]] || [[:en:Category:Writers from Thrissur|Category:Writers from Thrissur]] |- |2319 || [[:en:K. Rajanarayanan|K. Rajanarayanan]] || [[d:Q6403553|Q6403553]] || [[:as:কে ৰাজনাৰায়ণন|কে ৰাজনাৰায়ণন]] || [[:en:Category:Indian folklorists|Category:Indian folklorists]] |- |2320 || [[:en:K. T. Achaya|K. T. Achaya]] || [[d:Q6324060|Q6324060]] || [[:as:কে টি আচায়া|কে টি আচায়া]] || [[:en:Category:Indian food writers|Category:Indian food writers]] |- |2321 || [[:en:K. T. Behanan|K. T. Behanan]] || [[d:Q98612374|Q98612374]] || [[:as:কে টি বেহানান|কে টি বেহানান]] || [[:en:Category:Yoga scholars|Category:Yoga scholars]] |- |2322 || [[:en:K. V. Ramanadhan|K. V. Ramanadhan]] || [[d:Q16133672|Q16133672]] || [[:as:কে ভি ৰমনাধন|কে ভি ৰমনাধন]] || [[:en:Category:Writers from Thrissur|Category:Writers from Thrissur]] |- |2323 || [[:en:K.A. Gunasekaran|K.A. Gunasekaran]] || [[d:Q12976455|Q12976455]] || [[:as:কে এ গুণাচেকাৰণ|কে এ গুণাচেকাৰণ]] || [[:en:Category:Indian folklorists|Category:Indian folklorists]] |- |2324 || [[:en:KCA President's Cup T20|KCA President's Cup T20]] || [[d:Q24931409|Q24931409]] || [[:as:কেচিএৰ সভাপতি কাপ টি২০|কেচিএৰ সভাপতি কাপ টি২০]] || [[:en:Category:Sport in India|Category:Sport in India]] |- |2325 || [[:en:Kaala (2018 film)|Kaala]] || [[d:Q30048306|Q30048306]] || [[:as:কালা (২০১৮ চনৰ ছবি)|কালা]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |2326 || [[:en:Kaalan|Kaalan]] || [[d:Q6343342|Q6343342]] || [[:as:কালান|কালান]] || [[:en:Category:Indian cuisine stubs|Category:Indian cuisine stubs]] |- |2327 || [[:en:Kaalapani|Kaalapani]] || [[d:Q6343350|Q6343350]] || [[:as:কালাপানী|কালাপানী]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |2328 || [[:en:Kaanathaya Penkutty|Kaanathaya Penkutty]] || [[d:Q18386536|Q18386536]] || [[:as:কানাথায়া পেনকুট্টি|কানাথায়া পেনকুট্টি]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |2329 || [[:en:Kaarkaathaar|Kaarkaathaar]] || [[d:Q12982459|Q12982459]] || [[:as:কাৰ্কাথাৰ|কাৰ্কাথাৰ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |2330 || [[:en:Kaathil Oru Kinnaram|Kaathil Oru Kinnaram]] || [[d:Q18386546|Q18386546]] || [[:as:কাতিল অৰু কিন্নৰাম|কাতিল অৰু কিন্নৰাম]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |2331 || [[:en:Kaathuvaakula Rendu Kaadhal|Kaathuvaakula Rendu Kaadhal]] || [[d:Q105499822|Q105499822]] || [[:as:কাথুৱাকুলা ৰেণ্ডু কাধল|কাথুৱাকুলা ৰেণ্ডু কাধল]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |2332 || [[:en:Kaatrin Mozhi|Kaatrin Mozhi]] || [[d:Q56063457|Q56063457]] || [[:as:কাট্ৰিন মোজি|কাট্ৰিন মোজি]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |2333 || [[:en:Kabali|Kabali]] || [[d:Q20900127|Q20900127]] || [[:as:কাবালি|কাবালি]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |2334 || [[:en:Kabir Café|Kabir Café]] || [[d:Q106829463|Q106829463]] || [[:as:কবীৰ কেফে|কবীৰ কেফে]] || [[:en:Category:Indian folk music groups|Category:Indian folk music groups]] |- |2335 || [[:en:Kabiraj|Kabiraj]] || [[d:Q6344232|Q6344232]] || [[:as:কবিৰাজ|কবিৰাজ]] || [[:en:Category:Cultural history of India|Category:Cultural history of India]] |- |2336 || [[:en:Kabiraji|Kabiraji]] || [[d:Q28170057|Q28170057]] || [[:as:কবিৰাজী|কবিৰাজী]] || [[:en:Category:Indian cuisine stubs|Category:Indian cuisine stubs]] |- |2337 || [[:en:Kabo Loi (Khamba Thoibi)|Kabo Loi]] || [[d:Q138029635|Q138029635]] || [[:as:কাবো লয় (খাম্বা থোইবি)|কাবো লয়]] || [[:en:Category:Meitei mythology|Category:Meitei mythology]] |- |2338 || [[:en:Kabok|Kabok]] || [[d:Q107695057|Q107695057]] || [[:as:কাবোক|কাবোক]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |2339 || [[:en:Kabootar Khana|Kabootar Khana]] || [[d:Q6344326|Q6344326]] || [[:as:কবুটাৰ খানা|কবুটাৰ খানা]] || [[:en:Category:Culture of Mumbai|Category:Culture of Mumbai]] |- |2340 || [[:en:Kabui Salang Maiba|Kabui Salang Maiba]] || [[d:Q108123619|Q108123619]] || [[:as:কাবুই চালাং মাইবা|কাবুই চালাং মাইবা]] || [[:en:Category:Meitei mythology|Category:Meitei mythology]] |- |2341 || [[:en:Kabui Salang Maiba (Khamba Thoibi)|Kabui Salang Maiba]] || [[d:Q137999332|Q137999332]] || [[:as:কাবুই চালাং মাইবা (খাম্বা থোইবি)|কাবুই চালাং মাইবা]] || [[:en:Category:Meitei mythology|Category:Meitei mythology]] |- |2342 || [[:en:Kachi Koli language|Kachi Koli language]] || [[d:Q12953646|Q12953646]] || [[:as:কাচি কোলি ভাষা|কাচি কোলি ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |2343 || [[:en:Kachumber|Kachumber]] || [[d:Q17061273|Q17061273]] || [[:as:কাচুম্বাৰ|কাচুম্বাৰ]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |2344 || [[:en:Kadai paneer|Kadai paneer]] || [[d:Q119805381|Q119805381]] || [[:as:কদৈ পানীৰ|কদৈ পানীৰ]] || [[:en:Category:Vegetarian dishes of India|Category:Vegetarian dishes of India]] |- |2345 || [[:en:Kadaiyar|Kadaiyar]] || [[d:Q12976115|Q12976115]] || [[:as:কদয়াৰ|কদয়াৰ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |2346 || [[:en:Kadak Collective|Kadak Collective]] || [[d:Q106610414|Q106610414]] || [[:as:কদক সামূহিক|কদক সামূহিক]] || [[:en:Category:Indian feminists|Category:Indian feminists]] |- |2347 || [[:en:Kadam Rao Padam Rao|Kadam Rao Padam Rao]] || [[d:Q6345037|Q6345037]] || [[:as:কদম ৰাও পদম ৰাও|কদম ৰাও পদম ৰাও]] || [[:en:Category:Works about yoga|Category:Works about yoga]] |- |2348 || [[:en:Kadamattathu Kathanar|Kadamattathu Kathanar]] || [[d:Q6345063|Q6345063]] || [[:as:কদমত্তথু কথানাৰ|কদমত্তথু কথানাৰ]] || [[:en:Category:Kerala folklore|Category:Kerala folklore]] |- |2349 || [[:en:Kadar people|Kadar people]] || [[d:Q13111146|Q13111146]] || [[:as:কদাৰ মানুহ|কদাৰ মানুহ]] || [[:en:Category:Scheduled Tribes of India|Category:Scheduled Tribes of India]] |- |2350 || [[:en:Kadarmapee|Kadarmapee]] || [[d:Q109255391|Q109255391]] || [[:as:কদাৰমাপী|কদাৰমাপী]] || [[:en:Category:Cinema of Manipur|Category:Cinema of Manipur]] |- |2351 || [[:en:Kadathanadan Ambadi|Kadathanadan Ambadi]] || [[d:Q6345208|Q6345208]] || [[:as:কদাথানদন আম্বাদী|কদাথানদন আম্বাদী]] || [[:en:Category:Indian martial arts films|Category:Indian martial arts films]] |- |2352 || [[:en:Kadava Patidar|Kadava Patidar]] || [[d:Q6345219|Q6345219]] || [[:as:কদৱ পাতিদাৰ|কদৱ পাতিদাৰ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |2353 || [[:en:Kadavallur Anyonyam|Kadavallur Anyonyam]] || [[d:Q137347|Q137347]] || [[:as:কদাৱল্লুৰ আনোন্যাম|কদাৱল্লুৰ আনোন্যাম]] || [[:en:Category:Culture of Thrissur|Category:Culture of Thrissur]] |- |2354 || [[:en:Kadboli|Kadboli]] || [[d:Q6345286|Q6345286]] || [[:as:কদবোলি|কদবোলি]] || [[:en:Category:Indian snack foods|Category:Indian snack foods]] |- |2355 || [[:en:Kadeng Thangjahanba and Tonu Laijinglembi|Kadeng Thangjahanba and Tonu Laijinglembi]] || [[d:Q115823614|Q115823614]] || [[:as:কাডেং থাংজাহানবা আৰু টনু লাইজিংলেম্বি|কাডেং থাংজাহানবা আৰু টনু লাইজিংলেম্বি]] || [[:en:Category:Meitei mythology|Category:Meitei mythology]] |- |2356 || [[:en:Kadhi bari|Kadhi bari]] || [[d:Q96385017|Q96385017]] || [[:as:কাধি বাৰী|কাধি বাৰী]] || [[:en:Category:Indian cuisine stubs|Category:Indian cuisine stubs]] |- |2357 || [[:en:Kadhi chawal|Kadhi chawal]] || [[d:Q6345459|Q6345459]] || [[:as:কাধি চাৱাল|কাধি চাৱাল]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |2358 || [[:en:Kadia (Muslim)|Kadia]] || [[d:Q6345474|Q6345474]] || [[:as:কাদিয়া (মুছলমান)|কাদিয়া]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |2359 || [[:en:Kadia Kumbhar|Kadia Kumbhar]] || [[d:Q24906132|Q24906132]] || [[:as:কদিয়া কুম্ভৰ|কদিয়া কুম্ভৰ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |2360 || [[:en:Kahaani|Kahaani]] || [[d:Q219396|Q219396]] || [[:as:কহানি|কহানি]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |2361 || [[:en:Kahar|Kahar]] || [[d:Q142495|Q142495]] || [[:as:কহাৰ|কহাৰ]] || [[:en:Category:Other Backward Classes|Category:Other Backward Classes]] |- |2362 || [[:en:Kaifiyat|Kaifiyat]] || [[d:Q113757809|Q113757809]] || [[:as:কাইফিয়াত|কাইফিয়াত]] || [[:en:Category:Archives in India|Category:Archives in India]] |- |2363 || [[:en:Kaikadi people|Kaikadi people]] || [[d:Q12977446|Q12977446]] || [[:as:কৈকাদি মানুহ|কৈকাদি মানুহ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |2364 || [[:en:Kaikalas|Kaikalas]] || [[d:Q6347759|Q6347759]] || [[:as:কৈকালাছ|কৈকালাছ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |2365 || [[:en:Kailash Kher|Kailash Kher]] || [[d:Q1391295|Q1391295]] || [[:as:কৈলাস খেৰ|কৈলাস খেৰ]] || [[:en:Category:Indian folk singers|Category:Indian folk singers]] |- |2366 || [[:en:Kaimur Range|Kaimur Range]] || [[d:Q1721454|Q1721454]] || [[:as:কাইমুৰ ৰেঞ্জ|কাইমুৰ ৰেঞ্জ]] || [[:en:Category:Cultural history of India|Category:Cultural history of India]] |- |2367 || [[:en:Kaipad rice|Kaipad rice]] || [[d:Q25043207|Q25043207]] || [[:as:কাইপাদ ভাত|কাইপাদ ভাত]] || [[:en:Category:GI Tagged Rice varieties of India|Category:GI Tagged Rice varieties of India]] |- |2368 || [[:en:Kaivalya|Kaivalya]] || [[d:Q2387797|Q2387797]] || [[:as:কৈভাল্য|কৈভাল্য]] || [[:en:Category:Yoga concepts|Category:Yoga concepts]] |- |2369 || [[:en:Kajenglei|Kajenglei]] || [[d:Q85773351|Q85773351]] || [[:as:কাজেংলেই|কাজেংলেই]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |2370 || [[:en:Kaju katli|Kaju katli]] || [[d:Q6349050|Q6349050]] || [[:as:কাজু কটলি|কাজু কটলি]] || [[:en:Category:Indian desserts|Category:Indian desserts]] |- |2371 || [[:en:Kaka Nayaka|Kaka Nayaka]] || [[d:Q6349101|Q6349101]] || [[:as:ককা নায়কা|ককা নায়কা]] || [[:en:Category:Indian legends|Category:Indian legends]] |- |2372 || [[:en:Kakababu|Kakababu]] || [[d:Q6349117|Q6349117]] || [[:as:কাকাবাবু|কাকাবাবু]] || [[:en:Category:Culture of Kolkata|Category:Culture of Kolkata]] |- |2373 || [[:en:Kakara pitha|Kakara pitha]] || [[d:Q6349252|Q6349252]] || [[:as:ককাৰ পিঠা|ককাৰ পিঠা]] || [[:en:Category:Indian desserts|Category:Indian desserts]] |- |2374 || [[:en:Kakatiya Kala Thoranam|Kakatiya Kala Thoranam]] || [[d:Q17151930|Q17151930]] || [[:as:কাকতীয়া কলা থোৰানাম|কাকতীয়া কলা থোৰানাম]] || [[:en:Category:Cultural heritage of India|Category:Cultural heritage of India]] |- |2375 || [[:en:Kaksparsh|Kaksparsh]] || [[d:Q6349659|Q6349659]] || [[:as:কাকস্পৰ্শ|কাকস্পৰ্শ]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |2376 || [[:en:Kala Academy|Kala Academy]] || [[d:Q16851397|Q16851397]] || [[:as:কলা একাডেমী|কলা একাডেমী]] || [[:en:Category:Cultural organisations based in India|Category:Cultural organisations based in India]] |- |2377 || [[:en:Kala namak|Kala namak]] || [[d:Q1572414|Q1572414]] || [[:as:কলা নামক|কলা নামক]] || [[:en:Category:Indian spices|Category:Indian spices]] |- |2378 || [[:en:Kala pani (taboo)|Kala pani]] || [[d:Q3192065|Q3192065]] || [[:as:কলা পানী (taboo)|কলা পানী]] || [[:en:Category:Cultural history of India|Category:Cultural history of India]] |- |2379 || [[:en:Kalabaz|Kalabaz]] || [[d:Q6350017|Q6350017]] || [[:as:কালাবাজ|কালাবাজ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |2380 || [[:en:Kalachhaya Cultural Centre|Kalachhaya Cultural Centre]] || [[d:Q124803363|Q124803363]] || [[:as:কলাছায়া সাংস্কৃতিক কেন্দ্ৰ|কলাছায়া সাংস্কৃতিক কেন্দ্ৰ]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |2381 || [[:en:Kalahandi Utsav|Kalahandi Utsav]] || [[d:Q60768387|Q60768387]] || [[:as:কালাহান্দী উৎসৱ|কালাহান্দী উৎসৱ]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |2382 || [[:en:Kalakalappu 2|Kalakalappu 2]] || [[d:Q42317821|Q42317821]] || [[:as:কলাকালাপ্পু ২|কলাকালাপ্পু ২]] || [[:en:Category:Films shot in Pune|Category:Films shot in Pune]] |- |2383 || [[:en:Kalakrithi|Kalakrithi]] || [[d:Q6350261|Q6350261]] || [[:as:কলাকৃতি|কলাকৃতি]] || [[:en:Category:Cultural festivals in India|Category:Cultural festivals in India]] |- |2384 || [[:en:Kalakshetra Foundation|Kalakshetra Foundation]] || [[d:Q1431414|Q1431414]] || [[:as:কলাক্ষেত্ৰ ফাউণ্ডেচন|কলাক্ষেত্ৰ ফাউণ্ডেচন]] || [[:en:Category:Ministry of Culture (India)|Category:Ministry of Culture]] |- |2385 || [[:en:Kalam Marindi|Kalam Marindi]] || [[d:Q6350300|Q6350300]] || [[:as:কালাম মাৰিণ্ডি|কালাম মাৰিণ্ডি]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |2386 || [[:en:Kalanamak rice|Kalanamak rice]] || [[d:Q25109682|Q25109682]] || [[:as:কালনামক ভাত|কালনামক ভাত]] || [[:en:Category:GI Tagged Rice varieties of India|Category:GI Tagged Rice varieties of India]] |- |2387 || [[:en:Kalantar|Kalantar]] || [[d:Q1906300|Q1906300]] || [[:as:কলন্তৰ|কলন্তৰ]] || [[:en:Category:Newspapers published in Kolkata|Category:Newspapers published in Kolkata]] |- |2388 || [[:en:Kalari|Kalari]] || [[d:Q6350707|Q6350707]] || [[:as:কলাৰী|কলাৰী]] || [[:en:Category:Kalarippayattu|Category:Kalarippayattu]] |- |2389 || [[:en:Kalari Panicker|Kalari Panicker]] || [[d:Q85850874|Q85850874]] || [[:as:কলাৰী আতংক|কলাৰী আতংক]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |2390 || [[:en:Kalari cheese|Kalari cheese]] || [[d:Q6350712|Q6350712]] || [[:as:কলাৰী পনিৰ|কলাৰী পনিৰ]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |2391 || [[:en:Kalaripayattu|Kalaripayattu]] || [[d:Q841285|Q841285]] || [[:as:কলাৰিপায়ত্তু|কলাৰিপায়ত্তু]] || [[:en:Category:Indian martial arts|Category:Indian martial arts]] |- |2392 || [[:en:Kalaripayattu in popular culture|Kalaripayattu in popular culture]] || [[d:Q6350719|Q6350719]] || [[:as:জনপ্ৰিয় সংস্কৃতিত কলাৰিপায়াত্টু|জনপ্ৰিয় সংস্কৃতিত কলাৰিপায়াত্টু]] || [[:en:Category:Kalarippayattu|Category:Kalarippayattu]] |- |2393 || [[:en:Kalathappam|Kalathappam]] || [[d:Q6351599|Q6351599]] || [[:as:কালথাপ্পম|কালথাপ্পম]] || [[:en:Category:Indian desserts|Category:Indian desserts]] |- |2394 || [[:en:Kalelkar Commission|Kalelkar Commission]] || [[d:Q6352047|Q6352047]] || [[:as:কালেলকাৰ আয়োগ|কালেলকাৰ আয়োগ]] || [[:en:Category:Reservation in India|Category:Reservation in India]] |- |2395 || [[:en:Kali (2016 film)|Kali]] || [[d:Q23013663|Q23013663]] || [[:as:কালি (২০১৬ চনৰ ছবি)|কালি]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |2396 || [[:en:Kali (Tyeb Mehta)|Kali]] || [[d:Q6352383|Q6352383]] || [[:as:কালি (টাইব মেহতা)|কালি]] || [[:en:Category:Hindu goddesses in art|Category:Hindu goddesses in art]] |- |2397 || [[:en:Kali Charan Banerjee|Kali Charan Banerjee]] || [[d:Q6352399|Q6352399]] || [[:as:কালি চৰণ বেনাৰ্জী|কালি চৰণ বেনাৰ্জী]] || [[:en:Category:Christian clergy from Kolkata|Category:Christian clergy from Kolkata]] |- |2398 || [[:en:Kaliadeh Palace|Kaliadeh Palace]] || [[d:Q24939912|Q24939912]] || [[:as:কলিয়াদেহ প্ৰাসাদ|কলিয়াদেহ প্ৰাসাদ]] || [[:en:Category:Culture of Ujjain|Category:Culture of Ujjain]] |- |2399 || [[:en:Kalidas Roy|Kalidas Roy]] || [[d:Q6352540|Q6352540]] || [[:as:কালিদাস ৰায়|কালিদাস ৰায়]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |2400 || [[:en:Kalidasa Akademi|Kalidasa Akademi]] || [[d:Q6352547|Q6352547]] || [[:as:কালিদাস একাডেমী|কালিদাস একাডেমী]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |2401 || [[:en:Kalidasa Kalakendram|Kalidasa Kalakendram]] || [[d:Q33533306|Q33533306]] || [[:as:কালিদাস কলাকেন্দ্ৰম|কালিদাস কলাকেন্দ্ৰম]] || [[:en:Category:Culture of Kollam|Category:Culture of Kollam]] |- |2402 || [[:en:Kalighat painting|Kalighat painting]] || [[d:Q6352595|Q6352595]] || [[:as:কালিঘাটৰ চিত্ৰ|কালিঘাটৰ চিত্ৰ]] || [[:en:Category:Arts in Kolkata|Category:Arts in Kolkata]] |- |2403 || [[:en:Kalikananda Abadhut|Kalikananda Abadhut]] || [[d:Q13056835|Q13056835]] || [[:as:কালিকানন্দ আবধূত|কালিকানন্দ আবধূত]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |2404 || [[:en:Kalimpong cheese|Kalimpong cheese]] || [[d:Q18126492|Q18126492]] || [[:as:কালিম্পং পনিৰ|কালিম্পং পনিৰ]] || [[:en:Category:Indian cheeses|Category:Indian cheeses]] |- |2405 || [[:en:Kalinga Ratna Award|Kalinga Ratna Award]] || [[d:Q107657075|Q107657075]] || [[:as:কলিংগ ৰত্ন বঁটা|কলিংগ ৰত্ন বঁটা]] || [[:en:Category:Indian awards|Category:Indian awards]] |- |2406 || [[:en:Kalingattuparani|Kalingattuparani]] || [[d:Q6352892|Q6352892]] || [[:as:কলিংগাট্টুপাৰানি|কলিংগাট্টুপাৰানি]] || [[:en:Category:Elephants in Indian culture|Category:Elephants in Indian culture]] |- |2407 || [[:en:Kalingi|Kalingi]] || [[d:Q17059254|Q17059254]] || [[:as:কালিংগী|কালিংগী]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |2408 || [[:en:Kaliprasanna Singha|Kaliprasanna Singha]] || [[d:Q6353105|Q6353105]] || [[:as:কলিপ্ৰসন্ন সিংহ|কলিপ্ৰসন্ন সিংহ]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |2409 || [[:en:Kaliyoottu|Kaliyoottu]] || [[d:Q13111205|Q13111205]] || [[:as:কালিয়ুট্টু|কালিয়ুট্টু]] || [[:en:Category:Kerala folklore|Category:Kerala folklore]] |- |2410 || [[:en:Kaljug Prem|Kaljug Prem]] || [[d:Q105883068|Q105883068]] || [[:as:কালজুগ প্ৰেম|কালজুগ প্ৰেম]] || [[:en:Category:Bhojpuri literature|Category:Bhojpuri literature]] |- |2411 || [[:en:Kalki (1996 film)|Kalki]] || [[d:Q6353401|Q6353401]] || [[:as:কল্কি (১৯৯৬ চনৰ ছবি)|কল্কি]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |2412 || [[:en:Kalladikodan hills|Kalladikodan hills]] || [[d:Q105063733|Q105063733]] || [[:as:কল্লাদিকোডান পাহাৰ|কল্লাদিকোডান পাহাৰ]] || [[:en:Category:Kerala folklore|Category:Kerala folklore]] |- |2413 || [[:en:Kallamaala Samaram|Kallamaala Samaram]] || [[d:Q28170187|Q28170187]] || [[:as:কল্লমালা সমৰাম|কল্লমালা সমৰাম]] || [[:en:Category:Caste system in India|Category:Caste system in India]] |- |2414 || [[:en:Kalonunia rice|Kalonunia rice]] || [[d:Q131412000|Q131412000]] || [[:as:কালোনুনিয়া ভাত|কালোনুনিয়া ভাত]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |2415 || [[:en:Kalpana Shah|Kalpana Shah]] || [[d:Q19668623|Q19668623]] || [[:as:কল্পনা শ্বাহ|কল্পনা শ্বাহ]] || [[:en:Category:Indian fashion designers|Category:Indian fashion designers]] |- |2416 || [[:en:Kalto language|Kalto language]] || [[d:Q33361|Q33361]] || [[:as:কালটো ভাষা|কালটো ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |2417 || [[:en:Kalwar (caste)|Kalwar]] || [[d:Q6354800|Q6354800]] || [[:as:কালৱাৰ (জাতি)|কালৱাৰ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |2418 || [[:en:Kalyan Mukherjea|Kalyan Mukherjea]] || [[d:Q6354860|Q6354860]] || [[:as:কল্যাণ মুখাৰ্জী|কল্যাণ মুখাৰ্জী]] || [[:en:Category:Musicians from Kolkata|Category:Musicians from Kolkata]] |- |2419 || [[:en:Kalyana Agathigal|Kalyana Agathigal]] || [[d:Q12980077|Q12980077]] || [[:as:কল্যাণ আগথিগাল|কল্যাণ আগথিগাল]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |2420 || [[:en:Kalyana Sougandhikam (1996 film)|Kalyana Sougandhikam]] || [[d:Q18386778|Q18386778]] || [[:as:কল্যাণা সৌগান্ধিকাম (১৯৯৬ চনৰ ছবি)|কল্যাণা সৌগান্ধিকাম]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |2421 || [[:en:Kamakhkhi Prasad Chattopadhyay|Kamakhkhi Prasad Chattopadhyay]] || [[d:Q13057469|Q13057469]] || [[:as:কামাখখি প্ৰসাদ চট্টোপাধ্যায়|কামাখখি প্ৰসাদ চট্টোপাধ্যায়]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |2422 || [[:en:Kamaksha|Kamaksha]] || [[d:Q122981652|Q122981652]] || [[:as:কামাক্ষ|কামাক্ষ]] || [[:en:Category:Hindu goddesses|Category:Hindu goddesses]] |- |2423 || [[:en:Kamal (director)|Kamal]] || [[d:Q6355357|Q6355357]] || [[:as:কমল (পৰিচালক)|কমল]] || [[:en:Category:Writers from Thrissur|Category:Writers from Thrissur]] |- |2424 || [[:en:Kamal Bose|Kamal Bose]] || [[d:Q16013371|Q16013371]] || [[:as:কমল বসু|কমল বসু]] || [[:en:Category:Artists from Kolkata|Category:Artists from Kolkata]] |- |2425 || [[:en:Kamal Kumar Majumdar|Kamal Kumar Majumdar]] || [[d:Q13057402|Q13057402]] || [[:as:কমল কুমাৰ মজুমদাৰ|কমল কুমাৰ মজুমদাৰ]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |2426 || [[:en:Kamaladalam|Kamaladalam]] || [[d:Q6355644|Q6355644]] || [[:as:কমলাদলম|কমলাদলম]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |2427 || [[:en:Kamalapur Red Banana|Kamalapur Red Banana]] || [[d:Q85773413|Q85773413]] || [[:as:কমলাপুৰ ৰঙা কলা|কমলাপুৰ ৰঙা কলা]] || [[:en:Category:GI Tagged banana varieties of India|Category:GI Tagged banana varieties of India]] |- |2428 || [[:en:Kamani Auditorium|Kamani Auditorium]] || [[d:None|None]] || [[:as:কামণি অডিটৰিয়াম|কামণি অডিটৰিয়াম]] || [[:en:Category:Culture of Delhi|Category:Culture of Delhi]] |- |2429 || [[:en:Kamar (caste)|Kamar]] || [[d:Q104849530|Q104849530]] || [[:as:কমৰ (জাতি)|কমৰ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |2430 || [[:en:Kamarcut|Kamarcut]] || [[d:Q6355993|Q6355993]] || [[:as:কামাৰকুট|কামাৰকুট]] || [[:en:Category:Indian desserts|Category:Indian desserts]] |- |2431 || [[:en:Kamayani Bisht|Kamayani Bisht]] || [[d:Q133890966|Q133890966]] || [[:as:কামায়নী বিষ|কামায়নী বিষ]] || [[:en:Category:Indian feminists|Category:Indian feminists]] |- |2432 || [[:en:Kamma (caste)|Kamma]] || [[d:Q6575630|Q6575630]] || [[:as:কাম্মা (জাতি)|কাম্মা]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |2433 || [[:en:Kammalar (caste)|Kammalar]] || [[d:Q12976422|Q12976422]] || [[:as:কমলাৰ (জাতি)|কমলাৰ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |2434 || [[:en:Kammatipaadam|Kammatipaadam]] || [[d:Q23762919|Q23762919]] || [[:as:কামতিপাদম|কামতিপাদম]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |2435 || [[:en:Kamuthi looting of 1918|Kamuthi looting of 1918]] || [[d:Q24928132|Q24928132]] || [[:as:১৯১৮ চনৰ কামুঠি লুণ্ঠন|১৯১৮ চনৰ কামুঠি লুণ্ঠন]] || [[:en:Category:Caste-related violence in India|Category:Caste-related violence in India]] |- |2436 || [[:en:Kanakkan|Kanakkan]] || [[d:Q24945036|Q24945036]] || [[:as:কনক্কান|কনক্কান]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |2437 || [[:en:Kanavane Kankanda Deivam|Kanavane Kankanda Deivam]] || [[d:Q12976168|Q12976168]] || [[:as:কানাৱনে কংকণ্দ দেৱম|কানাৱনে কংকণ্দ দেৱম]] || [[:en:Category:Films based on Indian folklore|Category:Films based on Indian folklore]] |- |2438 || [[:en:Kanchana Ganga (1984 film)|Kanchana Ganga]] || [[d:Q6360993|Q6360993]] || [[:as:কাঞ্চনা গংগা (১৯৮৪ চনৰ ছবি)|কাঞ্চনা গংগা]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |2439 || [[:en:Kanche|Kanche]] || [[d:Q20856946|Q20856946]] || [[:as:কাঞ্চে|কাঞ্চে]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |2440 || [[:en:Kanchuka|Kanchuka]] || [[d:Q105274868|Q105274868]] || [[:as:কাঞ্চুকা|কাঞ্চুকা]] || [[:en:Category:Indian clothing|Category:Indian clothing]] |- |2441 || [[:en:Kanda kachori|Kanda kachori]] || [[d:Q7262811|Q7262811]] || [[:as:কান্দা কচোৰি|কান্দা কচোৰি]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |2442 || [[:en:Kandana (song)|Kandana]] || [[d:Q15724811|Q15724811]] || [[:as:কন্দনা (গীত)|কন্দনা]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |2443 || [[:en:Kandhamal turmeric|Kandhamal turmeric]] || [[d:Q98399054|Q98399054]] || [[:as:কান্ধমাল হলুদ|কান্ধমাল হলুদ]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |2444 || [[:en:Kandhei Jatra|Kandhei Jatra]] || [[d:Q24943158|Q24943158]] || [[:as:কান্ধেই যাত্ৰা|কান্ধেই যাত্ৰা]] || [[:en:Category:Cultural festivals in India|Category:Cultural festivals in India]] |- |2445 || [[:en:Kandoth assault|Kandoth assault]] || [[d:Q111942086|Q111942086]] || [[:as:কাণ্ডোথ আক্ৰমণ|কাণ্ডোথ আক্ৰমণ]] || [[:en:Category:Caste-related violence in India|Category:Caste-related violence in India]] |- |2446 || [[:en:Kandukondain Kandukondain|Kandukondain Kandukondain]] || [[d:Q1723681|Q1723681]] || [[:as:কান্দুকোণ্ডাইন কান্দুকোণ্ডাইন|কান্দুকোণ্ডাইন কান্দুকোণ্ডাইন]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |2447 || [[:en:Kanet|Kanet]] || [[d:Q6362061|Q6362061]] || [[:as:কানেট|কানেট]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |2448 || [[:en:Kang Shanaba|Kang Shanaba]] || [[d:Q137259248|Q137259248]] || [[:as:কাং ছানাবা|কাং ছানাবা]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |2449 || [[:en:Kangjei (Khamba Thoibi)|Kangjei]] || [[d:Q138029637|Q138029637]] || [[:as:কাংজেই (খাম্বা থোইবি)|কাংজেই]] || [[:en:Category:Meitei mythology|Category:Meitei mythology]] |- |2450 || [[:en:Kanglei philosophy|Kanglei philosophy]] || [[d:Q138029728|Q138029728]] || [[:as:কাংলেই দৰ্শন|কাংলেই দৰ্শন]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |2451 || [[:en:Kanhaiyalal Sethia|Kanhaiyalal Sethia]] || [[d:Q2723378|Q2723378]] || [[:as:কানহাইয়ালাল ছেঠিয়া|কানহাইয়ালাল ছেঠিয়া]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |2452 || [[:en:Kani tribe|Kani tribe]] || [[d:Q6363056|Q6363056]] || [[:as:কানি জনগোষ্ঠী|কানি জনগোষ্ঠী]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |2453 || [[:en:Kanika Banerjee|Kanika Banerjee]] || [[d:Q10984194|Q10984194]] || [[:as:কণিকা বেনাৰ্জী|কণিকা বেনাৰ্জী]] || [[:en:Category:Artists from Kolkata|Category:Artists from Kolkata]] |- |2454 || [[:en:Kanikkaran|Kanikkaran]] || [[d:Q6363192|Q6363192]] || [[:as:কণিকাৰণ|কণিকাৰণ]] || [[:en:Category:Scheduled Tribes of India|Category:Scheduled Tribes of India]] |- |2455 || [[:en:Kanimangalam Sastha Temple|Kanimangalam Sastha Temple]] || [[d:Q13110936|Q13110936]] || [[:as:কনিমংগলম সাস্থ মন্দিৰ|কনিমংগলম সাস্থ মন্দিৰ]] || [[:en:Category:Thrissur Pooram|Category:Thrissur Pooram]] |- |2456 || [[:en:Kanishka Raja|Kanishka Raja]] || [[d:Q62394886|Q62394886]] || [[:as:কনিষ্ক ৰাজা|কনিষ্ক ৰাজা]] || [[:en:Category:Artists from Kolkata|Category:Artists from Kolkata]] |- |2457 || [[:en:Kaniyar|Kaniyar]] || [[d:Q17063761|Q17063761]] || [[:as:কানীয়াৰ|কানীয়াৰ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |2458 || [[:en:Kanji (drink)|Kanji]] || [[d:Q6363417|Q6363417]] || [[:as:কাঞ্জি (পানী)|কাঞ্জি]] || [[:en:Category:Indian drinks|Category:Indian drinks]] |- |2459 || [[:en:Kanjika|Kanjika]] || [[d:Q6363439|Q6363439]] || [[:as:কাঞ্জিকা|কাঞ্জিকা]] || [[:en:Category:Indian drinks|Category:Indian drinks]] |- |2460 || [[:en:Kanjirottu Yakshi|Kanjirottu Yakshi]] || [[d:Q16277645|Q16277645]] || [[:as:কাঞ্জিৰোত্তু যক্ষী|কাঞ্জিৰোত্তু যক্ষী]] || [[:en:Category:Kerala folklore|Category:Kerala folklore]] |- |2461 || [[:en:Kankaria Carnival|Kankaria Carnival]] || [[d:Q125635359|Q125635359]] || [[:as:কংকৰিয়া কাৰ্নিভাল|কংকৰিয়া কাৰ্নিভাল]] || [[:en:Category:Cultural festivals in India|Category:Cultural festivals in India]] |- |2462 || [[:en:Kannada Sahitya Parishat|Kannada Sahitya Parishat]] || [[d:Q6363885|Q6363885]] || [[:as:কানাড়া সাহিত্য পৰিষদ|কানাড়া সাহিত্য পৰিষদ]] || [[:en:Category:Cultural organisations based in India|Category:Cultural organisations based in India]] |- |2463 || [[:en:Kannada Sahitya Sammelana|Kannada Sahitya Sammelana]] || [[d:Q2028331|Q2028331]] || [[:as:কানাড়া সাহিত্য সন্মিলন|কানাড়া সাহিত্য সন্মিলন]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |2464 || [[:en:Kannadadda Kiran Bedi|Kannadadda Kiran Bedi]] || [[d:Q21001693|Q21001693]] || [[:as:কানাদদ্দা কিৰণ বেদী|কানাদদ্দা কিৰণ বেদী]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |2465 || [[:en:Kannappa (film)|Kannappa]] || [[d:Q122781625|Q122781625]] || [[:as:কান্নপ্পা (চলচ্চিত্ৰ)|কান্নপ্পা]] || [[:en:Category:Films based on Indian folklore|Category:Films based on Indian folklore]] |- |2466 || [[:en:Kannappanunni|Kannappanunni]] || [[d:Q6363993|Q6363993]] || [[:as:কান্নপ্নুন্নী|কান্নপ্নুন্নী]] || [[:en:Category:Indian martial arts films|Category:Indian martial arts films]] |- |2467 || [[:en:Kannathil Muthamittal|Kannathil Muthamittal]] || [[d:Q3182895|Q3182895]] || [[:as:কান্নাথিল মুথামিত্তল|কান্নাথিল মুথামিত্তল]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |2468 || [[:en:Kannitheevu|Kannitheevu]] || [[d:Q117376362|Q117376362]] || [[:as:কান্নিথিভু|কান্নিথিভু]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |2469 || [[:en:Kannur Squad|Kannur Squad]] || [[d:Q122308612|Q122308612]] || [[:as:কান্নুৰ স্কোয়াড|কান্নুৰ স্কোয়াড]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |2470 || [[:en:Kanoon (1943 film)|Kanoon]] || [[d:Q16250727|Q16250727]] || [[:as:কানুন (১৯৪৩ চনৰ ছবি)|কানুন]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |2471 || [[:en:Kansabanik|Kansabanik]] || [[d:Q17007183|Q17007183]] || [[:as:কানছাবনিক|কানছাবনিক]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |2472 || [[:en:Kansar|Kansar]] || [[d:Q14645043|Q14645043]] || [[:as:কানছাৰ|কানছাৰ]] || [[:en:Category:Indian desserts|Category:Indian desserts]] |- |2473 || [[:en:Kansara|Kansara]] || [[d:Q28169383|Q28169383]] || [[:as:কনছাৰা|কনছাৰা]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |2474 || [[:en:Kansat|Kansat]] || [[d:Q46568008|Q46568008]] || [[:as:কনছাট|কনছাট]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |2475 || [[:en:Kantara (2022 film)|Kantara]] || [[d:Q114322727|Q114322727]] || [[:as:কান্তৰা (২০২২ চনৰ ছবি)|কান্তৰা]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |2476 || [[:en:Kante Koothurne Kanu|Kante Koothurne Kanu]] || [[d:Q10968568|Q10968568]] || [[:as:কাণ্টে কুথৰ্নে কানু|কাণ্টে কুথৰ্নে কানু]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |2477 || [[:en:Kanu Roy|Kanu Roy]] || [[d:Q6365648|Q6365648]] || [[:as:কানু ৰায়|কানু ৰায়]] || [[:en:Category:Artists from Kolkata|Category:Artists from Kolkata]] |- |2478 || [[:en:Kanwar (tribe)|Kanwar]] || [[d:Q64027537|Q64027537]] || [[:as:কানৱাৰ (জনজাতি)|কানৱাৰ]] || [[:en:Category:Scheduled Tribes of India|Category:Scheduled Tribes of India]] |- |2479 || [[:en:Kanyaka (magazine)|Kanyaka]] || [[d:Q6365792|Q6365792]] || [[:as:কন্যাক (আলোচনী)|কন্যাক]] || [[:en:Category:Women's magazines published in India|Category:Women's magazines published in India]] |- |2480 || [[:en:Kanyakumari Matti Banana|Kanyakumari Matti Banana]] || [[d:Q131626285|Q131626285]] || [[:as:কন্যাকুমাৰী মাট্টি কল|কন্যাকুমাৰী মাট্টি কল]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |2481 || [[:en:Kao (bull)|Kao]] || [[d:Q111916083|Q111916083]] || [[:as:কাও (ম&#39; হ)|]] || [[:en:Category:Meitei mythology|Category:Meitei mythology]] |- |2482 || [[:en:Kapariya|Kapariya]] || [[d:Q16988733|Q16988733]] || [[:as:কাপৰিয়া|কাপৰিয়া]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |2483 || [[:en:Kappa pappadam|Kappa pappadam]] || [[d:Q28172820|Q28172820]] || [[:as:কপ্পা পপ্পাদম|কপ্পা পপ্পাদম]] || [[:en:Category:Indian snack foods|Category:Indian snack foods]] |- |2484 || [[:en:Kapu (caste)|Kapu]] || [[d:Q3635472|Q3635472]] || [[:as:কপু (জাতি)|কপু]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |2485 || [[:en:Kar Kachhe Koi Moner Kotha|Kar Kachhe Koi Moner Kotha]] || [[d:Q120568109|Q120568109]] || [[:as:কৰ কচে কয় মনেৰ কোঠা|কৰ কচে কয় মনেৰ কোঠা]] || [[:en:Category:Television shows set in Kolkata|Category:Television shows set in Kolkata]] |- |2486 || [[:en:Kar chale hum fida|Kar chale hum fida]] || [[d:Q96385357|Q96385357]] || [[:as:কৰ চালে হুম ফিদা|কৰ চালে হুম ফিদা]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |2487 || [[:en:Karadantu|Karadantu]] || [[d:Q6367821|Q6367821]] || [[:as:কৰদন্তু|কৰদন্তু]] || [[:en:Category:Indian desserts|Category:Indian desserts]] |- |2488 || [[:en:Karadi Tales|Karadi Tales]] || [[d:Q6367839|Q6367839]] || [[:as:কাৰাদি টেলছ|কাৰাদি টেলছ]] || [[:en:Category:Indian folklore|Category:Indian folklore]] |- |2489 || [[:en:Karahi|Karahi]] || [[d:Q3595636|Q3595636]] || [[:as:কৰহী|কৰহী]] || [[:en:Category:Indian food preparation utensils|Category:Indian food preparation utensils]] |- |2490 || [[:en:Karaikal Carnival|Karaikal Carnival]] || [[d:Q6367977|Q6367977]] || [[:as:কৰিকাল কাৰ্নিভাল|কৰিকাল কাৰ্নিভাল]] || [[:en:Category:Cultural festivals in India|Category:Cultural festivals in India]] |- |2491 || [[:en:Karakul hat|Karakul hat]] || [[d:Q1472366|Q1472366]] || [[:as:কৰকুল টুপী|কৰকুল টুপী]] || [[:en:Category:Indian clothing|Category:Indian clothing]] |- |2492 || [[:en:Karam Apnaa Apnaa|Karam Apnaa Apnaa]] || [[d:Q6368235|Q6368235]] || [[:as:কৰম আপনা আপনা|কৰম আপনা আপনা]] || [[:en:Category:Television shows set in Kolkata|Category:Television shows set in Kolkata]] |- |2493 || [[:en:Karamchedu massacre|Karamchedu massacre]] || [[d:Q6368320|Q6368320]] || [[:as:কৰমচেডু হত্যাকাণ্ড|কৰমচেডু হত্যাকাণ্ড]] || [[:en:Category:Caste-related violence in India|Category:Caste-related violence in India]] |- |2494 || [[:en:Karan Gupta|Karan Gupta]] || [[d:Q29514780|Q29514780]] || [[:as:কৰণ গুপ্তা|কৰণ গুপ্তা]] || [[:en:Category:Indian feminists|Category:Indian feminists]] |- |2495 || [[:en:Karan Mehra|Karan Mehra]] || [[d:Q6368391|Q6368391]] || [[:as:কৰণ মেহৰা|কৰণ মেহৰা]] || [[:en:Category:Indian fashion designers|Category:Indian fashion designers]] |- |2496 || [[:en:Karate (film)|Karate]] || [[d:Q13564688|Q13564688]] || [[:as:কাৰাটে (চলচ্চিত্ৰ)|কাৰাটে]] || [[:en:Category:Indian martial arts films|Category:Indian martial arts films]] |- |2497 || [[:en:Karavaan|Karavaan]] || [[d:Q28164192|Q28164192]] || [[:as:কাৰাভান|কাৰাভান]] || [[:en:Category:Cultural festivals in India|Category:Cultural festivals in India]] |- |2498 || [[:en:Karbi script|Karbi script]] || [[d:Q28169876|Q28169876]] || [[:as:কাৰ্বি লিপি|কাৰ্বি লিপি]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |2499 || [[:en:Kare-kare|Kare-kare]] || [[d:Q3272179|Q3272179]] || [[:as:কাৰে-কাৰে|কাৰে-কাৰে]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |2500 || [[:en:Karen people in the Andaman Islands|Karen people in the Andaman Islands]] || [[d:Q17059556|Q17059556]] || [[:as:আন্দামান দ্বীপপুঞ্জৰ কেৰেন লোক|আন্দামান দ্বীপপুঞ্জৰ কেৰেন লোক]] || [[:en:Category:Other Backward Classes|Category:Other Backward Classes]] |- |2501 || [[:en:Kargyong|Kargyong]] || [[d:Q97474363|Q97474363]] || [[:as:কাৰ্গ্যং|কাৰ্গ্যং]] || [[:en:Category:Indian cuisine stubs|Category:Indian cuisine stubs]] |- |2502 || [[:en:Kari Ishad|Kari Ishad]] || [[d:Q130442064|Q130442064]] || [[:as:কাৰি ইছাদ|কাৰি ইছাদ]] || [[:en:Category:GI-Tagged Mangoes of India|Category:GI-Tagged Mangoes of India]] |- |2503 || [[:en:Karim's|Karim's]] || [[d:Q17064086|Q17064086]] || [[:as:কৰিমৰ|কৰিমৰ]] || [[:en:Category:Indian restaurants|Category:Indian restaurants]] |- |2504 || [[:en:Karimpana|Karimpana]] || [[d:Q18392917|Q18392917]] || [[:as:কৰিমপনা|কৰিমপনা]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |2505 || [[:en:Karimunnesa Khanam Chaudhurani|Karimunnesa Khanam Chaudhurani]] || [[d:Q42859853|Q42859853]] || [[:as:কৰিমুন্নেছা খানম চৌধুৰণি|কৰিমুন্নেছা খানম চৌধুৰণি]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |2506 || [[:en:Kariyavar|Kariyavar]] || [[d:Q124490914|Q124490914]] || [[:as:কাৰিয়াভাৰ|কাৰিয়াভাৰ]] || [[:en:Category:Films based on Indian folklore|Category:Films based on Indian folklore]] |- |2507 || [[:en:Karki (film)|Karki]] || [[d:Q130367878|Q130367878]] || [[:as:কাৰ্কি (চলচ্চিত্ৰ)|কাৰ্কি]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |2508 || [[:en:Karma yoga|Karma yoga]] || [[d:Q1054016|Q1054016]] || [[:as:কৰ্ম যোগ|কৰ্ম যোগ]] || [[:en:Category:Yoga paths|Category:Yoga paths]] |- |2509 || [[:en:Karmakar|Karmakar]] || [[d:Q6372697|Q6372697]] || [[:as:কৰ্মকাৰ|কৰ্মকাৰ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |2510 || [[:en:Karmarong dialect|Karmarong dialect]] || [[d:Q113127464|Q113127464]] || [[:as:কৰ্মৰং উপভাষা|কৰ্মৰং উপভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |2511 || [[:en:Karmaveer Chakra Award|Karmaveer Chakra Award]] || [[d:Q82293647|Q82293647]] || [[:as:কৰ্মবীৰ চক্ৰ বঁটা|কৰ্মবীৰ চক্ৰ বঁটা]] || [[:en:Category:Indian awards|Category:Indian awards]] |- |2512 || [[:en:Karnan (2021 film)|Karnan]] || [[d:Q105474747|Q105474747]] || [[:as:কৰ্ণান (২০২১ চনৰ ছবি)|কৰ্ণান]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |2513 || [[:en:Karnataka Arebhashe Samskruthi mathu Sahitya Academy|Karnataka Arebhashe Samskruthi mathu Sahitya Academy]] || [[d:Q65401757|Q65401757]] || [[:as:কৰ্ণাটক আৰেভাষে সংস্কৃত মথু সাহিত্য একাডেমী|কৰ্ণাটক আৰেভাষে সংস্কৃত মথু সাহিত্য একাডেমী]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |2514 || [[:en:Karnataka Folklore University|Karnataka Folklore University]] || [[d:Q6372848|Q6372848]] || [[:as:কৰ্ণাটক লোককথা বিশ্ববিদ্যালয়|কৰ্ণাটক লোককথা বিশ্ববিদ্যালয়]] || [[:en:Category:Karnataka folklore|Category:Karnataka folklore]] |- |2515 || [[:en:Karnataka Scheduled Castes and Scheduled Tribes (Prohibition of Transfer of Certain Lands) Act, 1978|Karnataka Scheduled Castes and Scheduled Tribes (Prohibition of Transfer of Certain Lands) Act]] || [[d:Q18385789|Q18385789]] || [[:as:কৰ্ণাটক অনুসূচিত জাতি আৰু অনুসূচিত জনজাতি (কিছুমান ভূমি হস্তান্তৰ নিষিদ্ধ) আইন, ১৯৭৮|কৰ্ণাটক অনুসূচিত জাতি আৰু অনুসূচিত জনজাতি (কিছুমান ভূমি হস্তান্তৰ নিষিদ্ধ) আইন]] || [[:en:Category:Indian caste legislation|Category:Indian caste legislation]] |- |2516 || [[:en:Karnataka Tamils|Karnataka Tamils]] || [[d:Q15816500|Q15816500]] || [[:as:কৰ্ণাটক তামিল|কৰ্ণাটক তামিল]] || [[:en:Category:Culture of Bengaluru|Category:Culture of Bengaluru]] |- |2517 || [[:en:Karnataka cuisine|Karnataka cuisine]] || [[d:Q5192776|Q5192776]] || [[:as:কৰ্ণাটকৰ খাদ্য|কৰ্ণাটকৰ খাদ্য]] || [[:en:Category:Indian cuisine by state or union territory|Category:Indian cuisine by state or union territory]] |- |2518 || [[:en:Karnikotsava|Karnikotsava]] || [[d:Q6372957|Q6372957]] || [[:as:কৰ্ণিকোৎসৱ|কৰ্ণিকোৎসৱ]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |2519 || [[:en:Karre Mastanamma|Karre Mastanamma]] || [[d:Q59771490|Q59771490]] || [[:as:কাৰে মস্তানাম্মা|কাৰে মস্তানাম্মা]] || [[:en:Category:Indian chefs|Category:Indian chefs]] |- |2520 || [[:en:Kartha|Kartha]] || [[d:Q6373525|Q6373525]] || [[:as:কৰ্থ|কৰ্থ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |2521 || [[:en:Karuna Shaha|Karuna Shaha]] || [[d:Q106462353|Q106462353]] || [[:as:কৰুণা শ্বাহা|কৰুণা শ্বাহা]] || [[:en:Category:Artists from Kolkata|Category:Artists from Kolkata]] |- |2522 || [[:en:Karuppuswamy|Karuppuswamy]] || [[d:Q3524835|Q3524835]] || [[:as:কৰুপপুস্বামী|কৰুপপুস্বামী]] || [[:en:Category:Hindu folk deities|Category:Hindu folk deities]] |- |2523 || [[:en:Karutha Joothan|Karutha Joothan]] || [[d:Q29018081|Q29018081]] || [[:as:কৰুঠা জোথান|কৰুঠা জোথান]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |2524 || [[:en:Karutha Pakshikal|Karutha Pakshikal]] || [[d:Q373842|Q373842]] || [[:as:কৰুথা পক্ষীকাল|কৰুথা পক্ষীকাল]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |2525 || [[:en:Kasam Tere Pyaar Ki|Kasam Tere Pyaar Ki]] || [[d:Q22674169|Q22674169]] || [[:as:কাছাম তেৰে পিয়াৰ কি|কাছাম তেৰে পিয়াৰ কি]] || [[:en:Category:Television shows set in Pune|Category:Television shows set in Pune]] |- |2526 || [[:en:Kasautii Zindagii Kay (2001 TV series)|Kasautii Zindagii Kay]] || [[d:Q6374053|Q6374053]] || [[:as:কাছাউতি জিন্দাগি কে (২০০১ টিভি ধাৰাবাহিক)|কাছাউতি জিন্দাগি কে]] || [[:en:Category:Television shows set in Kolkata|Category:Television shows set in Kolkata]] |- |2527 || [[:en:Kasautii Zindagii Kay (2018 TV series)|Kasautii Zindagii Kay]] || [[d:Q55615718|Q55615718]] || [[:as:Kasautii Zindagii Kay (২০১৮ চনৰ টিভি ধাৰাবাহিক)|Kasautii Zindagii Kay]] || [[:en:Category:Television shows set in Kolkata|Category:Television shows set in Kolkata]] |- |2528 || [[:en:Kasaya (clothing)|Kasaya]] || [[d:Q504779|Q504779]] || [[:as:কাছায়া (কাপোৰ)|কাছায়া]] || [[:en:Category:Indian clothing|Category:Indian clothing]] |- |2529 || [[:en:Kasayapahuda|Kasayapahuda]] || [[d:Q24949838|Q24949838]] || [[:as:কাছায়পাহুদা|কাছায়পাহুদা]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |2530 || [[:en:Kasba Ganapati|Kasba Ganapati]] || [[d:Q6374068|Q6374068]] || [[:as:কচবা গণপতি|কচবা গণপতি]] || [[:en:Category:Culture of Pune|Category:Culture of Pune]] |- |2531 || [[:en:Kashiprasad Ghosh|Kashiprasad Ghosh]] || [[d:Q17156066|Q17156066]] || [[:as:কাশীপ্ৰসাদ ঘোষ|কাশীপ্ৰসাদ ঘোষ]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |2532 || [[:en:Kashiyatra|Kashiyatra]] || [[d:Q17149367|Q17149367]] || [[:as:কাশিয়াত্ৰ|কাশিয়াত্ৰ]] || [[:en:Category:Cultural festivals in India|Category:Cultural festivals in India]] |- |2533 || [[:en:Kashmir Martyrs' Day|Kashmir Martyrs' Day]] || [[d:Q16924330|Q16924330]] || [[:as:কাশ্মীৰ শ্বহীদ দিৱস|কাশ্মীৰ শ্বহীদ দিৱস]] || [[:en:Category:Observances in India|Category:Observances in India]] |- |2534 || [[:en:Kashmir Shaivism|Kashmir Shaivism]] || [[d:Q1734884|Q1734884]] || [[:as:কাশ্মীৰ শৈৱ ধৰ্ম|কাশ্মীৰ শৈৱ ধৰ্ম]] || [[:en:Category:Yoga styles|Category:Yoga styles]] |- |2535 || [[:en:Kashmiri cuisine|Kashmiri cuisine]] || [[d:Q2152857|Q2152857]] || [[:as:কাশ্মীৰী খাদ্য|কাশ্মীৰী খাদ্য]] || [[:en:Category:Indian cuisine by state or union territory|Category:Indian cuisine by state or union territory]] |- |2536 || [[:en:Kashmiri handicrafts|Kashmiri handicrafts]] || [[d:Q60753872|Q60753872]] || [[:as:কাশ্মীৰী হস্তশিল্প|কাশ্মীৰী হস্তশিল্প]] || [[:en:Category:Indian clothing|Category:Indian clothing]] |- |2537 || [[:en:Kashmiri paper|Kashmiri paper]] || [[d:Q136399788|Q136399788]] || [[:as:কাশ্মীৰী কাগজ|কাশ্মীৰী কাগজ]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |2538 || [[:en:Kashmiri red chilli|Kashmiri red chilli]] || [[d:Q108030809|Q108030809]] || [[:as:কাশ্মীৰী ৰঙা মৰিচা|কাশ্মীৰী ৰঙা মৰিচা]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |2539 || [[:en:Kashmiriyat|Kashmiriyat]] || [[d:Q4218239|Q4218239]] || [[:as:কাশ্মীৰিয়ত|কাশ্মীৰিয়ত]] || [[:en:Category:Indian philosophy|Category:Indian philosophy]] |- |2540 || [[:en:Kashyap (caste)|Kashyap]] || [[d:Q6191089|Q6191089]] || [[:as:কাশ্যপ (জাতি)|কাশ্যপ]] || [[:en:Category:Other Backward Classes|Category:Other Backward Classes]] |- |2541 || [[:en:Kasidakari|Kasidakari]] || [[d:Q24947339|Q24947339]] || [[:as:কাছিদাকাৰী|কাছিদাকাৰী]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |2542 || [[:en:Kasthooriman|Kasthooriman]] || [[d:Q6374807|Q6374807]] || [[:as:কষ্টূৰীমান|কষ্টূৰীমান]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |2543 || [[:en:Kasti Coriander|Kasti Coriander]] || [[d:Q132861424|Q132861424]] || [[:as:কস্তি ধনীয়া|কস্তি ধনীয়া]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |2544 || [[:en:Kasturba Gandhi National Memorial Trust|Kasturba Gandhi National Memorial Trust]] || [[d:Q24947242|Q24947242]] || [[:as:কস্তুৰবা গান্ধী ৰাষ্ট্ৰীয় সোঁৱৰণী ন্যাস|কস্তুৰবা গান্ধী ৰাষ্ট্ৰীয় সোঁৱৰণী ন্যাস]] || [[:en:Category:Women in India|Category:Women in India]] |- |2545 || [[:en:Kasundi|Kasundi]] || [[d:Q48730021|Q48730021]] || [[:as:কাসুন্দি|কাসুন্দি]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |2546 || [[:en:Katar|Katar]] || [[d:Q1368453|Q1368453]] || [[:as:কাটাৰ|কাটাৰ]] || [[:en:Category:Indian martial arts|Category:Indian martial arts]] |- |2547 || [[:en:Katarni rice|Katarni rice]] || [[d:Q24896389|Q24896389]] || [[:as:কাটাৰ্ণী ভাত|কাটাৰ্ণী ভাত]] || [[:en:Category:GI Tagged Rice varieties of India|Category:GI Tagged Rice varieties of India]] |- |2548 || [[:en:Katchal language|Katchal language]] || [[d:Q17064263|Q17064263]] || [[:as:কাটচল ভাষা|কাটচল ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |2549 || [[:en:Katesar|Katesar]] || [[d:Q7148309|Q7148309]] || [[:as:কেটেছাৰ|কেটেছাৰ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |2550 || [[:en:Kathal (film)|Kathal]] || [[d:Q115810667|Q115810667]] || [[:as:কথাল (চলচ্চিত্ৰ)|কথাল]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |2551 || [[:en:Kathariya Tharu|Kathariya Tharu]] || [[d:Q22083822|Q22083822]] || [[:as:কথৰীয়া থাৰু|কথৰীয়া থাৰু]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |2552 || [[:en:Kathi people|Kathi people]] || [[d:Q6376605|Q6376605]] || [[:as:কাঠী মানুহ|কাঠী মানুহ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |2553 || [[:en:Kathputli Colony|Kathputli Colony]] || [[d:Q16893209|Q16893209]] || [[:as:কাঠপুতলী কলনী|কাঠপুতলী কলনী]] || [[:en:Category:Culture of Delhi|Category:Culture of Delhi]] |- |2554 || [[:en:Kati Chakrasana|Kati Chakrasana]] || [[d:Q134445801|Q134445801]] || [[:as:কাতি চক্ৰাসন|কাতি চক্ৰাসন]] || [[:en:Category:Yoga stubs|Category:Yoga stubs]] |- |2555 || [[:en:Kati roll|Kati roll]] || [[d:Q6377352|Q6377352]] || [[:as:কাতি ৰোল|কাতি ৰোল]] || [[:en:Category:Indian fast food|Category:Indian fast food]] |- |2556 || [[:en:Katkari people|Katkari people]] || [[d:Q17059799|Q17059799]] || [[:as:কটকৰী মানুহ|কটকৰী মানুহ]] || [[:en:Category:Scheduled Tribes of India|Category:Scheduled Tribes of India]] |- |2557 || [[:en:Katt bafla|Katt bafla]] || [[d:Q120824242|Q120824242]] || [[:as:কট্ট বাফ্লা|কট্ট বাফ্লা]] || [[:en:Category:Indian breads|Category:Indian breads]] |- |2558 || [[:en:Kattu Vannu Vilichappol|Kattu Vannu Vilichappol]] || [[d:Q6378371|Q6378371]] || [[:as:কট্টু ভান্নু ভিলিচাপল|কট্টু ভান্নু ভিলিচাপল]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |2559 || [[:en:Kattumaram (film)|Kattumaram]] || [[d:Q133573210|Q133573210]] || [[:as:কট্টুমাৰম (চলচ্চিত্ৰ)|কট্টুমাৰম]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |2560 || [[:en:Katzeb|Katzeb]] || [[d:Q105044561|Q105044561]] || [[:as:কাটজেব|কাটজেব]] || [[:en:Category:Indian clothing|Category:Indian clothing]] |- |2561 || [[:en:Kaun Kitne Paani Mein|Kaun Kitne Paani Mein]] || [[d:Q20751328|Q20751328]] || [[:as:কৌন কিটনে পানী মেইন|কৌন কিটনে পানী মেইন]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |2562 || [[:en:Kaunayen chicken|Kaunayen chicken]] || [[d:Q138026376|Q138026376]] || [[:as:কৌনায়েন কুকুৰা|কৌনায়েন কুকুৰা]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |2563 || [[:en:Kaushalya Bannerji|Kaushalya Bannerji]] || [[d:Q6378940|Q6378940]] || [[:as:কৌশল বেনাৰ্জী|কৌশল বেনাৰ্জী]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |2564 || [[:en:Kavarikulam Kandan Kumaran|Kavarikulam Kandan Kumaran]] || [[d:Q110608851|Q110608851]] || [[:as:কাৱৰীকুলাম কন্দন কুমাৰন|কাৱৰীকুলাম কন্দন কুমাৰন]] || [[:en:Category:Indian anti-caste leaders|Category:Indian anti-caste leaders]] |- |2565 || [[:en:Kavi Daad|Kavi Daad]] || [[d:Q105077282|Q105077282]] || [[:as:কবি দাদ|কবি দাদ]] || [[:en:Category:Indian folk singers|Category:Indian folk singers]] |- |2566 || [[:en:Kaviya Thalaivi|Kaviya Thalaivi]] || [[d:Q24905846|Q24905846]] || [[:as:কৱিয়া থালাইভি|কৱিয়া থালাইভি]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |2567 || [[:en:Kavu|Kavu]] || [[d:Q6379349|Q6379349]] || [[:as:কাভু|কাভু]] || [[:en:Category:Indian traditions|Category:Indian traditions]] |- |2568 || [[:en:Kayamkulam Kochunni|Kayamkulam Kochunni]] || [[d:Q6380437|Q6380437]] || [[:as:কয়ামকুলাম কোচুন্নী|কয়ামকুলাম কোচুন্নী]] || [[:en:Category:Kerala folklore|Category:Kerala folklore]] |- |2569 || [[:en:Kayamkulam vaal|Kayamkulam vaal]] || [[d:Q17060511|Q17060511]] || [[:as:কয়ামকুলাম ৱাল|কয়ামকুলাম ৱাল]] || [[:en:Category:Indian martial arts|Category:Indian martial arts]] |- |2570 || [[:en:Kaymak|Kaymak]] || [[d:Q478654|Q478654]] || [[:as:কায়মাক|কায়মাক]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |2571 || [[:en:Kayotsarga|Kayotsarga]] || [[d:Q6380679|Q6380679]] || [[:as:কায়োৎসৰ্গ|কায়োৎসৰ্গ]] || [[:en:Category:Yoga concepts|Category:Yoga concepts]] |- |2572 || [[:en:Kediyu|Kediyu]] || [[d:Q85773844|Q85773844]] || [[:as:কেদিয়ু|কেদিয়ু]] || [[:en:Category:Indian clothing|Category:Indian clothing]] |- |2573 || [[:en:Keema matar|Keema matar]] || [[d:Q28408000|Q28408000]] || [[:as:কিমা মাতৰ|কিমা মাতৰ]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |2574 || [[:en:Kei Onba water|Kei Onba water]] || [[d:Q137259239|Q137259239]] || [[:as:কেই অনবা পানী|কেই অনবা পানী]] || [[:en:Category:Meitei mythology|Category:Meitei mythology]] |- |2575 || [[:en:Keibu Keioiba|Keibu Keioiba]] || [[d:Q114949222|Q114949222]] || [[:as:কেইবু কেয়োইবা|কেইবু কেয়োইবা]] || [[:en:Category:Meitei mythology|Category:Meitei mythology]] |- |2576 || [[:en:Keibu Keioiba (film)|Keibu Keioiba]] || [[d:Q115821382|Q115821382]] || [[:as:Keibu Keioiba (চলচ্চিত্ৰ)|Keibu Keioiba]] || [[:en:Category:Meitei mythology|Category:Meitei mythology]] |- |2577 || [[:en:Keithel Lairembi|Keithel Lairembi]] || [[d:Q135016930|Q135016930]] || [[:as:কেইথেল লাইৰেম্বি|কেইথেল লাইৰেম্বি]] || [[:en:Category:Women in Meitei culture|Category:Women in Meitei culture]] |- |2578 || [[:en:Keithellakpam|Keithellakpam]] || [[d:Q107667913|Q107667913]] || [[:as:কেইঠেলাকপাম|কেইঠেলাকপাম]] || [[:en:Category:Meitei surnames|Category:Meitei surnames]] |- |2579 || [[:en:Keke Moirang|Keke Moirang]] || [[d:Q107388196|Q107388196]] || [[:as:কেকে মইৰাং|কেকে মইৰাং]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |2580 || [[:en:Kemetic yoga|Kemetic yoga]] || [[d:Q85773929|Q85773929]] || [[:as:কেমেটিক যোগাসন|কেমেটিক যোগাসন]] || [[:en:Category:Yoga styles|Category:Yoga styles]] |- |2581 || [[:en:Keoratola crematorium|Keoratola crematorium]] || [[d:Q6393056|Q6393056]] || [[:as:কেঅ’ৰাট’লা শ্মশান|কেঅ’ৰাট’লা শ্মশান]] || [[:en:Category:Culture of Kolkata|Category:Culture of Kolkata]] |- |2582 || [[:en:Kerala Fashion League|Kerala Fashion League]] || [[d:Q24946759|Q24946759]] || [[:as:কেৰেলা ফেশ্বন লীগ|কেৰেলা ফেশ্বন লীগ]] || [[:en:Category:Fashion events in India|Category:Fashion events in India]] |- |2583 || [[:en:Kerala Folklore Academy|Kerala Folklore Academy]] || [[d:Q104902198|Q104902198]] || [[:as:কেৰেলা লোককথা একাডেমী|কেৰেলা লোককথা একাডেমী]] || [[:en:Category:Kerala folklore|Category:Kerala folklore]] |- |2584 || [[:en:Kerala Lalithakala Akademi|Kerala Lalithakala Akademi]] || [[d:Q6393364|Q6393364]] || [[:as:কেৰেলা ললিঠাকলা একাডেমী|কেৰেলা ললিঠাকলা একাডেমী]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |2585 || [[:en:Kerala Literature Festival|Kerala Literature Festival]] || [[d:Q28173970|Q28173970]] || [[:as:কেৰেলা সাহিত্য মহোৎসৱ|কেৰেলা সাহিত্য মহোৎসৱ]] || [[:en:Category:Culture of Kozhikode|Category:Culture of Kozhikode]] |- |2586 || [[:en:Kerala Nurses and Midwives Council|Kerala Nurses and Midwives Council]] || [[d:Q6393378|Q6393378]] || [[:as:কেৰেলা নাৰ্ছ আৰু ধাত্ৰী পৰিষদ|কেৰেলা নাৰ্ছ আৰু ধাত্ৰী পৰিষদ]] || [[:en:Category:Maternity in India|Category:Maternity in India]] |- |2587 || [[:en:Kerala School Kalolsavam|Kerala School Kalolsavam]] || [[d:Q6393406|Q6393406]] || [[:as:কেৰেলা স্কুল কালোলসাৱম|কেৰেলা স্কুল কালোলসাৱম]] || [[:en:Category:Cultural festivals in India|Category:Cultural festivals in India]] |- |2588 || [[:en:Kerala School Kalolsavam 2025|Kerala School Kalolsavam 2025]] || [[d:Q131824503|Q131824503]] || [[:as:কেৰেলা স্কুল কালোলছাৱম ২০২৫|কেৰেলা স্কুল কালোলছাৱম ২০২৫]] || [[:en:Category:Culture of Thiruvananthapuram|Category:Culture of Thiruvananthapuram]] |- |2589 || [[:en:Kerala State Chalachitra Academy|Kerala State Chalachitra Academy]] || [[d:Q3595487|Q3595487]] || [[:as:কেৰেলা ৰাজ্যিক চলিচিত্ৰ একাডেমী|কেৰেলা ৰাজ্যিক চলিচিত্ৰ একাডেমী]] || [[:en:Category:Culture of Thiruvananthapuram|Category:Culture of Thiruvananthapuram]] |- |2590 || [[:en:Kerala State Development Corporation for Christian Converts from Scheduled Castes and the Recommended Communities|Kerala State Development Corporation for Christian Converts from Scheduled Castes and the Recommended Communities]] || [[d:Q28169783|Q28169783]] || [[:as:অনুসূচিত জাতি আৰু পৰামৰ্শ দিয়া সম্প্ৰদায়ৰপৰা খ্ৰীষ্টান ধৰ্মান্তৰিতসকলৰ বাবে কেৰালা ৰাজ্যিক উন্নয়ন নিগম|অনুসূচিত জাতি আৰু পৰামৰ্শ দিয়া সম্প্ৰদায়ৰপৰা খ্ৰীষ্টান ধৰ্মান্তৰিতসকলৰ বাবে কেৰালা ৰাজ্যিক উন্নয়ন নিগম]] || [[:en:Category:Scheduled Castes|Category:Scheduled Castes]] |- |2591 || [[:en:Kerala beef fry|Kerala beef fry]] || [[d:Q85774104|Q85774104]] || [[:as:কেৰেলাৰ গৰুৰ মাংস ভাজি|কেৰেলাৰ গৰুৰ মাংস ভাজি]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |2592 || [[:en:Kerala reformation movement|Kerala reformation movement]] || [[d:Q29025715|Q29025715]] || [[:as:কেৰেলা সংস্কাৰ আন্দোলন|কেৰেলা সংস্কাৰ আন্দোলন]] || [[:en:Category:Anti-caste movements|Category:Anti-caste movements]] |- |2593 || [[:en:Kerala women's cricket team|Kerala women's cricket team]] || [[d:Q28408437|Q28408437]] || [[:as:কেৰালাৰ মহিলা ক্ৰিকেট দল|কেৰালাৰ মহিলা ক্ৰিকেট দল]] || [[:en:Category:Women in Kerala|Category:Women in Kerala]] |- |2594 || [[:en:Keralathile Africa|Keralathile Africa]] || [[d:Q20561576|Q20561576]] || [[:as:কেৰেলাথিল আফ্ৰিকা|কেৰেলাথিল আফ্ৰিকা]] || [[:en:Category:Books about the caste system in India|Category:Books about the caste system in India]] |- |2595 || [[:en:Keraliya Suguna Bodhini|Keraliya Suguna Bodhini]] || [[d:Q25302988|Q25302988]] || [[:as:কেৰলীয়া সুগুনা বোধিনি|কেৰলীয়া সুগুনা বোধিনি]] || [[:en:Category:Women's magazines published in India|Category:Women's magazines published in India]] |- |2596 || [[:en:Kesar Da Dhaba|Kesar Da Dhaba]] || [[d:Q18387843|Q18387843]] || [[:as:কেছাৰ দা ধাবা|কেছাৰ দা ধাবা]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |2597 || [[:en:Kesari bat|Kesari bat]] || [[d:Q6394873|Q6394873]] || [[:as:কেছাৰী বেট|কেছাৰী বেট]] || [[:en:Category:Indian desserts|Category:Indian desserts]] |- |2598 || [[:en:Kesaria Peda|Kesaria Peda]] || [[d:Q6394874|Q6394874]] || [[:as:কেছাৰিয়া পেডা|কেছাৰিয়া পেডা]] || [[:en:Category:Indian desserts|Category:Indian desserts]] |- |2599 || [[:en:Kesariya Balam|Kesariya Balam]] || [[d:Q17064653|Q17064653]] || [[:as:কেছাৰিয়া বালাম|কেছাৰিয়া বালাম]] || [[:en:Category:Indian folk songs|Category:Indian folk songs]] |- |2600 || [[:en:Kesarwani|Kesarwani]] || [[d:Q6394883|Q6394883]] || [[:as:কেছাৰৱানী|কেছাৰৱানী]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |2601 || [[:en:Ketaki Kushari Dyson|Ketaki Kushari Dyson]] || [[d:Q28921814|Q28921814]] || [[:as:কেটাকি কুছাৰী ডাইছন|কেটাকি কুছাৰী ডাইছন]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |2602 || [[:en:Kewat people|Kewat people]] || [[d:Q17007336|Q17007336]] || [[:as:কেৱাট মানুহ|কেৱাট মানুহ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |2603 || [[:en:Kewra|Kewra]] || [[d:Q16919086|Q16919086]] || [[:as:কেৱৰা|কেৱৰা]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |2604 || [[:en:Khagendranath Mitra|Khagendranath Mitra]] || [[d:Q6398971|Q6398971]] || [[:as:খগেন্দ্ৰনাথ মিত্ৰ|খগেন্দ্ৰনাথ মিত্ৰ]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |2605 || [[:en:Khahi Ngamba|Khahi Ngamba]] || [[d:Q136902207|Q136902207]] || [[:as:খাহি ঙাম্বা|খাহি ঙাম্বা]] || [[:en:Category:Meitei literature|Category:Meitei literature]] |- |2606 || [[:en:Khairaha|Khairaha]] || [[d:Q6399027|Q6399027]] || [[:as:খৈৰাহা|খৈৰাহা]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |2607 || [[:en:Khairlanji massacre|Khairlanji massacre]] || [[d:Q13641292|Q13641292]] || [[:as:খৈৰলাঞ্জী হত্যাকাণ্ড|খৈৰলাঞ্জী হত্যাকাণ্ড]] || [[:en:Category:Caste-related violence in India|Category:Caste-related violence in India]] |- |2608 || [[:en:Khairlanjichya Mathyawar|Khairlanjichya Mathyawar]] || [[d:Q116701412|Q116701412]] || [[:as:খৈৰলাঞ্জিচ্যা মথ্যাৱাৰ|খৈৰলাঞ্জিচ্যা মথ্যাৱাৰ]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |2609 || [[:en:Khakee: The Bengal Chapter|Khakee: The Bengal Chapter]] || [[d:Q132794913|Q132794913]] || [[:as:খাকী: বংগ অধ্যায়|খাকী: বংগ অধ্যায়]] || [[:en:Category:Television shows set in Kolkata|Category:Television shows set in Kolkata]] |- |2610 || [[:en:Khakhra|Khakhra]] || [[d:Q2878618|Q2878618]] || [[:as:খাখৰা|খাখৰা]] || [[:en:Category:Indian breads|Category:Indian breads]] |- |2611 || [[:en:Khalasi|Khalasi]] || [[d:Q6399271|Q6399271]] || [[:as:খালাচী|খালাচী]] || [[:en:Category:Transport culture of India|Category:Transport culture of India]] |- |2612 || [[:en:Khalat|Khalat]] || [[d:Q5732842|Q5732842]] || [[:as:খালাত|খালাত]] || [[:en:Category:Indian clothing|Category:Indian clothing]] |- |2613 || [[:en:Khalsa Darbar records|Khalsa Darbar records]] || [[d:Q129989639|Q129989639]] || [[:as:খালছা দৰবাৰ ৰেকৰ্ড|খালছা দৰবাৰ ৰেকৰ্ড]] || [[:en:Category:Archives in India|Category:Archives in India]] |- |2614 || [[:en:Khalsa bole|Khalsa bole]] || [[d:Q117273335|Q117273335]] || [[:as:খালছা বলে|খালছা বলে]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |2615 || [[:en:Khaman|Khaman]] || [[d:Q6399898|Q6399898]] || [[:as:খামন|খামন]] || [[:en:Category:Indian snack foods|Category:Indian snack foods]] |- |2616 || [[:en:Khamba Thoibi Sheireng|Khamba Thoibi Sheireng]] || [[d:Q116158688|Q116158688]] || [[:as:খাম্বা থোইবি শ্বেইৰেং|খাম্বা থোইবি শ্বেইৰেং]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |2617 || [[:en:Khambana Kao Phaba (painting)|Khambana Kao Phaba]] || [[d:Q111893745|Q111893745]] || [[:as:কাম্বানো ফাবা (চিত্ৰকলা)|কাম্বানো ফাবা]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |2618 || [[:en:Khambrangchak|Khambrangchak]] || [[d:Q125518864|Q125518864]] || [[:as:খামব্ৰংচক|খামব্ৰংচক]] || [[:en:Category:Meitei mythology|Category:Meitei mythology]] |- |2619 || [[:en:Khamnu|Khamnu]] || [[d:Q107676119|Q107676119]] || [[:as:খামনু|খামনু]] || [[:en:Category:Meitei literature|Category:Meitei literature]] |- |2620 || [[:en:Khana Chaoba|Khana Chaoba]] || [[d:Q137998517|Q137998517]] || [[:as:খানা চাওবা|খানা চাওবা]] || [[:en:Category:Sanamahism|Category:Sanamahism]] |- |2621 || [[:en:Khana Khazana|Khana Khazana]] || [[d:Q6400127|Q6400127]] || [[:as:খানা খাজানা|খানা খাজানা]] || [[:en:Category:Indian cooking television series|Category:Indian cooking television series]] |- |2622 || [[:en:Khanda (sword)|Khanda]] || [[d:Q1740546|Q1740546]] || [[:as:খাণ্ডা (তৰোৱাল)|খাণ্ডা]] || [[:en:Category:Indian martial arts|Category:Indian martial arts]] |- |2623 || [[:en:Khandoba|Khandoba]] || [[d:Q638964|Q638964]] || [[:as:খাণ্ডোবা|খাণ্ডোবা]] || [[:en:Category:Hindu folk deities|Category:Hindu folk deities]] |- |2624 || [[:en:Khandua|Khandua]] || [[d:Q6400259|Q6400259]] || [[:as:খাণ্ডুৱা|খাণ্ডুৱা]] || [[:en:Category:Indian clothing|Category:Indian clothing]] |- |2625 || [[:en:Khandvi (food)|Khandvi]] || [[d:Q6400262|Q6400262]] || [[:as:খাণ্ডৱী (খাদ্য)|খাণ্ডৱী]] || [[:en:Category:Indian fast food|Category:Indian fast food]] |- |2626 || [[:en:Khap (film)|Khap]] || [[d:Q6400455|Q6400455]] || [[:as:খাপ (চলচ্চিত্ৰ)|খাপ]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |2627 || [[:en:Khara dupatta|Khara dupatta]] || [[d:Q6400506|Q6400506]] || [[:as:খাৰা দুপাট্টা|খাৰা দুপাট্টা]] || [[:en:Category:Indian clothing|Category:Indian clothing]] |- |2628 || [[:en:Kharam people|Kharam people]] || [[d:Q6400560|Q6400560]] || [[:as:খৰাম মানুহ|খৰাম মানুহ]] || [[:en:Category:Scheduled Tribes of India|Category:Scheduled Tribes of India]] |- |2629 || [[:en:Kharchi|Kharchi]] || [[d:Q6400610|Q6400610]] || [[:as:খাৰচি|খাৰচি]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |2630 || [[:en:Khardwi|Khardwi]] || [[d:Q6400621|Q6400621]] || [[:as:খাৰদ্বী|খাৰদ্বী]] || [[:en:Category:Indian cuisine stubs|Category:Indian cuisine stubs]] |- |2631 || [[:en:Kharia language|Kharia language]] || [[d:Q33673993|Q33673993]] || [[:as:খৰীয়া ভাষা|খৰীয়া ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |2632 || [[:en:Kharia people|Kharia people]] || [[d:Q6400662|Q6400662]] || [[:as:খৰীয়া মানুহ|খৰীয়া মানুহ]] || [[:en:Category:Scheduled Tribes of India|Category:Scheduled Tribes of India]] |- |2633 || [[:en:Kharol|Kharol]] || [[d:Q6400733|Q6400733]] || [[:as:খাৰোল|খাৰোল]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |2634 || [[:en:Kharvas|Kharvas]] || [[d:Q55615912|Q55615912]] || [[:as:খাৰৱাছ|খাৰৱাছ]] || [[:en:Category:Indian desserts|Category:Indian desserts]] |- |2635 || [[:en:Kharvas (film)|Kharvas]] || [[d:Q106448633|Q106448633]] || [[:as:খাৰভাছ (চলচ্চিত্ৰ)|খাৰভাছ]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |2636 || [[:en:Kharvi|Kharvi]] || [[d:Q6400790|Q6400790]] || [[:as:খাৰৱী|খাৰৱী]] || [[:en:Category:Other Backward Classes|Category:Other Backward Classes]] |- |2637 || [[:en:Kharwa caste|Kharwa caste]] || [[d:Q2730505|Q2730505]] || [[:as:খাৰৱা জাতি|খাৰৱা জাতি]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |2638 || [[:en:Khatarua|Khatarua]] || [[d:Q136400116|Q136400116]] || [[:as:খাটাৰুৱা|খাটাৰুৱা]] || [[:en:Category:Indian traditions|Category:Indian traditions]] |- |2639 || [[:en:Khati|Khati]] || [[d:Q6400907|Q6400907]] || [[:as:খাটি|খাটি]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |2640 || [[:en:Khatik|Khatik]] || [[d:Q6400903|Q6400903]] || [[:as:খাটিক|খাটিক]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |2641 || [[:en:Khatri|Khatri]] || [[d:Q3239254|Q3239254]] || [[:as:খাত্ৰী|খাত্ৰী]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |2642 || [[:en:Khedda|Khedda]] || [[d:Q6401183|Q6401183]] || [[:as:খেদ্দা|খেদ্দা]] || [[:en:Category:Elephants in Indian culture|Category:Elephants in Indian culture]] |- |2643 || [[:en:Kheer (Bengali sweets)|Kheer]] || [[d:Q45809044|Q45809044]] || [[:as:খীৰ (বাংলা মিঠাই)|খীৰ]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |2644 || [[:en:Khejurer Gur|Khejurer Gur]] || [[d:Q97253017|Q97253017]] || [[:as:খেজুৰেৰ গুৰ|খেজুৰেৰ গুৰ]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |2645 || [[:en:Khelo India Para Games|Khelo India Para Games]] || [[d:Q123746438|Q123746438]] || [[:as:খেলো ইণ্ডিয়া পেৰা গেমছ|খেলো ইণ্ডিয়া পেৰা গেমছ]] || [[:en:Category:Sport in India|Category:Sport in India]] |- |2646 || [[:en:Khelo India University Games|Khelo India University Games]] || [[d:Q86518131|Q86518131]] || [[:as:খেলো ইণ্ডিয়া ইউনিভাৰ্চিটি গেমছ|খেলো ইণ্ডিয়া ইউনিভাৰ্চিটি গেমছ]] || [[:en:Category:Sport in India|Category:Sport in India]] |- |2647 || [[:en:Khelo India Winter Games|Khelo India Winter Games]] || [[d:Q105044121|Q105044121]] || [[:as:খেলো ইণ্ডিয়া শীতকালীন খেল|খেলো ইণ্ডিয়া শীতকালীন খেল]] || [[:en:Category:Sport in India|Category:Sport in India]] |- |2648 || [[:en:Khelo India Youth Games|Khelo India Youth Games]] || [[d:Q48734839|Q48734839]] || [[:as:খেলো ইণ্ডিয়া যুৱ খেল|খেলো ইণ্ডিয়া যুৱ খেল]] || [[:en:Category:Sport in India|Category:Sport in India]] |- |2649 || [[:en:Khemukhi|Khemukhi]] || [[d:Q6401276|Q6401276]] || [[:as:খেমুখী|খেমুখী]] || [[:en:Category:Hindu goddesses|Category:Hindu goddesses]] |- |2650 || [[:en:Kherwarian languages|Kherwarian languages]] || [[d:Q133270709|Q133270709]] || [[:as:খেৰৱাৰিয়ান ভাষা|খেৰৱাৰিয়ান ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |2651 || [[:en:Khiamniungan folk dances|Khiamniungan folk dances]] || [[d:Q121718360|Q121718360]] || [[:as:খিয়ামনিউংগন লোকনৃত্য|খিয়ামনিউংগন লোকনৃত্য]] || [[:en:Category:Indian culture-related lists|Category:Indian culture-related lists]] |- |2652 || [[:en:Khichu|Khichu]] || [[d:Q2730578|Q2730578]] || [[:as:খিচু|খিচু]] || [[:en:Category:Indian snack foods|Category:Indian snack foods]] |- |2653 || [[:en:Khira sagara|Khira sagara]] || [[d:Q6401206|Q6401206]] || [[:as:খিৰা সাগৰ|খিৰা সাগৰ]] || [[:en:Category:Indian desserts|Category:Indian desserts]] |- |2654 || [[:en:Khiramohana|Khiramohana]] || [[d:Q20819063|Q20819063]] || [[:as:খিৰমোহনা|খিৰমোহনা]] || [[:en:Category:Indian desserts|Category:Indian desserts]] |- |2655 || [[:en:Khirapat|Khirapat]] || [[d:Q6401722|Q6401722]] || [[:as:খিৰাপাট|খিৰাপাট]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |2656 || [[:en:Khiriha|Khiriha]] || [[d:Q137654691|Q137654691]] || [[:as:খিৰিহা|খিৰিহা]] || [[:en:Category:Indian desserts|Category:Indian desserts]] |- |2657 || [[:en:Kho-Bwa languages|Kho-Bwa languages]] || [[d:Q6401917|Q6401917]] || [[:as:খো-বোৱা ভাষা|খো-বোৱা ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |2658 || [[:en:Khoibu people|Khoibu people]] || [[d:Q6402026|Q6402026]] || [[:as:খোইবু মানুহ|খোইবু মানুহ]] || [[:en:Category:Scheduled Tribes of India|Category:Scheduled Tribes of India]] |- |2659 || [[:en:Khoirentak tiger|Khoirentak tiger]] || [[d:Q107527834|Q107527834]] || [[:as:খোইৰেণ্টাক বাঘ|খোইৰেণ্টাক বাঘ]] || [[:en:Category:Meitei mythology|Category:Meitei mythology]] |- |2660 || [[:en:Khola chilli|Khola chilli]] || [[d:Q130478417|Q130478417]] || [[:as:খোলা মৰিচা|খোলা মৰিচা]] || [[:en:Category:Indian spices|Category:Indian spices]] |- |2661 || [[:en:Khong Lanmi|Khong Lanmi]] || [[d:Q135107946|Q135107946]] || [[:as:খং লানমি|খং লানমি]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |2662 || [[:en:Khongjomnubi Nonggarol|Khongjomnubi Nonggarol]] || [[d:Q107668015|Q107668015]] || [[:as:খংজোমনুবি নংগাৰোল|খংজোমনুবি নংগাৰোল]] || [[:en:Category:Meitei mythology|Category:Meitei mythology]] |- |2663 || [[:en:Khow suey|Khow suey]] || [[d:Q6402674|Q6402674]] || [[:as:খোউ ছুয়ে|খোউ ছুয়ে]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |2664 || [[:en:Khubani ka meetha|Khubani ka meetha]] || [[d:Q7269638|Q7269638]] || [[:as:খুবানি কা মিঠা|খুবানি কা মিঠা]] || [[:en:Category:Indian desserts|Category:Indian desserts]] |- |2665 || [[:en:Khuda Haafiz: Chapter 2 – Agni Pariksha|Khuda Haafiz: Chapter 2 – Agni Pariksha]] || [[d:Q108685005|Q108685005]] || [[:as:খুদা হাফিজ: অধ্যায় ২ – অগ্নি পৰীক্ষা|খুদা হাফিজ: অধ্যায় ২ – অগ্নি পৰীক্ষা]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |2666 || [[:en:Khuman Kangleirol|Khuman Kangleirol]] || [[d:None|None]] || [[:as:খুমান কাংগলেইৰল|খুমান কাংগলেইৰল]] || [[:en:Category:Meitei literature|Category:Meitei literature]] |- |2667 || [[:en:Khuman Khamba|Khuman Khamba]] || [[d:Q107527869|Q107527869]] || [[:as:খুমান খাম্বা|খুমান খাম্বা]] || [[:en:Category:Meitei mythology|Category:Meitei mythology]] |- |2668 || [[:en:Khuman Kwakpa Litonpanba|Khuman Kwakpa Litonpanba]] || [[d:None|None]] || [[:as:খুমান কোৱাকপা লিটনপানবা|খুমান কোৱাকপা লিটনপানবা]] || [[:en:Category:Meitei literature|Category:Meitei literature]] |- |2669 || [[:en:Khuman Puremba|Khuman Puremba]] || [[d:None|None]] || [[:as:খুমান পুৰেম্বা|খুমান পুৰেম্বা]] || [[:en:Category:Meitei mythology|Category:Meitei mythology]] |- |2670 || [[:en:Khuman dialect|Khuman dialect]] || [[d:None|None]] || [[:as:খুমান উপভাষা|খুমান উপভাষা]] || [[:en:Category:Meitei language|Category:Meitei language]] |- |2671 || [[:en:Khuman martial traditions|Khuman martial traditions]] || [[d:None|None]] || [[:as:খুমান যুদ্ধ পৰম্পৰা|খুমান যুদ্ধ পৰম্পৰা]] || [[:en:Category:Meitei literature|Category:Meitei literature]] |- |2672 || [[:en:Khuman royal necklace incident|Khuman royal necklace incident]] || [[d:Q138029136|Q138029136]] || [[:as:খুমান ৰাজকীয় হাৰ কাণ্ড|খুমান ৰাজকীয় হাৰ কাণ্ড]] || [[:en:Category:Meitei mythology|Category:Meitei mythology]] |- |2673 || [[:en:Khurchan|Khurchan]] || [[d:Q136373880|Q136373880]] || [[:as:খুৰচন|খুৰচন]] || [[:en:Category:Indian desserts|Category:Indian desserts]] |- |2674 || [[:en:Khurma (sweet)|Khurma]] || [[d:Q113858921|Q113858921]] || [[:as:খুৰমা (মিঠা)|খুৰমা]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |2675 || [[:en:Khushalii Kumar|Khushalii Kumar]] || [[d:Q65640372|Q65640372]] || [[:as:খুশালী কুমাৰ|খুশালী কুমাৰ]] || [[:en:Category:Indian fashion designers|Category:Indian fashion designers]] |- |2676 || [[:en:Khushbu Sundar|Khushbu Sundar]] || [[d:Q3521226|Q3521226]] || [[:as:খুছবু সুন্দৰ|খুছবু সুন্দৰ]] || [[:en:Category:Indian feminists|Category:Indian feminists]] |- |2677 || [[:en:Khushi (2003 Hindi film)|Khushi]] || [[d:Q1740708|Q1740708]] || [[:as:খুশী (২০০৩ চনৰ হিন্দী ছবি)|খুশী]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |2678 || [[:en:Khuyol Haoba and Yaithing Konu|Khuyol Haoba and Yaithing Konu]] || [[d:Q107473685|Q107473685]] || [[:as:খুয়ল হাওবা আৰু য়াইথিং কনু|খুয়ল হাওবা আৰু য়াইথিং কনু]] || [[:en:Category:Meitei mythology|Category:Meitei mythology]] |- |2679 || [[:en:Khwairakpam|Khwairakpam]] || [[d:Q107668044|Q107668044]] || [[:as:খুৱাইৰাকপাম|খুৱাইৰাকপাম]] || [[:en:Category:Meitei surnames|Category:Meitei surnames]] |- |2680 || [[:en:Kichadi|Kichadi]] || [[d:Q6404116|Q6404116]] || [[:as:কিচাদি|কিচাদি]] || [[:en:Category:Indian cuisine stubs|Category:Indian cuisine stubs]] |- |2681 || [[:en:Kidyo|Kidyo]] || [[d:Q6405076|Q6405076]] || [[:as:কিড্যো|কিড্যো]] || [[:en:Category:Indian cuisine stubs|Category:Indian cuisine stubs]] |- |2682 || [[:en:Kilichundan Mampazham|Kilichundan Mampazham]] || [[d:Q6406922|Q6406922]] || [[:as:কিলিচুন্দন মাম্পাঝাম|কিলিচুন্দন মাম্পাঝাম]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |2683 || [[:en:Killing of Pranay Perumalla|Killing of Pranay Perumalla]] || [[d:Q60744360|Q60744360]] || [[:as:প্ৰণয় পেৰুমাল্লাৰ হত্যা|প্ৰণয় পেৰুমাল্লাৰ হত্যা]] || [[:en:Category:Caste-related violence in India|Category:Caste-related violence in India]] |- |2684 || [[:en:Kindi (vessel)|Kindi]] || [[d:Q6410604|Q6410604]] || [[:as:কিন্দি (পাত্ৰ)|কিন্দি]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |2685 || [[:en:Kindle Magazine|Kindle Magazine]] || [[d:Q16958839|Q16958839]] || [[:as:কিণ্ডল আলোচনী|কিণ্ডল আলোচনী]] || [[:en:Category:Mass media in Kolkata|Category:Mass media in Kolkata]] |- |2686 || [[:en:King Kalābu|King Kalābu]] || [[d:Q17006982|Q17006982]] || [[:as:ৰজা কালাবু|ৰজা কালাবু]] || [[:en:Category:Indian folklore|Category:Indian folklore]] |- |2687 || [[:en:Kiran Vyas|Kiran Vyas]] || [[d:Q3197301|Q3197301]] || [[:as:কিৰণ ব্যাস|কিৰণ ব্যাস]] || [[:en:Category:Yoga scholars|Category:Yoga scholars]] |- |2688 || [[:en:Kirar|Kirar]] || [[d:Q6414845|Q6414845]] || [[:as:কিৰাৰ|কিৰাৰ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |2689 || [[:en:Kiriti Roy|Kiriti Roy]] || [[d:Q28403826|Q28403826]] || [[:as:কিৰিটি ৰয়|কিৰিটি ৰয়]] || [[:en:Category:Culture of Kolkata|Category:Culture of Kolkata]] |- |2690 || [[:en:Kirpan|Kirpan]] || [[d:Q2573926|Q2573926]] || [[:as:কিৰ্পন|কিৰ্পন]] || [[:en:Category:Indian martial arts|Category:Indian martial arts]] |- |2691 || [[:en:Kirthi Jayakumar|Kirthi Jayakumar]] || [[d:Q26436187|Q26436187]] || [[:as:কীৰ্তি জয়কুমাৰ|কীৰ্তি জয়কুমাৰ]] || [[:en:Category:Indian feminists|Category:Indian feminists]] |- |2692 || [[:en:Kisan (caste)|Kisan]] || [[d:Q6416390|Q6416390]] || [[:as:কিষাণ (জাতি)|কিষাণ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |2693 || [[:en:Kisan Mazdoor|Kisan Mazdoor]] || [[d:Q28126938|Q28126938]] || [[:as:কিষাণ মাজদুৰ|কিষাণ মাজদুৰ]] || [[:en:Category:Mass media in Kolkata|Category:Mass media in Kolkata]] |- |2694 || [[:en:Kisan people|Kisan people]] || [[d:Q6416403|Q6416403]] || [[:as:কিষাণ মানুহ|কিষাণ মানুহ]] || [[:en:Category:Scheduled Tribes of India|Category:Scheduled Tribes of India]] |- |2695 || [[:en:Kishori Chand Mitra|Kishori Chand Mitra]] || [[d:Q22018987|Q22018987]] || [[:as:কিশোৰী চান্দ মিত্ৰ|কিশোৰী চান্দ মিত্ৰ]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |2696 || [[:en:Kisory Roy|Kisory Roy]] || [[d:Q123598924|Q123598924]] || [[:as:কিচোৰী ৰয়|কিচোৰী ৰয়]] || [[:en:Category:Artists from Kolkata|Category:Artists from Kolkata]] |- |2697 || [[:en:Kithaab|Kithaab]] || [[d:Q60686734|Q60686734]] || [[:as:কিথাব|কিথাব]] || [[:en:Category:Women's rights in India|Category:Women's rights in India]] |- |2698 || [[:en:Kitty Shiva Rao|Kitty Shiva Rao]] || [[d:Q63456706|Q63456706]] || [[:as:কিটি শিৱ ৰাও|কিটি শিৱ ৰাও]] || [[:en:Category:Indian feminists|Category:Indian feminists]] |- |2699 || [[:en:Kkoi Dil Mein Hai|Kkoi Dil Mein Hai]] || [[d:Q48726482|Q48726482]] || [[:as:ক্কোই দিল মেইন হায়|ক্কোই দিল মেইন হায়]] || [[:en:Category:Television shows set in Pune|Category:Television shows set in Pune]] |- |2700 || [[:en:Koch (caste)|Koch]] || [[d:Q111915782|Q111915782]] || [[:as:কোচ (জাতি)|কোচ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |2701 || [[:en:Koch languages|Koch languages]] || [[d:Q6424775|Q6424775]] || [[:as:কোচ ভাষা|কোচ ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |2702 || [[:en:Kochhar|Kochhar]] || [[d:Q111914591|Q111914591]] || [[:as:কোছাৰ|কোছাৰ]] || [[:en:Category:Caste system in India|Category:Caste system in India]] |- |2703 || [[:en:Kochi International Book Festival|Kochi International Book Festival]] || [[d:Q6424859|Q6424859]] || [[:as:কোচি আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় গ্ৰন্থ মহোৎসৱ|কোচি আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় গ্ৰন্থ মহোৎসৱ]] || [[:en:Category:Culture of Kochi|Category:Culture of Kochi]] |- |2704 || [[:en:Kodaku people|Kodaku people]] || [[d:Q6425157|Q6425157]] || [[:as:কোডাকু মানুহ|কোডাকু মানুহ]] || [[:en:Category:Scheduled Tribes of India|Category:Scheduled Tribes of India]] |- |2705 || [[:en:Kodava Sahitya Academy|Kodava Sahitya Academy]] || [[d:Q112567351|Q112567351]] || [[:as:কোদাৱ সাহিত্য একাডেমী|কোদাৱ সাহিত্য একাডেমী]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |2706 || [[:en:Kodi gudla pulusu|Kodi gudla pulusu]] || [[d:Q19605570|Q19605570]] || [[:as:কোডি গুডলা পুলুছু|কোডি গুডলা পুলুছু]] || [[:en:Category:Indian cuisine stubs|Category:Indian cuisine stubs]] |- |2707 || [[:en:Kodikaal Vellalar|Kodikaal Vellalar]] || [[d:Q123757958|Q123757958]] || [[:as:কোডিকাল ভেলালাৰ|কোডিকাল ভেলালাৰ]] || [[:en:Category:Caste system in India|Category:Caste system in India]] |- |2708 || [[:en:Kodungallur Kunjikkuttan Thampuran|Kodungallur Kunjikkuttan Thampuran]] || [[d:Q3595735|Q3595735]] || [[:as:কোডুংগাল্লুৰ কুঞ্জিকুট্টান থামপুৰাণ|কোডুংগাল্লুৰ কুঞ্জিকুট্টান থামপুৰাণ]] || [[:en:Category:Writers from Thrissur|Category:Writers from Thrissur]] |- |2709 || [[:en:Kohima Stone|Kohima Stone]] || [[d:Q108833828|Q108833828]] || [[:as:কোহিমা ষ্টোন|কোহিমা ষ্টোন]] || [[:en:Category:Meitei language|Category:Meitei language]] |- |2710 || [[:en:Koijam|Koijam]] || [[d:Q107668053|Q107668053]] || [[:as:কইজাম|কইজাম]] || [[:en:Category:Meitei surnames|Category:Meitei surnames]] |- |2711 || [[:en:Kojagra|Kojagra]] || [[d:Q131425590|Q131425590]] || [[:as:কোজাগ্ৰা|কোজাগ্ৰা]] || [[:en:Category:Culture of Mithila|Category:Culture of Mithila]] |- |2712 || [[:en:Kokilamma|Kokilamma]] || [[d:Q6426636|Q6426636]] || [[:as:কোকিলাম্মা|কোকিলাম্মা]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |2713 || [[:en:Kokyet|Kokyet]] || [[d:Q122898547|Q122898547]] || [[:as:কোকিয়েট|কোকিয়েট]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |2714 || [[:en:Kolam|Kolam]] || [[d:Q1779023|Q1779023]] || [[:as:কোলাম|কোলাম]] || [[:en:Category:Arts in India|Category:Arts in India]] |- |2715 || [[:en:Kolarian|Kolarian]] || [[d:Q6427069|Q6427069]] || [[:as:কোলাৰিয়ান|কোলাৰিয়ান]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |2716 || [[:en:Kolhapur jaggery|Kolhapur jaggery]] || [[d:Q131238112|Q131238112]] || [[:as:কলহাপুৰ গুৰ|কলহাপুৰ গুৰ]] || [[:en:Category:GI Tagged Jaggery varieties of India|Category:GI Tagged Jaggery varieties of India]] |- |2717 || [[:en:Kolhapuri saaj|Kolhapuri saaj]] || [[d:Q24945608|Q24945608]] || [[:as:কলহাপুৰী সাজ|কলহাপুৰী সাজ]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |2718 || [[:en:Koli people|Koli people]] || [[d:Q2724195|Q2724195]] || [[:as:কোলি মানুহ|কোলি মানুহ]] || [[:en:Category:Other Backward Classes|Category:Other Backward Classes]] |- |2719 || [[:en:Kolkata International Film Festival|Kolkata International Film Festival]] || [[d:Q474265|Q474265]] || [[:as:কলকাতা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ|কলকাতা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ]] || [[:en:Category:Culture of Kolkata|Category:Culture of Kolkata]] |- |2720 || [[:en:Kolkata Rainbow Pride Festival|Kolkata Rainbow Pride Festival]] || [[d:Q22080874|Q22080874]] || [[:as:কলকাতা ৰামধেনু গৌৰৱ উৎসৱ|কলকাতা ৰামধেনু গৌৰৱ উৎসৱ]] || [[:en:Category:Culture of Kolkata|Category:Culture of Kolkata]] |- |2721 || [[:en:Kolkata Rainbow Pride Walk|Kolkata Rainbow Pride Walk]] || [[d:Q30685376|Q30685376]] || [[:as:কলকাতা ৰামধেনু প্ৰাইড ৱাক|কলকাতা ৰামধেনু প্ৰাইড ৱাক]] || [[:en:Category:Culture of Kolkata|Category:Culture of Kolkata]] |- |2722 || [[:en:Kolkata in the media|Kolkata in the media]] || [[d:Q6427322|Q6427322]] || [[:as:সংবাদ মাধ্যমত কলকাতা|সংবাদ মাধ্যমত কলকাতা]] || [[:en:Category:Kolkata in popular culture|Category:Kolkata in popular culture]] |- |2723 || [[:en:Kollam Kite Club|Kollam Kite Club]] || [[d:Q19892886|Q19892886]] || [[:as:কোল্লাম কাইট ক্লাব|কোল্লাম কাইট ক্লাব]] || [[:en:Category:Culture of Kollam|Category:Culture of Kollam]] |- |2724 || [[:en:Kollam Pooram|Kollam Pooram]] || [[d:Q6427346|Q6427346]] || [[:as:কোল্লাম পুৰাম|কোল্লাম পুৰাম]] || [[:en:Category:Elephants in Indian culture|Category:Elephants in Indian culture]] |- |2725 || [[:en:Kollam Rentha|Kollam Rentha]] || [[d:Q121282970|Q121282970]] || [[:as:কোল্লাম ৰেন্থা|কোল্লাম ৰেন্থা]] || [[:en:Category:Culture of Kollam|Category:Culture of Kollam]] |- |2726 || [[:en:Kollam in popular culture|Kollam in popular culture]] || [[d:Q138186249|Q138186249]] || [[:as:জনপ্ৰিয় সংস্কৃতিত কোল্লাম|জনপ্ৰিয় সংস্কৃতিত কোল্লাম]] || [[:en:Category:Culture of Kollam|Category:Culture of Kollam]] |- |2727 || [[:en:Koloi|Koloi]] || [[d:Q6427466|Q6427466]] || [[:as:কলয়|কলয়]] || [[:en:Category:Scheduled Tribes of India|Category:Scheduled Tribes of India]] |- |2728 || [[:en:Komal Kothari|Komal Kothari]] || [[d:Q2979375|Q2979375]] || [[:as:কোমল কোথাৰী|কোমল কোথাৰী]] || [[:en:Category:Indian folklorists|Category:Indian folklorists]] |- |2729 || [[:en:Komal Shahani|Komal Shahani]] || [[d:Q101243324|Q101243324]] || [[:as:কোমল শ্বাহানী|কোমল শ্বাহানী]] || [[:en:Category:Indian fashion designers|Category:Indian fashion designers]] |- |2730 || [[:en:Komal Swaminathan|Komal Swaminathan]] || [[d:Q6428093|Q6428093]] || [[:as:কোমল স্বামীনাথন|কোমল স্বামীনাথন]] || [[:en:Category:Indian folklorists|Category:Indian folklorists]] |- |2731 || [[:en:Komati (caste)|Komati]] || [[d:Q6428193|Q6428193]] || [[:as:কোমতী (জাতি)|কোমতী]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |2732 || [[:en:Kombadi Palali|Kombadi Palali]] || [[d:Q125101933|Q125101933]] || [[:as:কোম্বাডী পালালি|কোম্বাডী পালালি]] || [[:en:Category:Indian folk songs|Category:Indian folk songs]] |- |2733 || [[:en:Kombdi vade|Kombdi vade]] || [[d:Q6428248|Q6428248]] || [[:as:কোম্বদি ৱাডে|কোম্বদি ৱাডে]] || [[:en:Category:Indian cuisine stubs|Category:Indian cuisine stubs]] |- |2734 || [[:en:Kon Gopone Mon Bheseche|Kon Gopone Mon Bheseche]] || [[d:Q123923478|Q123923478]] || [[:as:কন গোপনে মন ভেচেচে|কন গোপনে মন ভেচেচে]] || [[:en:Category:Television shows set in Kolkata|Category:Television shows set in Kolkata]] |- |2735 || [[:en:Konar (caste)|Konar]] || [[d:Q6428781|Q6428781]] || [[:as:কোনাৰ (জাতি)|কোনাৰ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |2736 || [[:en:Kondaikatti Vellalar|Kondaikatti Vellalar]] || [[d:Q97182118|Q97182118]] || [[:as:কণ্ডাইকট্টি ভেলালাৰ|কণ্ডাইকট্টি ভেলালাৰ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |2737 || [[:en:Kondekor language|Kondekor language]] || [[d:Q12952433|Q12952433]] || [[:as:কণ্ডেকৰ ভাষা|কণ্ডেকৰ ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |2738 || [[:en:Kongad Kuttisankaran|Kongad Kuttisankaran]] || [[d:Q105081986|Q105081986]] || [[:as:কংগদ কুট্টিশংকৰণ|কংগদ কুট্টিশংকৰণ]] || [[:en:Category:Elephants in Indian culture|Category:Elephants in Indian culture]] |- |2739 || [[:en:Kongba Maru|Kongba Maru]] || [[d:Q132528820|Q132528820]] || [[:as:কংবা মাৰু|কংবা মাৰু]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |2740 || [[:en:Kongu Vellalar|Kongu Vellalar]] || [[d:Q6429271|Q6429271]] || [[:as:কংগু ভেলালাৰ|কংগু ভেলালাৰ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |2741 || [[:en:Konjaku Monogatarishū|Konjaku Monogatarishū]] || [[d:Q1507085|Q1507085]] || [[:as:কনজাকু মনোগতাৰিছু|কনজাকু মনোগতাৰিছু]] || [[:en:Category:Indian folklore|Category:Indian folklore]] |- |2742 || [[:en:Konkani Bhasha Mandal|Konkani Bhasha Mandal]] || [[d:Q136723109|Q136723109]] || [[:as:কংকণী ভাষা মণ্ডল|কংকণী ভাষা মণ্ডল]] || [[:en:Category:Cultural organisations based in India|Category:Cultural organisations based in India]] |- |2743 || [[:en:Konthoujam Lairembi Stone Inscription|Konthoujam Lairembi Stone Inscription]] || [[d:Q109278691|Q109278691]] || [[:as:কনথৌজাম লাইৰেম্বি শিলৰ শিলালিপি|কনথৌজাম লাইৰেম্বি শিলৰ শিলালিপি]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |2744 || [[:en:Konyak languages|Konyak languages]] || [[d:Q774590|Q774590]] || [[:as:কন্যাক ভাষা|কন্যাক ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |2745 || [[:en:Koodiyattam|Koodiyattam]] || [[d:Q1641463|Q1641463]] || [[:as:কুদিয়াত্তম|কুদিয়াত্তম]] || [[:en:Category:Cultural heritage of India|Category:Cultural heritage of India]] |- |2746 || [[:en:Koorai silk saree|Koorai silk saree]] || [[d:Q134613994|Q134613994]] || [[:as:কুৰাই ৰেচমৰ শাৰী|কুৰাই ৰেচমৰ শাৰী]] || [[:en:Category:Indian clothing|Category:Indian clothing]] |- |2747 || [[:en:Koottu|Koottu]] || [[d:Q3198836|Q3198836]] || [[:as:কুট্টু|কুট্টু]] || [[:en:Category:Vegetarian dishes of India|Category:Vegetarian dishes of India]] |- |2748 || [[:en:Koottukari|Koottukari]] || [[d:Q13564483|Q13564483]] || [[:as:কুট্টুকাৰী|কুট্টুকাৰী]] || [[:en:Category:Indian cuisine stubs|Category:Indian cuisine stubs]] |- |2749 || [[:en:Koozh|Koozh]] || [[d:Q6430903|Q6430903]] || [[:as:কুজ্হ|কুজ্হ]] || [[:en:Category:Indian cuisine stubs|Category:Indian cuisine stubs]] |- |2750 || [[:en:Kopardi gang rape and murder|Kopardi gang rape and murder]] || [[d:Q109546894|Q109546894]] || [[:as:কোপাৰ্ডি দলবদ্ধ ধৰ্ষণ আৰু হত্যা|কোপাৰ্ডি দলবদ্ধ ধৰ্ষণ আৰু হত্যা]] || [[:en:Category:Caste-related violence in India|Category:Caste-related violence in India]] |- |2751 || [[:en:Koppula Velama|Koppula Velama]] || [[d:Q17067754|Q17067754]] || [[:as:কোপ্পুলা ভেলামা|কোপ্পুলা ভেলামা]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |2752 || [[:en:Kora (tribe)|Kora]] || [[d:Q85774890|Q85774890]] || [[:as:কোৰা (জনজাতি)|কোৰা]] || [[:en:Category:Scheduled Tribes of India|Category:Scheduled Tribes of India]] |- |2753 || [[:en:Kora Khai|Kora Khai]] || [[d:Q15723934|Q15723934]] || [[:as:কোৰা খাই|কোৰা খাই]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |2754 || [[:en:Koraga people|Koraga people]] || [[d:Q6431329|Q6431329]] || [[:as:কোৰাগা মানুহ|কোৰাগা মানুহ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |2755 || [[:en:Koraput Kalajeera rice|Koraput Kalajeera rice]] || [[d:Q131425537|Q131425537]] || [[:as:কোৰাপুত কালাজীৰা চাউল|কোৰাপুত কালাজীৰা চাউল]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |2756 || [[:en:Koravar|Koravar]] || [[d:Q6431445|Q6431445]] || [[:as:কোৰাভাৰ|কোৰাভাৰ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |2757 || [[:en:Korbong|Korbong]] || [[d:Q85774899|Q85774899]] || [[:as:কোৰবং|কোৰবং]] || [[:en:Category:Scheduled Tribes of India|Category:Scheduled Tribes of India]] |- |2758 || [[:en:Korfball in India|Korfball in India]] || [[d:Q6432199|Q6432199]] || [[:as:ভাৰতত কৰ্ফবল|ভাৰতত কৰ্ফবল]] || [[:en:Category:Sport in India|Category:Sport in India]] |- |2759 || [[:en:Kori (caste)|Kori]] || [[d:Q24947974|Q24947974]] || [[:as:কোৰি (জাতি)|কোৰি]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |2760 || [[:en:Kori Kambla|Kori Kambla]] || [[d:Q31830301|Q31830301]] || [[:as:কোৰি কাম্ব্লা|কোৰি কাম্ব্লা]] || [[:en:Category:Culture of Mangalore|Category:Culture of Mangalore]] |- |2761 || [[:en:Kori rotti|Kori rotti]] || [[d:Q6432257|Q6432257]] || [[:as:কোৰি ৰট্টি|কোৰি ৰট্টি]] || [[:en:Category:Indian cuisine stubs|Category:Indian cuisine stubs]] |- |2762 || [[:en:Korlai Portuguese Creole|Korlai Portuguese Creole]] || [[d:Q3915520|Q3915520]] || [[:as:কোৰলাই পৰ্তুগীজ ক্ৰিয়েল|কোৰলাই পৰ্তুগীজ ক্ৰিয়েল]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |2763 || [[:en:Korwa people|Korwa people]] || [[d:Q6432788|Q6432788]] || [[:as:কোৰৱা মানুহ|কোৰৱা মানুহ]] || [[:en:Category:Scheduled Tribes of India|Category:Scheduled Tribes of India]] |- |2764 || [[:en:Kosala (novel)|Kosala]] || [[d:Q6432970|Q6432970]] || [[:as:কোছালা (উপন্যাস)|কোছালা]] || [[:en:Category:Pune in fiction|Category:Pune in fiction]] |- |2765 || [[:en:Kosambari|Kosambari]] || [[d:Q6432978|Q6432978]] || [[:as:কোছাম্বৰী|কোছাম্বৰী]] || [[:en:Category:Indian salads|Category:Indian salads]] |- |2766 || [[:en:Koshta|Koshta]] || [[d:Q6433160|Q6433160]] || [[:as:কোষ্ঠা|কোষ্ঠা]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |2767 || [[:en:Kota people (India)|Kota people]] || [[d:Q156274|Q156274]] || [[:as:কোটা জনগোষ্ঠী (ভাৰত)|কোটা জনগোষ্ঠী]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |2768 || [[:en:Kotavi|Kotavi]] || [[d:Q6433896|Q6433896]] || [[:as:কোটাভি|কোটাভি]] || [[:en:Category:Hindu goddesses|Category:Hindu goddesses]] |- |2769 || [[:en:Kotha Bangaru Lokam|Kotha Bangaru Lokam]] || [[d:Q6433960|Q6433960]] || [[:as:কোঠা বাংগাৰু লোকম|কোঠা বাংগাৰু লোকম]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |2770 || [[:en:Kothi (gender)|Kothi]] || [[d:Q6434033|Q6434033]] || [[:as:কোঠি (লিংগ)|কোঠি]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |2771 || [[:en:Kottakkal Chandrasekharan|Kottakkal Chandrasekharan]] || [[d:Q6434268|Q6434268]] || [[:as:কোট্টকল চন্দ্ৰশেখৰন|কোট্টকল চন্দ্ৰশেখৰন]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |2772 || [[:en:Kottarathil Sankunni|Kottarathil Sankunni]] || [[d:Q6434306|Q6434306]] || [[:as:কোটৰাথিল সংকুন্নী|কোটৰাথিল সংকুন্নী]] || [[:en:Category:Indian folklorists|Category:Indian folklorists]] |- |2773 || [[:en:Kottoor Soman|Kottoor Soman]] || [[d:Q105806094|Q105806094]] || [[:as:কোট্টুৰ সোমন|কোট্টুৰ সোমন]] || [[:en:Category:Elephants in Indian culture|Category:Elephants in Indian culture]] |- |2774 || [[:en:Kousalya Krishnamurthy|Kousalya Krishnamurthy]] || [[d:Q65052965|Q65052965]] || [[:as:কৌসল্য কৃষ্ণমূৰ্তি|কৌসল্য কৃষ্ণমূৰ্তি]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |2775 || [[:en:Kovilan|Kovilan]] || [[d:Q3595723|Q3595723]] || [[:as:কোভিলান|কোভিলান]] || [[:en:Category:Writers from Thrissur|Category:Writers from Thrissur]] |- |2776 || [[:en:Kovilpatti Veeralakshmi|Kovilpatti Veeralakshmi]] || [[d:Q6434885|Q6434885]] || [[:as:কোভিলপট্টি বীৰলক্ষ্মী|কোভিলপট্টি বীৰলক্ষ্মী]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |2777 || [[:en:Kozhukkatta|Kozhukkatta]] || [[d:Q3522272|Q3522272]] || [[:as:কোজুক্কাটা|কোজুক্কাটা]] || [[:en:Category:Indian desserts|Category:Indian desserts]] |- |2778 || [[:en:Krishn Kanhai|Krishn Kanhai]] || [[d:Q19560929|Q19560929]] || [[:as:কৃষ্ণ কানহাই|কৃষ্ণ কানহাই]] || [[:en:Category:Indian folklorists|Category:Indian folklorists]] |- |2779 || [[:en:Krishna Mohan Banerjee|Krishna Mohan Banerjee]] || [[d:Q5565188|Q5565188]] || [[:as:কৃষ্ণ মোহন বেনাৰ্জী|কৃষ্ণ মোহন বেনাৰ্জী]] || [[:en:Category:Christian clergy from Kolkata|Category:Christian clergy from Kolkata]] |- |2780 || [[:en:Krishna Pal|Krishna Pal]] || [[d:Q6437464|Q6437464]] || [[:as:কৃষ্ণ পাল|কৃষ্ণ পাল]] || [[:en:Category:Christian clergy from Kolkata|Category:Christian clergy from Kolkata]] |- |2781 || [[:en:Krishna Prasad Dar|Krishna Prasad Dar]] || [[d:Q20684004|Q20684004]] || [[:as:কৃষ্ণ প্ৰসাদ দৰ|কৃষ্ণ প্ৰসাদ দৰ]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |2782 || [[:en:Krishna legends in Kathak|Krishna legends in Kathak]] || [[d:Q17060888|Q17060888]] || [[:as:কথকত কৃষ্ণৰ কিংবদন্তি|কথকত কৃষ্ণৰ কিংবদন্তি]] || [[:en:Category:Indian traditions|Category:Indian traditions]] |- |2783 || [[:en:Krishnam|Krishnam]] || [[d:Q55390782|Q55390782]] || [[:as:কৃষ্ণম|কৃষ্ণম]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |2784 || [[:en:Krishnankutty Pani Thudangi|Krishnankutty Pani Thudangi]] || [[d:Q106638896|Q106638896]] || [[:as:কৃষ্ণকট্টী পানী থুদাংগী|কৃষ্ণকট্টী পানী থুদাংগী]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |2785 || [[:en:Krishnankutty Poduval|Krishnankutty Poduval]] || [[d:Q6437582|Q6437582]] || [[:as:কৃষ্ণকট্টী পদুভাল|কৃষ্ণকট্টী পদুভাল]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |2786 || [[:en:Kriya Yoga school|Kriya Yoga school]] || [[d:Q180678|Q180678]] || [[:as:ক্ৰিয়া যোগ বিদ্যালয়|ক্ৰিয়া যোগ বিদ্যালয়]] || [[:en:Category:Yoga concepts|Category:Yoga concepts]] |- |2787 || [[:en:Kriyā|Kriyā]] || [[d:Q1218265|Q1218265]] || [[:as:ক্ৰিয়া|ক্ৰিয়া]] || [[:en:Category:Yoga stubs|Category:Yoga stubs]] |- |2788 || [[:en:Kshatriyas and Would-be Kshatriyas|Kshatriyas and Would-be Kshatriyas]] || [[d:Q6440780|Q6440780]] || [[:as:ক্ষত্ৰিয় আৰু হ’ব ক্ষত্ৰিয়|ক্ষত্ৰিয় আৰু হ’ব ক্ষত্ৰিয়]] || [[:en:Category:Books about the caste system in India|Category:Books about the caste system in India]] |- |2789 || [[:en:Kshetresa Chandra Chattopadhyaya|Kshetresa Chandra Chattopadhyaya]] || [[d:Q6440791|Q6440791]] || [[:as:ক্ষেত্ৰ চন্দ্ৰ চট্টোপাধ্যায়|ক্ষেত্ৰ চন্দ্ৰ চট্টোপাধ্যায়]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |2790 || [[:en:Kshirode Prasad Vidyavinode|Kshirode Prasad Vidyavinode]] || [[d:Q6440793|Q6440793]] || [[:as:ক্ষীৰোদে প্ৰসাদ বিদ্যাবিনোদ|ক্ষীৰোদে প্ৰসাদ বিদ্যাবিনোদ]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |2791 || [[:en:Kshitindranath Mazumdar|Kshitindranath Mazumdar]] || [[d:Q44606280|Q44606280]] || [[:as:ক্ষীতীন্দ্ৰনাথ মজুমদাৰ|ক্ষীতীন্দ্ৰনাথ মজুমদাৰ]] || [[:en:Category:Artists from Kolkata|Category:Artists from Kolkata]] |- |2792 || [[:en:Kuch Naa Kaho|Kuch Naa Kaho]] || [[d:Q1366321|Q1366321]] || [[:as:কুচ না কাহো|কুচ না কাহো]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |2793 || [[:en:Kuchband|Kuchband]] || [[d:Q6441443|Q6441443]] || [[:as:কুচবন্দ|কুচবন্দ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |2794 || [[:en:Kudamaloor Karunakaran Nair|Kudamaloor Karunakaran Nair]] || [[d:Q6441640|Q6441640]] || [[:as:কুদামালুৰ কৰুণাকৰন নাইৰ|কুদামালুৰ কৰুণাকৰন নাইৰ]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |2795 || [[:en:Kudamattam|Kudamattam]] || [[d:Q19572534|Q19572534]] || [[:as:কুদামত্তম|কুদামত্তম]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |2796 || [[:en:Kudmi Mahato|Kudmi Mahato]] || [[d:Q18127015|Q18127015]] || [[:as:কুডমী মাহাটো|কুডমী মাহাটো]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |2797 || [[:en:Kudumbashree|Kudumbashree]] || [[d:Q109297678|Q109297678]] || [[:as:কুদুম্বশ্ৰী|কুদুম্বশ্ৰী]] || [[:en:Category:Women in India|Category:Women in India]] |- |2798 || [[:en:Kuer Sena|Kuer Sena]] || [[d:Q65074387|Q65074387]] || [[:as:কুয়েৰ চেনা|কুয়েৰ চেনা]] || [[:en:Category:Caste-related violence in India|Category:Caste-related violence in India]] |- |2799 || [[:en:Kuki-Chin languages|Kuki-Chin languages]] || [[d:Q832413|Q832413]] || [[:as:কুকি-চিন ভাষা|কুকি-চিন ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |2800 || [[:en:Kulala|Kulala]] || [[d:Q48724213|Q48724213]] || [[:as:কুলালা|কুলালা]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |2801 || [[:en:Kulfa gosht|Kulfa gosht]] || [[d:Q6442943|Q6442943]] || [[:as:কুলফা গোষ্ট|কুলফা গোষ্ট]] || [[:en:Category:Indian cuisine stubs|Category:Indian cuisine stubs]] |- |2802 || [[:en:Kum Nye|Kum Nye]] || [[d:Q1423977|Q1423977]] || [[:as:কুম নায়ে|কুম নায়ে]] || [[:en:Category:Yoga styles|Category:Yoga styles]] |- |2803 || [[:en:Kumaoni cuisine|Kumaoni cuisine]] || [[d:Q6443667|Q6443667]] || [[:as:কুমাওনী খাদ্য|কুমাওনী খাদ্য]] || [[:en:Category:Indian cuisine stubs|Category:Indian cuisine stubs]] |- |2804 || [[:en:Kumar Bose|Kumar Bose]] || [[d:Q6443476|Q6443476]] || [[:as:কুমাৰ বসু|কুমাৰ বসু]] || [[:en:Category:Musicians from Kolkata|Category:Musicians from Kolkata]] |- |2805 || [[:en:Kumar Mahadevan|Kumar Mahadevan]] || [[d:Q16193230|Q16193230]] || [[:as:কুমাৰ মহাদেৱন|কুমাৰ মহাদেৱন]] || [[:en:Category:Indian television chefs|Category:Indian television chefs]] |- |2806 || [[:en:Kumar Mangalam Birla|Kumar Mangalam Birla]] || [[d:Q391072|Q391072]] || [[:as:কুমাৰ মংগলম বিৰলা|কুমাৰ মংগলম বিৰলা]] || [[:en:Category:Indian businesspeople in fashion|Category:Indian businesspeople in fashion]] |- |2807 || [[:en:Kumar Roy|Kumar Roy]] || [[d:Q6443500|Q6443500]] || [[:as:কুমাৰ ৰায়|কুমাৰ ৰায়]] || [[:en:Category:Artists from Kolkata|Category:Artists from Kolkata]] |- |2808 || [[:en:Kumawat|Kumawat]] || [[d:Q28170206|Q28170206]] || [[:as:কুমাৱত|কুমাৱত]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |2809 || [[:en:Kumbakonam Betel Leaf|Kumbakonam Betel Leaf]] || [[d:Q136445872|Q136445872]] || [[:as:কুম্বকোনাম বেটেল পাত|কুম্বকোনাম বেটেল পাত]] || [[:en:Category:GI Tagged Betel leaf varieties of India|Category:GI Tagged Betel leaf varieties of India]] |- |2810 || [[:en:Kumcha Lempi|Kumcha Lempi]] || [[d:Q121494481|Q121494481]] || [[:as:কুমচা লেম্পী|কুমচা লেম্পী]] || [[:en:Category:Meitei mythology|Category:Meitei mythology]] |- |2811 || [[:en:Kumdamsei|Kumdamsei]] || [[d:Q132313395|Q132313395]] || [[:as:কুমদমছেই|কুমদমছেই]] || [[:en:Category:Meitei literature|Category:Meitei literature]] |- |2812 || [[:en:Kumhar|Kumhar]] || [[d:Q21872034|Q21872034]] || [[:as:কুমহাৰ|কুমহাৰ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |2813 || [[:en:Kumki (elephant)|Kumki]] || [[d:Q6443925|Q6443925]] || [[:as:কুমকি (হাতী)|কুমকি]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |2814 || [[:en:Kummatty|Kummatty]] || [[d:Q13553733|Q13553733]] || [[:as:কুম্মাট্টি|কুম্মাট্টি]] || [[:en:Category:Films based on Indian folklore|Category:Films based on Indian folklore]] |- |2815 || [[:en:Kunal Basu|Kunal Basu]] || [[d:Q6444150|Q6444150]] || [[:as:কুনাল বসু|কুনাল বসু]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |2816 || [[:en:Kunal Kapur|Kunal Kapur]] || [[d:Q16730582|Q16730582]] || [[:as:কুনাল কাপুৰ|কুনাল কাপুৰ]] || [[:en:Category:Indian chefs|Category:Indian chefs]] |- |2817 || [[:en:Kunbi|Kunbi]] || [[d:Q6444206|Q6444206]] || [[:as:কুনবি|কুনবি]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |2818 || [[:en:Kundalini yoga|Kundalini yoga]] || [[d:Q335429|Q335429]] || [[:as:কুণ্ডলিনী যোগ|কুণ্ডলিনী যোগ]] || [[:en:Category:Yoga styles|Category:Yoga styles]] |- |2819 || [[:en:Kundan Lal Gujral|Kundan Lal Gujral]] || [[d:Q66088248|Q66088248]] || [[:as:কুণ্ডন লাল গুজৰাল|কুণ্ডন লাল গুজৰাল]] || [[:en:Category:Indian chefs|Category:Indian chefs]] |- |2820 || [[:en:Kunjamminis Hospital|Kunjamminis Hospital]] || [[d:Q120914368|Q120914368]] || [[:as:কুঞ্জামিনিছ হাস্পতাল|কুঞ্জামিনিছ হাস্পতাল]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |2821 || [[:en:Kunku|Kunku]] || [[d:Q1792236|Q1792236]] || [[:as:কুংকু|কুংকু]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |2822 || [[:en:Kurava|Kurava]] || [[d:Q17007655|Q17007655]] || [[:as:কুৰাভা|কুৰাভা]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |2823 || [[:en:Kurchi Dasgupta|Kurchi Dasgupta]] || [[d:Q6445708|Q6445708]] || [[:as:কুৰ্চি দাসগুপ্ত|কুৰ্চি দাসগুপ্ত]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |2824 || [[:en:Kurichiya|Kurichiya]] || [[d:Q6445988|Q6445988]] || [[:as:কুৰিচিয়া|কুৰিচিয়া]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |2825 || [[:en:Kuriyedathu Thatri|Kuriyedathu Thatri]] || [[d:Q116371790|Q116371790]] || [[:as:কুৰিয়েদাথু থাট্ৰি|কুৰিয়েদাথু থাট্ৰি]] || [[:en:Category:Indian feminists|Category:Indian feminists]] |- |2826 || [[:en:Kurkure|Kurkure]] || [[d:Q6446143|Q6446143]] || [[:as:কুৰকুৰে|কুৰকুৰে]] || [[:en:Category:Indian snack foods|Category:Indian snack foods]] |- |2827 || [[:en:Kurta|Kurta]] || [[d:Q855915|Q855915]] || [[:as:কুৰ্তা|কুৰ্তা]] || [[:en:Category:Indian clothing|Category:Indian clothing]] |- |2828 || [[:en:Kurti top|Kurti top]] || [[d:Q20725649|Q20725649]] || [[:as:কুৰ্তি টপ|কুৰ্তি টপ]] || [[:en:Category:Indian clothing|Category:Indian clothing]] |- |2829 || [[:en:Kuruba|Kuruba]] || [[d:Q185370|Q185370]] || [[:as:কুৰুবা|কুৰুবা]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |2830 || [[:en:Kurukh language|Kurukh language]] || [[d:Q33492|Q33492]] || [[:as:কুৰুখ ভাষা|কুৰুখ ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |2831 || [[:en:Kurumba people (India)|Kurumba people]] || [[d:Q26955680|Q26955680]] || [[:as:কুৰুম্বা জনগোষ্ঠী (ভাৰত)|কুৰুম্বা জনগোষ্ঠী]] || [[:en:Category:Scheduled Tribes of India|Category:Scheduled Tribes of India]] |- |2832 || [[:en:Kurunthadi|Kurunthadi]] || [[d:None|None]] || [[:as:কুৰুণ্ঠাদি|কুৰুণ্ঠাদি]] || [[:en:Category:Indian martial arts|Category:Indian martial arts]] |- |2833 || [[:en:Kurup (film)|Kurup]] || [[d:Q105102350|Q105102350]] || [[:as:কুৰুপ (চলচ্চিত্ৰ)|কুৰুপ]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |2834 || [[:en:Kurupuram|Kurupuram]] || [[d:Q21620322|Q21620322]] || [[:as:কুৰুপুৰম|কুৰুপুৰম]] || [[:en:Category:Hindu goddesses|Category:Hindu goddesses]] |- |2835 || [[:en:Kuruvilla Pandikattu|Kuruvilla Pandikattu]] || [[d:Q6447537|Q6447537]] || [[:as:কুৰুভিল্লা পাণ্ডিকাট্টু|কুৰুভিল্লা পাণ্ডিকাট্টু]] || [[:en:Category:Writers from Pune|Category:Writers from Pune]] |- |2836 || [[:en:Kushwaha|Kushwaha]] || [[d:Q6448103|Q6448103]] || [[:as:কুশৱাহা|কুশৱাহা]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |2837 || [[:en:Kusum oil|Kusum oil]] || [[d:Q15149452|Q15149452]] || [[:as:কুসুম তেল|কুসুম তেল]] || [[:en:Category:Food and drink in India|Category:Food and drink in India]] |- |2838 || [[:en:Kusumkumari Das|Kusumkumari Das]] || [[d:Q6448228|Q6448228]] || [[:as:কুসুমকুমাৰী দাস|কুসুমকুমাৰী দাস]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |2839 || [[:en:Kuswar|Kuswar]] || [[d:Q17050765|Q17050765]] || [[:as:কুশ্বৰ|কুশ্বৰ]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |2840 || [[:en:Kuta (caste)|Kuta]] || [[d:Q6448298|Q6448298]] || [[:as:কুটা (জাতি)|কুটা]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |2841 || [[:en:Kutchi Memons in Bombay|Kutchi Memons in Bombay]] || [[d:Q6448382|Q6448382]] || [[:as:বম্বেত কুট্চি মেমন|বম্বেত কুট্চি মেমন]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |2842 || [[:en:Kuthaliya Bora|Kuthaliya Bora]] || [[d:Q6448412|Q6448412]] || [[:as:কুঠলীয়া বৰা|কুঠলীয়া বৰা]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |2843 || [[:en:Kuthampally dhoties and set mundu|Kuthampally dhoties and set mundu]] || [[d:Q24945221|Q24945221]] || [[:as:কুথামপল্লী ধোটি আৰু চেট মুণ্ডু|কুথামপল্লী ধোটি আৰু চেট মুণ্ডু]] || [[:en:Category:Indian clothing|Category:Indian clothing]] |- |2844 || [[:en:Kutle Khan|Kutle Khan]] || [[d:Q128210814|Q128210814]] || [[:as:কুটলে খান|কুটলে খান]] || [[:en:Category:Indian folk singers|Category:Indian folk singers]] |- |2845 || [[:en:Kuttandan Punchayile|Kuttandan Punchayile]] || [[d:Q48797778|Q48797778]] || [[:as:কুট্টাণ্ডন পঞ্চাইলে|কুট্টাণ্ডন পঞ্চাইলে]] || [[:en:Category:Indian folk songs|Category:Indian folk songs]] |- |2846 || [[:en:Kutti pi|Kutti pi]] || [[d:Q6448585|Q6448585]] || [[:as:কুট্টি পি|কুট্টি পি]] || [[:en:Category:Indian cuisine stubs|Category:Indian cuisine stubs]] |- |2847 || [[:en:Kuttiattoor Mango|Kuttiattoor Mango]] || [[d:Q130581381|Q130581381]] || [[:as:কুটিয়াটুৰ আম|কুটিয়াটুৰ আম]] || [[:en:Category:GI-Tagged Mangoes of India|Category:GI-Tagged Mangoes of India]] |- |2848 || [[:en:Kuttichathan|Kuttichathan]] || [[d:Q7935989|Q7935989]] || [[:as:কুট্টিচাথান|কুট্টিচাথান]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |2849 || [[:en:Kuttyedathi|Kuttyedathi]] || [[d:Q6448632|Q6448632]] || [[:as:কুট্ট্যেদাথি|কুট্ট্যেদাথি]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |2850 || [[:en:Kutumb (TV series)|Kutumb]] || [[d:Q6448651|Q6448651]] || [[:as:কুটুম্ব (টিভি ধাৰাবাহিক)|কুটুম্ব]] || [[:en:Category:Television shows set in Pune|Category:Television shows set in Pune]] |- |2851 || [[:en:Kuzhami language|Kuzhami language]] || [[d:Q6401519|Q6401519]] || [[:as:কুঝামি ভাষা|কুঝামি ভাষা]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |2852 || [[:en:Kwatha Festival|Kwatha Festival]] || [[d:Q134964119|Q134964119]] || [[:as:কোৱাথা উৎসৱ|কোৱাথা উৎসৱ]] || [[:en:Category:Meitei festivals|Category:Meitei festivals]] |- |2853 || [[:en:Kwatha Lai Haraoba|Kwatha Lai Haraoba]] || [[d:Q134966365|Q134966365]] || [[:as:কোৱাথা লাই হাৰাওবা|কোৱাথা লাই হাৰাওবা]] || [[:en:Category:Sanamahism|Category:Sanamahism]] |- |2854 || [[:en:LABIA|LABIA]] || [[d:Q48728774|Q48728774]] || [[:as:লাবিয়া|লাবিয়া]] || [[:en:Category:Feminism in India|Category:Feminism in India]] |- |2855 || [[:en:LGBTQ culture in Bengaluru|LGBTQ culture in Bengaluru]] || [[d:Q18127206|Q18127206]] || [[:as:বেংগালুৰুত এলজিবিটিকিউ সংস্কৃতি|বেংগালুৰুত এলজিবিটিকিউ সংস্কৃতি]] || [[:en:Category:Culture of Bengaluru|Category:Culture of Bengaluru]] |- |2856 || [[:en:LGBTQ culture in Hyderabad|LGBTQ culture in Hyderabad]] || [[d:Q18127213|Q18127213]] || [[:as:হায়দৰাবাদত এলজিবিটিকিউ সংস্কৃতি|হায়দৰাবাদত এলজিবিটিকিউ সংস্কৃতি]] || [[:en:Category:LGBTQ culture in India by city|Category:LGBTQ culture in India by city]] |- |2857 || [[:en:LR Swamy|LR Swamy]] || [[d:Q25568416|Q25568416]] || [[:as:এল আৰ স্বামী|এল আৰ স্বামী]] || [[:en:Category:Writers from Thrissur|Category:Writers from Thrissur]] |- |2858 || [[:en:La Martinière College|La Martinière College]] || [[d:Q8451|Q8451]] || [[:as:লা মাৰ্টিনিয়েৰ কলেজ|লা মাৰ্টিনিয়েৰ কলেজ]] || [[:en:Category:Girls' schools in India|Category:Girls' schools in India]] |- |2859 || [[:en:Laaga Chunari Mein Daag|Laaga Chunari Mein Daag]] || [[d:Q1714563|Q1714563]] || [[:as:লাগা চুনাৰী মেইন দাগ|লাগা চুনাৰী মেইন দাগ]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |2860 || [[:en:Laal Batti|Laal Batti]] || [[d:Q26205363|Q26205363]] || [[:as:লাল বাট্টি|লাল বাট্টি]] || [[:en:Category:Novels set in Kolkata|Category:Novels set in Kolkata]] |- |2861 || [[:en:Laal maas|Laal maas]] || [[d:Q6466556|Q6466556]] || [[:as:লাল মাছ|লাল মাছ]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |2862 || [[:en:Laapsi|Laapsi]] || [[d:Q65283988|Q65283988]] || [[:as:লাপসী|লাপসী]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |2863 || [[:en:Labana|Labana]] || [[d:Q6466750|Q6466750]] || [[:as:লাবানা|লাবানা]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |2864 || [[:en:Labbay|Labbay]] || [[d:Q3595692|Q3595692]] || [[:as:লববাই|লববাই]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |2865 || [[:en:Lado Panchayat|Lado Panchayat]] || [[d:Q134268789|Q134268789]] || [[:as:লাডো পঞ্চায়ত|লাডো পঞ্চায়ত]] || [[:en:Category:Feminism in India|Category:Feminism in India]] |- |2866 || [[:en:Ladoo (film)|Ladoo]] || [[d:Q60737569|Q60737569]] || [[:as:Ladoo (চলচ্চিত্ৰ)|Ladoo]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |2867 || [[:en:Lady Arthur Hill|Lady Arthur Hill]] || [[d:Q4769283|Q4769283]] || [[:as:লেডী আৰ্থাৰ হিল|লেডী আৰ্থাৰ হিল]] || [[:en:Category:Musicians from Kolkata|Category:Musicians from Kolkata]] |- |2868 || [[:en:Lady Hydari Club|Lady Hydari Club]] || [[d:Q19893045|Q19893045]] || [[:as:লেডী হাইদাৰী ক্লাব|লেডী হাইদাৰী ক্লাব]] || [[:en:Category:Women's organisations based in India|Category:Women's organisations based in India]] |- |2869 || [[:en:Laggar falcon|Laggar falcon]] || [[d:Q845955|Q845955]] || [[:as:লেগাৰ ফাল্কন|লেগাৰ ফাল্কন]] || [[:en:Category:National symbols of India|Category:National symbols of India]] |- |2870 || [[:en:Lahore (film)|Lahore]] || [[d:Q6473329|Q6473329]] || [[:as:লাহোৰ (চলচ্চিত্ৰ)|লাহোৰ]] || [[:en:Category:Indian martial arts films|Category:Indian martial arts films]] |- |2871 || [[:en:Lahuli–Spiti languages|Lahuli–Spiti languages]] || [[d:Q6473510|Q6473510]] || [[:as:লাহুলী–স্পিটি ভাষা|লাহুলী–স্পিটি ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |2872 || [[:en:Lai Haraoba in Bangladesh|Lai Haraoba in Bangladesh]] || [[d:Q134284507|Q134284507]] || [[:as:বাংলাদেশৰ লাই হাৰাওবা|বাংলাদেশৰ লাই হাৰাওবা]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |2873 || [[:en:Lai Haraoba in Myanmar|Lai Haraoba in Myanmar]] || [[d:Q134286759|Q134286759]] || [[:as:ম্যানমাৰৰ লাই হাৰাওবা|ম্যানমাৰৰ লাই হাৰাওবা]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |2874 || [[:en:Lai Haraoba in Tripura|Lai Haraoba in Tripura]] || [[d:Q134297062|Q134297062]] || [[:as:ত্ৰিপুৰাৰ লাই হাৰাওবা|ত্ৰিপুৰাৰ লাই হাৰাওবা]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |2875 || [[:en:Lai Khadang Pandabi|Lai Khadang Pandabi]] || [[d:Q136803500|Q136803500]] || [[:as:লাই খাদং পাণ্ডবী|লাই খাদং পাণ্ডবী]] || [[:en:Category:Meitei mythology|Category:Meitei mythology]] |- |2876 || [[:en:Lai Khutshangbi|Lai Khutshangbi]] || [[d:Q108086850|Q108086850]] || [[:as:লাই খুটছাংবি|লাই খুটছাংবি]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |2877 || [[:en:Lai Phattaba|Lai Phattaba]] || [[d:Q137324923|Q137324923]] || [[:as:লাই ফট্টাবা|লাই ফট্টাবা]] || [[:en:Category:Sanamahism|Category:Sanamahism]] |- |2878 || [[:en:Lai people|Lai people]] || [[d:Q6473719|Q6473719]] || [[:as:লাই মানুহ|লাই মানুহ]] || [[:en:Category:Scheduled Tribes of India|Category:Scheduled Tribes of India]] |- |2879 || [[:en:Laihui Ensemble|Laihui Ensemble]] || [[d:Q107668115|Q107668115]] || [[:as:লাইহুই এনচেম্বল|লাইহুই এনচেম্বল]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |2880 || [[:en:Laila Majnu (1950 film)|Laila Majnu]] || [[d:Q12988597|Q12988597]] || [[:as:লাইলা মাজনু (১৯৫০ চনৰ ছবি)|লাইলা মাজনু]] || [[:en:Category:Films based on Indian folklore|Category:Films based on Indian folklore]] |- |2881 || [[:en:Laila Samad|Laila Samad]] || [[d:Q37798927|Q37798927]] || [[:as:লাইলা ছামাদ|লাইলা ছামাদ]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |2882 || [[:en:Lainingthou Sanamahi Kiyong|Lainingthou Sanamahi Kiyong]] || [[d:Q70203257|Q70203257]] || [[:as:লাইনিংথৌ ছানামাহি কিয়ং|লাইনিংথৌ ছানামাহি কিয়ং]] || [[:en:Category:Meitei pilgrimage sites|Category:Meitei pilgrimage sites]] |- |2883 || [[:en:Lainingthou Sanamahi Puya Santhok Lup|Lainingthou Sanamahi Puya Santhok Lup]] || [[d:Q134580255|Q134580255]] || [[:as:লাইনিংথৌ সনামাহী পুয়া সন্থোক লুপ|লাইনিংথৌ সনামাহী পুয়া সন্থোক লুপ]] || [[:en:Category:Sanamahism|Category:Sanamahism]] |- |2884 || [[:en:Lainingthou Sanamahi Temple Board|Lainingthou Sanamahi Temple Board]] || [[d:Q116814765|Q116814765]] || [[:as:লাইনিংথৌ সনামাহী মন্দিৰ ব&#39; ৰ্ড|]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |2885 || [[:en:Lainingthou Sanna Mahee Sanna Pung, Kangleipak|Lainingthou Sanna Mahee Sanna Pung]] || [[d:Q116873462|Q116873462]] || [[:as:লাইনিংথৌ ছান্না মাহী ছান্না পুং, কাংগলেইপাক|লাইনিংথৌ ছান্না মাহী ছান্না পুং]] || [[:en:Category:Cultural organisations based in India|Category:Cultural organisations based in India]] |- |2886 || [[:en:Laiphadibi|Laiphadibi]] || [[d:Q133464342|Q133464342]] || [[:as:লাইফাদিবি|লাইফাদিবি]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |2887 || [[:en:Lairembigee Eshei|Lairembigee Eshei]] || [[d:Q115819285|Q115819285]] || [[:as:লাইৰেম্বিগী এশ্বেই|লাইৰেম্বিগী এশ্বেই]] || [[:en:Category:Meitei folklore in popular culture|Category:Meitei folklore in popular culture]] |- |2888 || [[:en:Lairoulembi|Lairoulembi]] || [[d:None|None]] || [[:as:লাইৰৌলেম্বি|লাইৰৌলেম্বি]] || [[:en:Category:Women in Meitei culture|Category:Women in Meitei culture]] |- |2889 || [[:en:Laishang|Laishang]] || [[d:Q106770261|Q106770261]] || [[:as:লাইছাং|লাইছাং]] || [[:en:Category:Sanamahism|Category:Sanamahism]] |- |2890 || [[:en:Laishram|Laishram]] || [[d:Q107668141|Q107668141]] || [[:as:লাইশ্ৰম|লাইশ্ৰম]] || [[:en:Category:Meitei surnames|Category:Meitei surnames]] |- |2891 || [[:en:Lakadong turmeric|Lakadong turmeric]] || [[d:Q132451860|Q132451860]] || [[:as:লাকাডং হলুদ|লাকাডং হলুদ]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |2892 || [[:en:Lakdasa De Mel|Lakdasa De Mel]] || [[d:Q6474585|Q6474585]] || [[:as:লাকদাছা দে মেল|লাকদাছা দে মেল]] || [[:en:Category:Anglican bishops of Calcutta|Category:Anglican bishops of Calcutta]] |- |2893 || [[:en:Lakhera|Lakhera]] || [[d:Q6479546|Q6479546]] || [[:as:লখেৰা|লখেৰা]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |2894 || [[:en:Lakho Phulani|Lakho Phulani]] || [[d:Q61137192|Q61137192]] || [[:as:লখো ফুলানী|লখো ফুলানী]] || [[:en:Category:Sindhi folklore|Category:Sindhi folklore]] |- |2895 || [[:en:Lakhram Puja|Lakhram Puja]] || [[d:None|None]] || [[:as:লখৰাম পূজা|লখৰাম পূজা]] || [[:en:Category:Culture of Mithila|Category:Culture of Mithila]] |- |2896 || [[:en:Lakmé Fashion Week|Lakmé Fashion Week]] || [[d:Q17068401|Q17068401]] || [[:as:লাকমে ফেশ্বন উইক|লাকমে ফেশ্বন উইক]] || [[:en:Category:Culture of Mumbai|Category:Culture of Mumbai]] |- |2897 || [[:en:Lakshana|Lakshana]] || [[d:Q17068412|Q17068412]] || [[:as:লক্ষণা|লক্ষণা]] || [[:en:Category:Yoga concepts|Category:Yoga concepts]] |- |2898 || [[:en:Lakshmanbhog|Lakshmanbhog]] || [[d:Q16892880|Q16892880]] || [[:as:লক্ষ্মণভোগ|লক্ষ্মণভোগ]] || [[:en:Category:GI-Tagged Mangoes of India|Category:GI-Tagged Mangoes of India]] |- |2899 || [[:en:Lakshmi Chandralamba Parameshwari|Lakshmi Chandralamba Parameshwari]] || [[d:Q135984803|Q135984803]] || [[:as:লক্ষ্মী চন্দ্ৰলম্ব পৰমেশ্বৰী|লক্ষ্মী চন্দ্ৰলম্ব পৰমেশ্বৰী]] || [[:en:Category:Hindu goddesses|Category:Hindu goddesses]] |- |2900 || [[:en:Lakshmibai Rajwade|Lakshmibai Rajwade]] || [[d:Q102434863|Q102434863]] || [[:as:লক্ষ্মীবাই ৰাজৱাড়ে|লক্ষ্মীবাই ৰাজৱাড়ে]] || [[:en:Category:Indian feminists|Category:Indian feminists]] |- |2901 || [[:en:Lakshminarayan Matha|Lakshminarayan Matha]] || [[d:Q134706372|Q134706372]] || [[:as:লক্ষ্মীনাৰায়ণ মথা|লক্ষ্মীনাৰায়ণ মথা]] || [[:en:Category:Culture of Mithila|Category:Culture of Mithila]] |- |2902 || [[:en:Lal Bahadur Shastri (film)|Lal Bahadur Shastri]] || [[d:Q18344888|Q18344888]] || [[:as:লাল বাহাদূৰ শাস্ত্ৰী (চলচ্চিত্ৰ)|লাল বাহাদূৰ শাস্ত্ৰী]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |2903 || [[:en:Lal Pathore|Lal Pathore]] || [[d:Q109888057|Q109888057]] || [[:as:লাল পাঠোৰ|লাল পাঠোৰ]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |2904 || [[:en:Lalbaugcha Raja|Lalbaugcha Raja]] || [[d:Q12061085|Q12061085]] || [[:as:লালবাউগচা ৰাজা|লালবাউগচা ৰাজা]] || [[:en:Category:Culture of Mumbai|Category:Culture of Mumbai]] |- |2905 || [[:en:Lalit Dalmia|Lalit Dalmia]] || [[d:Q47007764|Q47007764]] || [[:as:ললিত ডালমিয়া|ললিত ডালমিয়া]] || [[:en:Category:Indian fashion designers|Category:Indian fashion designers]] |- |2906 || [[:en:Lalit Kala Akademi Fellowship|Lalit Kala Akademi Fellowship]] || [[d:Q3634212|Q3634212]] || [[:as:ললিত কলা একাডেমী ফেল&#39; শ্বিপ|]] || [[:en:Category:Indian culture-related lists|Category:Indian culture-related lists]] |- |2907 || [[:en:Lalita Sahasranama|Lalita Sahasranama]] || [[d:Q2080574|Q2080574]] || [[:as:ললিতা সহস্ৰানামা|ললিতা সহস্ৰানামা]] || [[:en:Category:Tripura Sundari|Category:Tripura Sundari]] |- |2908 || [[:en:Lallasi Pal|Lallasi Pal]] || [[d:Q114289463|Q114289463]] || [[:as:লল্লাসী পাল|লল্লাসী পাল]] || [[:en:Category:Cinema of Manipur|Category:Cinema of Manipur]] |- |2909 || [[:en:Lallu Lal|Lallu Lal]] || [[d:Q1664504|Q1664504]] || [[:as:লাল্লু লাল|লাল্লু লাল]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |2910 || [[:en:Laloor Bhagavathy Temple|Laloor Bhagavathy Temple]] || [[d:Q13114437|Q13114437]] || [[:as:লালুৰ ভাগৱতী মন্দিৰ|লালুৰ ভাগৱতী মন্দিৰ]] || [[:en:Category:Thrissur Pooram|Category:Thrissur Pooram]] |- |2911 || [[:en:Laltluangliana Khiangte|Laltluangliana Khiangte]] || [[d:Q22005818|Q22005818]] || [[:as:লালটলুয়াংলিয়ানা খিয়াংটে|লালটলুয়াংলিয়ানা খিয়াংটে]] || [[:en:Category:Indian folklorists|Category:Indian folklorists]] |- |2912 || [[:en:Lamington Road|Lamington Road]] || [[d:Q6481987|Q6481987]] || [[:as:লেমিংটন ৰোড|লেমিংটন ৰোড]] || [[:en:Category:Culture of Mumbai|Category:Culture of Mumbai]] |- |2913 || [[:en:Lamjel (Khamba Thoibi)|Lamjel]] || [[d:Q138029645|Q138029645]] || [[:as:লামজেল (খাম্বা থোইবি)|লামজেল]] || [[:en:Category:Meitei mythology|Category:Meitei mythology]] |- |2914 || [[:en:Land Gold Women|Land Gold Women]] || [[d:Q6483901|Q6483901]] || [[:as:লেণ্ড গোল্ড মহিলা|লেণ্ড গোল্ড মহিলা]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |2915 || [[:en:Land, Guns, Caste, Woman|Land]] || [[d:Q134455161|Q134455161]] || [[:as:মাটি, বন্দুক, জাতি, মহিলা|মাটি]] || [[:en:Category:Books about the caste system in India|Category:Books about the caste system in India]] |- |2916 || [[:en:Langar (Sikhism)|Langar]] || [[d:Q2468139|Q2468139]] || [[:as:লাংগাৰ (শিখ ধৰ্ম)|লাংগাৰ]] || [[:en:Category:Vegetarian dishes of India|Category:Vegetarian dishes of India]] |- |2917 || [[:en:Langlon|Langlon]] || [[d:Q137638908|Q137638908]] || [[:as:লেংলন|লেংলন]] || [[:en:Category:Meitei literature|Category:Meitei literature]] |- |2918 || [[:en:Langota|Langota]] || [[d:Q6486413|Q6486413]] || [[:as:লেংগোটা|লেংগোটা]] || [[:en:Category:Indian clothing|Category:Indian clothing]] |- |2919 || [[:en:Languages of Tripura|Languages of Tripura]] || [[d:Q6486899|Q6486899]] || [[:as:ত্ৰিপুৰাৰ ভাষা|ত্ৰিপুৰাৰ ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |2920 || [[:en:Languages of Uttar Pradesh|Languages of Uttar Pradesh]] || [[d:Q6486906|Q6486906]] || [[:as:উত্তৰ প্ৰদেশৰ ভাষা|উত্তৰ প্ৰদেশৰ ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |2921 || [[:en:Lanmi (Meitei culture)|Lanmi]] || [[d:Q135103711|Q135103711]] || [[:as:লানমি (মেইটেই সংস্কৃতি)|লানমি]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |2922 || [[:en:Lanphamda Ibeni|Lanphamda Ibeni]] || [[d:Q107694585|Q107694585]] || [[:as:লনফামদা ইবেনি|লনফামদা ইবেনি]] || [[:en:Category:Cinema of Manipur|Category:Cinema of Manipur]] |- |2923 || [[:en:Laphumaton|Laphumaton]] || [[d:Q137258653|Q137258653]] || [[:as:লাফুমাটন|লাফুমাটন]] || [[:en:Category:Meitei mythology|Category:Meitei mythology]] |- |2924 || [[:en:Lasalgaon onion|Lasalgaon onion]] || [[d:Q131516077|Q131516077]] || [[:as:লাছলগাঁও পিঁয়াজ|লাছলগাঁও পিঁয়াজ]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |2925 || [[:en:Lashkaraa|Lashkaraa]] || [[d:Q119149816|Q119149816]] || [[:as:লস্কৰা|লস্কৰা]] || [[:en:Category:Indian fashion designers|Category:Indian fashion designers]] |- |2926 || [[:en:Lata Tondon|Lata Tondon]] || [[d:Q118402636|Q118402636]] || [[:as:লাটা টণ্ডন|লাটা টণ্ডন]] || [[:en:Category:Indian chefs|Category:Indian chefs]] |- |2927 || [[:en:Lathi (stick)|Lathi]] || [[d:Q65290835|Q65290835]] || [[:as:লাঠি (লাঠি)|লাঠি]] || [[:en:Category:Indian martial arts|Category:Indian martial arts]] |- |2928 || [[:en:Laughter Chefs – Unlimited Entertainment|Laughter Chefs – Unlimited Entertainment]] || [[d:Q127591456|Q127591456]] || [[:as:হাঁহি চেফ – সীমাহীন মনোৰঞ্জন|হাঁহি চেফ – সীমাহীন মনোৰঞ্জন]] || [[:en:Category:Indian cooking television series|Category:Indian cooking television series]] |- |2929 || [[:en:Laughter yoga|Laughter yoga]] || [[d:Q765304|Q765304]] || [[:as:হাঁহি যোগ|হাঁহি যোগ]] || [[:en:Category:Yoga styles|Category:Yoga styles]] |- |2930 || [[:en:Laung lata|Laung lata]] || [[d:Q17068380|Q17068380]] || [[:as:লাউং লতা|লাউং লতা]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |2931 || [[:en:Laurus nobilis|Laurus nobilis]] || [[d:Q26006|Q26006]] || [[:as:ল’ৰাছ নোবিলিছ|ল’ৰাছ নোবিলিছ]] || [[:en:Category:Indian spices|Category:Indian spices]] |- |2932 || [[:en:Lavan Paavain|Lavan Paavain]] || [[d:Q136933037|Q136933037]] || [[:as:লাভন পাভাইন|লাভন পাভাইন]] || [[:en:Category:Culture of Mithila|Category:Culture of Mithila]] |- |2933 || [[:en:Law Garden|Law Garden]] || [[d:Q6503350|Q6503350]] || [[:as:ল গাৰ্ডেন|ল গাৰ্ডেন]] || [[:en:Category:Culture of Ahmedabad|Category:Culture of Ahmedabad]] |- |2934 || [[:en:Lawrence Picachy|Lawrence Picachy]] || [[d:Q581495|Q581495]] || [[:as:লৰেন্স পিকাচি|লৰেন্স পিকাচি]] || [[:en:Category:Roman Catholic archbishops of Calcutta|Category:Roman Catholic archbishops of Calcutta]] |- |2935 || [[:en:Lawyers Collective|Lawyers Collective]] || [[d:Q6505103|Q6505103]] || [[:as:উকীল সামূহিক|উকীল সামূহিক]] || [[:en:Category:Women's organisations based in India|Category:Women's organisations based in India]] |- |2936 || [[:en:Lawyers' Day (Odisha)|Lawyers' Day]] || [[d:Q19826467|Q19826467]] || [[:as:উকীল দিৱস (ওডিছা)|উকীল দিৱস]] || [[:en:Category:Observances in India|Category:Observances in India]] |- |2937 || [[:en:Laxmi Krishna|Laxmi Krishna]] || [[d:None|None]] || [[:as:লক্ষ্মী কৃষ্ণ|লক্ষ্মী কৃষ্ণ]] || [[:en:Category:Indian women|Category:Indian women]] |- |2938 || [[:en:Laxmipeta Massacre|Laxmipeta Massacre]] || [[d:Q135428079|Q135428079]] || [[:as:লক্ষ্মীপেটা হত্যাকাণ্ড|লক্ষ্মীপেটা হত্যাকাণ্ড]] || [[:en:Category:Caste-related violence in India|Category:Caste-related violence in India]] |- |2939 || [[:en:Ledikeni|Ledikeni]] || [[d:Q25302535|Q25302535]] || [[:as:লেডিকেনি|লেডিকেনি]] || [[:en:Category:Indian desserts|Category:Indian desserts]] |- |2940 || [[:en:Leena Singh|Leena Singh]] || [[d:Q107481738|Q107481738]] || [[:as:লীনা সিং|লীনা সিং]] || [[:en:Category:Indian fashion designers|Category:Indian fashion designers]] |- |2941 || [[:en:Leg cricket|Leg cricket]] || [[d:Q65091867|Q65091867]] || [[:as:লেগ ক্ৰিকেট|লেগ ক্ৰিকেট]] || [[:en:Category:Sport in India|Category:Sport in India]] |- |2942 || [[:en:Lehenga-style sari|Lehenga-style sari]] || [[d:Q6518766|Q6518766]] || [[:as:লেহেংগা ষ্টাইলৰ শাৰী|লেহেংগা ষ্টাইলৰ শাৰী]] || [[:en:Category:Indian clothing|Category:Indian clothing]] |- |2943 || [[:en:Leheriya|Leheriya]] || [[d:Q6518768|Q6518768]] || [[:as:লেহেৰিয়া|লেহেৰিয়া]] || [[:en:Category:Indian clothing|Category:Indian clothing]] |- |2944 || [[:en:Lei Langba (Khamba Thoibi)|Lei Langba]] || [[d:Q138029642|Q138029642]] || [[:as:লেই লাংবা (খাম্বা থোইবি)|লেই লাংবা]] || [[:en:Category:Meitei mythology|Category:Meitei mythology]] |- |2945 || [[:en:Leichillon|Leichillon]] || [[d:Q135108579|Q135108579]] || [[:as:লেইচিলন|লেইচিলন]] || [[:en:Category:Sanamahism|Category:Sanamahism]] |- |2946 || [[:en:Leima Jagoi|Leima Jagoi]] || [[d:Q107668159|Q107668159]] || [[:as:লেইমা জাগৈ|লেইমা জাগৈ]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |2947 || [[:en:Leimarel Sidabi|Leimarel Sidabi]] || [[d:Q70274674|Q70274674]] || [[:as:লেইমাৰেল চিডাবি|লেইমাৰেল চিডাবি]] || [[:en:Category:Sanamahism|Category:Sanamahism]] |- |2948 || [[:en:Leirum Phee|Leirum Phee]] || [[d:Q132745788|Q132745788]] || [[:as:লেইৰাম ফি|লেইৰাম ফি]] || [[:en:Category:Indian clothing|Category:Indian clothing]] |- |2949 || [[:en:Leishangthem|Leishangthem]] || [[d:Q107668177|Q107668177]] || [[:as:লেইছাংথেম|লেইছাংথেম]] || [[:en:Category:Meitei surnames|Category:Meitei surnames]] |- |2950 || [[:en:Lenin Raghuvanshi|Lenin Raghuvanshi]] || [[d:Q6522571|Q6522571]] || [[:as:লেনিন ৰঘুবংশী|লেনিন ৰঘুবংশী]] || [[:en:Category:Indian anti-caste leaders|Category:Indian anti-caste leaders]] |- |2951 || [[:en:Leo Thaddeus|Leo Thaddeus]] || [[d:Q131313863|Q131313863]] || [[:as:লিঅ’ থাডিউছ|লিঅ’ থাডিউছ]] || [[:en:Category:Artists from Thrissur|Category:Artists from Thrissur]] |- |2952 || [[:en:Lepcha people|Lepcha people]] || [[d:Q972684|Q972684]] || [[:as:লেপচা মানুহ|লেপচা মানুহ]] || [[:en:Category:Scheduled Tribes of India|Category:Scheduled Tribes of India]] |- |2953 || [[:en:Leva Patel|Leva Patel]] || [[d:Q2771630|Q2771630]] || [[:as:লেভা পেটেল|লেভা পেটেল]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |2954 || [[:en:Lewis Doxat|Lewis Doxat]] || [[d:Q6536496|Q6536496]] || [[:as:লুইচ ডক্সেট|লুইচ ডক্সেট]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |2955 || [[:en:Li (folk song)|Li]] || [[d:Q6538630|Q6538630]] || [[:as:লি (লোকগীত)|লি]] || [[:en:Category:Indian folk songs|Category:Indian folk songs]] |- |2956 || [[:en:Lia (food)|Lia]] || [[d:Q6539373|Q6539373]] || [[:as:লিয়া (খাদ্য)|লিয়া]] || [[:en:Category:Indian cuisine stubs|Category:Indian cuisine stubs]] |- |2957 || [[:en:LifeSpring Hospitals|LifeSpring Hospitals]] || [[d:Q6544636|Q6544636]] || [[:as:লাইফস্প্ৰিং হাস্পতাল|লাইফস্প্ৰিং হাস্পতাল]] || [[:en:Category:Maternity in India|Category:Maternity in India]] |- |2958 || [[:en:Lighthouse Cinema (Kolkata)|Lighthouse Cinema]] || [[d:Q6546328|Q6546328]] || [[:as:লাইটহাউচ চিনেমা (কলকাতা)|লাইটহাউচ চিনেমা]] || [[:en:Category:Cinemas in Kolkata|Category:Cinemas in Kolkata]] |- |2959 || [[:en:Lilliput Kidswear|Lilliput Kidswear]] || [[d:Q30687138|Q30687138]] || [[:as:লিলিপুট কিডছৱেৰ|লিলিপুট কিডছৱেৰ]] || [[:en:Category:Clothing companies of India|Category:Clothing companies of India]] |- |2960 || [[:en:Lily Chakraborty|Lily Chakraborty]] || [[d:Q16213902|Q16213902]] || [[:as:লিলি চক্ৰৱৰ্তী|লিলি চক্ৰৱৰ্তী]] || [[:en:Category:Musicians from Kolkata|Category:Musicians from Kolkata]] |- |2961 || [[:en:Linda Germanis|Linda Germanis]] || [[d:Q41707774|Q41707774]] || [[:as:লিণ্ডা জাৰ্মানিছ|লিণ্ডা জাৰ্মানিছ]] || [[:en:Category:Yogis|Category:Yogis]] |- |2962 || [[:en:Lindsay Lohan's Indian Journey|Lindsay Lohan's Indian Journey]] || [[d:Q6552747|Q6552747]] || [[:as:লিণ্ডচে লোহানৰ ভাৰতীয় যাত্ৰা|লিণ্ডচে লোহানৰ ভাৰতীয় যাত্ৰা]] || [[:en:Category:Women in Delhi|Category:Women in Delhi]] |- |2963 || [[:en:Linga Balija|Linga Balija]] || [[d:Q122849799|Q122849799]] || [[:as:লিংগ বালিজা|লিংগ বালিজা]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |2964 || [[:en:Lingayats|Lingayats]] || [[d:Q858640|Q858640]] || [[:as:লিংগায়ত|লিংগায়ত]] || [[:en:Category:Anti-caste movements|Category:Anti-caste movements]] |- |2965 || [[:en:Linguistic Survey of India|Linguistic Survey of India]] || [[d:Q6554024|Q6554024]] || [[:as:ভাৰতৰ ভাষিক জৰীপ|ভাৰতৰ ভাষিক জৰীপ]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |2966 || [[:en:Lion's share|Lion's share]] || [[d:Q616954|Q616954]] || [[:as:সিংহৰ ভাগ|সিংহৰ ভাগ]] || [[:en:Category:Indian folklore|Category:Indian folklore]] |- |2967 || [[:en:Lipsa Hembram|Lipsa Hembram]] || [[d:Q124745012|Q124745012]] || [[:as:লিপছা হেমব্ৰাম|লিপছা হেমব্ৰাম]] || [[:en:Category:Indian fashion designers|Category:Indian fashion designers]] |- |2968 || [[:en:Lish language|Lish language]] || [[d:Q6558822|Q6558822]] || [[:as:লিছ ভাষা|লিছ ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |2969 || [[:en:List of Bal Sahitya Puraskar winners for Assamese|List of Bal Sahitya Puraskar winners for Assamese]] || [[d:Q120068711|Q120068711]] || [[:as:অসমীয়াৰ বাবে বাল সাহিত্যপুৰস্কাৰ বিজয়ীৰ তালিকা|অসমীয়াৰ বাবে বাল সাহিত্যপুৰস্কাৰ বিজয়ীৰ তালিকা]] || [[:en:Category:Assamese-language culture|Category:Assamese-language culture]] |- |2970 || [[:en:List of Bal Sahitya Puraskar winners for Meitei|List of Bal Sahitya Puraskar winners for Meitei]] || [[d:Q120068739|Q120068739]] || [[:as:মেইটেইৰ বাবে বাল সাহিত্যপুৰস্কাৰ বিজয়ীৰ তালিকা|মেইটেইৰ বাবে বাল সাহিত্যপুৰস্কাৰ বিজয়ীৰ তালিকা]] || [[:en:Category:Meitei literature|Category:Meitei literature]] |- |2971 || [[:en:List of Femina Miss India titleholders|List of Femina Miss India titleholders]] || [[d:Q127685223|Q127685223]] || [[:as:ফেমিনা মিছ ইণ্ডিয়া খিতাপধাৰীৰ তালিকা|ফেমিনা মিছ ইণ্ডিয়া খিতাপধাৰীৰ তালিকা]] || [[:en:Category:Femina Miss India|Category:Femina Miss India]] |- |2972 || [[:en:List of Hyderabadi-language films|List of Hyderabadi-language films]] || [[d:Q27660927|Q27660927]] || [[:as:হায়দৰাবাদী ভাষাৰ ছবিৰ তালিকা|হায়দৰাবাদী ভাষাৰ ছবিৰ তালিকা]] || [[:en:Category:Culture of Hyderabad, India|Category:Culture of Hyderabad]] |- |2973 || [[:en:List of Indian chefs|List of Indian chefs]] || [[d:Q19663016|Q19663016]] || [[:as:ভাৰতীয় চেফৰ তালিকা|ভাৰতীয় চেফৰ তালিকা]] || [[:en:Category:Indian chefs|Category:Indian chefs]] |- |2974 || [[:en:List of Indian classical music festivals|List of Indian classical music festivals]] || [[d:Q21026760|Q21026760]] || [[:as:ভাৰতীয় শাস্ত্ৰীয় সংগীত উৎসৱৰ তালিকা|ভাৰতীয় শাস্ত্ৰীয় সংগীত উৎসৱৰ তালিকা]] || [[:en:Category:Festivals of Indian culture|Category:Festivals of Indian culture]] |- |2975 || [[:en:List of Indian condiments|List of Indian condiments]] || [[d:Q6573986|Q6573986]] || [[:as:ভাৰতীয় মচলাৰ তালিকা|ভাৰতীয় মচলাৰ তালিকা]] || [[:en:Category:Indian condiments|Category:Indian condiments]] |- |2976 || [[:en:List of Indian dishes|List of Indian dishes]] || [[d:Q3595154|Q3595154]] || [[:as:ভাৰতীয় খাদ্যৰ তালিকা|ভাৰতীয় খাদ্যৰ তালিকা]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |2977 || [[:en:List of Indian drinks|List of Indian drinks]] || [[d:Q3595300|Q3595300]] || [[:as:ভাৰতীয় পানীয়ৰ তালিকা|ভাৰতীয় পানীয়ৰ তালিকা]] || [[:en:Category:Indian drinks|Category:Indian drinks]] |- |2978 || [[:en:List of Indian flags|List of Indian flags]] || [[d:Q2723861|Q2723861]] || [[:as:ভাৰতীয় পতাকাৰ তালিকা|ভাৰতীয় পতাকাৰ তালিকা]] || [[:en:Category:Indian culture-related lists|Category:Indian culture-related lists]] |- |2979 || [[:en:List of Indian folk dances|List of Indian folk dances]] || [[d:Q17056077|Q17056077]] || [[:as:ভাৰতীয় লোকনৃত্যৰ তালিকা|ভাৰতীয় লোকনৃত্যৰ তালিকা]] || [[:en:Category:Indian culture-related lists|Category:Indian culture-related lists]] |- |2980 || [[:en:List of Indian pickles|List of Indian pickles]] || [[d:Q6574014|Q6574014]] || [[:as:ভাৰতীয় আচাৰৰ তালিকা|ভাৰতীয় আচাৰৰ তালিকা]] || [[:en:Category:Indian cuisine-related lists|Category:Indian cuisine-related lists]] |- |2981 || [[:en:List of Indian records in Olympic weightlifting|List of Indian records in Olympic weightlifting]] || [[d:Q6022778|Q6022778]] || [[:as:অলিম্পিক ভাৰোত্তোলনত ভাৰতীয় অভিলেখৰ তালিকা|অলিম্পিক ভাৰোত্তোলনত ভাৰতীয় অভিলেখৰ তালিকা]] || [[:en:Category:Indian records|Category:Indian records]] |- |2982 || [[:en:List of Indian records in athletics|List of Indian records in athletics]] || [[d:Q6022781|Q6022781]] || [[:as:এথলেটিকছত ভাৰতীয় অভিলেখৰ তালিকা|এথলেটিকছত ভাৰতীয় অভিলেখৰ তালিকা]] || [[:en:Category:Indian records|Category:Indian records]] |- |2983 || [[:en:List of Indian records in speed skating|List of Indian records in speed skating]] || [[d:Q30594406|Q30594406]] || [[:as:স্পীড স্কেটিঙত ভাৰতীয় অভিলেখৰ তালিকা|স্পীড স্কেটিঙত ভাৰতীয় অভিলেখৰ তালিকা]] || [[:en:Category:Indian records|Category:Indian records]] |- |2984 || [[:en:List of Indian records in swimming|List of Indian records in swimming]] || [[d:Q6574020|Q6574020]] || [[:as:সাঁতোৰত ভাৰতীয় অভিলেখৰ তালিকা|সাঁতোৰত ভাৰতীয় অভিলেখৰ তালিকা]] || [[:en:Category:Indian records|Category:Indian records]] |- |2985 || [[:en:List of Indian records in track cycling|List of Indian records in track cycling]] || [[d:Q29915253|Q29915253]] || [[:as:ট্ৰেক চাইকেলিঙৰ ভাৰতীয় অভিলেখৰ তালিকা|ট্ৰেক চাইকেলিঙৰ ভাৰতীয় অভিলেখৰ তালিকা]] || [[:en:Category:Indian records|Category:Indian records]] |- |2986 || [[:en:List of Indian representatives at international male beauty pageants|List of Indian representatives at international male beauty pageants]] || [[d:Q18128228|Q18128228]] || [[:as:আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পুৰুষ সৌন্দৰ্য্য প্ৰতিযোগিতাত ভাৰতীয় প্ৰতিনিধিৰ তালিকা|আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পুৰুষ সৌন্দৰ্য্য প্ৰতিযোগিতাত ভাৰতীয় প্ৰতিনিধিৰ তালিকা]] || [[:en:Category:Indian awards|Category:Indian awards]] |- |2987 || [[:en:List of Indian restaurants|List of Indian restaurants]] || [[d:Q65117659|Q65117659]] || [[:as:ভাৰতীয় ৰেষ্টুৰেণ্টৰ তালিকা|ভাৰতীয় ৰেষ্টুৰেণ্টৰ তালিকা]] || [[:en:Category:Indian restaurants|Category:Indian restaurants]] |- |2988 || [[:en:List of Indian soups and stews|List of Indian soups and stews]] || [[d:Q114316010|Q114316010]] || [[:as:ভাৰতীয় চূপ আৰু ষ্টুৰ তালিকা|ভাৰতীয় চূপ আৰু ষ্টুৰ তালিকা]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |2989 || [[:en:List of Indian spices|List of Indian spices]] || [[d:Q3595160|Q3595160]] || [[:as:ভাৰতীয় মচলাৰ তালিকা|ভাৰতীয় মচলাৰ তালিকা]] || [[:en:Category:Indian cuisine-related lists|Category:Indian cuisine-related lists]] |- |2990 || [[:en:List of Indian state anthems|List of Indian state anthems]] || [[d:Q85777771|Q85777771]] || [[:as:ভাৰতীয় ৰাজ্যিক গীতৰ তালিকা|ভাৰতীয় ৰাজ্যিক গীতৰ তালিকা]] || [[:en:Category:Indian culture-related lists|Category:Indian culture-related lists]] |- |2991 || [[:en:List of Indian state days|List of Indian state days]] || [[d:Q96388070|Q96388070]] || [[:as:ভাৰতীয় ৰাজ্যৰ দিনৰ তালিকা|ভাৰতীয় ৰাজ্যৰ দিনৰ তালিকা]] || [[:en:Category:Indian culture-related lists|Category:Indian culture-related lists]] |- |2992 || [[:en:List of Indian state flags|List of Indian state flags]] || [[d:Q85777769|Q85777769]] || [[:as:ভাৰতীয় ৰাজ্যৰ পতাকাৰ তালিকা|ভাৰতীয় ৰাজ্যৰ পতাকাৰ তালিকা]] || [[:en:Category:Indian culture-related lists|Category:Indian culture-related lists]] |- |2993 || [[:en:List of Indian state mottos|List of Indian state mottos]] || [[d:Q96388071|Q96388071]] || [[:as:ভাৰতীয় ৰাজ্যৰ মূলমন্ত্ৰৰ তালিকা|ভাৰতীয় ৰাজ্যৰ মূলমন্ত্ৰৰ তালিকা]] || [[:en:Category:Indian culture-related lists|Category:Indian culture-related lists]] |- |2994 || [[:en:List of Indian sweets and desserts|List of Indian sweets and desserts]] || [[d:Q6574046|Q6574046]] || [[:as:ভাৰতীয় মিঠাই আৰু মিঠাইৰ তালিকা|ভাৰতীয় মিঠাই আৰু মিঠাইৰ তালিকা]] || [[:en:Category:Indian desserts|Category:Indian desserts]] |- |2995 || [[:en:List of Kashmiri tribes|List of Kashmiri tribes]] || [[d:Q6374454|Q6374454]] || [[:as:কাশ্মীৰী জনজাতিৰ তালিকা|কাশ্মীৰী জনজাতিৰ তালিকা]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |2996 || [[:en:List of Khuman and Luwang common ancestral monarchs|List of Khuman and Luwang common ancestral monarchs]] || [[d:Q134605298|Q134605298]] || [[:as:খুমান আৰু লুৱাং সাধাৰণ পূৰ্বপুৰুষৰ ৰজাৰ তালিকা|খুমান আৰু লুৱাং সাধাৰণ পূৰ্বপুৰুষৰ ৰজাৰ তালিকা]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |2997 || [[:en:List of Khuman kings|List of Khuman kings]] || [[d:Q134608544|Q134608544]] || [[:as:খুমান ৰজাৰ তালিকা|খুমান ৰজাৰ তালিকা]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |2998 || [[:en:List of Meitei princesses|List of Meitei princesses]] || [[d:Q134562347|Q134562347]] || [[:as:মেইটেই ৰাজকুমাৰীৰ তালিকা|মেইটেই ৰাজকুমাৰীৰ তালিকা]] || [[:en:Category:Women in India|Category:Women in India]] |- |2999 || [[:en:List of Meitei-language films|List of Meitei-language films]] || [[d:Q113561694|Q113561694]] || [[:as:মেইটেই ভাষাৰ ছবিৰ তালিকা|মেইটেই ভাষাৰ ছবিৰ তালিকা]] || [[:en:Category:Meitei language|Category:Meitei language]] |- |3000 || [[:en:List of Meitei-language newspapers|List of Meitei-language newspapers]] || [[d:Q113541232|Q113541232]] || [[:as:মেইটেই ভাষাৰ বাতৰি কাকতৰ তালিকা|মেইটেই ভাষাৰ বাতৰি কাকতৰ তালিকা]] || [[:en:Category:Meitei script|Category:Meitei script]] |- |3001 || [[:en:List of Meitei-language television channels|List of Meitei-language television channels]] || [[d:Q113518847|Q113518847]] || [[:as:মেইটেই ভাষাৰ টেলিভিছন চেনেলৰ তালিকা|মেইটেই ভাষাৰ টেলিভিছন চেনেলৰ তালিকা]] || [[:en:Category:Meitei language|Category:Meitei language]] |- |3002 || [[:en:List of Mumbai venues|List of Mumbai venues]] || [[d:Q6629520|Q6629520]] || [[:as:মুম্বাইৰ স্থানৰ তালিকা|মুম্বাইৰ স্থানৰ তালিকা]] || [[:en:Category:Culture of Mumbai|Category:Culture of Mumbai]] |- |3003 || [[:en:List of Muslim Other Backward Classes communities in India|List of Muslim Other Backward Classes communities in India]] || [[d:Q6590872|Q6590872]] || [[:as:ভাৰতৰ মুছলমান অন্যান্য পিছপৰা শ্ৰেণীৰ সম্প্ৰদায়ৰ তালিকা|ভাৰতৰ মুছলমান অন্যান্য পিছপৰা শ্ৰেণীৰ সম্প্ৰদায়ৰ তালিকা]] || [[:en:Category:Other Backward Classes|Category:Other Backward Classes]] |- |3004 || [[:en:List of Namasudras|List of Namasudras]] || [[d:Q97357793|Q97357793]] || [[:as:নমসুদ্ৰৰ তালিকা|নমসুদ্ৰৰ তালিকা]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |3005 || [[:en:List of Nepali singers|List of Nepali singers]] || [[d:Q111396053|Q111396053]] || [[:as:নেপালী গায়কৰ তালিকা|নেপালী গায়কৰ তালিকা]] || [[:en:Category:Nepali-language culture|Category:Nepali-language culture]] |- |3006 || [[:en:List of Panchatantra stories|List of Panchatantra stories]] || [[d:Q6593500|Q6593500]] || [[:as:পঞ্চতন্ত্ৰ কাহিনীৰ তালিকা|পঞ্চতন্ত্ৰ কাহিনীৰ তালিকা]] || [[:en:Category:Indian folklore|Category:Indian folklore]] |- |3007 || [[:en:List of Scheduled Castes|List of Scheduled Castes]] || [[d:Q6596475|Q6596475]] || [[:as:অনুসূচিত জাতিৰ তালিকা|অনুসূচিত জাতিৰ তালিকা]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |3008 || [[:en:List of Scheduled Castes in Andhra Pradesh and Telangana|List of Scheduled Castes in Andhra Pradesh and Telangana]] || [[d:Q121356865|Q121356865]] || [[:as:অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ আৰু তেলেংগানাৰ অনুসূচিত জাতিৰ তালিকা|অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ আৰু তেলেংগানাৰ অনুসূচিত জাতিৰ তালিকা]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |3009 || [[:en:List of Scheduled Castes in Uttarakhand|List of Scheduled Castes in Uttarakhand]] || [[d:Q130327682|Q130327682]] || [[:as:উত্তৰাখণ্ডৰ অনুসূচিত জাতিৰ তালিকা|উত্তৰাখণ্ডৰ অনুসূচিত জাতিৰ তালিকা]] || [[:en:Category:Scheduled Castes|Category:Scheduled Castes]] |- |3010 || [[:en:List of Scheduled Tribes|List of Scheduled Tribes]] || [[d:Q6596489|Q6596489]] || [[:as:অনুসূচিত জনজাতিৰ তালিকা|অনুসূচিত জনজাতিৰ তালিকা]] || [[:en:Category:Scheduled Tribes of India|Category:Scheduled Tribes of India]] |- |3011 || [[:en:List of Scheduled Tribes in Gujarat|List of Scheduled Tribes in Gujarat]] || [[d:Q6596484|Q6596484]] || [[:as:গুজৰাটৰ অনুসূচিত জনজাতিৰ তালিকা|গুজৰাটৰ অনুসূচিত জনজাতিৰ তালিকা]] || [[:en:Category:Scheduled Tribes of India|Category:Scheduled Tribes of India]] |- |3012 || [[:en:List of Scheduled Tribes in Odisha|List of Scheduled Tribes in Odisha]] || [[d:Q4683109|Q4683109]] || [[:as:ওড়িশাৰ অনুসূচিত জনজাতিৰ তালিকা|ওড়িশাৰ অনুসূচিত জনজাতিৰ তালিকা]] || [[:en:Category:Scheduled Tribes of India|Category:Scheduled Tribes of India]] |- |3013 || [[:en:List of Scheduled Tribes in Rajasthan|List of Scheduled Tribes in Rajasthan]] || [[d:Q111962554|Q111962554]] || [[:as:ৰাজস্থানৰ অনুসূচিত জনজাতিৰ তালিকা|ৰাজস্থানৰ অনুসূচিত জনজাতিৰ তালিকা]] || [[:en:Category:Scheduled Tribes of India|Category:Scheduled Tribes of India]] |- |3014 || [[:en:List of Scheduled Tribes in Uttarakhand|List of Scheduled Tribes in Uttarakhand]] || [[d:Q130335809|Q130335809]] || [[:as:উত্তৰাখণ্ডৰ অনুসূচিত জনজাতিৰ তালিকা|উত্তৰাখণ্ডৰ অনুসূচিত জনজাতিৰ তালিকা]] || [[:en:Category:Scheduled Tribes of India|Category:Scheduled Tribes of India]] |- |3015 || [[:en:List of Scheduled Tribes in West Bengal|List of Scheduled Tribes in West Bengal]] || [[d:Q7431059|Q7431059]] || [[:as:পশ্চিম বংগৰ অনুসূচিত জনজাতিৰ তালিকা|পশ্চিম বংগৰ অনুসূচিত জনজাতিৰ তালিকা]] || [[:en:Category:Scheduled Tribes of India|Category:Scheduled Tribes of India]] |- |3016 || [[:en:List of Telugu castes|List of Telugu castes]] || [[d:Q7697887|Q7697887]] || [[:as:তেলেগু জাতিৰ তালিকা|তেলেগু জাতিৰ তালিকা]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |3017 || [[:en:List of Vetala Tales|List of Vetala Tales]] || [[d:Q6603479|Q6603479]] || [[:as:ভেটালা কাহিনীৰ তালিকা|ভেটালা কাহিনীৰ তালিকা]] || [[:en:Category:Indian folklore|Category:Indian folklore]] |- |3018 || [[:en:List of Vogue India cover models|List of Vogue India cover models]] || [[d:Q11723205|Q11723205]] || [[:as:ভোগ ইণ্ডিয়াৰ কভাৰ মডেলৰ তালিকা|ভোগ ইণ্ডিয়াৰ কভাৰ মডেলৰ তালিকা]] || [[:en:Category:Indian fashion|Category:Indian fashion]] |- |3019 || [[:en:List of archives in India|List of archives in India]] || [[d:Q16056372|Q16056372]] || [[:as:ভাৰতৰ আৰ্কাইভৰ তালিকা|ভাৰতৰ আৰ্কাইভৰ তালিকা]] || [[:en:Category:Archives in India|Category:Archives in India]] |- |3020 || [[:en:List of asanas|List of asanas]] || [[d:Q2240937|Q2240937]] || [[:as:আসনৰ তালিকা|আসনৰ তালিকা]] || [[:en:Category:Hatha yoga|Category:Hatha yoga]] |- |3021 || [[:en:List of bands from Delhi|List of bands from Delhi]] || [[d:Q6607077|Q6607077]] || [[:as:দিল্লীৰপৰা অহা বেণ্ডৰ তালিকা|দিল্লীৰপৰা অহা বেণ্ডৰ তালিকা]] || [[:en:Category:Culture of Delhi|Category:Culture of Delhi]] |- |3022 || [[:en:List of chutneys|List of chutneys]] || [[d:Q45071195|Q45071195]] || [[:as:চাটনিৰ তালিকা|চাটনিৰ তালিকা]] || [[:en:Category:Indian condiments|Category:Indian condiments]] |- |3023 || [[:en:List of cinemas in Delhi|List of cinemas in Delhi]] || [[d:Q5120817|Q5120817]] || [[:as:দিল্লীৰ চিনেমা হলৰ তালিকা|দিল্লীৰ চিনেমা হলৰ তালিকা]] || [[:en:Category:Culture of Delhi|Category:Culture of Delhi]] |- |3024 || [[:en:List of cinemas in Jaipur|List of cinemas in Jaipur]] || [[d:Q5120770|Q5120770]] || [[:as:জয়পুৰৰ চিনেমা হলৰ তালিকা|জয়পুৰৰ চিনেমা হলৰ তালিকা]] || [[:en:Category:Culture of Jaipur|Category:Culture of Jaipur]] |- |3025 || [[:en:List of cinemas in Kolkata|List of cinemas in Kolkata]] || [[d:Q5120818|Q5120818]] || [[:as:কলকাতাৰ চিনেমা হলৰ তালিকা|কলকাতাৰ চিনেমা হলৰ তালিকা]] || [[:en:Category:Culture of Kolkata|Category:Culture of Kolkata]] |- |3026 || [[:en:List of creatures in Meitei culture|List of creatures in Meitei culture]] || [[d:Q85779440|Q85779440]] || [[:as:মেইটেই সংস্কৃতিৰ জীৱৰ তালিকা|মেইটেই সংস্কৃতিৰ জীৱৰ তালিকা]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |3027 || [[:en:List of cultural, technical and sports festivals in IITs and NITs|List of cultural]] || [[d:Q6614874|Q6614874]] || [[:as:আই আই টি আৰু এন আই টিত সাংস্কৃতিক, কাৰিকৰী আৰু ক্ৰীড়া উৎসৱৰ তালিকা|আই আই টি আৰু এন আই টিত সাংস্কৃতিক]] || [[:en:Category:Cultural festivals in India|Category:Cultural festivals in India]] |- |3028 || [[:en:List of deities in Sanamahism|List of deities in Sanamahism]] || [[d:Q71493039|Q71493039]] || [[:as:ছানামাহ ধৰ্মত দেৱতাৰ তালিকা|ছানামাহ ধৰ্মত দেৱতাৰ তালিকা]] || [[:en:Category:Sanamahism|Category:Sanamahism]] |- |3029 || [[:en:List of endangered languages in India|List of endangered languages in India]] || [[d:Q17165257|Q17165257]] || [[:as:ভাৰতৰ বিলুপ্তপ্ৰায় ভাষাৰ তালিকা|ভাৰতৰ বিলুপ্তপ্ৰায় ভাষাৰ তালিকা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |3030 || [[:en:List of festivals in Indian colleges|List of festivals in Indian colleges]] || [[d:Q6614884|Q6614884]] || [[:as:ভাৰতীয় মহাবিদ্যালয়সমূহৰ উৎসৱৰ তালিকা|ভাৰতীয় মহাবিদ্যালয়সমূহৰ উৎসৱৰ তালিকা]] || [[:en:Category:Cultural festivals in India|Category:Cultural festivals in India]] |- |3031 || [[:en:List of figures in Meitei mythology|List of figures in Meitei mythology]] || [[d:Q106235086|Q106235086]] || [[:as:মেইটেই পৌৰাণিক কাহিনীৰ ব্যক্তিত্বৰ তালিকা|মেইটেই পৌৰাণিক কাহিনীৰ ব্যক্তিত্বৰ তালিকা]] || [[:en:Category:Meitei mythology|Category:Meitei mythology]] |- |3032 || [[:en:List of folktales of Chhattisgarh|List of folktales of Chhattisgarh]] || [[d:Q6620572|Q6620572]] || [[:as:ছত্তীশগড়ৰ লোককথাৰ তালিকা|ছত্তীশগড়ৰ লোককথাৰ তালিকা]] || [[:en:Category:Indian folklore|Category:Indian folklore]] |- |3033 || [[:en:List of girls' schools in India|List of girls' schools in India]] || [[d:Q96219409|Q96219409]] || [[:as:ভাৰতৰ ছোৱালীৰ বিদ্যালয়ৰ তালিকা|ভাৰতৰ ছোৱালীৰ বিদ্যালয়ৰ তালিকা]] || [[:en:Category:Girls' schools in India|Category:Girls' schools in India]] |- |3034 || [[:en:List of languages by number of native speakers in India|List of languages by number of native speakers in India]] || [[d:Q2110903|Q2110903]] || [[:as:ভাৰতৰ থলুৱা ভাষীৰ সংখ্যা অনুসৰি ভাষাৰ তালিকা|ভাৰতৰ থলুৱা ভাষীৰ সংখ্যা অনুসৰি ভাষাৰ তালিকা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |3035 || [[:en:List of miniature sheets from India Post|List of miniature sheets from India Post]] || [[d:Q6590355|Q6590355]] || [[:as:ইণ্ডিয়া পোষ্টৰপৰা ক্ষুদ্ৰ পত্ৰৰ তালিকা|ইণ্ডিয়া পোষ্টৰপৰা ক্ষুদ্ৰ পত্ৰৰ তালিকা]] || [[:en:Category:Indian culture-related lists|Category:Indian culture-related lists]] |- |3036 || [[:en:List of mudras (yoga)|List of mudras]] || [[d:Q12061274|Q12061274]] || [[:as:মুদ্ৰা (যোগ)ৰ তালিকা|মুদ্ৰা (যোগ)ৰ তালিকা]] || [[:en:Category:Indian culture-related lists|Category:Indian culture-related lists]] |- |3037 || [[:en:List of plants used in Indian cuisine|List of plants used in Indian cuisine]] || [[d:Q2117720|Q2117720]] || [[:as:ভাৰতীয় খাদ্যত ব্যৱহৃত উদ্ভিদৰ তালিকা|ভাৰতীয় খাদ্যত ব্যৱহৃত উদ্ভিদৰ তালিকা]] || [[:en:Category:Indian cuisine-related lists|Category:Indian cuisine-related lists]] |- |3038 || [[:en:List of restaurant chains in India|List of restaurant chains in India]] || [[d:Q19893290|Q19893290]] || [[:as:ভাৰতৰ ৰেষ্টুৰেণ্ট চেইনৰ তালিকা|ভাৰতৰ ৰেষ্টুৰেণ্ট চেইনৰ তালিকা]] || [[:en:Category:Indian fast food|Category:Indian fast food]] |- |3039 || [[:en:List of rulers of Moirang|List of rulers of Moirang]] || [[d:Q107668324|Q107668324]] || [[:as:মৈৰাঙৰ শাসকসকলৰ তালিকা|মৈৰাঙৰ শাসকসকলৰ তালিকা]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |3040 || [[:en:List of science centres in India|List of science centres in India]] || [[d:Q131394730|Q131394730]] || [[:as:ভাৰতৰ বিজ্ঞান কেন্দ্ৰৰ তালিকা|ভাৰতৰ বিজ্ঞান কেন্দ্ৰৰ তালিকা]] || [[:en:Category:Ministry of Culture (India)|Category:Ministry of Culture]] |- |3041 || [[:en:List of snack foods from the Indian subcontinent|List of snack foods from the Indian subcontinent]] || [[d:Q6574033|Q6574033]] || [[:as:ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ জলপানৰ তালিকা|ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ জলপানৰ তালিকা]] || [[:en:Category:Indian fast food|Category:Indian fast food]] |- |3042 || [[:en:List of songs about Delhi|List of songs about Delhi]] || [[d:Q48733373|Q48733373]] || [[:as:দিল্লী সম্পৰ্কীয় গীতৰ তালিকা|দিল্লী সম্পৰ্কীয় গীতৰ তালিকা]] || [[:en:Category:Culture of Delhi|Category:Culture of Delhi]] |- |3043 || [[:en:List of songs about Kolkata|List of songs about Kolkata]] || [[d:Q48733381|Q48733381]] || [[:as:কলকাতাৰ বিষয়ে গীতৰ তালিকা|কলকাতাৰ বিষয়ে গীতৰ তালিকা]] || [[:en:Category:Culture of Kolkata|Category:Culture of Kolkata]] |- |3044 || [[:en:List of songs about Mumbai|List of songs about Mumbai]] || [[d:Q48733358|Q48733358]] || [[:as:মুম্বাইৰ বিষয়ে গীতৰ তালিকা|মুম্বাইৰ বিষয়ে গীতৰ তালিকা]] || [[:en:Category:Culture of Mumbai|Category:Culture of Mumbai]] |- |3045 || [[:en:List of sports events in India|List of sports events in India]] || [[d:Q6640372|Q6640372]] || [[:as:ভাৰতৰ ক্ৰীড়া অনুষ্ঠানৰ তালিকা|ভাৰতৰ ক্ৰীড়া অনুষ্ঠানৰ তালিকা]] || [[:en:Category:Sport in India|Category:Sport in India]] |- |3046 || [[:en:List of traditional Indian theatre|List of traditional Indian theatre]] || [[d:Q6643866|Q6643866]] || [[:as:পৰম্পৰাগত ভাৰতীয় নাট্যৰ তালিকা|পৰম্পৰাগত ভাৰতীয় নাট্যৰ তালিকা]] || [[:en:Category:Cultural heritage of India|Category:Cultural heritage of India]] |- |3047 || [[:en:List of women's magazines|List of women's magazines]] || [[d:Q21114779|Q21114779]] || [[:as:মহিলা আলোচনীৰ তালিকা|মহিলা আলোচনীৰ তালিকা]] || [[:en:Category:Women's magazines published in India|Category:Women's magazines published in India]] |- |3048 || [[:en:List of yoga schools|List of yoga schools]] || [[d:Q6645942|Q6645942]] || [[:as:যোগ বিদ্যালয়ৰ তালিকা|যোগ বিদ্যালয়ৰ তালিকা]] || [[:en:Category:Yoga styles|Category:Yoga styles]] |- |3049 || [[:en:Lisu language|Lisu language]] || [[d:Q56480|Q56480]] || [[:as:লিছু ভাষা|লিছু ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |3050 || [[:en:Litti (dish)|Litti]] || [[d:Q6648792|Q6648792]] || [[:as:লিটি (ব্যঞ্জন)|লিটি]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |3051 || [[:en:Little Flower School, Imphal|Little Flower School]] || [[d:Q30640380|Q30640380]] || [[:as:লিটিল ফ্লাৱাৰ স্কুল, ইম্ফল|লিটিল ফ্লাৱাৰ স্কুল]] || [[:en:Category:Girls' schools in India|Category:Girls' schools in India]] |- |3052 || [[:en:Little Surya Bai|Little Surya Bai]] || [[d:Q135038400|Q135038400]] || [[:as:কণমানি সূৰ্য্য বাই|কণমানি সূৰ্য্য বাই]] || [[:en:Category:Indian fairy tales|Category:Indian fairy tales]] |- |3053 || [[:en:Living Travelz|Living Travelz]] || [[d:Q54829292|Q54829292]] || [[:as:লিভিং ট্ৰেভেলজ|লিভিং ট্ৰেভেলজ]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |3054 || [[:en:Local Kung Fu 3|Local Kung Fu 3]] || [[d:Q131187447|Q131187447]] || [[:as:স্থানীয় কুং ফু ৩|স্থানীয় কুং ফু ৩]] || [[:en:Category:Indian martial arts films|Category:Indian martial arts films]] |- |3055 || [[:en:Locho|Locho]] || [[d:Q2771664|Q2771664]] || [[:as:লোচো|লোচো]] || [[:en:Category:Indian snack foods|Category:Indian snack foods]] |- |3056 || [[:en:Lodha|Lodha]] || [[d:Q6666346|Q6666346]] || [[:as:লোধা|লোধা]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |3057 || [[:en:Lodhi (caste)|Lodhi]] || [[d:Q6666360|Q6666360]] || [[:as:লোধি (জাতি)|লোধি]] || [[:en:Category:Other Backward Classes|Category:Other Backward Classes]] |- |3058 || [[:en:Lodhi Art District|Lodhi Art District]] || [[d:Q113426962|Q113426962]] || [[:as:লোধি কলা জিলা|লোধি কলা জিলা]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |3059 || [[:en:Loha Singh (play)|Loha Singh]] || [[d:Q96418832|Q96418832]] || [[:as:লোহা সিং (নাটক)|লোহা সিং]] || [[:en:Category:Bhojpuri literature|Category:Bhojpuri literature]] |- |3060 || [[:en:Lohra (tribe)|Lohra]] || [[d:Q115809370|Q115809370]] || [[:as:লোহৰা (জনজাতি)|লোহৰা]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |3061 || [[:en:Loi|Loi]] || [[d:Q6668061|Q6668061]] || [[:as:লয়|লয়]] || [[:en:Category:Scheduled Castes|Category:Scheduled Castes]] |- |3062 || [[:en:Loi Kaaba|Loi Kaaba]] || [[d:None|None]] || [[:as:লয় কাবা|লয় কাবা]] || [[:en:Category:Meitei mythology|Category:Meitei mythology]] |- |3063 || [[:en:Loincloth|Loincloth]] || [[d:Q1130359|Q1130359]] || [[:as:ল&#39; ইনক্লথ|]] || [[:en:Category:Indian clothing|Category:Indian clothing]] |- |3064 || [[:en:Loiyumpa Silyel|Loiyumpa Silyel]] || [[d:Q107668359|Q107668359]] || [[:as:লয়ইয়ম্পা চিলিয়েল|লয়ইয়ম্পা চিলিয়েল]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |3065 || [[:en:Lokah Chapter 1: Chandra|Lokah Chapter 1: Chandra]] || [[d:Q134972728|Q134972728]] || [[:as:লোক অধ্যায় ১: চন্দ্ৰ|লোক অধ্যায় ১: চন্দ্ৰ]] || [[:en:Category:Films based on Indian folklore|Category:Films based on Indian folklore]] |- |3066 || [[:en:Lokmanya Tilak Garden|Lokmanya Tilak Garden]] || [[d:Q128505124|Q128505124]] || [[:as:লোকমান্য তিলক বাগিছা|লোকমান্য তিলক বাগিছা]] || [[:en:Category:Culture of Ahmedabad|Category:Culture of Ahmedabad]] |- |3067 || [[:en:Lokmanya Tilak National Award|Lokmanya Tilak National Award]] || [[d:Q135466883|Q135466883]] || [[:as:লোকমান্য তিলক ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা|লোকমান্য তিলক ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা]] || [[:en:Category:Indian awards|Category:Indian awards]] |- |3068 || [[:en:Lokmat Stylish Awards|Lokmat Stylish Awards]] || [[d:Q115518201|Q115518201]] || [[:as:লোকমত ষ্টাইলিছ বঁটা|লোকমত ষ্টাইলিছ বঁটা]] || [[:en:Category:Indian awards|Category:Indian awards]] |- |3069 || [[:en:Lolo-Burmese languages|Lolo-Burmese languages]] || [[d:Q1635712|Q1635712]] || [[:as:লোলো-বাৰ্মিজ ভাষা|লোলো-বাৰ্মিজ ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |3070 || [[:en:Lonari|Lonari]] || [[d:Q6669648|Q6669648]] || [[:as:লোনাৰী|লোনাৰী]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |3071 || [[:en:Lonaria|Lonaria]] || [[d:Q17060902|Q17060902]] || [[:as:লনাৰিয়া|লনাৰিয়া]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |3072 || [[:en:Lonavala chikki|Lonavala chikki]] || [[d:Q24945601|Q24945601]] || [[:as:লোনাভালা চিকি|লোনাভালা চিকি]] || [[:en:Category:Indian confectionery|Category:Indian confectionery]] |- |3073 || [[:en:Long pepper|Long pepper]] || [[d:Q685336|Q685336]] || [[:as:দীঘল জলকীয়া|দীঘল জলকীয়া]] || [[:en:Category:Indian spices|Category:Indian spices]] |- |3074 || [[:en:Longjam|Longjam]] || [[d:Q107668350|Q107668350]] || [[:as:লংজাম|লংজাম]] || [[:en:Category:Meitei surnames|Category:Meitei surnames]] |- |3075 || [[:en:Lorikayan|Lorikayan]] || [[d:Q97355687|Q97355687]] || [[:as:লৰিকায়ান|লৰিকায়ান]] || [[:en:Category:Indian folklore|Category:Indian folklore]] |- |3076 || [[:en:Losoong Festival|Losoong Festival]] || [[d:Q39053771|Q39053771]] || [[:as:লুছং উৎসৱ|লুছং উৎসৱ]] || [[:en:Category:Cultural festivals in India|Category:Cultural festivals in India]] |- |3077 || [[:en:Loudspeaker (2009 film)|Loudspeaker]] || [[d:Q6686067|Q6686067]] || [[:as:লাউডস্পীকাৰ (২০০৯ চনৰ ছবি)|লাউডস্পীকাৰ]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |3078 || [[:en:Louis Banks|Louis Banks]] || [[d:Q4320690|Q4320690]] || [[:as:লুই বেংকছ|লুই বেংকছ]] || [[:en:Category:Musicians from Kolkata|Category:Musicians from Kolkata]] |- |3079 || [[:en:Lourembam|Lourembam]] || [[d:Q107668352|Q107668352]] || [[:as:লৌৰেম্বম|লৌৰেম্বম]] || [[:en:Category:Meitei surnames|Category:Meitei surnames]] |- |3080 || [[:en:Love Marriage (2025 film)|Love Marriage]] || [[d:Q134884229|Q134884229]] || [[:as:লাভ মেৰেজ (২০২৫ চনৰ ছবি)|লাভ মেৰেজ]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |3081 || [[:en:Love Story (2021 film)|Love Story]] || [[d:Q85216610|Q85216610]] || [[:as:প্ৰেম কাহিনী (২০২১ চনৰ ছবি)|প্ৰেম কাহিনী]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |3082 || [[:en:Lovefully Yours Veda|Lovefully Yours Veda]] || [[d:Q116610379|Q116610379]] || [[:as:প্ৰেমেৰে আপোনাৰ বেদ|প্ৰেমেৰে আপোনাৰ বেদ]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |3083 || [[:en:Lovely (2012 film)|Lovely]] || [[d:Q6692257|Q6692257]] || [[:as:লাভলী (২০১২ চনৰ ছবি)|লাভলী]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |3084 || [[:en:Lower Circular Road cemetery|Lower Circular Road cemetery]] || [[d:Q19893393|Q19893393]] || [[:as:লোয়াৰ চাৰ্কুলাৰ ৰোড কবৰস্থান|লোয়াৰ চাৰ্কুলাৰ ৰোড কবৰস্থান]] || [[:en:Category:Christianity in Kolkata|Category:Christianity in Kolkata]] |- |3085 || [[:en:Luanchari|Luanchari]] || [[d:Q17070165|Q17070165]] || [[:as:লুয়ানচাৰী|লুয়ানচাৰী]] || [[:en:Category:Indian clothing|Category:Indian clothing]] |- |3086 || [[:en:Lubber Pandhu|Lubber Pandhu]] || [[d:Q130316196|Q130316196]] || [[:as:লুব্বৰ পাণ্ডু|লুব্বৰ পাণ্ডু]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |3087 || [[:en:Luchi|Luchi]] || [[d:Q3346426|Q3346426]] || [[:as:লুচি|লুচি]] || [[:en:Category:Indian breads|Category:Indian breads]] |- |3088 || [[:en:Lucky Morani|Lucky Morani]] || [[d:Q22007015|Q22007015]] || [[:as:লাকী মোৰানি|লাকী মোৰানি]] || [[:en:Category:Indian fashion designers|Category:Indian fashion designers]] |- |3089 || [[:en:Luis Altieri|Luis Altieri]] || [[d:Q59550587|Q59550587]] || [[:as:লুইচ আলটিয়েৰী|লুইচ আলটিয়েৰী]] || [[:en:Category:Yogis|Category:Yogis]] |- |3090 || [[:en:Luish languages|Luish languages]] || [[d:Q55621439|Q55621439]] || [[:as:লুইছ ভাষা|লুইছ ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |3091 || [[:en:Lukhmi|Lukhmi]] || [[d:Q6702540|Q6702540]] || [[:as:লক্ষ্মী|লক্ষ্মী]] || [[:en:Category:Indian fast food|Category:Indian fast food]] |- |3092 || [[:en:Lung (Tibetan Buddhism)|Lung]] || [[d:Q6704255|Q6704255]] || [[:as:হাওঁফাওঁ (তিব্বতী বৌদ্ধ ধৰ্ম)|হাওঁফাওঁ]] || [[:en:Category:Yoga concepts|Category:Yoga concepts]] |- |3093 || [[:en:Luwang Huiningsumba|Luwang Huiningsumba]] || [[d:None|None]] || [[:as:লুৱাং হুইনিংছুম্বা|লুৱাং হুইনিংছুম্বা]] || [[:en:Category:Meitei mythology|Category:Meitei mythology]] |- |3094 || [[:en:Lux Cozi|Lux Cozi]] || [[d:Q6706163|Q6706163]] || [[:as:লাক্স কোজি|লাক্স কোজি]] || [[:en:Category:Clothing companies of India|Category:Clothing companies of India]] |- |3095 || [[:en:Lux Industries|Lux Industries]] || [[d:Q17068419|Q17068419]] || [[:as:লাক্স ইণ্ডাষ্ট্ৰীজ|লাক্স ইণ্ডাষ্ট্ৰীজ]] || [[:en:Category:Clothing companies of India|Category:Clothing companies of India]] |- |3096 || [[:en:Lyangcha|Lyangcha]] || [[d:Q13059743|Q13059743]] || [[:as:ল্যাংচা|ল্যাংচা]] || [[:en:Category:Indian desserts|Category:Indian desserts]] |- |3097 || [[:en:Lynching of Jagmael Singh|Lynching of Jagmael Singh]] || [[d:Q105121163|Q105121163]] || [[:as:জগমাইল সিঙৰ লিঞ্চিং|জগমাইল সিঙৰ লিঞ্চিং]] || [[:en:Category:Caste-related violence in India|Category:Caste-related violence in India]] |- |3098 || [[:en:Lyngngam language|Lyngngam language]] || [[d:Q12635902|Q12635902]] || [[:as:লিংগাম ভাষা|লিংগাম ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |3099 || [[:en:M. Achuthan|M. Achuthan]] || [[d:Q20559837|Q20559837]] || [[:as:এম আচুথান|এম আচুথান]] || [[:en:Category:Writers from Thrissur|Category:Writers from Thrissur]] |- |3100 || [[:en:M. K. Ramachandran|M. K. Ramachandran]] || [[d:Q6712774|Q6712774]] || [[:as:এম কে ৰামচন্দ্ৰন|এম কে ৰামচন্দ্ৰন]] || [[:en:Category:Writers from Thrissur|Category:Writers from Thrissur]] |- |3101 || [[:en:M. R. Chandrasekharan|M. R. Chandrasekharan]] || [[d:Q13110617|Q13110617]] || [[:as:এম আৰ চন্দ্ৰশেখৰন|এম আৰ চন্দ্ৰশেখৰন]] || [[:en:Category:Writers from Thrissur|Category:Writers from Thrissur]] |- |3102 || [[:en:M. V. Vishnu Namboothiri|M. V. Vishnu Namboothiri]] || [[d:Q12979675|Q12979675]] || [[:as:এম ভি বিষ্ণু নম্বুথিৰি|এম ভি বিষ্ণু নম্বুথিৰি]] || [[:en:Category:Indian folklorists|Category:Indian folklorists]] |- |3103 || [[:en:MIT University, Meghalaya|MIT University]] || [[d:Q7896406|Q7896406]] || [[:as:এম আই টি বিশ্ববিদ্যালয়, মেঘালয়|এম আই টি বিশ্ববিদ্যালয়]] || [[:en:Category:Fashion schools in India|Category:Fashion schools in India]] |- |3104 || [[:en:MLA Fatakeshto|MLA Fatakeshto]] || [[d:Q6716513|Q6716513]] || [[:as:বিধায়ক ফটাকেষ্টো|বিধায়ক ফটাকেষ্টো]] || [[:en:Category:Indian martial arts films|Category:Indian martial arts films]] |- |3105 || [[:en:MMCH (film)|MMCH]] || [[d:Q117810631|Q117810631]] || [[:as:এমএমচিএইচ (চলচ্চিত্ৰ)|এমএমচিএইচ]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |3106 || [[:en:MOSDAC|MOSDAC]] || [[d:Q23777540|Q23777540]] || [[:as:MOSDAC|MOSDAC]] || [[:en:Category:Archives in India|Category:Archives in India]] |- |3107 || [[:en:MTV Youth Icon of the Year|MTV Youth Icon of the Year]] || [[d:Q13362758|Q13362758]] || [[:as:বছৰৰ এমটিভি যুৱ আইকন|বছৰৰ এমটিভি যুৱ আইকন]] || [[:en:Category:Indian awards|Category:Indian awards]] |- |3108 || [[:en:Maa Shoolini|Maa Shoolini]] || [[d:Q24937085|Q24937085]] || [[:as:মা শ্বুলিনি|মা শ্বুলিনি]] || [[:en:Category:Hindu folk deities|Category:Hindu folk deities]] |- |3109 || [[:en:Maa Tarini|Maa Tarini]] || [[d:Q6720962|Q6720962]] || [[:as:মা তাৰিনি|মা তাৰিনি]] || [[:en:Category:Hindu goddesses|Category:Hindu goddesses]] |- |3110 || [[:en:Maa Ugra Tara|Maa Ugra Tara]] || [[d:Q19357064|Q19357064]] || [[:as:মা উগ্ৰা তাৰা|মা উগ্ৰা তাৰা]] || [[:en:Category:Regional Hindu goddesses|Category:Regional Hindu goddesses]] |- |3111 || [[:en:Maa....Tomay Chara Ghum Ashena|Maa....Tomay Chara Ghum Ashena]] || [[d:Q19893410|Q19893410]] || [[:as:মা....তোমায় চৰা ঘুম আচেনা|মা....তোমায় চৰা ঘুম আচেনা]] || [[:en:Category:Television shows set in Kolkata|Category:Television shows set in Kolkata]] |- |3112 || [[:en:Maachha bihana|Maachha bihana]] || [[d:Q6720982|Q6720982]] || [[:as:মাছা বিহানা|মাছা বিহানা]] || [[:en:Category:Indian cuisine stubs|Category:Indian cuisine stubs]] |- |3113 || [[:en:Maalai Naerathu Mayakkam|Maalai Naerathu Mayakkam]] || [[d:Q21646668|Q21646668]] || [[:as:মালাই নায়েৰাথু মায়াক্কম|মালাই নায়েৰাথু মায়াক্কম]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |3114 || [[:en:Maamaankam|Maamaankam]] || [[d:Q18209167|Q18209167]] || [[:as:মামানকম|মামানকম]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |3115 || [[:en:Maamannan|Maamannan]] || [[d:Q111915004|Q111915004]] || [[:as:মামান্নান|মামান্নান]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |3116 || [[:en:Maanasthan|Maanasthan]] || [[d:Q6721109|Q6721109]] || [[:as:মানস্থান|মানস্থান]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |3117 || [[:en:Maathi Yosi|Maathi Yosi]] || [[d:Q16250985|Q16250985]] || [[:as:মাথি যোছি|মাথি যোছি]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |3118 || [[:en:Maaveerar Naal|Maaveerar Naal]] || [[d:Q6721292|Q6721292]] || [[:as:মাবীৰাৰ নাল|মাবীৰাৰ নাল]] || [[:en:Category:Observances in India|Category:Observances in India]] |- |3119 || [[:en:Macaroon|Macaroon]] || [[d:Q21481853|Q21481853]] || [[:as:মেকাৰুন|মেকাৰুন]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |3120 || [[:en:Mach kachehri|Mach kachehri]] || [[d:Q124287487|Q124287487]] || [[:as:মাচ কচেহৰি|মাচ কচেহৰি]] || [[:en:Category:Sindhi folklore|Category:Sindhi folklore]] |- |3121 || [[:en:Machh bhaja|Machh bhaja]] || [[d:Q6723517|Q6723517]] || [[:as:মাছ ভজা|মাছ ভজা]] || [[:en:Category:Indian cuisine stubs|Category:Indian cuisine stubs]] |- |3122 || [[:en:Machher jhol|Machher jhol]] || [[d:Q6723519|Q6723519]] || [[:as:মাচেৰ ঝোল|মাচেৰ ঝোল]] || [[:en:Category:Indian cuisine stubs|Category:Indian cuisine stubs]] |- |3123 || [[:en:Machindra Kasture|Machindra Kasture]] || [[d:Q16730621|Q16730621]] || [[:as:মচিন্দ্ৰ কস্তুৰে|মচিন্দ্ৰ কস্তুৰে]] || [[:en:Category:Indian chefs|Category:Indian chefs]] |- |3124 || [[:en:Madame (clothing)|Madame]] || [[d:Q17070600|Q17070600]] || [[:as:মেডাম (কাপোৰ)|মেডাম]] || [[:en:Category:Clothing companies of India|Category:Clothing companies of India]] |- |3125 || [[:en:Madampi|Madampi]] || [[d:Q6726376|Q6726376]] || [[:as:মাদাম্পি|মাদাম্পি]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |3126 || [[:en:Madanakamaraja Katha|Madanakamaraja Katha]] || [[d:Q6726436|Q6726436]] || [[:as:মদনকমৰাজ কথা|মদনকমৰাজ কথা]] || [[:en:Category:Indian folklore|Category:Indian folklore]] |- |3127 || [[:en:Madari Pasi|Madari Pasi]] || [[d:Q99363756|Q99363756]] || [[:as:মাদাৰী পাছি|মাদাৰী পাছি]] || [[:en:Category:Caste system in India|Category:Caste system in India]] |- |3128 || [[:en:Maddock Horror Comedy Universe|Maddock Horror Comedy Universe]] || [[d:Q108882999|Q108882999]] || [[:as:মেডক হৰৰ কমেডী ইউনিভাৰ্ছ|মেডক হৰৰ কমেডী ইউনিভাৰ্ছ]] || [[:en:Category:Films based on Indian folklore|Category:Films based on Indian folklore]] |- |3129 || [[:en:Madha Yaanai Koottam|Madha Yaanai Koottam]] || [[d:Q16251012|Q16251012]] || [[:as:মাধা ইয়ানাই কুট্টাম|মাধা ইয়ানাই কুট্টাম]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |3130 || [[:en:Madhampatty Rangaraj|Madhampatty Rangaraj]] || [[d:Q96182886|Q96182886]] || [[:as:মাধমপট্টি ৰঙাৰাজ|মাধমপট্টি ৰঙাৰাজ]] || [[:en:Category:Indian chefs|Category:Indian chefs]] |- |3131 || [[:en:Madhavan Ayyappath|Madhavan Ayyappath]] || [[d:Q13113996|Q13113996]] || [[:as:মাধৱন আয়্যাপ্পাথ|মাধৱন আয়্যাপ্পাথ]] || [[:en:Category:Writers from Thrissur|Category:Writers from Thrissur]] |- |3132 || [[:en:Madhu Malathi|Madhu Malathi]] || [[d:Q19572785|Q19572785]] || [[:as:মধু মালাথি|মধু মালাথি]] || [[:en:Category:Films based on Indian folklore|Category:Films based on Indian folklore]] |- |3133 || [[:en:Madhumita Mohanta|Madhumita Mohanta]] || [[d:Q22278976|Q22278976]] || [[:as:মধুমিতা মহন্ত|মধুমিতা মহন্ত]] || [[:en:Category:Indian chefs|Category:Indian chefs]] |- |3134 || [[:en:Madhur Jaffrey|Madhur Jaffrey]] || [[d:Q2556603|Q2556603]] || [[:as:মধুৰ জাফ্ৰি|মধুৰ জাফ্ৰি]] || [[:en:Category:Indian chefs|Category:Indian chefs]] |- |3135 || [[:en:Madhurey|Madhurey]] || [[d:Q3429434|Q3429434]] || [[:as:মাধুৰী|মাধুৰী]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |3136 || [[:en:Madhushravani|Madhushravani]] || [[d:Q13184590|Q13184590]] || [[:as:মধুশ্ৰৱণী|মধুশ্ৰৱণী]] || [[:en:Category:Culture of Mithila|Category:Culture of Mithila]] |- |3137 || [[:en:Madhusree Dutta|Madhusree Dutta]] || [[d:Q26923157|Q26923157]] || [[:as:মধুশ্ৰী দত্ত|মধুশ্ৰী দত্ত]] || [[:en:Category:Indian feminists|Category:Indian feminists]] |- |3138 || [[:en:Madhusudan Mancha|Madhusudan Mancha]] || [[d:Q6727557|Q6727557]] || [[:as:মধুসুদন মঞ্চ|মধুসুদন মঞ্চ]] || [[:en:Category:Culture of Kolkata|Category:Culture of Kolkata]] |- |3139 || [[:en:Madhya Kalari|Madhya Kalari]] || [[d:Q5406350|Q5406350]] || [[:as:মধ্য কালাৰী|মধ্য কালাৰী]] || [[:en:Category:Kalarippayattu|Category:Kalarippayattu]] |- |3140 || [[:en:Madhya Pradesh Day|Madhya Pradesh Day]] || [[d:Q115624997|Q115624997]] || [[:as:মধ্য প্ৰদেশ দিৱস|মধ্য প্ৰদেশ দিৱস]] || [[:en:Category:Observances in India|Category:Observances in India]] |- |3141 || [[:en:Madhya Pradesh School of Drama|Madhya Pradesh School of Drama]] || [[d:Q48727655|Q48727655]] || [[:as:মধ্য প্ৰদেশ স্কুল অৱ ড্ৰামা|মধ্য প্ৰদেশ স্কুল অৱ ড্ৰামা]] || [[:en:Category:Culture of Bhopal|Category:Culture of Bhopal]] |- |3142 || [[:en:Madiga|Madiga]] || [[d:Q6727713|Q6727713]] || [[:as:মাডিগা|মাডিগা]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |3143 || [[:en:Madiya language|Madiya language]] || [[d:Q27602|Q27602]] || [[:as:মাদিয়া ভাষা|মাদিয়া ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |3144 || [[:en:Madras (film)|Madras]] || [[d:Q16249812|Q16249812]] || [[:as:মাদ্ৰাজ (চলচ্চিত্ৰ)|মাদ্ৰাজ]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |3145 || [[:en:Madras Bashai|Madras Bashai]] || [[d:Q3033314|Q3033314]] || [[:as:মাদ্ৰাজ বাছাই|মাদ্ৰাজ বাছাই]] || [[:en:Category:Culture of Chennai|Category:Culture of Chennai]] |- |3146 || [[:en:Madras Cafe|Madras Cafe]] || [[d:Q6728469|Q6728469]] || [[:as:মাদ্ৰাজ কেফে|মাদ্ৰাজ কেফে]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |3147 || [[:en:Madras Day|Madras Day]] || [[d:Q6728479|Q6728479]] || [[:as:মাদ্ৰাজ দিৱস|মাদ্ৰাজ দিৱস]] || [[:en:Category:Culture of Chennai|Category:Culture of Chennai]] |- |3148 || [[:en:Madras Devadasis (Prevention of Dedication) Act|Madras Devadasis (Prevention of Dedication) Act]] || [[d:Q16931828|Q16931828]] || [[:as:মাদ্ৰাজ দেৱদাসী (সৰ্পণ প্ৰতিৰোধ) আইন|মাদ্ৰাজ দেৱদাসী (সৰ্পণ প্ৰতিৰোধ) আইন]] || [[:en:Category:History of women in India|Category:History of women in India]] |- |3149 || [[:en:Madras Record Office|Madras Record Office]] || [[d:Q46996809|Q46996809]] || [[:as:মাদ্ৰাজ ৰেকৰ্ড অফিচ|মাদ্ৰাজ ৰেকৰ্ড অফিচ]] || [[:en:Category:Archives in India|Category:Archives in India]] |- |3150 || [[:en:Madurai Tamil|Madurai Tamil]] || [[d:Q6728823|Q6728823]] || [[:as:মাদুৰাই তামিল|মাদুৰাই তামিল]] || [[:en:Category:Culture of Madurai|Category:Culture of Madurai]] |- |3151 || [[:en:Madurai Tamil Sangam|Madurai Tamil Sangam]] || [[d:Q6728835|Q6728835]] || [[:as:মাদুৰাই তামিল সংগম|মাদুৰাই তামিল সংগম]] || [[:en:Category:Culture of Madurai|Category:Culture of Madurai]] |- |3152 || [[:en:Madurai Veeran|Madurai Veeran]] || [[d:Q6728840|Q6728840]] || [[:as:মাদুৰাই বীৰণ|মাদুৰাই বীৰণ]] || [[:en:Category:Hindu folk deities|Category:Hindu folk deities]] |- |3153 || [[:en:Maduvu|Maduvu]] || [[d:Q660556|Q660556]] || [[:as:মাডুভু|মাডুভু]] || [[:en:Category:Indian martial arts|Category:Indian martial arts]] |- |3154 || [[:en:Magahi Paan|Magahi Paan]] || [[d:Q132146850|Q132146850]] || [[:as:মগাহি পান|মগাহি পান]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |3155 || [[:en:Magalir Mattum (1994 film)|Magalir Mattum]] || [[d:Q6729637|Q6729637]] || [[:as:মাগালিৰ মাটুম (১৯৯৪ চনৰ ছবি)|মাগালিৰ মাটুম]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |3156 || [[:en:Magalirkkaga|Magalirkkaga]] || [[d:Q12936934|Q12936934]] || [[:as:মাগালিৰক্কাগা|মাগালিৰক্কাগা]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |3157 || [[:en:Magari language|Magari language]] || [[d:Q6729706|Q6729706]] || [[:as:মাগৰী ভাষা|মাগৰী ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |3158 || [[:en:Magaric languages|Magaric languages]] || [[d:Q1064367|Q1064367]] || [[:as:মেগাৰিক ভাষা|মেগাৰিক ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |3159 || [[:en:Magen David Synagogue (Kolkata)|Magen David Synagogue]] || [[d:Q6730097|Q6730097]] || [[:as:মেগেন ডেভিদ চিনাগগ (কলকাতা)|মেগেন ডেভিদ চিনাগগ]] || [[:en:Category:Religious buildings and structures in Kolkata|Category:Religious buildings and structures in Kolkata]] |- |3160 || [[:en:Maghaz|Maghaz]] || [[d:Q6729605|Q6729605]] || [[:as:মাঘাজ|মাঘাজ]] || [[:en:Category:Indian cuisine stubs|Category:Indian cuisine stubs]] |- |3161 || [[:en:Maghotsab of Brahma Samaj|Maghotsab of Brahma Samaj]] || [[d:Q17140025|Q17140025]] || [[:as:ব্ৰহ্ম সমাজৰ মাঘোৎসব|ব্ৰহ্ম সমাজৰ মাঘোৎসব]] || [[:en:Category:Brahmoism|Category:Brahmoism]] |- |3162 || [[:en:Magi Matambakta|Magi Matambakta]] || [[d:Q106417710|Q106417710]] || [[:as:মাগী মাতাম্বকতা|মাগী মাতাম্বকতা]] || [[:en:Category:Cinema of Manipur|Category:Cinema of Manipur]] |- |3163 || [[:en:Maha Kavi Moyinkutty Vaidyar Smarakam|Maha Kavi Moyinkutty Vaidyar Smarakam]] || [[d:Q18351570|Q18351570]] || [[:as:মহা কবি ময়িংকুট্টী বৈদ্যৰ স্মাৰকম|মহা কবি ময়িংকুট্টী বৈদ্যৰ স্মাৰকম]] || [[:en:Category:Cultural organisations based in India|Category:Cultural organisations based in India]] |- |3164 || [[:en:Mahabir Singh Guddu|Mahabir Singh Guddu]] || [[d:Q133871375|Q133871375]] || [[:as:মহাবীৰ সিং গুড্ডু|মহাবীৰ সিং গুড্ডু]] || [[:en:Category:Indian folk singers|Category:Indian folk singers]] |- |3165 || [[:en:Mahacharya|Mahacharya]] || [[d:Q134570384|Q134570384]] || [[:as:মহাচাৰ্য|মহাচাৰ্য]] || [[:en:Category:Yoga|Category:Yoga]] |- |3166 || [[:en:Mahad Satyagraha|Mahad Satyagraha]] || [[d:Q17009209|Q17009209]] || [[:as:মহাদ সত্যগ্ৰহ|মহাদ সত্যগ্ৰহ]] || [[:en:Category:Anti-caste movements|Category:Anti-caste movements]] |- |3167 || [[:en:Mahadalit|Mahadalit]] || [[d:Q28135472|Q28135472]] || [[:as:মহাদলিত|মহাদলিত]] || [[:en:Category:Dalit|Category:Dalit]] |- |3168 || [[:en:Mahadiga (film)|Mahadiga]] || [[d:Q6732789|Q6732789]] || [[:as:মহাদিগা (চলচ্চিত্ৰ)|মহাদিগা]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |3169 || [[:en:Mahajati Sadan|Mahajati Sadan]] || [[d:Q6732833|Q6732833]] || [[:as:মহাজাতি সদন|মহাজাতি সদন]] || [[:en:Category:Culture of Kolkata|Category:Culture of Kolkata]] |- |3170 || [[:en:Mahali people|Mahali people]] || [[d:Q6732936|Q6732936]] || [[:as:মহালী মানুহ|মহালী মানুহ]] || [[:en:Category:Scheduled Tribes of India|Category:Scheduled Tribes of India]] |- |3171 || [[:en:Mahamahopadhyaya|Mahamahopadhyaya]] || [[d:Q1884758|Q1884758]] || [[:as:মহামহোপাধ্যায়|মহামহোপাধ্যায়]] || [[:en:Category:Indian awards|Category:Indian awards]] |- |3172 || [[:en:Mahanam Sampradaya|Mahanam Sampradaya]] || [[d:Q104864491|Q104864491]] || [[:as:মহানম সম্প্ৰদয়|মহানম সম্প্ৰদয়]] || [[:en:Category:Anti-caste movements|Category:Anti-caste movements]] |- |3173 || [[:en:Mahanubhava|Mahanubhava]] || [[d:Q6733166|Q6733166]] || [[:as:মহানুভৱ|মহানুভৱ]] || [[:en:Category:Anti-caste movements|Category:Anti-caste movements]] |- |3174 || [[:en:Mahaprasad (Jagannath Temple)|Mahaprasad]] || [[d:Q2609233|Q2609233]] || [[:as:মহাপ্ৰসাদ (জগন্নাথ মন্দিৰ)|মহাপ্ৰসাদ]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |3175 || [[:en:Mahapurana (Jainism)|Mahapurana]] || [[d:Q6733173|Q6733173]] || [[:as:মহাপুৰাণ (জৈন ধৰ্ম)|মহাপুৰাণ]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |3176 || [[:en:Mahaquizzer|Mahaquizzer]] || [[d:Q6733178|Q6733178]] || [[:as:মহাকুইজাৰ|মহাকুইজাৰ]] || [[:en:Category:Culture of Bengaluru|Category:Culture of Bengaluru]] |- |3177 || [[:en:Maharaj Ghulam Hussain Kathak|Maharaj Ghulam Hussain Kathak]] || [[d:Q6733199|Q6733199]] || [[:as:মহাৰাজ গুলাম হুছেইন কথক|মহাৰাজ গুলাম হুছেইন কথক]] || [[:en:Category:Artists from Kolkata|Category:Artists from Kolkata]] |- |3178 || [[:en:Maharakshak: Devi|Maharakshak: Devi]] || [[d:Q19556557|Q19556557]] || [[:as:মহাৰাক্ষক: দেৱী|মহাৰাক্ষক: দেৱী]] || [[:en:Category:Durga|Category:Durga]] |- |3179 || [[:en:Maharam language|Maharam language]] || [[d:Q60788006|Q60788006]] || [[:as:মহাৰাম ভাষা|মহাৰাম ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |3180 || [[:en:Maharani (2025 film)|Maharani]] || [[d:Q135222899|Q135222899]] || [[:as:মহাৰাণী (২০২৫ চনৰ ছবি)|মহাৰাণী]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |3181 || [[:en:Maharani Sthan|Maharani Sthan]] || [[d:Q134071714|Q134071714]] || [[:as:মহাৰাণী স্থান|মহাৰাণী স্থান]] || [[:en:Category:Culture of Mithila|Category:Culture of Mithila]] |- |3182 || [[:en:Maharashtra Andhashraddha Nirmoolan Samiti|Maharashtra Andhashraddha Nirmoolan Samiti]] || [[d:Q17051058|Q17051058]] || [[:as:মহাৰাষ্ট্ৰ অন্ধশ্ৰাদ্ধ নিৰ্মূলন সমিতি|মহাৰাষ্ট্ৰ অন্ধশ্ৰাদ্ধ নিৰ্মূলন সমিতি]] || [[:en:Category:Superstitions of India|Category:Superstitions of India]] |- |3183 || [[:en:Maharashtra Arthik Vikas Mahamandal|Maharashtra Arthik Vikas Mahamandal]] || [[d:Q60775119|Q60775119]] || [[:as:মহাৰাষ্ট্ৰ অৰ্থিক বিকাশ মহামণ্ডল|মহাৰাষ্ট্ৰ অৰ্থিক বিকাশ মহামণ্ডল]] || [[:en:Category:Women in India|Category:Women in India]] |- |3184 || [[:en:Maharashtra State Commission for Woman|Maharashtra State Commission for Woman]] || [[d:Q96391512|Q96391512]] || [[:as:মহাৰাষ্ট্ৰ ৰাজ্যিক মহিলা আয়োগ|মহাৰাষ্ট্ৰ ৰাজ্যিক মহিলা আয়োগ]] || [[:en:Category:Women's organisations based in India|Category:Women's organisations based in India]] |- |3185 || [[:en:Maharashtri Konkani|Maharashtri Konkani]] || [[d:Q6733387|Q6733387]] || [[:as:মহাৰাষ্ট্ৰী কংকণী|মহাৰাষ্ট্ৰী কংকণী]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |3186 || [[:en:Maharashtri Prakrit|Maharashtri Prakrit]] || [[d:Q2586773|Q2586773]] || [[:as:মহাৰাষ্ট্ৰী প্ৰাকৃত|মহাৰাষ্ট্ৰী প্ৰাকৃত]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |3187 || [[:en:Mahathma Phule Mandai|Mahathma Phule Mandai]] || [[d:Q6747716|Q6747716]] || [[:as:মহাথমা ফুলে মাণ্ডাই|মহাথমা ফুলে মাণ্ডাই]] || [[:en:Category:Culture of Pune|Category:Culture of Pune]] |- |3188 || [[:en:Mahayanam|Mahayanam]] || [[d:Q6733612|Q6733612]] || [[:as:মহাযানম|মহাযানম]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |3189 || [[:en:Mahendranath Gupta|Mahendranath Gupta]] || [[d:Q3630277|Q3630277]] || [[:as:মহেন্দ্ৰনাথ গুপ্তা|মহেন্দ্ৰনাথ গুপ্তা]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |3190 || [[:en:Maher (NGO)|Maher]] || [[d:Q13587442|Q13587442]] || [[:as:মাহেৰ (এন জি অ&#39; )|]] || [[:en:Category:Women's organisations based in India|Category:Women's organisations based in India]] |- |3191 || [[:en:Mahila Milan|Mahila Milan]] || [[d:Q6733991|Q6733991]] || [[:as:মহিলা মিলন|মহিলা মিলন]] || [[:en:Category:Women's organisations based in India|Category:Women's organisations based in India]] |- |3192 || [[:en:Mahila Paksh|Mahila Paksh]] || [[d:Q6733990|Q6733990]] || [[:as:মহিলা পক্ষ|মহিলা পক্ষ]] || [[:en:Category:Feminism in India|Category:Feminism in India]] |- |3193 || [[:en:Mahim halwa|Mahim halwa]] || [[d:Q24945597|Q24945597]] || [[:as:মহিম হালৱা|মহিম হালৱা]] || [[:en:Category:Culture of Mumbai|Category:Culture of Mumbai]] |- |3194 || [[:en:Mahishya|Mahishya]] || [[d:Q6734125|Q6734125]] || [[:as:মহিষ্য|মহিষ্য]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |3195 || [[:en:Mahoba Desawari Pan|Mahoba Desawari Pan]] || [[d:Q132200414|Q132200414]] || [[:as:মহোবা দেশাৱাৰী পান|মহোবা দেশাৱাৰী পান]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |3196 || [[:en:Mahout|Mahout]] || [[d:Q589897|Q589897]] || [[:as:মাহৌত|মাহৌত]] || [[:en:Category:Elephants in Indian culture|Category:Elephants in Indian culture]] |- |3197 || [[:en:Mahton|Mahton]] || [[d:Q6734938|Q6734938]] || [[:as:মাহটন|মাহটন]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |3198 || [[:en:Mahuri|Mahuri]] || [[d:Q6735009|Q6735009]] || [[:as:মাহুৰি|মাহুৰি]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |3199 || [[:en:Mahānipāta Jātaka|Mahānipāta Jātaka]] || [[d:Q24211468|Q24211468]] || [[:as:মহানিপাত জাতক|মহানিপাত জাতক]] || [[:en:Category:Indian folklore|Category:Indian folklore]] |- |3200 || [[:en:Mai Kolachi|Mai Kolachi]] || [[d:Q6735146|Q6735146]] || [[:as:মাই কোলাচী|মাই কোলাচী]] || [[:en:Category:Sindhi folklore|Category:Sindhi folklore]] |- |3201 || [[:en:Maiba|Maiba]] || [[d:Q107668436|Q107668436]] || [[:as:মাইবা|মাইবা]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |3202 || [[:en:Maibaron|Maibaron]] || [[d:Q135196476|Q135196476]] || [[:as:মাইবাৰন|মাইবাৰন]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |3203 || [[:en:Maibi|Maibi]] || [[d:Q107668445|Q107668445]] || [[:as:মাইবি|মাইবি]] || [[:en:Category:Sanamahism|Category:Sanamahism]] |- |3204 || [[:en:Maibi Jagoi|Maibi Jagoi]] || [[d:Q107056172|Q107056172]] || [[:as:মাইবি জগৈ|মাইবি জগৈ]] || [[:en:Category:Sanamahism|Category:Sanamahism]] |- |3205 || [[:en:Maila Anchal|Maila Anchal]] || [[d:Q6735742|Q6735742]] || [[:as:মাইলা আঞ্চল|মাইলা আঞ্চল]] || [[:en:Category:Culture of Mithila|Category:Culture of Mithila]] |- |3206 || [[:en:Main Bhi Ladki Hoon|Main Bhi Ladki Hoon]] || [[d:Q6735930|Q6735930]] || [[:as:মই ভী লাডকী হুন|মই ভী লাডকী হুন]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |3207 || [[:en:Main Khiladi Tu Anari|Main Khiladi Tu Anari]] || [[d:Q6735993|Q6735993]] || [[:as:মই খিলাদি তু অনাৰি|মই খিলাদি তু অনাৰি]] || [[:en:Category:Indian martial arts films|Category:Indian martial arts films]] |- |3208 || [[:en:Maisamma|Maisamma]] || [[d:Q21725382|Q21725382]] || [[:as:মাইছাম্মা|মাইছাম্মা]] || [[:en:Category:Hindu goddesses|Category:Hindu goddesses]] |- |3209 || [[:en:Maisamma IPS|Maisamma IPS]] || [[d:Q16343832|Q16343832]] || [[:as:মাইছাম্মা আই পি এছ|মাইছাম্মা আই পি এছ]] || [[:en:Category:Indian martial arts films|Category:Indian martial arts films]] |- |3210 || [[:en:Maithil Brahmin Bhoj|Maithil Brahmin Bhoj]] || [[d:Q134543531|Q134543531]] || [[:as:মৈথিল ব্ৰাহ্মণ ভোজ|মৈথিল ব্ৰাহ্মণ ভোজ]] || [[:en:Category:Culture of Mithila|Category:Culture of Mithila]] |- |3211 || [[:en:Maithil Upanayan|Maithil Upanayan]] || [[d:Q137691240|Q137691240]] || [[:as:মৈথিল উপনয়ন|মৈথিল উপনয়ন]] || [[:en:Category:Culture of Mithila|Category:Culture of Mithila]] |- |3212 || [[:en:Maithil Vivah|Maithil Vivah]] || [[d:Q131437836|Q131437836]] || [[:as:মৈথিল বিবাহ|মৈথিল বিবাহ]] || [[:en:Category:Culture of Mithila|Category:Culture of Mithila]] |- |3213 || [[:en:Maithil cuisine|Maithil cuisine]] || [[d:Q29467332|Q29467332]] || [[:as:মৈথিল ৰান্ধনীশাল|মৈথিল ৰান্ধনীশাল]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |3214 || [[:en:Maithili Karna Kayasthak Panjik Sarvekshan|Maithili Karna Kayasthak Panjik Sarvekshan]] || [[d:Q6737120|Q6737120]] || [[:as:Maithili কৰ্ণ কায়স্থক পাঞ্জিক সৰ্বেক্ষা|Maithili কৰ্ণ কায়স্থক পাঞ্জিক সৰ্বেক্ষা]] || [[:en:Category:Culture of Mithila|Category:Culture of Mithila]] |- |3215 || [[:en:Maithili-Bhojpuri Academy, Delhi|Maithili-Bhojpuri Academy]] || [[d:Q85783280|Q85783280]] || [[:as:দিল্লী, দিল্লী, দিল্লী, দিল্লী-মইথিলি-ভোজপুৰী একাডেমী|দিল্লী]] || [[:en:Category:Culture of Delhi|Category:Culture of Delhi]] |- |3216 || [[:en:Maiya|Maiya]] || [[d:Q6737236|Q6737236]] || [[:as:মাইয়া|মাইয়া]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |3217 || [[:en:Majhi dialect|Majhi dialect]] || [[d:Q13139776|Q13139776]] || [[:as:মাঝি উপভাষা|মাঝি উপভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |3218 || [[:en:Majhwar|Majhwar]] || [[d:Q6737782|Q6737782]] || [[:as:মাঝোৱাৰ|মাঝোৱাৰ]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |3219 || [[:en:Majhwar language|Majhwar language]] || [[d:Q6737795|Q6737795]] || [[:as:মাঝোৱাৰ ভাষা|মাঝোৱাৰ ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |3220 || [[:en:Majjige huli|Majjige huli]] || [[d:Q16946787|Q16946787]] || [[:as:মজ্জিগে হুলি|মজ্জিগে হুলি]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |3221 || [[:en:Major Saab|Major Saab]] || [[d:Q3635506|Q3635506]] || [[:as:মেজৰ ছাব|মেজৰ ছাব]] || [[:en:Category:Films shot in Pune|Category:Films shot in Pune]] |- |3222 || [[:en:Makal|Makal]] || [[d:Q112039583|Q112039583]] || [[:as:মাকাল|মাকাল]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |3223 || [[:en:Makhan Bada|Makhan Bada]] || [[d:Q510521|Q510521]] || [[:as:মাখান বডা|মাখান বডা]] || [[:en:Category:Indian desserts|Category:Indian desserts]] |- |3224 || [[:en:Makhan malai|Makhan malai]] || [[d:Q6739357|Q6739357]] || [[:as:মাখান মালাই|মাখান মালাই]] || [[:en:Category:Indian desserts|Category:Indian desserts]] |- |3225 || [[:en:Maki Kureishi|Maki Kureishi]] || [[d:Q12858990|Q12858990]] || [[:as:মাকি কুৰেইছি|মাকি কুৰেইছি]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |3226 || [[:en:Makka Poha|Makka Poha]] || [[d:Q6739773|Q6739773]] || [[:as:মক্কা পোহা|মক্কা পোহা]] || [[:en:Category:Indian snack foods|Category:Indian snack foods]] |- |3227 || [[:en:Mal (caste)|Mal]] || [[d:Q6740572|Q6740572]] || [[:as:মাল (জাতি)|মাল]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |3228 || [[:en:Mal Paharia people|Mal Paharia people]] || [[d:Q6740636|Q6740636]] || [[:as:মাল পাহাৰীয়া মানুহ|মাল পাহাৰীয়া মানুহ]] || [[:en:Category:Scheduled Tribes of India|Category:Scheduled Tribes of India]] |- |3229 || [[:en:Mala (caste)|Mala]] || [[d:Q6740675|Q6740675]] || [[:as:মালা (জাতি)|মালা]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |3230 || [[:en:Mala Pilla|Mala Pilla]] || [[d:Q6740701|Q6740701]] || [[:as:মালা পিল্লা|মালা পিল্লা]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |3231 || [[:en:Malabar matthi curry|Malabar matthi curry]] || [[d:Q6740762|Q6740762]] || [[:as:মালাবৰ মাঠী তৰকাৰী|মালাবৰ মাঠী তৰকাৰী]] || [[:en:Category:Indian curries|Category:Indian curries]] |- |3232 || [[:en:Malai Vellalar|Malai Vellalar]] || [[d:Q120176296|Q120176296]] || [[:as:মালাই ভেলালাৰ|মালাই ভেলালাৰ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |3233 || [[:en:Malangi (bandit)|Malangi]] || [[d:Q27981535|Q27981535]] || [[:as:মালংগী (ডাকাত)|মালংগী]] || [[:en:Category:Punjabi folklore|Category:Punjabi folklore]] |- |3234 || [[:en:Malappandaram tribe|Malappandaram tribe]] || [[d:Q135466843|Q135466843]] || [[:as:মালপ্পান্দৰাম জনগোষ্ঠী|মালপ্পান্দৰাম জনগোষ্ঠী]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |3235 || [[:en:Malappuram Kathi|Malappuram Kathi]] || [[d:Q6741314|Q6741314]] || [[:as:মালপ্পুৰম কাঠী|মালপ্পুৰম কাঠী]] || [[:en:Category:Indian martial arts|Category:Indian martial arts]] |- |3236 || [[:en:Malapulayattam|Malapulayattam]] || [[d:Q66041214|Q66041214]] || [[:as:মালপুলায়ত্তম|মালপুলায়ত্তম]] || [[:en:Category:Kerala folklore|Category:Kerala folklore]] |- |3237 || [[:en:Malarvaadi Arts Club|Malarvaadi Arts Club]] || [[d:Q263736|Q263736]] || [[:as:মালাৰৱাদি আৰ্টছ ক্লাব|মালাৰৱাদি আৰ্টছ ক্লাব]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |3238 || [[:en:Malasar people|Malasar people]] || [[d:Q28132736|Q28132736]] || [[:as:মালাছাৰ মানুহ|মালাছাৰ মানুহ]] || [[:en:Category:Caste system in India|Category:Caste system in India]] |- |3239 || [[:en:Malavazhiyattam|Malavazhiyattam]] || [[d:Q116966737|Q116966737]] || [[:as:মালৱঝিয়াত্তম|মালৱঝিয়াত্তম]] || [[:en:Category:Kerala folklore|Category:Kerala folklore]] |- |3240 || [[:en:Malayalee from India|Malayalee from India]] || [[d:Q125053490|Q125053490]] || [[:as:ভাৰতৰপৰা মালয়ালী|ভাৰতৰপৰা মালয়ালী]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |3241 || [[:en:Malayali (film)|Malayali]] || [[d:Q6741588|Q6741588]] || [[:as:মালয়ালী (চলচ্চিত্ৰ)|মালয়ালী]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |3242 || [[:en:Malayarayan|Malayarayan]] || [[d:Q6741654|Q6741654]] || [[:as:মালয়ৰায়ণ|মালয়ৰায়ণ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |3243 || [[:en:Malaysian Indian cuisine|Malaysian Indian cuisine]] || [[d:Q6741970|Q6741970]] || [[:as:মালয়েছিয়ান ভাৰতীয় খাদ্য|মালয়েছিয়ান ভাৰতীয় খাদ্য]] || [[:en:Category:Indian cuisine outside India|Category:Indian cuisine outside India]] |- |3244 || [[:en:Malda Fazli Mango|Malda Fazli Mango]] || [[d:Q130755593|Q130755593]] || [[:as:মালদা ফজলী আম|মালদা ফজলী আম]] || [[:en:Category:GI-Tagged Mangoes of India|Category:GI-Tagged Mangoes of India]] |- |3245 || [[:en:Maldives fish|Maldives fish]] || [[d:Q2568765|Q2568765]] || [[:as:মালদ্বীপত মাছ|মালদ্বীপত মাছ]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |3246 || [[:en:Malela Jeev|Malela Jeev]] || [[d:Q27977881|Q27977881]] || [[:as:মালেলা জীৱন|মালেলা জীৱন]] || [[:en:Category:Books about the caste system in India|Category:Books about the caste system in India]] |- |3247 || [[:en:Mali caste|Mali caste]] || [[d:Q6743325|Q6743325]] || [[:as:মালি জাতি|মালি জাতি]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |3248 || [[:en:Malihabadi Dusseheri Mango|Malihabadi Dusseheri Mango]] || [[d:Q130601867|Q130601867]] || [[:as:মালিহাবাদী দশহেৰী আম|মালিহাবাদী দশহেৰী আম]] || [[:en:Category:GI-Tagged Mangoes of India|Category:GI-Tagged Mangoes of India]] |- |3249 || [[:en:Malini 22 Palayamkottai|Malini 22 Palayamkottai]] || [[d:Q15648500|Q15648500]] || [[:as:মালিনি ২২ পলায়ামকোট্টাই|মালিনি ২২ পলায়ামকোট্টাই]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |3250 || [[:en:Maliyekkal Mariyumma|Maliyekkal Mariyumma]] || [[d:Q116151734|Q116151734]] || [[:as:মালিয়েক্কাল মাৰিয়ুম্মা|মালিয়েক্কাল মাৰিয়ুম্মা]] || [[:en:Category:Indian feminists|Category:Indian feminists]] |- |3251 || [[:en:Malla-yuddha|Malla-yuddha]] || [[d:Q6744011|Q6744011]] || [[:as:মল্ল-যুদ্ধ|মল্ল-যুদ্ধ]] || [[:en:Category:Indian martial arts|Category:Indian martial arts]] |- |3252 || [[:en:Mallaah|Mallaah]] || [[d:Q6744018|Q6744018]] || [[:as:মল্লাহ|মল্লাহ]] || [[:en:Category:Other Backward Classes|Category:Other Backward Classes]] |- |3253 || [[:en:Mallika Dua|Mallika Dua]] || [[d:Q28033782|Q28033782]] || [[:as:মল্লিকা দুয়া|মল্লিকা দুয়া]] || [[:en:Category:Indian feminists|Category:Indian feminists]] |- |3254 || [[:en:Mallika-E-Kitchen|Mallika-E-Kitchen]] || [[d:Q6744174|Q6744174]] || [[:as:মল্লিকা-ই-কিচেন|মল্লিকা-ই-কিচেন]] || [[:en:Category:Indian cooking television series|Category:Indian cooking television series]] |- |3255 || [[:en:Malto language|Malto language]] || [[d:Q33907|Q33907]] || [[:as:মাল্টো ভাষা|মাল্টো ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |3256 || [[:en:Malvani cuisine|Malvani cuisine]] || [[d:Q6745026|Q6745026]] || [[:as:মালবাণী ৰান্ধনীশাল|মালবাণী ৰান্ধনীশাল]] || [[:en:Category:Indian cuisine by region|Category:Indian cuisine by region]] |- |3257 || [[:en:Mamak stall|Mamak stall]] || [[d:Q3270410|Q3270410]] || [[:as:মামক ষ্টল|মামক ষ্টল]] || [[:en:Category:Indian fusion cuisine|Category:Indian fusion cuisine]] |- |3258 || [[:en:Mamankam|Mamankam]] || [[d:Q6745431|Q6745431]] || [[:as:মমনকম|মমনকম]] || [[:en:Category:Kalarippayattu|Category:Kalarippayattu]] |- |3259 || [[:en:Mame Khan|Mame Khan]] || [[d:Q6745581|Q6745581]] || [[:as:মামে খান|মামে খান]] || [[:en:Category:Indian folk singers|Category:Indian folk singers]] |- |3260 || [[:en:Mammoty|Mammoty]] || [[d:Q6745889|Q6745889]] || [[:as:মেমটি|মেমটি]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |3261 || [[:en:Mamta (1966 film)|Mamta]] || [[d:Q10957454|Q10957454]] || [[:as:মামতা (১৯৬৬ চনৰ ছবি)|মামতা]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |3262 || [[:en:Manaalane Mangaiyin Baakkiyam|Manaalane Mangaiyin Baakkiyam]] || [[d:Q19809545|Q19809545]] || [[:as:মানালানে মাংগাইয়িন বাকিয়াম|মানালানে মাংগাইয়িন বাকিয়াম]] || [[:en:Category:Films based on Indian folklore|Category:Films based on Indian folklore]] |- |3263 || [[:en:Manabendra Bandyopadhyay|Manabendra Bandyopadhyay]] || [[d:Q98106246|Q98106246]] || [[:as:মনবেন্দ্ৰ বন্দোপাধ্যায়|মনবেন্দ্ৰ বন্দোপাধ্যায়]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |3264 || [[:en:Manapparai Murukku|Manapparai Murukku]] || [[d:Q19809550|Q19809550]] || [[:as:মানপ্পৰাই মুৰুক্কু|মানপ্পৰাই মুৰুক্কু]] || [[:en:Category:Indian snack foods|Category:Indian snack foods]] |- |3265 || [[:en:Manasa Vacha|Manasa Vacha]] || [[d:Q124741958|Q124741958]] || [[:as:মনসা ভাচা|মনসা ভাচা]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |3266 || [[:en:Manasollasa|Manasollasa]] || [[d:Q1110851|Q1110851]] || [[:as:মানসোল্লাছা|মানসোল্লাছা]] || [[:en:Category:Cultural history of India|Category:Cultural history of India]] |- |3267 || [[:en:Manasu Mallige|Manasu Mallige]] || [[d:Q28797365|Q28797365]] || [[:as:মানসু মাল্লিগে|মানসু মাল্লিগে]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |3268 || [[:en:Manathodu Mazhaikalam|Manathodu Mazhaikalam]] || [[d:Q3418178|Q3418178]] || [[:as:মানথোডু মাঝাইকালাম|মানথোডু মাঝাইকালাম]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |3269 || [[:en:Manav Gupta|Manav Gupta]] || [[d:Q6747089|Q6747089]] || [[:as:মানৱ গুপ্তা|মানৱ গুপ্তা]] || [[:en:Category:Artists from Kolkata|Category:Artists from Kolkata]] |- |3270 || [[:en:Manaveeyam Veedhi|Manaveeyam Veedhi]] || [[d:Q31704231|Q31704231]] || [[:as:মানৱীয়াম বীধি|মানৱীয়াম বীধি]] || [[:en:Category:Culture of Thiruvananthapuram|Category:Culture of Thiruvananthapuram]] |- |3271 || [[:en:Manchow soup|Manchow soup]] || [[d:Q6747617|Q6747617]] || [[:as:মানচৌৰ চূপ|মানচৌৰ চূপ]] || [[:en:Category:Indian cuisine stubs|Category:Indian cuisine stubs]] |- |3272 || [[:en:Manchurian (dish)|Manchurian]] || [[d:Q5575473|Q5575473]] || [[:as:মানচুৰিয়ান (ব্যঞ্জন)|মানচুৰিয়ান]] || [[:en:Category:Vegetarian dishes of India|Category:Vegetarian dishes of India]] |- |3273 || [[:en:Manda pitha|Manda pitha]] || [[d:Q6747699|Q6747699]] || [[:as:মাণ্ডা পিঠা|মাণ্ডা পিঠা]] || [[:en:Category:Indian breads|Category:Indian breads]] |- |3274 || [[:en:Manda roti|Manda roti]] || [[d:Q3634426|Q3634426]] || [[:as:মাণ্ডা ৰোটি|মাণ্ডা ৰোটি]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |3275 || [[:en:Mandakranta Sen|Mandakranta Sen]] || [[d:Q1116597|Q1116597]] || [[:as:মণ্ডক্ৰান্ত সেন|মণ্ডক্ৰান্ত সেন]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |3276 || [[:en:Mandal Commission|Mandal Commission]] || [[d:Q3532640|Q3532640]] || [[:as:মণ্ডল আয়োগ|মণ্ডল আয়োগ]] || [[:en:Category:Reservation in India|Category:Reservation in India]] |- |3277 || [[:en:Mandal Commission protests of 1990|Mandal Commission protests of 1990]] || [[d:Q6747727|Q6747727]] || [[:as:১৯৯০ চনৰ মণ্ডল আয়োগৰ প্ৰতিবাদ|১৯৯০ চনৰ মণ্ডল আয়োগৰ প্ৰতিবাদ]] || [[:en:Category:Reservation in India|Category:Reservation in India]] |- |3278 || [[:en:Mandar Agashe|Mandar Agashe]] || [[d:Q27517441|Q27517441]] || [[:as:মন্দৰ আগছে|মন্দৰ আগছে]] || [[:en:Category:Writers from Pune|Category:Writers from Pune]] |- |3279 || [[:en:Mandia peja|Mandia peja]] || [[d:Q28169299|Q28169299]] || [[:as:মন্দিয়া পেজা|মন্দিয়া পেজা]] || [[:en:Category:Indian cuisine stubs|Category:Indian cuisine stubs]] |- |3280 || [[:en:Mane (clan)|Mane]] || [[d:Q6748360|Q6748360]] || [[:as:মানে (গোত্ৰ)|মানে]] || [[:en:Category:Gotras|Category:Gotras]] |- |3281 || [[:en:Maneet Chauhan|Maneet Chauhan]] || [[d:Q6748388|Q6748388]] || [[:as:মনীত চৌহান|মনীত চৌহান]] || [[:en:Category:Indian television chefs|Category:Indian television chefs]] |- |3282 || [[:en:Maneka Sorcar|Maneka Sorcar]] || [[d:Q6748401|Q6748401]] || [[:as:মানেকা সোৰকাৰ|মানেকা সোৰকাৰ]] || [[:en:Category:Artists from Kolkata|Category:Artists from Kolkata]] |- |3283 || [[:en:Maneknath|Maneknath]] || [[d:Q18745722|Q18745722]] || [[:as:মনেকনাথ|মনেকনাথ]] || [[:en:Category:Hindu folk deities|Category:Hindu folk deities]] |- |3284 || [[:en:Mangalamkunnu Karnan|Mangalamkunnu Karnan]] || [[d:Q105082193|Q105082193]] || [[:as:মংগলমকুন্নু কৰ্ণন|মংগলমকুন্নু কৰ্ণন]] || [[:en:Category:Elephants in Indian culture|Category:Elephants in Indian culture]] |- |3285 || [[:en:Mangalore bajji|Mangalore bajji]] || [[d:Q6748722|Q6748722]] || [[:as:মঙলদৈ বাজ্জী|মঙলদৈ বাজ্জী]] || [[:en:Category:Indian snack foods|Category:Indian snack foods]] |- |3286 || [[:en:Mangalore buns|Mangalore buns]] || [[d:Q28154541|Q28154541]] || [[:as:মঙলদৈ বান|মঙলদৈ বান]] || [[:en:Category:Indian cuisine stubs|Category:Indian cuisine stubs]] |- |3287 || [[:en:Mangalorean Catholic literature|Mangalorean Catholic literature]] || [[d:Q6748730|Q6748730]] || [[:as:মঙলদৈৰ কেথলিক সাহিত্য|মঙলদৈৰ কেথলিক সাহিত্য]] || [[:en:Category:Culture of Mangalore|Category:Culture of Mangalore]] |- |3288 || [[:en:Mangalorean Catholic name|Mangalorean Catholic name]] || [[d:Q6748731|Q6748731]] || [[:as:মঙলদৈৰ কেথলিক নাম|মঙলদৈৰ কেথলিক নাম]] || [[:en:Category:Culture of Mangalore|Category:Culture of Mangalore]] |- |3289 || [[:en:Mangalorean chicken sukka|Mangalorean chicken sukka]] || [[d:Q28154305|Q28154305]] || [[:as:মঙলদৈ চিকেন চুকা|মঙলদৈ চিকেন চুকা]] || [[:en:Category:Indian curries|Category:Indian curries]] |- |3290 || [[:en:Mangaluru Dasara|Mangaluru Dasara]] || [[d:Q17061561|Q17061561]] || [[:as:মংগালুৰু দশৰা|মংগালুৰু দশৰা]] || [[:en:Category:Culture of Mangalore|Category:Culture of Mangalore]] |- |3291 || [[:en:Mangalwedha jowar|Mangalwedha jowar]] || [[d:Q131824338|Q131824338]] || [[:as:মংগলৱেধা জোৱাৰ|মংগলৱেধা জোৱাৰ]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |3292 || [[:en:Mangang Luwang Khuman|Mangang Luwang Khuman]] || [[d:Q107325142|Q107325142]] || [[:as:মাংগাং লুৱাং খুমান|মাংগাং লুৱাং খুমান]] || [[:en:Category:Sanamahism|Category:Sanamahism]] |- |3293 || [[:en:Mangayarkarasi|Mangayarkarasi]] || [[d:Q12986985|Q12986985]] || [[:as:মংগয়াৰকাৰসী|মংগয়াৰকাৰসী]] || [[:en:Category:Films based on Indian folklore|Category:Films based on Indian folklore]] |- |3294 || [[:en:Mangifera indica|Mangifera indica]] || [[d:Q3919027|Q3919027]] || [[:as:মেংগিফেৰা ইণ্ডিকা|মেংগিফেৰা ইণ্ডিকা]] || [[:en:Category:National symbols of India|Category:National symbols of India]] |- |3295 || [[:en:Mangka Mayanglambam|Mangka Mayanglambam]] || [[d:Q106765922|Q106765922]] || [[:as:মাংকা মায়ংলাম্বম|মাংকা মায়ংলাম্বম]] || [[:en:Category:Meitei music|Category:Meitei music]] |- |3296 || [[:en:Mango pudding|Mango pudding]] || [[d:Q3273739|Q3273739]] || [[:as:আমৰ পুডিং|আমৰ পুডিং]] || [[:en:Category:Indian desserts|Category:Indian desserts]] |- |3297 || [[:en:Mani Square|Mani Square]] || [[d:Q6749413|Q6749413]] || [[:as:মণি চৌহদ|মণি চৌহদ]] || [[:en:Category:Shopping malls in Kolkata|Category:Shopping malls in Kolkata]] |- |3298 || [[:en:Manichitrathazhu|Manichitrathazhu]] || [[d:Q3530081|Q3530081]] || [[:as:মণিচিত্ৰথাঝু|মণিচিত্ৰথাঝু]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |3299 || [[:en:Manimekhala|Manimekhala]] || [[d:Q4919394|Q4919394]] || [[:as:মণিমেখালা|মণিমেখালা]] || [[:en:Category:Indian folklore|Category:Indian folklore]] |- |3300 || [[:en:Manindra Gupta|Manindra Gupta]] || [[d:Q31321273|Q31321273]] || [[:as:মনিন্দ্ৰ গুপ্তা|মনিন্দ্ৰ গুপ্তা]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |3301 || [[:en:Manindra Ray|Manindra Ray]] || [[d:Q20604003|Q20604003]] || [[:as:মনিন্দ্ৰ সত্যজিৎ|মনিন্দ্ৰ সত্যজিৎ]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |3302 || [[:en:Manipur Official Language Act|Manipur Official Language Act]] || [[d:Q130601135|Q130601135]] || [[:as:মণিপুৰ চৰকাৰী ভাষা আইন|মণিপুৰ চৰকাৰী ভাষা আইন]] || [[:en:Category:Meitei language|Category:Meitei language]] |- |3303 || [[:en:Manipuri Association of Canada|Manipuri Association of Canada]] || [[d:Q136760332|Q136760332]] || [[:as:মণিপুৰী এছ&#39; চিয়েচন অৱ কানাডা|]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |3304 || [[:en:Manipuri Brahmin|Manipuri Brahmin]] || [[d:Q6749842|Q6749842]] || [[:as:মণিপুৰী ব্ৰাহ্মণ|মণিপুৰী ব্ৰাহ্মণ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |3305 || [[:en:Manipuri Language Day|Manipuri Language Day]] || [[d:Q113485231|Q113485231]] || [[:as:মণিপুৰী ভাষা দিৱস|মণিপুৰী ভাষা দিৱস]] || [[:en:Category:Observances in India|Category:Observances in India]] |- |3306 || [[:en:Manipuri Language Festival|Manipuri Language Festival]] || [[d:Q117305763|Q117305763]] || [[:as:মণিপুৰী ভাষা মহোৎসৱ|মণিপুৰী ভাষা মহোৎসৱ]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |3307 || [[:en:Manipuri Literary and Cultural Forum|Manipuri Literary and Cultural Forum]] || [[d:Q125961187|Q125961187]] || [[:as:মণিপুৰী সাহিত্য আৰু সাংস্কৃতিক মঞ্চ|মণিপুৰী সাহিত্য আৰু সাংস্কৃতিক মঞ্চ]] || [[:en:Category:Meitei language|Category:Meitei language]] |- |3308 || [[:en:Manipuri Poetry Day|Manipuri Poetry Day]] || [[d:Q117286540|Q117286540]] || [[:as:মণিপুৰী কবিতা দিৱস|মণিপুৰী কবিতা দিৱস]] || [[:en:Category:Observances in India|Category:Observances in India]] |- |3309 || [[:en:Manipuri Sahitya Parishad|Manipuri Sahitya Parishad]] || [[d:Q116987102|Q116987102]] || [[:as:মণিপুৰী সাহিত্য পৰিষদ|মণিপুৰী সাহিত্য পৰিষদ]] || [[:en:Category:Meitei literature|Category:Meitei literature]] |- |3310 || [[:en:Manipuri Vaishnavism|Manipuri Vaishnavism]] || [[d:Q7908875|Q7908875]] || [[:as:মণিপুৰী বৈষ্ণৱ ধৰ্ম|মণিপুৰী বৈষ্ণৱ ধৰ্ম]] || [[:en:Category:Religion in India|Category:Religion in India]] |- |3311 || [[:en:Manipuri duck|Manipuri duck]] || [[d:Q137856679|Q137856679]] || [[:as:মণিপুৰী হাঁহ|মণিপুৰী হাঁহ]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |3312 || [[:en:Manish Arora|Manish Arora]] || [[d:Q6749875|Q6749875]] || [[:as:মনীষ অৰোৰা|মনীষ অৰোৰা]] || [[:en:Category:Indian fashion designers|Category:Indian fashion designers]] |- |3313 || [[:en:Manish Malhotra|Manish Malhotra]] || [[d:Q1563710|Q1563710]] || [[:as:মনীষ মালহোত্ৰা|মনীষ মালহোত্ৰা]] || [[:en:Category:Indian fashion designers|Category:Indian fashion designers]] |- |3314 || [[:en:Manish Mehrotra|Manish Mehrotra]] || [[d:Q16214976|Q16214976]] || [[:as:মনীষ মেহৰোত্ৰা|মনীষ মেহৰোত্ৰা]] || [[:en:Category:Indian chefs|Category:Indian chefs]] |- |3315 || [[:en:Manisha Ganguly|Manisha Ganguly]] || [[d:Q112578531|Q112578531]] || [[:as:মনীষা গাংগুলী|মনীষা গাংগুলী]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |3316 || [[:en:Manishi Dey|Manishi Dey]] || [[d:Q1890444|Q1890444]] || [[:as:মণিষি দে|মণিষি দে]] || [[:en:Category:Artists from Kolkata|Category:Artists from Kolkata]] |- |3317 || [[:en:Manjhi – The Mountain Man|Manjhi – The Mountain Man]] || [[d:Q17059341|Q17059341]] || [[:as:মাঞ্জি – মাউণ্টেন মেন|মাঞ্জি – মাউণ্টেন মেন]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |3318 || [[:en:Manjiri Prabhu|Manjiri Prabhu]] || [[d:Q19895363|Q19895363]] || [[:as:মঞ্জিৰি প্ৰভু|মঞ্জিৰি প্ৰভু]] || [[:en:Category:Writers from Pune|Category:Writers from Pune]] |- |3319 || [[:en:Manjit Gill|Manjit Gill]] || [[d:Q56651143|Q56651143]] || [[:as:মনজিৎ গিল|মনজিৎ গিল]] || [[:en:Category:Indian chefs|Category:Indian chefs]] |- |3320 || [[:en:Manju Malhi|Manju Malhi]] || [[d:Q6750425|Q6750425]] || [[:as:মঞ্জু মালহি|মঞ্জু মালহি]] || [[:en:Category:Indian chefs|Category:Indian chefs]] |- |3321 || [[:en:Manjunath Mural|Manjunath Mural]] || [[d:Q6750454|Q6750454]] || [[:as:মঞ্জুনাথ মিউৰেল|মঞ্জুনাথ মিউৰেল]] || [[:en:Category:Indian chefs|Category:Indian chefs]] |- |3322 || [[:en:Mankidia|Mankidia]] || [[d:Q85783655|Q85783655]] || [[:as:মানকিদিয়া|মানকিদিয়া]] || [[:en:Category:Scheduled Tribes of India|Category:Scheduled Tribes of India]] |- |3323 || [[:en:Mankompu Sivasankara Pillai|Mankompu Sivasankara Pillai]] || [[d:Q6750547|Q6750547]] || [[:as:মানকোম্পু শিৱশংকৰ পিল্লাই|মানকোম্পু শিৱশংকৰ পিল্লাই]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |3324 || [[:en:Manmadhudu 2|Manmadhudu 2]] || [[d:Q63952867|Q63952867]] || [[:as:মনমধুদু ২|মনমধুদু ২]] || [[:en:Category:Films about fashion in India|Category:Films about fashion in India]] |- |3325 || [[:en:Manmohan Ghose|Manmohan Ghose]] || [[d:Q15524722|Q15524722]] || [[:as:মনমোহন ঘোষ|মনমোহন ঘোষ]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |3326 || [[:en:Mann ke Manjeeré|Mann ke Manjeeré]] || [[d:Q6750695|Q6750695]] || [[:as:মান কে মঞ্জিৰে|মান কে মঞ্জিৰে]] || [[:en:Category:Women's rights in India|Category:Women's rights in India]] |- |3327 || [[:en:Mannukkul Vairam|Mannukkul Vairam]] || [[d:Q18127811|Q18127811]] || [[:as:মন্নুকুল বৈৰাম|মন্নুকুল বৈৰাম]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |3328 || [[:en:Manny Elias|Manny Elias]] || [[d:Q3090578|Q3090578]] || [[:as:মেনি ইলিয়াছ|মেনি ইলিয়াছ]] || [[:en:Category:Musicians from Kolkata|Category:Musicians from Kolkata]] |- |3329 || [[:en:Manohari Singh|Manohari Singh]] || [[d:Q6751144|Q6751144]] || [[:as:মনোহৰী সিং|মনোহৰী সিং]] || [[:en:Category:Musicians from Kolkata|Category:Musicians from Kolkata]] |- |3330 || [[:en:Manoj–Babli honour killing case|Manoj–Babli honour killing case]] || [[d:Q6751151|Q6751151]] || [[:as:মনোজ–বাবলী সন্মান হত্যাৰ গোচৰ|মনোজ–বাবলী সন্মান হত্যাৰ গোচৰ]] || [[:en:Category:Caste-related violence in India|Category:Caste-related violence in India]] |- |3331 || [[:en:Manoshi Nath|Manoshi Nath]] || [[d:Q48546294|Q48546294]] || [[:as:মনোশী নাথ|মনোশী নাথ]] || [[:en:Category:Indian fashion stylists|Category:Indian fashion stylists]] |- |3332 || [[:en:Manoviraj Khosla|Manoviraj Khosla]] || [[d:Q96741413|Q96741413]] || [[:as:মনোবিৰাজ খোছলা|মনোবিৰাজ খোছলা]] || [[:en:Category:Indian fashion designers|Category:Indian fashion designers]] |- |3333 || [[:en:Manthiri Kumaran|Manthiri Kumaran]] || [[d:Q52598960|Q52598960]] || [[:as:মন্থিৰি কুমাৰন|মন্থিৰি কুমাৰন]] || [[:en:Category:Films based on Indian folklore|Category:Films based on Indian folklore]] |- |3334 || [[:en:Mantra Dandam|Mantra Dandam]] || [[d:Q30636744|Q30636744]] || [[:as:মন্ত্ৰ দণ্ডম|মন্ত্ৰ দণ্ডম]] || [[:en:Category:Films based on Indian folklore|Category:Films based on Indian folklore]] |- |3335 || [[:en:Manu Bheel|Manu Bheel]] || [[d:Q130604729|Q130604729]] || [[:as:মনু ভীল|মনু ভীল]] || [[:en:Category:Scheduled Castes|Category:Scheduled Castes]] |- |3336 || [[:en:Manu Munsi|Manu Munsi]] || [[d:Q118114873|Q118114873]] || [[:as:মনু মুন্সি|মনু মুন্সি]] || [[:en:Category:Artists from Kolkata|Category:Artists from Kolkata]] |- |3337 || [[:en:Manu S. Pillai|Manu S. Pillai]] || [[d:Q42336680|Q42336680]] || [[:as:মনু এছ পিল্লাই|মনু এছ পিল্লাই]] || [[:en:Category:Writers from Pune|Category:Writers from Pune]] |- |3338 || [[:en:Manubhai Jodhani|Manubhai Jodhani]] || [[d:Q94609984|Q94609984]] || [[:as:মনুভাই যোধনী|মনুভাই যোধনী]] || [[:en:Category:Indian folklorists|Category:Indian folklorists]] |- |3339 || [[:en:Manusangada|Manusangada]] || [[d:Q56274161|Q56274161]] || [[:as:মনুসংগদ|মনুসংগদ]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |3340 || [[:en:Manuvāda|Manuvāda]] || [[d:Q17006287|Q17006287]] || [[:as:মনুবাদ|মনুবাদ]] || [[:en:Category:Caste system in India|Category:Caste system in India]] |- |3341 || [[:en:Mao language (India)|Mao language]] || [[d:Q7563215|Q7563215]] || [[:as:মাও ভাষা (ভাৰত)|মাও ভাষা]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |3342 || [[:en:Mappila dialects|Mappila dialects]] || [[d:None|None]] || [[:as:মাপিলা উপভাষা|মাপিলা উপভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |3343 || [[:en:Mara people|Mara people]] || [[d:Q6754529|Q6754529]] || [[:as:মাৰা মানুহ|মাৰা মানুহ]] || [[:en:Category:Scheduled Tribes of India|Category:Scheduled Tribes of India]] |- |3344 || [[:en:Maradona (2018 film)|Maradona]] || [[d:Q55622123|Q55622123]] || [[:as:মাৰাডোনা (২০১৮ চনৰ ছবি)|মাৰাডোনা]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |3345 || [[:en:Marakka Mudiyuma?|Marakka Mudiyuma?]] || [[d:Q12987301|Q12987301]] || [[:as:মাৰাক্কা মুদিয়ুমা?|মাৰাক্কা মুদিয়ুমা?]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |3346 || [[:en:Maram people|Maram people]] || [[d:Q6754725|Q6754725]] || [[:as:মৰম মানুহ|মৰম মানুহ]] || [[:en:Category:Scheduled Tribes of India|Category:Scheduled Tribes of India]] |- |3347 || [[:en:Maran (actor)|Maran]] || [[d:Q106819396|Q106819396]] || [[:as:মৰাণ (অভিনেতা)|মৰাণ]] || [[:en:Category:Indian folk singers|Category:Indian folk singers]] |- |3348 || [[:en:Maratha (caste)|Maratha]] || [[d:Q524389|Q524389]] || [[:as:মাৰাঠা (জাতি)|মাৰাঠা]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |3349 || [[:en:Maratha Kranti Morcha|Maratha Kranti Morcha]] || [[d:Q28128144|Q28128144]] || [[:as:মাৰাঠা ক্ৰান্তি মৰ্চা|মাৰাঠা ক্ৰান্তি মৰ্চা]] || [[:en:Category:Reservation in India|Category:Reservation in India]] |- |3350 || [[:en:Maratha reservation agitation|Maratha reservation agitation]] || [[d:Q19810224|Q19810224]] || [[:as:মাৰাঠা সংৰক্ষণ আন্দোলন|মাৰাঠা সংৰক্ষণ আন্দোলন]] || [[:en:Category:Caste system in India|Category:Caste system in India]] |- |3351 || [[:en:Marathwada Kesar mango|Marathwada Kesar mango]] || [[d:Q130601892|Q130601892]] || [[:as:মাৰাথৱাদা কেছাৰ আম|মাৰাথৱাদা কেছাৰ আম]] || [[:en:Category:GI-Tagged Mangoes of India|Category:GI-Tagged Mangoes of India]] |- |3352 || [[:en:Marathwada Liberation Day|Marathwada Liberation Day]] || [[d:Q21403949|Q21403949]] || [[:as:মাৰাথৱাদা মুক্তি দিৱস|মাৰাথৱাদা মুক্তি দিৱস]] || [[:en:Category:Observances in India|Category:Observances in India]] |- |3353 || [[:en:Maravar|Maravar]] || [[d:Q6755092|Q6755092]] || [[:as:মাৰাভাৰ|মাৰাভাৰ]] || [[:en:Category:Other Backward Classes|Category:Other Backward Classes]] |- |3354 || [[:en:Marayoor jaggery|Marayoor jaggery]] || [[d:Q131359983|Q131359983]] || [[:as:মৰায়ুৰ গুৰ|মৰায়ুৰ গুৰ]] || [[:en:Category:GI Tagged Jaggery varieties of India|Category:GI Tagged Jaggery varieties of India]] |- |3355 || [[:en:Marcha rice|Marcha rice]] || [[d:Q131412045|Q131412045]] || [[:as:মাৰ্চা ভাত|মাৰ্চা ভাত]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |3356 || [[:en:Mard Ko Dard Nahi Hota|Mard Ko Dard Nahi Hota]] || [[d:Q56278775|Q56278775]] || [[:as:মৰ্দ কো দৰ্দ নাহি হোটা|মৰ্দ কো দৰ্দ নাহি হোটা]] || [[:en:Category:Indian martial arts films|Category:Indian martial arts films]] |- |3357 || [[:en:Mardaani (film series)|Mardaani]] || [[d:Q138029713|Q138029713]] || [[:as:মাৰ্দানী (চলচ্চিত্ৰ ধাৰাবাহিক)|মাৰ্দানী]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |3358 || [[:en:Mardaani 2|Mardaani 2]] || [[d:Q62568912|Q62568912]] || [[:as:মৰ্দানী ২|মৰ্দানী ২]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |3359 || [[:en:Mardaani 3|Mardaani 3]] || [[d:Q131763755|Q131763755]] || [[:as:মৰ্দানী ৩|মৰ্দানী ৩]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |3360 || [[:en:Marfa (music)|Marfa]] || [[d:Q6759033|Q6759033]] || [[:as:মাৰ্ফা (সংগীত)|মাৰ্ফা]] || [[:en:Category:Culture of Hyderabad, India|Category:Culture of Hyderabad]] |- |3361 || [[:en:Margaret Murray|Margaret Murray]] || [[d:Q242542|Q242542]] || [[:as:মাৰ্গাৰেট মাৰে|মাৰ্গাৰেট মাৰে]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |3362 || [[:en:Maria Jane Jewsbury|Maria Jane Jewsbury]] || [[d:Q17355615|Q17355615]] || [[:as:মাৰিয়া জেন ইহুছবেৰী|মাৰিয়া জেন ইহুছবেৰী]] || [[:en:Category:Writers from Pune|Category:Writers from Pune]] |- |3363 || [[:en:Mariamma Chedathy|Mariamma Chedathy]] || [[d:Q6761803|Q6761803]] || [[:as:মাৰিয়ামা চেডাথী|মাৰিয়ামা চেডাথী]] || [[:en:Category:Indian folklorists|Category:Indian folklorists]] |- |3364 || [[:en:Marichjhapi massacre|Marichjhapi massacre]] || [[d:Q6762569|Q6762569]] || [[:as:মাৰিচঝাপী হত্যাকাণ্ড|মাৰিচঝাপী হত্যাকাণ্ড]] || [[:en:Category:Caste-related violence in India|Category:Caste-related violence in India]] |- |3365 || [[:en:Marjing Polo Complex|Marjing Polo Complex]] || [[d:Q116470971|Q116470971]] || [[:as:মাৰ্জিং প&#39; লো কমপ্লেক্স|]] || [[:en:Category:Sport in India|Category:Sport in India]] |- |3366 || [[:en:Mark Singleton (yoga scholar)|Mark Singleton]] || [[d:Q61659571|Q61659571]] || [[:as:মাৰ্ক চিংগলটন (যোগ পণ্ডিত)|মাৰ্ক চিংগলটন]] || [[:en:Category:Yoga scholars|Category:Yoga scholars]] |- |3367 || [[:en:Mark Tully|Mark Tully]] || [[d:Q1009220|Q1009220]] || [[:as:মাৰ্ক টুলি|মাৰ্ক টুলি]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |3368 || [[:en:Martial race|Martial race]] || [[d:Q1627674|Q1627674]] || [[:as:যুদ্ধ দৌৰ|যুদ্ধ দৌৰ]] || [[:en:Category:Caste system in India|Category:Caste system in India]] |- |3369 || [[:en:Martyrs' Day (India)|Martyrs' Day]] || [[d:Q3522671|Q3522671]] || [[:as:শ্বহীদ দিৱস (ভাৰত)|শ্বহীদ দিৱস]] || [[:en:Category:Observances in India|Category:Observances in India]] |- |3370 || [[:en:Marubhoomiyile Aana|Marubhoomiyile Aana]] || [[d:Q24905906|Q24905906]] || [[:as:মাৰুভূমিয়িলে আনা|মাৰুভূমিয়িলে আনা]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |3371 || [[:en:Marudhanayagam|Marudhanayagam]] || [[d:Q12987278|Q12987278]] || [[:as:মৰুধনযগম|মৰুধনযগম]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |3372 || [[:en:Marwari language|Marwari language]] || [[d:Q56312|Q56312]] || [[:as:মাৰোৱাৰী ভাষা|মাৰোৱাৰী ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |3373 || [[:en:Masaan|Masaan]] || [[d:Q19824662|Q19824662]] || [[:as:মাছান|মাছান]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |3374 || [[:en:Masaba Gupta|Masaba Gupta]] || [[d:Q16232612|Q16232612]] || [[:as:মাছাবা গুপ্তা|মাছাবা গুপ্তা]] || [[:en:Category:Indian fashion designers|Category:Indian fashion designers]] |- |3375 || [[:en:Masala Lab PDX|Masala Lab PDX]] || [[d:Q126415735|Q126415735]] || [[:as:মচলা লেব পিডিএক্স|মচলা লেব পিডিএক্স]] || [[:en:Category:Indian fusion cuisine|Category:Indian fusion cuisine]] |- |3376 || [[:en:Masala dabba|Masala dabba]] || [[d:Q23808433|Q23808433]] || [[:as:মচলা ডাব্বা|মচলা ডাব্বা]] || [[:en:Category:Indian spices|Category:Indian spices]] |- |3377 || [[:en:Masala omelette|Masala omelette]] || [[d:Q6022671|Q6022671]] || [[:as:মচলা অমলেট|মচলা অমলেট]] || [[:en:Category:Indian snack foods|Category:Indian snack foods]] |- |3378 || [[:en:Masala puri|Masala puri]] || [[d:Q24931479|Q24931479]] || [[:as:মচলা পুৰী|মচলা পুৰী]] || [[:en:Category:Indian fast food|Category:Indian fast food]] |- |3379 || [[:en:Masala y Maíz|Masala y Maíz]] || [[d:Q134972006|Q134972006]] || [[:as:মছালা ৱাই মাইজ|মছালা ৱাই মাইজ]] || [[:en:Category:Indian restaurants|Category:Indian restaurants]] |- |3380 || [[:en:Masks of West Bengal|Masks of West Bengal]] || [[d:Q48735039|Q48735039]] || [[:as:পশ্চিম বংগৰ মাস্ক|পশ্চিম বংগৰ মাস্ক]] || [[:en:Category:Cultural heritage of India|Category:Cultural heritage of India]] |- |3381 || [[:en:Masnat|Masnat]] || [[d:Q6783487|Q6783487]] || [[:as:মসনাত|মসনাত]] || [[:en:Category:Culture of Hyderabad, India|Category:Culture of Hyderabad]] |- |3382 || [[:en:Masque (restaurant)|Masque]] || [[d:Q115978654|Q115978654]] || [[:as:Masque (ৰেষ্টুৰেণ্ট)|Masque]] || [[:en:Category:Indian restaurants|Category:Indian restaurants]] |- |3383 || [[:en:Mastaangi|Mastaangi]] || [[d:Q22074983|Q22074983]] || [[:as:মস্তাংগী|মস্তাংগী]] || [[:en:Category:Television shows set in Pune|Category:Television shows set in Pune]] |- |3384 || [[:en:MasterChef India – Hindi|MasterChef India – Hindi]] || [[d:Q6784952|Q6784952]] || [[:as:মাষ্টাৰচেফ ইণ্ডিয়া – হিন্দী|মাষ্টাৰচেফ ইণ্ডিয়া – হিন্দী]] || [[:en:Category:Indian cooking television series|Category:Indian cooking television series]] |- |3385 || [[:en:MasterChef India – Tamil|MasterChef India – Tamil]] || [[d:Q107723155|Q107723155]] || [[:as:মাষ্টাৰচেফ ইণ্ডিয়া – তামিল|মাষ্টাৰচেফ ইণ্ডিয়া – তামিল]] || [[:en:Category:Indian cooking television series|Category:Indian cooking television series]] |- |3386 || [[:en:MasterChef India – Telugu|MasterChef India – Telugu]] || [[d:Q107359436|Q107359436]] || [[:as:মাষ্টাৰচেফ ইণ্ডিয়া – তেলেগু|মাষ্টাৰচেফ ইণ্ডিয়া – তেলেগু]] || [[:en:Category:Indian cooking television series|Category:Indian cooking television series]] |- |3387 || [[:en:Mata Sarthal Devi Mandir|Mata Sarthal Devi Mandir]] || [[d:Q24949269|Q24949269]] || [[:as:মাতা সৰ্থল দেৱী মন্দিৰ|মাতা সৰ্থল দেৱী মন্দিৰ]] || [[:en:Category:Hindu goddesses|Category:Hindu goddesses]] |- |3388 || [[:en:Matanga Lila|Matanga Lila]] || [[d:Q28171785|Q28171785]] || [[:as:মাটাংগা লিলা|মাটাংগা লিলা]] || [[:en:Category:Elephants in Indian culture|Category:Elephants in Indian culture]] |- |3389 || [[:en:Matar paneer|Matar paneer]] || [[d:Q6789614|Q6789614]] || [[:as:মাতৰ পানীৰ|মাতৰ পানীৰ]] || [[:en:Category:Indian cuisine stubs|Category:Indian cuisine stubs]] |- |3390 || [[:en:Mate people|Mate people]] || [[d:Q6786352|Q6786352]] || [[:as:মেট মানুহ|মেট মানুহ]] || [[:en:Category:Scheduled Tribes of India|Category:Scheduled Tribes of India]] |- |3391 || [[:en:Maternal mortality in India|Maternal mortality in India]] || [[d:Q84587630|Q84587630]] || [[:as:ভাৰতত মাতৃৰ মৃত্যুৰ হাৰ|ভাৰতত মাতৃৰ মৃত্যুৰ হাৰ]] || [[:en:Category:Maternity in India|Category:Maternity in India]] |- |3392 || [[:en:Maternity Benefit (Amendment) Act, 2017|Maternity Benefit (Amendment) Act]] || [[d:Q29479843|Q29479843]] || [[:as:প্ৰসূতিৰ সুবিধা (সংশোধনী) আইন, ২০১৭|প্ৰসূতিৰ সুবিধা (সংশোধনী) আইন]] || [[:en:Category:Women's rights in India|Category:Women's rights in India]] |- |3393 || [[:en:Mathai Kuzhappakkaranalla|Mathai Kuzhappakkaranalla]] || [[d:Q18611407|Q18611407]] || [[:as:মথাই কুঝাপ্কাৰানল্লা|মথাই কুঝাপ্কাৰানল্লা]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |3394 || [[:en:Mathri|Mathri]] || [[d:Q6787315|Q6787315]] || [[:as:মাথ্ৰি|মাথ্ৰি]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |3395 || [[:en:Mathrubhumi International Festival of Letters|Mathrubhumi International Festival of Letters]] || [[d:Q65065557|Q65065557]] || [[:as:মথৰুভূমি আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চিঠি মহোৎসৱ|মথৰুভূমি আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চিঠি মহোৎসৱ]] || [[:en:Category:Culture of Thiruvananthapuram|Category:Culture of Thiruvananthapuram]] |- |3396 || [[:en:Matki (earthen pot)|Matki]] || [[d:Q6787648|Q6787648]] || [[:as:মাটকি (মাটিৰ পাত্ৰ)|মাটকি]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |3397 || [[:en:Matta rice|Matta rice]] || [[d:Q6789588|Q6789588]] || [[:as:মট্টা ভাত|মট্টা ভাত]] || [[:en:Category:GI Tagged Rice varieties of India|Category:GI Tagged Rice varieties of India]] |- |3398 || [[:en:Mattha|Mattha]] || [[d:Q6789778|Q6789778]] || [[:as:মাথা|মাথা]] || [[:en:Category:Indian drinks|Category:Indian drinks]] |- |3399 || [[:en:Matthew Remski|Matthew Remski]] || [[d:Q105489635|Q105489635]] || [[:as:মেথিউ ৰেমস্কি|মেথিউ ৰেমস্কি]] || [[:en:Category:Yoga scholars|Category:Yoga scholars]] |- |3400 || [[:en:Matti Manushulu|Matti Manushulu]] || [[d:Q16251524|Q16251524]] || [[:as:মাট্টি মানুছুলু|মাট্টি মানুছুলু]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |3401 || [[:en:Mattu gulla|Mattu gulla]] || [[d:Q13160480|Q13160480]] || [[:as:মট্টু গুল্লা|মট্টু গুল্লা]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |3402 || [[:en:Matwālā|Matwālā]] || [[d:Q96392288|Q96392288]] || [[:as:মাতৱালা|মাতৱালা]] || [[:en:Category:Mass media in Kolkata|Category:Mass media in Kolkata]] |- |3403 || [[:en:Mauna (silence)|Mauna]] || [[d:Q3852394|Q3852394]] || [[:as:মৌনা (মৌনতা)|মৌনা]] || [[:en:Category:Yoga concepts|Category:Yoga concepts]] |- |3404 || [[:en:Mauryan art|Mauryan art]] || [[d:Q6793993|Q6793993]] || [[:as:মৌৰ্য শিল্প|মৌৰ্য শিল্প]] || [[:en:Category:Cultural history of India|Category:Cultural history of India]] |- |3405 || [[:en:Mauryan polish|Mauryan polish]] || [[d:Q55622494|Q55622494]] || [[:as:মৌৰ্য পলিচ|মৌৰ্য পলিচ]] || [[:en:Category:Cultural history of India|Category:Cultural history of India]] |- |3406 || [[:en:Mavilan|Mavilan]] || [[d:Q55622499|Q55622499]] || [[:as:মাভিলান|মাভিলান]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |3407 || [[:en:Mawali (novel)|Mawali]] || [[d:Q6794342|Q6794342]] || [[:as:মাৱালী (উপন্যাস)|মাৱালী]] || [[:en:Category:Culture of Ahmedabad|Category:Culture of Ahmedabad]] |- |3408 || [[:en:Mawchi language|Mawchi language]] || [[d:Q21403317|Q21403317]] || [[:as:মাউচি ভাষা|মাউচি ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |3409 || [[:en:Max Müller|Max Müller]] || [[d:Q29813313|Q29813313]] || [[:as:মেক্স মুলাৰ|মেক্স মুলাৰ]] || [[:en:Category:Yoga scholars|Category:Yoga scholars]] |- |3410 || [[:en:Maxima Basu|Maxima Basu]] || [[d:Q48547848|Q48547848]] || [[:as:মেক্সিমা বসু|মেক্সিমা বসু]] || [[:en:Category:Indian fashion designers|Category:Indian fashion designers]] |- |3411 || [[:en:Mayabazar (2008 film)|Mayabazar]] || [[d:Q6796772|Q6796772]] || [[:as:মায়াবজাৰ (২০০৮ চনৰ ছবি)|মায়াবজাৰ]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |3412 || [[:en:Mayalamari|Mayalamari]] || [[d:Q12938272|Q12938272]] || [[:as:মায়ালামাৰী|মায়ালামাৰী]] || [[:en:Category:Films based on Indian folklore|Category:Films based on Indian folklore]] |- |3413 || [[:en:Mayang (term)|Mayang]] || [[d:Q85784461|Q85784461]] || [[:as:মায়ং (টাৰ্ম)|মায়ং]] || [[:en:Category:Meitei language|Category:Meitei language]] |- |3414 || [[:en:Mayank Austen Soofi|Mayank Austen Soofi]] || [[d:Q16150315|Q16150315]] || [[:as:মায়ংক অষ্টেন ছুফি|মায়ংক অষ্টেন ছুফি]] || [[:en:Category:Indian food writers|Category:Indian food writers]] |- |3415 || [[:en:Mayavathi|Mayavathi]] || [[d:Q29467840|Q29467840]] || [[:as:মায়াৱতী|মায়াৱতী]] || [[:en:Category:Films based on Indian folklore|Category:Films based on Indian folklore]] |- |3416 || [[:en:Mayor Meenakshi|Mayor Meenakshi]] || [[d:Q12988146|Q12988146]] || [[:as:মেয়ৰ মীনাক্ষী|মেয়ৰ মীনাক্ষী]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |3417 || [[:en:Mayyur Girotra|Mayyur Girotra]] || [[d:Q119134606|Q119134606]] || [[:as:মায়ুৰ জিৰোট্ৰা|মায়ুৰ জিৰোট্ৰা]] || [[:en:Category:Indian fashion designers|Category:Indian fashion designers]] |- |3418 || [[:en:Maïna Kataki|Maïna Kataki]] || [[d:Q3303405|Q3303405]] || [[:as:মাইনা কাটাকি|মাইনা কাটাকি]] || [[:en:Category:Writers from Pune|Category:Writers from Pune]] |- |3419 || [[:en:Me Nathuram Godse Boltoy|Me Nathuram Godse Boltoy]] || [[d:Q6802986|Q6802986]] || [[:as:মে নাথুৰাম গডছে বোল্টয়|মে নাথুৰাম গডছে বোল্টয়]] || [[:en:Category:Entertainment in India|Category:Entertainment in India]] |- |3420 || [[:en:Meditation|Meditation]] || [[d:Q108458|Q108458]] || [[:as:ধ্যান|ধ্যান]] || [[:en:Category:Yoga|Category:Yoga]] |- |3421 || [[:en:Medu vada|Medu vada]] || [[d:Q25302803|Q25302803]] || [[:as:মেদু ৱদা|মেদু ৱদা]] || [[:en:Category:Indian snack foods|Category:Indian snack foods]] |- |3422 || [[:en:Mee goreng|Mee goreng]] || [[d:Q106256810|Q106256810]] || [[:as:মি গোৰেং|মি গোৰেং]] || [[:en:Category:Indian noodles|Category:Indian noodles]] |- |3423 || [[:en:Mee rebus|Mee rebus]] || [[d:Q5257848|Q5257848]] || [[:as:মি ৰেবুছ|মি ৰেবুছ]] || [[:en:Category:Indian noodles|Category:Indian noodles]] |- |3424 || [[:en:Meena|Meena]] || [[d:Q1916772|Q1916772]] || [[:as:মীনা|মীনা]] || [[:en:Category:Other Backward Classes|Category:Other Backward Classes]] |- |3425 || [[:en:Meenakshi Kalyanam|Meenakshi Kalyanam]] || [[d:Q18358762|Q18358762]] || [[:as:মীনাক্ষী কল্যাণম|মীনাক্ষী কল্যাণম]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |3426 || [[:en:Meenakshi Tirukalyanam|Meenakshi Tirukalyanam]] || [[d:Q5102229|Q5102229]] || [[:as:মীনাক্ষী তিৰুকাল্যানাম|মীনাক্ষী তিৰুকাল্যানাম]] || [[:en:Category:Culture of Madurai|Category:Culture of Madurai]] |- |3427 || [[:en:Meenavar|Meenavar]] || [[d:Q23808262|Q23808262]] || [[:as:মীনাবৰ|মীনাবৰ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |3428 || [[:en:Meera Dev Burman|Meera Dev Burman]] || [[d:Q65067150|Q65067150]] || [[:as:মীৰা দেৱ বৰ্মন|মীৰা দেৱ বৰ্মন]] || [[:en:Category:Musicians from Kolkata|Category:Musicians from Kolkata]] |- |3429 || [[:en:Meera Kosambi|Meera Kosambi]] || [[d:Q6807669|Q6807669]] || [[:as:মীৰা কোছাম্বী|মীৰা কোছাম্বী]] || [[:en:Category:Writers from Pune|Category:Writers from Pune]] |- |3430 || [[:en:Meera Mukherjee|Meera Mukherjee]] || [[d:Q21191102|Q21191102]] || [[:as:মীৰা মুখাৰ্জী|মীৰা মুখাৰ্জী]] || [[:en:Category:Artists from Kolkata|Category:Artists from Kolkata]] |- |3431 || [[:en:Meetei Chanu|Meetei Chanu]] || [[d:Q110180821|Q110180821]] || [[:as:মীতেই চানু|মীতেই চানু]] || [[:en:Category:Beauty pageants in India|Category:Beauty pageants in India]] |- |3432 || [[:en:Meetei Erol Eyek Loinasillol Apunba Lup|Meetei Erol Eyek Loinasillol Apunba Lup]] || [[d:Q130549201|Q130549201]] || [[:as:মিটেই এৰল এয়েক ল&#39; ইনাচিলোল আপুনবা লুপ|]] || [[:en:Category:Meitei language|Category:Meitei language]] |- |3433 || [[:en:Meetei Mayek (Unicode block)|Meetei Mayek]] || [[d:Q2494000|Q2494000]] || [[:as:Meetei Mayek (ইউনিকোড ব্লক)|Meetei Mayek]] || [[:en:Category:Meitei script|Category:Meitei script]] |- |3434 || [[:en:Meetei Mayek Extensions|Meetei Mayek Extensions]] || [[d:Q2494003|Q2494003]] || [[:as:মেটেই মায়েক এক্সটেনচন|মেটেই মায়েক এক্সটেনচন]] || [[:en:Category:Meitei script|Category:Meitei script]] |- |3435 || [[:en:Meetei San|Meetei San]] || [[d:Q138026371|Q138026371]] || [[:as:মেটেই ছান|মেটেই ছান]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |3436 || [[:en:Megha Majumdar|Megha Majumdar]] || [[d:Q96361191|Q96361191]] || [[:as:মেঘা মজুমদাৰ|মেঘা মজুমদাৰ]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |3437 || [[:en:Megha Mittal|Megha Mittal]] || [[d:Q517902|Q517902]] || [[:as:মেঘা মিত্তল|মেঘা মিত্তল]] || [[:en:Category:Indian businesspeople in fashion|Category:Indian businesspeople in fashion]] |- |3438 || [[:en:Meghalayan cuisine|Meghalayan cuisine]] || [[d:Q3595460|Q3595460]] || [[:as:মেঘালয়ৰ খাদ্য|মেঘালয়ৰ খাদ্য]] || [[:en:Category:Indian cuisine by state or union territory|Category:Indian cuisine by state or union territory]] |- |3439 || [[:en:Mehboob Alam Khan|Mehboob Alam Khan]] || [[d:Q16730796|Q16730796]] || [[:as:মেহবুব আলম খান|মেহবুব আলম খান]] || [[:en:Category:Indian chefs|Category:Indian chefs]] |- |3440 || [[:en:Mehboob ki Mehendi, Hyderabad|Mehboob ki Mehendi]] || [[d:Q6809260|Q6809260]] || [[:as:মেহবুব কি মেহেন্দি, হায়দৰাবাদ|মেহবুব কি মেহেন্দি]] || [[:en:Category:Culture of Hyderabad, India|Category:Culture of Hyderabad]] |- |3441 || [[:en:Mehrarun ke Durdasa|Mehrarun ke Durdasa]] || [[d:Q105555652|Q105555652]] || [[:as:মেহৰৰুণ কে দুৰ্দাছা|মেহৰৰুণ কে দুৰ্দাছা]] || [[:en:Category:Bhojpuri literature|Category:Bhojpuri literature]] |- |3442 || [[:en:Meira Paibi|Meira Paibi]] || [[d:Q24947607|Q24947607]] || [[:as:মেইৰা পাইবি|মেইৰা পাইবি]] || [[:en:Category:Women in Meitei culture|Category:Women in Meitei culture]] |- |3443 || [[:en:Meitei Chanu|Meitei Chanu]] || [[d:Q113561707|Q113561707]] || [[:as:মেইটেই চানু|মেইটেই চানু]] || [[:en:Category:Women in Meitei culture|Category:Women in Meitei culture]] |- |3444 || [[:en:Meitei Chanu (poem)|Meitei Chanu]] || [[d:Q113685860|Q113685860]] || [[:as:মেইটেই চানু (কবিতা)|মেইটেই চানু]] || [[:en:Category:Meitei folklore in popular culture|Category:Meitei folklore in popular culture]] |- |3445 || [[:en:Meitei Hui|Meitei Hui]] || [[d:Q137826232|Q137826232]] || [[:as:মেইটেই হুই|মেইটেই হুই]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |3446 || [[:en:Meitei Nganu|Meitei Nganu]] || [[d:Q138026388|Q138026388]] || [[:as:মেইটেই ঙানু|মেইটেই ঙানু]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |3447 || [[:en:Meitei architecture|Meitei architecture]] || [[d:Q85784819|Q85784819]] || [[:as:মেইটেই স্থাপত্য|মেইটেই স্থাপত্য]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |3448 || [[:en:Meitei astronomy|Meitei astronomy]] || [[d:Q130385216|Q130385216]] || [[:as:মেইটেই জ্যোতিৰ্বিজ্ঞান|মেইটেই জ্যোতিৰ্বিজ্ঞান]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |3449 || [[:en:Meitei calendar|Meitei calendar]] || [[d:Q85784821|Q85784821]] || [[:as:মেইটেই কেলেণ্ডাৰ|মেইটেই কেলেণ্ডাৰ]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |3450 || [[:en:Meitei cinema|Meitei cinema]] || [[d:Q121461720|Q121461720]] || [[:as:মেইটেই চিনেমা|মেইটেই চিনেমা]] || [[:en:Category:Meitei language|Category:Meitei language]] |- |3451 || [[:en:Meitei clothing|Meitei clothing]] || [[d:Q130755051|Q130755051]] || [[:as:মেইটেই কাপোৰ|মেইটেই কাপোৰ]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |3452 || [[:en:Meitei clothing in Bangladesh|Meitei clothing in Bangladesh]] || [[d:Q132655851|Q132655851]] || [[:as:বাংলাদেশত মেইটেই কাপোৰ|বাংলাদেশত মেইটেই কাপোৰ]] || [[:en:Category:Indian clothing|Category:Indian clothing]] |- |3453 || [[:en:Meitei clothing in Myanmar|Meitei clothing in Myanmar]] || [[d:Q132646447|Q132646447]] || [[:as:ম্যানমাৰত মেইটেই কাপোৰ|ম্যানমাৰত মেইটেই কাপোৰ]] || [[:en:Category:Indian clothing|Category:Indian clothing]] |- |3454 || [[:en:Meitei confederacy|Meitei confederacy]] || [[d:Q132448269|Q132448269]] || [[:as:মেইটেই কনফেডাৰেচন|মেইটেই কনফেডাৰেচন]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |3455 || [[:en:Meitei culture|Meitei culture]] || [[d:Q107668713|Q107668713]] || [[:as:মেইটেই সংস্কৃতি|মেইটেই সংস্কৃতি]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |3456 || [[:en:Meitei dragons|Meitei dragons]] || [[d:Q85757622|Q85757622]] || [[:as:মেইটেই ড্ৰেগন|মেইটেই ড্ৰেগন]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |3457 || [[:en:Meitei festivals|Meitei festivals]] || [[d:Q107668720|Q107668720]] || [[:as:মেইটেই উৎসৱ|মেইটেই উৎসৱ]] || [[:en:Category:Meitei festivals|Category:Meitei festivals]] |- |3458 || [[:en:Meitei folktales|Meitei folktales]] || [[d:Q107576803|Q107576803]] || [[:as:মেইটেই লোককথা|মেইটেই লোককথা]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |3459 || [[:en:Meitei goddess|Meitei goddess]] || [[d:None|None]] || [[:as:মেইটেই দেৱী|মেইটেই দেৱী]] || [[:en:Category:Women in Meitei culture|Category:Women in Meitei culture]] |- |3460 || [[:en:Meitei grammar|Meitei grammar]] || [[d:Q133461689|Q133461689]] || [[:as:মেইটেই ব্যাকৰণ|মেইটেই ব্যাকৰণ]] || [[:en:Category:Meitei language|Category:Meitei language]] |- |3461 || [[:en:Meitei guardians of the directions|Meitei guardians of the directions]] || [[d:Q85783647|Q85783647]] || [[:as:মেইটেই দিশৰ ৰক্ষক|মেইটেই দিশৰ ৰক্ষক]] || [[:en:Category:Sanamahism|Category:Sanamahism]] |- |3462 || [[:en:Meitei headwear|Meitei headwear]] || [[d:Q134570151|Q134570151]] || [[:as:মেইটেই হেডৱেৰ|মেইটেই হেডৱেৰ]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |3463 || [[:en:Meitei input methods|Meitei input methods]] || [[d:Q113517720|Q113517720]] || [[:as:মেইটেই ইনপুট পদ্ধতি|মেইটেই ইনপুট পদ্ধতি]] || [[:en:Category:Meitei language|Category:Meitei language]] |- |3464 || [[:en:Meitei inscriptions|Meitei inscriptions]] || [[d:Q85784825|Q85784825]] || [[:as:মেইটেই শিলালিপি|মেইটেই শিলালিপি]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |3465 || [[:en:Meitei intangible cultural heritage|Meitei intangible cultural heritage]] || [[d:Q124153807|Q124153807]] || [[:as:মেইটেই অস্পষ্ট সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য|মেইটেই অস্পষ্ট সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |3466 || [[:en:Meitei language in Assam|Meitei language in Assam]] || [[d:Q125961198|Q125961198]] || [[:as:অসমত মেইটেই ভাষা|অসমত মেইটেই ভাষা]] || [[:en:Category:Meitei language|Category:Meitei language]] |- |3467 || [[:en:Meitei language in Tripura|Meitei language in Tripura]] || [[d:Q126186837|Q126186837]] || [[:as:ত্ৰিপুৰাত মেইটেই ভাষা|ত্ৰিপুৰাত মেইটেই ভাষা]] || [[:en:Category:Meitei language|Category:Meitei language]] |- |3468 || [[:en:Meitei literature|Meitei literature]] || [[d:Q10978685|Q10978685]] || [[:as:মেইটেই সাহিত্য|মেইটেই সাহিত্য]] || [[:en:Category:Meitei language|Category:Meitei language]] |- |3469 || [[:en:Meitei marriage|Meitei marriage]] || [[d:Q107668744|Q107668744]] || [[:as:মেইটেই বিবাহ|মেইটেই বিবাহ]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |3470 || [[:en:Meitei martial arts|Meitei martial arts]] || [[d:Q132456764|Q132456764]] || [[:as:মেইটেই যুদ্ধ কলা|মেইটেই যুদ্ধ কলা]] || [[:en:Category:Indian martial arts|Category:Indian martial arts]] |- |3471 || [[:en:Meitei monuments in Bangladesh|Meitei monuments in Bangladesh]] || [[d:Q132559390|Q132559390]] || [[:as:বাংলাদেশৰ মেইটেই কীৰ্তিচিহ্ন|বাংলাদেশৰ মেইটেই কীৰ্তিচিহ্ন]] || [[:en:Category:Sanamahism|Category:Sanamahism]] |- |3472 || [[:en:Meitei mythology|Meitei mythology]] || [[d:Q85773490|Q85773490]] || [[:as:মেইটেই পৌৰাণিক কাহিনী|মেইটেই পৌৰাণিক কাহিনী]] || [[:en:Category:Meitei mythology|Category:Meitei mythology]] |- |3473 || [[:en:Meitei novel|Meitei novel]] || [[d:Q134889765|Q134889765]] || [[:as:মেইটেই উপন্যাস|মেইটেই উপন্যাস]] || [[:en:Category:Meitei literature|Category:Meitei literature]] |- |3474 || [[:en:Meitei philosophy|Meitei philosophy]] || [[d:Q107668729|Q107668729]] || [[:as:মেইটেই দৰ্শন|মেইটেই দৰ্শন]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |3475 || [[:en:Meitei profanity|Meitei profanity]] || [[d:Q132472777|Q132472777]] || [[:as:মেইটেই অশ্লীল শব্দ|মেইটেই অশ্লীল শব্দ]] || [[:en:Category:Meitei language|Category:Meitei language]] |- |3476 || [[:en:Meitei proverbs|Meitei proverbs]] || [[d:Q118905836|Q118905836]] || [[:as:মেইটেই প্ৰবাদ|মেইটেই প্ৰবাদ]] || [[:en:Category:Meitei language|Category:Meitei language]] |- |3477 || [[:en:Meitei ritual songs|Meitei ritual songs]] || [[d:Q134727445|Q134727445]] || [[:as:মেইটেই আচাৰ-ব্যৱহাৰৰ গীত|মেইটেই আচাৰ-ব্যৱহাৰৰ গীত]] || [[:en:Category:Sanamahism|Category:Sanamahism]] |- |3478 || [[:en:Meitei royal etiquette|Meitei royal etiquette]] || [[d:Q134550607|Q134550607]] || [[:as:মেইটেই ৰাজকীয় শিষ্টাচাৰ|মেইটেই ৰাজকীয় শিষ্টাচাৰ]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |3479 || [[:en:Meitei script movement|Meitei script movement]] || [[d:Q130601111|Q130601111]] || [[:as:মেইটেই লিপি আন্দোলন|মেইটেই লিপি আন্দোলন]] || [[:en:Category:Meitei script|Category:Meitei script]] |- |3480 || [[:en:Meitei traditional fishing|Meitei traditional fishing]] || [[d:Q133544371|Q133544371]] || [[:as:মেইটেই পৰম্পৰাগত মাছ ধৰা|মেইটেই পৰম্পৰাগত মাছ ধৰা]] || [[:en:Category:Meitei mythology|Category:Meitei mythology]] |- |3481 || [[:en:Meitei traditional games|Meitei traditional games]] || [[d:Q132672495|Q132672495]] || [[:as:মেইটেই পৰম্পৰাগত খেল|মেইটেই পৰম্পৰাগত খেল]] || [[:en:Category:Sport in India|Category:Sport in India]] |- |3482 || [[:en:Meitei traditional toys|Meitei traditional toys]] || [[d:Q133468013|Q133468013]] || [[:as:মেইটেই পৰম্পৰাগত খেলনা|মেইটেই পৰম্পৰাগত খেলনা]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |3483 || [[:en:Meitei traditional weapons|Meitei traditional weapons]] || [[d:Q132236630|Q132236630]] || [[:as:মেইটেই পৰম্পৰাগত অস্ত্ৰ|মেইটেই পৰম্পৰাগত অস্ত্ৰ]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |3484 || [[:en:Meitei translations and literary adaptations of the Mahabharata|Meitei translations and literary adaptations of the Mahabharata]] || [[d:Q115824324|Q115824324]] || [[:as:মেইটেই অনুবাদ আৰু মহাভাৰতৰ সাহিত্যিক অভিযোজন|মেইটেই অনুবাদ আৰু মহাভাৰতৰ সাহিত্যিক অভিযোজন]] || [[:en:Category:Meitei literature|Category:Meitei literature]] |- |3485 || [[:en:Meiteism|Meiteism]] || [[d:Q107668751|Q107668751]] || [[:as:মেইটেইজম|মেইটেইজম]] || [[:en:Category:Sanamahism|Category:Sanamahism]] |- |3486 || [[:en:Meitei–Shan relations|Meitei–Shan relations]] || [[d:Q133825538|Q133825538]] || [[:as:মেইটেই–শ্বান সম্পৰ্ক|মেইটেই–শ্বান সম্পৰ্ক]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |3487 || [[:en:Mela (2000 film)|Mela]] || [[d:Q6810921|Q6810921]] || [[:as:মেলা (২০০০ চনৰ ছবি)|মেলা]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |3488 || [[:en:Mela shikar|Mela shikar]] || [[d:Q13666790|Q13666790]] || [[:as:মেলা শিকাৰ|মেলা শিকাৰ]] || [[:en:Category:Elephants in Indian culture|Category:Elephants in Indian culture]] |- |3489 || [[:en:Meldi Mata|Meldi Mata]] || [[d:Q115516927|Q115516927]] || [[:as:মেলডি মাতা|মেলডি মাতা]] || [[:en:Category:Hindu goddesses|Category:Hindu goddesses]] |- |3490 || [[:en:Melvilasom|Melvilasom]] || [[d:Q6813844|Q6813844]] || [[:as:মেলভিলাচম|মেলভিলাচম]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |3491 || [[:en:Memoni language|Memoni language]] || [[d:Q4180871|Q4180871]] || [[:as:মেমনি ভাষা|মেমনি ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |3492 || [[:en:Menariya|Menariya]] || [[d:Q28169356|Q28169356]] || [[:as:মেনাৰিয়া|মেনাৰিয়া]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |3493 || [[:en:Menjor Multipurpose Research Centre and Unity Park|Menjor Multipurpose Research Centre and Unity Park]] || [[d:Q118107423|Q118107423]] || [[:as:মেনজৰ বহুমুখী গৱেষণা কেন্দ্ৰ আৰু ইউনিটি পাৰ্ক|মেনজৰ বহুমুখী গৱেষণা কেন্দ্ৰ আৰু ইউনিটি পাৰ্ক]] || [[:en:Category:Meitei pilgrimage sites|Category:Meitei pilgrimage sites]] |- |3494 || [[:en:Mentha|Mentha]] || [[d:Q47859|Q47859]] || [[:as:মেন্থা|মেন্থা]] || [[:en:Category:Indian spices|Category:Indian spices]] |- |3495 || [[:en:Meshuchrarim|Meshuchrarim]] || [[d:Q6821301|Q6821301]] || [[:as:মেশুচৰিম|মেশুচৰিম]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |3496 || [[:en:Metro Cinema (Kolkata)|Metro Cinema]] || [[d:Q6824536|Q6824536]] || [[:as:মেট্ৰ&#39; চিনেমা (কলকাতা)|]] || [[:en:Category:Cinemas in Kolkata|Category:Cinemas in Kolkata]] |- |3497 || [[:en:Mezhukkupuratti|Mezhukkupuratti]] || [[d:Q16137720|Q16137720]] || [[:as:মেঝুক্কুপুৰাট্টি|মেঝুক্কুপুৰাট্টি]] || [[:en:Category:Indian cuisine stubs|Category:Indian cuisine stubs]] |- |3498 || [[:en:Mhalsa|Mhalsa]] || [[d:Q16278694|Q16278694]] || [[:as:ম্হালছা|ম্হালছা]] || [[:en:Category:Hindu goddesses|Category:Hindu goddesses]] |- |3499 || [[:en:Michael Forster (artist)|Michael Forster]] || [[d:Q16015475|Q16015475]] || [[:as:মাইকেল ফৰ্ষ্টাৰ (শিল্পী)|মাইকেল ফৰ্ষ্টাৰ]] || [[:en:Category:Artists from Kolkata|Category:Artists from Kolkata]] |- |3500 || [[:en:Michael Huggins|Michael Huggins]] || [[d:Q21015737|Q21015737]] || [[:as:মাইকেল হাগিন্স|মাইকেল হাগিন্স]] || [[:en:Category:Yoga organizations|Category:Yoga organizations]] |- |3501 || [[:en:Michaelpatty Raja|Michaelpatty Raja]] || [[d:Q107242019|Q107242019]] || [[:as:মাইকেলপেটি ৰাজা|মাইকেলপেটি ৰাজা]] || [[:en:Category:Films based on Indian folklore|Category:Films based on Indian folklore]] |- |3502 || [[:en:Middle Indo-Aryan languages|Middle Indo-Aryan languages]] || [[d:Q3236316|Q3236316]] || [[:as:মধ্য ভাৰত-আৰ্য্য ভাষা|মধ্য ভাৰত-আৰ্য্য ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |3503 || [[:en:Mihir Bose|Mihir Bose]] || [[d:Q6845279|Q6845279]] || [[:as:মিহিৰ বসু|মিহিৰ বসু]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |3504 || [[:en:Mihir Sengupta|Mihir Sengupta]] || [[d:Q15431129|Q15431129]] || [[:as:মিহিৰ সেনগুপ্ত|মিহিৰ সেনগুপ্ত]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |3505 || [[:en:Miji languages|Miji languages]] || [[d:Q61965015|Q61965015]] || [[:as:মিজি ভাষা|মিজি ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |3506 || [[:en:Miju languages|Miju languages]] || [[d:Q6843504|Q6843504]] || [[:as:মিজু ভাষা|মিজু ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |3507 || [[:en:Mike Magee (journalist)|Mike Magee]] || [[d:Q6847758|Q6847758]] || [[:as:মাইক মেগী (সাংবাদিক)|মাইক মেগী]] || [[:en:Category:Tantra|Category:Tantra]] |- |3508 || [[:en:Mikel Burley|Mikel Burley]] || [[d:Q113630176|Q113630176]] || [[:as:মাইকেল বাৰ্লি|মাইকেল বাৰ্লি]] || [[:en:Category:Yoga scholars|Category:Yoga scholars]] |- |3509 || [[:en:Mikhael (film)|Mikhael]] || [[d:Q58492505|Q58492505]] || [[:as:মিখেল (চলচ্চিত্ৰ)|মিখেল]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |3510 || [[:en:Milan (cultural festival)|Milan]] || [[d:Q28164170|Q28164170]] || [[:as:মিলান (সাংস্কৃতিক উৎসৱ)|মিলান]] || [[:en:Category:Cultural festivals in India|Category:Cultural festivals in India]] |- |3511 || [[:en:Milan Mela|Milan Mela]] || [[d:Q15720491|Q15720491]] || [[:as:মিলান মেলা|মিলান মেলা]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |3512 || [[:en:Mili (TV series)|Mili]] || [[d:Q123018680|Q123018680]] || [[:as:মিলি (টিভি ধাৰাবাহিক)|মিলি]] || [[:en:Category:Television shows set in Kolkata|Category:Television shows set in Kolkata]] |- |3513 || [[:en:Milind Gunaji|Milind Gunaji]] || [[d:Q3632609|Q3632609]] || [[:as:মিলিন্দ গুণাজী|মিলিন্দ গুণাজী]] || [[:en:Category:Writers from Pune|Category:Writers from Pune]] |- |3514 || [[:en:Milind Kamble|Milind Kamble]] || [[d:Q18344882|Q18344882]] || [[:as:মিলিণ্ড কাম্বলে|মিলিণ্ড কাম্বলে]] || [[:en:Category:Dalit|Category:Dalit]] |- |3515 || [[:en:Military hotels in Bengaluru|Military hotels in Bengaluru]] || [[d:Q23461779|Q23461779]] || [[:as:বেংগালুৰুত সামৰিক হোটেল|বেংগালুৰুত সামৰিক হোটেল]] || [[:en:Category:Culture of Bengaluru|Category:Culture of Bengaluru]] |- |3516 || [[:en:Millang|Millang]] || [[d:Q6858482|Q6858482]] || [[:as:মিলং|মিলং]] || [[:en:Category:Scheduled Tribes of India|Category:Scheduled Tribes of India]] |- |3517 || [[:en:Mimi Mondal|Mimi Mondal]] || [[d:Q53410362|Q53410362]] || [[:as:মিমি মণ্ডাল|মিমি মণ্ডাল]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |3518 || [[:en:Minerva Theatre, Kolkata|Minerva Theatre]] || [[d:Q580740|Q580740]] || [[:as:মিনাৰ্ভা থিয়েটাৰ, কলকাতা|মিনাৰ্ভা থিয়েটাৰ]] || [[:en:Category:Cinemas in Kolkata|Category:Cinemas in Kolkata]] |- |3519 || [[:en:Minister Fatakeshto|Minister Fatakeshto]] || [[d:Q6865724|Q6865724]] || [[:as:মন্ত্ৰী ফাটাকেষ্টো|মন্ত্ৰী ফাটাকেষ্টো]] || [[:en:Category:Indian martial arts films|Category:Indian martial arts films]] |- |3520 || [[:en:Ministry of Culture (India)|Ministry of Culture]] || [[d:Q4294433|Q4294433]] || [[:as:সাংস্কৃতিক মন্ত্ৰ্যালয় (ভাৰত)|সাংস্কৃতিক মন্ত্ৰ্যালয়]] || [[:en:Category:Ministry of Culture (India)|Category:Ministry of Culture]] |- |3521 || [[:en:Ministry of Minority Affairs|Ministry of Minority Affairs]] || [[d:Q4294587|Q4294587]] || [[:as:সংখ্যালঘু পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰ্যালয়|সংখ্যালঘু পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰ্যালয়]] || [[:en:Category:Religion in India|Category:Religion in India]] |- |3522 || [[:en:Minyong people|Minyong people]] || [[d:Q16976166|Q16976166]] || [[:as:মিনয়ং মানুহ|মিনয়ং মানুহ]] || [[:en:Category:Scheduled Tribes of India|Category:Scheduled Tribes of India]] |- |3523 || [[:en:Mir Abdul Hussain Sangi|Mir Abdul Hussain Sangi]] || [[d:Q25652843|Q25652843]] || [[:as:মিৰ আব্দুল হুছেইন চাংগী|মিৰ আব্দুল হুছেইন চাংগী]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |3524 || [[:en:Mirchi bada|Mirchi bada]] || [[d:Q6873056|Q6873056]] || [[:as:মিৰ্চি বাদা|মিৰ্চি বাদা]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |3525 || [[:en:Mirchi ka salan|Mirchi ka salan]] || [[d:Q3858802|Q3858802]] || [[:as:মিৰ্চি কা চালান|মিৰ্চি কা চালান]] || [[:en:Category:Indian condiments|Category:Indian condiments]] |- |3526 || [[:en:Mirza Juuliet|Mirza Juuliet]] || [[d:Q29026553|Q29026553]] || [[:as:মিৰ্জা জুলিয়েট|মিৰ্জা জুলিয়েট]] || [[:en:Category:Films based on Indian folklore|Category:Films based on Indian folklore]] |- |3527 || [[:en:Mirza Sahiban (1947 film)|Mirza Sahiban]] || [[d:Q6874912|Q6874912]] || [[:as:মিৰ্জা চাহিবান (১৯৪৭ চনৰ ছবি)|মিৰ্জা চাহিবান]] || [[:en:Category:Films based on Indian folklore|Category:Films based on Indian folklore]] |- |3528 || [[:en:Mirza Zulqarnain|Mirza Zulqarnain]] || [[d:Q58174331|Q58174331]] || [[:as:মিৰ্জা জুলকাৰণাইন|মিৰ্জা জুলকাৰণাইন]] || [[:en:Category:Hindi-language culture|Category:Hindi-language culture]] |- |3529 || [[:en:Mirza – The Untold Story|Mirza – The Untold Story]] || [[d:Q6874927|Q6874927]] || [[:as:মিৰ্জা – অকথিত কাহিনী|মিৰ্জা – অকথিত কাহিনী]] || [[:en:Category:Films based on Indian folklore|Category:Films based on Indian folklore]] |- |3530 || [[:en:Mirzai (garment)|Mirzai]] || [[d:Q107675267|Q107675267]] || [[:as:মিৰ্জাই (বস্ত্ৰ)|মিৰ্জাই]] || [[:en:Category:Indian clothing|Category:Indian clothing]] |- |3531 || [[:en:Mirzya (film)|Mirzya]] || [[d:Q21780587|Q21780587]] || [[:as:মিৰ্জ্যা (চলচ্চিত্ৰ)|মিৰ্জ্যা]] || [[:en:Category:Films based on Indian folklore|Category:Films based on Indian folklore]] |- |3532 || [[:en:Misal|Misal]] || [[d:Q2724712|Q2724712]] || [[:as:মিছাল|মিছাল]] || [[:en:Category:Vegetarian dishes of India|Category:Vegetarian dishes of India]] |- |3533 || [[:en:Misal pav|Misal pav]] || [[d:Q3537640|Q3537640]] || [[:as:মিছল পাভ|মিছল পাভ]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |3534 || [[:en:Mishawr Rawhoshyo|Mishawr Rawhoshyo]] || [[d:Q6875617|Q6875617]] || [[:as:মিছাৱাৰ ৰাওশ্যো|মিছাৱাৰ ৰাওশ্যো]] || [[:en:Category:Indian martial arts films|Category:Indian martial arts films]] |- |3535 || [[:en:Mishra|Mishra]] || [[d:Q1938820|Q1938820]] || [[:as:মিশ্ৰ|মিশ্ৰ]] || [[:en:Category:Culture of Mithila|Category:Culture of Mithila]] |- |3536 || [[:en:Mishti Hub|Mishti Hub]] || [[d:Q55830491|Q55830491]] || [[:as:মিষ্টি হাব|মিষ্টি হাব]] || [[:en:Category:Indian confectionery|Category:Indian confectionery]] |- |3537 || [[:en:Mishti doi|Mishti doi]] || [[d:Q6881572|Q6881572]] || [[:as:মিষ্টি দোই|মিষ্টি দোই]] || [[:en:Category:Indian cuisine stubs|Category:Indian cuisine stubs]] |- |3538 || [[:en:Misri|Misri]] || [[d:Q20899172|Q20899172]] || [[:as:মিশ্ৰী|মিশ্ৰী]] || [[:en:Category:Indian desserts|Category:Indian desserts]] |- |3539 || [[:en:Miss Chennai|Miss Chennai]] || [[d:Q2680595|Q2680595]] || [[:as:মিছ চেন্নাই|মিছ চেন্নাই]] || [[:en:Category:Beauty pageants in India|Category:Beauty pageants in India]] |- |3540 || [[:en:Miss Diva|Miss Diva]] || [[d:Q18345621|Q18345621]] || [[:as:মিছ ডিভা|মিছ ডিভা]] || [[:en:Category:Beauty pageants in India|Category:Beauty pageants in India]] |- |3541 || [[:en:Miss Diva 2013|Miss Diva 2013]] || [[d:Q17007434|Q17007434]] || [[:as:মিছ ডিভা ২০১৩|মিছ ডিভা ২০১৩]] || [[:en:Category:Femina Miss India|Category:Femina Miss India]] |- |3542 || [[:en:Miss Divine Beauty|Miss Divine Beauty]] || [[d:Q85785858|Q85785858]] || [[:as:মিছ ডিভাইন বিউটি|মিছ ডিভাইন বিউটি]] || [[:en:Category:Indian awards|Category:Indian awards]] |- |3543 || [[:en:Miss Earth India|Miss Earth India]] || [[d:Q20649002|Q20649002]] || [[:as:মিছ আৰ্থ ইণ্ডিয়া|মিছ আৰ্থ ইণ্ডিয়া]] || [[:en:Category:Beauty pageants in India|Category:Beauty pageants in India]] |- |3544 || [[:en:Miss Earth India 2016|Miss Earth India 2016]] || [[d:Q24908943|Q24908943]] || [[:as:মিছ আৰ্থ ইণ্ডিয়া ২০১৬|মিছ আৰ্থ ইণ্ডিয়া ২০১৬]] || [[:en:Category:Miss Earth India|Category:Miss Earth India]] |- |3545 || [[:en:Miss Earth India 2017|Miss Earth India 2017]] || [[d:Q48727336|Q48727336]] || [[:as:মিছ আৰ্থ ইণ্ডিয়া ২০১৭|মিছ আৰ্থ ইণ্ডিয়া ২০১৭]] || [[:en:Category:Miss Earth India|Category:Miss Earth India]] |- |3546 || [[:en:Miss Grand India|Miss Grand India]] || [[d:Q122787652|Q122787652]] || [[:as:মিছ গ্ৰেণ্ড ইণ্ডিয়া|মিছ গ্ৰেণ্ড ইণ্ডিয়া]] || [[:en:Category:Indian awards|Category:Indian awards]] |- |3547 || [[:en:Miss Grand International 2026|Miss Grand International 2026]] || [[d:Q137290886|Q137290886]] || [[:as:মিছ গ্ৰেণ্ড ইণ্টাৰনেশ্যনেল ২০২৬|মিছ গ্ৰেণ্ড ইণ্টাৰনেশ্যনেল ২০২৬]] || [[:en:Category:Beauty pageants in India|Category:Beauty pageants in India]] |- |3548 || [[:en:Miss Himalaya Pageant|Miss Himalaya Pageant]] || [[d:Q6876756|Q6876756]] || [[:as:মিছ হিমালয় পেজেণ্ট|মিছ হিমালয় পেজেণ্ট]] || [[:en:Category:Beauty pageants in India|Category:Beauty pageants in India]] |- |3549 || [[:en:Miss India|Miss India]] || [[d:Q16877219|Q16877219]] || [[:as:মিছ ইণ্ডিয়া|মিছ ইণ্ডিয়া]] || [[:en:Category:Indian awards|Category:Indian awards]] |- |3550 || [[:en:Miss India International|Miss India International]] || [[d:Q96393473|Q96393473]] || [[:as:মিছ ইণ্ডিয়া ইণ্টাৰনেশ্যনেল|মিছ ইণ্ডিয়া ইণ্টাৰনেশ্যনেল]] || [[:en:Category:Indian awards|Category:Indian awards]] |- |3551 || [[:en:Miss India Worldwide India|Miss India Worldwide India]] || [[d:Q17143877|Q17143877]] || [[:as:মিছ ইণ্ডিয়া ৱৰ্ল্ডৱাইড ইণ্ডিয়া|মিছ ইণ্ডিয়া ৱৰ্ল্ডৱাইড ইণ্ডিয়া]] || [[:en:Category:Indian awards|Category:Indian awards]] |- |3552 || [[:en:Miss Kangleipak|Miss Kangleipak]] || [[d:Q114243538|Q114243538]] || [[:as:মিছ কাংগলেইপাক|মিছ কাংগলেইপাক]] || [[:en:Category:Women in India|Category:Women in India]] |- |3553 || [[:en:Miss Kerala 2019|Miss Kerala 2019]] || [[d:Q85785867|Q85785867]] || [[:as:মিছ কেৰালা ২০১৯|মিছ কেৰালা ২০১৯]] || [[:en:Category:Beauty pageants in India|Category:Beauty pageants in India]] |- |3554 || [[:en:Miss Ocean World|Miss Ocean World]] || [[d:Q136029753|Q136029753]] || [[:as:মিছ অ&#39; চেন ৱৰ্ল্ড|]] || [[:en:Category:Beauty pageants in India|Category:Beauty pageants in India]] |- |3555 || [[:en:Miss Rajasthan|Miss Rajasthan]] || [[d:Q113708746|Q113708746]] || [[:as:মিছ ৰাজস্থান|মিছ ৰাজস্থান]] || [[:en:Category:Beauty pageants in India|Category:Beauty pageants in India]] |- |3556 || [[:en:Miss Teen Diva 2020|Miss Teen Diva 2020]] || [[d:Q105474438|Q105474438]] || [[:as:মিছ টিন ডিভা ২০২০|মিছ টিন ডিভা ২০২০]] || [[:en:Category:Beauty pageants in India|Category:Beauty pageants in India]] |- |3557 || [[:en:Miss Teen Diva 2021|Miss Teen Diva 2021]] || [[d:Q110852754|Q110852754]] || [[:as:মিছ টিন ডিভা ২০২১|মিছ টিন ডিভা ২০২১]] || [[:en:Category:Beauty pageants in India|Category:Beauty pageants in India]] |- |3558 || [[:en:Miss Teen International (India)|Miss Teen International]] || [[d:Q118904087|Q118904087]] || [[:as:মিছ টিন ইণ্টাৰনেশ্যনেল (ভাৰত)|মিছ টিন ইণ্টাৰনেশ্যনেল]] || [[:en:Category:Indian awards|Category:Indian awards]] |- |3559 || [[:en:Miss Teen International (India) 2019|Miss Teen International (India) 2019]] || [[d:Q85785886|Q85785886]] || [[:as:মিছ টিন ইণ্টাৰনেশ্যনেল (ভাৰত) ২০১৯|মিছ টিন ইণ্টাৰনেশ্যনেল (ভাৰত) ২০১৯]] || [[:en:Category:Beauty pageants in India|Category:Beauty pageants in India]] |- |3560 || [[:en:Miss Teen International 2022|Miss Teen International 2022]] || [[d:Q116858775|Q116858775]] || [[:as:মিছ টিন ইণ্টাৰনেশ্যনেল ২০২২|মিছ টিন ইণ্টাৰনেশ্যনেল ২০২২]] || [[:en:Category:Beauty pageants in India|Category:Beauty pageants in India]] |- |3561 || [[:en:Miss Teen International 2024|Miss Teen International 2024]] || [[d:Q127691349|Q127691349]] || [[:as:মিছ টিন ইণ্টাৰনেশ্যনেল ২০২৪|মিছ টিন ইণ্টাৰনেশ্যনেল ২০২৪]] || [[:en:Category:Beauty pageants in India|Category:Beauty pageants in India]] |- |3562 || [[:en:Miss Tibet|Miss Tibet]] || [[d:Q542173|Q542173]] || [[:as:মিছ তিব্বত|মিছ তিব্বত]] || [[:en:Category:Beauty pageants in India|Category:Beauty pageants in India]] |- |3563 || [[:en:Miss Transqueen India|Miss Transqueen India]] || [[d:Q48730492|Q48730492]] || [[:as:মিছ ট্ৰেন্সকুইন ইণ্ডিয়া|মিছ ট্ৰেন্সকুইন ইণ্ডিয়া]] || [[:en:Category:Indian awards|Category:Indian awards]] |- |3564 || [[:en:Miss Universe India|Miss Universe India]] || [[d:Q125145774|Q125145774]] || [[:as:মিছ ইউনিভাৰ্ছ ইণ্ডিয়া|মিছ ইউনিভাৰ্ছ ইণ্ডিয়া]] || [[:en:Category:Beauty pageants in India|Category:Beauty pageants in India]] |- |3565 || [[:en:Miss Universe India 2024|Miss Universe India 2024]] || [[d:Q129485451|Q129485451]] || [[:as:মিছ ইউনিভাৰ্ছ ইণ্ডিয়া ২০২৪|মিছ ইউনিভাৰ্ছ ইণ্ডিয়া ২০২৪]] || [[:en:Category:Beauty pageants in India|Category:Beauty pageants in India]] |- |3566 || [[:en:Miss Universe India 2025|Miss Universe India 2025]] || [[d:Q134502321|Q134502321]] || [[:as:মিছ ইউনিভাৰ্ছ ইণ্ডিয়া ২০২৫|মিছ ইউনিভাৰ্ছ ইণ্ডিয়া ২০২৫]] || [[:en:Category:Beauty pageants in India|Category:Beauty pageants in India]] |- |3567 || [[:en:Miss World 1996|Miss World 1996]] || [[d:Q2463307|Q2463307]] || [[:as:মিছ ৱৰ্ল্ড ১৯৯৬|মিছ ৱৰ্ল্ড ১৯৯৬]] || [[:en:Category:Beauty pageants in India|Category:Beauty pageants in India]] |- |3568 || [[:en:Miss World 2023|Miss World 2023]] || [[d:Q116054439|Q116054439]] || [[:as:মিছ ৱৰ্ল্ড ২০২৩|মিছ ৱৰ্ল্ড ২০২৩]] || [[:en:Category:Beauty pageants in India|Category:Beauty pageants in India]] |- |3569 || [[:en:Miss World 2025|Miss World 2025]] || [[d:Q122944914|Q122944914]] || [[:as:মিছ ৱৰ্ল্ড ২০২৫|মিছ ৱৰ্ল্ড ২০২৫]] || [[:en:Category:Beauty pageants in India|Category:Beauty pageants in India]] |- |3570 || [[:en:Miss Wow|Miss Wow]] || [[d:Q28173853|Q28173853]] || [[:as:মিছ বাহ|মিছ বাহ]] || [[:en:Category:Beauty pageants in India|Category:Beauty pageants in India]] |- |3571 || [[:en:Miss and Mister Supranational India|Miss and Mister Supranational India]] || [[d:Q131544383|Q131544383]] || [[:as:মিছ আৰু মিষ্টাৰ চুপ্ৰানেচনেল ইণ্ডিয়া|মিছ আৰু মিষ্টাৰ চুপ্ৰানেচনেল ইণ্ডিয়া]] || [[:en:Category:Beauty pageants in India|Category:Beauty pageants in India]] |- |3572 || [[:en:Mission Grey House|Mission Grey House]] || [[d:Q131404012|Q131404012]] || [[:as:মিছন গ্ৰে হাউচ|মিছন গ্ৰে হাউচ]] || [[:en:Category:Films shot in Pune|Category:Films shot in Pune]] |- |3573 || [[:en:Mister India|Mister India]] || [[d:Q128303658|Q128303658]] || [[:as:মিষ্টাৰ ইণ্ডিয়া|মিষ্টাৰ ইণ্ডিয়া]] || [[:en:Category:Beauty pageants in India|Category:Beauty pageants in India]] |- |3574 || [[:en:Mister Pellam|Mister Pellam]] || [[d:Q6880201|Q6880201]] || [[:as:মিষ্টাৰ পেলাম|মিষ্টাৰ পেলাম]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |3575 || [[:en:Mistri (caste)|Mistri]] || [[d:Q6880480|Q6880480]] || [[:as:মিস্ত্ৰী (জাতি)|মিস্ত্ৰী]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |3576 || [[:en:Mitahara|Mitahara]] || [[d:Q19894037|Q19894037]] || [[:as:মিতাহাৰা|মিতাহাৰা]] || [[:en:Category:Yoga concepts|Category:Yoga concepts]] |- |3577 || [[:en:Mitali Perkins|Mitali Perkins]] || [[d:Q64734869|Q64734869]] || [[:as:মিতালি পাৰ্কিন্স|মিতালি পাৰ্কিন্স]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |3578 || [[:en:Mithavaadi Krishnan|Mithavaadi Krishnan]] || [[d:Q6881600|Q6881600]] || [[:as:মিথাৱাদি কৃষ্ণন|মিথাৱাদি কৃষ্ণন]] || [[:en:Category:Writers from Thrissur|Category:Writers from Thrissur]] |- |3579 || [[:en:Mithijhora|Mithijhora]] || [[d:Q124818275|Q124818275]] || [[:as:মিথিঝোৰা|মিথিঝোৰা]] || [[:en:Category:Television shows set in Kolkata|Category:Television shows set in Kolkata]] |- |3580 || [[:en:Mithila Bihari Mandir|Mithila Bihari Mandir]] || [[d:Q133289663|Q133289663]] || [[:as:মিথিলা বিহাৰী মন্দিৰ|মিথিলা বিহাৰী মন্দিৰ]] || [[:en:Category:Culture of Mithila|Category:Culture of Mithila]] |- |3581 || [[:en:Mithila Cultural Museum|Mithila Cultural Museum]] || [[d:Q136786175|Q136786175]] || [[:as:মিথিলা সাংস্কৃতিক সংগ্ৰহালয়|মিথিলা সাংস্কৃতিক সংগ্ৰহালয়]] || [[:en:Category:Culture of Mithila|Category:Culture of Mithila]] |- |3582 || [[:en:Mithila Haat|Mithila Haat]] || [[d:Q134525096|Q134525096]] || [[:as:মিথিলা হাট|মিথিলা হাট]] || [[:en:Category:Culture of Mithila|Category:Culture of Mithila]] |- |3583 || [[:en:Mithila Madhya Parikrama|Mithila Madhya Parikrama]] || [[d:Q110639912|Q110639912]] || [[:as:মিথিলা মধ্য পৰিক্ৰমা|মিথিলা মধ্য পৰিক্ৰমা]] || [[:en:Category:Culture of Mithila|Category:Culture of Mithila]] |- |3584 || [[:en:Mithila culture|Mithila culture]] || [[d:Q5193600|Q5193600]] || [[:as:মিথিল সংস্কৃতি|মিথিল সংস্কৃতি]] || [[:en:Category:Culture of Mithila|Category:Culture of Mithila]] |- |3585 || [[:en:Mitin Masi|Mitin Masi]] || [[d:Q31727906|Q31727906]] || [[:as:মিতিন মাছি|মিতিন মাছি]] || [[:en:Category:Culture of Kolkata|Category:Culture of Kolkata]] |- |3586 || [[:en:Mitra Cinema Hall, Calcutta|Mitra Cinema Hall]] || [[d:Q97162366|Q97162366]] || [[:as:মিত্ৰ চিনেমা হল, কলিকতা|মিত্ৰ চিনেমা হল]] || [[:en:Category:Cinemas in Kolkata|Category:Cinemas in Kolkata]] |- |3587 || [[:en:Mizo Hmeichhe Insuihkhawm Pawl|Mizo Hmeichhe Insuihkhawm Pawl]] || [[d:Q113039963|Q113039963]] || [[:as:মিজো মহিলা Insuihkhawm Pawl|মিজো মহিলা Insuihkhawm Pawl]] || [[:en:Category:Women's rights in India|Category:Women's rights in India]] |- |3588 || [[:en:Mizo chilli|Mizo chilli]] || [[d:Q131127123|Q131127123]] || [[:as:মিজো মৰিচা|মিজো মৰিচা]] || [[:en:Category:Indian spices|Category:Indian spices]] |- |3589 || [[:en:Mizo clothing|Mizo clothing]] || [[d:Q134412813|Q134412813]] || [[:as:মিজো কাপোৰ|মিজো কাপোৰ]] || [[:en:Category:Indian clothing|Category:Indian clothing]] |- |3590 || [[:en:Mocambo (restaurant)|Mocambo]] || [[d:Q55623497|Q55623497]] || [[:as:Mocambo (ৰেষ্টুৰেণ্ট)|Mocambo]] || [[:en:Category:Restaurants in Kolkata|Category:Restaurants in Kolkata]] |- |3591 || [[:en:Modern Indian Language|Modern Indian Language]] || [[d:Q48724376|Q48724376]] || [[:as:আধুনিক ভাৰতীয় ভাষা|আধুনিক ভাৰতীয় ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |3592 || [[:en:Modern Meitei theatre|Modern Meitei theatre]] || [[d:Q134890270|Q134890270]] || [[:as:আধুনিক মেইটেই থিয়েটাৰ|আধুনিক মেইটেই থিয়েটাৰ]] || [[:en:Category:Meitei theatre|Category:Meitei theatre]] |- |3593 || [[:en:Modern Review (Calcutta)|Modern Review]] || [[d:Q6888835|Q6888835]] || [[:as:আধুনিক পৰ্যালোচনা (কলকাতা)|আধুনিক পৰ্যালোচনা]] || [[:en:Category:Mass media in Kolkata|Category:Mass media in Kolkata]] |- |3594 || [[:en:Modern yoga|Modern yoga]] || [[d:Q60766912|Q60766912]] || [[:as:আধুনিক যোগাসন|আধুনিক যোগাসন]] || [[:en:Category:Modern yoga|Category:Modern yoga]] |- |3595 || [[:en:Mogal Maa|Mogal Maa]] || [[d:Q124313995|Q124313995]] || [[:as:মোগল মা|মোগল মা]] || [[:en:Category:Hindu folk deities|Category:Hindu folk deities]] |- |3596 || [[:en:Mogalmardini Chhatrapati Tararani|Mogalmardini Chhatrapati Tararani]] || [[d:Q124364756|Q124364756]] || [[:as:মোগলমৰ্দিনী ছাত্ৰপতি তাৰাৰাণী|মোগলমৰ্দিনী ছাত্ৰপতি তাৰাৰাণী]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |3597 || [[:en:Mohalla Assi|Mohalla Assi]] || [[d:Q6890847|Q6890847]] || [[:as:মহল্লা আছি|মহল্লা আছি]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |3598 || [[:en:Mohammed Aziz|Mohammed Aziz]] || [[d:Q6893010|Q6893010]] || [[:as:মহম্মদ আজিজ|মহম্মদ আজিজ]] || [[:en:Category:Musicians from Kolkata|Category:Musicians from Kolkata]] |- |3599 || [[:en:Mohan Padmanabhan|Mohan Padmanabhan]] || [[d:Q6893561|Q6893561]] || [[:as:মোহন পদ্মনাভন|মোহন পদ্মনাভন]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |3600 || [[:en:Mohan Singh Diwana|Mohan Singh Diwana]] || [[d:Q15056415|Q15056415]] || [[:as:মোহন সিং দিৱানা|মোহন সিং দিৱানা]] || [[:en:Category:Punjabi-language culture|Category:Punjabi-language culture]] |- |3601 || [[:en:Mohanlal (film)|Mohanlal]] || [[d:Q30014813|Q30014813]] || [[:as:মোহনলাল (চলচ্চিত্ৰ)|মোহনলাল]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |3602 || [[:en:Mohanthal|Mohanthal]] || [[d:Q74495320|Q74495320]] || [[:as:মহন্ত|মহন্ত]] || [[:en:Category:Indian desserts|Category:Indian desserts]] |- |3603 || [[:en:Mohd. Ahmed Khan v. Shah Bano Begum|Mohd. Ahmed Khan v. Shah Bano Begum]] || [[d:Q1394501|Q1394501]] || [[:as:মহম্মদ ড° আহমেদ খান বনাম শ্বাহ বানো বেগম|মহম্মদ ড° আহমেদ খান বনাম শ্বাহ বানো বেগম]] || [[:en:Category:Feminism in India|Category:Feminism in India]] |- |3604 || [[:en:Moheener Ghoraguli|Moheener Ghoraguli]] || [[d:Q30598933|Q30598933]] || [[:as:মহীনৰ ঘোৰাগুলি|মহীনৰ ঘোৰাগুলি]] || [[:en:Category:Musical groups from Kolkata|Category:Musical groups from Kolkata]] |- |3605 || [[:en:Mohini Dey|Mohini Dey]] || [[d:Q25440641|Q25440641]] || [[:as:মোহিনী দে|মোহিনী দে]] || [[:en:Category:Musicians from Kolkata|Category:Musicians from Kolkata]] |- |3606 || [[:en:Mohit Ray|Mohit Ray]] || [[d:Q17580409|Q17580409]] || [[:as:মোহিত ৰায়|মোহিত ৰায়]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |3607 || [[:en:Mohitlal Majumdar|Mohitlal Majumdar]] || [[d:Q6894224|Q6894224]] || [[:as:মহিতলাল মজুমদাৰ|মহিতলাল মজুমদাৰ]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |3608 || [[:en:Mohra (necklace)|Mohra]] || [[d:Q6894314|Q6894314]] || [[:as:মহৰা (হাৰ)|মহৰা]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |3609 || [[:en:Mohua Mukherjee|Mohua Mukherjee]] || [[d:Q6894511|Q6894511]] || [[:as:মহুৱা মুখাৰ্জী|মহুৱা মুখাৰ্জী]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |3610 || [[:en:Mohyal Brahmin|Mohyal Brahmin]] || [[d:Q6894521|Q6894521]] || [[:as:মহয়াল ব্ৰাহ্মণ|মহয়াল ব্ৰাহ্মণ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |3611 || [[:en:Moirang Kangla|Moirang Kangla]] || [[d:Q138026392|Q138026392]] || [[:as:মইৰাং কংলা|মইৰাং কংলা]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |3612 || [[:en:Moirang Kangleirol|Moirang Kangleirol]] || [[d:Q107388279|Q107388279]] || [[:as:মইৰাং কংলেইৰল|মইৰাং কংলেইৰল]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |3613 || [[:en:Moirang Sai|Moirang Sai]] || [[d:Q107668855|Q107668855]] || [[:as:মইৰাং সাই|মইৰাং সাই]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |3614 || [[:en:Moirang Shayon|Moirang Shayon]] || [[d:Q107388345|Q107388345]] || [[:as:মইৰাং শয়ন|মইৰাং শয়ন]] || [[:en:Category:Indian folklore|Category:Indian folklore]] |- |3615 || [[:en:Moirang dialect|Moirang dialect]] || [[d:Q138299483|Q138299483]] || [[:as:মইৰাং উপভাষা|মইৰাং উপভাষা]] || [[:en:Category:Meitei language|Category:Meitei language]] |- |3616 || [[:en:Moirangthem Kirti Singh|Moirangthem Kirti Singh]] || [[d:Q21176515|Q21176515]] || [[:as:মইৰাংথেম কীৰ্তি সিং|মইৰাংথেম কীৰ্তি সিং]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |3617 || [[:en:Mokthuk|Mokthuk]] || [[d:Q118874832|Q118874832]] || [[:as:মোকথুক|মোকথুক]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |3618 || [[:en:Molagoottal|Molagoottal]] || [[d:Q17071807|Q17071807]] || [[:as:মলাগোট্টাল|মলাগোট্টাল]] || [[:en:Category:Indian cuisine stubs|Category:Indian cuisine stubs]] |- |3619 || [[:en:Molakolukulu|Molakolukulu]] || [[d:Q6895649|Q6895649]] || [[:as:মোলাকোলুকুলু|মোলাকোলুকুলু]] || [[:en:Category:Indian cuisine stubs|Category:Indian cuisine stubs]] |- |3620 || [[:en:Momai|Momai]] || [[d:Q106829254|Q106829254]] || [[:as:মোমাই|মোমাই]] || [[:en:Category:Hindu folk deities|Category:Hindu folk deities]] |- |3621 || [[:en:Monica, O My Darling|Monica]] || [[d:Q112274220|Q112274220]] || [[:as:মনিকা, অ’ মাই ডাৰ্লিং|মনিকা]] || [[:en:Category:Films shot in Pune|Category:Films shot in Pune]] |- |3622 || [[:en:Monish Gujral|Monish Gujral]] || [[d:Q107481986|Q107481986]] || [[:as:মনীষ গুজৰাল|মনীষ গুজৰাল]] || [[:en:Category:Indian chefs|Category:Indian chefs]] |- |3623 || [[:en:Monkey Man (film)|Monkey Man]] || [[d:Q105952623|Q105952623]] || [[:as:বান্দৰ মানুহ (চলচ্চিত্ৰ)|বান্দৰ মানুহ]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |3624 || [[:en:Monsang people|Monsang people]] || [[d:Q6902494|Q6902494]] || [[:as:মনছাং মানুহ|মনছাং মানুহ]] || [[:en:Category:Scheduled Tribes of India|Category:Scheduled Tribes of India]] |- |3625 || [[:en:Monsoon (photographs)|Monsoon]] || [[d:Q48733498|Q48733498]] || [[:as:বাৰিষা (ফটোগ্ৰাফ)|বাৰিষা]] || [[:en:Category:Works about India|Category:Works about India]] |- |3626 || [[:en:Monte Carlo Fashions Limited|Monte Carlo Fashions Limited]] || [[d:Q19894117|Q19894117]] || [[:as:মণ্টে কাৰ্লো ফেশ্বনছ লিমিটেড|মণ্টে কাৰ্লো ফেশ্বনছ লিমিটেড]] || [[:en:Category:Clothing companies of India|Category:Clothing companies of India]] |- |3627 || [[:en:Mood Indigo (festival)|Mood Indigo]] || [[d:Q6907083|Q6907083]] || [[:as:মুড ইণ্ডিগো (উৎসৱ)|মুড ইণ্ডিগো]] || [[:en:Category:Cultural festivals in India|Category:Cultural festivals in India]] |- |3628 || [[:en:Mooknayak|Mooknayak]] || [[d:Q31738134|Q31738134]] || [[:as:মুকনায়ক|মুকনায়ক]] || [[:en:Category:Dalit|Category:Dalit]] |- |3629 || [[:en:Mool (lineage)|Mool]] || [[d:Q133885662|Q133885662]] || [[:as:মুল (বংশ)|মুল]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |3630 || [[:en:Moolgram|Moolgram]] || [[d:Q133885684|Q133885684]] || [[:as:মুলগ্ৰাম|মুলগ্ৰাম]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |3631 || [[:en:Moondru Mudichu|Moondru Mudichu]] || [[d:Q3569096|Q3569096]] || [[:as:মুণ্ডৰু মুদিচু|মুণ্ডৰু মুদিচু]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |3632 || [[:en:Moong dal halwa|Moong dal halwa]] || [[d:Q15678227|Q15678227]] || [[:as:মুং দাল হালোৱা|মুং দাল হালোৱা]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |3633 || [[:en:Moothan|Moothan]] || [[d:Q6908728|Q6908728]] || [[:as:মুথান|মুথান]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |3634 || [[:en:Moplah sword|Moplah sword]] || [[d:Q1707316|Q1707316]] || [[:as:মোপ্লাহ তৰোৱাল|মোপ্লাহ তৰোৱাল]] || [[:en:Category:Indian swords|Category:Indian swords]] |- |3635 || [[:en:Mor Kuzhambu|Mor Kuzhambu]] || [[d:Q24885167|Q24885167]] || [[:as:মোৰ কুঁজাম্বু|মোৰ কুঁজাম্বু]] || [[:en:Category:Indian cuisine stubs|Category:Indian cuisine stubs]] |- |3636 || [[:en:Morarji Desai National Institute of Yoga|Morarji Desai National Institute of Yoga]] || [[d:Q18128191|Q18128191]] || [[:as:মোৰাৰজী দেশাই ৰাষ্ট্ৰীয় যোগ প্ৰতিষ্ঠান|মোৰাৰজী দেশাই ৰাষ্ট্ৰীয় যোগ প্ৰতিষ্ঠান]] || [[:en:Category:Yoga organizations|Category:Yoga organizations]] |- |3637 || [[:en:Mordhwaj|Mordhwaj]] || [[d:Q107639681|Q107639681]] || [[:as:মৰ্ধ্বজ|মৰ্ধ্বজ]] || [[:en:Category:Indian folklore|Category:Indian folklore]] |- |3638 || [[:en:Morgan House, Kalimpong|Morgan House]] || [[d:Q30627264|Q30627264]] || [[:as:মৰ্গান হাউচ, কালিম্পং|মৰ্গান হাউচ]] || [[:en:Category:Superstitions of India|Category:Superstitions of India]] |- |3639 || [[:en:Moriro ain Mangermachh|Moriro ain Mangermachh]] || [[d:Q6912316|Q6912316]] || [[:as:মৰিৰো আইন মাংগাৰমাচ|মৰিৰো আইন মাংগাৰমাচ]] || [[:en:Category:Sindhi folklore|Category:Sindhi folklore]] |- |3640 || [[:en:Mosdeng|Mosdeng]] || [[d:Q6915562|Q6915562]] || [[:as:মছডেং|মছডেং]] || [[:en:Category:Indian cuisine stubs|Category:Indian cuisine stubs]] |- |3641 || [[:en:Mother India (book)|Mother India]] || [[d:Q17074681|Q17074681]] || [[:as:ভাৰত মাতৃ (কিতাপ)|ভাৰত মাতৃ]] || [[:en:Category:History of women in India|Category:History of women in India]] |- |3642 || [[:en:Moti Nandi|Moti Nandi]] || [[d:Q13059184|Q13059184]] || [[:as:মতি নন্দী|মতি নন্দী]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |3643 || [[:en:Moti pak|Moti pak]] || [[d:Q135038510|Q135038510]] || [[:as:মতি পাক|মতি পাক]] || [[:en:Category:Indian desserts|Category:Indian desserts]] |- |3644 || [[:en:Motisar (caste)|Motisar]] || [[d:Q110692700|Q110692700]] || [[:as:মতিসাৰ (জাতি)|মতিসাৰ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |3645 || [[:en:Mouna Poratam|Mouna Poratam]] || [[d:Q18128211|Q18128211]] || [[:as:মৌনা পোৰাতম|মৌনা পোৰাতম]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |3646 || [[:en:Mouna Ragam|Mouna Ragam]] || [[d:Q3534607|Q3534607]] || [[:as:মৌনা ৰাগম|মৌনা ৰাগম]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |3647 || [[:en:Moyon people|Moyon people]] || [[d:Q85786801|Q85786801]] || [[:as:ময়ন মানুহ|ময়ন মানুহ]] || [[:en:Category:Scheduled Tribes of India|Category:Scheduled Tribes of India]] |- |3648 || [[:en:Mr India 2014|Mr India 2014]] || [[d:Q18345137|Q18345137]] || [[:as:মিষ্টাৰ ইণ্ডিয়া ২০১৪|মিষ্টাৰ ইণ্ডিয়া ২০১৪]] || [[:en:Category:Beauty pageants in India|Category:Beauty pageants in India]] |- |3649 || [[:en:Mr India 2015|Mr India 2015]] || [[d:Q24907542|Q24907542]] || [[:as:মিষ্টাৰ ইণ্ডিয়া ২০১৫|মিষ্টাৰ ইণ্ডিয়া ২০১৫]] || [[:en:Category:Beauty pageants in India|Category:Beauty pageants in India]] |- |3650 || [[:en:Mr India 2016|Mr India 2016]] || [[d:Q48727403|Q48727403]] || [[:as:মিষ্টাৰ ইণ্ডিয়া ২০১৬|মিষ্টাৰ ইণ্ডিয়া ২০১৬]] || [[:en:Category:Beauty pageants in India|Category:Beauty pageants in India]] |- |3651 || [[:en:Mr India 2017|Mr India 2017]] || [[d:Q48730520|Q48730520]] || [[:as:মিষ্টাৰ ইণ্ডিয়া ২০১৭|মিষ্টাৰ ইণ্ডিয়া ২০১৭]] || [[:en:Category:Beauty pageants in India|Category:Beauty pageants in India]] |- |3652 || [[:en:Mr India 2024|Mr India 2024]] || [[d:Q127781882|Q127781882]] || [[:as:মিষ্টাৰ ইণ্ডিয়া ২০২৪|মিষ্টাৰ ইণ্ডিয়া ২০২৪]] || [[:en:Category:Beauty pageants in India|Category:Beauty pageants in India]] |- |3653 || [[:en:Mr India 2025|Mr India 2025]] || [[d:Q133190051|Q133190051]] || [[:as:মিষ্টাৰ ইণ্ডিয়া ২০২৫|মিষ্টাৰ ইণ্ডিয়া ২০২৫]] || [[:en:Category:Beauty pageants in India|Category:Beauty pageants in India]] |- |3654 || [[:en:Mr India 2025 season 2|Mr India 2025 season 2]] || [[d:Q135938612|Q135938612]] || [[:as:মিষ্টাৰ ইণ্ডিয়া ২০২৫ ছিজন ২|মিষ্টাৰ ইণ্ডিয়া ২০২৫ ছিজন ২]] || [[:en:Category:Beauty pageants in India|Category:Beauty pageants in India]] |- |3655 || [[:en:Mr. Kangleipak|Mr. Kangleipak]] || [[d:Q135087623|Q135087623]] || [[:as:মিষ্টাৰ কাংগলেইপাক|মিষ্টাৰ কাংগলেইপাক]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |3656 || [[:en:Mr. Khamba|Mr. Khamba]] || [[d:Q135087803|Q135087803]] || [[:as:খাম্বা ডাঙৰীয়া|খাম্বা ডাঙৰীয়া]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |3657 || [[:en:Mr. Moirang Khamba|Mr. Moirang Khamba]] || [[d:Q135091859|Q135091859]] || [[:as:মৈৰাং খাম্বা ডাঙৰীয়া|মৈৰাং খাম্বা ডাঙৰীয়া]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |3658 || [[:en:Mr. Pari Shajou|Mr. Pari Shajou]] || [[d:Q135091239|Q135091239]] || [[:as:মিষ্টাৰ পাৰি শ্বাজৌ|মিষ্টাৰ পাৰি শ্বাজৌ]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |3659 || [[:en:Mridula Garg|Mridula Garg]] || [[d:Q6929565|Q6929565]] || [[:as:মৃদুলা গাৰ্গ|মৃদুলা গাৰ্গ]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |3660 || [[:en:Mrigya|Mrigya]] || [[d:Q16953884|Q16953884]] || [[:as:মৃগ্য|মৃগ্য]] || [[:en:Category:Culture of Delhi|Category:Culture of Delhi]] |- |3661 || [[:en:Mrs Balbir Singh|Mrs Balbir Singh]] || [[d:Q6929925|Q6929925]] || [[:as:শ্ৰীমতী বলবীৰ সিং|শ্ৰীমতী বলবীৰ সিং]] || [[:en:Category:Indian chefs|Category:Indian chefs]] |- |3662 || [[:en:Mrs. (film)|Mrs.]] || [[d:Q126453800|Q126453800]] || [[:as:মিচেছ (চলচ্চিত্ৰ)|মিচেছ]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |3663 || [[:en:Mrs. India Inc|Mrs. India Inc]] || [[d:Q135901859|Q135901859]] || [[:as:মিচেছ ইণ্ডিয়া ইনকৰ্পৰেটেড|মিচেছ ইণ্ডিয়া ইনকৰ্পৰেটেড]] || [[:en:Category:Indian awards|Category:Indian awards]] |- |3664 || [[:en:Muchhad paanwala|Muchhad paanwala]] || [[d:Q24943940|Q24943940]] || [[:as:মুচহাদ পানৱালা|মুচহাদ পানৱালা]] || [[:en:Category:Culture of Mumbai|Category:Culture of Mumbai]] |- |3665 || [[:en:Muchie-Lal|Muchie-Lal]] || [[d:Q136718241|Q136718241]] || [[:as:মুচি-লাল|মুচি-লাল]] || [[:en:Category:Indian fairy tales|Category:Indian fairy tales]] |- |3666 || [[:en:Muchis|Muchis]] || [[d:Q6931044|Q6931044]] || [[:as:মুচিছ|মুচিছ]] || [[:en:Category:Scheduled Tribes of India|Category:Scheduled Tribes of India]] |- |3667 || [[:en:Mud Fest|Mud Fest]] || [[d:Q96394251|Q96394251]] || [[:as:বোকা ফেষ্ট|বোকা ফেষ্ট]] || [[:en:Category:Culture of Surat|Category:Culture of Surat]] |- |3668 || [[:en:Mudgar|Mudgar]] || [[d:Q85786883|Q85786883]] || [[:as:মুডগাৰ|মুডগাৰ]] || [[:en:Category:Indian martial arts|Category:Indian martial arts]] |- |3669 || [[:en:Mudhalvan|Mudhalvan]] || [[d:Q3327400|Q3327400]] || [[:as:মুধলবন|মুধলবন]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |3670 || [[:en:Mudiraju|Mudiraju]] || [[d:Q48723609|Q48723609]] || [[:as:মুদিৰাজু|মুদিৰাজু]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |3671 || [[:en:Mudra|Mudra]] || [[d:Q208030|Q208030]] || [[:as:মুদ্ৰা|মুদ্ৰা]] || [[:en:Category:Hatha yoga|Category:Hatha yoga]] |- |3672 || [[:en:Mufti (dress)|Mufti]] || [[d:Q10310064|Q10310064]] || [[:as:মুফতি (পোছাক)|মুফতি]] || [[:en:Category:Indian clothing|Category:Indian clothing]] |- |3673 || [[:en:Mufti (film)|Mufti]] || [[d:Q28419656|Q28419656]] || [[:as:মুফতি (চলচ্চিত্ৰ)|মুফতি]] || [[:en:Category:Films based on Indian folklore|Category:Films based on Indian folklore]] |- |3674 || [[:en:Mugamoodi|Mugamoodi]] || [[d:Q6932080|Q6932080]] || [[:as:মুগামুদি|মুগামুদি]] || [[:en:Category:Indian martial arts films|Category:Indian martial arts films]] |- |3675 || [[:en:Mughlai cuisine|Mughlai cuisine]] || [[d:Q3595853|Q3595853]] || [[:as:মোগলীয়া খাদ্য|মোগলীয়া খাদ্য]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |3676 || [[:en:Mugila Mallige|Mugila Mallige]] || [[d:Q19894201|Q19894201]] || [[:as:মুগিলা মাল্লিগে|মুগিলা মাল্লিগে]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |3677 || [[:en:Mugom dialect|Mugom dialect]] || [[d:Q6932210|Q6932210]] || [[:as:মুগোম উপভাষা|মুগোম উপভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |3678 || [[:en:Muhammad Mansuruddin|Muhammad Mansuruddin]] || [[d:Q6932964|Q6932964]] || [[:as:মহম্মদ মনছুৰুদ্দিন|মহম্মদ মনছুৰুদ্দিন]] || [[:en:Category:Indian folklore|Category:Indian folklore]] |- |3679 || [[:en:Muhammadi Begum|Muhammadi Begum]] || [[d:Q28034716|Q28034716]] || [[:as:মুহাম্মাদী বেগম|মুহাম্মাদী বেগম]] || [[:en:Category:Indian feminists|Category:Indian feminists]] |- |3680 || [[:en:Mukguhar|Mukguhar]] || [[d:Q17495741|Q17495741]] || [[:as:মুখগুহাৰ|মুখগুহাৰ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |3681 || [[:en:Mukhwas|Mukhwas]] || [[d:Q1952017|Q1952017]] || [[:as:মুখৱাছ|মুখৱাছ]] || [[:en:Category:Indian snack foods|Category:Indian snack foods]] |- |3682 || [[:en:Mukkabaaz|Mukkabaaz]] || [[d:Q39047419|Q39047419]] || [[:as:মুক্কাবাজ|মুক্কাবাজ]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |3683 || [[:en:Mukkulathor|Mukkulathor]] || [[d:Q3536688|Q3536688]] || [[:as:মুক্কুলাথৰ|মুক্কুলাথৰ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |3684 || [[:en:Mukkuvar (India)|Mukkuvar]] || [[d:Q12987857|Q12987857]] || [[:as:মুক্কুৱৰ (ভাৰত)|মুক্কুৱৰ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |3685 || [[:en:Mukna|Mukna]] || [[d:Q4571027|Q4571027]] || [[:as:মুকনা|মুকনা]] || [[:en:Category:Indian martial arts|Category:Indian martial arts]] |- |3686 || [[:en:Mukunda Das|Mukunda Das]] || [[d:Q6933657|Q6933657]] || [[:as:মুকুন্দ দাস|মুকুন্দ দাস]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |3687 || [[:en:Mulligatawny|Mulligatawny]] || [[d:Q1572844|Q1572844]] || [[:as:মুলিগাটাউনি|মুলিগাটাউনি]] || [[:en:Category:Indian soups and stews|Category:Indian soups and stews]] |- |3688 || [[:en:Mullivaikkal Remembrance Day|Mullivaikkal Remembrance Day]] || [[d:Q16910686|Q16910686]] || [[:as:মুলিভাইক্কাল স্মৃতি দিৱস|মুলিভাইক্কাল স্মৃতি দিৱস]] || [[:en:Category:Observances in India|Category:Observances in India]] |- |3689 || [[:en:Mulshi Pattern|Mulshi Pattern]] || [[d:Q65042057|Q65042057]] || [[:as:মুলছি পেটাৰ্ণ|মুলছি পেটাৰ্ণ]] || [[:en:Category:Films shot in Pune|Category:Films shot in Pune]] |- |3690 || [[:en:Multani (caste)|Multani]] || [[d:Q6934365|Q6934365]] || [[:as:মুলতানি (জাতি)|মুলতানি]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |3691 || [[:en:Multilingualism in India|Multilingualism in India]] || [[d:Q24952225|Q24952225]] || [[:as:ভাৰতত বহুভাষিকতা|ভাৰতত বহুভাষিকতা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |3692 || [[:en:Mumbai Academy of the Moving Image|Mumbai Academy of the Moving Image]] || [[d:Q17075381|Q17075381]] || [[:as:মুম্বাই একাডেমী অৱ দ্য মুভিং ইমেজ|মুম্বাই একাডেমী অৱ দ্য মুভিং ইমেজ]] || [[:en:Category:Culture of Mumbai|Category:Culture of Mumbai]] |- |3693 || [[:en:Mumbai Fables|Mumbai Fables]] || [[d:Q19573113|Q19573113]] || [[:as:মুম্বাই ফেবলছ|মুম্বাই ফেবলছ]] || [[:en:Category:Culture of Mumbai|Category:Culture of Mumbai]] |- |3694 || [[:en:Mumbai Pune Mumbai 3|Mumbai Pune Mumbai 3]] || [[d:Q58411695|Q58411695]] || [[:as:মুম্বাই পুনে মুম্বাই ৩|মুম্বাই পুনে মুম্বাই ৩]] || [[:en:Category:Films shot in Pune|Category:Films shot in Pune]] |- |3695 || [[:en:Mumbai Women's International Film Festival|Mumbai Women's International Film Festival]] || [[d:Q17007770|Q17007770]] || [[:as:মুম্বাই মহিলা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ|মুম্বাই মহিলা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ]] || [[:en:Category:Women in India|Category:Women in India]] |- |3696 || [[:en:Mumbai-Pune-Mumbai|Mumbai-Pune-Mumbai]] || [[d:Q6935262|Q6935262]] || [[:as:মুম্বাই-পুনে-মুম্বাই|মুম্বাই-পুনে-মুম্বাই]] || [[:en:Category:Films shot in Pune|Category:Films shot in Pune]] |- |3697 || [[:en:Mumbai-Pune-Mumbai 2|Mumbai-Pune-Mumbai 2]] || [[d:Q21065533|Q21065533]] || [[:as:মুম্বাই-পুনে-মুম্বাই ২|মুম্বাই-পুনে-মুম্বাই ২]] || [[:en:Category:Films shot in Pune|Category:Films shot in Pune]] |- |3698 || [[:en:Mumtaz Rashidi|Mumtaz Rashidi]] || [[d:Q88388179|Q88388179]] || [[:as:মুমতাজ ৰছিদী|মুমতাজ ৰছিদী]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |3699 || [[:en:Munawar Ali Khan|Munawar Ali Khan]] || [[d:Q16012273|Q16012273]] || [[:as:মুনাৱাৰ আলী খান|মুনাৱাৰ আলী খান]] || [[:en:Category:Musicians from Kolkata|Category:Musicians from Kolkata]] |- |3700 || [[:en:Munda people|Munda people]] || [[d:Q1287916|Q1287916]] || [[:as:মুণ্ডা মানুহ|মুণ্ডা মানুহ]] || [[:en:Category:Scheduled Tribes of India|Category:Scheduled Tribes of India]] |- |3701 || [[:en:Munda peoples|Munda peoples]] || [[d:Q4313436|Q4313436]] || [[:as:মুণ্ডা জনগোষ্ঠী|মুণ্ডা জনগোষ্ঠী]] || [[:en:Category:Scheduled Tribes of India|Category:Scheduled Tribes of India]] |- |3702 || [[:en:Mundari language|Mundari language]] || [[d:Q3327828|Q3327828]] || [[:as:মুণ্ডাৰী ভাষা|মুণ্ডাৰী ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |3703 || [[:en:Mundu|Mundu]] || [[d:Q13156645|Q13156645]] || [[:as:মুণ্ডু|মুণ্ডু]] || [[:en:Category:Indian clothing|Category:Indian clothing]] |- |3704 || [[:en:Mung bean sprout|Mung bean sprout]] || [[d:Q7635866|Q7635866]] || [[:as:মুং বিন গজালি|মুং বিন গজালি]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |3705 || [[:en:Mungyang Chaoba|Mungyang Chaoba]] || [[d:Q138029632|Q138029632]] || [[:as:মুংয়াং চাওবা|মুংয়াং চাওবা]] || [[:en:Category:Meitei mythology|Category:Meitei mythology]] |- |3706 || [[:en:Muniandi|Muniandi]] || [[d:Q6936079|Q6936079]] || [[:as:মুনিয়াণ্ডি|মুনিয়াণ্ডি]] || [[:en:Category:Hindu folk deities|Category:Hindu folk deities]] |- |3707 || [[:en:Muniyandi Vilangial Moonramandu|Muniyandi Vilangial Moonramandu]] || [[d:Q6936696|Q6936696]] || [[:as:মুনিয়াণ্ডি ভিলাংগিয়াল মুনৰামাণ্ডু|মুনিয়াণ্ডি ভিলাংগিয়াল মুনৰামাণ্ডু]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |3708 || [[:en:Munna Mitra|Munna Mitra]] || [[d:Q96316069|Q96316069]] || [[:as:মুন্না মিত্ৰ|মুন্না মিত্ৰ]] || [[:en:Category:Christian clergy from Kolkata|Category:Christian clergy from Kolkata]] |- |3709 || [[:en:Munnuru Kapu|Munnuru Kapu]] || [[d:Q6936810|Q6936810]] || [[:as:মুন্নুৰু কাপু|মুন্নুৰু কাপু]] || [[:en:Category:Other Backward Classes|Category:Other Backward Classes]] |- |3710 || [[:en:Munthiri kothu|Munthiri kothu]] || [[d:Q6936995|Q6936995]] || [[:as:মুন্থিৰি কোঠু|মুন্থিৰি কোঠু]] || [[:en:Category:Indian desserts|Category:Indian desserts]] |- |3711 || [[:en:Murasing|Murasing]] || [[d:Q6937378|Q6937378]] || [[:as:মুৰাছিং|মুৰাছিং]] || [[:en:Category:Scheduled Tribes of India|Category:Scheduled Tribes of India]] |- |3712 || [[:en:Murder of Aishwarya|Murder of Aishwarya]] || [[d:Q124362384|Q124362384]] || [[:as:ঐশ্বৰ্যৰ হত্যা|ঐশ্বৰ্যৰ হত্যা]] || [[:en:Category:Caste-related violence in India|Category:Caste-related violence in India]] |- |3713 || [[:en:Murder of Billipuram Nagaraju|Murder of Billipuram Nagaraju]] || [[d:Q125856213|Q125856213]] || [[:as:বিলিপুৰম নাগাৰাজুৰ হত্যা|বিলিপুৰম নাগাৰাজুৰ হত্যা]] || [[:en:Category:Caste-related violence in India|Category:Caste-related violence in India]] |- |3714 || [[:en:Murder of Devarakonda Harish|Murder of Devarakonda Harish]] || [[d:Q125881318|Q125881318]] || [[:as:দেৱৰাকোন্দ হৰিশৰ হত্যা|দেৱৰাকোন্দ হৰিশৰ হত্যা]] || [[:en:Category:Caste-related violence in India|Category:Caste-related violence in India]] |- |3715 || [[:en:Murder of Gokulraj|Murder of Gokulraj]] || [[d:Q134488503|Q134488503]] || [[:as:গকুলৰাজৰ হত্যা|গকুলৰাজৰ হত্যা]] || [[:en:Category:Caste-related violence in India|Category:Caste-related violence in India]] |- |3716 || [[:en:Murder of Indra Meghwal|Murder of Indra Meghwal]] || [[d:Q113659342|Q113659342]] || [[:as:ইন্দ্ৰ মেঘৱালৰ হত্যা|ইন্দ্ৰ মেঘৱালৰ হত্যা]] || [[:en:Category:Caste system in India|Category:Caste system in India]] |- |3717 || [[:en:Murder of Kannagi and Murugesan|Murder of Kannagi and Murugesan]] || [[d:Q124392527|Q124392527]] || [[:as:কান্নাগী আৰু মুৰুগেছানৰ হত্যা|কান্নাগী আৰু মুৰুগেছানৰ হত্যা]] || [[:en:Category:Caste-related violence in India|Category:Caste-related violence in India]] |- |3718 || [[:en:Murder of Kongara Nagamani|Murder of Kongara Nagamani]] || [[d:Q131562098|Q131562098]] || [[:as:কংগৰা নাগামণিৰ হত্যা|কংগৰা নাগামণিৰ হত্যা]] || [[:en:Category:Caste-related violence in India|Category:Caste-related violence in India]] |- |3719 || [[:en:Murder of Naina Sahni|Murder of Naina Sahni]] || [[d:Q6959701|Q6959701]] || [[:as:নাইনা সাহনীৰ হত্যা|নাইনা সাহনীৰ হত্যা]] || [[:en:Category:Women in Delhi|Category:Women in Delhi]] |- |3720 || [[:en:Murder of Praveen and Suicide of Sharmila|Murder of Praveen and Suicide of Sharmila]] || [[d:Q125856100|Q125856100]] || [[:as:প্ৰবীণৰ হত্যা আৰু শৰ্মিলাৰ আত্মহত্যা|প্ৰবীণৰ হত্যা আৰু শৰ্মিলাৰ আত্মহত্যা]] || [[:en:Category:Caste-related violence in India|Category:Caste-related violence in India]] |- |3721 || [[:en:Murder of Rahul Kumar|Murder of Rahul Kumar]] || [[d:Q138189055|Q138189055]] || [[:as:ৰাহুল কুমাৰৰ হত্যা|ৰাহুল কুমাৰৰ হত্যা]] || [[:en:Category:Caste-related violence in India|Category:Caste-related violence in India]] |- |3722 || [[:en:Murder of Raja Raghuvanshi|Murder of Raja Raghuvanshi]] || [[d:Q134734335|Q134734335]] || [[:as:ৰাজা ৰঘুবংশীৰ হত্যা|ৰাজা ৰঘুবংশীৰ হত্যা]] || [[:en:Category:History of women in India|Category:History of women in India]] |- |3723 || [[:en:Muria language|Muria language]] || [[d:Q6938499|Q6938499]] || [[:as:মুৰিয়া ভাষা|মুৰিয়া ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |3724 || [[:en:Muria people|Muria people]] || [[d:Q2750332|Q2750332]] || [[:as:মুৰিয়া মানুহ|মুৰিয়া মানুহ]] || [[:en:Category:Scheduled Tribes of India|Category:Scheduled Tribes of India]] |- |3725 || [[:en:Murtabak|Murtabak]] || [[d:Q10179160|Q10179160]] || [[:as:মুৰ্তাবাক|মুৰ্তাবাক]] || [[:en:Category:Indian breads|Category:Indian breads]] |- |3726 || [[:en:Murukku|Murukku]] || [[d:Q2721752|Q2721752]] || [[:as:মুৰুক্কু|মুৰুক্কু]] || [[:en:Category:Indian snack foods|Category:Indian snack foods]] |- |3727 || [[:en:Mushqbudji rice|Mushqbudji rice]] || [[d:Q131412028|Q131412028]] || [[:as:মুছকবুজী চাউল|মুছকবুজী চাউল]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |3728 || [[:en:Music of Andhra Pradesh|Music of Andhra Pradesh]] || [[d:Q17012439|Q17012439]] || [[:as:অন্ধ্ৰ প্ৰদেশৰ সংগীত|অন্ধ্ৰ প্ৰদেশৰ সংগীত]] || [[:en:Category:Arts in India|Category:Arts in India]] |- |3729 || [[:en:Muslim Kolis|Muslim Kolis]] || [[d:Q123583604|Q123583604]] || [[:as:মুছলমান কলিছ|মুছলমান কলিছ]] || [[:en:Category:Caste system in India|Category:Caste system in India]] |- |3730 || [[:en:Muslim Women (Protection of Rights on Divorce) Act 1986|Muslim Women (Protection of Rights on Divorce) Act 1986]] || [[d:Q7752788|Q7752788]] || [[:as:মুছলমান মহিলা (বিবাহ বিচ্ছেদৰ ওপৰত অধিকাৰ সুৰক্ষা) আইন ১৯৮৬|মুছলমান মহিলা (বিবাহ বিচ্ছেদৰ ওপৰত অধিকাৰ সুৰক্ষা) আইন ১৯৮৬]] || [[:en:Category:Women's rights in India|Category:Women's rights in India]] |- |3731 || [[:en:Muslim Women Rights Day|Muslim Women Rights Day]] || [[d:Q108101493|Q108101493]] || [[:as:মুছলমান মহিলা অধিকাৰ দিৱস|মুছলমান মহিলা অধিকাৰ দিৱস]] || [[:en:Category:Women's rights in India|Category:Women's rights in India]] |- |3732 || [[:en:Muslin|Muslin]] || [[d:Q725457|Q725457]] || [[:as:মুছলিন|মুছলিন]] || [[:en:Category:Indian clothing|Category:Indian clothing]] |- |3733 || [[:en:Musti-yuddha|Musti-yuddha]] || [[d:Q3634791|Q3634791]] || [[:as:মুষ্টি-যুদ্ধ|মুষ্টি-যুদ্ধ]] || [[:en:Category:Indian martial arts|Category:Indian martial arts]] |- |3734 || [[:en:Muthal Mariyathai|Muthal Mariyathai]] || [[d:Q6943807|Q6943807]] || [[:as:মুথাল মাৰিয়াথাই|মুথাল মাৰিয়াথাই]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |3735 || [[:en:Muthanga incident|Muthanga incident]] || [[d:Q6943820|Q6943820]] || [[:as:মুথাংগা কাণ্ড|মুথাংগা কাণ্ড]] || [[:en:Category:Scheduled Tribes of India|Category:Scheduled Tribes of India]] |- |3736 || [[:en:Muthia|Muthia]] || [[d:Q6943844|Q6943844]] || [[:as:মুথিয়া|মুথিয়া]] || [[:en:Category:Indian fast food|Category:Indian fast food]] |- |3737 || [[:en:Muthukkuda|Muthukkuda]] || [[d:Q16915574|Q16915574]] || [[:as:মুথুক্কুদা|মুথুক্কুদা]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |3738 || [[:en:Muthuraja|Muthuraja]] || [[d:Q6931826|Q6931826]] || [[:as:মুথুৰাজা|মুথুৰাজা]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |3739 || [[:en:Muthyalamma|Muthyalamma]] || [[d:Q6943907|Q6943907]] || [[:as:মুথ্যালম্মা|মুথ্যালম্মা]] || [[:en:Category:Hindu goddesses|Category:Hindu goddesses]] |- |3740 || [[:en:Mutton curry|Mutton curry]] || [[d:Q19894306|Q19894306]] || [[:as:মাটন তৰকাৰী|মাটন তৰকাৰী]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |3741 || [[:en:Mutton pulao|Mutton pulao]] || [[d:Q6944116|Q6944116]] || [[:as:মাটন পুলাও|মাটন পুলাও]] || [[:en:Category:Indian cuisine stubs|Category:Indian cuisine stubs]] |- |3742 || [[:en:Mutua Bahadur|Mutua Bahadur]] || [[d:Q136722634|Q136722634]] || [[:as:মুতুয়া বাহাদুৰ|মুতুয়া বাহাদুৰ]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |3743 || [[:en:Muzaffarnagar jaggery|Muzaffarnagar jaggery]] || [[d:Q131375003|Q131375003]] || [[:as:মুজাফ্ফৰনগৰ গুৰ|মুজাফ্ফৰনগৰ গুৰ]] || [[:en:Category:GI Tagged Jaggery varieties of India|Category:GI Tagged Jaggery varieties of India]] |- |3744 || [[:en:My Hero (2024 film)|My Hero]] || [[d:Q130298072|Q130298072]] || [[:as:মাই হিৰো (২০২৪ চনৰ ছবি)|মাই হিৰো]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |3745 || [[:en:My Japanese Niece|My Japanese Niece]] || [[d:Q111633391|Q111633391]] || [[:as:মোৰ জাপানী ভতিজী|মোৰ জাপানী ভতিজী]] || [[:en:Category:Japanese-Meitei culture|Category:Japanese-Meitei culture]] |- |3746 || [[:en:Myna Mahila Foundation|Myna Mahila Foundation]] || [[d:Q55624287|Q55624287]] || [[:as:মাইনা মহিলা ফাউণ্ডেচন|মাইনা মহিলা ফাউণ্ডেচন]] || [[:en:Category:Women's organisations based in India|Category:Women's organisations based in India]] |- |3747 || [[:en:Myndoli Banana|Myndoli Banana]] || [[d:Q131620644|Q131620644]] || [[:as:মিণ্ডোলি কল|মিণ্ডোলি কল]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |3748 || [[:en:Mysore Dasara|Mysore Dasara]] || [[d:Q3595644|Q3595644]] || [[:as:মহীশূৰ দশৰা|মহীশূৰ দশৰা]] || [[:en:Category:Culture of Mysore|Category:Culture of Mysore]] |- |3749 || [[:en:Mysore Zoo|Mysore Zoo]] || [[d:Q3523523|Q3523523]] || [[:as:মহীশূৰ চিৰিয়াখানা|মহীশূৰ চিৰিয়াখানা]] || [[:en:Category:Culture of Mysore|Category:Culture of Mysore]] |- |3750 || [[:en:Mysore pak|Mysore pak]] || [[d:Q3129728|Q3129728]] || [[:as:মহীশূৰ পাক|মহীশূৰ পাক]] || [[:en:Category:Indian desserts|Category:Indian desserts]] |- |3751 || [[:en:Mysore style|Mysore style]] || [[d:Q10548194|Q10548194]] || [[:as:মহীশূৰ শৈলী|মহীশূৰ শৈলী]] || [[:en:Category:Yoga styles|Category:Yoga styles]] |- |3752 || [[:en:NAJ Cosfest|NAJ Cosfest]] || [[d:Q96394615|Q96394615]] || [[:as:এন এ জে কচফেষ্ট|এন এ জে কচফেষ্ট]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |3753 || [[:en:NDTV Indian of the Year|NDTV Indian of the Year]] || [[d:Q6953326|Q6953326]] || [[:as:বছৰৰ NDTV ইণ্ডিয়ান|বছৰৰ NDTV ইণ্ডিয়ান]] || [[:en:Category:Indian awards|Category:Indian awards]] |- |3754 || [[:en:NH10 (film)|NH10]] || [[d:Q17114310|Q17114310]] || [[:as:NH10 (চলচ্চিত্ৰ)|NH10]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |3755 || [[:en:Naadi Aada Janme|Naadi Aada Janme]] || [[d:Q48428142|Q48428142]] || [[:as:নাদি আদা জনমে|নাদি আদা জনমে]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |3756 || [[:en:Naadu Adhai Naadu|Naadu Adhai Naadu]] || [[d:Q18809123|Q18809123]] || [[:as:নাডু আধাই নাডু|নাডু আধাই নাডু]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |3757 || [[:en:Naan qalia|Naan qalia]] || [[d:Q6956585|Q6956585]] || [[:as:নান কালিয়া|নান কালিয়া]] || [[:en:Category:Indian curries|Category:Indian curries]] |- |3758 || [[:en:Naanam Moonam|Naanam Moonam]] || [[d:Q6956588|Q6956588]] || [[:as:নানাম মুনাম|নানাম মুনাম]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |3759 || [[:en:Naanum Oru Penn|Naanum Oru Penn]] || [[d:Q12985045|Q12985045]] || [[:as:নানুম অৰু পেন|নানুম অৰু পেন]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |3760 || [[:en:Naattupurapaattu|Naattupurapaattu]] || [[d:Q3334664|Q3334664]] || [[:as:নাট্টুপুৰাপাততু|নাট্টুপুৰাপাততু]] || [[:en:Category:Indian folklore|Category:Indian folklore]] |- |3761 || [[:en:Naatu Naatu|Naatu Naatu]] || [[d:Q112039704|Q112039704]] || [[:as:নাতু নাতু|নাতু নাতু]] || [[:en:Category:Indian folk songs|Category:Indian folk songs]] |- |3762 || [[:en:Naatu kodi pulusu|Naatu kodi pulusu]] || [[d:Q135960412|Q135960412]] || [[:as:নাতু কোদি পুলুসু|নাতু কোদি পুলুসু]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |3763 || [[:en:Nabagopal Mitra|Nabagopal Mitra]] || [[d:Q6956727|Q6956727]] || [[:as:নবগোপাল মিত্ৰ|নবগোপাল মিত্ৰ]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |3764 || [[:en:Nabajug|Nabajug]] || [[d:Q16345672|Q16345672]] || [[:as:নবাজুগ|নবাজুগ]] || [[:en:Category:Newspapers published in Kolkata|Category:Newspapers published in Kolkata]] |- |3765 || [[:en:Nabhendu Sen|Nabhendu Sen]] || [[d:Q16745046|Q16745046]] || [[:as:নভেন্দু সেন|নভেন্দু সেন]] || [[:en:Category:Artists from Kolkata|Category:Artists from Kolkata]] |- |3766 || [[:en:Nabinchandra Sen|Nabinchandra Sen]] || [[d:Q6956922|Q6956922]] || [[:as:নবীনচন্দ্ৰ সেন|নবীনচন্দ্ৰ সেন]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |3767 || [[:en:Nach Ga Ghuma|Nach Ga Ghuma]] || [[d:Q125876216|Q125876216]] || [[:as:নাচ গা ঘুমা|নাচ গা ঘুমা]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |3768 || [[:en:Nachiket Barve|Nachiket Barve]] || [[d:Q17411310|Q17411310]] || [[:as:নাচিকেট বৰভে|নাচিকেট বৰভে]] || [[:en:Category:Indian fashion designers|Category:Indian fashion designers]] |- |3769 || [[:en:Nachiketa Ghosh|Nachiketa Ghosh]] || [[d:Q6957155|Q6957155]] || [[:as:নাচিকেতা ঘোষ|নাচিকেতা ঘোষ]] || [[:en:Category:Musicians from Kolkata|Category:Musicians from Kolkata]] |- |3770 || [[:en:Nachom|Nachom]] || [[d:Q135102673|Q135102673]] || [[:as:নাচোম|নাচোম]] || [[:en:Category:Sanamahism|Category:Sanamahism]] |- |3771 || [[:en:Nadar (caste)|Nadar]] || [[d:Q3523011|Q3523011]] || [[:as:নাদৰ (জাতি)|নাদৰ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |3772 || [[:en:Nadar climber|Nadar climber]] || [[d:Q17062461|Q17062461]] || [[:as:নাদৰ পৰ্বতাৰোহী|নাদৰ পৰ্বতাৰোহী]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |3773 || [[:en:Nadhi Karaiyinile|Nadhi Karaiyinile]] || [[d:Q21646765|Q21646765]] || [[:as:নাধি কৰিয়নিলে|নাধি কৰিয়নিলে]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |3774 || [[:en:Nadi (yoga)|Nadi]] || [[d:Q1353584|Q1353584]] || [[:as:নদী (যোগ)|নদী]] || [[:en:Category:Yoga concepts|Category:Yoga concepts]] |- |3775 || [[:en:Nadodi|Nadodi]] || [[d:Q6957919|Q6957919]] || [[:as:নাদোদি|নাদোদি]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |3776 || [[:en:Nadoja Award|Nadoja Award]] || [[d:Q15719102|Q15719102]] || [[:as:নাডোজা বঁটা|নাডোজা বঁটা]] || [[:en:Category:Indian awards|Category:Indian awards]] |- |3777 || [[:en:Nador (caste)|Nador]] || [[d:Q6957476|Q6957476]] || [[:as:নাদৰ (জাতি)|নাদৰ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |3778 || [[:en:Naduvil Madhom|Naduvil Madhom]] || [[d:Q6958015|Q6958015]] || [[:as:নাদুবিল মাধোম|নাদুবিল মাধোম]] || [[:en:Category:Culture of Thrissur|Category:Culture of Thrissur]] |- |3779 || [[:en:Naeem Khan|Naeem Khan]] || [[d:Q6958084|Q6958084]] || [[:as:নৈম ​​খান|নৈম ​​খান]] || [[:en:Category:Indian fashion designers|Category:Indian fashion designers]] |- |3780 || [[:en:Nag champa|Nag champa]] || [[d:Q899767|Q899767]] || [[:as:নাগ চম্পা|নাগ চম্পা]] || [[:en:Category:Incense in India|Category:Incense in India]] |- |3781 || [[:en:Naga Mircha|Naga Mircha]] || [[d:Q130741400|Q130741400]] || [[:as:নগা মিৰ্চা|নগা মিৰ্চা]] || [[:en:Category:Indian spices|Category:Indian spices]] |- |3782 || [[:en:Naga Mothers' Association|Naga Mothers' Association]] || [[d:Q55624536|Q55624536]] || [[:as:নগা মাতৃ সন্মিলন|নগা মাতৃ সন্মিলন]] || [[:en:Category:Women's organisations based in India|Category:Women's organisations based in India]] |- |3783 || [[:en:Naga cuisine|Naga cuisine]] || [[d:Q24970694|Q24970694]] || [[:as:নগা খাদ্য|নগা খাদ্য]] || [[:en:Category:Indian cuisine by state or union territory|Category:Indian cuisine by state or union territory]] |- |3784 || [[:en:Naga folklore|Naga folklore]] || [[d:Q115801438|Q115801438]] || [[:as:নগা লোককথা|নগা লোককথা]] || [[:en:Category:Naga folklore|Category:Naga folklore]] |- |3785 || [[:en:Nagarathar|Nagarathar]] || [[d:Q3986598|Q3986598]] || [[:as:নাগৰাথাৰ|নাগৰাথাৰ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |3786 || [[:en:Nagendranath Basu|Nagendranath Basu]] || [[d:Q16023277|Q16023277]] || [[:as:নগেন্দ্ৰনাথ বসু|নগেন্দ্ৰনাথ বসু]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |3787 || [[:en:Nagnechiya Mata|Nagnechiya Mata]] || [[d:Q6958886|Q6958886]] || [[:as:নাগনেচিয়া মাতা|নাগনেচিয়া মাতা]] || [[:en:Category:Hindu goddesses|Category:Hindu goddesses]] |- |3788 || [[:en:Nahoum & Sons|Nahoum & Sons]] || [[d:Q110984229|Q110984229]] || [[:as:নাহৌম এণ্ড সন্স|নাহৌম এণ্ড সন্স]] || [[:en:Category:Culture of Kolkata|Category:Culture of Kolkata]] |- |3789 || [[:en:Naikda|Naikda]] || [[d:Q6959570|Q6959570]] || [[:as:নাইকদা|নাইকদা]] || [[:en:Category:Scheduled Tribes of India|Category:Scheduled Tribes of India]] |- |3790 || [[:en:Naiki Duniya|Naiki Duniya]] || [[d:Q105759527|Q105759527]] || [[:as:নাইকি দুনিয়া|নাইকি দুনিয়া]] || [[:en:Category:Bhojpuri literature|Category:Bhojpuri literature]] |- |3791 || [[:en:Nair|Nair]] || [[d:Q1255534|Q1255534]] || [[:as:নাইৰ|নাইৰ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |3792 || [[:en:Nair ceremonies and customs|Nair ceremonies and customs]] || [[d:Q6959735|Q6959735]] || [[:as:নাইৰ অনুষ্ঠান আৰু ৰীতি-নীতি|নাইৰ অনুষ্ঠান আৰু ৰীতি-নীতি]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |3793 || [[:en:Nairanjana Ghosh|Nairanjana Ghosh]] || [[d:Q16208320|Q16208320]] || [[:as:নৈৰঞ্জনা ঘোষ|নৈৰঞ্জনা ঘোষ]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |3794 || [[:en:Naiyo Lagda|Naiyo Lagda]] || [[d:Q125427332|Q125427332]] || [[:as:নায়ো লাগদা|নায়ো লাগদা]] || [[:en:Category:Indian folk songs|Category:Indian folk songs]] |- |3795 || [[:en:Nakamh-Riangsuanneic|Nakamh-Riangsuanneic]] || [[d:Q112968003|Q112968003]] || [[:as:নাকাম-ৰিয়াংছুয়ানেইক|নাকাম-ৰিয়াংছুয়ানেইক]] || [[:en:Category:Cinema of Manipur|Category:Cinema of Manipur]] |- |3796 || [[:en:Nakashi art|Nakashi art]] || [[d:Q6960317|Q6960317]] || [[:as:নাকাশী কলা|নাকাশী কলা]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |3797 || [[:en:Naked yoga|Naked yoga]] || [[d:Q4141324|Q4141324]] || [[:as:নগ্ন যোগাসন|নগ্ন যোগাসন]] || [[:en:Category:Yoga styles|Category:Yoga styles]] |- |3798 || [[:en:Naken-tha|Naken-tha]] || [[d:Q132860807|Q132860807]] || [[:as:নাকেন-থা|নাকেন-থা]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |3799 || [[:en:Nakhakshathangal|Nakhakshathangal]] || [[d:Q6960554|Q6960554]] || [[:as:নখক্ষথাংগল|নখক্ষথাংগল]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |3800 || [[:en:Nala and Damayanti|Nala and Damayanti]] || [[d:Q1760247|Q1760247]] || [[:as:নলা আৰু দময়ন্তী|নলা আৰু দময়ন্তী]] || [[:en:Category:Indian mythology|Category:Indian mythology]] |- |3801 || [[:en:Nalini Nayak|Nalini Nayak]] || [[d:Q6960913|Q6960913]] || [[:as:নলিনী নায়ক|নলিনী নায়ক]] || [[:en:Category:Indian feminists|Category:Indian feminists]] |- |3802 || [[:en:Nalini Sriram|Nalini Sriram]] || [[d:Q101084484|Q101084484]] || [[:as:নলিনী শ্ৰীৰাম|নলিনী শ্ৰীৰাম]] || [[:en:Category:Indian fashion designers|Category:Indian fashion designers]] |- |3803 || [[:en:Nalla Thanka|Nalla Thanka]] || [[d:Q13564513|Q13564513]] || [[:as:নল্লা থাংকা|নল্লা থাংকা]] || [[:en:Category:Films based on Indian folklore|Category:Films based on Indian folklore]] |- |3804 || [[:en:Namak para|Namak para]] || [[d:Q6961229|Q6961229]] || [[:as:নামক পাৰা|নামক পাৰা]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |3805 || [[:en:Namantar Andolan|Namantar Andolan]] || [[d:Q3633153|Q3633153]] || [[:as:নমন্তৰ আন্দোলন|নমন্তৰ আন্দোলন]] || [[:en:Category:Caste-related violence in India|Category:Caste-related violence in India]] |- |3806 || [[:en:Namaste|Namaste]] || [[d:Q60653|Q60653]] || [[:as:নমস্তে|নমস্তে]] || [[:en:Category:Indian traditions|Category:Indian traditions]] |- |3807 || [[:en:Namasthe Bali|Namasthe Bali]] || [[d:Q58411332|Q58411332]] || [[:as:নমস্তে বালি|নমস্তে বালি]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |3808 || [[:en:Nambardaar|Nambardaar]] || [[d:Q6961370|Q6961370]] || [[:as:নম্বৰদাৰ|নম্বৰদাৰ]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |3809 || [[:en:Nambiar (Ambalavasi caste)|Nambiar]] || [[d:Q6961384|Q6961384]] || [[:as:নাম্বিয়াৰ (আম্বালবাসী জাতি)|নাম্বিয়াৰ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |3810 || [[:en:Namdeo Dhasal|Namdeo Dhasal]] || [[d:Q6961489|Q6961489]] || [[:as:নামদেও ধছাল|নামদেও ধছাল]] || [[:en:Category:Writers from Pune|Category:Writers from Pune]] |- |3811 || [[:en:Names of Durga|Names of Durga]] || [[d:Q136524121|Q136524121]] || [[:as:দুৰ্গাৰ নাম|দুৰ্গাৰ নাম]] || [[:en:Category:Durga|Category:Durga]] |- |3812 || [[:en:Names of India|Names of India]] || [[d:Q3087336|Q3087336]] || [[:as:ভাৰতৰ নাম|ভাৰতৰ নাম]] || [[:en:Category:Cultural history of India|Category:Cultural history of India]] |- |3813 || [[:en:Nammal|Nammal]] || [[d:Q6961951|Q6961951]] || [[:as:নম্মাল|নম্মাল]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |3814 || [[:en:Namo Drone Didi Scheme|Namo Drone Didi Scheme]] || [[d:Q128792420|Q128792420]] || [[:as:নমো ড্ৰোন দিদি আঁচনি|নমো ড্ৰোন দিদি আঁচনি]] || [[:en:Category:Women in India|Category:Women in India]] |- |3815 || [[:en:Namungbi|Namungbi]] || [[d:Q138298771|Q138298771]] || [[:as:নামুংবি|নামুংবি]] || [[:en:Category:Meitei mythology|Category:Meitei mythology]] |- |3816 || [[:en:Nancowry language|Nancowry language]] || [[d:Q6962504|Q6962504]] || [[:as:নানকৌৰী ভাষা|নানকৌৰী ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |3817 || [[:en:Nanda Devi|Nanda Devi]] || [[d:Q213262|Q213262]] || [[:as:নন্দ দেৱী|নন্দ দেৱী]] || [[:en:Category:National symbols of India|Category:National symbols of India]] |- |3818 || [[:en:Nandalal Bose|Nandalal Bose]] || [[d:Q3348980|Q3348980]] || [[:as:নন্দলাল বসু|নন্দলাল বসু]] || [[:en:Category:Artists from Kolkata|Category:Artists from Kolkata]] |- |3819 || [[:en:Nandan (Kolkata)|Nandan]] || [[d:Q6963179|Q6963179]] || [[:as:নন্দন (কলকাতা)|নন্দন]] || [[:en:Category:Culture of Kolkata|Category:Culture of Kolkata]] |- |3820 || [[:en:Nandanam (film)|Nandanam]] || [[d:Q13112801|Q13112801]] || [[:as:নন্দনম (চলচ্চিত্ৰ)|নন্দনম]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |3821 || [[:en:Nandanar (1942 film)|Nandanar]] || [[d:Q12984874|Q12984874]] || [[:as:নন্দনৰ (১৯৪২ চনৰ ছবি)|নন্দনৰ]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |3822 || [[:en:Nandhan|Nandhan]] || [[d:Q130287349|Q130287349]] || [[:as:নন্দন|নন্দন]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |3823 || [[:en:Nandi Awards|Nandi Awards]] || [[d:Q382780|Q382780]] || [[:as:নন্দী বঁটা|নন্দী বঁটা]] || [[:en:Category:Entertainment in India|Category:Entertainment in India]] |- |3824 || [[:en:Nandikar|Nandikar]] || [[d:Q6963317|Q6963317]] || [[:as:নন্দিকাৰ|নন্দিকাৰ]] || [[:en:Category:Theatre in Kolkata|Category:Theatre in Kolkata]] |- |3825 || [[:en:Nandikar's National Theatre Festival|Nandikar's National Theatre Festival]] || [[d:Q6963316|Q6963316]] || [[:as:নন্দিকাৰৰ ৰাষ্ট্ৰীয় নাট্য মহোৎসৱ|নন্দিকাৰৰ ৰাষ্ট্ৰীয় নাট্য মহোৎসৱ]] || [[:en:Category:Theatre in Kolkata|Category:Theatre in Kolkata]] |- |3826 || [[:en:Nandita Mahtani|Nandita Mahtani]] || [[d:Q50825709|Q50825709]] || [[:as:নন্দিতা মাহতানি|নন্দিতা মাহতানি]] || [[:en:Category:Indian fashion designers|Category:Indian fashion designers]] |- |3827 || [[:en:Nandurbar Amchur|Nandurbar Amchur]] || [[d:Q131747661|Q131747661]] || [[:as:নন্দুৰবৰ আমচুৰ|নন্দুৰবৰ আমচুৰ]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |3828 || [[:en:Nandurbar Mirchi|Nandurbar Mirchi]] || [[d:Q131286463|Q131286463]] || [[:as:নন্দুৰবৰ মিৰ্চি|নন্দুৰবৰ মিৰ্চি]] || [[:en:Category:Indian spices|Category:Indian spices]] |- |3829 || [[:en:Nanjaiah Honganuru|Nanjaiah Honganuru]] || [[d:Q21066309|Q21066309]] || [[:as:নাঞ্জয় হোংগানুৰু|নাঞ্জয় হোংগানুৰু]] || [[:en:Category:Indian folklorists|Category:Indian folklorists]] |- |3830 || [[:en:Nankhatai|Nankhatai]] || [[d:Q19814732|Q19814732]] || [[:as:ননখাটাই|ননখাটাই]] || [[:en:Category:Indian desserts|Category:Indian desserts]] |- |3831 || [[:en:Nankudi Vellalar|Nankudi Vellalar]] || [[d:Q97178564|Q97178564]] || [[:as:নানকুদি ভেল্লালৰ|নানকুদি ভেল্লালৰ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |3832 || [[:en:Naoriya Phulo script|Naoriya Phulo script]] || [[d:Q116495786|Q116495786]] || [[:as:নাওৰিয়া ফুলো লিপি|নাওৰিয়া ফুলো লিপি]] || [[:en:Category:Meitei language|Category:Meitei language]] |- |3833 || [[:en:Napham|Napham]] || [[d:Q30715784|Q30715784]] || [[:as:নাফাম|নাফাম]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |3834 || [[:en:Naranath Bhranthan|Naranath Bhranthan]] || [[d:Q6965339|Q6965339]] || [[:as:নৰনাথ ব্ৰন্থন|নৰনাথ ব্ৰন্থন]] || [[:en:Category:Kerala folklore|Category:Kerala folklore]] |- |3835 || [[:en:Narappa|Narappa]] || [[d:Q85846743|Q85846743]] || [[:as:নৰপ্পা|নৰপ্পা]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |3836 || [[:en:Narasimha Chintaman Kelkar|Narasimha Chintaman Kelkar]] || [[d:Q3633474|Q3633474]] || [[:as:নৰসিংহ চিন্তামন কেলকাৰ|নৰসিংহ চিন্তামন কেলকাৰ]] || [[:en:Category:Writers from Pune|Category:Writers from Pune]] |- |3837 || [[:en:Narasimham (film)|Narasimham]] || [[d:Q6965425|Q6965425]] || [[:as:নৰসিংহম (চলচ্চিত্ৰ)|নৰসিংহম]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |3838 || [[:en:Narayan Debnath|Narayan Debnath]] || [[d:Q6965473|Q6965473]] || [[:as:নাৰায়ণ দেৱনাথ|নাৰায়ণ দেৱনাথ]] || [[:en:Category:Artists from Kolkata|Category:Artists from Kolkata]] |- |3839 || [[:en:Narayan Dharap|Narayan Dharap]] || [[d:Q6965477|Q6965477]] || [[:as:নাৰায়ণ ধৰপ|নাৰায়ণ ধৰপ]] || [[:en:Category:Writers from Pune|Category:Writers from Pune]] |- |3840 || [[:en:Narayan Ganesh Gore|Narayan Ganesh Gore]] || [[d:Q6965471|Q6965471]] || [[:as:নাৰায়ণ গণেশ গোৰ|নাৰায়ণ গণেশ গোৰ]] || [[:en:Category:Writers from Pune|Category:Writers from Pune]] |- |3841 || [[:en:Narayan Sanyal|Narayan Sanyal]] || [[d:Q6965493|Q6965493]] || [[:as:নাৰায়ণ সন্যাল|নাৰায়ণ সন্যাল]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |3842 || [[:en:Narendra Nath Dhar|Narendra Nath Dhar]] || [[d:Q23908903|Q23908903]] || [[:as:নৰেন্দ্ৰ নাথ ধৰ|নৰেন্দ্ৰ নাথ ধৰ]] || [[:en:Category:Musicians from Kolkata|Category:Musicians from Kolkata]] |- |3843 || [[:en:Narendran Commission|Narendran Commission]] || [[d:Q6965801|Q6965801]] || [[:as:নৰেন্দ্ৰ আয়োগ|নৰেন্দ্ৰ আয়োগ]] || [[:en:Category:Reservation in India|Category:Reservation in India]] |- |3844 || [[:en:Nares Chandra Sen-Gupta|Nares Chandra Sen-Gupta]] || [[d:Q6965815|Q6965815]] || [[:as:নৰেশ চন্দ্ৰ সেন-গুপ্ত|নৰেশ চন্দ্ৰ সেন-গুপ্ত]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |3845 || [[:en:Nargesi (food)|Nargesi]] || [[d:Q5779811|Q5779811]] || [[:as:নৰ্গেচি (খাদ্য)|নৰ্গেচি]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |3846 || [[:en:Nargesi kebab|Nargesi kebab]] || [[d:Q17037938|Q17037938]] || [[:as:নৰ্গেছি কাবাব|নৰ্গেছি কাবাব]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |3847 || [[:en:Narikurava|Narikurava]] || [[d:Q3031282|Q3031282]] || [[:as:নাৰিকুৰাৱ|নাৰিকুৰাৱ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |3848 || [[:en:Narsinh Mehta|Narsinh Mehta]] || [[d:Q2723574|Q2723574]] || [[:as:নৰসিংহ মেহতা|নৰসিংহ মেহতা]] || [[:en:Category:Indian anti-caste leaders|Category:Indian anti-caste leaders]] |- |3849 || [[:en:Narsinh Mehta (film)|Narsinh Mehta]] || [[d:Q19573231|Q19573231]] || [[:as:নৰসিংহ মেহতা (চলচ্চিত্ৰ)|নৰসিংহ মেহতা]] || [[:en:Category:Films based on Indian folklore|Category:Films based on Indian folklore]] |- |3850 || [[:en:Narsobawadi Basundi|Narsobawadi Basundi]] || [[d:Q24945314|Q24945314]] || [[:as:নৰসবাৱাদী বসুন্দি|নৰসবাৱাদী বসুন্দি]] || [[:en:Category:Indian desserts|Category:Indian desserts]] |- |3851 || [[:en:Nasi kandar|Nasi kandar]] || [[d:Q3520299|Q3520299]] || [[:as:নাচি কন্দৰ|নাচি কন্দৰ]] || [[:en:Category:Indian curries|Category:Indian curries]] |- |3852 || [[:en:Nata pratha|Nata pratha]] || [[d:Q112648324|Q112648324]] || [[:as:নাটা প্ৰথা|নাটা প্ৰথা]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |3853 || [[:en:Natak Company|Natak Company]] || [[d:Q65083888|Q65083888]] || [[:as:নাটক কোম্পানী|নাটক কোম্পানী]] || [[:en:Category:Culture of Pune|Category:Culture of Pune]] |- |3854 || [[:en:Natasha Noel|Natasha Noel]] || [[d:Q71209920|Q71209920]] || [[:as:নাটাছা নোৱেল|নাটাছা নোৱেল]] || [[:en:Category:Yoga stubs|Category:Yoga stubs]] |- |3855 || [[:en:Natchathiram Nagargiradhu|Natchathiram Nagargiradhu]] || [[d:Q113614198|Q113614198]] || [[:as:নটচাথিৰাম নগৰগিৰাধু|নটচাথিৰাম নগৰগিৰাধু]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |3856 || [[:en:Natesa Sastri|Natesa Sastri]] || [[d:Q16210815|Q16210815]] || [[:as:নাটেছা শাস্ত্ৰী|নাটেছা শাস্ত্ৰী]] || [[:en:Category:Indian folklorists|Category:Indian folklorists]] |- |3857 || [[:en:Nathicharami|Nathicharami]] || [[d:Q60737732|Q60737732]] || [[:as:নাথিচৰামী|নাথিচৰামী]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |3858 || [[:en:National Archives of India|National Archives of India]] || [[d:Q6970437|Q6970437]] || [[:as:ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় আৰ্কাইভ|ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় আৰ্কাইভ]] || [[:en:Category:Archives in India|Category:Archives in India]] |- |3859 || [[:en:National Award for Teachers (India)|National Award for Teachers]] || [[d:Q6970861|Q6970861]] || [[:as:শিক্ষকৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা (ভাৰত)|শিক্ষকৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা]] || [[:en:Category:Indian awards|Category:Indian awards]] |- |3860 || [[:en:National Campaign on Dalit Human Rights|National Campaign on Dalit Human Rights]] || [[d:Q2026036|Q2026036]] || [[:as:দলিত মানৱ অধিকাৰৰ ৰাষ্ট্ৰীয় অভিযান|দলিত মানৱ অধিকাৰৰ ৰাষ্ট্ৰীয় অভিযান]] || [[:en:Category:Dalit|Category:Dalit]] |- |3861 || [[:en:National Centre for Promotion of Employment for Disabled People|National Centre for Promotion of Employment for Disabled People]] || [[d:Q17117315|Q17117315]] || [[:as:প্ৰতিবন্ধী লোকৰ নিয়োগ প্ৰসাৰ ৰাষ্ট্ৰীয় কেন্দ্ৰ|প্ৰতিবন্ধী লোকৰ নিয়োগ প্ৰসাৰ ৰাষ্ট্ৰীয় কেন্দ্ৰ]] || [[:en:Category:Indian awards|Category:Indian awards]] |- |3862 || [[:en:National Centre for the Performing Arts (India)|National Centre for the Performing Arts]] || [[d:Q17057162|Q17057162]] || [[:as:ৰাষ্ট্ৰীয় পৰিৱেশন কলা কেন্দ্ৰ (ভাৰত)|ৰাষ্ট্ৰীয় পৰিৱেশন কলা কেন্দ্ৰ]] || [[:en:Category:Culture of Mumbai|Category:Culture of Mumbai]] |- |3863 || [[:en:National Commission for Backward Classes|National Commission for Backward Classes]] || [[d:Q6971646|Q6971646]] || [[:as:পিছপৰা শ্ৰেণীৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰীয় আয়োগ|পিছপৰা শ্ৰেণীৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰীয় আয়োগ]] || [[:en:Category:Caste system in India|Category:Caste system in India]] |- |3864 || [[:en:National Commission for Denotified, Nomadic and Semi-Nomadic Tribes|National Commission for Denotified]] || [[d:Q6971647|Q6971647]] || [[:as:নেচনেল কমিছন ফৰ ডেনটিফাইড, নোমেডিক আৰু চেমি-নোমেডিক ট্ৰাইব|নেচনেল কমিছন ফৰ ডেনটিফাইড]] || [[:en:Category:Reservation in India|Category:Reservation in India]] |- |3865 || [[:en:National Commission for Scheduled Castes|National Commission for Scheduled Castes]] || [[d:Q17077707|Q17077707]] || [[:as:অনুসূচিত জাতিৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰীয় আয়োগ|অনুসূচিত জাতিৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰীয় আয়োগ]] || [[:en:Category:Caste system in India|Category:Caste system in India]] |- |3866 || [[:en:National Commission for Scheduled Tribes|National Commission for Scheduled Tribes]] || [[d:Q6971662|Q6971662]] || [[:as:অনুসূচিত জনজাতিৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰীয় আয়োগ|অনুসূচিত জনজাতিৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰীয় আয়োগ]] || [[:en:Category:Caste system in India|Category:Caste system in India]] |- |3867 || [[:en:National Council of Women in India|National Council of Women in India]] || [[d:Q116028960|Q116028960]] || [[:as:ভাৰতত মহিলাৰ ৰাষ্ট্ৰীয় পৰিষদ|ভাৰতত মহিলাৰ ৰাষ্ট্ৰীয় পৰিষদ]] || [[:en:Category:Women's organisations based in India|Category:Women's organisations based in India]] |- |3868 || [[:en:National Creators Award|National Creators Award]] || [[d:Q124791670|Q124791670]] || [[:as:ৰাষ্ট্ৰীয় সৃষ্টিকৰ্তা বঁটা|ৰাষ্ট্ৰীয় সৃষ্টিকৰ্তা বঁটা]] || [[:en:Category:Indian awards|Category:Indian awards]] |- |3869 || [[:en:National Digital Repository for Museums of India|National Digital Repository for Museums of India]] || [[d:Q55648434|Q55648434]] || [[:as:ভাৰতীয় সংগ্ৰহালয়ৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰীয় ডিজিটেল ভঁৰাল|ভাৰতীয় সংগ্ৰহালয়ৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰীয় ডিজিটেল ভঁৰাল]] || [[:en:Category:Ministry of Culture (India)|Category:Ministry of Culture]] |- |3870 || [[:en:National Dope Testing Laboratory|National Dope Testing Laboratory]] || [[d:Q28171848|Q28171848]] || [[:as:ৰাষ্ট্ৰীয় ডপ পৰীক্ষাগাৰ|ৰাষ্ট্ৰীয় ডপ পৰীক্ষাগাৰ]] || [[:en:Category:Sport in India|Category:Sport in India]] |- |3871 || [[:en:National Film Archive of India|National Film Archive of India]] || [[d:Q6972623|Q6972623]] || [[:as:ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ আৰ্কাইভ|ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ আৰ্কাইভ]] || [[:en:Category:Archives in India|Category:Archives in India]] |- |3872 || [[:en:National Food Survey (India)|National Food Survey]] || [[d:Q6972723|Q6972723]] || [[:as:ৰাষ্ট্ৰীয় খাদ্য জৰীপ (ভাৰত)|ৰাষ্ট্ৰীয় খাদ্য জৰীপ]] || [[:en:Category:Food and drink in India|Category:Food and drink in India]] |- |3873 || [[:en:National Gallery of Modern Art|National Gallery of Modern Art]] || [[d:Q1338832|Q1338832]] || [[:as:নেচনেল গেলেৰী অৱ মডাৰ্ণ আৰ্ট|নেচনেল গেলেৰী অৱ মডাৰ্ণ আৰ্ট]] || [[:en:Category:Ministry of Culture (India)|Category:Ministry of Culture]] |- |3874 || [[:en:National Games of India|National Games of India]] || [[d:Q16056693|Q16056693]] || [[:as:ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ক্ৰীড়া|ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ক্ৰীড়া]] || [[:en:Category:Sport in India|Category:Sport in India]] |- |3875 || [[:en:National Handicrafts Award|National Handicrafts Award]] || [[d:Q85787910|Q85787910]] || [[:as:ৰাষ্ট্ৰীয় হস্তশিল্প বঁটা|ৰাষ্ট্ৰীয় হস্তশিল্প বঁটা]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |3876 || [[:en:National Handloom Day|National Handloom Day]] || [[d:Q56024697|Q56024697]] || [[:as:ৰাষ্ট্ৰীয় হস্ততাঁত দিৱস|ৰাষ্ট্ৰীয় হস্ততাঁত দিৱস]] || [[:en:Category:Observances in India|Category:Observances in India]] |- |3877 || [[:en:National Incentive Award (KVS)|National Incentive Award]] || [[d:Q108502203|Q108502203]] || [[:as:ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰৰোচনামূলক বঁটা (কেভিএছ)|ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰৰোচনামূলক বঁটা]] || [[:en:Category:Indian awards|Category:Indian awards]] |- |3878 || [[:en:National Institute of Fashion Technology Amaravati|National Institute of Fashion Technology Amaravati]] || [[d:None|None]] || [[:as:নেচনেল ইনষ্টিটিউট অৱ ফেশ্বন টেকন&#39; লজি অমৰাৱতী|]] || [[:en:Category:Fashion schools in India|Category:Fashion schools in India]] |- |3879 || [[:en:National Institute of Fashion Technology Kannur|National Institute of Fashion Technology Kannur]] || [[d:Q30600446|Q30600446]] || [[:as:নেচনেল ইনষ্টিটিউট অৱ ফেশ্বন টেকন&#39; লজি কান্নুৰ|]] || [[:en:Category:Fashion schools in India|Category:Fashion schools in India]] |- |3880 || [[:en:National Institute of Nutrition, Hyderabad|National Institute of Nutrition]] || [[d:Q6973680|Q6973680]] || [[:as:ৰাষ্ট্ৰীয় পুষ্টি প্ৰতিষ্ঠান, হায়দৰাবাদ|ৰাষ্ট্ৰীয় পুষ্টি প্ৰতিষ্ঠান]] || [[:en:Category:Food and drink in India|Category:Food and drink in India]] |- |3881 || [[:en:National Legal Services Day|National Legal Services Day]] || [[d:Q58378895|Q58378895]] || [[:as:ৰাষ্ট্ৰীয় আইন সেৱা দিৱস|ৰাষ্ট্ৰীয় আইন সেৱা দিৱস]] || [[:en:Category:Observances in India|Category:Observances in India]] |- |3882 || [[:en:National Library of India|National Library of India]] || [[d:Q619913|Q619913]] || [[:as:ভাৰতীয় ৰাষ্ট্ৰীয় পুথিভঁৰাল|ভাৰতীয় ৰাষ্ট্ৰীয় পুথিভঁৰাল]] || [[:en:Category:Culture of Kolkata|Category:Culture of Kolkata]] |- |3883 || [[:en:National List for Intangible Cultural Heritage|National List for Intangible Cultural Heritage]] || [[d:Q96395006|Q96395006]] || [[:as:অস্পষ্ট সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰীয় তালিকা|অস্পষ্ট সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰীয় তালিকা]] || [[:en:Category:Cultural heritage of India|Category:Cultural heritage of India]] |- |3884 || [[:en:National Mathematics Year|National Mathematics Year]] || [[d:Q6974276|Q6974276]] || [[:as:ৰাষ্ট্ৰীয় গণিত বৰ্ষ|ৰাষ্ট্ৰীয় গণিত বৰ্ষ]] || [[:en:Category:Observances in India|Category:Observances in India]] |- |3885 || [[:en:National Mission for Manuscripts|National Mission for Manuscripts]] || [[d:Q2331407|Q2331407]] || [[:as:পাণ্ডুলিপিৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰীয় অভিযান|পাণ্ডুলিপিৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰীয় অভিযান]] || [[:en:Category:Archives in India|Category:Archives in India]] |- |3886 || [[:en:National Mission on Monuments and Antiquities|National Mission on Monuments and Antiquities]] || [[d:Q105095222|Q105095222]] || [[:as:নেচনেল মিছন অন মনুমেণ্টছ এণ্ড এণ্টিকিউটিজ|নেচনেল মিছন অন মনুমেণ্টছ এণ্ড এণ্টিকিউটিজ]] || [[:en:Category:Ministry of Culture (India)|Category:Ministry of Culture]] |- |3887 || [[:en:National Museum Institute of the History of Art, Conservation and Museology|National Museum Institute of the History of Art]] || [[d:Q18128575|Q18128575]] || [[:as:নেচনেল মিউজিয়াম ইনষ্টিটিউট অৱ দ্য হিষ্ট্ৰী অৱ আৰ্ট, কনজাৰ্ভেচন এণ্ড মিউজিঅ’লজি|নেচনেল মিউজিয়াম ইনষ্টিটিউট অৱ দ্য হিষ্ট্ৰী অৱ আৰ্ট]] || [[:en:Category:Cultural organisations based in India|Category:Cultural organisations based in India]] |- |3888 || [[:en:National Translation Mission|National Translation Mission]] || [[d:Q6979004|Q6979004]] || [[:as:ৰাষ্ট্ৰীয় অনুবাদ অভিযান|ৰাষ্ট্ৰীয় অনুবাদ অভিযান]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |3889 || [[:en:National War Memorial Southern Command|National War Memorial Southern Command]] || [[d:Q6979343|Q6979343]] || [[:as:ৰাষ্ট্ৰীয় যুদ্ধ স্মৃতিসৌধ দক্ষিণ কমাণ্ড|ৰাষ্ট্ৰীয় যুদ্ধ স্মৃতিসৌধ দক্ষিণ কমাণ্ড]] || [[:en:Category:Museums in Pune|Category:Museums in Pune]] |- |3890 || [[:en:National Youth Icon Award|National Youth Icon Award]] || [[d:Q96395062|Q96395062]] || [[:as:ৰাষ্ট্ৰীয় যুৱ আইকন বঁটা|ৰাষ্ট্ৰীয় যুৱ আইকন বঁটা]] || [[:en:Category:Indian awards|Category:Indian awards]] |- |3891 || [[:en:National symbols of India|National symbols of India]] || [[d:Q3536434|Q3536434]] || [[:as:ভাৰতৰ জাতীয় প্ৰতীক|ভাৰতৰ জাতীয় প্ৰতীক]] || [[:en:Category:National symbols of India|Category:National symbols of India]] |- |3892 || [[:en:National women's day (India)|National women's day]] || [[d:Q113499333|Q113499333]] || [[:as:ৰাষ্ট্ৰীয় মহিলা দিৱস (ভাৰত)|ৰাষ্ট্ৰীয় মহিলা দিৱস]] || [[:en:Category:Women's rights in India|Category:Women's rights in India]] |- |3893 || [[:en:Natrayat Rajputs|Natrayat Rajputs]] || [[d:Q16986991|Q16986991]] || [[:as:নাত্ৰায়ত ৰাজপুতসকল|নাত্ৰায়ত ৰাজপুতসকল]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |3894 || [[:en:Natturajavu|Natturajavu]] || [[d:Q6980380|Q6980380]] || [[:as:নাট্টুৰাজাভু|নাট্টুৰাজাভু]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |3895 || [[:en:Natya Chetana|Natya Chetana]] || [[d:Q61177998|Q61177998]] || [[:as:নাট্য চেতনা|নাট্য চেতনা]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |3896 || [[:en:Natyachhatakar Diwakar|Natyachhatakar Diwakar]] || [[d:Q13117994|Q13117994]] || [[:as:নাট্যছাতকৰ দিৱাকাৰ|নাট্যছাতকৰ দিৱাকাৰ]] || [[:en:Category:Writers from Pune|Category:Writers from Pune]] |- |3897 || [[:en:Nautch Girls of India|Nautch Girls of India]] || [[d:Q6981463|Q6981463]] || [[:as:ভাৰতৰ নাউচ গাৰ্লছ|ভাৰতৰ নাউচ গাৰ্লছ]] || [[:en:Category:Women in India|Category:Women in India]] |- |3898 || [[:en:Navadhanya|Navadhanya]] || [[d:Q12984961|Q12984961]] || [[:as:নৱধন্য|নৱধন্য]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |3899 || [[:en:Navamani Elia Peter|Navamani Elia Peter]] || [[d:Q21932201|Q21932201]] || [[:as:নৱমণি ইলিয়া পিটাৰ|নৱমণি ইলিয়া পিটাৰ]] || [[:en:Category:Indian feminists|Category:Indian feminists]] |- |3900 || [[:en:Navapur Tur Dal|Navapur Tur Dal]] || [[d:Q131904758|Q131904758]] || [[:as:নৱপুৰ তুৰ দল|নৱপুৰ তুৰ দল]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |3901 || [[:en:Navara rice|Navara rice]] || [[d:Q13112242|Q13112242]] || [[:as:নৱৰা ভাত|নৱৰা ভাত]] || [[:en:Category:GI Tagged Rice varieties of India|Category:GI Tagged Rice varieties of India]] |- |3902 || [[:en:Navaratna|Navaratna]] || [[d:Q2672224|Q2672224]] || [[:as:নৱৰত্ন|নৱৰত্ন]] || [[:en:Category:Superstitions of India|Category:Superstitions of India]] |- |3903 || [[:en:Navayana (publishing house)|Navayana]] || [[d:Q1401569|Q1401569]] || [[:as:নৱায়ন (প্ৰকাশন প্ৰতিষ্ঠান)|নৱায়ন]] || [[:en:Category:Anti-caste movements|Category:Anti-caste movements]] |- |3904 || [[:en:Navnat|Navnat]] || [[d:Q6982522|Q6982522]] || [[:as:নৱনাট|নৱনাট]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |3905 || [[:en:Navy Day (India)|Navy Day]] || [[d:Q25550298|Q25550298]] || [[:as:নৌসেনা দিৱস (ভাৰত)|নৌসেনা দিৱস]] || [[:en:Category:Cultural festivals in India|Category:Cultural festivals in India]] |- |3906 || [[:en:Nawayathi language|Nawayathi language]] || [[d:Q16888615|Q16888615]] || [[:as:নৱায়াঠী ভাষা|নৱায়াঠী ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |3907 || [[:en:Nayadikali|Nayadikali]] || [[d:Q13112863|Q13112863]] || [[:as:নয়াদিকালি|নয়াদিকালি]] || [[:en:Category:Kerala folklore|Category:Kerala folklore]] |- |3908 || [[:en:Nayagarh Kanteimundi brinjal|Nayagarh Kanteimundi brinjal]] || [[d:Q131465638|Q131465638]] || [[:as:নয়াগড় কাণ্টেইমুণ্ডি ব্ৰিঞ্জাল|নয়াগড় কাণ্টেইমুণ্ডি ব্ৰিঞ্জাল]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |3909 || [[:en:Nayak (caste)|Nayak]] || [[d:Q6983071|Q6983071]] || [[:as:নায়ক (জাতি)|নায়ক]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |3910 || [[:en:Nayaka dynasties|Nayaka dynasties]] || [[d:Q1530035|Q1530035]] || [[:as:নায়ক বংশ|নায়ক বংশ]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |3911 || [[:en:Nayika No.1|Nayika No.1]] || [[d:Q123370373|Q123370373]] || [[:as:নায়িকা নং ১|নায়িকা নং ১]] || [[:en:Category:Television shows set in Kolkata|Category:Television shows set in Kolkata]] |- |3912 || [[:en:Neel Dutt|Neel Dutt]] || [[d:Q6986700|Q6986700]] || [[:as:নীল দত্ত|নীল দত্ত]] || [[:en:Category:Musicians from Kolkata|Category:Musicians from Kolkata]] |- |3913 || [[:en:Neel Mukherjee (writer)|Neel Mukherjee]] || [[d:Q6986708|Q6986708]] || [[:as:নীল মুখাৰ্জী (লেখক)|নীল মুখাৰ্জী]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |3914 || [[:en:Neela (goddess)|Neela]] || [[d:Q48732426|Q48732426]] || [[:as:নীলা (দেৱী)|নীলা]] || [[:en:Category:Hindu goddesses|Category:Hindu goddesses]] |- |3915 || [[:en:Neelakasham Pachakadal Chuvanna Bhoomi|Neelakasham Pachakadal Chuvanna Bhoomi]] || [[d:Q6986753|Q6986753]] || [[:as:নীলাকাশম পচাকাদল চুৱন্না ভূমি|নীলাকাশম পচাকাদল চুৱন্না ভূমি]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |3916 || [[:en:Neelathamara (1979 film)|Neelathamara]] || [[d:Q16252296|Q16252296]] || [[:as:নীলাথামৰা (১৯৭৯ চনৰ ছবি)|নীলাথামৰা]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |3917 || [[:en:Neelathamara (2009 film)|Neelathamara]] || [[d:Q3531004|Q3531004]] || [[:as:নীলাথামৰা (২০০৯ চনৰ ছবি)|নীলাথামৰা]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |3918 || [[:en:Neengal Kettavai|Neengal Kettavai]] || [[d:Q6986903|Q6986903]] || [[:as:নীংগল কেত্তৱৈ|নীংগল কেত্তৱৈ]] || [[:en:Category:Indian martial arts films|Category:Indian martial arts films]] |- |3919 || [[:en:Neeraj Chopra Classic|Neeraj Chopra Classic]] || [[d:Q135225719|Q135225719]] || [[:as:নীৰজ চোপ্ৰা ক্লাছিক|নীৰজ চোপ্ৰা ক্লাছিক]] || [[:en:Category:Sport in India|Category:Sport in India]] |- |3920 || [[:en:Neerukonda massacre|Neerukonda massacre]] || [[d:Q6986960|Q6986960]] || [[:as:নীৰুকোণ্ডা হত্যাকাণ্ড|নীৰুকোণ্ডা হত্যাকাণ্ড]] || [[:en:Category:Caste-related violence in India|Category:Caste-related violence in India]] |- |3921 || [[:en:Nehru Cup (cricket)|Nehru Cup]] || [[d:Q6987885|Q6987885]] || [[:as:নেহৰু কাপ (ক্ৰিকেট)|নেহৰু কাপ]] || [[:en:Category:Sport in India|Category:Sport in India]] |- |3922 || [[:en:Nehru Zoological Park|Nehru Zoological Park]] || [[d:Q3493970|Q3493970]] || [[:as:নেহৰু প্ৰাণীবিজ্ঞান উদ্যান|নেহৰু প্ৰাণীবিজ্ঞান উদ্যান]] || [[:en:Category:Culture of Hyderabad, India|Category:Culture of Hyderabad]] |- |3923 || [[:en:Nelliyode Vasudevan Namboodiri|Nelliyode Vasudevan Namboodiri]] || [[d:Q6990204|Q6990204]] || [[:as:নেলিয়োদে বাসুদেৱন নামবুদিৰি|নেলিয়োদে বাসুদেৱন নামবুদিৰি]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |3924 || [[:en:Nellu (2010 film)|Nellu]] || [[d:Q6990216|Q6990216]] || [[:as:নেল্লু (২০১০ চনৰ ছবি)|নেল্লু]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |3925 || [[:en:Nelson Wang|Nelson Wang]] || [[d:Q6990778|Q6990778]] || [[:as:নেলছন ৱাং|নেলছন ৱাং]] || [[:en:Category:Indian chefs|Category:Indian chefs]] |- |3926 || [[:en:Nenjuku Needhi|Nenjuku Needhi]] || [[d:Q109373923|Q109373923]] || [[:as:নেনজুকু নীধি|নেনজুকু নীধি]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |3927 || [[:en:Nepali Language Recognition Day|Nepali Language Recognition Day]] || [[d:Q135940603|Q135940603]] || [[:as:নেপালী ভাষা স্বীকৃতি দিৱস|নেপালী ভাষা স্বীকৃতি দিৱস]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |3928 || [[:en:Nerkonda Paarvai|Nerkonda Paarvai]] || [[d:Q62059893|Q62059893]] || [[:as:নেৰকণ্ডা পাৰভাই|নেৰকণ্ডা পাৰভাই]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |3929 || [[:en:Nethakani|Nethakani]] || [[d:Q6998933|Q6998933]] || [[:as:নেঠাকনি|নেঠাকনি]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |3930 || [[:en:Nettipattom|Nettipattom]] || [[d:Q13112982|Q13112982]] || [[:as:নেট্টিপাটম|নেট্টিপাটম]] || [[:en:Category:Elephants in Indian culture|Category:Elephants in Indian culture]] |- |3931 || [[:en:Nevryo|Nevryo]] || [[d:Q65071308|Q65071308]] || [[:as:নেভ্ৰিও|নেভ্ৰিও]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |3932 || [[:en:New Empire Cinema (Kolkata)|New Empire Cinema]] || [[d:Q7007106|Q7007106]] || [[:as:নিউ এম্পায়াৰ চিনেমা (কলকাতা)|নিউ এম্পায়াৰ চিনেমা]] || [[:en:Category:Cinemas in Kolkata|Category:Cinemas in Kolkata]] |- |3933 || [[:en:New Patna Club|New Patna Club]] || [[d:Q29468083|Q29468083]] || [[:as:নিউ পাটনা ক্লাব|নিউ পাটনা ক্লাব]] || [[:en:Category:Culture of Patna|Category:Culture of Patna]] |- |3934 || [[:en:News Nation Assam|News Nation Assam]] || [[d:Q24946496|Q24946496]] || [[:as:নিউজ জাতি অসম|নিউজ জাতি অসম]] || [[:en:Category:Assamese-language mass media|Category:Assamese-language mass media]] |- |3935 || [[:en:News18 Rajasthan|News18 Rajasthan]] || [[d:Q55625090|Q55625090]] || [[:as:News18 ৰাজস্থান|News18 ৰাজস্থান]] || [[:en:Category:Culture of Jaipur|Category:Culture of Jaipur]] |- |3936 || [[:en:Newspaper Boy (1955 film)|Newspaper Boy]] || [[d:Q7019719|Q7019719]] || [[:as:নিউজপেপাৰ বয় (১৯৫৫ চনৰ ছবি)|নিউজপেপাৰ বয়]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |3937 || [[:en:Newton (film)|Newton]] || [[d:Q28914754|Q28914754]] || [[:as:নিউটন (চলচ্চিত্ৰ)|নিউটন]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |3938 || [[:en:Neyyappam|Neyyappam]] || [[d:Q13112971|Q13112971]] || [[:as:নেয়াপ্পাম|নেয়াপ্পাম]] || [[:en:Category:Indian desserts|Category:Indian desserts]] |- |3939 || [[:en:Nga Thongba|Nga Thongba]] || [[d:Q138306611|Q138306611]] || [[:as:ঙা থংবা|ঙা থংবা]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |3940 || [[:en:Ngamu Usin|Ngamu Usin]] || [[d:Q135190224|Q135190224]] || [[:as:গামু উচিন|গামু উচিন]] || [[:en:Category:Sanamahism|Category:Sanamahism]] |- |3941 || [[:en:Ngangbam|Ngangbam]] || [[d:Q107669076|Q107669076]] || [[:as:ঙাংবাম|ঙাংবাম]] || [[:en:Category:Meitei surnames|Category:Meitei surnames]] |- |3942 || [[:en:Ngangbiton|Ngangbiton]] || [[d:Q137259241|Q137259241]] || [[:as:ঙাংবিটন|ঙাংবিটন]] || [[:en:Category:Women in India|Category:Women in India]] |- |3943 || [[:en:Ngangkha Lawai|Ngangkha Lawai]] || [[d:Q138029145|Q138029145]] || [[:as:ঙাংখা লাৱাই|ঙাংখা লাৱাই]] || [[:en:Category:Meitei mythology|Category:Meitei mythology]] |- |3944 || [[:en:Ngangkha Leima|Ngangkha Leima]] || [[d:Q138029623|Q138029623]] || [[:as:ঙাংখা লেইমা|ঙাংখা লেইমা]] || [[:en:Category:Meitei mythology|Category:Meitei mythology]] |- |3945 || [[:en:Ngangom|Ngangom]] || [[d:Q107669082|Q107669082]] || [[:as:ঙাংগম|ঙাংগম]] || [[:en:Category:Meitei surnames|Category:Meitei surnames]] |- |3946 || [[:en:Niari|Niari]] || [[d:Q11790987|Q11790987]] || [[:as:নিয়াৰি|নিয়াৰি]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |3947 || [[:en:Nicobarese languages|Nicobarese languages]] || [[d:Q217380|Q217380]] || [[:as:নিকোবাৰেজ ভাষা|নিকোবাৰেজ ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |3948 || [[:en:Nicole Faria|Nicole Faria]] || [[d:Q2628657|Q2628657]] || [[:as:নিকোল ফাৰিয়া|নিকোল ফাৰিয়া]] || [[:en:Category:Miss Earth India delegates|Category:Miss Earth India delegates]] |- |3949 || [[:en:Nida Khan|Nida Khan]] || [[d:Q56063909|Q56063909]] || [[:as:নিদা খান|নিদা খান]] || [[:en:Category:Indian feminists|Category:Indian feminists]] |- |3950 || [[:en:Nidhi Chanani|Nidhi Chanani]] || [[d:Q21170483|Q21170483]] || [[:as:নিধি চাননি|নিধি চাননি]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |3951 || [[:en:Nidhi Yasha|Nidhi Yasha]] || [[d:Q16222550|Q16222550]] || [[:as:নিধি যশ|নিধি যশ]] || [[:en:Category:Indian fashion designers|Category:Indian fashion designers]] |- |3952 || [[:en:Nidhu Babu|Nidhu Babu]] || [[d:Q1987411|Q1987411]] || [[:as:নিধু বাবু|নিধু বাবু]] || [[:en:Category:Musicians from Kolkata|Category:Musicians from Kolkata]] |- |3953 || [[:en:Nidra (2012 film)|Nidra]] || [[d:Q11223353|Q11223353]] || [[:as:নিদ্ৰা (২০১২ চনৰ ছবি)|নিদ্ৰা]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |3954 || [[:en:Nihali language|Nihali language]] || [[d:Q33904|Q33904]] || [[:as:নিহালী ভাষা|নিহালী ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |3955 || [[:en:Nihar Ranjan Gupta|Nihar Ranjan Gupta]] || [[d:Q7034230|Q7034230]] || [[:as:নিহাৰ ৰঞ্জন গুপ্তা|নিহাৰ ৰঞ্জন গুপ্তা]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |3956 || [[:en:Nihari|Nihari]] || [[d:Q7034226|Q7034226]] || [[:as:নিহাৰী|নিহাৰী]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |3957 || [[:en:Niharika Bhasin|Niharika Bhasin]] || [[d:Q16730799|Q16730799]] || [[:as:নিহাৰিকা ভাছিন|নিহাৰিকা ভাছিন]] || [[:en:Category:Indian fashion stylists|Category:Indian fashion stylists]] |- |3958 || [[:en:Niharika Singh|Niharika Singh]] || [[d:Q7034236|Q7034236]] || [[:as:নিহাৰিকা সিং|নিহাৰিকা সিং]] || [[:en:Category:Miss Earth India delegates|Category:Miss Earth India delegates]] |- |3959 || [[:en:Nikhil Banerjee|Nikhil Banerjee]] || [[d:Q1371007|Q1371007]] || [[:as:নিখিল বেনাৰ্জী|নিখিল বেনাৰ্জী]] || [[:en:Category:Musicians from Kolkata|Category:Musicians from Kolkata]] |- |3960 || [[:en:Nikhil Sarkar|Nikhil Sarkar]] || [[d:Q97204582|Q97204582]] || [[:as:নিখিল সৰকাৰ|নিখিল সৰকাৰ]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |3961 || [[:en:Nikita Anand|Nikita Anand]] || [[d:Q16149802|Q16149802]] || [[:as:নিকিতা আনন্দ|নিকিতা আনন্দ]] || [[:en:Category:National Institute of Fashion Technology alumni|Category:National Institute of Fashion Technology alumni]] |- |3962 || [[:en:Nilanjana Roy|Nilanjana Roy]] || [[d:Q7036885|Q7036885]] || [[:as:নীলাঞ্জনা ৰায়|নীলাঞ্জনা ৰায়]] || [[:en:Category:Indian food writers|Category:Indian food writers]] |- |3963 || [[:en:Nilanjana Sengupta (author)|Nilanjana Sengupta]] || [[d:Q131741206|Q131741206]] || [[:as:নীলাঞ্জনা সেনগুপ্ত (লেখক)|নীলাঞ্জনা সেনগুপ্ত]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |3964 || [[:en:Nilayan Chatterjee|Nilayan Chatterjee]] || [[d:Q134287638|Q134287638]] || [[:as:নীলায়ন চেটাৰ্জী|নীলায়ন চেটাৰ্জী]] || [[:en:Category:Musicians from Kolkata|Category:Musicians from Kolkata]] |- |3965 || [[:en:Nilesh Limaye|Nilesh Limaye]] || [[d:Q16210487|Q16210487]] || [[:as:নীলেশ লিমায়ে|নীলেশ লিমায়ে]] || [[:en:Category:Indian television chefs|Category:Indian television chefs]] |- |3966 || [[:en:Nillaes|Nillaes]] || [[d:Q108685064|Q108685064]] || [[:as:নিলাছ|নিলাছ]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |3967 || [[:en:Nilmani Mitra|Nilmani Mitra]] || [[d:Q7037126|Q7037126]] || [[:as:নীলমণি মিত্ৰ|নীলমণি মিত্ৰ]] || [[:en:Category:Artists from Kolkata|Category:Artists from Kolkata]] |- |3968 || [[:en:Nimbooda|Nimbooda]] || [[d:Q51845540|Q51845540]] || [[:as:নিম্বুদা|নিম্বুদা]] || [[:en:Category:Indian folk songs|Category:Indian folk songs]] |- |3969 || [[:en:Nimirndhu Nil|Nimirndhu Nil]] || [[d:Q7037680|Q7037680]] || [[:as:নিমিৰন্ধু নীল|নিমিৰন্ধু নীল]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |3970 || [[:en:Nimtala Crematorium|Nimtala Crematorium]] || [[d:Q7037794|Q7037794]] || [[:as:নিমতালা শ্মশান|নিমতালা শ্মশান]] || [[:en:Category:Culture of Kolkata|Category:Culture of Kolkata]] |- |3971 || [[:en:Ninabali|Ninabali]] || [[d:Q116982898|Q116982898]] || [[:as:নিনাবলী|নিনাবলী]] || [[:en:Category:Kerala folklore|Category:Kerala folklore]] |- |3972 || [[:en:Ninad Bedekar|Ninad Bedekar]] || [[d:Q7038181|Q7038181]] || [[:as:নিনাদ বেডেকাৰ|নিনাদ বেডেকাৰ]] || [[:en:Category:Writers from Pune|Category:Writers from Pune]] |- |3973 || [[:en:Nine Hills One Valley|Nine Hills One Valley]] || [[d:Q107562913|Q107562913]] || [[:as:নাইন হিলছ ৱান ভেলী|নাইন হিলছ ৱান ভেলী]] || [[:en:Category:Cinema of Manipur|Category:Cinema of Manipur]] |- |3974 || [[:en:Nine Lives: In Search of the Sacred in Modern India|Nine Lives: In Search of the Sacred in Modern India]] || [[d:Q16958060|Q16958060]] || [[:as:ন জীৱন: আধুনিক ভাৰতত পৱিত্ৰতাৰ সন্ধানত|ন জীৱন: আধুনিক ভাৰতত পৱিত্ৰতাৰ সন্ধানত]] || [[:en:Category:Books about the caste system in India|Category:Books about the caste system in India]] |- |3975 || [[:en:Ninety-second Amendment of the Constitution of India|Ninety-second Amendment of the Constitution of India]] || [[d:Q16961960|Q16961960]] || [[:as:ভাৰতৰ সংবিধানৰ বাইনব্বৈতম সংশোধনী|ভাৰতৰ সংবিধানৰ বাইনব্বৈতম সংশোধনী]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |3976 || [[:en:Ningthoujam|Ningthoujam]] || [[d:Q107669120|Q107669120]] || [[:as:নিংথৌজাম|নিংথৌজাম]] || [[:en:Category:Meitei surnames|Category:Meitei surnames]] |- |3977 || [[:en:Niranjan Goswami|Niranjan Goswami]] || [[d:Q23762596|Q23762596]] || [[:as:নিৰঞ্জন গোস্বামী|নিৰঞ্জন গোস্বামী]] || [[:en:Category:Artists from Kolkata|Category:Artists from Kolkata]] |- |3978 || [[:en:Niranjani Ahathian|Niranjani Ahathian]] || [[d:Q29833636|Q29833636]] || [[:as:নিৰঞ্জনী আহাথিয়ান|নিৰঞ্জনী আহাথিয়ান]] || [[:en:Category:Indian fashion stylists|Category:Indian fashion stylists]] |- |3979 || [[:en:Nirantharam|Nirantharam]] || [[d:Q17072611|Q17072611]] || [[:as:নিৰন্তৰম|নিৰন্তৰম]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |3980 || [[:en:Nirbīja|Nirbīja]] || [[d:Q7039927|Q7039927]] || [[:as:নিৰ্বিজ|নিৰ্বিজ]] || [[:en:Category:Yoga concepts|Category:Yoga concepts]] |- |3981 || [[:en:Nirdhi Bhil|Nirdhi Bhil]] || [[d:Q7039934|Q7039934]] || [[:as:নিৰ্ধি ভীল|নিৰ্ধি ভীল]] || [[:en:Category:Scheduled Tribes of India|Category:Scheduled Tribes of India]] |- |3982 || [[:en:Nirmal Kumar Bose|Nirmal Kumar Bose]] || [[d:Q3342123|Q3342123]] || [[:as:নিৰ্মল কুমাৰ বসু|নিৰ্মল কুমাৰ বসু]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |3983 || [[:en:Nirmal Munda|Nirmal Munda]] || [[d:Q109384334|Q109384334]] || [[:as:নিৰ্মল মুণ্ডা|নিৰ্মল মুণ্ডা]] || [[:en:Category:Scheduled Tribes of India|Category:Scheduled Tribes of India]] |- |3984 || [[:en:Nirmal furniture|Nirmal furniture]] || [[d:Q16917667|Q16917667]] || [[:as:নিৰ্মল আচ-বাব|নিৰ্মল আচ-বাব]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |3985 || [[:en:Nirmalendu Chowdhury|Nirmalendu Chowdhury]] || [[d:Q63264774|Q63264774]] || [[:as:নিৰ্মলেন্দু চৌধুৰী|নিৰ্মলেন্দু চৌধুৰী]] || [[:en:Category:Musicians from Kolkata|Category:Musicians from Kolkata]] |- |3986 || [[:en:Nirnayakam|Nirnayakam]] || [[d:Q20058652|Q20058652]] || [[:as:নিৰ্ণায়কম|নিৰ্ণায়কম]] || [[:en:Category:Films shot in Pune|Category:Films shot in Pune]] |- |3987 || [[:en:Nirode Mazumdar|Nirode Mazumdar]] || [[d:Q7040082|Q7040082]] || [[:as:নিৰোদে মজুমদাৰ|নিৰোদে মজুমদাৰ]] || [[:en:Category:Artists from Kolkata|Category:Artists from Kolkata]] |- |3988 || [[:en:Nisha Katona|Nisha Katona]] || [[d:Q50500028|Q50500028]] || [[:as:নিশা কাটোনা|নিশা কাটোনা]] || [[:en:Category:Chefs of Indian cuisine|Category:Chefs of Indian cuisine]] |- |3989 || [[:en:Nisha Madhulika|Nisha Madhulika]] || [[d:Q44632425|Q44632425]] || [[:as:নিশা মধূলিকা|নিশা মধূলিকা]] || [[:en:Category:Indian television chefs|Category:Indian television chefs]] |- |3990 || [[:en:Nisha Pillai|Nisha Pillai]] || [[d:Q7040254|Q7040254]] || [[:as:নিশা পিল্লাই|নিশা পিল্লাই]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |3991 || [[:en:Nishad|Nishad]] || [[d:Q85789227|Q85789227]] || [[:as:নিশাদ|নিশাদ]] || [[:en:Category:Other Backward Classes|Category:Other Backward Classes]] |- |3992 || [[:en:Nishat Khan|Nishat Khan]] || [[d:Q3877311|Q3877311]] || [[:as:নিশাত খান|নিশাত খান]] || [[:en:Category:Musicians from Kolkata|Category:Musicians from Kolkata]] |- |3993 || [[:en:Nita Mehta|Nita Mehta]] || [[d:Q7041199|Q7041199]] || [[:as:নীতা মেহতা|নীতা মেহতা]] || [[:en:Category:Indian chefs|Category:Indian chefs]] |- |3994 || [[:en:Nitesh HUB|Nitesh HUB]] || [[d:None|None]] || [[:as:নিতেশ HUB|নিতেশ HUB]] || [[:en:Category:Shopping malls in Pune|Category:Shopping malls in Pune]] |- |3995 || [[:en:Nitin Baid|Nitin Baid]] || [[d:Q137133181|Q137133181]] || [[:as:নীতিন বাইদ|নীতিন বাইদ]] || [[:en:Category:Artists from Kolkata|Category:Artists from Kolkata]] |- |3996 || [[:en:Nitish Roy|Nitish Roy]] || [[d:Q16875166|Q16875166]] || [[:as:নীতিশ ৰায়|নীতিশ ৰায়]] || [[:en:Category:Artists from Kolkata|Category:Artists from Kolkata]] |- |3997 || [[:en:Nitish Sengupta|Nitish Sengupta]] || [[d:Q3342197|Q3342197]] || [[:as:নীতিশ সেনগুপ্ত|নীতিশ সেনগুপ্ত]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |3998 || [[:en:Nitu Kumari Nootan|Nitu Kumari Nootan]] || [[d:Q134316487|Q134316487]] || [[:as:নিতু কুমাৰী নুতন|নিতু কুমাৰী নুতন]] || [[:en:Category:Indian folk singers|Category:Indian folk singers]] |- |3999 || [[:en:Nitya Chaitanya Yati|Nitya Chaitanya Yati]] || [[d:Q3533904|Q3533904]] || [[:as:নিত্য চৈতন্য যতী|নিত্য চৈতন্য যতী]] || [[:en:Category:Yoga scholars|Category:Yoga scholars]] |- |4000 || [[:en:Niyogi Brahmin|Niyogi Brahmin]] || [[d:Q7042073|Q7042073]] || [[:as:নিয়োগী ব্ৰাহ্মণ|নিয়োগী ব্ৰাহ্মণ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |4001 || [[:en:Nizam Club|Nizam Club]] || [[d:Q7042093|Q7042093]] || [[:as:নিজাম ক্লাব|নিজাম ক্লাব]] || [[:en:Category:Culture of Hyderabad, India|Category:Culture of Hyderabad]] |- |4002 || [[:en:Nizami Bandhu|Nizami Bandhu]] || [[d:Q16200972|Q16200972]] || [[:as:নিজামী বন্ধু|নিজামী বন্ধু]] || [[:en:Category:Indian folk singers|Category:Indian folk singers]] |- |4003 || [[:en:Njan Gandharvan|Njan Gandharvan]] || [[d:Q7042389|Q7042389]] || [[:as:ঞ্জন গন্ধৰভান|ঞ্জন গন্ধৰভান]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |4004 || [[:en:Njattupattu|Njattupattu]] || [[d:Q13112247|Q13112247]] || [[:as:ঞ্জাট্টুপট্টু|ঞ্জাট্টুপট্টু]] || [[:en:Category:Kerala folklore|Category:Kerala folklore]] |- |4005 || [[:en:Noatia|Noatia]] || [[d:Q7045555|Q7045555]] || [[:as:নোয়াটিয়া|নোয়াটিয়া]] || [[:en:Category:Scheduled Tribes of India|Category:Scheduled Tribes of India]] |- |4006 || [[:en:Nobin Chandra Das|Nobin Chandra Das]] || [[d:Q18206263|Q18206263]] || [[:as:নোবিন চন্দ্ৰ দাস|নোবিন চন্দ্ৰ দাস]] || [[:en:Category:Indian confectionery|Category:Indian confectionery]] |- |4007 || [[:en:Nokkuvidya pavakali|Nokkuvidya pavakali]] || [[d:Q16136449|Q16136449]] || [[:as:নোক্কুবিদ্যা পৱকলি|নোক্কুবিদ্যা পৱকলি]] || [[:en:Category:Kerala folklore|Category:Kerala folklore]] |- |4008 || [[:en:Nokphade|Nokphade]] || [[d:Q136914243|Q136914243]] || [[:as:নোকফেড|নোকফেড]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |4009 || [[:en:Nomads of India|Nomads of India]] || [[d:Q7048443|Q7048443]] || [[:as:ভাৰতৰ যাযাবৰী লোক|ভাৰতৰ যাযাবৰী লোক]] || [[:en:Category:Scheduled Tribes of India|Category:Scheduled Tribes of India]] |- |4010 || [[:en:Nombu kanji|Nombu kanji]] || [[d:Q30716316|Q30716316]] || [[:as:নোম্বু কাঞ্জি|নোম্বু কাঞ্জি]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |4011 || [[:en:Non-possession|Non-possession]] || [[d:Q7048984|Q7048984]] || [[:as:দখলহীনতা|দখলহীনতা]] || [[:en:Category:Yoga concepts|Category:Yoga concepts]] |- |4012 || [[:en:Non-vegetarian food in India|Non-vegetarian food in India]] || [[d:Q16873453|Q16873453]] || [[:as:ভাৰতত নিৰামিষ খাদ্য|ভাৰতত নিৰামিষ খাদ্য]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |4013 || [[:en:Nongban|Nongban]] || [[d:Q107669158|Q107669158]] || [[:as:নংবান|নংবান]] || [[:en:Category:Meitei literature|Category:Meitei literature]] |- |4014 || [[:en:Nongkhong Koiba|Nongkhong Koiba]] || [[d:Q135188216|Q135188216]] || [[:as:নংখং কইবা|নংখং কইবা]] || [[:en:Category:Sanamahism|Category:Sanamahism]] |- |4015 || [[:en:Nongmaiching Hill|Nongmaiching Hill]] || [[d:Q107669169|Q107669169]] || [[:as:নংমাইচিং হিল|নংমাইচিং হিল]] || [[:en:Category:Cultural heritage of India|Category:Cultural heritage of India]] |- |4016 || [[:en:Nongmaithem|Nongmaithem]] || [[d:Q107669175|Q107669175]] || [[:as:নংমাইথেম|নংমাইথেম]] || [[:en:Category:Meitei surnames|Category:Meitei surnames]] |- |4017 || [[:en:Nongthombam|Nongthombam]] || [[d:Q107669182|Q107669182]] || [[:as:নংথম্বম|নংথম্বম]] || [[:en:Category:Meitei surnames|Category:Meitei surnames]] |- |4018 || [[:en:Nookalamma|Nookalamma]] || [[d:Q7049710|Q7049710]] || [[:as:নুকালম্মা|নুকালম্মা]] || [[:en:Category:Hindu folk deities|Category:Hindu folk deities]] |- |4019 || [[:en:Nool Veli|Nool Veli]] || [[d:Q5619703|Q5619703]] || [[:as:নুল ভেলি|নুল ভেলি]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |4020 || [[:en:Noon (surname)|Noon]] || [[d:Q37550677|Q37550677]] || [[:as:দুপৰীয়া (উপাধি)|দুপৰীয়া]] || [[:en:Category:Indian names|Category:Indian names]] |- |4021 || [[:en:Noor International Microfilm Center|Noor International Microfilm Center]] || [[d:Q12016235|Q12016235]] || [[:as:নূৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মাইক্ৰ’ফিল্ম চেণ্টাৰ|নূৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মাইক্ৰ’ফিল্ম চেণ্টাৰ]] || [[:en:Category:Archives in India|Category:Archives in India]] |- |4022 || [[:en:Noor Jahaan|Noor Jahaan]] || [[d:Q38805294|Q38805294]] || [[:as:নূৰ জাহান|নূৰ জাহান]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |4023 || [[:en:Norman Douglas Hutchinson|Norman Douglas Hutchinson]] || [[d:Q7052167|Q7052167]] || [[:as:নৰ্মান ডগলাছ হাচিনছন|নৰ্মান ডগলাছ হাচিনছন]] || [[:en:Category:Artists from Kolkata|Category:Artists from Kolkata]] |- |4024 || [[:en:Norman Sjoman|Norman Sjoman]] || [[d:Q16106804|Q16106804]] || [[:as:নৰ্মান শ্বোমান|নৰ্মান শ্বোমান]] || [[:en:Category:Yoga scholars|Category:Yoga scholars]] |- |4025 || [[:en:North American Manipur Association|North American Manipur Association]] || [[d:Q136388690|Q136388690]] || [[:as:উত্তৰ আমেৰিকান মণিপুৰ এছ’চিয়েচন|উত্তৰ আমেৰিকান মণিপুৰ এছ’চিয়েচন]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |4026 || [[:en:North Dravidian languages|North Dravidian languages]] || [[d:Q16110967|Q16110967]] || [[:as:উত্তৰ দ্ৰাবিড় ভাষা|উত্তৰ দ্ৰাবিড় ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |4027 || [[:en:Northern Andamanese language|Northern Andamanese language]] || [[d:Q131553700|Q131553700]] || [[:as:উত্তৰ আন্দামানী ভাষা|উত্তৰ আন্দামানী ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |4028 || [[:en:Northern India Institute of Fashion Technology|Northern India Institute of Fashion Technology]] || [[d:Q7058430|Q7058430]] || [[:as:উত্তৰ ভাৰতীয় ফেশ্বন প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান|উত্তৰ ভাৰতীয় ফেশ্বন প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান]] || [[:en:Category:Fashion schools in India|Category:Fashion schools in India]] |- |4029 || [[:en:Northern Indo-Aryan languages|Northern Indo-Aryan languages]] || [[d:Q946077|Q946077]] || [[:as:উত্তৰ ভাৰত-আৰ্য্য ভাষা|উত্তৰ ভাৰত-আৰ্য্য ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |4030 || [[:en:Notun Prithivi|Notun Prithivi]] || [[d:Q104844839|Q104844839]] || [[:as:নতুন পৃথিৱী|নতুন পৃথিৱী]] || [[:en:Category:Culture of Kolkata|Category:Culture of Kolkata]] |- |4031 || [[:en:Noyonita Lodh|Noyonita Lodh]] || [[d:Q18355263|Q18355263]] || [[:as:নোয়নিতা লোধ|নোয়নিতা লোধ]] || [[:en:Category:Femina Miss India|Category:Femina Miss India]] |- |4032 || [[:en:Ntenyi language|Ntenyi language]] || [[d:Q7067615|Q7067615]] || [[:as:Ntenyi ভাষা|Ntenyi ভাষা]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |4033 || [[:en:Numit Kappa|Numit Kappa]] || [[d:Q73902818|Q73902818]] || [[:as:নুমিত কাপ্পা|নুমিত কাপ্পা]] || [[:en:Category:Meitei mythology|Category:Meitei mythology]] |- |4034 || [[:en:Nungpan Ponpi Luwaopa|Nungpan Ponpi Luwaopa]] || [[d:Q107669162|Q107669162]] || [[:as:নুংপান পনপি লুৱাওপা|নুংপান পনপি লুৱাওপা]] || [[:en:Category:Sanamahism|Category:Sanamahism]] |- |4035 || [[:en:Nyasa (ritual)|Nyasa]] || [[d:Q7070918|Q7070918]] || [[:as:ন্যাস (আচাৰ)|ন্যাস]] || [[:en:Category:Yoga stubs|Category:Yoga stubs]] |- |4036 || [[:en:Nyaya Tharasu|Nyaya Tharasu]] || [[d:Q20002313|Q20002313]] || [[:as:ন্যায় থাৰাসু|ন্যায় থাৰাসু]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |4037 || [[:en:Nyayakusumanjali|Nyayakusumanjali]] || [[d:Q28171859|Q28171859]] || [[:as:ন্যায়কুসুমঞ্জলি|ন্যায়কুসুমঞ্জলি]] || [[:en:Category:Indian philosophy|Category:Indian philosophy]] |- |4038 || [[:en:Nyayasara|Nyayasara]] || [[d:Q131583817|Q131583817]] || [[:as:ন্যায়সৰ|ন্যায়সৰ]] || [[:en:Category:Indian philosophy|Category:Indian philosophy]] |- |4039 || [[:en:Nyāyāvatāra|Nyāyāvatāra]] || [[d:Q27688800|Q27688800]] || [[:as:নিয়াৱতাৰ|নিয়াৱতাৰ]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |4040 || [[:en:Nāda yoga|Nāda yoga]] || [[d:Q2071666|Q2071666]] || [[:as:নাদ যোগ|নাদ যোগ]] || [[:en:Category:Yoga styles|Category:Yoga styles]] |- |4041 || [[:en:Oasis (festival)|Oasis]] || [[d:Q96397066|Q96397066]] || [[:as:Oasis (উৎসৱ)|Oasis]] || [[:en:Category:Cultural festivals in India|Category:Cultural festivals in India]] |- |4042 || [[:en:Ocimum basilicum var. minimum|Ocimum basilicum var. minimum]] || [[d:Q38859|Q38859]] || [[:as:&#39; অচিমাম বেচিলিকাম&#39; var. ন্যূনতম|]] || [[:en:Category:Indian spices|Category:Indian spices]] |- |4043 || [[:en:Odanadi Seva Trust|Odanadi Seva Trust]] || [[d:Q7077265|Q7077265]] || [[:as:ওদানাদি সেৱা ট্ৰাষ্ট|ওদানাদি সেৱা ট্ৰাষ্ট]] || [[:en:Category:Women's organisations based in India|Category:Women's organisations based in India]] |- |4044 || [[:en:Odiyal|Odiyal]] || [[d:Q12979783|Q12979783]] || [[:as:ওডিয়াল|ওডিয়াল]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |4045 || [[:en:Odiyan|Odiyan]] || [[d:Q39074511|Q39074511]] || [[:as:ওডিয়ান|ওডিয়ান]] || [[:en:Category:Films based on Indian folklore|Category:Films based on Indian folklore]] |- |4046 || [[:en:Oduvil Kunhikrishna Menon|Oduvil Kunhikrishna Menon]] || [[d:Q25587938|Q25587938]] || [[:as:ওদুভিল কুঁহিকৃষ্ণ মেনন|ওদুভিল কুঁহিকৃষ্ণ মেনন]] || [[:en:Category:Writers from Thrissur|Category:Writers from Thrissur]] |- |4047 || [[:en:Official Languages Commission|Official Languages Commission]] || [[d:Q17080636|Q17080636]] || [[:as:চৰকাৰী ভাষা আয়োগ|চৰকাৰী ভাষা আয়োগ]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |4048 || [[:en:Official languages of Puducherry|Official languages of Puducherry]] || [[d:Q7079591|Q7079591]] || [[:as:পুডুচেৰীৰ চৰকাৰী ভাষা|পুডুচেৰীৰ চৰকাৰী ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |4049 || [[:en:Oggu Katha|Oggu Katha]] || [[d:Q7080003|Q7080003]] || [[:as:অগ্গু কথা|অগ্গু কথা]] || [[:en:Category:Indian folklore|Category:Indian folklore]] |- |4050 || [[:en:Oh My Friend|Oh My Friend]] || [[d:Q7080500|Q7080500]] || [[:as:অ’ মাই ফ্ৰেণ্ড|অ’ মাই ফ্ৰেণ্ড]] || [[:en:Category:Films shot in Pune|Category:Films shot in Pune]] |- |4051 || [[:en:Oinam Bhogeshwar|Oinam Bhogeshwar]] || [[d:Q136735242|Q136735242]] || [[:as:ঐনাম ভোগেশ্বৰ|ঐনাম ভোগেশ্বৰ]] || [[:en:Category:Meitei literature|Category:Meitei literature]] |- |4052 || [[:en:Oinam Biramangol|Oinam Biramangol]] || [[d:Q136720540|Q136720540]] || [[:as:ঐনাম বীৰমংগোল|ঐনাম বীৰমংগোল]] || [[:en:Category:Meitei theatre|Category:Meitei theatre]] |- |4053 || [[:en:Oinam family|Oinam family]] || [[d:Q106765923|Q106765923]] || [[:as:ঐনাম পৰিয়াল|ঐনাম পৰিয়াল]] || [[:en:Category:Sanamahism|Category:Sanamahism]] |- |4054 || [[:en:Oka Oori Katha|Oka Oori Katha]] || [[d:Q3233701|Q3233701]] || [[:as:ওকা উৰি কথা|ওকা উৰি কথা]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |4055 || [[:en:Okojuwoi|Okojuwoi]] || [[d:Q3436832|Q3436832]] || [[:as:অকোজুৱয়|অকোজুৱয়]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |4056 || [[:en:Okol language|Okol language]] || [[d:Q3436784|Q3436784]] || [[:as:অকল ভাষা|অকল ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |4057 || [[:en:Okram|Okram]] || [[d:Q107669189|Q107669189]] || [[:as:ওক্ৰম|ওক্ৰম]] || [[:en:Category:Meitei surnames|Category:Meitei surnames]] |- |4058 || [[:en:Olan (dish)|Olan]] || [[d:Q13110866|Q13110866]] || [[:as:ওলান (ব্যঞ্জন)|ওলান]] || [[:en:Category:Indian cuisine stubs|Category:Indian cuisine stubs]] |- |4059 || [[:en:Olappamanna Mana|Olappamanna Mana]] || [[d:Q65058567|Q65058567]] || [[:as:ওলাপ্পামন্না মান|ওলাপ্পামন্না মান]] || [[:en:Category:Cultural heritage of India|Category:Cultural heritage of India]] |- |4060 || [[:en:Old Dhivehi|Old Dhivehi]] || [[d:Q117790875|Q117790875]] || [[:as:পুৰণি ধীভেহি|পুৰণি ধীভেহি]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |4061 || [[:en:Old Mission Church, Kolkata|Old Mission Church]] || [[d:Q19950963|Q19950963]] || [[:as:পুৰণি মিছন চাৰ্চ, কলকাতা|পুৰণি মিছন চাৰ্চ]] || [[:en:Category:Churches in Kolkata|Category:Churches in Kolkata]] |- |4062 || [[:en:Olipporu|Olipporu]] || [[d:Q16909607|Q16909607]] || [[:as:অলিপোৰু|অলিপোৰু]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |4063 || [[:en:Ollari language|Ollari language]] || [[d:Q33906|Q33906]] || [[:as:ওল্লাৰী ভাষা|ওল্লাৰী ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |4064 || [[:en:Om Banna|Om Banna]] || [[d:Q7089334|Q7089334]] || [[:as:ওম বন্না|ওম বন্না]] || [[:en:Category:Hindu folk deities|Category:Hindu folk deities]] |- |4065 || [[:en:Om Bheem Bush|Om Bheem Bush]] || [[d:Q124680621|Q124680621]] || [[:as:ওম ভীম বুছ|ওম ভীম বুছ]] || [[:en:Category:Films shot in Pune|Category:Films shot in Pune]] |- |4066 || [[:en:Omi Gurung|Omi Gurung]] || [[d:Q7090145|Q7090145]] || [[:as:ওমি গুৰুং|ওমি গুৰুং]] || [[:en:Category:Indian fashion designers|Category:Indian fashion designers]] |- |4067 || [[:en:One Hundred and Fourth Amendment of the Constitution of India|One Hundred and Fourth Amendment of the Constitution of India]] || [[d:Q83789032|Q83789032]] || [[:as:ভাৰতীয় সংবিধানৰ এশ চতুৰ্থ সংশোধনী|ভাৰতীয় সংবিধানৰ এশ চতুৰ্থ সংশোধনী]] || [[:en:Category:Reservation in India|Category:Reservation in India]] |- |4068 || [[:en:One Hundred and Third Amendment of the Constitution of India|One Hundred and Third Amendment of the Constitution of India]] || [[d:Q60771226|Q60771226]] || [[:as:ভাৰতৰ সংবিধানৰ এশ তৃতীয় সংশোধনী|ভাৰতৰ সংবিধানৰ এশ তৃতীয় সংশোধনী]] || [[:en:Category:Reservation in India|Category:Reservation in India]] |- |4069 || [[:en:One Part Woman|One Part Woman]] || [[d:Q19894906|Q19894906]] || [[:as:এক অংশ মহিলা|এক অংশ মহিলা]] || [[:en:Category:Books about the caste system in India|Category:Books about the caste system in India]] |- |4070 || [[:en:Oneness (film)|Oneness]] || [[d:Q115830222|Q115830222]] || [[:as:একতা (চলচ্চিত্ৰ)|একতা]] || [[:en:Category:Cinema of Manipur|Category:Cinema of Manipur]] |- |4071 || [[:en:Onge language|Onge language]] || [[d:Q2475551|Q2475551]] || [[:as:অংগে ভাষা|অংগে ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |4072 || [[:en:Online gaming in India|Online gaming in India]] || [[d:Q131717342|Q131717342]] || [[:as:ভাৰতত অনলাইন গেমিং|ভাৰতত অনলাইন গেমিং]] || [[:en:Category:Entertainment in India|Category:Entertainment in India]] |- |4073 || [[:en:Onna Irukka Kathukanum|Onna Irukka Kathukanum]] || [[d:Q12916948|Q12916948]] || [[:as:অন্না ইৰুক্কা কথুকানুম|অন্না ইৰুক্কা কথুকানুম]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |4074 || [[:en:Onnum Mindathe|Onnum Mindathe]] || [[d:Q21584256|Q21584256]] || [[:as:অননুম মিণ্ডাথে|অননুম মিণ্ডাথে]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |4075 || [[:en:Ontari (caste)|Ontari]] || [[d:Q137645878|Q137645878]] || [[:as:অণ্টাৰি (জাতি)|অণ্টাৰি]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |4076 || [[:en:Oomappenninu Uriyadappayyan|Oomappenninu Uriyadappayyan]] || [[d:Q13110569|Q13110569]] || [[:as:ওমপ্পেন্নিনু উৰিয়াদপ্পায়্যান|ওমপ্পেন্নিনু উৰিয়াদপ্পায়্যান]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |4077 || [[:en:Ooty varkey|Ooty varkey]] || [[d:Q48731219|Q48731219]] || [[:as:উটি ভাৰ্কি|উটি ভাৰ্কি]] || [[:en:Category:Indian snack foods|Category:Indian snack foods]] |- |4078 || [[:en:Opucikwar|Opucikwar]] || [[d:Q28466|Q28466]] || [[:as:অপুচিকৱাৰ|অপুচিকৱাৰ]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |4079 || [[:en:Order of St. Thomas (award)|Order of St. Thomas]] || [[d:Q56277010|Q56277010]] || [[:as:অৰ্ডাৰ অৱ চেণ্ট থমাছ (বঁটা)|অৰ্ডাৰ অৱ চেণ্ট থমাছ]] || [[:en:Category:Indian awards|Category:Indian awards]] |- |4080 || [[:en:Ordnance Clothing Factory|Ordnance Clothing Factory]] || [[d:Q7100873|Q7100873]] || [[:as:অৰ্ডানেন্স কাপোৰৰ কাৰখানা|অৰ্ডানেন্স কাপোৰৰ কাৰখানা]] || [[:en:Category:Clothing companies of India|Category:Clothing companies of India]] |- |4081 || [[:en:Ordnance Clothing Factory, Shahjahanpur|Ordnance Clothing Factory]] || [[d:Q17080940|Q17080940]] || [[:as:অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰৰ কাৰখানা, শ্বাহজাহানপুৰ|অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰৰ কাৰখানা]] || [[:en:Category:Clothing companies of India|Category:Clothing companies of India]] |- |4082 || [[:en:Ore Mukham|Ore Mukham]] || [[d:Q24034634|Q24034634]] || [[:as:অৰে মুখম|অৰে মুখম]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |4083 || [[:en:Ore Oru Gramathiley|Ore Oru Gramathiley]] || [[d:Q12917019|Q12917019]] || [[:as:অৰে অৰু গ্ৰামাথিলে|অৰে অৰু গ্ৰামাথিলে]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |4084 || [[:en:Oridathu|Oridathu]] || [[d:Q13110819|Q13110819]] || [[:as:ওৰিদাথু|ওৰিদাথু]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |4085 || [[:en:Oriental Research Institute & Manuscripts Library|Oriental Research Institute & Manuscripts Library]] || [[d:Q3356284|Q3356284]] || [[:as:প্ৰাচ্য গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান আৰু পাণ্ডুলিপি পুথিভঁৰাল|প্ৰাচ্য গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান আৰু পাণ্ডুলিপি পুথিভঁৰাল]] || [[:en:Category:Archives in India|Category:Archives in India]] |- |4086 || [[:en:Oriental Research Institute Mysore|Oriental Research Institute Mysore]] || [[d:Q2030551|Q2030551]] || [[:as:প্ৰাচ্য গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান মহীশূৰ|প্ৰাচ্য গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান মহীশূৰ]] || [[:en:Category:Archives in India|Category:Archives in India]] |- |4087 || [[:en:Origin (film)|Origin]] || [[d:Q116745152|Q116745152]] || [[:as:উৎপত্তি (চলচ্চিত্ৰ)|উৎপত্তি]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |4088 || [[:en:Origins of North Indian and Pakistani foods|Origins of North Indian and Pakistani foods]] || [[d:Q7102631|Q7102631]] || [[:as:উত্তৰ ভাৰতীয় আৰু পাকিস্তানী খাদ্যৰ উৎপত্তি|উত্তৰ ভাৰতীয় আৰু পাকিস্তানী খাদ্যৰ উৎপত্তি]] || [[:en:Category:History of Indian cuisine|Category:History of Indian cuisine]] |- |4089 || [[:en:Oru Adaar Love|Oru Adaar Love]] || [[d:Q48546298|Q48546298]] || [[:as:অৰু আদাৰ লাভ|অৰু আদাৰ লাভ]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |4090 || [[:en:Oru Kai Osai|Oru Kai Osai]] || [[d:Q7105123|Q7105123]] || [[:as:অৰু কাই ওছাই|অৰু কাই ওছাই]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |4091 || [[:en:Oru Nadigaiyin Vaakkumoolam|Oru Nadigaiyin Vaakkumoolam]] || [[d:Q12979794|Q12979794]] || [[:as:অৰু নাদিগাইয়িন ৱাক্কুমুলম|অৰু নাদিগাইয়িন ৱাক্কুমুলম]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |4092 || [[:en:Oru Nodi|Oru Nodi]] || [[d:Q125625549|Q125625549]] || [[:as:অৰু নোদি|অৰু নোদি]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |4093 || [[:en:Oru Vadakkan Veeragatha|Oru Vadakkan Veeragatha]] || [[d:Q7105147|Q7105147]] || [[:as:অৰু বদক্কন বীৰগাথা|অৰু বদক্কন বীৰগাথা]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |4094 || [[:en:Oruththi|Oruththi]] || [[d:Q17072782|Q17072782]] || [[:as:ওৰুথথি|ওৰুথথি]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |4095 || [[:en:Osey Ramulamma|Osey Ramulamma]] || [[d:Q7106509|Q7106509]] || [[:as:অচে ৰামুলাম্মা|অচে ৰামুলাম্মা]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |4096 || [[:en:Osmania biscuit|Osmania biscuit]] || [[d:Q19605683|Q19605683]] || [[:as:ওছমানিয়া বিস্কুট|ওছমানিয়া বিস্কুট]] || [[:en:Category:Indian snack foods|Category:Indian snack foods]] |- |4097 || [[:en:Osmond Memorial Church|Osmond Memorial Church]] || [[d:Q7107209|Q7107209]] || [[:as:অচমণ্ড মেম&#39; ৰিয়েল চাৰ্চ|]] || [[:en:Category:Churches in Kolkata|Category:Churches in Kolkata]] |- |4098 || [[:en:Oswal|Oswal]] || [[d:Q7108085|Q7108085]] || [[:as:ওছৱাল|ওছৱাল]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |4099 || [[:en:Other Backward Class|Other Backward Class]] || [[d:Q7108582|Q7108582]] || [[:as:অন্যান্য পিছপৰা শ্ৰেণী|অন্যান্য পিছপৰা শ্ৰেণী]] || [[:en:Category:Caste system in India|Category:Caste system in India]] |- |4100 || [[:en:Otru|Otru]] || [[d:Q106651993|Q106651993]] || [[:as:অট্ৰু|অট্ৰু]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |4101 || [[:en:Otta (weapon)|Otta]] || [[d:None|None]] || [[:as:Otta (অস্ত্ৰ)|Otta]] || [[:en:Category:Indian martial arts|Category:Indian martial arts]] |- |4102 || [[:en:Ou khatta|Ou khatta]] || [[d:Q7113105|Q7113105]] || [[:as:ওউ খাট্টা|ওউ খাট্টা]] || [[:en:Category:Indian condiments|Category:Indian condiments]] |- |4103 || [[:en:Outram Ghat|Outram Ghat]] || [[d:Q7112897|Q7112897]] || [[:as:আউটৰাম ঘাট|আউটৰাম ঘাট]] || [[:en:Category:Ghats in Kolkata|Category:Ghats in Kolkata]] |- |4104 || [[:en:Outsider (2012 film)|Outsider]] || [[d:Q7113000|Q7113000]] || [[:as:আউটছাইডাৰ (২০১২ চনৰ ছবি)|আউটছাইডাৰ]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |4105 || [[:en:Outstanding Parliamentarian Award|Outstanding Parliamentarian Award]] || [[d:Q7113047|Q7113047]] || [[:as:অসাধাৰণ সংসদীয় বঁটা|অসাধাৰণ সংসদীয় বঁটা]] || [[:en:Category:Indian awards|Category:Indian awards]] |- |4106 || [[:en:Overseas Indian representation in Indian sports|Overseas Indian representation in Indian sports]] || [[d:Q124289551|Q124289551]] || [[:as:ভাৰতীয় ক্ৰীড়াত বহিঃৰাজ্যত ভাৰতীয় প্ৰতিনিধিত্ব|ভাৰতীয় ক্ৰীড়াত বহিঃৰাজ্যত ভাৰতীয় প্ৰতিনিধিত্ব]] || [[:en:Category:Sport in India|Category:Sport in India]] |- |4107 || [[:en:Owen Lynch|Owen Lynch]] || [[d:Q92492794|Q92492794]] || [[:as:ওৱেন লিঞ্চ|ওৱেন লিঞ্চ]] || [[:en:Category:Dalit studies|Category:Dalit studies]] |- |4108 || [[:en:P Se Pyaar F Se Faraar|P Se Pyaar F Se Faraar]] || [[d:Q66809663|Q66809663]] || [[:as:পি সে প্যাৰ চ ছে ফৰাৰ|পি সে প্যাৰ চ ছে ফৰাৰ]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |4109 || [[:en:P. C. Sorcar|P. C. Sorcar]] || [[d:Q3273893|Q3273893]] || [[:as:পিচি ছ’ৰকাৰ|পিচি ছ’ৰকাৰ]] || [[:en:Category:Artists from Kolkata|Category:Artists from Kolkata]] |- |4110 || [[:en:P. C. Sorcar, Young|P. C. Sorcar]] || [[d:Q20685616|Q20685616]] || [[:as:পিচি ছ&#39; ৰকাৰ, ইয়ং|]] || [[:en:Category:Artists from Kolkata|Category:Artists from Kolkata]] |- |4111 || [[:en:P. J. Marshall|P. J. Marshall]] || [[d:Q7117309|Q7117309]] || [[:as:পি জে মাৰ্শ্বেল|পি জে মাৰ্শ্বেল]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |4112 || [[:en:P. K. De Sarkar|P. K. De Sarkar]] || [[d:Q87391526|Q87391526]] || [[:as:পি কে দে চৰকাৰ|পি কে দে চৰকাৰ]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |4113 || [[:en:P. N. Oak|P. N. Oak]] || [[d:Q3633397|Q3633397]] || [[:as:পি এন অক|পি এন অক]] || [[:en:Category:Writers from Pune|Category:Writers from Pune]] |- |4114 || [[:en:P. R. Thippeswamy|P. R. Thippeswamy]] || [[d:Q17081193|Q17081193]] || [[:as:পি আৰ থিপেছৱামী|পি আৰ থিপেছৱামী]] || [[:en:Category:Indian folklorists|Category:Indian folklorists]] |- |4115 || [[:en:P. Ramdas|P. Ramdas]] || [[d:Q16134433|Q16134433]] || [[:as:পি ৰামদাস|পি ৰামদাস]] || [[:en:Category:Writers from Thrissur|Category:Writers from Thrissur]] |- |4116 || [[:en:P. Venu|P. Venu]] || [[d:Q16134448|Q16134448]] || [[:as:পি ভেনু|পি ভেনু]] || [[:en:Category:Writers from Thrissur|Category:Writers from Thrissur]] |- |4117 || [[:en:Paari (2000 film)|Paari]] || [[d:Q109775805|Q109775805]] || [[:as:পাৰি (২০০০ চনৰ ছবি)|পাৰি]] || [[:en:Category:Meitei folklore in popular culture|Category:Meitei folklore in popular culture]] |- |4118 || [[:en:Paasam Oru Vesham|Paasam Oru Vesham]] || [[d:Q126126912|Q126126912]] || [[:as:পাসম অৰু ভেশম|পাসম অৰু ভেশম]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |4119 || [[:en:Paava Kadhaigal|Paava Kadhaigal]] || [[d:Q103662590|Q103662590]] || [[:as:পাভা কধাইগাল|পাভা কধাইগাল]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |4120 || [[:en:Paayum Puli (1983 film)|Paayum Puli]] || [[d:Q7121511|Q7121511]] || [[:as:পায়ুম পুলি (১৯৮৩ চনৰ ছবি)|পায়ুম পুলি]] || [[:en:Category:Indian martial arts films|Category:Indian martial arts films]] |- |4121 || [[:en:Pabbas|Pabbas]] || [[d:Q28154326|Q28154326]] || [[:as:পব্বাছ|পব্বাছ]] || [[:en:Category:Culture of Mangalore|Category:Culture of Mangalore]] |- |4122 || [[:en:Pabuji|Pabuji]] || [[d:Q7121831|Q7121831]] || [[:as:পাবুজী|পাবুজী]] || [[:en:Category:Hindu folk deities|Category:Hindu folk deities]] |- |4123 || [[:en:Pabung Syam|Pabung Syam]] || [[d:Q109561835|Q109561835]] || [[:as:পাবুং স্যাম|পাবুং স্যাম]] || [[:en:Category:Cinema of Manipur|Category:Cinema of Manipur]] |- |4124 || [[:en:Pachhimi|Pachhimi]] || [[d:Q7122024|Q7122024]] || [[:as:পচিমি|পচিমি]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |4125 || [[:en:Pachi pulusu|Pachi pulusu]] || [[d:Q7122029|Q7122029]] || [[:as:পাচি পুলুছু|পাচি পুলুছু]] || [[:en:Category:Indian cuisine stubs|Category:Indian cuisine stubs]] |- |4126 || [[:en:Pada (film)|Pada]] || [[d:Q111672443|Q111672443]] || [[:as:Pada (চলচ্চিত্ৰ)|Pada]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |4127 || [[:en:Paddleboard Yoga|Paddleboard Yoga]] || [[d:Q7123344|Q7123344]] || [[:as:পেডেলবৰ্ড যোগাসন|পেডেলবৰ্ড যোগাসন]] || [[:en:Category:Yoga styles|Category:Yoga styles]] |- |4128 || [[:en:Paddu|Paddu]] || [[d:Q2119414|Q2119414]] || [[:as:পদ্দু|পদ্দু]] || [[:en:Category:Indian cuisine stubs|Category:Indian cuisine stubs]] |- |4129 || [[:en:Padhar|Padhar]] || [[d:Q7123730|Q7123730]] || [[:as:পাধৰ|পাধৰ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |4130 || [[:en:Padma Gole|Padma Gole]] || [[d:Q7123830|Q7123830]] || [[:as:পদ্ম গোলে|পদ্ম গোলে]] || [[:en:Category:Indian feminists|Category:Indian feminists]] |- |4131 || [[:en:Padma Lakshmi|Padma Lakshmi]] || [[d:Q464835|Q464835]] || [[:as:পদ্ম লক্ষ্মী|পদ্ম লক্ষ্মী]] || [[:en:Category:Indian fashion designers|Category:Indian fashion designers]] |- |4132 || [[:en:Padmasali (caste)|Padmasali]] || [[d:Q5275371|Q5275371]] || [[:as:পদ্মসালি (জাতি)|পদ্মসালি]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |4133 || [[:en:Padmini Swaminathan|Padmini Swaminathan]] || [[d:Q22958099|Q22958099]] || [[:as:পদুমী স্বামীনাথন|পদুমী স্বামীনাথন]] || [[:en:Category:Indian feminists|Category:Indian feminists]] |- |4134 || [[:en:Padval|Padval]] || [[d:Q7124024|Q7124024]] || [[:as:পদভাল|পদভাল]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |4135 || [[:en:Pagadai Panirendu|Pagadai Panirendu]] || [[d:Q7124138|Q7124138]] || [[:as:পাগদাই পানীৰেন্দু|পাগদাই পানীৰেন্দু]] || [[:en:Category:Indian martial arts films|Category:Indian martial arts films]] |- |4136 || [[:en:Page 3 culture|Page 3 culture]] || [[d:Q7124221|Q7124221]] || [[:as:পৃষ্ঠা ৩ সংস্কৃতি|পৃষ্ঠা ৩ সংস্কৃতি]] || [[:en:Category:Culture of Mumbai|Category:Culture of Mumbai]] |- |4137 || [[:en:Page Industries|Page Industries]] || [[d:Q18386006|Q18386006]] || [[:as:পেজ উদ্যোগ|পেজ উদ্যোগ]] || [[:en:Category:Clothing companies of India|Category:Clothing companies of India]] |- |4138 || [[:en:Pagla Dashu|Pagla Dashu]] || [[d:Q7124366|Q7124366]] || [[:as:পাগলা দশু|পাগলা দশু]] || [[:en:Category:Culture of Kolkata|Category:Culture of Kolkata]] |- |4139 || [[:en:Pahije Jatiche|Pahije Jatiche]] || [[d:Q122973572|Q122973572]] || [[:as:পাহিজে জাটিচে|পাহিজে জাটিচে]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |4140 || [[:en:Paika akhada|Paika akhada]] || [[d:Q7124750|Q7124750]] || [[:as:পাইকা আখাদা|পাইকা আখাদা]] || [[:en:Category:Indian martial arts|Category:Indian martial arts]] |- |4141 || [[:en:Paiyaa|Paiyaa]] || [[d:Q3473406|Q3473406]] || [[:as:পাইয়া|পাইয়া]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |4142 || [[:en:Pajamas|Pajamas]] || [[d:Q193204|Q193204]] || [[:as:পায়জামা|পায়জামা]] || [[:en:Category:Indian clothing|Category:Indian clothing]] |- |4143 || [[:en:Pakhangba Cheng Hongba|Pakhangba Cheng Hongba]] || [[d:Q137168600|Q137168600]] || [[:as:পাখাংবা চেং হংবা|পাখাংবা চেং হংবা]] || [[:en:Category:Sanamahism|Category:Sanamahism]] |- |4144 || [[:en:Pakhangba Temple|Pakhangba Temple]] || [[d:Q137384098|Q137384098]] || [[:as:পাখাংবা মন্দিৰ|পাখাংবা মন্দিৰ]] || [[:en:Category:Sanamahism|Category:Sanamahism]] |- |4145 || [[:en:Pakhangba Temple, Bangladesh|Pakhangba Temple]] || [[d:Q137169579|Q137169579]] || [[:as:বাংলাদেশৰ পাখাংবা মন্দিৰ|বাংলাদেশৰ পাখাংবা মন্দিৰ]] || [[:en:Category:Sanamahism|Category:Sanamahism]] |- |4146 || [[:en:Pakhangba Temple, Uyal Cheirao Ching|Pakhangba Temple]] || [[d:Q137168896|Q137168896]] || [[:as:পাখাংবা মন্দিৰ, উয়াল চেইৰাও চিং|পাখাংবা মন্দিৰ]] || [[:en:Category:Sanamahism|Category:Sanamahism]] |- |4147 || [[:en:Pakkanar|Pakkanar]] || [[d:Q7126003|Q7126003]] || [[:as:পক্বানাৰ|পক্বানাৰ]] || [[:en:Category:Kerala folklore|Category:Kerala folklore]] |- |4148 || [[:en:Pakol|Pakol]] || [[d:Q1512190|Q1512190]] || [[:as:পাকোল|পাকোল]] || [[:en:Category:Indian clothing|Category:Indian clothing]] |- |4149 || [[:en:Palani Panchamirtham|Palani Panchamirtham]] || [[d:Q126478397|Q126478397]] || [[:as:পালানি পঞ্চমীৰথাম|পালানি পঞ্চমীৰথাম]] || [[:en:Category:Indian desserts|Category:Indian desserts]] |- |4150 || [[:en:Palasa 1978|Palasa 1978]] || [[d:Q65924801|Q65924801]] || [[:as:পালাছা ১৯৭৮ চন|পালাছা ১৯৭৮ চন]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |4151 || [[:en:Palathalikalu|Palathalikalu]] || [[d:Q7126779|Q7126779]] || [[:as:পলাথালিকালু|পলাথালিকালু]] || [[:en:Category:Indian desserts|Category:Indian desserts]] |- |4152 || [[:en:Palayakkara Naicker|Palayakkara Naicker]] || [[d:Q97229416|Q97229416]] || [[:as:পলায়াক্কাৰ নাইকাৰ|পলায়াক্কাৰ নাইকাৰ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |4153 || [[:en:Palayakkaran|Palayakkaran]] || [[d:Q97226199|Q97226199]] || [[:as:পলায়কাৰণ|পলায়কাৰণ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |4154 || [[:en:Paliyam Satyagraha|Paliyam Satyagraha]] || [[d:Q122639278|Q122639278]] || [[:as:পলিয়াম সত্যগ্ৰহ|পলিয়াম সত্যগ্ৰহ]] || [[:en:Category:Indian caste movements|Category:Indian caste movements]] |- |4155 || [[:en:Paliyan|Paliyan]] || [[d:Q140396|Q140396]] || [[:as:পালিয়ান|পালিয়ান]] || [[:en:Category:Scheduled Tribes of India|Category:Scheduled Tribes of India]] |- |4156 || [[:en:Pallar|Pallar]] || [[d:Q7127740|Q7127740]] || [[:as:পাললাৰ|পাললাৰ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |4157 || [[:en:Palya Bareli language|Palya Bareli language]] || [[d:Q7128872|Q7128872]] || [[:as:পাল্য বৰেলী ভাষা|পাল্য বৰেলী ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |4158 || [[:en:Pampadi Rajan|Pampadi Rajan]] || [[d:Q15177302|Q15177302]] || [[:as:পাম্পাদি ৰাজন|পাম্পাদি ৰাজন]] || [[:en:Category:Elephants in Indian culture|Category:Elephants in Indian culture]] |- |4159 || [[:en:Pana (Meitei culture)|Pana]] || [[d:Q134552029|Q134552029]] || [[:as:পানা (মেইটেই সংস্কৃতি)|পানা]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |4160 || [[:en:Panakam|Panakam]] || [[d:Q115694830|Q115694830]] || [[:as:পানাকম|পানাকম]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |4161 || [[:en:Panamukkumpally Sastha Temple|Panamukkumpally Sastha Temple]] || [[d:Q13113081|Q13113081]] || [[:as:পানামুক্কুম্পল্লী সাস্থ মন্দিৰ|পানামুক্কুম্পল্লী সাস্থ মন্দিৰ]] || [[:en:Category:Thrissur Pooram|Category:Thrissur Pooram]] |- |4162 || [[:en:Panar (Kundapura)|Panar]] || [[d:Q7130048|Q7130048]] || [[:as:পানাৰ (কুণ্ডপুৰা)|পানাৰ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |4163 || [[:en:Pancha Prakriti (Five Goddesses)|Pancha Prakriti]] || [[d:Q136955700|Q136955700]] || [[:as:পঞ্চ প্ৰকৃতি (পাঁচ দেৱী)|পঞ্চ প্ৰকৃতি]] || [[:en:Category:Hindu goddesses|Category:Hindu goddesses]] |- |4164 || [[:en:Pancha-Dravida|Pancha-Dravida]] || [[d:Q24905684|Q24905684]] || [[:as:পঞ্চ-দ্ৰবিদা|পঞ্চ-দ্ৰবিদা]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |4165 || [[:en:Panchagni|Panchagni]] || [[d:Q3987072|Q3987072]] || [[:as:পঞ্চগনি|পঞ্চগনি]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |4166 || [[:en:Panchal|Panchal]] || [[d:Q17064006|Q17064006]] || [[:as:পাঞ্চল|পাঞ্চল]] || [[:en:Category:Caste system in India|Category:Caste system in India]] |- |4167 || [[:en:Panchanan Ghoshal|Panchanan Ghoshal]] || [[d:Q52340974|Q52340974]] || [[:as:পঞ্চানন ঘোষাল|পঞ্চানন ঘোষাল]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |4168 || [[:en:Panchanan Mitra|Panchanan Mitra]] || [[d:Q7130276|Q7130276]] || [[:as:পঞ্চানন মিত্ৰ|পঞ্চানন মিত্ৰ]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |4169 || [[:en:Panchkalshi|Panchkalshi]] || [[d:Q7130330|Q7130330]] || [[:as:পঞ্চকালশী|পঞ্চকালশী]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |4170 || [[:en:Panchratna dal|Panchratna dal]] || [[d:Q16948625|Q16948625]] || [[:as:পঞ্চৰত্ন দালি|পঞ্চৰত্ন দালি]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |4171 || [[:en:Pandab Goenda|Pandab Goenda]] || [[d:Q13058515|Q13058515]] || [[:as:পাণ্ডব গোয়েন্দা|পাণ্ডব গোয়েন্দা]] || [[:en:Category:Culture of Kolkata|Category:Culture of Kolkata]] |- |4172 || [[:en:Pandav Lila|Pandav Lila]] || [[d:Q65286917|Q65286917]] || [[:as:পাণ্ডৱ লিলা|পাণ্ডৱ লিলা]] || [[:en:Category:Cultural heritage of India|Category:Cultural heritage of India]] |- |4173 || [[:en:Pandav Pratap|Pandav Pratap]] || [[d:Q48731148|Q48731148]] || [[:as:পাণ্ডৱ প্ৰতাপ|পাণ্ডৱ প্ৰতাপ]] || [[:en:Category:Cultural history of India|Category:Cultural history of India]] |- |4174 || [[:en:Pandavar Bhoomi|Pandavar Bhoomi]] || [[d:Q7130528|Q7130528]] || [[:as:পাণ্ডবৰ ভূমি|পাণ্ডবৰ ভূমি]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |4175 || [[:en:Pandi Melam|Pandi Melam]] || [[d:Q3531130|Q3531130]] || [[:as:পাণ্ডী মেলাম|পাণ্ডী মেলাম]] || [[:en:Category:Kerala folklore|Category:Kerala folklore]] |- |4176 || [[:en:Pandit Deendayal Upadhyaya Institute of Archaeology|Pandit Deendayal Upadhyaya Institute of Archaeology]] || [[d:Q104862300|Q104862300]] || [[:as:পণ্ডিত দীনদয়াল উপাধ্যায় পুৰাতত্ত্ব প্ৰতিষ্ঠান|পণ্ডিত দীনদয়াল উপাধ্যায় পুৰাতত্ত্ব প্ৰতিষ্ঠান]] || [[:en:Category:Ministry of Culture (India)|Category:Ministry of Culture]] |- |4177 || [[:en:Paneer|Paneer]] || [[d:Q1139546|Q1139546]] || [[:as:পানীৰ|পানীৰ]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |4178 || [[:en:Paneer makhani|Paneer makhani]] || [[d:Q28172393|Q28172393]] || [[:as:পানীৰ মাখানি|পানীৰ মাখানি]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |4179 || [[:en:Pangea Day|Pangea Day]] || [[d:Q3187006|Q3187006]] || [[:as:পাংগিয়া দিৱস|পাংগিয়া দিৱস]] || [[:en:Category:Cultural festivals in India|Category:Cultural festivals in India]] |- |4180 || [[:en:Panghat|Panghat]] || [[d:Q7130938|Q7130938]] || [[:as:পাংঘাট|পাংঘাট]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |4181 || [[:en:Pani (film)|Pani]] || [[d:Q127850162|Q127850162]] || [[:as:পানী (চলচ্চিত্ৰ)|পানী]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |4182 || [[:en:Panika|Panika]] || [[d:Q7131152|Q7131152]] || [[:as:পানীকা|পানীকা]] || [[:en:Category:Other Backward Classes|Category:Other Backward Classes]] |- |4183 || [[:en:Panikhia Jati|Panikhia Jati]] || [[d:Q104864747|Q104864747]] || [[:as:পানীখিয়া জাতি|পানীখিয়া জাতি]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |4184 || [[:en:Paniya people|Paniya people]] || [[d:Q17072958|Q17072958]] || [[:as:পানীয়া মানুহ|পানীয়া মানুহ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |4185 || [[:en:Panjika|Panjika]] || [[d:Q11722905|Q11722905]] || [[:as:পাঞ্জিকা|পাঞ্জিকা]] || [[:en:Category:Culture of Mithila|Category:Culture of Mithila]] |- |4186 || [[:en:Panjiri|Panjiri]] || [[d:Q7131260|Q7131260]] || [[:as:পাঞ্জিৰি|পাঞ্জিৰি]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |4187 || [[:en:Panjis|Panjis]] || [[d:Q7131258|Q7131258]] || [[:as:পাঞ্জী|পাঞ্জী]] || [[:en:Category:Culture of Mithila|Category:Culture of Mithila]] |- |4188 || [[:en:Pankajavalli (film)|Pankajavalli]] || [[d:Q23023679|Q23023679]] || [[:as:পংকজাৱল্লী (চলচ্চিত্ৰ)|পংকজাৱল্লী]] || [[:en:Category:Films based on Indian folklore|Category:Films based on Indian folklore]] |- |4189 || [[:en:Pannaiyar|Pannaiyar]] || [[d:Q40890257|Q40890257]] || [[:as:পান্নাইয়াৰ|পান্নাইয়াৰ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |4190 || [[:en:Panskurar Chop|Panskurar Chop]] || [[d:Q85792064|Q85792064]] || [[:as:পানস্কুৰাৰ চপ|পানস্কুৰাৰ চপ]] || [[:en:Category:Indian fast food|Category:Indian fast food]] |- |4191 || [[:en:Panth Pakar|Panth Pakar]] || [[d:Q137802391|Q137802391]] || [[:as:পন্থ পাকাৰ|পন্থ পাকাৰ]] || [[:en:Category:Culture of Mithila|Category:Culture of Mithila]] |- |4192 || [[:en:Panthoibi (disambiguation)|Panthoibi]] || [[d:Q107669218|Q107669218]] || [[:as:Panthoibi (অস্পষ্টতা)|Panthoibi]] || [[:en:Category:Sanamahism|Category:Sanamahism]] |- |4193 || [[:en:Panthoibi Iratpa|Panthoibi Iratpa]] || [[d:Q85792083|Q85792083]] || [[:as:পান্থোইবি ইৰতপা|পান্থোইবি ইৰতপা]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |4194 || [[:en:Panthoibi Naheron|Panthoibi Naheron]] || [[d:Q138299486|Q138299486]] || [[:as:পান্থোইবি নাহেৰন|পান্থোইবি নাহেৰন]] || [[:en:Category:Sanamahism|Category:Sanamahism]] |- |4195 || [[:en:Pantua|Pantua]] || [[d:Q7131930|Q7131930]] || [[:as:পন্তুৱা|পন্তুৱা]] || [[:en:Category:Indian cuisine stubs|Category:Indian cuisine stubs]] |- |4196 || [[:en:Papad ki Saag-Bhaaji|Papad ki Saag-Bhaaji]] || [[d:Q22579010|Q22579010]] || [[:as:পাপদ কি সাগ-ভাজী|পাপদ কি সাগ-ভাজী]] || [[:en:Category:Indian breads|Category:Indian breads]] |- |4197 || [[:en:Paphal|Paphal]] || [[d:Q134576568|Q134576568]] || [[:as:পাফল|পাফল]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |4198 || [[:en:Papilio Buddha (film)|Papilio Buddha]] || [[d:Q7132836|Q7132836]] || [[:as:Papilio বুদ্ধ (চলচ্চিত্ৰ)|Papilio বুদ্ধ]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |4199 || [[:en:Pappanji|Pappanji]] || [[d:Q112480599|Q112480599]] || [[:as:পাপ্পাঞ্জী|পাপ্পাঞ্জী]] || [[:en:Category:Culture of Kochi|Category:Culture of Kochi]] |- |4200 || [[:en:Para (Bengali)|Para]] || [[d:Q7133638|Q7133638]] || [[:as:পাৰা (বাংলা)|পাৰা]] || [[:en:Category:Culture of Kolkata|Category:Culture of Kolkata]] |- |4201 || [[:en:Parading on donkey|Parading on donkey]] || [[d:Q7134164|Q7134164]] || [[:as:গাধৰ ওপৰত পেৰেডিং|গাধৰ ওপৰত পেৰেডিং]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |4202 || [[:en:Paradise Cinema (Kolkata)|Paradise Cinema]] || [[d:Q7134255|Q7134255]] || [[:as:পেৰাডাইজ চিনেমা (কলকাতা)|পেৰাডাইজ চিনেমা]] || [[:en:Category:Cinemas in Kolkata|Category:Cinemas in Kolkata]] |- |4203 || [[:en:Paragon Restaurant|Paragon Restaurant]] || [[d:Q19895080|Q19895080]] || [[:as:পেৰাগন ৰেষ্টুৰেণ্ট|পেৰাগন ৰেষ্টুৰেণ্ট]] || [[:en:Category:Indian cuisine stubs|Category:Indian cuisine stubs]] |- |4204 || [[:en:Parahiya|Parahiya]] || [[d:Q7134761|Q7134761]] || [[:as:পৰহিয়া|পৰহিয়া]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |4205 || [[:en:Paraiya|Paraiya]] || [[d:Q993473|Q993473]] || [[:as:পাৰিয়া|পাৰিয়া]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |4206 || [[:en:Paramanandayya Sishyulu|Paramanandayya Sishyulu]] || [[d:Q30636220|Q30636220]] || [[:as:পৰমানন্দয় সিশ্যুলু|পৰমানন্দয় সিশ্যুলু]] || [[:en:Category:Films based on Indian folklore|Category:Films based on Indian folklore]] |- |4207 || [[:en:Paramanu|Paramanu]] || [[d:Q60741024|Q60741024]] || [[:as:পৰমনু|পৰমনু]] || [[:en:Category:Indian philosophy|Category:Indian philosophy]] |- |4208 || [[:en:Paramekkavu Bagavathi Temple|Paramekkavu Bagavathi Temple]] || [[d:Q7135186|Q7135186]] || [[:as:পৰমেক্কাভু বাগাৱতী মন্দিৰ|পৰমেক্কাভু বাগাৱতী মন্দিৰ]] || [[:en:Category:Thrissur Pooram|Category:Thrissur Pooram]] |- |4209 || [[:en:Paramekkavu Rajendran|Paramekkavu Rajendran]] || [[d:Q105063716|Q105063716]] || [[:as:পৰমেক্কাভু ৰাজেন্দ্ৰন|পৰমেক্কাভু ৰাজেন্দ্ৰন]] || [[:en:Category:Elephants in Indian culture|Category:Elephants in Indian culture]] |- |4210 || [[:en:Parari (2024 film)|Parari]] || [[d:Q131194524|Q131194524]] || [[:as:পাৰাৰী (২০২৪ চনৰ ছবি)|পাৰাৰী]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |4211 || [[:en:Parashor Barma|Parashor Barma]] || [[d:Q30127293|Q30127293]] || [[:as:পৰাশোৰ বৰমা|পৰাশোৰ বৰমা]] || [[:en:Category:Culture of Kolkata|Category:Culture of Kolkata]] |- |4212 || [[:en:Parashurama Kalpasutra|Parashurama Kalpasutra]] || [[d:Q110613165|Q110613165]] || [[:as:পৰশুৰাম কল্পসূত্ৰ|পৰশুৰাম কল্পসূত্ৰ]] || [[:en:Category:Tripura Sundari|Category:Tripura Sundari]] |- |4213 || [[:en:Parasika kingdom|Parasika kingdom]] || [[d:Q7135923|Q7135923]] || [[:as:পৰশিকা ৰাজ্য|পৰশিকা ৰাজ্য]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |4214 || [[:en:Parat|Parat]] || [[d:Q56291931|Q56291931]] || [[:as:পৰত|পৰত]] || [[:en:Category:Indian food preparation utensils|Category:Indian food preparation utensils]] |- |4215 || [[:en:Paratha roll|Paratha roll]] || [[d:Q125700998|Q125700998]] || [[:as:পৰঠা ৰোল|পৰঠা ৰোল]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |4216 || [[:en:Paravar|Paravar]] || [[d:Q3518671|Q3518671]] || [[:as:পৰৱৰ|পৰৱৰ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |4217 || [[:en:Parched|Parched]] || [[d:Q20751336|Q20751336]] || [[:as:শুকাই যোৱা|শুকাই যোৱা]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |4218 || [[:en:Pardhi language|Pardhi language]] || [[d:Q7136554|Q7136554]] || [[:as:পৰ্ধি ভাষা|পৰ্ধি ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |4219 || [[:en:Paresh Maity|Paresh Maity]] || [[d:Q7136854|Q7136854]] || [[:as:পৰেশ মাইটি|পৰেশ মাইটি]] || [[:en:Category:Artists from Kolkata|Category:Artists from Kolkata]] |- |4220 || [[:en:Parikrama (band)|Parikrama]] || [[d:Q7137093|Q7137093]] || [[:as:পৰিক্ৰমা (বেণ্ড)|পৰিক্ৰমা]] || [[:en:Category:Culture of Delhi|Category:Culture of Delhi]] |- |4221 || [[:en:Parimal Garden|Parimal Garden]] || [[d:Q120949302|Q120949302]] || [[:as:পৰিমল বাগিছা|পৰিমল বাগিছা]] || [[:en:Category:Culture of Ahmedabad|Category:Culture of Ahmedabad]] |- |4222 || [[:en:Parinati|Parinati]] || [[d:Q7137126|Q7137126]] || [[:as:পৰিনাটী|পৰিনাটী]] || [[:en:Category:Films based on Indian folklore|Category:Films based on Indian folklore]] |- |4223 || [[:en:Parinati (2025 film)|Parinati]] || [[d:Q137652513|Q137652513]] || [[:as:পৰিনাতী (২০২৫ চনৰ ছবি)|পৰিনাতী]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |4224 || [[:en:Parineeta (1942 film)|Parineeta]] || [[d:Q7137137|Q7137137]] || [[:as:পৰিণীতা (১৯৪২ চনৰ ছবি)|পৰিণীতা]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |4225 || [[:en:Parineeta (1953 film)|Parineeta]] || [[d:Q959267|Q959267]] || [[:as:পৰিণীতা (১৯৫৩ চনৰ ছবি)|পৰিণীতা]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |4226 || [[:en:Parineeta (1969 film)|Parineeta]] || [[d:Q7137140|Q7137140]] || [[:as:পৰিণীতা (১৯৬৯ চনৰ ছবি)|পৰিণীতা]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |4227 || [[:en:Parineeta (2005 film)|Parineeta]] || [[d:Q2036518|Q2036518]] || [[:as:পৰিণীতা (২০০৫ চনৰ ছবি)|পৰিণীতা]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |4228 || [[:en:Parineeta (novel)|Parineeta]] || [[d:Q15729800|Q15729800]] || [[:as:পৰিণীতা (উপন্যাস)|পৰিণীতা]] || [[:en:Category:Novels set in Kolkata|Category:Novels set in Kolkata]] |- |4229 || [[:en:Paris Paris|Paris Paris]] || [[d:Q42291481|Q42291481]] || [[:as:পেৰিছ পেৰিছ|পেৰিছ পেৰিছ]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |4230 || [[:en:Paritosh Sen|Paritosh Sen]] || [[d:Q961330|Q961330]] || [[:as:পৰিতোষ সেন|পৰিতোষ সেন]] || [[:en:Category:Artists from Kolkata|Category:Artists from Kolkata]] |- |4231 || [[:en:Pariyerum Perumal|Pariyerum Perumal]] || [[d:Q29467816|Q29467816]] || [[:as:পাৰিয়েৰম পেৰুমাল|পাৰিয়েৰম পেৰুমাল]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |4232 || [[:en:Parmotrema perlatum|Parmotrema perlatum]] || [[d:Q6354381|Q6354381]] || [[:as:পাৰ্মোট্ৰেমা পাৰ্লেটাম|পাৰ্মোট্ৰেমা পাৰ্লেটাম]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |4233 || [[:en:Paromita Banerjee|Paromita Banerjee]] || [[d:Q7139419|Q7139419]] || [[:as:পৰোমিতা বেনাৰ্জী|পৰোমিতা বেনাৰ্জী]] || [[:en:Category:Indian fashion designers|Category:Indian fashion designers]] |- |4234 || [[:en:Parotta|Parotta]] || [[d:Q1897149|Q1897149]] || [[:as:পেৰোটা|পেৰোটা]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |4235 || [[:en:Parsa's|Parsa's]] || [[d:Q111943719|Q111943719]] || [[:as:পাৰ্ছাৰ|পাৰ্ছাৰ]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |4236 || [[:en:Parsi cuisine|Parsi cuisine]] || [[d:Q7139975|Q7139975]] || [[:as:পাৰ্চী খাদ্য|পাৰ্চী খাদ্য]] || [[:en:Category:Indian cuisine by state or union territory|Category:Indian cuisine by state or union territory]] |- |4237 || [[:en:Partha Ghosh|Partha Ghosh]] || [[d:Q111952247|Q111952247]] || [[:as:পাৰ্থ ঘোষ|পাৰ্থ ঘোষ]] || [[:en:Category:Artists from Kolkata|Category:Artists from Kolkata]] |- |4238 || [[:en:Parthan Kanda Paralokam|Parthan Kanda Paralokam]] || [[d:Q7140216|Q7140216]] || [[:as:পাৰ্থন কণ্ড পৰলোকম|পাৰ্থন কণ্ড পৰলোকম]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |4239 || [[:en:Parthapratim Deb|Parthapratim Deb]] || [[d:Q126724893|Q126724893]] || [[:as:পাৰ্থপ্ৰতিম দেৱ|পাৰ্থপ্ৰতিম দেৱ]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |4240 || [[:en:Parti Parikatha|Parti Parikatha]] || [[d:Q7140289|Q7140289]] || [[:as:পাৰ্টি পাৰিকথা|পাৰ্টি পাৰিকথা]] || [[:en:Category:Culture of Mithila|Category:Culture of Mithila]] |- |4241 || [[:en:Particularly vulnerable tribal group|Particularly vulnerable tribal group]] || [[d:Q17081992|Q17081992]] || [[:as:বিশেষকৈ দুৰ্বল জনজাতীয় গোট|বিশেষকৈ দুৰ্বল জনজাতীয় গোট]] || [[:en:Category:Caste system in India|Category:Caste system in India]] |- |4242 || [[:en:Parukutty Nethyar Amma|Parukutty Nethyar Amma]] || [[d:Q107040794|Q107040794]] || [[:as:পাৰুকুট্টী নেথিয়াৰ আম্মা|পাৰুকুট্টী নেথিয়াৰ আম্মা]] || [[:en:Category:Women in Kerala|Category:Women in Kerala]] |- |4243 || [[:en:Paruppusilli|Paruppusilli]] || [[d:Q7141221|Q7141221]] || [[:as:পাৰুপপুচিলি|পাৰুপপুচিলি]] || [[:en:Category:Indian cuisine stubs|Category:Indian cuisine stubs]] |- |4244 || [[:en:Pasanda|Pasanda]] || [[d:Q7141600|Q7141600]] || [[:as:পাছাণ্ডা|পাছাণ্ডা]] || [[:en:Category:Indian curries|Category:Indian curries]] |- |4245 || [[:en:Pasapali sari|Pasapali sari]] || [[d:Q7141605|Q7141605]] || [[:as:পাছাপালি শাৰী|পাছাপালি শাৰী]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |4246 || [[:en:Paschimbanga Bangla Akademi|Paschimbanga Bangla Akademi]] || [[d:Q7141810|Q7141810]] || [[:as:পাছিম্বাংগা বাংলা একাডেমী|পাছিম্বাংগা বাংলা একাডেমী]] || [[:en:Category:Cultural organisations based in India|Category:Cultural organisations based in India]] |- |4247 || [[:en:Pasembur|Pasembur]] || [[d:Q2835232|Q2835232]] || [[:as:পাছেম্বুৰ|পাছেম্বুৰ]] || [[:en:Category:Indian fusion cuisine|Category:Indian fusion cuisine]] |- |4248 || [[:en:Pashti|Pashti]] || [[d:Q7142035|Q7142035]] || [[:as:পষ্টী|পষ্টী]] || [[:en:Category:Indian breads|Category:Indian breads]] |- |4249 || [[:en:Pass Pass Pulse|Pass Pass Pulse]] || [[d:Q134287077|Q134287077]] || [[:as:পাছ পাছ পালছ|পাছ পাছ পালছ]] || [[:en:Category:Indian snack foods|Category:Indian snack foods]] |- |4250 || [[:en:Passenger (2009 film)|Passenger]] || [[d:Q7142575|Q7142575]] || [[:as:যাত্ৰী (২০০৯ চনৰ ছবি)|যাত্ৰী]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |4251 || [[:en:Pata (sword)|Pata]] || [[d:Q746064|Q746064]] || [[:as:পাটা (তৰোৱাল)|পাটা]] || [[:en:Category:Indian martial arts|Category:Indian martial arts]] |- |4252 || [[:en:Pataneswari|Pataneswari]] || [[d:Q7144234|Q7144234]] || [[:as:পতনেশ্বৰী|পতনেশ্বৰী]] || [[:en:Category:Regional Hindu goddesses|Category:Regional Hindu goddesses]] |- |4253 || [[:en:Patanjali Yogpeeth|Patanjali Yogpeeth]] || [[d:Q7144244|Q7144244]] || [[:as:পতঞ্জলি যোগপীঠ|পতঞ্জলি যোগপীঠ]] || [[:en:Category:Yoga organizations|Category:Yoga organizations]] |- |4254 || [[:en:Patara (caste)|Patara]] || [[d:Q15706203|Q15706203]] || [[:as:পতৰা (জাতি)|পতৰা]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |4255 || [[:en:Pateliya|Pateliya]] || [[d:Q7144416|Q7144416]] || [[:as:পাতেলীয়া|পাতেলীয়া]] || [[:en:Category:Scheduled Tribes of India|Category:Scheduled Tribes of India]] |- |4256 || [[:en:Pathani suit|Pathani suit]] || [[d:Q104881177|Q104881177]] || [[:as:পাঠানী চুট|পাঠানী চুট]] || [[:en:Category:Indian clothing|Category:Indian clothing]] |- |4257 || [[:en:Pathare Prabhu|Pathare Prabhu]] || [[d:Q7144713|Q7144713]] || [[:as:পাঠৰে প্ৰভু|পাঠৰে প্ৰভু]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |4258 || [[:en:Pathare Prabhu (Kanchole)|Pathare Prabhu]] || [[d:Q7144714|Q7144714]] || [[:as:পাথাৰে প্ৰভু (কাঞ্চোলে)|পাথাৰে প্ৰভু]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |4259 || [[:en:Patharkat|Patharkat]] || [[d:Q7144724|Q7144724]] || [[:as:পাথাৰকট|পাথাৰকট]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |4260 || [[:en:Pathemari|Pathemari]] || [[d:Q18703881|Q18703881]] || [[:as:পাথেমাৰী|পাথেমাৰী]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |4261 || [[:en:Pathin|Pathin]] || [[d:Q24943243|Q24943243]] || [[:as:পাথিন|পাথিন]] || [[:en:Category:Indian clothing|Category:Indian clothing]] |- |4262 || [[:en:Pathini Penn|Pathini Penn]] || [[d:Q84697989|Q84697989]] || [[:as:পাথিনি পেন|পাথিনি পেন]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |4263 || [[:en:Pathiri|Pathiri]] || [[d:Q3595628|Q3595628]] || [[:as:পাথিৰি|পাথিৰি]] || [[:en:Category:Indian breads|Category:Indian breads]] |- |4264 || [[:en:Pathonpatham Noottandu|Pathonpatham Noottandu]] || [[d:Q107675947|Q107675947]] || [[:as:পাথোনপাথম নুট্টাণ্ডু|পাথোনপাথম নুট্টাণ্ডু]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |4265 || [[:en:Pathukudi|Pathukudi]] || [[d:Q7144862|Q7144862]] || [[:as:পাঠুকুড়ী|পাঠুকুড়ী]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |4266 || [[:en:Pati (title)|Pati]] || [[d:Q7144907|Q7144907]] || [[:as:পাতি (শিৰোনাম)|পাতি]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |4267 || [[:en:Pati Parmeshwar and Majazi Khuda|Pati Parmeshwar and Majazi Khuda]] || [[d:Q126034671|Q126034671]] || [[:as:পাতি পাৰ্মেশ্বৰ আৰু মাজাজী খুড়া|পাতি পাৰ্মেশ্বৰ আৰু মাজাজী খুড়া]] || [[:en:Category:Women in India|Category:Women in India]] |- |4268 || [[:en:Pati Patni Aur Woh (2019 film)|Pati Patni Aur Woh]] || [[d:Q63093209|Q63093209]] || [[:as:পাতি পাটনি ঔৰ ৱহ (২০১৯ চলচ্চিত্ৰ)|পাতি পাটনি ঔৰ ৱহ]] || [[:en:Category:Films about fashion in India|Category:Films about fashion in India]] |- |4269 || [[:en:Patiala salwar|Patiala salwar]] || [[d:Q7144918|Q7144918]] || [[:as:পাটিয়ালা ছালৱাৰ|পাটিয়ালা ছালৱাৰ]] || [[:en:Category:Indian clothing|Category:Indian clothing]] |- |4270 || [[:en:Patidar reservation agitation|Patidar reservation agitation]] || [[d:Q20856322|Q20856322]] || [[:as:পাটিদাৰ সংৰক্ষণ আন্দোলন|পাটিদাৰ সংৰক্ষণ আন্দোলন]] || [[:en:Category:Reservation in India|Category:Reservation in India]] |- |4271 || [[:en:Patita (1953 film)|Patita]] || [[d:Q7145056|Q7145056]] || [[:as:পতিতা (১৯৫৩ চনৰ ছবি)|পতিতা]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |4272 || [[:en:Pativrata|Pativrata]] || [[d:Q30595462|Q30595462]] || [[:as:পতীব্ৰত|পতীব্ৰত]] || [[:en:Category:Women in India|Category:Women in India]] |- |4273 || [[:en:Patliputra Natya Mahotsav|Patliputra Natya Mahotsav]] || [[d:Q19895155|Q19895155]] || [[:as:পাটলিপুত্ৰ নাট্য মহোৎসৱ|পাটলিপুত্ৰ নাট্য মহোৎসৱ]] || [[:en:Category:Culture of Patna|Category:Culture of Patna]] |- |4274 || [[:en:Patna Book Fair|Patna Book Fair]] || [[d:Q17082209|Q17082209]] || [[:as:পাটনা গ্ৰন্থমেলা|পাটনা গ্ৰন্থমেলা]] || [[:en:Category:Culture of Patna|Category:Culture of Patna]] |- |4275 || [[:en:Patna Film Festival|Patna Film Festival]] || [[d:Q16962924|Q16962924]] || [[:as:পাটনা চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ|পাটনা চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ]] || [[:en:Category:Culture of Patna|Category:Culture of Patna]] |- |4276 || [[:en:Patna Pride March|Patna Pride March]] || [[d:Q30675418|Q30675418]] || [[:as:পাটনা প্ৰাইড মাৰ্চ|পাটনা প্ৰাইড মাৰ্চ]] || [[:en:Category:Culture of Patna|Category:Culture of Patna]] |- |4277 || [[:en:Patna Sahib Mahotsav|Patna Sahib Mahotsav]] || [[d:Q19895159|Q19895159]] || [[:as:পাটনা চাহাব মহোৎসৱ|পাটনা চাহাব মহোৎসৱ]] || [[:en:Category:Culture of Patna|Category:Culture of Patna]] |- |4278 || [[:en:Patna School of Painting|Patna School of Painting]] || [[d:Q16965789|Q16965789]] || [[:as:পাটনা স্কুল অৱ পেইণ্টিং|পাটনা স্কুল অৱ পেইণ্টিং]] || [[:en:Category:Culture of Patna|Category:Culture of Patna]] |- |4279 || [[:en:Patra ni machhi|Patra ni machhi]] || [[d:Q7145207|Q7145207]] || [[:as:পাত্ৰ নি মাছি|পাত্ৰ নি মাছি]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |4280 || [[:en:Patrode|Patrode]] || [[d:Q7145204|Q7145204]] || [[:as:পেট্ৰ&#39; ড|]] || [[:en:Category:Indian snack foods|Category:Indian snack foods]] |- |4281 || [[:en:Pattanaje|Pattanaje]] || [[d:Q31830233|Q31830233]] || [[:as:পট্টানাজে|পট্টানাজে]] || [[:en:Category:Culture of Mangalore|Category:Culture of Mangalore]] |- |4282 || [[:en:Pattariyar|Pattariyar]] || [[d:Q7148330|Q7148330]] || [[:as:পত্তৰিয়াৰ|পত্তৰিয়াৰ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |4283 || [[:en:Pattas|Pattas]] || [[d:Q82843367|Q82843367]] || [[:as:পট্টাছ|পট্টাছ]] || [[:en:Category:Indian martial arts films|Category:Indian martial arts films]] |- |4284 || [[:en:Pattole Palome|Pattole Palome]] || [[d:Q7148610|Q7148610]] || [[:as:পেট&#39; লে পালোম|]] || [[:en:Category:Indian folklore|Category:Indian folklore]] |- |4285 || [[:en:Patwa|Patwa]] || [[d:Q7148792|Q7148792]] || [[:as:পাটোৱা|পাটোৱা]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |4286 || [[:en:Paul Goethals|Paul Goethals]] || [[d:Q2928057|Q2928057]] || [[:as:পল গ&#39; থালছ|]] || [[:en:Category:Roman Catholic archbishops of Calcutta|Category:Roman Catholic archbishops of Calcutta]] |- |4287 || [[:en:Paul Harrison Award|Paul Harrison Award]] || [[d:None|None]] || [[:as:পল হেৰিছন বঁটা|পল হেৰিছন বঁটা]] || [[:en:Category:Indian awards|Category:Indian awards]] |- |4288 || [[:en:Paul Laverty|Paul Laverty]] || [[d:Q922492|Q922492]] || [[:as:পল লেভাৰ্টি|পল লেভাৰ্টি]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |4289 || [[:en:Pauri Bareli language|Pauri Bareli language]] || [[d:Q7155462|Q7155462]] || [[:as:পৌৰী বৰেলী ভাষা|পৌৰী বৰেলী ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |4290 || [[:en:Pavalakodi (1949 film)|Pavalakodi]] || [[d:Q30602682|Q30602682]] || [[:as:পাভালাকোডী (১৯৪৯ চনৰ ছবি)|পাভালাকোডী]] || [[:en:Category:Films based on Indian folklore|Category:Films based on Indian folklore]] |- |4291 || [[:en:Pavam Pavam Rajakumaran|Pavam Pavam Rajakumaran]] || [[d:Q7155513|Q7155513]] || [[:as:পৱম পৱম ৰাজকুমাৰন|পৱম পৱম ৰাজকুমাৰন]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |4292 || [[:en:Pawari|Pawari]] || [[d:Q106398670|Q106398670]] || [[:as:পাৱাৰী|পাৱাৰী]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |4293 || [[:en:Payal Dhar|Payal Dhar]] || [[d:Q126009347|Q126009347]] || [[:as:পয়াল ধৰ|পয়াল ধৰ]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |4294 || [[:en:Payal Jain|Payal Jain]] || [[d:Q7156649|Q7156649]] || [[:as:পয়াল জৈন|পয়াল জৈন]] || [[:en:Category:Indian fashion designers|Category:Indian fashion designers]] |- |4295 || [[:en:Peanut chutney|Peanut chutney]] || [[d:Q24882661|Q24882661]] || [[:as:বাদামৰ চাটনি|বাদামৰ চাটনি]] || [[:en:Category:Indian condiments|Category:Indian condiments]] |- |4296 || [[:en:Pearl Academy|Pearl Academy]] || [[d:Q7158031|Q7158031]] || [[:as:পাৰ্ল একাডেমী|পাৰ্ল একাডেমী]] || [[:en:Category:Fashion schools in India|Category:Fashion schools in India]] |- |4297 || [[:en:Peary Chand Mitra|Peary Chand Mitra]] || [[d:Q288769|Q288769]] || [[:as:পিয়ৰী চান্দ মিত্ৰ|পিয়ৰী চান্দ মিত্ৰ]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |4298 || [[:en:Peary Charan Sarkar|Peary Charan Sarkar]] || [[d:Q7158395|Q7158395]] || [[:as:পিয়ৰী চৰণ সৰকাৰ|পিয়ৰী চৰণ সৰকাৰ]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |4299 || [[:en:Pebet (bird)|Pebet]] || [[d:Q125504128|Q125504128]] || [[:as:পেবেট (পক্ষী)|পেবেট]] || [[:en:Category:Meitei mythology|Category:Meitei mythology]] |- |4300 || [[:en:Peddi|Peddi]] || [[d:Q133573186|Q133573186]] || [[:as:পেড্ডি|পেড্ডি]] || [[:en:Category:Films shot in Pune|Category:Films shot in Pune]] |- |4301 || [[:en:Pehlwani|Pehlwani]] || [[d:Q2404776|Q2404776]] || [[:as:পেহলৱানী|পেহলৱানী]] || [[:en:Category:Indian martial arts|Category:Indian martial arts]] |- |4302 || [[:en:Pelli Chesi Choodu|Pelli Chesi Choodu]] || [[d:Q7161562|Q7161562]] || [[:as:পেল্লী চেছি চৌডু|পেল্লী চেছি চৌডু]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |4303 || [[:en:Pelli Peetalu|Pelli Peetalu]] || [[d:Q13002934|Q13002934]] || [[:as:পেলি পিটালু|পেলি পিটালু]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |4304 || [[:en:Pelli Pustakam (1991 film)|Pelli Pustakam]] || [[d:Q16252939|Q16252939]] || [[:as:পেল্লী পুস্তাকাম (১৯৯১ চনৰ ছবি)|পেল্লী পুস্তাকাম]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |4305 || [[:en:Pellinaati Pramanalu|Pellinaati Pramanalu]] || [[d:Q7161560|Q7161560]] || [[:as:পেল্লিনআটি প্ৰমাণলু|পেল্লিনআটি প্ৰমাণলু]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |4306 || [[:en:Penchal Das|Penchal Das]] || [[d:Q132131112|Q132131112]] || [[:as:পেঞ্চল দাস|পেঞ্চল দাস]] || [[:en:Category:Indian folk singers|Category:Indian folk singers]] |- |4307 || [[:en:Pencil suit|Pencil suit]] || [[d:Q17082627|Q17082627]] || [[:as:পেঞ্চিলৰ চুট|পেঞ্চিলৰ চুট]] || [[:en:Category:Indian clothing|Category:Indian clothing]] |- |4308 || [[:en:Pendulum (2023 film)|Pendulum]] || [[d:Q120761179|Q120761179]] || [[:as:পেণ্ডুলাম (২০২৩ চনৰ ছবি)|পেণ্ডুলাম]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |4309 || [[:en:Pengal Veettin Kangal|Pengal Veettin Kangal]] || [[d:Q123516219|Q123516219]] || [[:as:পেংগল ভীটিন কংগল|পেংগল ভীটিন কংগল]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |4310 || [[:en:Penn (film)|Penn]] || [[d:Q7163162|Q7163162]] || [[:as:পেন (চলচ্চিত্ৰ)|পেন]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |4311 || [[:en:Penn Kulathin Pon Vilakku|Penn Kulathin Pon Vilakku]] || [[d:Q12986578|Q12986578]] || [[:as:পেন কুলাথিন পন ভিলাক্কু|পেন কুলাথিন পন ভিলাক্কু]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |4312 || [[:en:Penngal|Penngal]] || [[d:Q28793863|Q28793863]] || [[:as:পেংগল|পেংগল]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |4313 || [[:en:People of the Year|People of the Year]] || [[d:Q111803413|Q111803413]] || [[:as:বছৰৰ মানুহ|বছৰৰ মানুহ]] || [[:en:Category:Indian awards|Category:Indian awards]] |- |4314 || [[:en:People's Linguistic Survey of India|People's Linguistic Survey of India]] || [[d:Q19895208|Q19895208]] || [[:as:ভাৰতৰ জনভাষিক জৰীপ|ভাৰতৰ জনভাষিক জৰীপ]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |4315 || [[:en:Peraanmai|Peraanmai]] || [[d:Q3473413|Q3473413]] || [[:as:পেৰাণমাই|পেৰাণমাই]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |4316 || [[:en:Peranbum Perungobamum|Peranbum Perungobamum]] || [[d:Q134704468|Q134704468]] || [[:as:পেৰানবাম পেৰুংগোবাম|পেৰানবাম পেৰুংগোবাম]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |4317 || [[:en:Period Chart Campaign|Period Chart Campaign]] || [[d:Q131554634|Q131554634]] || [[:as:পিৰিয়ড চাৰ্ট অভিযান|পিৰিয়ড চাৰ্ট অভিযান]] || [[:en:Category:Feminism in India|Category:Feminism in India]] |- |4318 || [[:en:Periya Gounder Ponnu|Periya Gounder Ponnu]] || [[d:Q27590645|Q27590645]] || [[:as:পেৰিয়া গৌণ্ডাৰ পন্নু|পেৰিয়া গৌণ্ডাৰ পন্নু]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |4319 || [[:en:Periyachi|Periyachi]] || [[d:Q7168954|Q7168954]] || [[:as:পেৰিয়াচি|পেৰিয়াচি]] || [[:en:Category:Hindu goddesses|Category:Hindu goddesses]] |- |4320 || [[:en:Periyar and the eradication of caste|Periyar and the eradication of caste]] || [[d:Q7168981|Q7168981]] || [[:as:পেৰিয়াৰ আৰু জাতি নিৰ্মূল|পেৰিয়াৰ আৰু জাতি নিৰ্মূল]] || [[:en:Category:Caste system in India|Category:Caste system in India]] |- |4321 || [[:en:Periyar and women's rights|Periyar and women's rights]] || [[d:Q7168982|Q7168982]] || [[:as:পেৰিয়াৰ আৰু মহিলাৰ অধিকাৰ|পেৰিয়াৰ আৰু মহিলাৰ অধিকাৰ]] || [[:en:Category:Women's rights in India|Category:Women's rights in India]] |- |4322 || [[:en:Permit room|Permit room]] || [[d:Q7169349|Q7169349]] || [[:as:অনুমতিৰ কোঠা|অনুমতিৰ কোঠা]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |4323 || [[:en:Perna caste|Perna caste]] || [[d:Q7169377|Q7169377]] || [[:as:পেৰ্না জাতি|পেৰ্না জাতি]] || [[:en:Category:Scheduled Tribes of India|Category:Scheduled Tribes of India]] |- |4324 || [[:en:Pernia Qureshi|Pernia Qureshi]] || [[d:Q16734826|Q16734826]] || [[:as:পেৰ্নিয়া কুৰেশ্বি|পেৰ্নিয়া কুৰেশ্বি]] || [[:en:Category:Indian fashion designers|Category:Indian fashion designers]] |- |4325 || [[:en:Persecution of Dalits|Persecution of Dalits]] || [[d:Q104841111|Q104841111]] || [[:as:দলিতৰ ওপৰত অত্যাচাৰ|দলিতৰ ওপৰত অত্যাচাৰ]] || [[:en:Category:Dalit|Category:Dalit]] |- |4326 || [[:en:Persian language in the Indian subcontinent|Persian language in the Indian subcontinent]] || [[d:Q3243463|Q3243463]] || [[:as:ভাৰতীয় উপমহাদেশত পাৰ্চী ভাষা|ভাৰতীয় উপমহাদেশত পাৰ্চী ভাষা]] || [[:en:Category:Cultural history of India|Category:Cultural history of India]] |- |4327 || [[:en:Peruvanam Pooram|Peruvanam Pooram]] || [[d:Q7171127|Q7171127]] || [[:as:পেৰুৱনম পূৰাম|পেৰুৱনম পূৰাম]] || [[:en:Category:Culture of Thrissur|Category:Culture of Thrissur]] |- |4328 || [[:en:Peruvannapurathe Visheshangal|Peruvannapurathe Visheshangal]] || [[d:Q7171129|Q7171129]] || [[:as:পেৰুবন্নপুৰথে বিশেষাঙ্গল|পেৰুবন্নপুৰথে বিশেষাঙ্গল]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |4329 || [[:en:Pesaha appam|Pesaha appam]] || [[d:Q7171321|Q7171321]] || [[:as:পেছাহা আপাম|পেছাহা আপাম]] || [[:en:Category:Indian breads|Category:Indian breads]] |- |4330 || [[:en:Pesarattu|Pesarattu]] || [[d:Q7171328|Q7171328]] || [[:as:পেছাৰাট্টু|পেছাৰাট্টু]] || [[:en:Category:Indian fast food|Category:Indian fast food]] |- |4331 || [[:en:Pesh-kabz|Pesh-kabz]] || [[d:Q1571666|Q1571666]] || [[:as:পেছ-কবজ|পেছ-কবজ]] || [[:en:Category:Indian martial arts|Category:Indian martial arts]] |- |4332 || [[:en:Peshwa Bajirao (TV series)|Peshwa Bajirao]] || [[d:Q28169237|Q28169237]] || [[:as:পেশ্বৱা বাজিৰাও (টিভি ধাৰাবাহিক)|পেশ্বৱা বাজিৰাও]] || [[:en:Category:Television shows set in Pune|Category:Television shows set in Pune]] |- |4333 || [[:en:Petha|Petha]] || [[d:Q7178311|Q7178311]] || [[:as:পেথা|পেথা]] || [[:en:Category:Indian confectionery|Category:Indian confectionery]] |- |4334 || [[:en:Phandi|Phandi]] || [[d:Q7180429|Q7180429]] || [[:as:ফাণ্ডি|ফাণ্ডি]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |4335 || [[:en:Phanek|Phanek]] || [[d:Q108661207|Q108661207]] || [[:as:ফানেক|ফানেক]] || [[:en:Category:Indian clothing|Category:Indian clothing]] |- |4336 || [[:en:Phapar ko roti|Phapar ko roti]] || [[d:Q60785507|Q60785507]] || [[:as:ফাপাৰ কো ৰোটি|ফাপাৰ কো ৰোটি]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |4337 || [[:en:Pheichom|Pheichom]] || [[d:Q108460216|Q108460216]] || [[:as:ফেইচম|ফেইচম]] || [[:en:Category:Indian clothing|Category:Indian clothing]] |- |4338 || [[:en:Pheiroijamba|Pheiroijamba]] || [[d:Q138029628|Q138029628]] || [[:as:ফেইৰ&#39; ইজাম্বা|]] || [[:en:Category:Meitei mythology|Category:Meitei mythology]] |- |4339 || [[:en:Pheran Day|Pheran Day]] || [[d:Q115937074|Q115937074]] || [[:as:ফেৰাণ দিৱস|ফেৰাণ দিৱস]] || [[:en:Category:Indian clothing|Category:Indian clothing]] |- |4340 || [[:en:Phijigee Mani|Phijigee Mani]] || [[d:Q7181630|Q7181630]] || [[:as:ফিজিগী মণি|ফিজিগী মণি]] || [[:en:Category:Cinema of Manipur|Category:Cinema of Manipur]] |- |4341 || [[:en:Phillip Moffitt|Phillip Moffitt]] || [[d:Q7185756|Q7185756]] || [[:as:ফিলিপ মফিট|ফিলিপ মফিট]] || [[:en:Category:Yoga scholars|Category:Yoga scholars]] |- |4342 || [[:en:Philosophy of Meitei script|Philosophy of Meitei script]] || [[d:Q138029104|Q138029104]] || [[:as:মেইটেই লিপিৰ দৰ্শন|মেইটেই লিপিৰ দৰ্শন]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |4343 || [[:en:Philosophy of Sanamahism|Philosophy of Sanamahism]] || [[d:Q138029105|Q138029105]] || [[:as:সানামাহীবাদৰ দৰ্শন|সানামাহীবাদৰ দৰ্শন]] || [[:en:Category:Sanamahism|Category:Sanamahism]] |- |4344 || [[:en:Phire Ashar Gaan|Phire Ashar Gaan]] || [[d:Q65087930|Q65087930]] || [[:as:ফিৰে আশ্বৰ গান|ফিৰে আশ্বৰ গান]] || [[:en:Category:Television shows set in Kolkata|Category:Television shows set in Kolkata]] |- |4345 || [[:en:Phirni|Phirni]] || [[d:Q110894306|Q110894306]] || [[:as:ফিৰনি|ফিৰনি]] || [[:en:Category:Indian desserts|Category:Indian desserts]] |- |4346 || [[:en:Phoenix Marketcity (Pune)|Phoenix Marketcity]] || [[d:Q24091457|Q24091457]] || [[:as:ফিনিক্স মাৰ্কেটচিটি (পুনে)|ফিনিক্স মাৰ্কেটচিটি]] || [[:en:Category:Shopping malls in Pune|Category:Shopping malls in Pune]] |- |4347 || [[:en:Pholar|Pholar]] || [[d:Q136361024|Q136361024]] || [[:as:ফলাৰ|ফলাৰ]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |4348 || [[:en:Phool Patti ka Kaam|Phool Patti ka Kaam]] || [[d:Q105163346|Q105163346]] || [[:as:ফুল পট্টি কা কাম|ফুল পট্টি কা কাম]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |4349 || [[:en:Phoolwanti|Phoolwanti]] || [[d:Q28178669|Q28178669]] || [[:as:ফুলৱণ্তী|ফুলৱণ্তী]] || [[:en:Category:Television shows set in Pune|Category:Television shows set in Pune]] |- |4350 || [[:en:Phouoibee (The Goddess of Paddy)|Phouoibee]] || [[d:Q136724476|Q136724476]] || [[:as:Phouoibee (ধানৰ দেৱী)|Phouoibee]] || [[:en:Category:Meitei folklore in popular culture|Category:Meitei folklore in popular culture]] |- |4351 || [[:en:Phouoibi|Phouoibi]] || [[d:Q107337237|Q107337237]] || [[:as:ফৌইবি|ফৌইবি]] || [[:en:Category:Epic cycles of incarnations|Category:Epic cycles of incarnations]] |- |4352 || [[:en:Phouoibi Shayon|Phouoibi Shayon]] || [[d:Q85793195|Q85793195]] || [[:as:ফৌইবি শ্বায়ন|ফৌইবি শ্বায়ন]] || [[:en:Category:Epic cycles of incarnations|Category:Epic cycles of incarnations]] |- |4353 || [[:en:Phouoibi Waron|Phouoibi Waron]] || [[d:Q107669299|Q107669299]] || [[:as:ফৌইবি ৱাৰন|ফৌইবি ৱাৰন]] || [[:en:Category:Sanamahism|Category:Sanamahism]] |- |4354 || [[:en:Phule (film)|Phule]] || [[d:Q133816459|Q133816459]] || [[:as:ফুলে (চলচ্চিত্ৰ)|ফুলে]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |4355 || [[:en:Phulwara oil|Phulwara oil]] || [[d:Q15063570|Q15063570]] || [[:as:ফুলৱাৰা তেল|ফুলৱাৰা তেল]] || [[:en:Category:Food and drink in India|Category:Food and drink in India]] |- |4356 || [[:en:PiYo|PiYo]] || [[d:Q16969198|Q16969198]] || [[:as:পিয়ো|পিয়ো]] || [[:en:Category:Yoga styles|Category:Yoga styles]] |- |4357 || [[:en:Pichangatti|Pichangatti]] || [[d:Q2092135|Q2092135]] || [[:as:পিচাংগট্টি|পিচাংগট্টি]] || [[:en:Category:Indian swords|Category:Indian swords]] |- |4358 || [[:en:Pickled carrot|Pickled carrot]] || [[d:Q96399316|Q96399316]] || [[:as:আচাৰ কৰা বিলাহী|আচাৰ কৰা বিলাহী]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |4359 || [[:en:Pidonnu|Pidonnu]] || [[d:None|None]] || [[:as:পিডোনু|পিডোনু]] || [[:en:Category:Women in Meitei culture|Category:Women in Meitei culture]] |- |4360 || [[:en:Pierrot's Troupe|Pierrot's Troupe]] || [[d:Q7192565|Q7192565]] || [[:as:পিয়ৰ&#39; টছ ট্ৰুপ|]] || [[:en:Category:Culture of Delhi|Category:Culture of Delhi]] |- |4361 || [[:en:Pilu oil|Pilu oil]] || [[d:Q15060518|Q15060518]] || [[:as:পিলু তেল|পিলু তেল]] || [[:en:Category:Food and drink in India|Category:Food and drink in India]] |- |4362 || [[:en:Pinaki Thakur|Pinaki Thakur]] || [[d:Q60414495|Q60414495]] || [[:as:পিনাকী ঠাকুৰ|পিনাকী ঠাকুৰ]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |4363 || [[:en:Pindari|Pindari]] || [[d:Q280379|Q280379]] || [[:as:পিণ্ডাৰী|পিণ্ডাৰী]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |4364 || [[:en:Pingalshi Meghanand Gadhvi|Pingalshi Meghanand Gadhvi]] || [[d:Q88959579|Q88959579]] || [[:as:পিংগালশী মেঘানন্দ গাধৱী|পিংগালশী মেঘানন্দ গাধৱী]] || [[:en:Category:Indian folklorists|Category:Indian folklorists]] |- |4365 || [[:en:Pink Chaddi Campaign|Pink Chaddi Campaign]] || [[d:Q7195976|Q7195976]] || [[:as:গোলাপী চাড্ডি অভিযান|গোলাপী চাড্ডি অভিযান]] || [[:en:Category:Feminism in India|Category:Feminism in India]] |- |4366 || [[:en:Pinkvilla Screen and Style Icons Awards|Pinkvilla Screen and Style Icons Awards]] || [[d:Q114434670|Q114434670]] || [[:as:পিংকভিলা স্ক্ৰীণ আৰু ষ্টাইল আইকন বঁটা|পিংকভিলা স্ক্ৰীণ আৰু ষ্টাইল আইকন বঁটা]] || [[:en:Category:Indian awards|Category:Indian awards]] |- |4367 || [[:en:Pinky Lilani|Pinky Lilani]] || [[d:Q24808619|Q24808619]] || [[:as:পিংকি লিলানি|পিংকি লিলানি]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |4368 || [[:en:Pinni|Pinni]] || [[d:Q25302577|Q25302577]] || [[:as:পিনি|পিনি]] || [[:en:Category:Indian desserts|Category:Indian desserts]] |- |4369 || [[:en:Piramalai Kallar|Piramalai Kallar]] || [[d:Q28170202|Q28170202]] || [[:as:পিৰামলাই কল্লাৰ|পিৰামলাই কল্লাৰ]] || [[:en:Category:Other Backward Classes|Category:Other Backward Classes]] |- |4370 || [[:en:Pisaasu|Pisaasu]] || [[d:Q18786675|Q18786675]] || [[:as:পিছাছু|পিছাছু]] || [[:en:Category:Films based on Indian folklore|Category:Films based on Indian folklore]] |- |4371 || [[:en:Pittala Dora|Pittala Dora]] || [[d:Q131314764|Q131314764]] || [[:as:পিট্টালা ডোৰা|পিট্টালা ডোৰা]] || [[:en:Category:Indian traditions|Category:Indian traditions]] |- |4372 || [[:en:Places of Worship (Special Provisions) Act, 1991|Places of Worship (Special Provisions) Act]] || [[d:Q67177373|Q67177373]] || [[:as:উপাসনা স্থান (বিশেষ বিধান) আইন, ১৯৯১|উপাসনা স্থান (বিশেষ বিধান) আইন]] || [[:en:Category:Religion in India|Category:Religion in India]] |- |4373 || [[:en:Places of worship in Thrissur|Places of worship in Thrissur]] || [[d:Q7200363|Q7200363]] || [[:as:থ্ৰিছুৰত উপাসনা স্থান|থ্ৰিছুৰত উপাসনা স্থান]] || [[:en:Category:Religious buildings and structures in Thrissur|Category:Religious buildings and structures in Thrissur]] |- |4374 || [[:en:Plants in Meitei culture|Plants in Meitei culture]] || [[d:Q118905532|Q118905532]] || [[:as:মেইটেই সংস্কৃতিত উদ্ভিদ|মেইটেই সংস্কৃতিত উদ্ভিদ]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |4375 || [[:en:Pochuri language|Pochuri language]] || [[d:Q7206342|Q7206342]] || [[:as:পোচুৰি ভাষা|পোচুৰি ভাষা]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |4376 || [[:en:Poee|Poee]] || [[d:Q108532355|Q108532355]] || [[:as:পোই|পোই]] || [[:en:Category:Indian breads|Category:Indian breads]] |- |4377 || [[:en:Poha (rice)|Poha]] || [[d:None|None]] || [[:as:পোহা (ভাত)|পোহা]] || [[:en:Category:Indian snack foods|Category:Indian snack foods]] |- |4378 || [[:en:Pohay|Pohay]] || [[d:Q7207766|Q7207766]] || [[:as:পোহাই|পোহাই]] || [[:en:Category:Indian fast food|Category:Indian fast food]] |- |4379 || [[:en:Poireiton|Poireiton]] || [[d:Q107325375|Q107325375]] || [[:as:পইৰেইটন|পইৰেইটন]] || [[:en:Category:Meitei folklore|Category:Meitei folklore]] |- |4380 || [[:en:Poireiton Khunthok|Poireiton Khunthok]] || [[d:Q107669314|Q107669314]] || [[:as:পইৰেইটন খুনথক|পইৰেইটন খুনথক]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |4381 || [[:en:Pokkali Rice|Pokkali Rice]] || [[d:Q7208668|Q7208668]] || [[:as:পোক্কালি ভাত|পোক্কালি ভাত]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |4382 || [[:en:Pol (housing)|Pol]] || [[d:Q5661315|Q5661315]] || [[:as:Pol (আৱাস)|Pol]] || [[:en:Category:Culture of Ahmedabad|Category:Culture of Ahmedabad]] |- |4383 || [[:en:Pomegranate|Pomegranate]] || [[d:Q13188|Q13188]] || [[:as:ডালিম|ডালিম]] || [[:en:Category:Indian spices|Category:Indian spices]] |- |4384 || [[:en:Pongal (dish)|Pongal]] || [[d:Q2723706|Q2723706]] || [[:as:পোংগল (ব্যঞ্জন)|পোংগল]] || [[:en:Category:Vegetarian dishes of India|Category:Vegetarian dishes of India]] |- |4385 || [[:en:Ponk|Ponk]] || [[d:Q48723658|Q48723658]] || [[:as:পংক|পংক]] || [[:en:Category:Culture of Surat|Category:Culture of Surat]] |- |4386 || [[:en:Ponmuttayidunna Tharavu|Ponmuttayidunna Tharavu]] || [[d:Q7227885|Q7227885]] || [[:as:পনমুত্তয়িদুন্ন্না থাৰাভু|পনমুত্তয়িদুন্ন্না থাৰাভু]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |4387 || [[:en:Ponnapuram Kotta|Ponnapuram Kotta]] || [[d:Q7227908|Q7227908]] || [[:as:পোন্নপুৰম কোট্টা|পোন্নপুৰম কোট্টা]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |4388 || [[:en:Ponnukku Thanga Manasu|Ponnukku Thanga Manasu]] || [[d:Q16314196|Q16314196]] || [[:as:পন্নুক্কু থাংগা মানসু|পন্নুক্কু থাংগা মানসু]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |4389 || [[:en:Ponthan Mada|Ponthan Mada]] || [[d:Q7228194|Q7228194]] || [[:as:পন্থান মাডা|পন্থান মাডা]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |4390 || [[:en:Poochoriyal|Poochoriyal]] || [[d:Q7228504|Q7228504]] || [[:as:পূচোৰিয়াল|পূচোৰিয়াল]] || [[:en:Category:Culture of Tiruchirappalli|Category:Culture of Tiruchirappalli]] |- |4391 || [[:en:Pooja Chitgopekar|Pooja Chitgopekar]] || [[d:Q7228524|Q7228524]] || [[:as:পূজা চিটগোপেকাৰ|পূজা চিটগোপেকাৰ]] || [[:en:Category:Miss Earth India delegates|Category:Miss Earth India delegates]] |- |4392 || [[:en:Pooja Motwani|Pooja Motwani]] || [[d:Q112669094|Q112669094]] || [[:as:পূজা মটৱানি|পূজা মটৱানি]] || [[:en:Category:Indian fashion designers|Category:Indian fashion designers]] |- |4393 || [[:en:Poomala Bhagavathy|Poomala Bhagavathy]] || [[d:Q25586678|Q25586678]] || [[:as:পূমালা ভাগৱতী|পূমালা ভাগৱতী]] || [[:en:Category:Kerala folklore|Category:Kerala folklore]] |- |4394 || [[:en:Poomalai|Poomalai]] || [[d:Q12986541|Q12986541]] || [[:as:পূমলাই|পূমলাই]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |4395 || [[:en:Poomaruthan Theyyam|Poomaruthan Theyyam]] || [[d:Q20581714|Q20581714]] || [[:as:পূমাৰুথান থেয়্যাম|পূমাৰুথান থেয়্যাম]] || [[:en:Category:Kerala folklore|Category:Kerala folklore]] |- |4396 || [[:en:Poonam Gupta (economist)|Poonam Gupta]] || [[d:Q41805800|Q41805800]] || [[:as:পুনম গুপ্তা (অৰ্থনীতিবিদ)|পুনম গুপ্তা]] || [[:en:Category:Women in India|Category:Women in India]] |- |4397 || [[:en:Poongani|Poongani]] || [[d:Q58457716|Q58457716]] || [[:as:পূংগনী|পূংগনী]] || [[:en:Category:Indian folk singers|Category:Indian folk singers]] |- |4398 || [[:en:Poorna: Courage Has No Limit|Poorna: Courage Has No Limit]] || [[d:Q29026114|Q29026114]] || [[:as:পুৰণা: সাহসৰ কোনো সীমা নাই|পুৰণা: সাহসৰ কোনো সীমা নাই]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |4399 || [[:en:Poornima Indrajith|Poornima Indrajith]] || [[d:Q7228871|Q7228871]] || [[:as:পূৰ্ণীমা ইন্দ্ৰজিঠ|পূৰ্ণীমা ইন্দ্ৰজিঠ]] || [[:en:Category:Indian fashion designers|Category:Indian fashion designers]] |- |4400 || [[:en:Poornima Ramaswamy|Poornima Ramaswamy]] || [[d:Q101094278|Q101094278]] || [[:as:পুৰণিমা ৰামাস্বামী|পুৰণিমা ৰামাস্বামী]] || [[:en:Category:Indian fashion designers|Category:Indian fashion designers]] |- |4401 || [[:en:Poothamkali|Poothamkali]] || [[d:Q16135714|Q16135714]] || [[:as:পূথামকলি|পূথামকলি]] || [[:en:Category:Arts in India|Category:Arts in India]] |- |4402 || [[:en:Poothan and Thira|Poothan and Thira]] || [[d:Q7228890|Q7228890]] || [[:as:পুথান আৰু থিৰা|পুথান আৰু থিৰা]] || [[:en:Category:Kerala folklore|Category:Kerala folklore]] |- |4403 || [[:en:Pootharekulu|Pootharekulu]] || [[d:Q7228884|Q7228884]] || [[:as:পূথাৰেকুলু|পূথাৰেকুলু]] || [[:en:Category:Indian desserts|Category:Indian desserts]] |- |4404 || [[:en:Poppy seed|Poppy seed]] || [[d:Q2007388|Q2007388]] || [[:as:পপিৰ গুটি|পপিৰ গুটি]] || [[:en:Category:Indian spices|Category:Indian spices]] |- |4405 || [[:en:Porinju Mariam Jose|Porinju Mariam Jose]] || [[d:Q65320468|Q65320468]] || [[:as:পোৰিঞ্জু মৰিয়াম জোচে|পোৰিঞ্জু মৰিয়াম জোচে]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |4406 || [[:en:Poriyal|Poriyal]] || [[d:Q7230120|Q7230120]] || [[:as:পোৰিয়াল|পোৰিয়াল]] || [[:en:Category:Indian cuisine stubs|Category:Indian cuisine stubs]] |- |4407 || [[:en:Pork Bafat|Pork Bafat]] || [[d:Q137299303|Q137299303]] || [[:as:গাহৰিৰ মাংস বাফত|গাহৰিৰ মাংস বাফত]] || [[:en:Category:Indian cuisine stubs|Category:Indian cuisine stubs]] |- |4408 || [[:en:Post-lineage yoga|Post-lineage yoga]] || [[d:Q104834033|Q104834033]] || [[:as:বংশৰ পিছৰ যোগ|বংশৰ পিছৰ যোগ]] || [[:en:Category:Yoga styles|Category:Yoga styles]] |- |4409 || [[:en:Postural yoga in India|Postural yoga in India]] || [[d:Q85794155|Q85794155]] || [[:as:ভাৰতত ভংগিমা যোগ|ভাৰতত ভংগিমা যোগ]] || [[:en:Category:Yoga by country|Category:Yoga by country]] |- |4410 || [[:en:Pother Kanta|Pother Kanta]] || [[d:Q7234896|Q7234896]] || [[:as:পথেৰ কান্তা|পথেৰ কান্তা]] || [[:en:Category:Culture of Kolkata|Category:Culture of Kolkata]] |- |4411 || [[:en:Pothuraju|Pothuraju]] || [[d:Q7234931|Q7234931]] || [[:as:পোথুৰাজু|পোথুৰাজু]] || [[:en:Category:Hindu folk deities|Category:Hindu folk deities]] |- |4412 || [[:en:Pottel|Pottel]] || [[d:Q130642523|Q130642523]] || [[:as:পটেল|পটেল]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |4413 || [[:en:Poubi Lai|Poubi Lai]] || [[d:Q85794189|Q85794189]] || [[:as:পৌবি লাই|পৌবি লাই]] || [[:en:Category:Meitei mythology|Category:Meitei mythology]] |- |4414 || [[:en:Poumai people|Poumai people]] || [[d:Q4375032|Q4375032]] || [[:as:পৌমাই মানুহ|পৌমাই মানুহ]] || [[:en:Category:Scheduled Tribes of India|Category:Scheduled Tribes of India]] |- |4415 || [[:en:Poundra (caste)|Poundra]] || [[d:Q12639882|Q12639882]] || [[:as:পাউণ্ড্ৰা (জাতি)|পাউণ্ড্ৰা]] || [[:en:Category:Scheduled Castes|Category:Scheduled Castes]] |- |4416 || [[:en:Poush Mela|Poush Mela]] || [[d:Q7235746|Q7235746]] || [[:as:পৌচ মেলা|পৌচ মেলা]] || [[:en:Category:Cultural festivals in India|Category:Cultural festivals in India]] |- |4417 || [[:en:Power Yoga|Power Yoga]] || [[d:Q15840879|Q15840879]] || [[:as:শক্তি যোগ|শক্তি যোগ]] || [[:en:Category:Yoga styles|Category:Yoga styles]] |- |4418 || [[:en:Power of Women (film)|Power of Women]] || [[d:Q21161435|Q21161435]] || [[:as:মহিলাৰ শক্তি (চলচ্চিত্ৰ)|মহিলাৰ শক্তি]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |4419 || [[:en:Prabal Gurung|Prabal Gurung]] || [[d:Q3909793|Q3909793]] || [[:as:প্ৰবাল গুৰুং|প্ৰবাল গুৰুং]] || [[:en:Category:National Institute of Fashion Technology alumni|Category:National Institute of Fashion Technology alumni]] |- |4420 || [[:en:Prabal Kumar Basu|Prabal Kumar Basu]] || [[d:Q99772948|Q99772948]] || [[:as:প্ৰবাল কুমাৰ বসু|প্ৰবাল কুমাৰ বসু]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |4421 || [[:en:Prabasi|Prabasi]] || [[d:Q7237205|Q7237205]] || [[:as:প্ৰবাসী|প্ৰবাসী]] || [[:en:Category:Mass media in Kolkata|Category:Mass media in Kolkata]] |- |4422 || [[:en:Prabhadevi Temple|Prabhadevi Temple]] || [[d:Q55861842|Q55861842]] || [[:as:প্ৰভাদেৱী মন্দিৰ|প্ৰভাদেৱী মন্দিৰ]] || [[:en:Category:Culture of Mumbai|Category:Culture of Mumbai]] |- |4423 || [[:en:Prabhakar Bhanudas Mande|Prabhakar Bhanudas Mande]] || [[d:Q138058397|Q138058397]] || [[:as:প্ৰভাকৰ ভানুদাস মাণ্ডে|প্ৰভাকৰ ভানুদাস মাণ্ডে]] || [[:en:Category:Indian folklorists|Category:Indian folklorists]] |- |4424 || [[:en:Prabhas Kumar Choudhary|Prabhas Kumar Choudhary]] || [[d:Q24203474|Q24203474]] || [[:as:প্ৰভাস কুমাৰ চৌধুৰী|প্ৰভাস কুমাৰ চৌধুৰী]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |4425 || [[:en:Prabhat Kumar Mukhopadhyay|Prabhat Kumar Mukhopadhyay]] || [[d:Q7252311|Q7252311]] || [[:as:প্ৰভাত কুমাৰ মুখোপাধ্যায়|প্ৰভাত কুমাৰ মুখোপাধ্যায়]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |4426 || [[:en:Prabodh Chandra Sengupta|Prabodh Chandra Sengupta]] || [[d:Q7237274|Q7237274]] || [[:as:প্ৰবোধ চন্দ্ৰ সেনগুপ্ত|প্ৰবোধ চন্দ্ৰ সেনগুপ্ত]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |4427 || [[:en:Prabuddha Banerjee|Prabuddha Banerjee]] || [[d:Q75826764|Q75826764]] || [[:as:প্ৰবুদ্ধ বেনাৰ্জী|প্ৰবুদ্ধ বেনাৰ্জী]] || [[:en:Category:Musicians from Kolkata|Category:Musicians from Kolkata]] |- |4428 || [[:en:Prabuddha Dasgupta|Prabuddha Dasgupta]] || [[d:Q1712530|Q1712530]] || [[:as:প্ৰবুদ্ধ দাসগুপ্ত|প্ৰবুদ্ধ দাসগুপ্ত]] || [[:en:Category:Artists from Kolkata|Category:Artists from Kolkata]] |- |4429 || [[:en:Pracheta Gupta|Pracheta Gupta]] || [[d:Q7237295|Q7237295]] || [[:as:প্ৰচেতা গুপ্তা|প্ৰচেতা গুপ্তা]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |4430 || [[:en:Pradip Chatterjee|Pradip Chatterjee]] || [[d:Q7237472|Q7237472]] || [[:as:প্ৰদীপ চেটাৰ্জী|প্ৰদীপ চেটাৰ্জী]] || [[:en:Category:Musicians from Kolkata|Category:Musicians from Kolkata]] |- |4431 || [[:en:Pradip Ghosh|Pradip Ghosh]] || [[d:Q104771406|Q104771406]] || [[:as:প্ৰদীপ ঘোষ|প্ৰদীপ ঘোষ]] || [[:en:Category:Artists from Kolkata|Category:Artists from Kolkata]] |- |4432 || [[:en:Pragyan (festival)|Pragyan]] || [[d:Q7237702|Q7237702]] || [[:as:প্ৰজ্ঞান (উৎসৱ)|প্ৰজ্ঞান]] || [[:en:Category:Culture of Tiruchirappalli|Category:Culture of Tiruchirappalli]] |- |4433 || [[:en:Prahlad Karmakar|Prahlad Karmakar]] || [[d:Q124414999|Q124414999]] || [[:as:প্ৰহ্লাদ কৰ্মকাৰ|প্ৰহ্লাদ কৰ্মকাৰ]] || [[:en:Category:Artists from Kolkata|Category:Artists from Kolkata]] |- |4434 || [[:en:Prahlad Shinde|Prahlad Shinde]] || [[d:Q20742312|Q20742312]] || [[:as:প্ৰহ্লাদ শিন্দে|প্ৰহ্লাদ শিন্দে]] || [[:en:Category:Indian folk singers|Category:Indian folk singers]] |- |4435 || [[:en:Prahlādacharita|Prahlādacharita]] || [[d:Q7237727|Q7237727]] || [[:as:প্ৰহ্লাদচৰিত|প্ৰহ্লাদচৰিত]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |4436 || [[:en:Prajna Pravah|Prajna Pravah]] || [[d:Q123111808|Q123111808]] || [[:as:প্ৰজ্ঞা প্ৰৱাহ|প্ৰজ্ঞা প্ৰৱাহ]] || [[:en:Category:Cultural organisations based in India|Category:Cultural organisations based in India]] |- |4437 || [[:en:Prajñaptir upādāya|Prajñaptir upādāya]] || [[d:Q7238150|Q7238150]] || [[:as:প্ৰজ্ঞাপতি উপদায়|প্ৰজ্ঞাপতি উপদায়]] || [[:en:Category:Indian philosophy|Category:Indian philosophy]] |- |4438 || [[:en:Prajñā (Hinduism)|Prajñā]] || [[d:Q17014378|Q17014378]] || [[:as:প্ৰজ্ঞা (হিন্দু ধৰ্ম)|প্ৰজ্ঞা]] || [[:en:Category:Yoga concepts|Category:Yoga concepts]] |- |4439 || [[:en:Prakasan|Prakasan]] || [[d:Q42530353|Q42530353]] || [[:as:প্ৰকাশন|প্ৰকাশন]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |4440 || [[:en:Pramatha Chaudhuri|Pramatha Chaudhuri]] || [[d:Q7238239|Q7238239]] || [[:as:প্ৰমথা চৌধুৰী|প্ৰমথা চৌধুৰী]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |4441 || [[:en:Pramod Chandra Bhattacharya|Pramod Chandra Bhattacharya]] || [[d:Q130302606|Q130302606]] || [[:as:প্ৰমোদ চন্দ্ৰ ভট্টাচাৰ্য|প্ৰমোদ চন্দ্ৰ ভট্টাচাৰ্য]] || [[:en:Category:Indian folklorists|Category:Indian folklorists]] |- |4442 || [[:en:Pramod Kapoor|Pramod Kapoor]] || [[d:Q113380488|Q113380488]] || [[:as:প্ৰমোদ কাপুৰ|প্ৰমোদ কাপুৰ]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |4443 || [[:en:Pramod Mande|Pramod Mande]] || [[d:Q42224462|Q42224462]] || [[:as:প্ৰমোদ মাণ্ডে|প্ৰমোদ মাণ্ডে]] || [[:en:Category:Writers from Pune|Category:Writers from Pune]] |- |4444 || [[:en:Pramāṇa-samuccaya|Pramāṇa-samuccaya]] || [[d:Q3631099|Q3631099]] || [[:as:প্ৰামাণ-সমুচ্চয়|প্ৰামাণ-সমুচ্চয়]] || [[:en:Category:Indian philosophy|Category:Indian philosophy]] |- |4445 || [[:en:Prana|Prana]] || [[d:Q506229|Q506229]] || [[:as:প্ৰাণ|প্ৰাণ]] || [[:en:Category:Yoga concepts|Category:Yoga concepts]] |- |4446 || [[:en:Pranava yoga|Pranava yoga]] || [[d:Q7238321|Q7238321]] || [[:as:প্ৰণৱ যোগ|প্ৰণৱ যোগ]] || [[:en:Category:Yoga styles|Category:Yoga styles]] |- |4447 || [[:en:Pranaya Meenukalude Kadal|Pranaya Meenukalude Kadal]] || [[d:Q77893168|Q77893168]] || [[:as:প্ৰাণয়া মেনুকলুদে কদল|প্ৰাণয়া মেনুকলুদে কদল]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |4448 || [[:en:Pranayama|Pranayama]] || [[d:Q839496|Q839496]] || [[:as:প্ৰাণায়াম|প্ৰাণায়াম]] || [[:en:Category:Hatha yoga|Category:Hatha yoga]] |- |4449 || [[:en:Pranchiyettan & the Saint|Pranchiyettan & the Saint]] || [[d:Q7238333|Q7238333]] || [[:as:প্ৰাঞ্চিয়েত্তন এণ্ড দ্য চেণ্ট|প্ৰাঞ্চিয়েত্তন এণ্ড দ্য চেণ্ট]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |4450 || [[:en:Prannoy Roy|Prannoy Roy]] || [[d:Q12067653|Q12067653]] || [[:as:প্ৰাণয় ৰায়|প্ৰাণয় ৰায়]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |4451 || [[:en:Prasad Bidapa|Prasad Bidapa]] || [[d:Q7238435|Q7238435]] || [[:as:প্ৰসাদ বিদাপা|প্ৰসাদ বিদাপা]] || [[:en:Category:Indian fashion stylists|Category:Indian fashion stylists]] |- |4452 || [[:en:Prasanth Mambully|Prasanth Mambully]] || [[d:Q60524102|Q60524102]] || [[:as:প্ৰসান্ত মাম্বুলী|প্ৰসান্ত মাম্বুলী]] || [[:en:Category:Writers from Thrissur|Category:Writers from Thrissur]] |- |4453 || [[:en:Prasantt Ghosh|Prasantt Ghosh]] || [[d:Q97988103|Q97988103]] || [[:as:প্ৰসন্ত ঘোষ|প্ৰসন্ত ঘোষ]] || [[:en:Category:Indian fashion designers|Category:Indian fashion designers]] |- |4454 || [[:en:Prathamastami|Prathamastami]] || [[d:Q5475545|Q5475545]] || [[:as:প্ৰথমাস্তমী|প্ৰথমাস্তমী]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |4455 || [[:en:Prathibhavam|Prathibhavam]] || [[d:Q46923408|Q46923408]] || [[:as:প্ৰতিভাৱম|প্ৰতিভাৱম]] || [[:en:Category:Mass media in Thrissur|Category:Mass media in Thrissur]] |- |4456 || [[:en:Prathyaksha Raksha Daiva Sabha|Prathyaksha Raksha Daiva Sabha]] || [[d:Q7238670|Q7238670]] || [[:as:প্ৰত্যক্ষ ৰক্ষা দৈৱ সভা|প্ৰত্যক্ষ ৰক্ষা দৈৱ সভা]] || [[:en:Category:Indian caste movements|Category:Indian caste movements]] |- |4457 || [[:en:Pratidhi|Pratidhi]] || [[d:Q105274258|Q105274258]] || [[:as:প্ৰতিধি|প্ৰতিধি]] || [[:en:Category:Indian clothing|Category:Indian clothing]] |- |4458 || [[:en:Pratiksha Baxi|Pratiksha Baxi]] || [[d:Q102352343|Q102352343]] || [[:as:প্ৰতীক্ষা বাক্সী|প্ৰতীক্ষা বাক্সী]] || [[:en:Category:Indian feminists|Category:Indian feminists]] |- |4459 || [[:en:Pravaras|Pravaras]] || [[d:Q17064473|Q17064473]] || [[:as:প্ৰৱৰাস|প্ৰৱৰাস]] || [[:en:Category:Gotras|Category:Gotras]] |- |4460 || [[:en:Pravartak|Pravartak]] || [[d:Q60754081|Q60754081]] || [[:as:প্ৰৱৰ্তক|প্ৰৱৰ্তক]] || [[:en:Category:Mass media in Kolkata|Category:Mass media in Kolkata]] |- |4461 || [[:en:Pravinkoodu Shappu|Pravinkoodu Shappu]] || [[d:Q131592678|Q131592678]] || [[:as:প্ৰবীনকুডু শপ্পু|প্ৰবীনকুডু শপ্পু]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |4462 || [[:en:Prayaag Akbar|Prayaag Akbar]] || [[d:Q63039928|Q63039928]] || [[:as:প্ৰয়াগ আকবৰ|প্ৰয়াগ আকবৰ]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |4463 || [[:en:Prayatna|Prayatna]] || [[d:Q19894239|Q19894239]] || [[:as:প্ৰয়াত্ন|প্ৰয়াত্ন]] || [[:en:Category:Yoga concepts|Category:Yoga concepts]] |- |4464 || [[:en:Predrag K. Nikić|Predrag K. Nikić]] || [[d:Q27975203|Q27975203]] || [[:as:প্ৰড্ৰেগ কে নিকিচ|প্ৰড্ৰেগ কে নিকিচ]] || [[:en:Category:Yoga stubs|Category:Yoga stubs]] |- |4465 || [[:en:Prem Granth|Prem Granth]] || [[d:Q7240129|Q7240129]] || [[:as:প্ৰেম গ্ৰন্থ|প্ৰেম গ্ৰন্থ]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |4466 || [[:en:Premendra Mitra|Premendra Mitra]] || [[d:Q199947|Q199947]] || [[:as:প্ৰেমেন্দ্ৰ মিত্ৰ|প্ৰেমেন্দ্ৰ মিত্ৰ]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |4467 || [[:en:Premier Badminton League|Premier Badminton League]] || [[d:Q14191429|Q14191429]] || [[:as:প্ৰিমিয়াৰ বেডমিণ্টন লীগ|প্ৰিমিয়াৰ বেডমিণ্টন লীগ]] || [[:en:Category:Sport in India|Category:Sport in India]] |- |4468 || [[:en:Premier Handball League (India)|Premier Handball League]] || [[d:Q104880178|Q104880178]] || [[:as:প্ৰিমিয়াৰ হেণ্ডবল লীগ (ভাৰত)|প্ৰিমিয়াৰ হেণ্ডবল লীগ]] || [[:en:Category:Sport in India|Category:Sport in India]] |- |4469 || [[:en:Premier Hockey League|Premier Hockey League]] || [[d:Q1552657|Q1552657]] || [[:as:প্ৰিমিয়াৰ হকী লীগ|প্ৰিমিয়াৰ হকী লীগ]] || [[:en:Category:Sport in India|Category:Sport in India]] |- |4470 || [[:en:Preserved lemon|Preserved lemon]] || [[d:Q2723408|Q2723408]] || [[:as:সংৰক্ষিত নেমু|সংৰক্ষিত নেমু]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |4471 || [[:en:President's Trophy Boat Race|President's Trophy Boat Race]] || [[d:Q13113551|Q13113551]] || [[:as:ৰাষ্ট্ৰপতিৰ ট্ৰফী নাও দৌৰ|ৰাষ্ট্ৰপতিৰ ট্ৰফী নাও দৌৰ]] || [[:en:Category:Culture of Kollam|Category:Culture of Kollam]] |- |4472 || [[:en:Pretakshi Devi|Pretakshi Devi]] || [[d:Q137360580|Q137360580]] || [[:as:প্ৰেতক্ষী দেৱী|প্ৰেতক্ষী দেৱী]] || [[:en:Category:Hindu goddesses|Category:Hindu goddesses]] |- |4473 || [[:en:Pretham 2|Pretham 2]] || [[d:Q60737964|Q60737964]] || [[:as:প্ৰেথাম ২|প্ৰেথাম ২]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |4474 || [[:en:Prevention of Insults to National Honour Act, 1971|Prevention of Insults to National Honour Act]] || [[d:Q7242376|Q7242376]] || [[:as:ৰাষ্ট্ৰীয় সন্মানক অপমান প্ৰতিৰোধ আইন, ১৯৭১|ৰাষ্ট্ৰীয় সন্মানক অপমান প্ৰতিৰোধ আইন]] || [[:en:Category:National symbols of India|Category:National symbols of India]] |- |4475 || [[:en:Prime Minister's Yoga Awards|Prime Minister's Yoga Awards]] || [[d:Q85791644|Q85791644]] || [[:as:প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ যোগ বঁটা|প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ যোগ বঁটা]] || [[:en:Category:Yoga organizations|Category:Yoga organizations]] |- |4476 || [[:en:Prime Ministers' Museum and Library Society|Prime Ministers' Museum and Library Society]] || [[d:Q619713|Q619713]] || [[:as:প্ৰধানমন্ত্ৰী সংগ্ৰহালয় আৰু পুথিভঁৰাল সমিতি|প্ৰধানমন্ত্ৰী সংগ্ৰহালয় আৰু পুথিভঁৰাল সমিতি]] || [[:en:Category:Archives in India|Category:Archives in India]] |- |4477 || [[:en:Prime Volleyball League|Prime Volleyball League]] || [[d:Q110516884|Q110516884]] || [[:as:প্ৰাইম ভলীবল লীগ|প্ৰাইম ভলীবল লীগ]] || [[:en:Category:Sport in India|Category:Sport in India]] |- |4478 || [[:en:Prince Sobur|Prince Sobur]] || [[d:Q108899291|Q108899291]] || [[:as:প্ৰিন্স ছবুৰ|প্ৰিন্স ছবুৰ]] || [[:en:Category:Indian fairy tales|Category:Indian fairy tales]] |- |4479 || [[:en:Princess Aubergine|Princess Aubergine]] || [[d:Q113678177|Q113678177]] || [[:as:ৰাজকুমাৰী অবাৰ্জিন|ৰাজকুমাৰী অবাৰ্জিন]] || [[:en:Category:Indian fairy tales|Category:Indian fairy tales]] |- |4480 || [[:en:Princeton Club, Kolkata|Princeton Club]] || [[d:Q7244949|Q7244949]] || [[:as:প্ৰিন্সটন ক্লাব, কলকাতা|প্ৰিন্সটন ক্লাব]] || [[:en:Category:Restaurants in Kolkata|Category:Restaurants in Kolkata]] |- |4481 || [[:en:Principled Distance|Principled Distance]] || [[d:Q17000687|Q17000687]] || [[:as:নীতিগত দূৰত্ব|নীতিগত দূৰত্ব]] || [[:en:Category:Indian philosophy|Category:Indian philosophy]] |- |4482 || [[:en:Prinsep Ghat|Prinsep Ghat]] || [[d:Q7245233|Q7245233]] || [[:as:প্ৰিন্সেপ ঘাট|প্ৰিন্সেপ ঘাট]] || [[:en:Category:Ghats in Kolkata|Category:Ghats in Kolkata]] |- |4483 || [[:en:Prithwindra Mukherjee|Prithwindra Mukherjee]] || [[d:Q3404232|Q3404232]] || [[:as:পৃথৱিন্দ্ৰ মুখাৰ্জী|পৃথৱিন্দ্ৰ মুখাৰ্জী]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |4484 || [[:en:Priya Cinema (Kolkata)|Priya Cinema]] || [[d:Q7246463|Q7246463]] || [[:as:প্ৰিয়া চিনেমা (কলকাতা)|প্ৰিয়া চিনেমা]] || [[:en:Category:Cinemas in Kolkata|Category:Cinemas in Kolkata]] |- |4485 || [[:en:Priyam Chatterjee|Priyam Chatterjee]] || [[d:Q64746610|Q64746610]] || [[:as:প্ৰিয়ম চেটাৰ্জী|প্ৰিয়ম চেটাৰ্জী]] || [[:en:Category:Indian chefs|Category:Indian chefs]] |- |4486 || [[:en:Priyamvada (magazine)|Priyamvada]] || [[d:Q63619870|Q63619870]] || [[:as:প্ৰিয়মবাদ (আলোচনী)|প্ৰিয়মবাদ]] || [[:en:Category:Women's magazines published in India|Category:Women's magazines published in India]] |- |4487 || [[:en:Priyanka Jawalkar|Priyanka Jawalkar]] || [[d:Q58763004|Q58763004]] || [[:as:প্ৰিয়ংকা জৱালকাৰ|প্ৰিয়ংকা জৱালকাৰ]] || [[:en:Category:National Institute of Fashion Technology alumni|Category:National Institute of Fashion Technology alumni]] |- |4488 || [[:en:Pro Volleyball League|Pro Volleyball League]] || [[d:Q60787154|Q60787154]] || [[:as:প্ৰ&#39; ভলীবল লীগ|]] || [[:en:Category:Sport in India|Category:Sport in India]] |- |4489 || [[:en:Pro Wrestling League|Pro Wrestling League]] || [[d:Q21715278|Q21715278]] || [[:as:প্ৰ&#39; ৰেছলিং লীগ|]] || [[:en:Category:Sport in India|Category:Sport in India]] |- |4490 || [[:en:Probal Dasgupta|Probal Dasgupta]] || [[d:Q12817|Q12817]] || [[:as:প্ৰবাল দাসগুপ্ত|প্ৰবাল দাসগুপ্ত]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |4491 || [[:en:Prodosh Aich|Prodosh Aich]] || [[d:Q7247633|Q7247633]] || [[:as:প্ৰদোষ আইচ|প্ৰদোষ আইচ]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |4492 || [[:en:Professional Model|Professional Model]] || [[d:Q100353314|Q100353314]] || [[:as:পেছাদাৰী মডেল|পেছাদাৰী মডেল]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |4493 || [[:en:Project Malabaricus|Project Malabaricus]] || [[d:Q125358602|Q125358602]] || [[:as:প্ৰজেক্ট মালাবাৰিকাছ|প্ৰজেক্ট মালাবাৰিকাছ]] || [[:en:Category:Culture of Kochi|Category:Culture of Kochi]] |- |4494 || [[:en:Project Mausam|Project Mausam]] || [[d:Q84027826|Q84027826]] || [[:as:প্ৰকল্প মৌসম|প্ৰকল্প মৌসম]] || [[:en:Category:Ministry of Culture (India)|Category:Ministry of Culture]] |- |4495 || [[:en:Project of History of Indian Science, Philosophy and Culture|Project of History of Indian Science]] || [[d:Q7249415|Q7249415]] || [[:as:ভাৰতীয় বিজ্ঞান, দৰ্শন আৰু সংস্কৃতিৰ ইতিহাস প্ৰকল্প|ভাৰতীয় বিজ্ঞান]] || [[:en:Category:Cultural organisations based in India|Category:Cultural organisations based in India]] |- |4496 || [[:en:Prokash Karmakar|Prokash Karmakar]] || [[d:Q7249518|Q7249518]] || [[:as:প্ৰকাশ কৰ্মকাৰ|প্ৰকাশ কৰ্মকাৰ]] || [[:en:Category:Artists from Kolkata|Category:Artists from Kolkata]] |- |4497 || [[:en:Proletarian Era|Proletarian Era]] || [[d:Q7249573|Q7249573]] || [[:as:সৰ্বহাৰাৰ যুগ|সৰ্বহাৰাৰ যুগ]] || [[:en:Category:Culture of Kolkata|Category:Culture of Kolkata]] |- |4498 || [[:en:Proma Tagore|Proma Tagore]] || [[d:Q17514808|Q17514808]] || [[:as:প্ৰমা ঠাকুৰ|প্ৰমা ঠাকুৰ]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |4499 || [[:en:Prostitution in Kolkata|Prostitution in Kolkata]] || [[d:Q7251047|Q7251047]] || [[:as:কলকাতাত বেশ্যা ব্যৱসায়|কলকাতাত বেশ্যা ব্যৱসায়]] || [[:en:Category:Culture of Kolkata|Category:Culture of Kolkata]] |- |4500 || [[:en:Prostitution in Mumbai|Prostitution in Mumbai]] || [[d:Q85800529|Q85800529]] || [[:as:মুম্বাইত বেশ্যাবৃত্তি|মুম্বাইত বেশ্যাবৃত্তি]] || [[:en:Category:Culture of Mumbai|Category:Culture of Mumbai]] |- |4501 || [[:en:Protected tribal belts and blocks in Assam|Protected tribal belts and blocks in Assam]] || [[d:Q55630675|Q55630675]] || [[:as:অসমৰ সুৰক্ষিত জনজাতীয় বেল্ট আৰু ব্লক|অসমৰ সুৰক্ষিত জনজাতীয় বেল্ট আৰু ব্লক]] || [[:en:Category:Caste system in India|Category:Caste system in India]] |- |4502 || [[:en:Prothom Protishruti|Prothom Protishruti]] || [[d:Q13058640|Q13058640]] || [[:as:প্ৰথম প্ৰতিশ্ৰুতি|প্ৰথম প্ৰতিশ্ৰুতি]] || [[:en:Category:Novels set in Kolkata|Category:Novels set in Kolkata]] |- |4503 || [[:en:Proto-Indo-Aryan language|Proto-Indo-Aryan language]] || [[d:Q23808344|Q23808344]] || [[:as:আদি ভাৰত-আৰ্য্য ভাষা|আদি ভাৰত-আৰ্য্য ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |4504 || [[:en:Protocol on Visits to Religious Shrines 1974|Protocol on Visits to Religious Shrines 1974]] || [[d:Q59647500|Q59647500]] || [[:as:ধৰ্মীয় মন্দিৰ ভ্ৰমণৰ প্ৰট&#39; কল ১৯৭৪|]] || [[:en:Category:Religion in India|Category:Religion in India]] |- |4505 || [[:en:Psammogeton involucratus|Psammogeton involucratus]] || [[d:Q673731|Q673731]] || [[:as:ছাম’জেটন ইনভ’লুক্ৰেটাছ|ছাম’জেটন ইনভ’লুক্ৰেটাছ]] || [[:en:Category:Indian spices|Category:Indian spices]] |- |4506 || [[:en:Puadhi dialect|Puadhi dialect]] || [[d:Q7257223|Q7257223]] || [[:as:পুআধি উপভাষা|পুআধি উপভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |4507 || [[:en:Puber Kalom|Puber Kalom]] || [[d:Q14554947|Q14554947]] || [[:as:পুবেৰ কালোম|পুবেৰ কালোম]] || [[:en:Category:Newspapers published in Kolkata|Category:Newspapers published in Kolkata]] |- |4508 || [[:en:Public Distribution System (India)|Public Distribution System]] || [[d:Q60901|Q60901]] || [[:as:ৰাজহুৱা বিতৰণ ব্যৱস্থা (ভাৰত)|ৰাজহুৱা বিতৰণ ব্যৱস্থা]] || [[:en:Category:Food and drink in India|Category:Food and drink in India]] |- |4509 || [[:en:Public Service Broadcasting Trust|Public Service Broadcasting Trust]] || [[d:Q23808706|Q23808706]] || [[:as:জনসেৱা সম্প্ৰচাৰ ট্ৰাষ্ট|জনসেৱা সম্প্ৰচাৰ ট্ৰাষ্ট]] || [[:en:Category:Cultural organisations based in India|Category:Cultural organisations based in India]] |- |4510 || [[:en:Pudachi Vadi|Pudachi Vadi]] || [[d:Q7258278|Q7258278]] || [[:as:পুদাচি ৱাদি|পুদাচি ৱাদি]] || [[:en:Category:Indian snack foods|Category:Indian snack foods]] |- |4511 || [[:en:Pudhumai Penn (1984 film)|Pudhumai Penn]] || [[d:Q7258341|Q7258341]] || [[:as:পুধুমাই পেন (১৯৮৪ চনৰ ছবি)|পুধুমাই পেন]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |4512 || [[:en:Puja (Hinduism)|Puja]] || [[d:Q10937578|Q10937578]] || [[:as:পূজা (হিন্দু ধৰ্ম)|পূজা]] || [[:en:Category:Yoga|Category:Yoga]] |- |4513 || [[:en:Pukar (1939 film)|Pukar]] || [[d:Q7259083|Q7259083]] || [[:as:পুকৰ (১৯৩৯ চনৰ ছবি)|পুকৰ]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |4514 || [[:en:Pukar (2000 film)|Pukar]] || [[d:Q920943|Q920943]] || [[:as:পুকৰ (২০০০ চলচ্চিত্ৰ)|পুকৰ]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |4515 || [[:en:Pulavanibham|Pulavanibham]] || [[d:Q116692723|Q116692723]] || [[:as:পুলৱণিভম|পুলৱণিভম]] || [[:en:Category:Indian caste movements|Category:Indian caste movements]] |- |4516 || [[:en:Puli (2015 film)|Puli]] || [[d:Q18703181|Q18703181]] || [[:as:পুলি (২০১৫ চনৰ ছবি)|পুলি]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |4517 || [[:en:Pulihora|Pulihora]] || [[d:Q3764136|Q3764136]] || [[:as:পুলিহোৰা|পুলিহোৰা]] || [[:en:Category:Indian cuisine stubs|Category:Indian cuisine stubs]] |- |4518 || [[:en:Pulimaranja Thondachan|Pulimaranja Thondachan]] || [[d:Q16135355|Q16135355]] || [[:as:পুলিমৰঞ্জা থোণ্ডাচন|পুলিমৰঞ্জা থোণ্ডাচন]] || [[:en:Category:Kerala folklore|Category:Kerala folklore]] |- |4519 || [[:en:Punar Milan|Punar Milan]] || [[d:Q7259904|Q7259904]] || [[:as:পুনৰ মিলন|পুনৰ মিলন]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |4520 || [[:en:Pune Highway|Pune Highway]] || [[d:Q134446758|Q134446758]] || [[:as:পুনে ঘাইপথ|পুনে ঘাইপথ]] || [[:en:Category:Films shot in Pune|Category:Films shot in Pune]] |- |4521 || [[:en:Pune International Film Festival|Pune International Film Festival]] || [[d:Q7260105|Q7260105]] || [[:as:পুনে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ|পুনে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ]] || [[:en:Category:Culture of Pune|Category:Culture of Pune]] |- |4522 || [[:en:Pune International Literary Festival|Pune International Literary Festival]] || [[d:Q85795029|Q85795029]] || [[:as:পুনে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সাহিত্য মহোৎসৱ|পুনে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সাহিত্য মহোৎসৱ]] || [[:en:Category:Culture of Pune|Category:Culture of Pune]] |- |4523 || [[:en:Pune Pride|Pune Pride]] || [[d:Q7260114|Q7260114]] || [[:as:পুনে প্ৰাইড|পুনে প্ৰাইড]] || [[:en:Category:Culture of Pune|Category:Culture of Pune]] |- |4524 || [[:en:Pune Tribal Museum|Pune Tribal Museum]] || [[d:Q55630776|Q55630776]] || [[:as:পুনে জনজাতি সংগ্ৰহালয়|পুনে জনজাতি সংগ্ৰহালয়]] || [[:en:Category:Museums in Pune|Category:Museums in Pune]] |- |4525 || [[:en:Puneri|Puneri]] || [[d:Q16878673|Q16878673]] || [[:as:পুনেৰী|পুনেৰী]] || [[:en:Category:Culture of Pune|Category:Culture of Pune]] |- |4526 || [[:en:Puneri misal|Puneri misal]] || [[d:Q24945155|Q24945155]] || [[:as:পুনেৰী মিছল|পুনেৰী মিছল]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |4527 || [[:en:Pung Cholom|Pung Cholom]] || [[d:Q7260134|Q7260134]] || [[:as:পুং চোলম|পুং চোলম]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |4528 || [[:en:Punjab State Archives|Punjab State Archives]] || [[d:Q136557395|Q136557395]] || [[:as:পঞ্জাৱ ৰাজ্যিক আৰ্কাইভ|পঞ্জাৱ ৰাজ্যিক আৰ্কাইভ]] || [[:en:Category:Archives in India|Category:Archives in India]] |- |4529 || [[:en:Punjabi Chandu Halwai Karachiwala|Punjabi Chandu Halwai Karachiwala]] || [[d:Q17078941|Q17078941]] || [[:as:পাঞ্জাবী চান্দু হালোৱাই কৰাচীৱালা|পাঞ্জাবী চান্দু হালোৱাই কৰাচীৱালা]] || [[:en:Category:Culture of Mumbai|Category:Culture of Mumbai]] |- |4530 || [[:en:Punjabi Qisse|Punjabi Qisse]] || [[d:Q7260336|Q7260336]] || [[:as:পাঞ্জাবী কিছে|পাঞ্জাবী কিছে]] || [[:en:Category:Punjabi folklore|Category:Punjabi folklore]] |- |4531 || [[:en:Punjabi clothing|Punjabi clothing]] || [[d:Q16266428|Q16266428]] || [[:as:পাঞ্জাবী কাপোৰ|পাঞ্জাবী কাপোৰ]] || [[:en:Category:Indian clothing|Category:Indian clothing]] |- |4532 || [[:en:Punjabi cuisine|Punjabi cuisine]] || [[d:Q2090705|Q2090705]] || [[:as:পাঞ্জাবী খাদ্য|পাঞ্জাবী খাদ্য]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |4533 || [[:en:Punjabi dialects|Punjabi dialects]] || [[d:Q2656685|Q2656685]] || [[:as:পাঞ্জাবী উপভাষা|পাঞ্জাবী উপভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |4534 || [[:en:Punjabi folklore|Punjabi folklore]] || [[d:Q7260352|Q7260352]] || [[:as:পাঞ্জাবী লোককথা|পাঞ্জাবী লোককথা]] || [[:en:Category:Punjabi folklore|Category:Punjabi folklore]] |- |4535 || [[:en:Punnagai Mannan|Punnagai Mannan]] || [[d:Q7260451|Q7260451]] || [[:as:পুন্নগাই মান্নান|পুন্নগাই মান্নান]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |4536 || [[:en:Punyabhushan|Punyabhushan]] || [[d:Q12066600|Q12066600]] || [[:as:পুণ্যভূষণ|পুণ্যভূষণ]] || [[:en:Category:Indian awards|Category:Indian awards]] |- |4537 || [[:en:Punyakoti|Punyakoti]] || [[d:Q20649501|Q20649501]] || [[:as:পুণ্যকোটি|পুণ্যকোটি]] || [[:en:Category:Films based on Indian folklore|Category:Films based on Indian folklore]] |- |4538 || [[:en:Punyalan Agarbattis|Punyalan Agarbattis]] || [[d:Q15547986|Q15547986]] || [[:as:পুণ্যালন আগৰবাটিছ|পুণ্যালন আগৰবাটিছ]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |4539 || [[:en:Punyalan Private Limited|Punyalan Private Limited]] || [[d:Q39056668|Q39056668]] || [[:as:পুণ্যালান প্ৰাইভেট লিমিটেড|পুণ্যালান প্ৰাইভেট লিমিটেড]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |4540 || [[:en:Purabi|Purabi]] || [[d:Q7260795|Q7260795]] || [[:as:পূৰবী|পূৰবী]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |4541 || [[:en:Puran (caste)|Puran]] || [[d:Q115907539|Q115907539]] || [[:as:পুৰাণ (জাতি)|পুৰাণ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |4542 || [[:en:Purbayan Chatterjee|Purbayan Chatterjee]] || [[d:Q7260873|Q7260873]] || [[:as:পূৰ্বায়ন চেটাৰ্জী|পূৰ্বায়ন চেটাৰ্জী]] || [[:en:Category:Musicians from Kolkata|Category:Musicians from Kolkata]] |- |4543 || [[:en:Purgi language|Purgi language]] || [[d:Q567905|Q567905]] || [[:as:পূৰগী ভাষা|পূৰগী ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |4544 || [[:en:Puri bhaji|Puri bhaji]] || [[d:Q7261234|Q7261234]] || [[:as:পুৰী ভাজী|পুৰী ভাজী]] || [[:en:Category:Indian snack foods|Category:Indian snack foods]] |- |4545 || [[:en:Purigpa|Purigpa]] || [[d:Q16910611|Q16910611]] || [[:as:পুৰিগপা|পুৰিগপা]] || [[:en:Category:Scheduled Tribes of India|Category:Scheduled Tribes of India]] |- |4546 || [[:en:Puroik language|Puroik language]] || [[d:Q56408|Q56408]] || [[:as:পুৰোইক ভাষা|পুৰোইক ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |4547 || [[:en:Pursere Kattuna|Pursere Kattuna]] || [[d:Q132748975|Q132748975]] || [[:as:পাৰ্চেৰে কাটুনা|পাৰ্চেৰে কাটুনা]] || [[:en:Category:Culture of Mangalore|Category:Culture of Mangalore]] |- |4548 || [[:en:Purushottam Bhaskar Bhave|Purushottam Bhaskar Bhave]] || [[d:Q7261644|Q7261644]] || [[:as:পুৰুষোত্তম ভাস্কৰ ভাবে|পুৰুষোত্তম ভাস্কৰ ভাবে]] || [[:en:Category:Writers from Pune|Category:Writers from Pune]] |- |4549 || [[:en:Purushottam Karandak|Purushottam Karandak]] || [[d:Q65068267|Q65068267]] || [[:as:পুৰুষোত্তম কৰন্দক|পুৰুষোত্তম কৰন্দক]] || [[:en:Category:Culture of Pune|Category:Culture of Pune]] |- |4550 || [[:en:Purushottam Laxman Deshpande|Purushottam Laxman Deshpande]] || [[d:Q3595161|Q3595161]] || [[:as:পুৰুষোত্তম লক্ষ্মণ দেশপাণ্ডে|পুৰুষোত্তম লক্ষ্মণ দেশপাণ্ডে]] || [[:en:Category:Writers from Pune|Category:Writers from Pune]] |- |4551 || [[:en:Purushottama Lal|Purushottama Lal]] || [[d:Q5932306|Q5932306]] || [[:as:পুৰুষোত্তম লাল|পুৰুষোত্তম লাল]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |4552 || [[:en:Purva Mimamsa Sutras|Purva Mimamsa Sutras]] || [[d:Q3410998|Q3410998]] || [[:as:পূৰ্ব মীমমসা সূত্ৰ|পূৰ্ব মীমমসা সূত্ৰ]] || [[:en:Category:Indian philosophy|Category:Indian philosophy]] |- |4553 || [[:en:Purvottar maithili|Purvottar maithili]] || [[d:Q7261675|Q7261675]] || [[:as:পূৰ্বোত্তৰ maithili|পূৰ্বোত্তৰ maithili]] || [[:en:Category:Culture of Mithila|Category:Culture of Mithila]] |- |4554 || [[:en:Pushpa: The Rise|Pushpa: The Rise]] || [[d:Q86751411|Q86751411]] || [[:as:পুষ্পা: উত্থান|পুষ্পা: উত্থান]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |4555 || [[:en:Pushparani Huidrom|Pushparani Huidrom]] || [[d:Q134463217|Q134463217]] || [[:as:পুষ্পাৰাণী হুইড্ৰম|পুষ্পাৰাণী হুইড্ৰম]] || [[:en:Category:Indian folk singers|Category:Indian folk singers]] |- |4556 || [[:en:Puthiba|Puthiba]] || [[d:Q134511080|Q134511080]] || [[:as:পুঠিবা|পুঠিবা]] || [[:en:Category:Sanamahism|Category:Sanamahism]] |- |4557 || [[:en:Puthiya Bruce Lee|Puthiya Bruce Lee]] || [[d:Q55391583|Q55391583]] || [[:as:পুথিয়া ব্ৰুচ লি|পুথিয়া ব্ৰুচ লি]] || [[:en:Category:Indian martial arts films|Category:Indian martial arts films]] |- |4558 || [[:en:Puthiya Mukham|Puthiya Mukham]] || [[d:Q7262232|Q7262232]] || [[:as:পুঠিয়া মুখম|পুঠিয়া মুখম]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |4559 || [[:en:Puthiya Niyamam|Puthiya Niyamam]] || [[d:Q21427954|Q21427954]] || [[:as:পুঠিয়া নিয়মম|পুঠিয়া নিয়মম]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |4560 || [[:en:Puthooramputhri Unniyarcha|Puthooramputhri Unniyarcha]] || [[d:Q7262248|Q7262248]] || [[:as:পুথূৰমপুত্ৰী উন্নিয়াৰচা|পুথূৰমপুত্ৰী উন্নিয়াৰচা]] || [[:en:Category:Indian martial arts films|Category:Indian martial arts films]] |- |4561 || [[:en:Puttee|Puttee]] || [[d:Q1525177|Q1525177]] || [[:as:পুটি|পুটি]] || [[:en:Category:Indian clothing|Category:Indian clothing]] |- |4562 || [[:en:Puttu|Puttu]] || [[d:Q3520287|Q3520287]] || [[:as:পুট্টু|পুট্টু]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |4563 || [[:en:Puya (Meitei texts)|Puya]] || [[d:Q60763006|Q60763006]] || [[:as:পুয়া (মেইটেই গ্ৰন্থ)|পুয়া]] || [[:en:Category:Meitei language|Category:Meitei language]] |- |4564 || [[:en:Puya Meithaba|Puya Meithaba]] || [[d:Q3205850|Q3205850]] || [[:as:পুয়া মেইথাবা|পুয়া মেইথাবা]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |4565 || [[:en:Puzhu|Puzhu]] || [[d:Q110094895|Q110094895]] || [[:as:পুঝু|পুঝু]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |4566 || [[:en:Pyar Kare Dis: Feel the Power of Love|Pyar Kare Dis: Feel the Power of Love]] || [[d:Q7262853|Q7262853]] || [[:as:প্যাৰ কাৰে দিছ: প্ৰেমৰ শক্তি অনুভৱ কৰক|প্যাৰ কাৰে দিছ: প্ৰেমৰ শক্তি অনুভৱ কৰক]] || [[:en:Category:Films shot in Pune|Category:Films shot in Pune]] |- |4567 || [[:en:Pānthoibī Khōnggūl|Pānthoibī Khōnggūl]] || [[d:Q107669229|Q107669229]] || [[:as:পান্থোইবি খোংগুল|পান্থোইবি খোংগুল]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |4568 || [[:en:Pātañjalayogaśāstravivaraṇa|Pātañjalayogaśāstravivaraṇa]] || [[d:Q131926510|Q131926510]] || [[:as:পতঞ্জলযোগশাস্ত্ৰবিৱৰণ|পতঞ্জলযোগশাস্ত্ৰবিৱৰণ]] || [[:en:Category:Yoga stubs|Category:Yoga stubs]] |- |4569 || [[:en:Qaba|Qaba]] || [[d:Q105474084|Q105474084]] || [[:as:কাবা|কাবা]] || [[:en:Category:Indian clothing|Category:Indian clothing]] |- |4570 || [[:en:Qaimkhani Boli|Qaimkhani Boli]] || [[d:Q137161159|Q137161159]] || [[:as:কাইমখানী বলি|কাইমখানী বলি]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |4571 || [[:en:Qawwal Bachchon ka Gharana|Qawwal Bachchon ka Gharana]] || [[d:Q65053336|Q65053336]] || [[:as:কাৱল বচ্চোন কা ঘৰানা|কাৱল বচ্চোন কা ঘৰানা]] || [[:en:Category:Culture of Delhi|Category:Culture of Delhi]] |- |4572 || [[:en:Qayamat Se Qayamat Tak|Qayamat Se Qayamat Tak]] || [[d:Q777296|Q777296]] || [[:as:কায়ামত সে কায়ামত টাক|কায়ামত সে কায়ামত টাক]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |4573 || [[:en:Qila Raipur Sports Festival|Qila Raipur Sports Festival]] || [[d:Q6406489|Q6406489]] || [[:as:কিলা ৰায়পুৰ ক্ৰীড়া মহোৎসৱ|কিলা ৰায়পুৰ ক্ৰীড়া মহোৎসৱ]] || [[:en:Category:Cultural festivals in India|Category:Cultural festivals in India]] |- |4574 || [[:en:Quail as food|Quail as food]] || [[d:Q7268510|Q7268510]] || [[:as:খাদ্য হিচাপে বতা চৰাই|খাদ্য হিচাপে বতা চৰাই]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |4575 || [[:en:Quamrul Hassan|Quamrul Hassan]] || [[d:Q3350235|Q3350235]] || [[:as:কোৱামৰুল হাছান|কোৱামৰুল হাছান]] || [[:en:Category:Artists from Kolkata|Category:Artists from Kolkata]] |- |4576 || [[:en:Qubad Kamran|Qubad Kamran]] || [[d:Q30693000|Q30693000]] || [[:as:কুবাদ কামৰাণ|কুবাদ কামৰাণ]] || [[:en:Category:Indian folklore|Category:Indian folklore]] |- |4577 || [[:en:Queen of the Elephants|Queen of the Elephants]] || [[d:Q7270647|Q7270647]] || [[:as:হাতীৰ ৰাণী|হাতীৰ ৰাণী]] || [[:en:Category:Elephants in Indian culture|Category:Elephants in Indian culture]] |- |4578 || [[:en:Queer Gulabi Pride Jaipur|Queer Gulabi Pride Jaipur]] || [[d:Q30675424|Q30675424]] || [[:as:কুইয়াৰ গুলাবি প্ৰাইড জয়পুৰ|কুইয়াৰ গুলাবি প্ৰাইড জয়পুৰ]] || [[:en:Category:Culture of Jaipur|Category:Culture of Jaipur]] |- |4579 || [[:en:Quest Mall|Quest Mall]] || [[d:Q17069862|Q17069862]] || [[:as:কুৱেষ্ট মল|কুৱেষ্ট মল]] || [[:en:Category:Shopping malls in Kolkata|Category:Shopping malls in Kolkata]] |- |4580 || [[:en:Quran translations into Bengali|Quran translations into Bengali]] || [[d:Q108866113|Q108866113]] || [[:as:বাংলালৈ কোৰআনৰ অনুবাদ|বাংলালৈ কোৰআনৰ অনুবাদ]] || [[:en:Category:Bengali-language culture|Category:Bengali-language culture]] |- |4581 || [[:en:Qutbi Brothers|Qutbi Brothers]] || [[d:Q106946193|Q106946193]] || [[:as:কুতুবি ব্ৰাদাৰ্ছ|কুতুবি ব্ৰাদাৰ্ছ]] || [[:en:Category:Indian folk singers|Category:Indian folk singers]] |- |4582 || [[:en:Qutub Festival|Qutub Festival]] || [[d:Q7273024|Q7273024]] || [[:as:কুতুব উৎসৱ|কুতুব উৎসৱ]] || [[:en:Category:Cultural festivals in India|Category:Cultural festivals in India]] |- |4583 || [[:en:R. B. More|R. B. More]] || [[d:Q30673945|Q30673945]] || [[:as:আৰ বি ম&#39; ৰ|]] || [[:en:Category:Indian anti-caste leaders|Category:Indian anti-caste leaders]] |- |4584 || [[:en:R. G. Chandramogan|R. G. Chandramogan]] || [[d:Q7273632|Q7273632]] || [[:as:আৰ জি চন্দ্ৰমোগন|আৰ জি চন্দ্ৰমোগন]] || [[:en:Category:Food and drink in India|Category:Food and drink in India]] |- |4585 || [[:en:R. J. Minney|R. J. Minney]] || [[d:Q21694593|Q21694593]] || [[:as:আৰ জে মিনি|আৰ জে মিনি]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |4586 || [[:en:R. K. Laxman Museum|R. K. Laxman Museum]] || [[d:Q116913548|Q116913548]] || [[:as:আৰ কে লক্ষ্মণ সংগ্ৰহালয়|আৰ কে লক্ষ্মণ সংগ্ৰহালয়]] || [[:en:Category:Museums in Pune|Category:Museums in Pune]] |- |4587 || [[:en:RAHI Foundation|RAHI Foundation]] || [[d:Q7275715|Q7275715]] || [[:as:ৰাহি ফাউণ্ডেচন|ৰাহি ফাউণ্ডেচন]] || [[:en:Category:Women's organisations based in India|Category:Women's organisations based in India]] |- |4588 || [[:en:Raajneeti|Raajneeti]] || [[d:Q3415825|Q3415825]] || [[:as:ৰাজনীতি|ৰাজনীতি]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |4589 || [[:en:Raas Dance|Raas Dance]] || [[d:Q13059604|Q13059604]] || [[:as:ৰাস নৃত্য|ৰাস নৃত্য]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |4590 || [[:en:Raavan (2010 film)|Raavan]] || [[d:Q3135932|Q3135932]] || [[:as:ৰাৱন (২০১০ চনৰ ছবি)|ৰাৱন]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |4591 || [[:en:Raavanan (2010 film)|Raavanan]] || [[d:Q3521744|Q3521744]] || [[:as:ৰাৱনন (২০১০ চনৰ ছবি)|ৰাৱনন]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |4592 || [[:en:Rabin Mondal|Rabin Mondal]] || [[d:Q7278735|Q7278735]] || [[:as:ৰবীন মণ্ডাল|ৰবীন মণ্ডাল]] || [[:en:Category:Artists from Kolkata|Category:Artists from Kolkata]] |- |4593 || [[:en:Rabindra Kumar Das Gupta|Rabindra Kumar Das Gupta]] || [[d:Q7278749|Q7278749]] || [[:as:ৰবীন্দ্ৰ কুমাৰ দাস গুপ্তা|ৰবীন্দ্ৰ কুমাৰ দাস গুপ্তা]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |4594 || [[:en:Rabindra Sadan|Rabindra Sadan]] || [[d:Q7278763|Q7278763]] || [[:as:ৰবীন্দ্ৰ সদন|ৰবীন্দ্ৰ সদন]] || [[:en:Category:Culture of Kolkata|Category:Culture of Kolkata]] |- |4595 || [[:en:Rabindranath Datta|Rabindranath Datta]] || [[d:Q18750447|Q18750447]] || [[:as:ৰবীন্দ্ৰনাথ দত্ত|ৰবীন্দ্ৰনাথ দত্ত]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |4596 || [[:en:Rabisankar Bal|Rabisankar Bal]] || [[d:Q45311664|Q45311664]] || [[:as:ৰবিশংকৰ বাল|ৰবিশংকৰ বাল]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |4597 || [[:en:Racha (film)|Racha]] || [[d:Q3765055|Q3765055]] || [[:as:ৰাচা (চলচ্চিত্ৰ)|ৰাচা]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |4598 || [[:en:Rachel Goenka|Rachel Goenka]] || [[d:Q83688633|Q83688633]] || [[:as:ৰেচেল গোৱেংকা|ৰেচেল গোৱেংকা]] || [[:en:Category:Indian chefs|Category:Indian chefs]] |- |4599 || [[:en:Radha Krishna Choudhary|Radha Krishna Choudhary]] || [[d:Q541274|Q541274]] || [[:as:ৰাধা কৃষ্ণ চৌধুৰী|ৰাধা কৃষ্ণ চৌধুৰী]] || [[:en:Category:Writers of Mithila|Category:Writers of Mithila]] |- |4600 || [[:en:Radha Soami|Radha Soami]] || [[d:Q2125638|Q2125638]] || [[:as:ৰাধা সোৱামী|ৰাধা সোৱামী]] || [[:en:Category:Anti-caste movements|Category:Anti-caste movements]] |- |4601 || [[:en:Radharaman Mitra|Radharaman Mitra]] || [[d:Q31321285|Q31321285]] || [[:as:ৰাধাৰমণ মিত্ৰ|ৰাধাৰমণ মিত্ৰ]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |4602 || [[:en:Radharani Devi|Radharani Devi]] || [[d:Q73905776|Q73905776]] || [[:as:ৰাধাৰাণী দেৱী|ৰাধাৰাণী দেৱী]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |4603 || [[:en:Radhika Khanna|Radhika Khanna]] || [[d:Q17708825|Q17708825]] || [[:as:ৰাধিকা খান্না|ৰাধিকা খান্না]] || [[:en:Category:Indian fashion designers|Category:Indian fashion designers]] |- |4604 || [[:en:Radhika Mohan Maitra|Radhika Mohan Maitra]] || [[d:Q7280242|Q7280242]] || [[:as:ৰাধিকা মোহন মৈত্ৰ|ৰাধিকা মোহন মৈত্ৰ]] || [[:en:Category:Musicians from Kolkata|Category:Musicians from Kolkata]] |- |4605 || [[:en:Radhunipagal rice|Radhunipagal rice]] || [[d:Q133815707|Q133815707]] || [[:as:ৰধুনীপাগল চাউল|ৰধুনীপাগল চাউল]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |4606 || [[:en:Radio DC|Radio DC]] || [[d:Q7280751|Q7280751]] || [[:as:ৰেডিঅ&#39; ডিচি|]] || [[:en:Category:Culture of Thiruvananthapuram|Category:Culture of Thiruvananthapuram]] |- |4607 || [[:en:Rafeeq Ahamed|Rafeeq Ahamed]] || [[d:Q7282492|Q7282492]] || [[:as:ৰফীক আহমেদ|ৰফীক আহমেদ]] || [[:en:Category:Writers from Thrissur|Category:Writers from Thrissur]] |- |4608 || [[:en:Rafiuddin Ahmed|Rafiuddin Ahmed]] || [[d:Q7282702|Q7282702]] || [[:as:ৰফিউদ্দিন আহমেদ|ৰফিউদ্দিন আহমেদ]] || [[:en:Category:Writers from Pune|Category:Writers from Pune]] |- |4609 || [[:en:Ragda pattice|Ragda pattice]] || [[d:Q5556748|Q5556748]] || [[:as:ৰাগদা পেটিচ|ৰাগদা পেটিচ]] || [[:en:Category:Indian fast food|Category:Indian fast food]] |- |4610 || [[:en:Raghab Bandyopadhyay|Raghab Bandyopadhyay]] || [[d:Q7282926|Q7282926]] || [[:as:ৰাঘব বন্দ্যোপাধ্যায়|ৰাঘব বন্দ্যোপাধ্যায়]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |4611 || [[:en:Raghavan Iyer (chef)|Raghavan Iyer]] || [[d:Q116938182|Q116938182]] || [[:as:ৰাঘৱন আয়েৰ (চেফ)|ৰাঘৱন আয়েৰ]] || [[:en:Category:Chefs of Indian cuisine|Category:Chefs of Indian cuisine]] |- |4612 || [[:en:Raghavendra Rathore|Raghavendra Rathore]] || [[d:Q7282950|Q7282950]] || [[:as:ৰাঘবেন্দ্ৰ ৰাথোৰ|ৰাঘবেন্দ্ৰ ৰাথোৰ]] || [[:en:Category:Indian fashion designers|Category:Indian fashion designers]] |- |4613 || [[:en:Raghu Dakat|Raghu Dakat]] || [[d:Q134286384|Q134286384]] || [[:as:ৰঘু ডাকত|ৰঘু ডাকত]] || [[:en:Category:Indian martial arts films|Category:Indian martial arts films]] |- |4614 || [[:en:Raghu Thatha|Raghu Thatha]] || [[d:Q128694673|Q128694673]] || [[:as:ৰঘু থাথা|ৰঘু থাথা]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |4615 || [[:en:Raghunath Goswami|Raghunath Goswami]] || [[d:Q124630216|Q124630216]] || [[:as:ৰঘুনাথ গোস্বামী|ৰঘুনাথ গোস্বামী]] || [[:en:Category:Artists from Kolkata|Category:Artists from Kolkata]] |- |4616 || [[:en:Ragi rotti|Ragi rotti]] || [[d:Q7283068|Q7283068]] || [[:as:ৰাগী ৰট্টি|ৰাগী ৰট্টি]] || [[:en:Category:Indian breads|Category:Indian breads]] |- |4617 || [[:en:Rahi (goddess)|Rahi]] || [[d:Q110565208|Q110565208]] || [[:as:ৰহি (দেৱী)|ৰহি]] || [[:en:Category:Regional Hindu goddesses|Category:Regional Hindu goddesses]] |- |4618 || [[:en:Rahul Akerkar|Rahul Akerkar]] || [[d:Q64746831|Q64746831]] || [[:as:ৰাহুল আকেৰকাৰ|ৰাহুল আকেৰকাৰ]] || [[:en:Category:Indian chefs|Category:Indian chefs]] |- |4619 || [[:en:Rahul Mishra|Rahul Mishra]] || [[d:Q16218666|Q16218666]] || [[:as:ৰাহুল মিশ্ৰ|ৰাহুল মিশ্ৰ]] || [[:en:Category:Indian fashion designers|Category:Indian fashion designers]] |- |4620 || [[:en:Rai (title)|Rai]] || [[d:Q16931518|Q16931518]] || [[:as:ৰাই (শিৰোনাম)|ৰাই]] || [[:en:Category:Cultural history of India|Category:Cultural history of India]] |- |4621 || [[:en:Rainburn|Rainburn]] || [[d:Q62696439|Q62696439]] || [[:as:বৰষুণৰ পোৰা|বৰষুণৰ পোৰা]] || [[:en:Category:Culture of Bengaluru|Category:Culture of Bengaluru]] |- |4622 || [[:en:Raj Bhushan|Raj Bhushan]] || [[d:Q42417136|Q42417136]] || [[:as:ৰাজ ভূষণ|ৰাজ ভূষণ]] || [[:en:Category:Cultural history of India|Category:Cultural history of India]] |- |4623 || [[:en:Raj Darbhanga|Raj Darbhanga]] || [[d:Q1723023|Q1723023]] || [[:as:ৰাজ দৰভংগা|ৰাজ দৰভংগা]] || [[:en:Category:Culture of Mithila|Category:Culture of Mithila]] |- |4624 || [[:en:Raj Kalesh|Raj Kalesh]] || [[d:Q48725003|Q48725003]] || [[:as:ৰাজ কালেশ|ৰাজ কালেশ]] || [[:en:Category:Indian chefs|Category:Indian chefs]] |- |4625 || [[:en:Raj Kamal Jha|Raj Kamal Jha]] || [[d:Q7285302|Q7285302]] || [[:as:ৰাজ কমল ঝা|ৰাজ কমল ঝা]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |4626 || [[:en:Raj Nartaki|Raj Nartaki]] || [[d:Q7285333|Q7285333]] || [[:as:ৰাজ নৰতাকি|ৰাজ নৰতাকি]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |4627 || [[:en:Raj Ratna|Raj Ratna]] || [[d:Q7285350|Q7285350]] || [[:as:ৰাজ ৰত্ন|ৰাজ ৰত্ন]] || [[:en:Category:Cultural history of India|Category:Cultural history of India]] |- |4628 || [[:en:Raja Dab|Raja Dab]] || [[d:Q135287225|Q135287225]] || [[:as:ৰাজা ডাব|ৰাজা ডাব]] || [[:en:Category:Punjabi folklore|Category:Punjabi folklore]] |- |4629 || [[:en:Raja Dinkar Kelkar Museum|Raja Dinkar Kelkar Museum]] || [[d:Q1134736|Q1134736]] || [[:as:ৰাজা দিনকাৰ কেলকাৰ সংগ্ৰহালয়|ৰাজা দিনকাৰ কেলকাৰ সংগ্ৰহালয়]] || [[:en:Category:Museums in Pune|Category:Museums in Pune]] |- |4630 || [[:en:Raja Nandini|Raja Nandini]] || [[d:Q16344304|Q16344304]] || [[:as:ৰাজা নন্দিনী|ৰাজা নন্দিনী]] || [[:en:Category:Films based on Indian folklore|Category:Films based on Indian folklore]] |- |4631 || [[:en:Raja Narayan Deb|Raja Narayan Deb]] || [[d:Q16728452|Q16728452]] || [[:as:ৰাজ নাৰায়ণ দেৱ|ৰাজ নাৰায়ণ দেৱ]] || [[:en:Category:Musicians from Kolkata|Category:Musicians from Kolkata]] |- |4632 || [[:en:Raja Rani (2013 film)|Raja Rani]] || [[d:Q7285533|Q7285533]] || [[:as:ৰাজা ৰাণী (২০১৩ চনৰ ছবি)|ৰাজা ৰাণী]] || [[:en:Category:Films shot in Pune|Category:Films shot in Pune]] |- |4633 || [[:en:Raja Rasalu|Raja Rasalu]] || [[d:Q43302930|Q43302930]] || [[:as:ৰাজা ৰাছালু|ৰাজা ৰাছালু]] || [[:en:Category:Punjabi folklore|Category:Punjabi folklore]] |- |4634 || [[:en:Raja Shiva Prasad College|Raja Shiva Prasad College]] || [[d:Q24947280|Q24947280]] || [[:as:ৰাজা শিৱ প্ৰসাদ মহাবিদ্যালয়|ৰাজা শিৱ প্ৰসাদ মহাবিদ্যালয়]] || [[:en:Category:Fashion schools in India|Category:Fashion schools in India]] |- |4635 || [[:en:Raja the Great|Raja the Great]] || [[d:Q28532748|Q28532748]] || [[:as:ৰাজা দ্য গ্ৰেট|ৰাজা দ্য গ্ৰেট]] || [[:en:Category:Indian martial arts films|Category:Indian martial arts films]] |- |4636 || [[:en:Raja, Rasoi Aur Anya Kahaniyaan|Raja]] || [[d:Q24807213|Q24807213]] || [[:as:ৰাজা, ৰসোই আৰু আন্যা কহানিয়ান|ৰাজা]] || [[:en:Category:Indian cooking television series|Category:Indian cooking television series]] |- |4637 || [[:en:Rajakulathor (caste)|Rajakulathor]] || [[d:Q97585936|Q97585936]] || [[:as:ৰাজকুলাথোৰ (জাতি)|ৰাজকুলাথোৰ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |4638 || [[:en:Rajanikanta Sen|Rajanikanta Sen]] || [[d:Q7285742|Q7285742]] || [[:as:ৰাজনীকান্ত সেন|ৰাজনীকান্ত সেন]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |4639 || [[:en:Rajapur Saraswat|Rajapur Saraswat]] || [[d:Q120881042|Q120881042]] || [[:as:ৰাজাপুৰ সৰস্বত|ৰাজাপুৰ সৰস্বত]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |4640 || [[:en:Rajaputra Rahasyam|Rajaputra Rahasyam]] || [[d:Q48671485|Q48671485]] || [[:as:ৰাজপুত্ৰ ৰহস্যাম|ৰাজপুত্ৰ ৰহস্যাম]] || [[:en:Category:Films based on Indian folklore|Category:Films based on Indian folklore]] |- |4641 || [[:en:Rajasthan Arabic and Persian Research Institute|Rajasthan Arabic and Persian Research Institute]] || [[d:Q7285819|Q7285819]] || [[:as:ৰাজস্থান আৰবী আৰু পাৰ্চী গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান|ৰাজস্থান আৰবী আৰু পাৰ্চী গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |4642 || [[:en:Rajasthan International Folk Festival|Rajasthan International Folk Festival]] || [[d:Q17085571|Q17085571]] || [[:as:ৰাজস্থান আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় লোক মহোৎসৱ|ৰাজস্থান আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় লোক মহোৎসৱ]] || [[:en:Category:Rajasthani folklore|Category:Rajasthani folklore]] |- |4643 || [[:en:Rajasthan Oriental Research Institute|Rajasthan Oriental Research Institute]] || [[d:Q7285833|Q7285833]] || [[:as:ৰাজস্থান প্ৰাচ্য গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান|ৰাজস্থান প্ৰাচ্য গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |4644 || [[:en:Rajasthan Patrika|Rajasthan Patrika]] || [[d:Q3866831|Q3866831]] || [[:as:ৰাজস্থান পত্ৰিকা|ৰাজস্থান পত্ৰিকা]] || [[:en:Category:Newspapers published in Kolkata|Category:Newspapers published in Kolkata]] |- |4645 || [[:en:Rajasthan State Archives|Rajasthan State Archives]] || [[d:Q7285842|Q7285842]] || [[:as:ৰাজস্থান ৰাজ্যিক আৰ্কাইভ|ৰাজস্থান ৰাজ্যিক আৰ্কাইভ]] || [[:en:Category:Archives in India|Category:Archives in India]] |- |4646 || [[:en:Rajasthani cuisine|Rajasthani cuisine]] || [[d:Q3595467|Q3595467]] || [[:as:ৰাজস্থানী খাদ্য|ৰাজস্থানী খাদ্য]] || [[:en:Category:Indian cuisine by state or union territory|Category:Indian cuisine by state or union territory]] |- |4647 || [[:en:Rajat Chaudhuri|Rajat Chaudhuri]] || [[d:Q19895666|Q19895666]] || [[:as:ৰজত চৌধুৰী|ৰজত চৌধুৰী]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |4648 || [[:en:Rajbhar|Rajbhar]] || [[d:Q7285895|Q7285895]] || [[:as:ৰাজভৰ|ৰাজভৰ]] || [[:en:Category:Other Backward Classes|Category:Other Backward Classes]] |- |4649 || [[:en:Rajendralal Mitra|Rajendralal Mitra]] || [[d:Q5989378|Q5989378]] || [[:as:ৰাজেন্দ্ৰলাল মিত্ৰ|ৰাজেন্দ্ৰলাল মিত্ৰ]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |4650 || [[:en:Rajesh Mazumder|Rajesh Mazumder]] || [[d:Q7286073|Q7286073]] || [[:as:ৰাজেশ মজুমদাৰ|ৰাজেশ মজুমদাৰ]] || [[:en:Category:Indian chefs|Category:Indian chefs]] |- |4651 || [[:en:Rajesh Pratap Singh|Rajesh Pratap Singh]] || [[d:Q7286079|Q7286079]] || [[:as:ৰাজেশ প্ৰতাপ সিং|ৰাজেশ প্ৰতাপ সিং]] || [[:en:Category:Indian fashion designers|Category:Indian fashion designers]] |- |4652 || [[:en:Raji Jallepalli|Raji Jallepalli]] || [[d:Q74507929|Q74507929]] || [[:as:ৰাজী জলেপল্লী|ৰাজী জলেপল্লী]] || [[:en:Category:Indian chefs|Category:Indian chefs]] |- |4653 || [[:en:Rajiv Gandhi Mahila Vikas Pariyojana|Rajiv Gandhi Mahila Vikas Pariyojana]] || [[d:Q7286208|Q7286208]] || [[:as:ৰাজীৱ গান্ধী মহিলা বিকাশ পৰিযোজন|ৰাজীৱ গান্ধী মহিলা বিকাশ পৰিযোজন]] || [[:en:Category:Women's organisations based in India|Category:Women's organisations based in India]] |- |4654 || [[:en:Rajiv Gandhi National Quality Award|Rajiv Gandhi National Quality Award]] || [[d:Q16911967|Q16911967]] || [[:as:ৰাজীৱ গান্ধী ৰাষ্ট্ৰীয় গুণগত মান বঁটা|ৰাজীৱ গান্ধী ৰাষ্ট্ৰীয় গুণগত মান বঁটা]] || [[:en:Category:Indian awards|Category:Indian awards]] |- |4655 || [[:en:Rajiv Gandhi National Sadbhavana Award|Rajiv Gandhi National Sadbhavana Award]] || [[d:Q16968222|Q16968222]] || [[:as:ৰাজীৱ গান্ধী ৰাষ্ট্ৰীয় সাদ্ভাৱনা বঁটা|ৰাজীৱ গান্ধী ৰাষ্ট্ৰীয় সাদ্ভাৱনা বঁটা]] || [[:en:Category:Indian awards|Category:Indian awards]] |- |4656 || [[:en:Rajiv Goswami|Rajiv Goswami]] || [[d:Q7286224|Q7286224]] || [[:as:ৰাজীৱ গোস্বামী|ৰাজীৱ গোস্বামী]] || [[:en:Category:Reservation in India|Category:Reservation in India]] |- |4657 || [[:en:Rajiv Smruthi Bhavan|Rajiv Smruthi Bhavan]] || [[d:Q46996799|Q46996799]] || [[:as:ৰাজীৱ স্মৃতি ভৱন|ৰাজীৱ স্মৃতি ভৱন]] || [[:en:Category:Cultural heritage of India|Category:Cultural heritage of India]] |- |4658 || [[:en:Raji–Raute languages|Raji–Raute languages]] || [[d:Q7286250|Q7286250]] || [[:as:ৰাজী–ৰাউটে ভাষা|ৰাজী–ৰাউটে ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |4659 || [[:en:Rajkamal Choudhary|Rajkamal Choudhary]] || [[d:Q7286258|Q7286258]] || [[:as:ৰাজকমল চৌধুৰী|ৰাজকমল চৌধুৰী]] || [[:en:Category:Writers of Mithila|Category:Writers of Mithila]] |- |4660 || [[:en:Rajkumar Madhubir|Rajkumar Madhubir]] || [[d:Q135617543|Q135617543]] || [[:as:ৰাজকুমাৰ মধুবীৰ|ৰাজকুমাৰ মধুবীৰ]] || [[:en:Category:Meitei literature|Category:Meitei literature]] |- |4661 || [[:en:Rajkumar Shyamanand Sinha|Rajkumar Shyamanand Sinha]] || [[d:Q7286297|Q7286297]] || [[:as:ৰাজকুমাৰ শ্যামানন্দ সিনহা|ৰাজকুমাৰ শ্যামানন্দ সিনহা]] || [[:en:Category:Culture of Mithila|Category:Culture of Mithila]] |- |4662 || [[:en:Rajodrohi|Rajodrohi]] || [[d:Q109888061|Q109888061]] || [[:as:ৰাজোদ্ৰোহী|ৰাজোদ্ৰোহী]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |4663 || [[:en:Rajorshi Chakraborti|Rajorshi Chakraborti]] || [[d:Q12054538|Q12054538]] || [[:as:ৰাজোৰ্শী চক্ৰৱৰ্তী|ৰাজোৰ্শী চক্ৰৱৰ্তী]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |4664 || [[:en:Rajput|Rajput]] || [[d:Q337487|Q337487]] || [[:as:ৰাজপুত|ৰাজপুত]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |4665 || [[:en:Rajputisation|Rajputisation]] || [[d:Q104848635|Q104848635]] || [[:as:ৰাজপুতীকৰণ|ৰাজপুতীকৰণ]] || [[:en:Category:Caste system in India|Category:Caste system in India]] |- |4666 || [[:en:Raju|Raju]] || [[d:Q3790450|Q3790450]] || [[:as:ৰাজু|ৰাজু]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |4667 || [[:en:Rajula and Malushahi|Rajula and Malushahi]] || [[d:Q104845848|Q104845848]] || [[:as:ৰাজুলা আৰু মালুশাহী|ৰাজুলা আৰু মালুশাহী]] || [[:en:Category:Indian folklore|Category:Indian folklore]] |- |4668 || [[:en:Rakesh Kumar Tripathi|Rakesh Kumar Tripathi]] || [[d:Q16213312|Q16213312]] || [[:as:ৰাকেশ কুমাৰ ত্ৰিপাঠী|ৰাকেশ কুমাৰ ত্ৰিপাঠী]] || [[:en:Category:Musicians from Kolkata|Category:Musicians from Kolkata]] |- |4669 || [[:en:Rakesh Sethi (chef)|Rakesh Sethi]] || [[d:Q76121860|Q76121860]] || [[:as:ৰাকেশ ছেঠি (চেফ)|ৰাকেশ ছেঠি]] || [[:en:Category:Indian television chefs|Category:Indian television chefs]] |- |4670 || [[:en:Rakhine language|Rakhine language]] || [[d:Q3450749|Q3450749]] || [[:as:ৰাখিনে ভাষা|ৰাখিনে ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |4671 || [[:en:Raksha (Vedic)|Raksha]] || [[d:Q3929730|Q3929730]] || [[:as:ৰক্ষা (বৈদিক)|ৰক্ষা]] || [[:en:Category:Yoga concepts|Category:Yoga concepts]] |- |4672 || [[:en:Raksha Rekha|Raksha Rekha]] || [[d:Q30635150|Q30635150]] || [[:as:ৰক্ষা ৰেখা|ৰক্ষা ৰেখা]] || [[:en:Category:Films based on Indian folklore|Category:Films based on Indian folklore]] |- |4673 || [[:en:Raksi|Raksi]] || [[d:Q2530402|Q2530402]] || [[:as:ৰাক্ষী|ৰাক্ষী]] || [[:en:Category:Indian drinks|Category:Indian drinks]] |- |4674 || [[:en:Rakta Charitra|Rakta Charitra]] || [[d:Q1010071|Q1010071]] || [[:as:ৰক্ত চাৰিত্ৰ|ৰক্ত চাৰিত্ৰ]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |4675 || [[:en:Rakta Charitra 2|Rakta Charitra 2]] || [[d:Q65051886|Q65051886]] || [[:as:ৰক্ত চৰিত্ৰ ২|ৰক্ত চৰিত্ৰ ২]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |4676 || [[:en:Rakta Tilak|Rakta Tilak]] || [[d:Q109887847|Q109887847]] || [[:as:ৰক্ত তিলক|ৰক্ত তিলক]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |4677 || [[:en:Ralph Johnson (bishop)|Ralph Johnson]] || [[d:Q7287718|Q7287718]] || [[:as:ৰালফ জনছন (বিচপ)|ৰালফ জনছন]] || [[:en:Category:Anglican bishops of Calcutta|Category:Anglican bishops of Calcutta]] |- |4678 || [[:en:Ram Dayal Munda|Ram Dayal Munda]] || [[d:Q7288457|Q7288457]] || [[:as:ৰাম দয়াল মুণ্ডা|ৰাম দয়াল মুণ্ডা]] || [[:en:Category:Indian folklorists|Category:Indian folklorists]] |- |4679 || [[:en:Ram Gharib Chaube|Ram Gharib Chaube]] || [[d:Q7288467|Q7288467]] || [[:as:ৰাম ঘৰিব চৌবে|ৰাম ঘৰিব চৌবে]] || [[:en:Category:Indian folklorists|Category:Indian folklorists]] |- |4680 || [[:en:Ram Kamal Mukherjee|Ram Kamal Mukherjee]] || [[d:Q7288491|Q7288491]] || [[:as:ৰাম কমল মুখাৰ্জী|ৰাম কমল মুখাৰ্জী]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |4681 || [[:en:Ram Kand Mool|Ram Kand Mool]] || [[d:Q111942396|Q111942396]] || [[:as:ৰাম কাণ্ড মূল|ৰাম কাণ্ড মূল]] || [[:en:Category:Indian snack foods|Category:Indian snack foods]] |- |4682 || [[:en:Ram Ray|Ram Ray]] || [[d:Q75026537|Q75026537]] || [[:as:ৰাম ৰায়|ৰাম ৰায়]] || [[:en:Category:Artists from Kolkata|Category:Artists from Kolkata]] |- |4683 || [[:en:Ram-dao|Ram-dao]] || [[d:Q2129853|Q2129853]] || [[:as:ৰাম-দাও|ৰাম-দাও]] || [[:en:Category:Indian swords|Category:Indian swords]] |- |4684 || [[:en:Ramakrishna Mission Residential College, Narendrapur|Ramakrishna Mission Residential College]] || [[d:Q7288807|Q7288807]] || [[:as:ৰামকৃষ্ণ মিছন আৱাসিক মহাবিদ্যালয়, নৰেন্দ্ৰপুৰ|ৰামকৃষ্ণ মিছন আৱাসিক মহাবিদ্যালয়]] || [[:en:Category:Hinduism in Kolkata|Category:Hinduism in Kolkata]] |- |4685 || [[:en:Ramakrishna Sarada Math|Ramakrishna Sarada Math]] || [[d:Q7288825|Q7288825]] || [[:as:ৰামকৃষ্ণ সাৰদা মঠ|ৰামকৃষ্ণ সাৰদা মঠ]] || [[:en:Category:Hinduism in Kolkata|Category:Hinduism in Kolkata]] |- |4686 || [[:en:Raman (film)|Raman]] || [[d:Q7288863|Q7288863]] || [[:as:ৰমন (চলচ্চিত্ৰ)|ৰমন]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |4687 || [[:en:Ramanathapuram Mundu chilli|Ramanathapuram Mundu chilli]] || [[d:Q131008272|Q131008272]] || [[:as:ৰামনাথপুৰম মুণ্ডু মৰিচা|ৰামনাথপুৰম মুণ্ডু মৰিচা]] || [[:en:Category:Indian spices|Category:Indian spices]] |- |4688 || [[:en:Ramapada Chowdhury|Ramapada Chowdhury]] || [[d:Q47671034|Q47671034]] || [[:as:ৰমাপাদা চৌধুৰী|ৰমাপাদা চৌধুৰী]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |4689 || [[:en:Ramaraju|Ramaraju]] || [[d:Q7288648|Q7288648]] || [[:as:ৰামাৰাজু|ৰামাৰাজু]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |4690 || [[:en:Ramaranjan Mukherji|Ramaranjan Mukherji]] || [[d:Q18750364|Q18750364]] || [[:as:ৰামৰঞ্জন মুখাৰ্জী|ৰামৰঞ্জন মুখাৰ্জী]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |4691 || [[:en:Ramavijaya|Ramavijaya]] || [[d:Q48731132|Q48731132]] || [[:as:ৰামবিজয়|ৰামবিজয়]] || [[:en:Category:Cultural history of India|Category:Cultural history of India]] |- |4692 || [[:en:Ramdev Pir|Ramdev Pir]] || [[d:Q3635299|Q3635299]] || [[:as:ৰামদেৱ পীৰ|ৰামদেৱ পীৰ]] || [[:en:Category:Hindu folk deities|Category:Hindu folk deities]] |- |4693 || [[:en:Ramdwara|Ramdwara]] || [[d:Q7289329|Q7289329]] || [[:as:ৰামদ্বাৰা|ৰামদ্বাৰা]] || [[:en:Category:Anti-caste movements|Category:Anti-caste movements]] |- |4694 || [[:en:Ramesh Nair|Ramesh Nair]] || [[d:Q112083997|Q112083997]] || [[:as:ৰমেশ নাইৰ|ৰমেশ নাইৰ]] || [[:en:Category:Indian fashion designers|Category:Indian fashion designers]] |- |4695 || [[:en:Ramlila Maidan|Ramlila Maidan]] || [[d:Q7289726|Q7289726]] || [[:as:ৰামলীলা ময়দান|ৰামলীলা ময়দান]] || [[:en:Category:Culture of Delhi|Category:Culture of Delhi]] |- |4696 || [[:en:Ramnagar Bhanta|Ramnagar Bhanta]] || [[d:Q131742934|Q131742934]] || [[:as:ৰামনগৰ ভন্তা|ৰামনগৰ ভন্তা]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |4697 || [[:en:Ramoji Film City|Ramoji Film City]] || [[d:Q1786944|Q1786944]] || [[:as:ৰামোজী ফিল্ম চিটি|ৰামোজী ফিল্ম চিটি]] || [[:en:Category:Culture of Hyderabad, India|Category:Culture of Hyderabad]] |- |4698 || [[:en:Ramoshi|Ramoshi]] || [[d:Q7289973|Q7289973]] || [[:as:ৰামোশী|ৰামোশী]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |4699 || [[:en:Rampur chaddar|Rampur chaddar]] || [[d:Q106900152|Q106900152]] || [[:as:ৰামপুৰ চদ্দাৰ|ৰামপুৰ চদ্দাৰ]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |4700 || [[:en:Rampuri|Rampuri]] || [[d:Q7290077|Q7290077]] || [[:as:ৰামপুৰী|ৰামপুৰী]] || [[:en:Category:Indian martial arts|Category:Indian martial arts]] |- |4701 || [[:en:Ramram Basu|Ramram Basu]] || [[d:Q4079215|Q4079215]] || [[:as:ৰামৰাম বসু|ৰামৰাম বসু]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |4702 || [[:en:Ramsinhji Rathod|Ramsinhji Rathod]] || [[d:Q94136602|Q94136602]] || [[:as:ৰামসিংহজী ৰাথোড|ৰামসিংহজী ৰাথোড]] || [[:en:Category:Indian folklorists|Category:Indian folklorists]] |- |4703 || [[:en:Ramu Ramanathan|Ramu Ramanathan]] || [[d:Q22279907|Q22279907]] || [[:as:ৰামু ৰমনাথন|ৰামু ৰমনাথন]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |4704 || [[:en:Rana (title)|Rana]] || [[d:Q11997065|Q11997065]] || [[:as:ৰাণা (শিৰোনাম)|ৰাণা]] || [[:en:Category:Cultural history of India|Category:Cultural history of India]] |- |4705 || [[:en:Rana Jashraj|Rana Jashraj]] || [[d:Q7290635|Q7290635]] || [[:as:ৰাণা যশৰাজ|ৰাণা যশৰাজ]] || [[:en:Category:Hindu folk deities|Category:Hindu folk deities]] |- |4706 || [[:en:Rana Vachhraj|Rana Vachhraj]] || [[d:Q7290666|Q7290666]] || [[:as:ৰাণা বচ্ৰজ|ৰাণা বচ্ৰজ]] || [[:en:Category:Hindu folk deities|Category:Hindu folk deities]] |- |4707 || [[:en:Ranakdevi (1946 film)|Ranakdevi]] || [[d:Q116922482|Q116922482]] || [[:as:ৰাণকদেৱী (১৯৪৬ চনৰ ছবি)|ৰাণকদেৱী]] || [[:en:Category:Films based on Indian folklore|Category:Films based on Indian folklore]] |- |4708 || [[:en:Ranakdevi (1973 film)|Ranakdevi]] || [[d:Q123146510|Q123146510]] || [[:as:ৰাণকদেৱী (১৯৭৩ চনৰ ছবি)|ৰাণকদেৱী]] || [[:en:Category:Films based on Indian folklore|Category:Films based on Indian folklore]] |- |4709 || [[:en:Randhane Bandhan|Randhane Bandhan]] || [[d:Q126454317|Q126454317]] || [[:as:ৰন্ধনে বন্ধন|ৰন্ধনে বন্ধন]] || [[:en:Category:Indian cooking television series|Category:Indian cooking television series]] |- |4710 || [[:en:Ranen Ayan Dutt|Ranen Ayan Dutt]] || [[d:Q124758363|Q124758363]] || [[:as:ৰানেন অয়ন দত্ত|ৰানেন অয়ন দত্ত]] || [[:en:Category:Artists from Kolkata|Category:Artists from Kolkata]] |- |4711 || [[:en:Rang Barse Bhige Chunar Wali|Rang Barse Bhige Chunar Wali]] || [[d:Q7292575|Q7292575]] || [[:as:ৰং বৰছে ভিগে চুনাৰ ৱালি|ৰং বৰছে ভিগে চুনাৰ ৱালি]] || [[:en:Category:Indian folk songs|Category:Indian folk songs]] |- |4712 || [[:en:Rang Rasiya|Rang Rasiya]] || [[d:Q7292584|Q7292584]] || [[:as:ৰং ৰাছিয়া|ৰং ৰাছিয়া]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |4713 || [[:en:Ranga Shankara|Ranga Shankara]] || [[d:Q7292595|Q7292595]] || [[:as:ৰঙা শংকৰ|ৰঙা শংকৰ]] || [[:en:Category:Culture of Bengaluru|Category:Culture of Bengaluru]] |- |4714 || [[:en:Rangakarmee|Rangakarmee]] || [[d:Q7292606|Q7292606]] || [[:as:ৰঙাকৰ্মী|ৰঙাকৰ্মী]] || [[:en:Category:Theatre in Kolkata|Category:Theatre in Kolkata]] |- |4715 || [[:en:Rangalal Bandyopadhyay|Rangalal Bandyopadhyay]] || [[d:Q16346409|Q16346409]] || [[:as:ৰঙালাল বন্দ্যোপাধ্যায়|ৰঙালাল বন্দ্যোপাধ্যায়]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |4716 || [[:en:Rangas language|Rangas language]] || [[d:Q7292645|Q7292645]] || [[:as:ৰঙা ভাষা|ৰঙা ভাষা]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |4717 || [[:en:Rangasthalam|Rangasthalam]] || [[d:Q29832413|Q29832413]] || [[:as:ৰঙাস্থলম|ৰঙাস্থলম]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |4718 || [[:en:Rangri dialect (Malvi)|Rangri dialect]] || [[d:Q19899452|Q19899452]] || [[:as:ৰংৰি উপভাষা (মালৱী)|ৰংৰি উপভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |4719 || [[:en:Rani Bhatiyani|Rani Bhatiyani]] || [[d:Q6785893|Q6785893]] || [[:as:ৰাণী ভটিয়ানী|ৰাণী ভটিয়ানী]] || [[:en:Category:Hindu folk deities|Category:Hindu folk deities]] |- |4720 || [[:en:Rani Rupade|Rani Rupade]] || [[d:None|None]] || [[:as:ৰাণী ৰূপডে|ৰাণী ৰূপডে]] || [[:en:Category:Rajasthani folklore|Category:Rajasthani folklore]] |- |4721 || [[:en:Rani Sati|Rani Sati]] || [[d:Q15118106|Q15118106]] || [[:as:ৰাণী সতী|ৰাণী সতী]] || [[:en:Category:Regional Hindu goddesses|Category:Regional Hindu goddesses]] |- |4722 || [[:en:Ranji Smile|Ranji Smile]] || [[d:Q98502028|Q98502028]] || [[:as:ৰঞ্জী হাঁহি|ৰঞ্জী হাঁহি]] || [[:en:Category:Indian chefs|Category:Indian chefs]] |- |4723 || [[:en:Ranjith Sankar|Ranjith Sankar]] || [[d:Q7293185|Q7293185]] || [[:as:ৰঞ্জিত শংকৰ|ৰঞ্জিত শংকৰ]] || [[:en:Category:Writers from Thrissur|Category:Writers from Thrissur]] |- |4724 || [[:en:Ranjitram Mehta|Ranjitram Mehta]] || [[d:Q7293186|Q7293186]] || [[:as:ৰঞ্জিতৰাম মেহতা|ৰঞ্জিতৰাম মেহতা]] || [[:en:Category:Indian folklorists|Category:Indian folklorists]] |- |4725 || [[:en:Rannaghor|Rannaghor]] || [[d:Q19605686|Q19605686]] || [[:as:ৰান্নাঘৰ|ৰান্নাঘৰ]] || [[:en:Category:Indian cooking television series|Category:Indian cooking television series]] |- |4726 || [[:en:Ranveer Brar|Ranveer Brar]] || [[d:Q18921471|Q18921471]] || [[:as:ৰণবীৰ ব্ৰাৰ|ৰণবীৰ ব্ৰাৰ]] || [[:en:Category:Indian television chefs|Category:Indian television chefs]] |- |4727 || [[:en:Ranvir Sena|Ranvir Sena]] || [[d:Q3595316|Q3595316]] || [[:as:ৰণবীৰ সেনা|ৰণবীৰ সেনা]] || [[:en:Category:Caste-related violence in India|Category:Caste-related violence in India]] |- |4728 || [[:en:Rasabali|Rasabali]] || [[d:Q7255969|Q7255969]] || [[:as:ৰাছাবলী|ৰাছাবলী]] || [[:en:Category:Indian desserts|Category:Indian desserts]] |- |4729 || [[:en:Rasam (dish)|Rasam]] || [[d:Q2472937|Q2472937]] || [[:as:ৰসম (ব্যঞ্জন)|ৰসম]] || [[:en:Category:Indian soups and stews|Category:Indian soups and stews]] |- |4730 || [[:en:Rashid Karim|Rashid Karim]] || [[d:Q13059547|Q13059547]] || [[:as:ৰছিদ কৰিম|ৰছিদ কৰিম]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |4731 || [[:en:Rashmi Rocket|Rashmi Rocket]] || [[d:Q75174902|Q75174902]] || [[:as:ৰশ্মি ৰকেট|ৰশ্মি ৰকেট]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |4732 || [[:en:Rashmila Shakya|Rashmila Shakya]] || [[d:Q55956296|Q55956296]] || [[:as:ৰশ্মিলা শাক্য|ৰশ্মিলা শাক্য]] || [[:en:Category:Kumaris (goddesses)|Category:Kumaris]] |- |4733 || [[:en:Rashtrapati Award|Rashtrapati Award]] || [[d:Q7294993|Q7294993]] || [[:as:ৰাষ্ট্ৰপতি বঁটা|ৰাষ্ট্ৰপতি বঁটা]] || [[:en:Category:Indian awards|Category:Indian awards]] |- |4734 || [[:en:Rashtriya Puraskar|Rashtriya Puraskar]] || [[d:Q113556479|Q113556479]] || [[:as:ৰাষ্ট্ৰীয় পুৰস্কাৰ|ৰাষ্ট্ৰীয় পুৰস্কাৰ]] || [[:en:Category:Indian awards|Category:Indian awards]] |- |4735 || [[:en:Rasik Krishna Mallick|Rasik Krishna Mallick]] || [[d:Q16066190|Q16066190]] || [[:as:ৰসিক কৃষ্ণ মল্লিক|ৰসিক কৃষ্ণ মল্লিক]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |4736 || [[:en:Rasoi Show|Rasoi Show]] || [[d:Q16968276|Q16968276]] || [[:as:ৰাছয় শ্ব&#39; |]] || [[:en:Category:Indian cooking television series|Category:Indian cooking television series]] |- |4737 || [[:en:Ratan Lal Basu|Ratan Lal Basu]] || [[d:Q7295455|Q7295455]] || [[:as:ৰতন লাল বসু|ৰতন লাল বসু]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |4738 || [[:en:Rath Yatra (Ahmedabad)|Rath Yatra]] || [[d:Q65054076|Q65054076]] || [[:as:ৰথ যাত্ৰা (আহমেদাবাদ)|ৰথ যাত্ৰা]] || [[:en:Category:Culture of Ahmedabad|Category:Culture of Ahmedabad]] |- |4739 || [[:en:Rathin Maitra|Rathin Maitra]] || [[d:Q120984151|Q120984151]] || [[:as:ৰথিন মৈত্ৰ|ৰথিন মৈত্ৰ]] || [[:en:Category:Artists from Kolkata|Category:Artists from Kolkata]] |- |4740 || [[:en:Rathodia|Rathodia]] || [[d:Q7295675|Q7295675]] || [[:as:ৰাথোদিয়া|ৰাথোদিয়া]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |4741 || [[:en:Rathwi Bareli language|Rathwi Bareli language]] || [[d:Q7295692|Q7295692]] || [[:as:ৰাথৱী বৰেলী ভাষা|ৰাথৱী বৰেলী ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |4742 || [[:en:Raut (caste)|Raut]] || [[d:Q19895794|Q19895794]] || [[:as:ৰাউত (জাতি)|ৰাউত]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |4743 || [[:en:Rautia|Rautia]] || [[d:Q7296265|Q7296265]] || [[:as:ৰাউতিয়া|ৰাউতিয়া]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |4744 || [[:en:Ravana Rajputs|Ravana Rajputs]] || [[d:Q24930701|Q24930701]] || [[:as:ৰাৱণ ৰাজপুতসকল|ৰাৱণ ৰাজপুতসকল]] || [[:en:Category:Other Backward Classes|Category:Other Backward Classes]] |- |4745 || [[:en:Ravi Shastri (film)|Ravi Shastri]] || [[d:Q7296662|Q7296662]] || [[:as:ৰবি শাস্ত্ৰী (চলচ্চিত্ৰ)|ৰবি শাস্ত্ৰী]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |4746 || [[:en:Ravi Shukla|Ravi Shukla]] || [[d:Q6100730|Q6100730]] || [[:as:ৰবি শুক্লা|ৰবি শুক্লা]] || [[:en:Category:Musicians from Kolkata|Category:Musicians from Kolkata]] |- |4747 || [[:en:Ravinder Singh (author)|Ravinder Singh]] || [[d:Q7296721|Q7296721]] || [[:as:ৰবিন্দৰ সিং (লেখক)|ৰবিন্দৰ সিং]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |4748 || [[:en:Ravindra Kalakshetra|Ravindra Kalakshetra]] || [[d:Q7296730|Q7296730]] || [[:as:ৰবীন্দ্ৰ কলাক্ষেত্ৰ|ৰবীন্দ্ৰ কলাক্ষেত্ৰ]] || [[:en:Category:Culture of Bengaluru|Category:Culture of Bengaluru]] |- |4749 || [[:en:Ravived|Ravived]] || [[d:Q119840403|Q119840403]] || [[:as:ৰেভিভড|ৰেভিভড]] || [[:en:Category:Dalit|Category:Dalit]] |- |4750 || [[:en:Ravula|Ravula]] || [[d:Q28164189|Q28164189]] || [[:as:ৰাভুলা|ৰাভুলা]] || [[:en:Category:Scheduled Tribes of India|Category:Scheduled Tribes of India]] |- |4751 || [[:en:Ravè unde|Ravè unde]] || [[d:Q55631232|Q55631232]] || [[:as:ৰাভে উণ্ডে|ৰাভে উণ্ডে]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |4752 || [[:en:Rawal (caste)|Rawal]] || [[d:Q110692734|Q110692734]] || [[:as:ৰাৱাল (জাতি)|ৰাৱাল]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |4753 || [[:en:Rayeen (Hindu)|Rayeen]] || [[d:Q7298439|Q7298439]] || [[:as:ৰায়েন (হিন্দু)|ৰায়েন]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |4754 || [[:en:Raza Library|Raza Library]] || [[d:Q3207001|Q3207001]] || [[:as:ৰাজা লাইব্ৰেৰী|ৰাজা লাইব্ৰেৰী]] || [[:en:Category:Archives in India|Category:Archives in India]] |- |4755 || [[:en:Razai|Razai]] || [[d:Q7299460|Q7299460]] || [[:as:ৰাজাই|ৰাজাই]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |4756 || [[:en:Ready (2008 film)|Ready]] || [[d:Q7300646|Q7300646]] || [[:as:ৰেডি (২০০৮ চনৰ ছবি)|ৰেডি]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |4757 || [[:en:Real Heroes Award|Real Heroes Award]] || [[d:Q7300939|Q7300939]] || [[:as:ৰিয়েল হিৰোজ বঁটা|ৰিয়েল হিৰোজ বঁটা]] || [[:en:Category:Indian awards|Category:Indian awards]] |- |4758 || [[:en:Reba Hore|Reba Hore]] || [[d:Q106465867|Q106465867]] || [[:as:ৰেবা হোৰে|ৰেবা হোৰে]] || [[:en:Category:Artists from Kolkata|Category:Artists from Kolkata]] |- |4759 || [[:en:Recasting Women: Essays in Colonial History|Recasting Women: Essays in Colonial History]] || [[d:Q21617273|Q21617273]] || [[:as:মহিলাৰ পুনৰ গঠন: ঔপনিৱেশিক ইতিহাসত ৰচনা|মহিলাৰ পুনৰ গঠন: ঔপনিৱেশিক ইতিহাসত ৰচনা]] || [[:en:Category:Feminism in India|Category:Feminism in India]] |- |4760 || [[:en:Reclining Nude (1933)|Reclining Nude]] || [[d:Q124053869|Q124053869]] || [[:as:ৰিক্লিনিং নগ্ন (১৯৩৩)|ৰিক্লিনিং নগ্ন]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |4761 || [[:en:Record of Yoga|Record of Yoga]] || [[d:Q7302858|Q7302858]] || [[:as:যোগৰ অভিলেখ|যোগৰ অভিলেখ]] || [[:en:Category:Yoga stubs|Category:Yoga stubs]] |- |4762 || [[:en:Red Brigade Trust|Red Brigade Trust]] || [[d:Q17010193|Q17010193]] || [[:as:ৰেড ব্ৰিগেড ট্ৰাষ্ট|ৰেড ব্ৰিগেড ট্ৰাষ্ট]] || [[:en:Category:Women in India|Category:Women in India]] |- |4763 || [[:en:Red Rickshaw Revolution|Red Rickshaw Revolution]] || [[d:Q7304808|Q7304808]] || [[:as:ৰঙা ৰিক্সা বিপ্লৱ|ৰঙা ৰিক্সা বিপ্লৱ]] || [[:en:Category:Women's organisations based in India|Category:Women's organisations based in India]] |- |4764 || [[:en:Red ant chutney|Red ant chutney]] || [[d:Q131191694|Q131191694]] || [[:as:ৰঙা পিঁপৰাৰ চাটনি|ৰঙা পিঁপৰাৰ চাটনি]] || [[:en:Category:Indian condiments|Category:Indian condiments]] |- |4765 || [[:en:Reddiar|Reddiar]] || [[d:Q3532227|Q3532227]] || [[:as:ৰেড্ডিয়াৰ|ৰেড্ডিয়াৰ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |4766 || [[:en:Regal Cinema|Regal Cinema]] || [[d:Q7307906|Q7307906]] || [[:as:ৰিগেল চিনেমা|ৰিগেল চিনেমা]] || [[:en:Category:Culture of Mumbai|Category:Culture of Mumbai]] |- |4767 || [[:en:Reginald Copleston|Reginald Copleston]] || [[d:Q1467442|Q1467442]] || [[:as:ৰেজিনাল্ড কপলেষ্টন|ৰেজিনাল্ড কপলেষ্টন]] || [[:en:Category:Anglican bishops of Calcutta|Category:Anglican bishops of Calcutta]] |- |4768 || [[:en:Reginald Heber|Reginald Heber]] || [[d:Q3271284|Q3271284]] || [[:as:ৰেজিনাল্ড হেবাৰ|ৰেজিনাল্ড হেবাৰ]] || [[:en:Category:Anglican bishops of Calcutta|Category:Anglican bishops of Calcutta]] |- |4769 || [[:en:Regional differences and dialects in Indian English|Regional differences and dialects in Indian English]] || [[d:Q7309208|Q7309208]] || [[:as:ভাৰতীয় ইংৰাজীত আঞ্চলিক পাৰ্থক্য আৰু উপভাষা|ভাৰতীয় ইংৰাজীত আঞ্চলিক পাৰ্থক্য আৰু উপভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |4770 || [[:en:Rehane Yavar Dhala|Rehane Yavar Dhala]] || [[d:Q7309778|Q7309778]] || [[:as:ৰেহানে যৱৰ ধলা|ৰেহানে যৱৰ ধলা]] || [[:en:Category:Indian fashion designers|Category:Indian fashion designers]] |- |4771 || [[:en:Rekha Raj|Rekha Raj]] || [[d:Q97302909|Q97302909]] || [[:as:ৰেখা ৰাজ|ৰেখা ৰাজ]] || [[:en:Category:Indian feminists|Category:Indian feminists]] |- |4772 || [[:en:Rekhachithram|Rekhachithram]] || [[d:Q131578114|Q131578114]] || [[:as:ৰেখাচিত্ৰম|ৰেখাচিত্ৰম]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |4773 || [[:en:Religion in Chennai|Religion in Chennai]] || [[d:Q18393983|Q18393983]] || [[:as:চেন্নাইত ধৰ্ম|চেন্নাইত ধৰ্ম]] || [[:en:Category:Culture of Chennai|Category:Culture of Chennai]] |- |4774 || [[:en:Religion in the Punjab|Religion in the Punjab]] || [[d:Q7260355|Q7260355]] || [[:as:পঞ্জাৱত ধৰ্ম|পঞ্জাৱত ধৰ্ম]] || [[:en:Category:Religion in India|Category:Religion in India]] |- |4775 || [[:en:Religious harmony in India|Religious harmony in India]] || [[d:Q17086925|Q17086925]] || [[:as:ভাৰতত ধৰ্মীয় সম্প্ৰীতি|ভাৰতত ধৰ্মীয় সম্প্ৰীতি]] || [[:en:Category:Religion in India|Category:Religion in India]] |- |4776 || [[:en:Religious thinkers of India|Religious thinkers of India]] || [[d:Q7311401|Q7311401]] || [[:as:ভাৰতৰ ধৰ্মীয় চিন্তাবিদ|ভাৰতৰ ধৰ্মীয় চিন্তাবিদ]] || [[:en:Category:Religion in India|Category:Religion in India]] |- |4777 || [[:en:Rendezvous (festival)|Rendezvous]] || [[d:Q7312818|Q7312818]] || [[:as:সাক্ষাৎকাৰ (উৎসৱ)|সাক্ষাৎকাৰ]] || [[:en:Category:Cultural festivals in India|Category:Cultural festivals in India]] |- |4778 || [[:en:Rengma language|Rengma language]] || [[d:Q7313205|Q7313205]] || [[:as:ৰেংমা ভাষা|ৰেংমা ভাষা]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |4779 || [[:en:Renuka Ji|Renuka Ji]] || [[d:Q136674807|Q136674807]] || [[:as:ৰেণুকা জী|ৰেণুকা জী]] || [[:en:Category:Renuka|Category:Renuka]] |- |4780 || [[:en:Renée Sarojini Saklikar|Renée Sarojini Saklikar]] || [[d:Q19894620|Q19894620]] || [[:as:ৰেনেই সৰোজিনি সকলিকাৰ|ৰেনেই সৰোজিনি সকলিকাৰ]] || [[:en:Category:Writers from Pune|Category:Writers from Pune]] |- |4781 || [[:en:Reservation policy in Bihar|Reservation policy in Bihar]] || [[d:Q123569471|Q123569471]] || [[:as:বিহাৰত সংৰক্ষণ নীতি|বিহাৰত সংৰক্ষণ নীতি]] || [[:en:Category:Reservation in India|Category:Reservation in India]] |- |4782 || [[:en:Reservation policy in Indian Institutes of Technology|Reservation policy in Indian Institutes of Technology]] || [[d:Q7315229|Q7315229]] || [[:as:ভাৰতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠানত সংৰক্ষণ নীতি|ভাৰতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠানত সংৰক্ষণ নীতি]] || [[:en:Category:Reservation in India|Category:Reservation in India]] |- |4783 || [[:en:Reservation policy in Tamil Nadu|Reservation policy in Tamil Nadu]] || [[d:Q68045|Q68045]] || [[:as:তামিলনাডুত সংৰক্ষণ নীতি|তামিলনাডুত সংৰক্ষণ নীতি]] || [[:en:Category:Reservation in India|Category:Reservation in India]] |- |4784 || [[:en:Reserved political positions in India|Reserved political positions in India]] || [[d:Q3486078|Q3486078]] || [[:as:ভাৰতত সংৰক্ষিত ৰাজনৈতিক পদ|ভাৰতত সংৰক্ষিত ৰাজনৈতিক পদ]] || [[:en:Category:Reservation in India|Category:Reservation in India]] |- |4785 || [[:en:Restorative Yoga|Restorative Yoga]] || [[d:Q65057333|Q65057333]] || [[:as:পুনৰুদ্ধাৰমূলক যোগ|পুনৰুদ্ধাৰমূলক যোগ]] || [[:en:Category:Yoga styles|Category:Yoga styles]] |- |4786 || [[:en:Retopia (festival)|Retopia]] || [[d:Q25339483|Q25339483]] || [[:as:Retopia (উৎসৱ)|Retopia]] || [[:en:Category:Cultural festivals in India|Category:Cultural festivals in India]] |- |4787 || [[:en:Retro (film)|Retro]] || [[d:Q126327867|Q126327867]] || [[:as:ৰেট্ৰ&#39; (চলচ্চিত্ৰ)|]] || [[:en:Category:Indian martial arts films|Category:Indian martial arts films]] |- |4788 || [[:en:Revathi Pattathanam|Revathi Pattathanam]] || [[d:Q7317740|Q7317740]] || [[:as:ৰেৱতী পট্টাথানম|ৰেৱতী পট্টাথানম]] || [[:en:Category:Indian philosophy|Category:Indian philosophy]] |- |4789 || [[:en:Rewa Sunderja Mango|Rewa Sunderja Mango]] || [[d:Q130693430|Q130693430]] || [[:as:ৰেৱা সুন্দৰজা আম|ৰেৱা সুন্দৰজা আম]] || [[:en:Category:GI-Tagged Mangoes of India|Category:GI-Tagged Mangoes of India]] |- |4790 || [[:en:Reza Shariffi|Reza Shariffi]] || [[d:Q20685509|Q20685509]] || [[:as:ৰেজা শ্বৰীফী|ৰেজা শ্বৰীফী]] || [[:en:Category:Indian fashion designers|Category:Indian fashion designers]] |- |4791 || [[:en:Rhythm (2000 film)|Rhythm]] || [[d:Q7321896|Q7321896]] || [[:as:ছন্দ (২০০০ চনৰ ছবি)|ছন্দ]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |4792 || [[:en:Richa Hingle|Richa Hingle]] || [[d:Q124302987|Q124302987]] || [[:as:ৰিচা হিংগল|ৰিচা হিংগল]] || [[:en:Category:Chefs of Indian cuisine|Category:Chefs of Indian cuisine]] |- |4793 || [[:en:Richa Maheshwari|Richa Maheshwari]] || [[d:Q21067125|Q21067125]] || [[:as:ৰিচা মহেশ্বৰী|ৰিচা মহেশ্বৰী]] || [[:en:Category:Indian fashion photographers|Category:Indian fashion photographers]] |- |4794 || [[:en:Richa Nagar|Richa Nagar]] || [[d:Q24248319|Q24248319]] || [[:as:ৰিচা নগৰ|ৰিচা নগৰ]] || [[:en:Category:Indian feminists|Category:Indian feminists]] |- |4795 || [[:en:Richard A. Pauling|Richard A. Pauling]] || [[d:Q23619398|Q23619398]] || [[:as:ৰিচাৰ্ড এ পলিং|ৰিচাৰ্ড এ পলিং]] || [[:en:Category:Artists from Kolkata|Category:Artists from Kolkata]] |- |4796 || [[:en:Rickshaw painting of Bangladesh|Rickshaw painting of Bangladesh]] || [[d:Q7332003|Q7332003]] || [[:as:বাংলাদেশৰ ৰিক্সা চিত্ৰ|বাংলাদেশৰ ৰিক্সা চিত্ৰ]] || [[:en:Category:Arts in India|Category:Arts in India]] |- |4797 || [[:en:Riddle of the Seventh Stone|Riddle of the Seventh Stone]] || [[d:Q7332439|Q7332439]] || [[:as:সপ্তম শিলৰ সাঁথৰ|সপ্তম শিলৰ সাঁথৰ]] || [[:en:Category:Culture of Bengaluru|Category:Culture of Bengaluru]] |- |4798 || [[:en:Riddles of Amir Khusrow|Riddles of Amir Khusrow]] || [[d:Q28455455|Q28455455]] || [[:as:আমিৰ খুছৰোৰ সাঁথৰ|আমিৰ খুছৰোৰ সাঁথৰ]] || [[:en:Category:Indian folklore|Category:Indian folklore]] |- |4799 || [[:en:Rifle Club (film)|Rifle Club]] || [[d:Q131375910|Q131375910]] || [[:as:ৰাইফল ক্লাব (চলচ্চিত্ৰ)|ৰাইফল ক্লাব]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |4800 || [[:en:Rignai|Rignai]] || [[d:Q106554809|Q106554809]] || [[:as:ৰিগনাই|ৰিগনাই]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |4801 || [[:en:Rihaee (film)|Rihaee]] || [[d:Q7333896|Q7333896]] || [[:as:ৰিহাই (চলচ্চিত্ৰ)|ৰিহাই]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |4802 || [[:en:Riksundar Banerjee|Riksundar Banerjee]] || [[d:Q41675380|Q41675380]] || [[:as:ৰিক্সুন্দৰ বেনাৰ্জী|ৰিক্সুন্দৰ বেনাৰ্জী]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |4803 || [[:en:Rimi B. Chatterjee|Rimi B. Chatterjee]] || [[d:Q7334457|Q7334457]] || [[:as:ৰিমি বি চেটাৰ্জী|ৰিমি বি চেটাৰ্জী]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |4804 || [[:en:Rina Banerjee|Rina Banerjee]] || [[d:Q3432140|Q3432140]] || [[:as:ৰিনা বেনাৰ্জী|ৰিনা বেনাৰ্জী]] || [[:en:Category:Artists from Kolkata|Category:Artists from Kolkata]] |- |4805 || [[:en:Rina Dhaka|Rina Dhaka]] || [[d:Q88062192|Q88062192]] || [[:as:ৰিনা ঢাকা|ৰিনা ঢাকা]] || [[:en:Category:Indian fashion designers|Category:Indian fashion designers]] |- |4806 || [[:en:Ripudaman Handa|Ripudaman Handa]] || [[d:Q104821963|Q104821963]] || [[:as:ৰিপুদমন হাণ্ডা|ৰিপুদমন হাণ্ডা]] || [[:en:Category:Indian television chefs|Category:Indian television chefs]] |- |4807 || [[:en:Rishi Chanda|Rishi Chanda]] || [[d:Q22277312|Q22277312]] || [[:as:ঋষি চন্দা|ঋষি চন্দা]] || [[:en:Category:Musicians from Kolkata|Category:Musicians from Kolkata]] |- |4808 || [[:en:Rishton Ka Manjha|Rishton Ka Manjha]] || [[d:Q109278537|Q109278537]] || [[:as:ৰিষ্টন কা মাঞ্জা|ৰিষ্টন কা মাঞ্জা]] || [[:en:Category:Television shows set in Kolkata|Category:Television shows set in Kolkata]] |- |4809 || [[:en:Ritambhara|Ritambhara]] || [[d:Q25312991|Q25312991]] || [[:as:ঋতম্ভৰ|ঋতম্ভৰ]] || [[:en:Category:Fashion events in India|Category:Fashion events in India]] |- |4810 || [[:en:Ritu Beri|Ritu Beri]] || [[d:Q7336833|Q7336833]] || [[:as:ঋতু বেৰী|ঋতু বেৰী]] || [[:en:Category:Indian fashion designers|Category:Indian fashion designers]] |- |4811 || [[:en:Riviera (festival)|Riviera]] || [[d:Q28171987|Q28171987]] || [[:as:ৰিভিয়াৰা (উৎসৱ)|ৰিভিয়াৰা]] || [[:en:Category:Cultural festivals in India|Category:Cultural festivals in India]] |- |4812 || [[:en:Riya Kodali|Riya Kodali]] || [[d:Q126690199|Q126690199]] || [[:as:ৰিয়া কোডালি|ৰিয়া কোডালি]] || [[:en:Category:Indian fashion designers|Category:Indian fashion designers]] |- |4813 || [[:en:Roat|Roat]] || [[d:Q124714020|Q124714020]] || [[:as:ৰোট কৰক|ৰোট কৰক]] || [[:en:Category:Indian desserts|Category:Indian desserts]] |- |4814 || [[:en:Robert Milman|Robert Milman]] || [[d:Q7347696|Q7347696]] || [[:as:ৰবাৰ্ট মিলমেন|ৰবাৰ্ট মিলমেন]] || [[:en:Category:Anglican bishops of Calcutta|Category:Anglican bishops of Calcutta]] |- |4815 || [[:en:Robert Naorem|Robert Naorem]] || [[d:Q53870515|Q53870515]] || [[:as:ৰবাৰ্ট নাওৰেম|ৰবাৰ্ট নাওৰেম]] || [[:en:Category:Indian fashion designers|Category:Indian fashion designers]] |- |4816 || [[:en:Robin Chatterjee|Robin Chatterjee]] || [[d:Q18390801|Q18390801]] || [[:as:ৰবিন চেটাৰ্জী|ৰবিন চেটাৰ্জী]] || [[:en:Category:Musicians from Kolkata|Category:Musicians from Kolkata]] |- |4817 || [[:en:Rocky Handsome|Rocky Handsome]] || [[d:Q18170349|Q18170349]] || [[:as:ৰকি হেণ্ডছাম|ৰকি হেণ্ডছাম]] || [[:en:Category:Indian martial arts films|Category:Indian martial arts films]] |- |4818 || [[:en:Rocky Star|Rocky Star]] || [[d:Q23771697|Q23771697]] || [[:as:ৰকি ষ্টাৰ|ৰকি ষ্টাৰ]] || [[:en:Category:Indian fashion designers|Category:Indian fashion designers]] |- |4819 || [[:en:Roger Béchirian|Roger Béchirian]] || [[d:Q7357851|Q7357851]] || [[:as:ৰজাৰ বেচিৰিয়ান|ৰজাৰ বেচিৰিয়ান]] || [[:en:Category:Musicians from Kolkata|Category:Musicians from Kolkata]] |- |4820 || [[:en:Rohini Chowdhury|Rohini Chowdhury]] || [[d:Q33082714|Q33082714]] || [[:as:ৰোহিনী চৌধুৰী|ৰোহিনী চৌধুৰী]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |4821 || [[:en:Rohit Bal|Rohit Bal]] || [[d:Q7359759|Q7359759]] || [[:as:ৰোহিত বাল|ৰোহিত বাল]] || [[:en:Category:Indian fashion designers|Category:Indian fashion designers]] |- |4822 || [[:en:Rohit Khosla|Rohit Khosla]] || [[d:Q7359768|Q7359768]] || [[:as:ৰোহিত খোছলা|ৰোহিত খোছলা]] || [[:en:Category:Indian fashion designers|Category:Indian fashion designers]] |- |4823 || [[:en:Rohith Vemula|Rohith Vemula]] || [[d:Q23907598|Q23907598]] || [[:as:ৰোহিত ভেমুলা|ৰোহিত ভেমুলা]] || [[:en:Category:Caste-related violence in India|Category:Caste-related violence in India]] |- |4824 || [[:en:Rojak|Rojak]] || [[d:Q720230|Q720230]] || [[:as:ৰজাক|ৰজাক]] || [[:en:Category:Indian fusion cuisine|Category:Indian fusion cuisine]] |- |4825 || [[:en:Romani language|Romani language]] || [[d:Q13201|Q13201]] || [[:as:ৰোমানী ভাষা|ৰোমানী ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |4826 || [[:en:Romy Gill|Romy Gill]] || [[d:Q16213965|Q16213965]] || [[:as:ৰমি গিল|ৰমি গিল]] || [[:en:Category:Indian chefs|Category:Indian chefs]] |- |4827 || [[:en:Rongali|Rongali]] || [[d:Q85797826|Q85797826]] || [[:as:ৰংগালী|ৰংগালী]] || [[:en:Category:Cultural festivals in India|Category:Cultural festivals in India]] |- |4828 || [[:en:Rongmei people|Rongmei people]] || [[d:Q116893938|Q116893938]] || [[:as:ৰংমেই মানুহ|ৰংমেই মানুহ]] || [[:en:Category:Scheduled Tribes of India|Category:Scheduled Tribes of India]] |- |4829 || [[:en:Roniaur|Roniaur]] || [[d:Q17010525|Q17010525]] || [[:as:ৰনিয়াউৰ|ৰনিয়াউৰ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |4830 || [[:en:Ronnie Ross|Ronnie Ross]] || [[d:Q356583|Q356583]] || [[:as:ৰনি ৰছ|ৰনি ৰছ]] || [[:en:Category:Musicians from Kolkata|Category:Musicians from Kolkata]] |- |4831 || [[:en:Roopchand Pakshi|Roopchand Pakshi]] || [[d:Q137775151|Q137775151]] || [[:as:ৰূপচান্দ পক্ষী|ৰূপচান্দ পক্ষী]] || [[:en:Category:Musicians from Kolkata|Category:Musicians from Kolkata]] |- |4832 || [[:en:Ror|Ror]] || [[d:Q96402657|Q96402657]] || [[:as:ৰ&#39; ৰ|]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |4833 || [[:en:Ros omelette|Ros omelette]] || [[d:Q18164297|Q18164297]] || [[:as:ৰছ অমলেট|ৰছ অমলেট]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |4834 || [[:en:Rose Cookies|Rose Cookies]] || [[d:Q7367697|Q7367697]] || [[:as:গোলাপ কুকিজ|গোলাপ কুকিজ]] || [[:en:Category:Indian snack foods|Category:Indian snack foods]] |- |4835 || [[:en:Rose water|Rose water]] || [[d:Q900450|Q900450]] || [[:as:গোলাপৰ পানী|গোলাপৰ পানী]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |4836 || [[:en:Rosemary (poet)|Rosemary]] || [[d:Q16134771|Q16134771]] || [[:as:ৰোজমেৰী (কবি)|ৰোজমেৰী]] || [[:en:Category:Indian feminists|Category:Indian feminists]] |- |4837 || [[:en:Roshmitha Harimurthy|Roshmitha Harimurthy]] || [[d:Q26837866|Q26837866]] || [[:as:ৰোশ্মিতা হৰিমূৰ্তি|ৰোশ্মিতা হৰিমূৰ্তি]] || [[:en:Category:Femina Miss India|Category:Femina Miss India]] |- |4838 || [[:en:Roti (wrap)|Roti]] || [[d:Q13568060|Q13568060]] || [[:as:ৰোটি (মোনা)|ৰোটি]] || [[:en:Category:Roti|Category:Roti]] |- |4839 || [[:en:Roti bakar|Roti bakar]] || [[d:Q96131450|Q96131450]] || [[:as:ৰোটি বাকৰ|ৰোটি বাকৰ]] || [[:en:Category:Roti|Category:Roti]] |- |4840 || [[:en:Roti bolen|Roti bolen]] || [[d:Q96402831|Q96402831]] || [[:as:ৰোটি বোলেন|ৰোটি বোলেন]] || [[:en:Category:Roti|Category:Roti]] |- |4841 || [[:en:Roti buaya|Roti buaya]] || [[d:Q7370536|Q7370536]] || [[:as:ৰতি বুয়ায়া|ৰতি বুয়ায়া]] || [[:en:Category:Roti|Category:Roti]] |- |4842 || [[:en:Roti canai|Roti canai]] || [[d:Q2039365|Q2039365]] || [[:as:ৰোটি কানাই|ৰোটি কানাই]] || [[:en:Category:Indian breads|Category:Indian breads]] |- |4843 || [[:en:Roti gambang|Roti gambang]] || [[d:Q19747511|Q19747511]] || [[:as:ৰোটি গম্বাং|ৰোটি গম্বাং]] || [[:en:Category:Roti|Category:Roti]] |- |4844 || [[:en:Roti jala|Roti jala]] || [[d:Q1287919|Q1287919]] || [[:as:ৰোতি জালা|ৰোতি জালা]] || [[:en:Category:Indian breads|Category:Indian breads]] |- |4845 || [[:en:Roti john|Roti john]] || [[d:Q7370537|Q7370537]] || [[:as:ৰোটি জন|ৰোটি জন]] || [[:en:Category:Roti|Category:Roti]] |- |4846 || [[:en:Roti sai mai|Roti sai mai]] || [[d:Q16307825|Q16307825]] || [[:as:ৰোটি সাই মাই|ৰোটি সাই মাই]] || [[:en:Category:Indian desserts|Category:Indian desserts]] |- |4847 || [[:en:Roti tissue|Roti tissue]] || [[d:Q7370546|Q7370546]] || [[:as:ৰোটি কলা|ৰোটি কলা]] || [[:en:Category:Indian breads|Category:Indian breads]] |- |4848 || [[:en:Rotiboard|Rotiboard]] || [[d:Q7370539|Q7370539]] || [[:as:ৰটিবোৰ্ড|ৰটিবোৰ্ড]] || [[:en:Category:Indian food preparation utensils|Category:Indian food preparation utensils]] |- |4849 || [[:en:Rowthiram|Rowthiram]] || [[d:Q7372296|Q7372296]] || [[:as:ৰৌথিৰাম|ৰৌথিৰাম]] || [[:en:Category:Indian martial arts films|Category:Indian martial arts films]] |- |4850 || [[:en:Roxy Cinema (Kolkata)|Roxy Cinema]] || [[d:Q7372457|Q7372457]] || [[:as:ৰক্সি চিনেমা (কলকাতা)|ৰক্সি চিনেমা]] || [[:en:Category:Cinemas in Kolkata|Category:Cinemas in Kolkata]] |- |4851 || [[:en:Rubaru Mister India|Rubaru Mister India]] || [[d:Q107610896|Q107610896]] || [[:as:ৰুবাৰু মিষ্টাৰ ইণ্ডিয়া|ৰুবাৰু মিষ্টাৰ ইণ্ডিয়া]] || [[:en:Category:Indian awards|Category:Indian awards]] |- |4852 || [[:en:Ruchika Pandey|Ruchika Pandey]] || [[d:Q76692836|Q76692836]] || [[:as:ৰুচিকা পাণ্ডে|ৰুচিকা পাণ্ডে]] || [[:en:Category:Indian fashion designers|Category:Indian fashion designers]] |- |4853 || [[:en:Ruchir Joshi|Ruchir Joshi]] || [[d:Q7376596|Q7376596]] || [[:as:ৰুচিৰ যোশী|ৰুচিৰ যোশী]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |4854 || [[:en:Ruchira Gupta|Ruchira Gupta]] || [[d:Q7376600|Q7376600]] || [[:as:ৰুচিৰা গুপ্তা|ৰুচিৰা গুপ্তা]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |4855 || [[:en:Rudra Thandavam (2021 film)|Rudra Thandavam]] || [[d:Q108763308|Q108763308]] || [[:as:ৰুদ্ৰ থাণ্ডৱম (২০২১ চলচ্চিত্ৰ)|ৰুদ্ৰ থাণ্ডৱম]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |4856 || [[:en:Rudrangshu Mukherjee|Rudrangshu Mukherjee]] || [[d:Q7377513|Q7377513]] || [[:as:ৰুদ্ৰাংশু মুখাৰ্জী|ৰুদ্ৰাংশু মুখাৰ্জী]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |4857 || [[:en:Rudrani|Rudrani]] || [[d:Q7377515|Q7377515]] || [[:as:ৰুদ্ৰাণী|ৰুদ্ৰাণী]] || [[:en:Category:Hindu goddesses|Category:Hindu goddesses]] |- |4858 || [[:en:Rudrasundari|Rudrasundari]] || [[d:Q136796388|Q136796388]] || [[:as:ৰুদ্ৰসুন্দৰী|ৰুদ্ৰসুন্দৰী]] || [[:en:Category:Hindu goddesses|Category:Hindu goddesses]] |- |4859 || [[:en:Rudraveena (film)|Rudraveena]] || [[d:Q13008263|Q13008263]] || [[:as:ৰুদ্ৰবীণ (চলচ্চিত্ৰ)|ৰুদ্ৰবীণ]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |4860 || [[:en:Ruga language|Ruga language]] || [[d:Q7378127|Q7378127]] || [[:as:ৰুগা ভাষা|ৰুগা ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |4861 || [[:en:Rupa Company|Rupa Company]] || [[d:Q25112254|Q25112254]] || [[:as:ৰূপা কোম্পানী|ৰূপা কোম্পানী]] || [[:en:Category:Clothing companies of India|Category:Clothing companies of India]] |- |4862 || [[:en:Rushi Sharma|Rushi Sharma]] || [[d:Q48735014|Q48735014]] || [[:as:ৰুশি শৰ্মা|ৰুশি শৰ্মা]] || [[:en:Category:Indian fashion stylists|Category:Indian fashion stylists]] |- |4863 || [[:en:Rāja yoga|Rāja yoga]] || [[d:Q2128768|Q2128768]] || [[:as:ৰাজ যোগ|ৰাজ যোগ]] || [[:en:Category:Yoga paths|Category:Yoga paths]] |- |4864 || [[:en:S. B. Satheeshan|S. B. Satheeshan]] || [[d:Q24904870|Q24904870]] || [[:as:এছ বি সতীশন|এছ বি সতীশন]] || [[:en:Category:Indian fashion designers|Category:Indian fashion designers]] |- |4865 || [[:en:S. T. Joshi|S. T. Joshi]] || [[d:Q625272|Q625272]] || [[:as:এছ টি যোশী|এছ টি যোশী]] || [[:en:Category:Writers from Pune|Category:Writers from Pune]] |- |4866 || [[:en:SBI Youth for India|SBI Youth for India]] || [[d:Q7388956|Q7388956]] || [[:as:ভাৰতৰ বাবে এছ বি আই যুৱক|ভাৰতৰ বাবে এছ বি আই যুৱক]] || [[:en:Category:Indian youth culture|Category:Indian youth culture]] |- |4867 || [[:en:SPI Cinemas|SPI Cinemas]] || [[d:Q7392589|Q7392589]] || [[:as:এছ পি আই চিনেমা|এছ পি আই চিনেমা]] || [[:en:Category:Entertainment in India|Category:Entertainment in India]] |- |4868 || [[:en:SPIC MACAY|SPIC MACAY]] || [[d:Q7392561|Q7392561]] || [[:as:SPIC MACAY|SPIC MACAY]] || [[:en:Category:Cultural organisations based in India|Category:Cultural organisations based in India]] |- |4869 || [[:en:Saag|Saag]] || [[d:Q10800735|Q10800735]] || [[:as:সাগ|সাগ]] || [[:en:Category:Indian curries|Category:Indian curries]] |- |4870 || [[:en:Saand Ki Aankh|Saand Ki Aankh]] || [[d:Q62023954|Q62023954]] || [[:as:সান্দ কি আংখ|সান্দ কি আংখ]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |4871 || [[:en:Saaphabee|Saaphabee]] || [[d:Q106670430|Q106670430]] || [[:as:ছাফাবী|ছাফাবী]] || [[:en:Category:Meitei folklore in popular culture|Category:Meitei folklore in popular culture]] |- |4872 || [[:en:Saat Behna (Seven Sisters goddesses)|Saat Behna]] || [[d:Q137291907|Q137291907]] || [[:as:সাত বেহনা (সাত ভগ্নী দেৱী)|সাত বেহনা]] || [[:en:Category:Hindu goddesses|Category:Hindu goddesses]] |- |4873 || [[:en:Saaya (2003 film)|Saaya]] || [[d:Q7395756|Q7395756]] || [[:as:ছায়া (২০০৩ চনৰ ছবি)|ছায়া]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |4874 || [[:en:Sabala Organization|Sabala Organization]] || [[d:Q24933152|Q24933152]] || [[:as:সাবালা সংস্থা|সাবালা সংস্থা]] || [[:en:Category:Women's organisations based in India|Category:Women's organisations based in India]] |- |4875 || [[:en:Sabar people|Sabar people]] || [[d:Q7395905|Q7395905]] || [[:as:শবৰ মানুহ|শবৰ মানুহ]] || [[:en:Category:Scheduled Tribes of India|Category:Scheduled Tribes of India]] |- |4876 || [[:en:Sabariya|Sabariya]] || [[d:Q7395910|Q7395910]] || [[:as:শৱৰীয়া|শৱৰীয়া]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |4877 || [[:en:Sabarmati Marathon|Sabarmati Marathon]] || [[d:Q16385|Q16385]] || [[:as:সাবৰমতী মাৰাথন|সাবৰমতী মাৰাথন]] || [[:en:Category:Culture of Ahmedabad|Category:Culture of Ahmedabad]] |- |4878 || [[:en:Sabatham|Sabatham]] || [[d:Q12977924|Q12977924]] || [[:as:ছাবাথাম|ছাবাথাম]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |4879 || [[:en:Sabina Sehgal Saikia|Sabina Sehgal Saikia]] || [[d:Q24004563|Q24004563]] || [[:as:সবিনা ছেহগল শইকীয়া|সবিনা ছেহগল শইকীয়া]] || [[:en:Category:Indian food writers|Category:Indian food writers]] |- |4880 || [[:en:Sabudana khichri|Sabudana khichri]] || [[d:Q13121898|Q13121898]] || [[:as:সবুদানা খিচিৰি|সবুদানা খিচিৰি]] || [[:en:Category:Indian fast food|Category:Indian fast food]] |- |4881 || [[:en:Sabudana papar|Sabudana papar]] || [[d:Q104871608|Q104871608]] || [[:as:সবুদনা পাপাৰ|সবুদনা পাপাৰ]] || [[:en:Category:Indian snack foods|Category:Indian snack foods]] |- |4882 || [[:en:Sabudana vada|Sabudana vada]] || [[d:Q7396472|Q7396472]] || [[:as:সবুদনা ৱদা|সবুদনা ৱদা]] || [[:en:Category:Indian fast food|Category:Indian fast food]] |- |4883 || [[:en:Sabyasachi Mukherjee|Sabyasachi Mukherjee]] || [[d:Q7396501|Q7396501]] || [[:as:সব্যাসচী মুখাৰ্জী|সব্যাসচী মুখাৰ্জী]] || [[:en:Category:Indian fashion designers|Category:Indian fashion designers]] |- |4884 || [[:en:Sachin Sengupta|Sachin Sengupta]] || [[d:Q7396747|Q7396747]] || [[:as:শচীন সেনগুপ্ত|শচীন সেনগুপ্ত]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |4885 || [[:en:Sachindranath Bandyopadhyay|Sachindranath Bandyopadhyay]] || [[d:Q97383346|Q97383346]] || [[:as:শচীন্দ্ৰনাথ বন্দ্যোপাধ্যায়|শচীন্দ্ৰনাথ বন্দ্যোপাধ্যায়]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |4886 || [[:en:Sachora Brahmin|Sachora Brahmin]] || [[d:Q7396769|Q7396769]] || [[:as:সচোৰা ব্ৰাহ্মণ|সচোৰা ব্ৰাহ্মণ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |4887 || [[:en:Sacred groves of India|Sacred groves of India]] || [[d:Q25586878|Q25586878]] || [[:as:ভাৰতৰ পৱিত্ৰ বাগিছা|ভাৰতৰ পৱিত্ৰ বাগিছা]] || [[:en:Category:Indian traditions|Category:Indian traditions]] |- |4888 || [[:en:Sadanam K. Harikumaran|Sadanam K. Harikumaran]] || [[d:Q7397541|Q7397541]] || [[:as:সদানম কে হৰিকুমাৰন|সদানম কে হৰিকুমাৰন]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |4889 || [[:en:Sadanam Krishnankutty|Sadanam Krishnankutty]] || [[d:Q7397542|Q7397542]] || [[:as:সদানম কৃষ্ণকন্তী|সদানম কৃষ্ণকন্তী]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |4890 || [[:en:Sadanic languages|Sadanic languages]] || [[d:Q109546827|Q109546827]] || [[:as:সাডানিক ভাষা|সাডানিক ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |4891 || [[:en:Sadar Lingayats|Sadar Lingayats]] || [[d:Q13161425|Q13161425]] || [[:as:সদৰ লিংগায়ত|সদৰ লিংগায়ত]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |4892 || [[:en:Sadgati|Sadgati]] || [[d:Q717380|Q717380]] || [[:as:সাদগতি|সাদগতি]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |4893 || [[:en:Sadharan Brahmo Samaj|Sadharan Brahmo Samaj]] || [[d:Q7397854|Q7397854]] || [[:as:সাধৰণ ব্ৰহ্ম সমাজ|সাধৰণ ব্ৰহ্ম সমাজ]] || [[:en:Category:Religion in Kolkata|Category:Religion in Kolkata]] |- |4894 || [[:en:Sadique Hossain|Sadique Hossain]] || [[d:Q77250173|Q77250173]] || [[:as:ছাদিক হোছেইন|ছাদিক হোছেইন]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |4895 || [[:en:Sadri (clothing)|Sadri]] || [[d:Q25302702|Q25302702]] || [[:as:সাদ্ৰী (বস্ত্ৰ)|সাদ্ৰী]] || [[:en:Category:Indian clothing|Category:Indian clothing]] |- |4896 || [[:en:Saffron|Saffron]] || [[d:Q25434|Q25434]] || [[:as:কেশৰ|কেশৰ]] || [[:en:Category:Indian spices|Category:Indian spices]] |- |4897 || [[:en:Saffron rice|Saffron rice]] || [[d:Q7398745|Q7398745]] || [[:as:কেশৰ চাউল|কেশৰ চাউল]] || [[:en:Category:Indian cuisine stubs|Category:Indian cuisine stubs]] |- |4898 || [[:en:Saggubiyyam punugulu|Saggubiyyam punugulu]] || [[d:Q24882659|Q24882659]] || [[:as:সগুবিয়াম পুনুগুলু|সগুবিয়াম পুনুগুলু]] || [[:en:Category:Indian snack foods|Category:Indian snack foods]] |- |4899 || [[:en:Sago|Sago]] || [[d:Q218778|Q218778]] || [[:as:সাগো|সাগো]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |4900 || [[:en:Sagol Lanmi|Sagol Lanmi]] || [[d:Q135107838|Q135107838]] || [[:as:সগোল লানমি|সগোল লানমি]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |4901 || [[:en:Sagol kāngjei|Sagol kāngjei]] || [[d:Q107669413|Q107669413]] || [[:as:সগোল কাংজেই|সগোল কাংজেই]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |4902 || [[:en:Sahaja|Sahaja]] || [[d:Q4409401|Q4409401]] || [[:as:সহজা|সহজা]] || [[:en:Category:Yoga|Category:Yoga]] |- |4903 || [[:en:Saharanpur violence|Saharanpur violence]] || [[d:Q30325260|Q30325260]] || [[:as:ছাহাৰানপুৰত হিংসা|ছাহাৰানপুৰত হিংসা]] || [[:en:Category:Caste-related violence in India|Category:Caste-related violence in India]] |- |4904 || [[:en:Sahayathrika|Sahayathrika]] || [[d:Q18580312|Q18580312]] || [[:as:সহযাত্ৰীকা|সহযাত্ৰীকা]] || [[:en:Category:History of women in India|Category:History of women in India]] |- |4905 || [[:en:Saheb Bibi Golam|Saheb Bibi Golam]] || [[d:Q7399561|Q7399561]] || [[:as:চাহেব বিবি গোলাম|চাহেব বিবি গোলাম]] || [[:en:Category:Novels set in Kolkata|Category:Novels set in Kolkata]] |- |4906 || [[:en:Saheb Ramrao Khandare|Saheb Ramrao Khandare]] || [[d:Q23415588|Q23415588]] || [[:as:চাহেব ৰামৰাও খান্দৰে|চাহেব ৰামৰাও খান্দৰে]] || [[:en:Category:Indian folklorists|Category:Indian folklorists]] |- |4907 || [[:en:Sahitya Kala Parishad|Sahitya Kala Parishad]] || [[d:Q7399659|Q7399659]] || [[:as:সাহিত্য কলা পৰিষদ|সাহিত্য কলা পৰিষদ]] || [[:en:Category:Culture of Delhi|Category:Culture of Delhi]] |- |4908 || [[:en:Sahlesh|Sahlesh]] || [[d:Q112762636|Q112762636]] || [[:as:সাহলেশ|সাহলেশ]] || [[:en:Category:Caste system in India|Category:Caste system in India]] |- |4909 || [[:en:Sai Suthar|Sai Suthar]] || [[d:Q28173104|Q28173104]] || [[:as:সাই সুথাৰ|সাই সুথাৰ]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |4910 || [[:en:Saihriem (clan)|Saihriem]] || [[d:Q17088214|Q17088214]] || [[:as:Saihriem (গোত্ৰ)|Saihriem]] || [[:en:Category:Scheduled Tribes of India|Category:Scheduled Tribes of India]] |- |4911 || [[:en:Sailab-cheni|Sailab-cheni]] || [[d:Q86751990|Q86751990]] || [[:as:ছাইলাব-চেনি|ছাইলাব-চেনি]] || [[:en:Category:Culture of Hyderabad, India|Category:Culture of Hyderabad]] |- |4912 || [[:en:Sailajaranjan Majumdar|Sailajaranjan Majumdar]] || [[d:Q66724499|Q66724499]] || [[:as:শৈলাজৰঞ্জন মজুমদাৰ|শৈলাজৰঞ্জন মজুমদাৰ]] || [[:en:Category:Musicians from Kolkata|Category:Musicians from Kolkata]] |- |4913 || [[:en:Sailen Ghosh|Sailen Ghosh]] || [[d:Q7400181|Q7400181]] || [[:as:ছাইলেন ঘোষ|ছাইলেন ঘোষ]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |4914 || [[:en:Saimar dialect|Saimar dialect]] || [[d:None|None]] || [[:as:ছাইমাৰ উপভাষা|ছাইমাৰ উপভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |4915 || [[:en:Saina (film)|Saina]] || [[d:Q63257096|Q63257096]] || [[:as:ছাইনা (চলচ্চিত্ৰ)|ছাইনা]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |4916 || [[:en:Saini|Saini]] || [[d:Q3631449|Q3631449]] || [[:as:ছাইনি|ছাইনি]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |4917 || [[:en:Saint Sarah|Saint Sarah]] || [[d:Q238261|Q238261]] || [[:as:চেণ্ট চাৰা|চেণ্ট চাৰা]] || [[:en:Category:Kali|Category:Kali]] |- |4918 || [[:en:Saintie|Saintie]] || [[d:Q3945142|Q3945142]] || [[:as:Saintie|Saintie]] || [[:en:Category:Indian martial arts|Category:Indian martial arts]] |- |4919 || [[:en:Sairat|Sairat]] || [[d:Q23647145|Q23647145]] || [[:as:ছাইৰাট|ছাইৰাট]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |4920 || [[:en:Sajanikanta Das|Sajanikanta Das]] || [[d:Q16346779|Q16346779]] || [[:as:সাজনিকান্ত দাস|সাজনিকান্ত দাস]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |4921 || [[:en:Sakha Consulting Wings|Sakha Consulting Wings]] || [[d:Q20539343|Q20539343]] || [[:as:সাখা কনছালটিং উইংছ|সাখা কনছালটিং উইংছ]] || [[:en:Category:Women's organisations based in India|Category:Women's organisations based in India]] |- |4922 || [[:en:Sakharpuda|Sakharpuda]] || [[d:Q7402927|Q7402927]] || [[:as:সখৰপুদা|সখৰপুদা]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |4923 || [[:en:Sakhi (magazine)|Sakhi]] || [[d:Q55632372|Q55632372]] || [[:as:সাখী (আলোচনী)|সাখী]] || [[:en:Category:Women's magazines published in India|Category:Women's magazines published in India]] |- |4924 || [[:en:Sakhi Thomas|Sakhi Thomas]] || [[d:Q23760841|Q23760841]] || [[:as:সখী থমাছ|সখী থমাছ]] || [[:en:Category:Indian fashion designers|Category:Indian fashion designers]] |- |4925 || [[:en:Sakinalu|Sakinalu]] || [[d:Q7402992|Q7402992]] || [[:as:সাকিনালু|সাকিনালু]] || [[:en:Category:Indian snack foods|Category:Indian snack foods]] |- |4926 || [[:en:Sakini Ramachandraih|Sakini Ramachandraih]] || [[d:Q112628368|Q112628368]] || [[:as:সাকিনি ৰামচন্দ্ৰাইহ|সাকিনি ৰামচন্দ্ৰাইহ]] || [[:en:Category:Indian folk singers|Category:Indian folk singers]] |- |4927 || [[:en:Sakthan Thampuran|Sakthan Thampuran]] || [[d:Q7403112|Q7403112]] || [[:as:সাকথান থামপুৰণ|সাকথান থামপুৰণ]] || [[:en:Category:Thrissur Pooram|Category:Thrissur Pooram]] |- |4928 || [[:en:Sakti Burman|Sakti Burman]] || [[d:Q7403118|Q7403118]] || [[:as:শক্তি বৰ্মন|শক্তি বৰ্মন]] || [[:en:Category:Artists from Kolkata|Category:Artists from Kolkata]] |- |4929 || [[:en:Sal Mubarak|Sal Mubarak]] || [[d:Q7403296|Q7403296]] || [[:as:ছাল মুবাৰক|ছাল মুবাৰক]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |4930 || [[:en:Salaam Venky|Salaam Venky]] || [[d:Q111937382|Q111937382]] || [[:as:ছালাম ভেংকি|ছালাম ভেংকি]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |4931 || [[:en:Salaat (caste)|Salaat]] || [[d:Q7403359|Q7403359]] || [[:as:ছালাত (জাতি)|ছালাত]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |4932 || [[:en:Salalah Mobiles|Salalah Mobiles]] || [[d:Q16253831|Q16253831]] || [[:as:ছালালাহ মোবাইল|ছালালাহ মোবাইল]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |4933 || [[:en:Saleel Wagh|Saleel Wagh]] || [[d:Q7403834|Q7403834]] || [[:as:চেলিল ৱাগ|চেলিল ৱাগ]] || [[:en:Category:Writers from Pune|Category:Writers from Pune]] |- |4934 || [[:en:Salik Lucknawi|Salik Lucknawi]] || [[d:Q7404524|Q7404524]] || [[:as:ছালিক লুকনাৱী|ছালিক লুকনাৱী]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |4935 || [[:en:Salim Baba|Salim Baba]] || [[d:Q15043365|Q15043365]] || [[:as:চেলিম বাবা|চেলিম বাবা]] || [[:en:Category:Culture of Kolkata|Category:Culture of Kolkata]] |- |4936 || [[:en:Saliya|Saliya]] || [[d:Q7404928|Q7404928]] || [[:as:ছালিয়া|ছালিয়া]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |4937 || [[:en:Saloni Chopra|Saloni Chopra]] || [[d:Q105223046|Q105223046]] || [[:as:চেলুনী চোপ্ৰা|চেলুনী চোপ্ৰা]] || [[:en:Category:Indian feminists|Category:Indian feminists]] |- |4938 || [[:en:Salvi (caste)|Salvi]] || [[d:Q7406720|Q7406720]] || [[:as:সালভি (জাতি)|সালভি]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |4939 || [[:en:Sam Bahadur (film)|Sam Bahadur]] || [[d:Q117279779|Q117279779]] || [[:as:ছেম বাহাদূৰ (চলচ্চিত্ৰ)|ছেম বাহাদূৰ]] || [[:en:Category:Films shot in Pune|Category:Films shot in Pune]] |- |4940 || [[:en:Samakalin|Samakalin]] || [[d:Q29467656|Q29467656]] || [[:as:সমকলিন|সমকলিন]] || [[:en:Category:Assamese-language mass media|Category:Assamese-language mass media]] |- |4941 || [[:en:Samantan|Samantan]] || [[d:Q12068108|Q12068108]] || [[:as:সমান্তন|সমান্তন]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |4942 || [[:en:Samar Sen (poet)|Samar Sen]] || [[d:Q4416020|Q4416020]] || [[:as:সমৰ সেন (কবি)|সমৰ সেন]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |4943 || [[:en:Samarendranath Gupta|Samarendranath Gupta]] || [[d:Q116125933|Q116125933]] || [[:as:সমৰেন্দ্ৰনাথ গুপ্তা|সমৰেন্দ্ৰনাথ গুপ্তা]] || [[:en:Category:Artists from Kolkata|Category:Artists from Kolkata]] |- |4944 || [[:en:Samastha Keralam PO|Samastha Keralam PO]] || [[d:Q7408889|Q7408889]] || [[:as:সমস্থ কেৰালাম পি.অ|সমস্থ কেৰালাম পি.অ]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |4945 || [[:en:Samata Sainik Dal|Samata Sainik Dal]] || [[d:Q7408900|Q7408900]] || [[:as:সমতা সৈনিক দল|সমতা সৈনিক দল]] || [[:en:Category:Scheduled Castes|Category:Scheduled Castes]] |- |4946 || [[:en:Samaton|Samaton]] || [[d:Q107508959|Q107508959]] || [[:as:সমটন|সমটন]] || [[:en:Category:Sanamahism|Category:Sanamahism]] |- |4947 || [[:en:Sambalpuri culture|Sambalpuri culture]] || [[d:Q7408994|Q7408994]] || [[:as:সম্বলপুৰী সংস্কৃতি|সম্বলপুৰী সংস্কৃতি]] || [[:en:Category:Culture of Sambalpur|Category:Culture of Sambalpur]] |- |4948 || [[:en:Sambandam|Sambandam]] || [[d:Q7408998|Q7408998]] || [[:as:সম্বন্ধম|সম্বন্ধম]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |4949 || [[:en:Sambhali Trust|Sambhali Trust]] || [[d:Q18412836|Q18412836]] || [[:as:সম্ভালি ট্ৰাষ্ট|সম্ভালি ট্ৰাষ্ট]] || [[:en:Category:Women in India|Category:Women in India]] |- |4950 || [[:en:Sameera Saneesh|Sameera Saneesh]] || [[d:Q7409261|Q7409261]] || [[:as:সমীৰণ সনীশ|সমীৰণ সনীশ]] || [[:en:Category:Indian fashion designers|Category:Indian fashion designers]] |- |4951 || [[:en:Samidh Mukerjee|Samidh Mukerjee]] || [[d:Q19894224|Q19894224]] || [[:as:সমিধ মুখাৰ্জী|সমিধ মুখাৰ্জী]] || [[:en:Category:Musicians from Kolkata|Category:Musicians from Kolkata]] |- |4952 || [[:en:Samik Bandyopadhyay|Samik Bandyopadhyay]] || [[d:Q7409437|Q7409437]] || [[:as:সমীক বন্দ্যোপাধ্যায়|সমীক বন্দ্যোপাধ্যায়]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |4953 || [[:en:Samit Basu|Samit Basu]] || [[d:Q7409572|Q7409572]] || [[:as:সমিত বসু|সমিত বসু]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |4954 || [[:en:Samita Bajracharya|Samita Bajracharya]] || [[d:Q27990214|Q27990214]] || [[:as:সমিতি বজৰাচাৰ্য|সমিতি বজৰাচাৰ্য]] || [[:en:Category:Kumaris (goddesses)|Category:Kumaris]] |- |4955 || [[:en:Samkhya Pravachana Sutra|Samkhya Pravachana Sutra]] || [[d:Q1110088|Q1110088]] || [[:as:সাংখ্যা প্ৰভাচন সূত্ৰ|সাংখ্যা প্ৰভাচন সূত্ৰ]] || [[:en:Category:Indian philosophy|Category:Indian philosophy]] |- |4956 || [[:en:Samkutty Pattomkary|Samkutty Pattomkary]] || [[d:Q87558616|Q87558616]] || [[:as:সম্কুট্টী পাট্টমকাৰী|সম্কুট্টী পাট্টমকাৰী]] || [[:en:Category:Artists from Thrissur|Category:Artists from Thrissur]] |- |4957 || [[:en:Sampada Gramin Mahila Sanstha|Sampada Gramin Mahila Sanstha]] || [[d:Q7410070|Q7410070]] || [[:as:সম্পাদ গ্ৰামীণ মহিলা সংস্থা|সম্পাদ গ্ৰামীণ মহিলা সংস্থা]] || [[:en:Category:Women's organisations based in India|Category:Women's organisations based in India]] |- |4958 || [[:en:Samsok Ngamba|Samsok Ngamba]] || [[d:Q136902183|Q136902183]] || [[:as:ছামছক ঙম্বা|ছামছক ঙম্বা]] || [[:en:Category:Meitei literature|Category:Meitei literature]] |- |4959 || [[:en:Samukhong (Khamba Thoibi)|Samukhong]] || [[d:Q138029651|Q138029651]] || [[:as:সামুখং (খাম্বা থোইবি)|সামুখং]] || [[:en:Category:Meitei mythology|Category:Meitei mythology]] |- |4960 || [[:en:Samurai (2002 film)|Samurai]] || [[d:Q7413081|Q7413081]] || [[:as:চামুৰাই (২০০২ চনৰ ছবি)|চামুৰাই]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |4961 || [[:en:Samyama|Samyama]] || [[d:Q2034493|Q2034493]] || [[:as:সম্যামা|সম্যামা]] || [[:en:Category:Yoga concepts|Category:Yoga concepts]] |- |4962 || [[:en:Sana Thongba|Sana Thongba]] || [[d:Q138307180|Q138307180]] || [[:as:ছানা থংবা|ছানা থংবা]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |4963 || [[:en:Sanabi|Sanabi]] || [[d:Q106652240|Q106652240]] || [[:as:সনাবী|সনাবী]] || [[:en:Category:Meitei folklore in popular culture|Category:Meitei folklore in popular culture]] |- |4964 || [[:en:Sanaleipak Nachom|Sanaleipak Nachom]] || [[d:Q123058806|Q123058806]] || [[:as:সনালেইপাক নাচোম|সনালেইপাক নাচোম]] || [[:en:Category:Meitei theatre|Category:Meitei theatre]] |- |4965 || [[:en:Sanamahi Laihui|Sanamahi Laihui]] || [[d:Q85799494|Q85799494]] || [[:as:সনামাহী লাইহুই|সনামাহী লাইহুই]] || [[:en:Category:Sanamahism|Category:Sanamahism]] |- |4966 || [[:en:Sanamahi Temple|Sanamahi Temple]] || [[d:Q70203636|Q70203636]] || [[:as:সনামাহী মন্দিৰ|সনামাহী মন্দিৰ]] || [[:en:Category:Sanamahism|Category:Sanamahism]] |- |4967 || [[:en:Sanamahi creation myth|Sanamahi creation myth]] || [[d:Q56064478|Q56064478]] || [[:as:সনামাহী সৃষ্টিৰ মিথ|সনামাহী সৃষ্টিৰ মিথ]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |4968 || [[:en:Sanamahists|Sanamahists]] || [[d:Q107669434|Q107669434]] || [[:as:ছানামহীসকল|ছানামহীসকল]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |4969 || [[:en:Sanatan Dinda|Sanatan Dinda]] || [[d:Q7415524|Q7415524]] || [[:as:সনাতন ডিণ্ডা|সনাতন ডিণ্ডা]] || [[:en:Category:Artists from Kolkata|Category:Artists from Kolkata]] |- |4970 || [[:en:Sandeep Khosla|Sandeep Khosla]] || [[d:Q16980006|Q16980006]] || [[:as:সন্দীপ খোছলা|সন্দীপ খোছলা]] || [[:en:Category:Indian fashion designers|Category:Indian fashion designers]] |- |4971 || [[:en:Sandipan Chattopadhyay|Sandipan Chattopadhyay]] || [[d:Q12054649|Q12054649]] || [[:as:সন্দীপন চট্টোপাধ্যায়|সন্দীপন চট্টোপাধ্যায়]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |4972 || [[:en:Sandrembi and Chaisra|Sandrembi and Chaisra]] || [[d:Q107669439|Q107669439]] || [[:as:চেণ্ড্ৰেম্বি আৰু চাইছৰা|চেণ্ড্ৰেম্বি আৰু চাইছৰা]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |4973 || [[:en:Sangai (disambiguation)|Sangai]] || [[d:Q124259447|Q124259447]] || [[:as:সাংগাই (অস্পষ্টতা)|সাংগাই]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |4974 || [[:en:Sangai Festival|Sangai Festival]] || [[d:Q7417778|Q7417778]] || [[:as:সাংগাই উৎসৱ|সাংগাই উৎসৱ]] || [[:en:Category:Cultural festivals in India|Category:Cultural festivals in India]] |- |4975 || [[:en:Sangai Festival 2011|Sangai Festival 2011]] || [[d:Q136703198|Q136703198]] || [[:as:সাংগাই মহোৎসৱ ২০১১|সাংগাই মহোৎসৱ ২০১১]] || [[:en:Category:Sangai Festival|Category:Sangai Festival]] |- |4976 || [[:en:Sangai Festival 2012|Sangai Festival 2012]] || [[d:Q136703197|Q136703197]] || [[:as:সাংগাই মহোৎসৱ ২০১২|সাংগাই মহোৎসৱ ২০১২]] || [[:en:Category:Sangai Festival|Category:Sangai Festival]] |- |4977 || [[:en:Sangai Festival 2013|Sangai Festival 2013]] || [[d:Q136703196|Q136703196]] || [[:as:সাংগাই মহোৎসৱ ২০১৩|সাংগাই মহোৎসৱ ২০১৩]] || [[:en:Category:Sangai Festival|Category:Sangai Festival]] |- |4978 || [[:en:Sangai Festival 2014|Sangai Festival 2014]] || [[d:Q136703195|Q136703195]] || [[:as:সাংগাই মহোৎসৱ ২০১৪|সাংগাই মহোৎসৱ ২০১৪]] || [[:en:Category:Sangai Festival|Category:Sangai Festival]] |- |4979 || [[:en:Sangai Festival 2015|Sangai Festival 2015]] || [[d:Q136703194|Q136703194]] || [[:as:সাংগাই মহোৎসৱ ২০১৫|সাংগাই মহোৎসৱ ২০১৫]] || [[:en:Category:Sangai Festival|Category:Sangai Festival]] |- |4980 || [[:en:Sangai Festival 2016|Sangai Festival 2016]] || [[d:Q136703193|Q136703193]] || [[:as:সাংগাই মহোৎসৱ ২০১৬|সাংগাই মহোৎসৱ ২০১৬]] || [[:en:Category:Sangai Festival|Category:Sangai Festival]] |- |4981 || [[:en:Sangai Festival 2017|Sangai Festival 2017]] || [[d:Q136703191|Q136703191]] || [[:as:সাংগাই মহোৎসৱ ২০১৭|সাংগাই মহোৎসৱ ২০১৭]] || [[:en:Category:Sangai Festival|Category:Sangai Festival]] |- |4982 || [[:en:Sangai Festival 2018|Sangai Festival 2018]] || [[d:Q136703190|Q136703190]] || [[:as:সাংগাই মহোৎসৱ ২০১৮|সাংগাই মহোৎসৱ ২০১৮]] || [[:en:Category:Sangai Festival|Category:Sangai Festival]] |- |4983 || [[:en:Sangai Festival 2019|Sangai Festival 2019]] || [[d:Q136703189|Q136703189]] || [[:as:সাংগাই মহোৎসৱ ২০১৯|সাংগাই মহোৎসৱ ২০১৯]] || [[:en:Category:Sangai Festival|Category:Sangai Festival]] |- |4984 || [[:en:Sangai Festival 2022|Sangai Festival 2022]] || [[d:Q136703188|Q136703188]] || [[:as:সাংগাই মহোৎসৱ ২০২২|সাংগাই মহোৎসৱ ২০২২]] || [[:en:Category:Sangai Festival|Category:Sangai Festival]] |- |4985 || [[:en:Sangbad Pratidin|Sangbad Pratidin]] || [[d:Q1954264|Q1954264]] || [[:as:সাংবাদ প্ৰতিদিন|সাংবাদ প্ৰতিদিন]] || [[:en:Category:Newspapers published in Kolkata|Category:Newspapers published in Kolkata]] |- |4986 || [[:en:Sangeet Manapmaan|Sangeet Manapmaan]] || [[d:Q130783046|Q130783046]] || [[:as:সংগীত মানপমান|সংগীত মানপমান]] || [[:en:Category:Films shot in Pune|Category:Films shot in Pune]] |- |4987 || [[:en:Sangeeta Boochra|Sangeeta Boochra]] || [[d:Q105038858|Q105038858]] || [[:as:সংগীতা বুচৰা|সংগীতা বুচৰা]] || [[:en:Category:Indian fashion designers|Category:Indian fashion designers]] |- |4988 || [[:en:Sangharsh Yoddha Manoj Jarange Patil|Sangharsh Yoddha Manoj Jarange Patil]] || [[d:Q124746624|Q124746624]] || [[:as:সংঘৰ্ষ যোদ্ধ মনোজ জৰাংগে পাটিল|সংঘৰ্ষ যোদ্ধ মনোজ জৰাংগে পাটিল]] || [[:en:Category:Works about reservation in India|Category:Works about reservation in India]] |- |4989 || [[:en:Sanglap Kolkata|Sanglap Kolkata]] || [[d:Q7418034|Q7418034]] || [[:as:সংগলপ কলকাতা|সংগলপ কলকাতা]] || [[:en:Category:Theatre in Kolkata|Category:Theatre in Kolkata]] |- |4990 || [[:en:Sangli raisins|Sangli raisins]] || [[d:Q131871166|Q131871166]] || [[:as:সাংলি কিচমিচ|সাংলি কিচমিচ]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |4991 || [[:en:Sangli turmeric|Sangli turmeric]] || [[d:Q131703574|Q131703574]] || [[:as:সাংলি হলুদ|সাংলি হলুদ]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |4992 || [[:en:Sangtye Aika|Sangtye Aika]] || [[d:Q124038084|Q124038084]] || [[:as:সাংত্যে আইকা|সাংত্যে আইকা]] || [[:en:Category:Films shot in Pune|Category:Films shot in Pune]] |- |4993 || [[:en:Sania Mirza career statistics|Sania Mirza career statistics]] || [[d:Q7418255|Q7418255]] || [[:as:ছানিয়া মিৰ্জাৰ কেৰিয়াৰৰ পৰিসংখ্যা|ছানিয়া মিৰ্জাৰ কেৰিয়াৰৰ পৰিসংখ্যা]] || [[:en:Category:Women's sport in India|Category:Women's sport in India]] |- |4994 || [[:en:Sanjay Mishra (musician)|Sanjay Mishra]] || [[d:Q7418451|Q7418451]] || [[:as:সঞ্জয় মিশ্ৰ (সংগীতজ্ঞ)|সঞ্জয় মিশ্ৰ]] || [[:en:Category:Musicians from Kolkata|Category:Musicians from Kolkata]] |- |4995 || [[:en:Sanjay Thumma|Sanjay Thumma]] || [[d:Q7418487|Q7418487]] || [[:as:সঞ্জয় থুম্মা|সঞ্জয় থুম্মা]] || [[:en:Category:Indian chefs|Category:Indian chefs]] |- |4996 || [[:en:Sanjeev Kapoor|Sanjeev Kapoor]] || [[d:Q7409654|Q7409654]] || [[:as:সঞ্জীৱ কাপুৰ|সঞ্জীৱ কাপুৰ]] || [[:en:Category:Indian television chefs|Category:Indian television chefs]] |- |4997 || [[:en:Sanjib Chandra Chattopadhyay|Sanjib Chandra Chattopadhyay]] || [[d:Q13059878|Q13059878]] || [[:as:সঞ্জীৱ চন্দ্ৰ চট্টোপাধ্যায়|সঞ্জীৱ চন্দ্ৰ চট্টোপাধ্যায়]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |4998 || [[:en:Sanjib Chattopadhyay|Sanjib Chattopadhyay]] || [[d:Q7418556|Q7418556]] || [[:as:সঞ্জীৱ চট্টোপাধ্যায়|সঞ্জীৱ চট্টোপাধ্যায়]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |4999 || [[:en:Sanjyot Keer|Sanjyot Keer]] || [[d:Q60028696|Q60028696]] || [[:as:সঞ্জ্যোত কীৰ|সঞ্জ্যোত কীৰ]] || [[:en:Category:Indian chefs|Category:Indian chefs]] |- |5000 || [[:en:Sansi people|Sansi people]] || [[d:Q7419000|Q7419000]] || [[:as:সংসী মানুহ|সংসী মানুহ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |5001 || [[:en:Sanskrit and Vedic learning|Sanskrit and Vedic learning]] || [[d:Q114120026|Q114120026]] || [[:as:সংস্কৃত আৰু বৈদিক শিক্ষা|সংস্কৃত আৰু বৈদিক শিক্ষা]] || [[:en:Category:Indian philosophy|Category:Indian philosophy]] |- |5002 || [[:en:Sanskrit epigraphy|Sanskrit epigraphy]] || [[d:Q131378653|Q131378653]] || [[:as:সংস্কৃত এপিগ্ৰাফী|সংস্কৃত এপিগ্ৰাফী]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |5003 || [[:en:Sanskriti Museums|Sanskriti Museums]] || [[d:Q7419019|Q7419019]] || [[:as:সংস্কৃত সংগ্ৰহালয়|সংস্কৃত সংগ্ৰহালয়]] || [[:en:Category:Cultural heritage of India|Category:Cultural heritage of India]] |- |5004 || [[:en:Sanskriti Pratishthan|Sanskriti Pratishthan]] || [[d:None|None]] || [[:as:সংস্কৃত প্ৰতিষ্ঠান|সংস্কৃত প্ৰতিষ্ঠান]] || [[:en:Category:Cultural heritage of India|Category:Cultural heritage of India]] |- |5005 || [[:en:Sant Bhasha|Sant Bhasha]] || [[d:Q7419081|Q7419081]] || [[:as:সন্ত ভাষা|সন্ত ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |5006 || [[:en:Santanu Kumar Acharya|Santanu Kumar Acharya]] || [[d:Q4310764|Q4310764]] || [[:as:সন্তনু কুমাৰ আচাৰ্য|সন্তনু কুমাৰ আচাৰ্য]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |5007 || [[:en:Santosha|Santosha]] || [[d:Q2376355|Q2376355]] || [[:as:সন্তোষা|সন্তোষা]] || [[:en:Category:Yoga concepts|Category:Yoga concepts]] |- |5008 || [[:en:Sanā Leibāk Manipur|Sanā Leibāk Manipur]] || [[d:Q108760160|Q108760160]] || [[:as:ছানা লেইবাক মণিপুৰ|ছানা লেইবাক মণিপুৰ]] || [[:en:Category:Meitei language|Category:Meitei language]] |- |5009 || [[:en:Saogat|Saogat]] || [[d:Q7420852|Q7420852]] || [[:as:সাওগট|সাওগট]] || [[:en:Category:Mass media in Kolkata|Category:Mass media in Kolkata]] |- |5010 || [[:en:Sapera (Muslim)|Sapera]] || [[d:Q3473126|Q3473126]] || [[:as:সপেৰা (মুছলমান)|সপেৰা]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |5011 || [[:en:Saptahik Bartaman|Saptahik Bartaman]] || [[d:Q7421137|Q7421137]] || [[:as:সপ্তহিক বৰতমন|সপ্তহিক বৰতমন]] || [[:en:Category:Mass media in Kolkata|Category:Mass media in Kolkata]] |- |5012 || [[:en:Saptak Annual Festival of Music|Saptak Annual Festival of Music]] || [[d:Q7421140|Q7421140]] || [[:as:সপ্তক বাৰ্ষিক সংগীত মহোৎসৱ|সপ্তক বাৰ্ষিক সংগীত মহোৎসৱ]] || [[:en:Category:Culture of Ahmedabad|Category:Culture of Ahmedabad]] |- |5013 || [[:en:Saptapadi (1981 film)|Saptapadi]] || [[d:Q7421150|Q7421150]] || [[:as:সপ্তপদী (১৯৮১ চনৰ ছবি)|সপ্তপদী]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |5014 || [[:en:Sapthamashree Thaskaraha|Sapthamashree Thaskaraha]] || [[d:Q17080627|Q17080627]] || [[:as:সপ্তমশ্ৰী থাস্কাৰহা|সপ্তমশ্ৰী থাস্কাৰহা]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |5015 || [[:en:Sarada Charan Das|Sarada Charan Das]] || [[d:Q18355150|Q18355150]] || [[:as:সাৰদা চৰণ দাস|সাৰদা চৰণ দাস]] || [[:en:Category:Indian confectionery|Category:Indian confectionery]] |- |5016 || [[:en:Sarafa Bazaar|Sarafa Bazaar]] || [[d:Q28154826|Q28154826]] || [[:as:ছাৰাফা বজাৰ|ছাৰাফা বজাৰ]] || [[:en:Category:Culture of Indore|Category:Culture of Indore]] |- |5017 || [[:en:Sarah Joseph (author)|Sarah Joseph]] || [[d:Q7422467|Q7422467]] || [[:as:চাৰা জোচেফ (লেখক)|চাৰা জোচেফ]] || [[:en:Category:Writers from Thrissur|Category:Writers from Thrissur]] |- |5018 || [[:en:Saraiki language|Saraiki language]] || [[d:Q24068591|Q24068591]] || [[:as:শৰাইকী ভাষা|শৰাইকী ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |5019 || [[:en:Saraiki shalwar suits|Saraiki shalwar suits]] || [[d:Q24928715|Q24928715]] || [[:as:শৰাইকী শালৱাৰ চুট|শৰাইকী শালৱাৰ চুট]] || [[:en:Category:Indian clothing|Category:Indian clothing]] |- |5020 || [[:en:Saranam Gacchami|Saranam Gacchami]] || [[d:Q30642368|Q30642368]] || [[:as:সাৰনম গচমী|সাৰনম গচমী]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |5021 || [[:en:Saranga Dariya|Saranga Dariya]] || [[d:Q106608881|Q106608881]] || [[:as:সাৰংগা দৰিয়া|সাৰংগা দৰিয়া]] || [[:en:Category:Indian folk songs|Category:Indian folk songs]] |- |5022 || [[:en:Saransh Goila|Saransh Goila]] || [[d:Q16231678|Q16231678]] || [[:as:সাৰংশ গোইলা|সাৰংশ গোইলা]] || [[:en:Category:Indian chefs|Category:Indian chefs]] |- |5023 || [[:en:Sarapatel|Sarapatel]] || [[d:Q5696884|Q5696884]] || [[:as:ছাৰাপাটেল|ছাৰাপাটেল]] || [[:en:Category:Indian fusion cuisine|Category:Indian fusion cuisine]] |- |5024 || [[:en:Saras Salil|Saras Salil]] || [[d:Q7423182|Q7423182]] || [[:as:সৰস ছালিল|সৰস ছালিল]] || [[:en:Category:Women's magazines published in India|Category:Women's magazines published in India]] |- |5025 || [[:en:Sarasibala Basu|Sarasibala Basu]] || [[d:Q7423208|Q7423208]] || [[:as:সৰসীবালা বসু|সৰসীবালা বসু]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |5026 || [[:en:Saraswat cuisine|Saraswat cuisine]] || [[d:Q7423260|Q7423260]] || [[:as:সৰস্বত ৰান্ধনীশাল|সৰস্বত ৰান্ধনীশাল]] || [[:en:Category:Indian cuisine by culture|Category:Indian cuisine by culture]] |- |5027 || [[:en:Saraswati Cycle Yojana|Saraswati Cycle Yojana]] || [[d:None|None]] || [[:as:সৰস্বতী চক্ৰ যোজনা|সৰস্বতী চক্ৰ যোজনা]] || [[:en:Category:Women's education in India|Category:Women's education in India]] |- |5028 || [[:en:Sarat Kumar Mukhopadhyay|Sarat Kumar Mukhopadhyay]] || [[d:Q56097626|Q56097626]] || [[:as:শৰৎ কুমাৰ মুখোপাধ্যায়|শৰৎ কুমাৰ মুখোপাধ্যায়]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |5029 || [[:en:Saratchandra Mitra|Saratchandra Mitra]] || [[d:Q56446836|Q56446836]] || [[:as:সৰচন্দ্ৰ মিত্ৰ|সৰচন্দ্ৰ মিত্ৰ]] || [[:en:Category:Indian folklorists|Category:Indian folklorists]] |- |5030 || [[:en:Sarbari Roy Choudhury|Sarbari Roy Choudhury]] || [[d:Q7423501|Q7423501]] || [[:as:সৰ্ববাৰী ৰায় চৌধুৰী|সৰ্ববাৰী ৰায় চৌধুৰী]] || [[:en:Category:Artists from Kolkata|Category:Artists from Kolkata]] |- |5031 || [[:en:Sarbhaja|Sarbhaja]] || [[d:Q64343260|Q64343260]] || [[:as:সৰভোজ|সৰভোজ]] || [[:en:Category:Indian confectionery|Category:Indian confectionery]] |- |5032 || [[:en:Saregama|Saregama]] || [[d:Q122575|Q122575]] || [[:as:সৰেগামা|সৰেগামা]] || [[:en:Category:Mass media in Kolkata|Category:Mass media in Kolkata]] |- |5033 || [[:en:Sarileru Neekevvaru|Sarileru Neekevvaru]] || [[d:Q65052126|Q65052126]] || [[:as:সৰিলেৰু নীকেভৱৰু|সৰিলেৰু নীকেভৱৰু]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |5034 || [[:en:Sarisav Pahi|Sarisav Pahi]] || [[d:Q19896161|Q19896161]] || [[:as:সৰিসৱ পাহি|সৰিসৱ পাহি]] || [[:en:Category:Culture of Mithila|Category:Culture of Mithila]] |- |5035 || [[:en:Sarit Sarak|Sarit Sarak]] || [[d:Q12334676|Q12334676]] || [[:as:শৰিত সৰক|শৰিত সৰক]] || [[:en:Category:Indian martial arts|Category:Indian martial arts]] |- |5036 || [[:en:Sarmaya Arts Foundation|Sarmaya Arts Foundation]] || [[d:Q85799742|Q85799742]] || [[:as:শৰ্মায়া আৰ্টছ ফাউণ্ডেচন|শৰ্মায়া আৰ্টছ ফাউণ্ডেচন]] || [[:en:Category:Archives in India|Category:Archives in India]] |- |5037 || [[:en:Sarmila Bose|Sarmila Bose]] || [[d:Q7424307|Q7424307]] || [[:as:সৰ্মিলা বসু|সৰ্মিলা বসু]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |5038 || [[:en:Sarnami Hindustani|Sarnami Hindustani]] || [[d:Q2519308|Q2519308]] || [[:as:সাৰ্নামি হিন্দুস্তানী|সাৰ্নামি হিন্দুস্তানী]] || [[:en:Category:Bhojpuri-language culture|Category:Bhojpuri-language culture]] |- |5039 || [[:en:Sarnath Banerjee|Sarnath Banerjee]] || [[d:Q3473656|Q3473656]] || [[:as:সাৰনাথ বেনাৰ্জী|সাৰনাথ বেনাৰ্জী]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |5040 || [[:en:Saroj Nalini Dutt|Saroj Nalini Dutt]] || [[d:Q7424438|Q7424438]] || [[:as:সৰোজ নলিনী দত্ত|সৰোজ নলিনী দত্ত]] || [[:en:Category:Indian feminists|Category:Indian feminists]] |- |5041 || [[:en:Sarpatta Parambarai|Sarpatta Parambarai]] || [[d:Q104879220|Q104879220]] || [[:as:সৰ্পত্ত পৰম্বৰাই|সৰ্পত্ত পৰম্বৰাই]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |5042 || [[:en:Sarpuria|Sarpuria]] || [[d:Q48731505|Q48731505]] || [[:as:সৰপুৰীয়া|সৰপুৰীয়া]] || [[:en:Category:Indian confectionery|Category:Indian confectionery]] |- |5043 || [[:en:Sarson ka saag|Sarson ka saag]] || [[d:Q7424615|Q7424615]] || [[:as:চাৰ্চন কা সাগ|চাৰ্চন কা সাগ]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |5044 || [[:en:Sartang language|Sartang language]] || [[d:Q7424639|Q7424639]] || [[:as:সাৰটাং ভাষা|সাৰটাং ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |5045 || [[:en:Sarva Dharma Sama Bhava|Sarva Dharma Sama Bhava]] || [[d:Q7424752|Q7424752]] || [[:as:সৰ্ব ধৰ্ম সাম ভাৱ|সৰ্ব ধৰ্ম সাম ভাৱ]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |5046 || [[:en:Sarva Pindi|Sarva Pindi]] || [[d:Q18355349|Q18355349]] || [[:as:সৰ্ব পিণ্ডি|সৰ্ব পিণ্ডি]] || [[:en:Category:Indian snack foods|Category:Indian snack foods]] |- |5047 || [[:en:Sarva-Darsana-Sangraha|Sarva-Darsana-Sangraha]] || [[d:Q111165738|Q111165738]] || [[:as:সৰ্ব-দৰ্শন-সংগ্ৰহ|সৰ্ব-দৰ্শন-সংগ্ৰহ]] || [[:en:Category:Indian philosophy|Category:Indian philosophy]] |- |5048 || [[:en:Sarva-siddhanta Sangraha|Sarva-siddhanta Sangraha]] || [[d:Q105200261|Q105200261]] || [[:as:সৰ্ব-সিদ্ধান্ত সংগ্ৰহ|সৰ্ব-সিদ্ধান্ত সংগ্ৰহ]] || [[:en:Category:Indian philosophy|Category:Indian philosophy]] |- |5049 || [[:en:Sarvam|Sarvam]] || [[d:Q7424766|Q7424766]] || [[:as:সৰ্বম|সৰ্বম]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |5050 || [[:en:Sarvamangala temple|Sarvamangala temple]] || [[d:Q64348053|Q64348053]] || [[:as:সৰ্বমংগল মন্দিৰ|সৰ্বমংগল মন্দিৰ]] || [[:en:Category:Hindu goddesses|Category:Hindu goddesses]] |- |5051 || [[:en:Sarvamnaya tantra|Sarvamnaya tantra]] || [[d:Q124639219|Q124639219]] || [[:as:সৰ্বমনয় তন্ত্ৰ|সৰ্বমনয় তন্ত্ৰ]] || [[:en:Category:Tantra|Category:Tantra]] |- |5052 || [[:en:Sarvavijnanakosam|Sarvavijnanakosam]] || [[d:Q7424778|Q7424778]] || [[:as:সৰ্ববিজ্ঞানাকোসম|সৰ্ববিজ্ঞানাকোসম]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |5053 || [[:en:Sarvopari Palakkaran|Sarvopari Palakkaran]] || [[d:Q28174145|Q28174145]] || [[:as:সৰ্বোপৰি পলাক্কাৰণ|সৰ্বোপৰি পলাক্কাৰণ]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |5054 || [[:en:Sasaula Sabha Gachhi|Sasaula Sabha Gachhi]] || [[d:Q131425622|Q131425622]] || [[:as:সসৌলা সভা গাছি|সসৌলা সভা গাছি]] || [[:en:Category:Culture of Mithila|Category:Culture of Mithila]] |- |5055 || [[:en:Sassi Punnu (1983 film)|Sassi Punnu]] || [[d:Q15983173|Q15983173]] || [[:as:ছাছি পুন্নু (১৯৮৩ চনৰ ছবি)|ছাছি পুন্নু]] || [[:en:Category:Films based on Indian folklore|Category:Films based on Indian folklore]] |- |5056 || [[:en:Sasthi Brata|Sasthi Brata]] || [[d:Q7425810|Q7425810]] || [[:as:সস্তি ব্ৰতা|সস্তি ব্ৰতা]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |5057 || [[:en:Sat-Sudra|Sat-Sudra]] || [[d:Q126488770|Q126488770]] || [[:as:শনি-শুদ্ৰ|শনি-শুদ্ৰ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |5058 || [[:en:Satani (caste)|Satani]] || [[d:Q7426138|Q7426138]] || [[:as:চয়তানী (জাতি)|চয়তানী]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |5059 || [[:en:Satarupa Sanyal|Satarupa Sanyal]] || [[d:Q7425950|Q7425950]] || [[:as:সতৰূপা সন্যাল|সতৰূপা সন্যাল]] || [[:en:Category:Musicians from Kolkata|Category:Musicians from Kolkata]] |- |5060 || [[:en:Satguru|Satguru]] || [[d:Q2726364|Q2726364]] || [[:as:সতগুৰু|সতগুৰু]] || [[:en:Category:Indian philosophy|Category:Indian philosophy]] |- |5061 || [[:en:Sathish Kalathil|Sathish Kalathil]] || [[d:Q29534122|Q29534122]] || [[:as:সতীশ কলাথিল|সতীশ কলাথিল]] || [[:en:Category:Writers from Thrissur|Category:Writers from Thrissur]] |- |5062 || [[:en:Sathwara|Sathwara]] || [[d:Q7426167|Q7426167]] || [[:as:সাথৱাৰা|সাথৱাৰা]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |5063 || [[:en:Sathyan Anthikad|Sathyan Anthikad]] || [[d:Q3595185|Q3595185]] || [[:as:সত্যন অন্তিকাদ|সত্যন অন্তিকাদ]] || [[:en:Category:Writers from Thrissur|Category:Writers from Thrissur]] |- |5064 || [[:en:Sati Savitri (1978 film)|Sati Savitri]] || [[d:Q16253959|Q16253959]] || [[:as:সতী সাবিত্ৰী (১৯৭৮ চনৰ ছবি)|সতী সাবিত্ৰী]] || [[:en:Category:Films based on Indian folklore|Category:Films based on Indian folklore]] |- |5065 || [[:en:Satish Chandra Vidyabhusan|Satish Chandra Vidyabhusan]] || [[d:Q52512058|Q52512058]] || [[:as:সতীশ চন্দ্ৰ বিদ্যাভূষণ|সতীশ চন্দ্ৰ বিদ্যাভূষণ]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |5066 || [[:en:Satish Sikha|Satish Sikha]] || [[d:Q16213772|Q16213772]] || [[:as:সতীশ শিখা|সতীশ শিখা]] || [[:en:Category:Indian fashion designers|Category:Indian fashion designers]] |- |5067 || [[:en:Satti sorru|Satti sorru]] || [[d:Q120681446|Q120681446]] || [[:as:সত্তী সৰ্ৰু|সত্তী সৰ্ৰু]] || [[:en:Category:Indian fusion cuisine|Category:Indian fusion cuisine]] |- |5068 || [[:en:Sattu|Sattu]] || [[d:Q12455301|Q12455301]] || [[:as:সত্তু|সত্তু]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |5069 || [[:en:Sattvic diet|Sattvic diet]] || [[d:Q3472164|Q3472164]] || [[:as:সাত্ত্বিক খাদ্য|সাত্ত্বিক খাদ্য]] || [[:en:Category:Yoga|Category:Yoga]] |- |5070 || [[:en:Saturday Club (Kolkata)|Saturday Club]] || [[d:Q60754778|Q60754778]] || [[:as:চেটাৰ্ডে ক্লাব (কলকাতা)|চেটাৰ্ডে ক্লাব]] || [[:en:Category:Culture of Kolkata|Category:Culture of Kolkata]] |- |5071 || [[:en:Satya Paul|Satya Paul]] || [[d:Q7426878|Q7426878]] || [[:as:সত্য পল|সত্য পল]] || [[:en:Category:Indian fashion|Category:Indian fashion]] |- |5072 || [[:en:Satyadev Narayan Arya|Satyadev Narayan Arya]] || [[d:Q20312274|Q20312274]] || [[:as:সত্যদেৱ নাৰায়ণ আৰ্য্য|সত্যদেৱ নাৰায়ণ আৰ্য্য]] || [[:en:Category:Dalit|Category:Dalit]] |- |5073 || [[:en:Satyaki Banerjee|Satyaki Banerjee]] || [[d:Q7426905|Q7426905]] || [[:as:সাত্যকি বেনাৰ্জী|সাত্যকি বেনাৰ্জী]] || [[:en:Category:Musicians from Kolkata|Category:Musicians from Kolkata]] |- |5074 || [[:en:Satyanweshi (novel)|Satyanweshi]] || [[d:Q19896203|Q19896203]] || [[:as:সত্যনৱেশী (উপন্যাস)|সত্যনৱেশী]] || [[:en:Category:Culture of Kolkata|Category:Culture of Kolkata]] |- |5075 || [[:en:Satyashodhak Samaj|Satyashodhak Samaj]] || [[d:Q4122129|Q4122129]] || [[:as:সত্যশোধক সমাজ|সত্যশোধক সমাজ]] || [[:en:Category:Anti-caste movements|Category:Anti-caste movements]] |- |5076 || [[:en:Satyendra Murli|Satyendra Murli]] || [[d:Q28225966|Q28225966]] || [[:as:সত্যেন্দ্ৰ মুৰলী|সত্যেন্দ্ৰ মুৰলী]] || [[:en:Category:Dalit|Category:Dalit]] |- |5077 || [[:en:Satyendranath Dutta|Satyendranath Dutta]] || [[d:Q7426956|Q7426956]] || [[:as:সত্যেন্দ্ৰনাথ দত্ত|সত্যেন্দ্ৰনাথ দত্ত]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |5078 || [[:en:Saurashtra people|Saurashtra people]] || [[d:Q7427532|Q7427532]] || [[:as:সৌৰাষ্ট্ৰৰ লোক|সৌৰাষ্ট্ৰৰ লোক]] || [[:en:Category:Culture of Madurai|Category:Culture of Madurai]] |- |5079 || [[:en:Saurath Sabha|Saurath Sabha]] || [[d:Q7427531|Q7427531]] || [[:as:সৌৰাথ সভা|সৌৰাথ সভা]] || [[:en:Category:Culture of Mithila|Category:Culture of Mithila]] |- |5080 || [[:en:Sauria Paharia people|Sauria Paharia people]] || [[d:Q4277705|Q4277705]] || [[:as:সৌৰিয়া পাহাৰীয়া মানুহ|সৌৰিয়া পাহাৰীয়া মানুহ]] || [[:en:Category:Scheduled Tribes of India|Category:Scheduled Tribes of India]] |- |5081 || [[:en:Savari (2018 film)|Savari]] || [[d:Q56274473|Q56274473]] || [[:as:সাৱৰী (২০১৮ চনৰ ছবি)|সাৱৰী]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |5082 || [[:en:Savithiri (1980 film)|Savithiri]] || [[d:Q30602132|Q30602132]] || [[:as:সাবিথিৰি (১৯৮০ চনৰ ছবি)|সাবিথিৰি]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |5083 || [[:en:Savitri: A Legend and a Symbol|Savitri: A Legend and a Symbol]] || [[d:Q2686999|Q2686999]] || [[:as:সাবিত্ৰী: এটা কিংবদন্তি আৰু এটা প্ৰতীক|সাবিত্ৰী: এটা কিংবদন্তি আৰু এটা প্ৰতীক]] || [[:en:Category:Savitri and Satyavan|Category:Savitri and Satyavan]] |- |5084 || [[:en:Savuku|Savuku]] || [[d:Q12980720|Q12980720]] || [[:as:ছাভুকু|ছাভুকু]] || [[:en:Category:Indian martial arts|Category:Indian martial arts]] |- |5085 || [[:en:Savvy Gupta|Savvy Gupta]] || [[d:Q18098241|Q18098241]] || [[:as:বুদ্ধিমান গুপ্তা|বুদ্ধিমান গুপ্তা]] || [[:en:Category:Musicians from Kolkata|Category:Musicians from Kolkata]] |- |5086 || [[:en:Sawai (title)|Sawai]] || [[d:Q7428542|Q7428542]] || [[:as:Sawai (শিৰোনাম)|Sawai]] || [[:en:Category:Cultural history of India|Category:Cultural history of India]] |- |5087 || [[:en:Sawai Gandharva Bhimsen Festival|Sawai Gandharva Bhimsen Festival]] || [[d:Q7428544|Q7428544]] || [[:as:ছাৱাই গন্ধৰ্ব ভীমসেন উৎসৱ|ছাৱাই গন্ধৰ্ব ভীমসেন উৎসৱ]] || [[:en:Category:Culture of Pune|Category:Culture of Pune]] |- |5088 || [[:en:Sayaji Ratna Award|Sayaji Ratna Award]] || [[d:Q17089040|Q17089040]] || [[:as:সয়াজী ৰত্ন বঁটা|সয়াজী ৰত্ন বঁটা]] || [[:en:Category:Indian awards|Category:Indian awards]] |- |5089 || [[:en:Sayajirao Gaekwad Library|Sayajirao Gaekwad Library]] || [[d:Q7429088|Q7429088]] || [[:as:ছায়াজিৰাও গেকৱাদ পুথিভঁৰাল|ছায়াজিৰাও গেকৱাদ পুথিভঁৰাল]] || [[:en:Category:Archives in India|Category:Archives in India]] |- |5090 || [[:en:Scheduled Caste and Scheduled Tribe (Prevention of Atrocities) Act, 1989|Scheduled Caste and Scheduled Tribe (Prevention of Atrocities) Act]] || [[d:Q196312|Q196312]] || [[:as:অনুসূচিত জাতি আৰু অনুসূচিত জনজাতি (অত্যাচাৰ প্ৰতিৰোধ) আইন, ১৯৮৯|অনুসূচিত জাতি আৰু অনুসূচিত জনজাতি (অত্যাচাৰ প্ৰতিৰোধ) আইন]] || [[:en:Category:Caste system in India|Category:Caste system in India]] |- |5091 || [[:en:Scheduled Castes and Scheduled Tribes Research and Training Institute|Scheduled Castes and Scheduled Tribes Research and Training Institute]] || [[d:Q124659082|Q124659082]] || [[:as:অনুসূচিত জাতি আৰু অনুসূচিত জনজাতি গৱেষণা আৰু প্ৰশিক্ষণ প্ৰতিষ্ঠান|অনুসূচিত জাতি আৰু অনুসূচিত জনজাতি গৱেষণা আৰু প্ৰশিক্ষণ প্ৰতিষ্ঠান]] || [[:en:Category:Cultural organisations based in India|Category:Cultural organisations based in India]] |- |5092 || [[:en:Scheduled castes in Pakistan|Scheduled castes in Pakistan]] || [[d:Q131353865|Q131353865]] || [[:as:পাকিস্তানত অনুসূচিত জাতি|পাকিস্তানত অনুসূচিত জাতি]] || [[:en:Category:Dalit|Category:Dalit]] |- |5093 || [[:en:Scheduled castes in Punjab|Scheduled castes in Punjab]] || [[d:Q125565336|Q125565336]] || [[:as:পঞ্জাৱত অনুসূচিত জাতি|পঞ্জাৱত অনুসূচিত জাতি]] || [[:en:Category:Caste system in India|Category:Caste system in India]] |- |5094 || [[:en:Science of Identity Foundation|Science of Identity Foundation]] || [[d:Q11713245|Q11713245]] || [[:as:পৰিচয় বিজ্ঞান ন্যাস|পৰিচয় বিজ্ঞান ন্যাস]] || [[:en:Category:Yoga organizations|Category:Yoga organizations]] |- |5095 || [[:en:Science of yoga|Science of yoga]] || [[d:Q85800002|Q85800002]] || [[:as:যোগৰ বিজ্ঞান|যোগৰ বিজ্ঞান]] || [[:en:Category:Modern yoga|Category:Modern yoga]] |- |5096 || [[:en:Screw pine craft of Kerala|Screw pine craft of Kerala]] || [[d:Q24945222|Q24945222]] || [[:as:কেৰেলাৰ স্ক্ৰু পাইন ক্ৰাফ্ট|কেৰেলাৰ স্ক্ৰু পাইন ক্ৰাফ্ট]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |5097 || [[:en:Se Se Seboti|Se Se Seboti]] || [[d:Q132399884|Q132399884]] || [[:as:ছে ছে চেবোটি|ছে ছে চেবোটি]] || [[:en:Category:Meitei literature|Category:Meitei literature]] |- |5098 || [[:en:Sea of Poppies|Sea of Poppies]] || [[d:Q3846743|Q3846743]] || [[:as:পপিছৰ সাগৰ|পপিছৰ সাগৰ]] || [[:en:Category:Novels set in Kolkata|Category:Novels set in Kolkata]] |- |5099 || [[:en:Secretary (1976 film)|Secretary]] || [[d:Q25212136|Q25212136]] || [[:as:সম্পাদক (১৯৭৬ চনৰ ছবি)|সম্পাদক]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |5100 || [[:en:Secunderabad Club|Secunderabad Club]] || [[d:Q7444805|Q7444805]] || [[:as:ছেকেণ্ডৰাবাদ ক্লাব|ছেকেণ্ডৰাবাদ ক্লাব]] || [[:en:Category:Culture of Hyderabad, India|Category:Culture of Hyderabad]] |- |5101 || [[:en:Seekh kebab|Seekh kebab]] || [[d:Q55632802|Q55632802]] || [[:as:সীখ কাবাব|সীখ কাবাব]] || [[:en:Category:Indian cuisine stubs|Category:Indian cuisine stubs]] |- |5102 || [[:en:Seemanto-heera|Seemanto-heera]] || [[d:Q7445890|Q7445890]] || [[:as:সীমান্তো-হীৰা|সীমান্তো-হীৰা]] || [[:en:Category:Culture of Kolkata|Category:Culture of Kolkata]] |- |5103 || [[:en:Seemaraja|Seemaraja]] || [[d:Q48965009|Q48965009]] || [[:as:সীমাৰাজ|সীমাৰাজ]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |5104 || [[:en:Seersucker|Seersucker]] || [[d:Q1185750|Q1185750]] || [[:as:ছিৰছাকাৰ|ছিৰছাকাৰ]] || [[:en:Category:Indian clothing|Category:Indian clothing]] |- |5105 || [[:en:Seethamma Vakitlo Sirimalle Chettu|Seethamma Vakitlo Sirimalle Chettu]] || [[d:Q12080483|Q12080483]] || [[:as:সীথাম্মা বকিলো ছিৰিমাল্লে চেট্টু|সীথাম্মা বকিলো ছিৰিমাল্লে চেট্টু]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |5106 || [[:en:Sehra (headdress)|Sehra]] || [[d:Q7446544|Q7446544]] || [[:as:সেহৰা (মূৰত পোছাক)|সেহৰা]] || [[:en:Category:Indian clothing|Category:Indian clothing]] |- |5107 || [[:en:Sekar Ayyanthole|Sekar Ayyanthole]] || [[d:Q7447134|Q7447134]] || [[:as:ছেকাৰ অয়্যানথোলে|ছেকাৰ অয়্যানথোলে]] || [[:en:Category:Artists from Thrissur|Category:Artists from Thrissur]] |- |5108 || [[:en:Self-Realization Fellowship|Self-Realization Fellowship]] || [[d:Q676438|Q676438]] || [[:as:আত্ম-বাস্তৱায়ন ফেল’শ্বিপ|আত্ম-বাস্তৱায়ন ফেল’শ্বিপ]] || [[:en:Category:Yoga organizations|Category:Yoga organizations]] |- |5109 || [[:en:Self-Respect Movement|Self-Respect Movement]] || [[d:Q3033305|Q3033305]] || [[:as:আত্ম-সন্মান আন্দোলন|আত্ম-সন্মান আন্দোলন]] || [[:en:Category:Scheduled Castes|Category:Scheduled Castes]] |- |5110 || [[:en:Selling Yoga|Selling Yoga]] || [[d:Q65081858|Q65081858]] || [[:as:যোগ বিক্ৰী কৰা|যোগ বিক্ৰী কৰা]] || [[:en:Category:Yoga scholars|Category:Yoga scholars]] |- |5111 || [[:en:Sembadavar|Sembadavar]] || [[d:Q42378088|Q42378088]] || [[:as:চেম্বাদাৱৰ|চেম্বাদাৱৰ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |5112 || [[:en:Senate of Serampore College (University)|Senate of Serampore College]] || [[d:Q7450032|Q7450032]] || [[:as:চেনেট অৱ চেৰামপুৰ কলেজ (বিশ্ববিদ্যালয়)|চেনেট অৱ চেৰামপুৰ কলেজ]] || [[:en:Category:Christianity in Kolkata|Category:Christianity in Kolkata]] |- |5113 || [[:en:Senathipathi|Senathipathi]] || [[d:Q16254026|Q16254026]] || [[:as:সেনাথিপাঠী|সেনাথিপাঠী]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |5114 || [[:en:Sengunthar|Sengunthar]] || [[d:Q7450608|Q7450608]] || [[:as:সেংগুনথাৰ|সেংগুনথাৰ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |5115 || [[:en:Seniors (film)|Seniors]] || [[d:Q7450764|Q7450764]] || [[:as:ছিনিয়ৰ (চলচ্চিত্ৰ)|ছিনিয়ৰ]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |5116 || [[:en:Senthil Ganesh|Senthil Ganesh]] || [[d:Q55579540|Q55579540]] || [[:as:সেণ্টিল গণেশ|সেণ্টিল গণেশ]] || [[:en:Category:Indian folk singers|Category:Indian folk singers]] |- |5117 || [[:en:Sentinelese language|Sentinelese language]] || [[d:Q568377|Q568377]] || [[:as:চেণ্টিনেলিজ ভাষা|চেণ্টিনেলিজ ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |5118 || [[:en:Sentreng Apanpa|Sentreng Apanpa]] || [[d:Q135225481|Q135225481]] || [[:as:চেণ্ট্ৰেং আপনপা|চেণ্ট্ৰেং আপনপা]] || [[:en:Category:Meitei mythology|Category:Meitei mythology]] |- |5119 || [[:en:Senu|Senu]] || [[d:None|None]] || [[:as:সেনু|সেনু]] || [[:en:Category:Meitei mythology|Category:Meitei mythology]] |- |5120 || [[:en:Sepak takraw in India|Sepak takraw in India]] || [[d:Q7451735|Q7451735]] || [[:as:ভাৰতত ছেপক টাক্ৰাউ|ভাৰতত ছেপক টাক্ৰাউ]] || [[:en:Category:Sport in India|Category:Sport in India]] |- |5121 || [[:en:Serin George|Serin George]] || [[d:Q23883548|Q23883548]] || [[:as:চেৰিন জৰ্জ|চেৰিন জৰ্জ]] || [[:en:Category:Indian fashion photographers|Category:Indian fashion photographers]] |- |5122 || [[:en:Serious Men (film)|Serious Men]] || [[d:Q99857702|Q99857702]] || [[:as:ছিৰিয়াছ মেন (চলচ্চিত্ৰ)|ছিৰিয়াছ মেন]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |5123 || [[:en:Serpents of Pakhangba|Serpents of Pakhangba]] || [[d:Q136745852|Q136745852]] || [[:as:পাখাংবাৰ সৰ্প|পাখাংবাৰ সৰ্প]] || [[:en:Category:Meitei music|Category:Meitei music]] |- |5124 || [[:en:Sesame seed candy|Sesame seed candy]] || [[d:Q926500|Q926500]] || [[:as:তিলৰ মিঠাই|তিলৰ মিঠাই]] || [[:en:Category:Indian confectionery|Category:Indian confectionery]] |- |5125 || [[:en:Seshu|Seshu]] || [[d:Q7456057|Q7456057]] || [[:as:চেশু|চেশু]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |5126 || [[:en:Seththumaan|Seththumaan]] || [[d:Q112237813|Q112237813]] || [[:as:ছেঠথুমান|ছেঠথুমান]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |5127 || [[:en:Sethu (film)|Sethu]] || [[d:Q3537831|Q3537831]] || [[:as:ছেঠু (চলচ্চিত্ৰ)|ছেঠু]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |5128 || [[:en:Sev (food)|Sev]] || [[d:Q2776121|Q2776121]] || [[:as:Sev (খাদ্য)|Sev]] || [[:en:Category:Indian snack foods|Category:Indian snack foods]] |- |5129 || [[:en:Sev mamra|Sev mamra]] || [[d:Q7457071|Q7457071]] || [[:as:সেৱ মামৰা|সেৱ মামৰা]] || [[:en:Category:Indian snack foods|Category:Indian snack foods]] |- |5130 || [[:en:Sev puri|Sev puri]] || [[d:Q7458108|Q7458108]] || [[:as:সেৱ পুৰী|সেৱ পুৰী]] || [[:en:Category:Indian fast food|Category:Indian fast food]] |- |5131 || [[:en:Sevai|Sevai]] || [[d:Q3520492|Q3520492]] || [[:as:সেৱাই|সেৱাই]] || [[:en:Category:Indian noodles|Category:Indian noodles]] |- |5132 || [[:en:Seven (brand)|Seven]] || [[d:Q39074453|Q39074453]] || [[:as:সাত (ব্ৰেণ্ড)|সাত]] || [[:en:Category:Clothing companies of India|Category:Clothing companies of India]] |- |5133 || [[:en:Seven stages (Yoga)|Seven stages]] || [[d:Q7457564|Q7457564]] || [[:as:সাতটা পৰ্যায় (যোগ)|সাতটা পৰ্যায়]] || [[:en:Category:Yoga concepts|Category:Yoga concepts]] |- |5134 || [[:en:Sevens football|Sevens football]] || [[d:Q85800499|Q85800499]] || [[:as:চেভেনছ ফুটবল|চেভেনছ ফুটবল]] || [[:en:Category:Sport in India|Category:Sport in India]] |- |5135 || [[:en:Seventy-first Amendment of the Constitution of India|Seventy-first Amendment of the Constitution of India]] || [[d:Q17075727|Q17075727]] || [[:as:ভাৰতৰ সংবিধানৰ একসত্তৰতম সংশোধনী|ভাৰতৰ সংবিধানৰ একসত্তৰতম সংশোধনী]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |5136 || [[:en:Sexism in Bollywood|Sexism in Bollywood]] || [[d:Q128395373|Q128395373]] || [[:as:বলীউডত যৌনতাবাদ|বলীউডত যৌনতাবাদ]] || [[:en:Category:Women in India|Category:Women in India]] |- |5137 || [[:en:Sha phaley|Sha phaley]] || [[d:Q16868423|Q16868423]] || [[:as:শ্বা ফেলেই|শ্বা ফেলেই]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |5138 || [[:en:Shab-e-Barat|Shab-e-Barat]] || [[d:Q6505620|Q6505620]] || [[:as:শ্বব-ই-বাৰাত|শ্বব-ই-বাৰাত]] || [[:en:Category:Religion in India|Category:Religion in India]] |- |5139 || [[:en:Shabaash Mithu|Shabaash Mithu]] || [[d:Q109002043|Q109002043]] || [[:as:শ্বাবাশ মিথু|শ্বাবাশ মিথু]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |5140 || [[:en:Shabor Dasgupta|Shabor Dasgupta]] || [[d:Q31727333|Q31727333]] || [[:as:শ্বাবৰ দাসগুপ্ত|শ্বাবৰ দাসগুপ্ত]] || [[:en:Category:Culture of Kolkata|Category:Culture of Kolkata]] |- |5141 || [[:en:Shah Abdul Majid Qureshi|Shah Abdul Majid Qureshi]] || [[d:Q65706085|Q65706085]] || [[:as:শ্বাহ আব্দুল মজিদ কুৰেশ্বী|শ্বাহ আব্দুল মজিদ কুৰেশ্বী]] || [[:en:Category:Chefs of Indian cuisine|Category:Chefs of Indian cuisine]] |- |5142 || [[:en:Shah Bano|Shah Bano]] || [[d:None|None]] || [[:as:শ্বাহ বানো|শ্বাহ বানো]] || [[:en:Category:Indian feminists|Category:Indian feminists]] |- |5143 || [[:en:Shah Jo Risalo|Shah Jo Risalo]] || [[d:Q7461289|Q7461289]] || [[:as:শ্বাহ জো ৰিছালো|শ্বাহ জো ৰিছালো]] || [[:en:Category:Sindhi folklore|Category:Sindhi folklore]] |- |5144 || [[:en:Shahadat Hussain|Shahadat Hussain]] || [[d:Q13059807|Q13059807]] || [[:as:শ্বাহাদত হুছেইন|শ্বাহাদত হুছেইন]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |5145 || [[:en:Shahtoosh|Shahtoosh]] || [[d:Q1430311|Q1430311]] || [[:as:শ্বাহতুষ|শ্বাহতুষ]] || [[:en:Category:Indian clothing|Category:Indian clothing]] |- |5146 || [[:en:Shaikh Muhammad Amir of Karraya|Shaikh Muhammad Amir of Karraya]] || [[d:Q43378621|Q43378621]] || [[:as:কৰয়াৰাৰ শ্বেইখ মহম্মদ আমিৰ|কৰয়াৰাৰ শ্বেইখ মহম্মদ আমিৰ]] || [[:en:Category:Artists from Kolkata|Category:Artists from Kolkata]] |- |5147 || [[:en:Shailaja Paik|Shailaja Paik]] || [[d:Q118909288|Q118909288]] || [[:as:শৈলজা পাইক|শৈলজা পাইক]] || [[:en:Category:Writers from Pune|Category:Writers from Pune]] |- |5148 || [[:en:Shaina NC|Shaina NC]] || [[d:Q7462478|Q7462478]] || [[:as:শইনা এন চি|শইনা এন চি]] || [[:en:Category:Indian fashion designers|Category:Indian fashion designers]] |- |5149 || [[:en:Shajarur Kanta|Shajarur Kanta]] || [[d:Q25302600|Q25302600]] || [[:as:ছাজাৰুৰ কান্ত|ছাজাৰুৰ কান্ত]] || [[:en:Category:Culture of Kolkata|Category:Culture of Kolkata]] |- |5150 || [[:en:Shakti: The Power|Shakti: The Power]] || [[d:Q1762413|Q1762413]] || [[:as:শক্তি: শক্তি|শক্তি: শক্তি]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |5151 || [[:en:Shakuhachi meets Pena|Shakuhachi meets Pena]] || [[d:Q112840879|Q112840879]] || [[:as:শকুহাচিয়ে পেনাক লগ পায়|শকুহাচিয়ে পেনাক লগ পায়]] || [[:en:Category:Japanese-Meitei culture|Category:Japanese-Meitei culture]] |- |5152 || [[:en:Shakuntala Karandikar|Shakuntala Karandikar]] || [[d:Q47524672|Q47524672]] || [[:as:শকুন্তলা কাৰণ্ডিকৰ|শকুন্তলা কাৰণ্ডিকৰ]] || [[:en:Category:Writers from Pune|Category:Writers from Pune]] |- |5153 || [[:en:Shalu (sari)|Shalu]] || [[d:Q7487330|Q7487330]] || [[:as:শালু (শাৰী)|শালু]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |5154 || [[:en:Shalwar kameez|Shalwar kameez]] || [[d:Q12456113|Q12456113]] || [[:as:শালৱাৰ কামিজ|শালৱাৰ কামিজ]] || [[:en:Category:Indian clothing|Category:Indian clothing]] |- |5155 || [[:en:Shaman Hatley|Shaman Hatley]] || [[d:Q104880547|Q104880547]] || [[:as:শ্বেমান হেটলি|শ্বেমান হেটলি]] || [[:en:Category:Yoga scholars|Category:Yoga scholars]] |- |5156 || [[:en:Shami kebab|Shami kebab]] || [[d:Q7487537|Q7487537]] || [[:as:শমি কাবাব|শমি কাবাব]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |5157 || [[:en:Shamiana|Shamiana]] || [[d:Q7487539|Q7487539]] || [[:as:শমিয়ানা|শমিয়ানা]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |5158 || [[:en:Shamik Ghosh|Shamik Ghosh]] || [[d:Q50753253|Q50753253]] || [[:as:শমিক ঘোষ|শমিক ঘোষ]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |5159 || [[:en:Shamim Hanafi|Shamim Hanafi]] || [[d:Q24633880|Q24633880]] || [[:as:ছামিম হানাফী|ছামিম হানাফী]] || [[:en:Category:Urdu-language culture|Category:Urdu-language culture]] |- |5160 || [[:en:Shamita Das DasGupta|Shamita Das DasGupta]] || [[d:Q7487576|Q7487576]] || [[:as:শমিতা দাস দাসগুপ্ত|শমিতা দাস দাসগুপ্ত]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |5161 || [[:en:Shamshera|Shamshera]] || [[d:Q59726823|Q59726823]] || [[:as:শমশ্বেৰা|শমশ্বেৰা]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |5162 || [[:en:Shamu (Meitei culture)|Shamu]] || [[d:Q133730246|Q133730246]] || [[:as:শ্বামু (মেইটেই সংস্কৃতি)|শ্বামু]] || [[:en:Category:Elephants in Indian culture|Category:Elephants in Indian culture]] |- |5163 || [[:en:Shangbigno Pakhikul O Kolkata Bishayak|Shangbigno Pakhikul O Kolkata Bishayak]] || [[d:Q7500404|Q7500404]] || [[:as:শ্বাংবিগনো পখিকুল ও কলকাতা বিশায়ক|শ্বাংবিগনো পখিকুল ও কলকাতা বিশায়ক]] || [[:en:Category:Kolkata in popular culture|Category:Kolkata in popular culture]] |- |5164 || [[:en:Shanibarer Chithi|Shanibarer Chithi]] || [[d:Q16999984|Q16999984]] || [[:as:শনিবাৰেৰ চিঠি|শনিবাৰেৰ চিঠি]] || [[:en:Category:Mass media in Kolkata|Category:Mass media in Kolkata]] |- |5165 || [[:en:Shankar Ghosh (musician)|Shankar Ghosh]] || [[d:Q7488687|Q7488687]] || [[:as:শংকৰ ঘোষ (সংগীতজ্ঞ)|শংকৰ ঘোষ]] || [[:en:Category:Musicians from Kolkata|Category:Musicians from Kolkata]] |- |5166 || [[:en:Shankar IPS|Shankar IPS]] || [[d:Q17032974|Q17032974]] || [[:as:শংকৰ আই পি এছ|শংকৰ আই পি এছ]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |5167 || [[:en:Shanta Shelke|Shanta Shelke]] || [[d:Q55753|Q55753]] || [[:as:শান্তা শ্বেলকে|শান্তা শ্বেলকে]] || [[:en:Category:Writers from Pune|Category:Writers from Pune]] |- |5168 || [[:en:Shantabai Dhanaji Dani|Shantabai Dhanaji Dani]] || [[d:Q25584819|Q25584819]] || [[:as:শান্তবৈ ধনজী ডানি|শান্তবৈ ধনজী ডানি]] || [[:en:Category:Indian feminists|Category:Indian feminists]] |- |5169 || [[:en:Shantanu Maheshwari|Shantanu Maheshwari]] || [[d:Q27680845|Q27680845]] || [[:as:শান্তনু মহেশ্বৰী|শান্তনু মহেশ্বৰী]] || [[:en:Category:Artists from Kolkata|Category:Artists from Kolkata]] |- |5170 || [[:en:Shanu Lahiri|Shanu Lahiri]] || [[d:Q7489112|Q7489112]] || [[:as:শনু লাহিৰী|শনু লাহিৰী]] || [[:en:Category:Artists from Kolkata|Category:Artists from Kolkata]] |- |5171 || [[:en:Shapit|Shapit]] || [[d:Q97247713|Q97247713]] || [[:as:শপিত|শপিত]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |5172 || [[:en:Shareeravadi|Shareeravadi]] || [[d:None|None]] || [[:as:শৰীৰাবাদী|শৰীৰাবাদী]] || [[:en:Category:Indian martial arts|Category:Indian martial arts]] |- |5173 || [[:en:Sharpe's Tiger|Sharpe's Tiger]] || [[d:Q745617|Q745617]] || [[:as:শ্বাৰপৰ টাইগাৰ|শ্বাৰপৰ টাইগাৰ]] || [[:en:Category:Culture of Mysore|Category:Culture of Mysore]] |- |5174 || [[:en:Sharvee Chaturvedi|Sharvee Chaturvedi]] || [[d:Q20630697|Q20630697]] || [[:as:শৰবী চতুৰ্বেদী|শৰবী চতুৰ্বেদী]] || [[:en:Category:Indian fashion photographers|Category:Indian fashion photographers]] |- |5175 || [[:en:Shashvat Art Gallery Jammu|Shashvat Art Gallery Jammu]] || [[d:Q128105974|Q128105974]] || [[:as:শশ্বত আৰ্ট গেলেৰী জম্মু|শশ্বত আৰ্ট গেলেৰী জম্মু]] || [[:en:Category:Ministry of Culture (India)|Category:Ministry of Culture]] |- |5176 || [[:en:Shastar Vidya|Shastar Vidya]] || [[d:Q85800700|Q85800700]] || [[:as:শাস্তৰ বিদ্যা|শাস্তৰ বিদ্যা]] || [[:en:Category:Indian martial arts|Category:Indian martial arts]] |- |5177 || [[:en:Shastradipika|Shastradipika]] || [[d:Q111181802|Q111181802]] || [[:as:শাস্ত্ৰদীপিকা|শাস্ত্ৰদীপিকা]] || [[:en:Category:Indian philosophy|Category:Indian philosophy]] |- |5178 || [[:en:Shatadushani|Shatadushani]] || [[d:Q7425859|Q7425859]] || [[:as:শতাদুষনি|শতাদুষনি]] || [[:en:Category:Indian philosophy|Category:Indian philosophy]] |- |5179 || [[:en:Shaucha|Shaucha]] || [[d:Q3594187|Q3594187]] || [[:as:শৌচা|শৌচা]] || [[:en:Category:Yoga concepts|Category:Yoga concepts]] |- |5180 || [[:en:Shaukas|Shaukas]] || [[d:Q7490754|Q7490754]] || [[:as:শৌকাছ|শৌকাছ]] || [[:en:Category:Scheduled Tribes of India|Category:Scheduled Tribes of India]] |- |5181 || [[:en:Shazia Khan|Shazia Khan]] || [[d:Q16209999|Q16209999]] || [[:as:ছাজিয়া খান|ছাজিয়া খান]] || [[:en:Category:Indian television chefs|Category:Indian television chefs]] |- |5182 || [[:en:She Taxi (film)|She Taxi]] || [[d:Q59554679|Q59554679]] || [[:as:শ্বে টেক্সি (চলচ্চিত্ৰ)|শ্বে টেক্সি]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |5183 || [[:en:SheSays India|SheSays India]] || [[d:Q29443838|Q29443838]] || [[:as:SheSays ভাৰত|SheSays ভাৰত]] || [[:en:Category:Women's organisations based in India|Category:Women's organisations based in India]] |- |5184 || [[:en:Sheer khurma|Sheer khurma]] || [[d:Q3774143|Q3774143]] || [[:as:শ্বিয়ৰ খুৰমা|শ্বিয়ৰ খুৰমা]] || [[:en:Category:Indian desserts|Category:Indian desserts]] |- |5185 || [[:en:Sheermal|Sheermal]] || [[d:Q3634538|Q3634538]] || [[:as:শ্বিয়ৰমাল|শ্বিয়ৰমাল]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |5186 || [[:en:Sheetal Agashe|Sheetal Agashe]] || [[d:Q27854128|Q27854128]] || [[:as:শীতল আগছে|শীতল আগছে]] || [[:en:Category:Writers from Pune|Category:Writers from Pune]] |- |5187 || [[:en:Sheetal Sharma|Sheetal Sharma]] || [[d:Q106860630|Q106860630]] || [[:as:শীতল শৰ্মা|শীতল শৰ্মা]] || [[:en:Category:Indian fashion designers|Category:Indian fashion designers]] |- |5188 || [[:en:Shenva|Shenva]] || [[d:Q7494334|Q7494334]] || [[:as:শ্বেনভা|শ্বেনভা]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |5189 || [[:en:Shera (film)|Shera]] || [[d:Q7494646|Q7494646]] || [[:as:শ্বেৰা (চলচ্চিত্ৰ)|শ্বেৰা]] || [[:en:Category:Indian martial arts films|Category:Indian martial arts films]] |- |5190 || [[:en:Sherdukpen language|Sherdukpen language]] || [[d:Q7494785|Q7494785]] || [[:as:শ্বাৰডুকপেন ভাষা|শ্বাৰডুকপেন ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |5191 || [[:en:Shibram Chakraborty|Shibram Chakraborty]] || [[d:Q7496078|Q7496078]] || [[:as:শিব্ৰম চক্ৰৱৰ্তী|শিব্ৰম চক্ৰৱৰ্তী]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |5192 || [[:en:Shihan Hussaini|Shihan Hussaini]] || [[d:Q27899335|Q27899335]] || [[:as:শ্বিহান হুছেইনী|শ্বিহান হুছেইনী]] || [[:en:Category:Indian chefs|Category:Indian chefs]] |- |5193 || [[:en:Shikanji|Shikanji]] || [[d:Q4281183|Q4281183]] || [[:as:শিকাঞ্জী|শিকাঞ্জী]] || [[:en:Category:Indian drinks|Category:Indian drinks]] |- |5194 || [[:en:Shilpgram, Udaipur|Shilpgram]] || [[d:Q24930371|Q24930371]] || [[:as:শিল্পগ্ৰাম, উদয়পুৰ|শিল্পগ্ৰাম]] || [[:en:Category:Culture of Udaipur|Category:Culture of Udaipur]] |- |5195 || [[:en:Shinde Chhatri|Shinde Chhatri]] || [[d:Q7497295|Q7497295]] || [[:as:শিন্দে ছাত্ৰী|শিন্দে ছাত্ৰী]] || [[:en:Category:Culture of Pune|Category:Culture of Pune]] |- |5196 || [[:en:Shipra Bhattacharya|Shipra Bhattacharya]] || [[d:Q2279249|Q2279249]] || [[:as:শিপ্ৰ ভট্টাচাৰ্য|শিপ্ৰ ভট্টাচাৰ্য]] || [[:en:Category:Artists from Kolkata|Category:Artists from Kolkata]] |- |5197 || [[:en:Shiraz Golden Restaurant|Shiraz Golden Restaurant]] || [[d:Q48731146|Q48731146]] || [[:as:শ্বিৰাজ গোল্ডেন ৰেষ্টুৰেণ্ট|শ্বিৰাজ গোল্ডেন ৰেষ্টুৰেণ্ট]] || [[:en:Category:Restaurants in Kolkata|Category:Restaurants in Kolkata]] |- |5198 || [[:en:Shireen Akbar|Shireen Akbar]] || [[d:Q18577010|Q18577010]] || [[:as:শ্বিৰীন আকবৰ|শ্বিৰীন আকবৰ]] || [[:en:Category:Artists from Kolkata|Category:Artists from Kolkata]] |- |5199 || [[:en:Shirin Darasha|Shirin Darasha]] || [[d:Q17308934|Q17308934]] || [[:as:শ্বিৰিন দৰাশা|শ্বিৰিন দৰাশা]] || [[:en:Category:Indian feminists|Category:Indian feminists]] |- |5200 || [[:en:Shirin Farhad (1931 film)|Shirin Farhad]] || [[d:Q55633075|Q55633075]] || [[:as:শ্বিৰিন ফাৰহাদ (১৯৩১ চনৰ ছবি)|শ্বিৰিন ফাৰহাদ]] || [[:en:Category:Films based on Indian folklore|Category:Films based on Indian folklore]] |- |5201 || [[:en:Shirin Farhad Ki Toh Nikal Padi|Shirin Farhad Ki Toh Nikal Padi]] || [[d:Q7498599|Q7498599]] || [[:as:শ্বিৰিন ফাৰহাদ কি তোহ নিকাল পাদি|শ্বিৰিন ফাৰহাদ কি তোহ নিকাল পাদি]] || [[:en:Category:Films based on Indian folklore|Category:Films based on Indian folklore]] |- |5202 || [[:en:Shirish Atre-Pai|Shirish Atre-Pai]] || [[d:Q55691|Q55691]] || [[:as:শিৰিশ আত্ৰে-পাই|শিৰিশ আত্ৰে-পাই]] || [[:en:Category:Writers from Pune|Category:Writers from Pune]] |- |5203 || [[:en:Shirui Lily Festival|Shirui Lily Festival]] || [[d:Q85800902|Q85800902]] || [[:as:শিৰুই লিলি উৎসৱ|শিৰুই লিলি উৎসৱ]] || [[:en:Category:Cultural festivals in India|Category:Cultural festivals in India]] |- |5204 || [[:en:Shishira (season)|Shishira]] || [[d:Q7499088|Q7499088]] || [[:as:শিশিৰা (ঋতু)|শিশিৰা]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |5205 || [[:en:Shivalli Brahmins|Shivalli Brahmins]] || [[d:Q7499316|Q7499316]] || [[:as:শিৱল্লী ব্ৰাহ্মণ|শিৱল্লী ব্ৰাহ্মণ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |5206 || [[:en:Shivlilamrut|Shivlilamrut]] || [[d:Q48731130|Q48731130]] || [[:as:শিৱলীলামৰুত|শিৱলীলামৰুত]] || [[:en:Category:Cultural history of India|Category:Cultural history of India]] |- |5207 || [[:en:Shivlinga Shivacharya|Shivlinga Shivacharya]] || [[d:Q131303338|Q131303338]] || [[:as:শিৱলিংগ শিৱচাৰ্য|শিৱলিংগ শিৱচাৰ্য]] || [[:en:Category:Indian anti-caste leaders|Category:Indian anti-caste leaders]] |- |5208 || [[:en:Shivram Dattatray Joshi|Shivram Dattatray Joshi]] || [[d:Q15993137|Q15993137]] || [[:as:শিৱৰাম দত্তত্ৰয় যোশী|শিৱৰাম দত্তত্ৰয় যোশী]] || [[:en:Category:Writers from Pune|Category:Writers from Pune]] |- |5209 || [[:en:Shohini Ghosh|Shohini Ghosh]] || [[d:Q7500125|Q7500125]] || [[:as:শোহিনী ঘোষ|শোহিনী ঘোষ]] || [[:en:Category:Indian feminists|Category:Indian feminists]] |- |5210 || [[:en:Sholavandan Vetrilai|Sholavandan Vetrilai]] || [[d:Q132181370|Q132181370]] || [[:as:শোলাবন্দন ভেট্ৰিলাই|শোলাবন্দন ভেট্ৰিলাই]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |5211 || [[:en:Sholay|Sholay]] || [[d:Q949228|Q949228]] || [[:as:শ্বোলে|শ্বোলে]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |5212 || [[:en:Shompen language|Shompen language]] || [[d:Q1039346|Q1039346]] || [[:as:শ্বোম্পেন ভাষা|শ্বোম্পেন ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |5213 || [[:en:Shompen people|Shompen people]] || [[d:Q274386|Q274386]] || [[:as:শ্বোম্পেন মানুহ|শ্বোম্পেন মানুহ]] || [[:en:Category:Scheduled Tribes of India|Category:Scheduled Tribes of India]] |- |5214 || [[:en:Shram Awards|Shram Awards]] || [[d:Q7503406|Q7503406]] || [[:as:শ্ৰম বঁটা|শ্ৰম বঁটা]] || [[:en:Category:Indian awards|Category:Indian awards]] |- |5215 || [[:en:Shree Pritam|Shree Pritam]] || [[d:Q20016506|Q20016506]] || [[:as:শ্ৰী প্ৰীতম|শ্ৰী প্ৰীতম]] || [[:en:Category:Musicians from Kolkata|Category:Musicians from Kolkata]] |- |5216 || [[:en:Shreyasi Chatterjee|Shreyasi Chatterjee]] || [[d:Q7503738|Q7503738]] || [[:as:শ্ৰেয়াসী চেটাৰ্জী|শ্ৰেয়াসী চেটাৰ্জী]] || [[:en:Category:Artists from Kolkata|Category:Artists from Kolkata]] |- |5217 || [[:en:Shri Guru Ravidas Gurughar, Tughlakabad|Shri Guru Ravidas Gurughar]] || [[d:Q96405586|Q96405586]] || [[:as:শ্ৰী গুৰু ৰবিদাস গুৰুঘৰ, টুঘলাকাবাদ|শ্ৰী গুৰু ৰবিদাস গুৰুঘৰ]] || [[:en:Category:Dalit|Category:Dalit]] |- |5218 || [[:en:Shri Ram Centre|Shri Ram Centre]] || [[d:None|None]] || [[:as:শ্ৰী ৰাম কেন্দ্ৰ|শ্ৰী ৰাম কেন্দ্ৰ]] || [[:en:Category:Culture of Delhi|Category:Culture of Delhi]] |- |5219 || [[:en:Shri Ram Centre for Performing Arts|Shri Ram Centre for Performing Arts]] || [[d:Q85847209|Q85847209]] || [[:as:শ্ৰী ৰাম চেণ্টাৰ ফৰ পাৰফৰ্মিং আৰ্টছ|শ্ৰী ৰাম চেণ্টাৰ ফৰ পাৰফৰ্মিং আৰ্টছ]] || [[:en:Category:Culture of Delhi|Category:Culture of Delhi]] |- |5220 || [[:en:Shri Ram Chandra Mission|Shri Ram Chandra Mission]] || [[d:Q3482608|Q3482608]] || [[:as:শ্ৰী ৰাম চন্দ্ৰ মিছন|শ্ৰী ৰাম চন্দ্ৰ মিছন]] || [[:en:Category:Yoga organizations|Category:Yoga organizations]] |- |5221 || [[:en:Shri Subramanya Sabha|Shri Subramanya Sabha]] || [[d:Q7503871|Q7503871]] || [[:as:শ্ৰী সুব্ৰমণ্য সভা|শ্ৰী সুব্ৰমণ্য সভা]] || [[:en:Category:Cultural organisations based in India|Category:Cultural organisations based in India]] |- |5222 || [[:en:Shrikhand|Shrikhand]] || [[d:Q2341683|Q2341683]] || [[:as:শ্ৰীখণ্ড|শ্ৰীখণ্ড]] || [[:en:Category:Indian desserts|Category:Indian desserts]] |- |5223 || [[:en:Shrimati|Shrimati]] || [[d:Q12454704|Q12454704]] || [[:as:শ্ৰীমতী|শ্ৰীমতী]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |5224 || [[:en:Shrimp curry|Shrimp curry]] || [[d:Q9696648|Q9696648]] || [[:as:চিংৰাৰ তৰকাৰী|চিংৰাৰ তৰকাৰী]] || [[:en:Category:Indian cuisine stubs|Category:Indian cuisine stubs]] |- |5225 || [[:en:Shringara-manjari-katha|Shringara-manjari-katha]] || [[d:Q112683777|Q112683777]] || [[:as:শ্ৰিংগাৰ-মঞ্জৰী-কথা|শ্ৰিংগাৰ-মঞ্জৰী-কথা]] || [[:en:Category:Indian folklore|Category:Indian folklore]] |- |5226 || [[:en:Shriram Sharma|Shriram Sharma]] || [[d:Q12454721|Q12454721]] || [[:as:শ্ৰীৰাম শৰ্মা|শ্ৰীৰাম শৰ্মা]] || [[:en:Category:Yogis|Category:Yogis]] |- |5227 || [[:en:Shrotriya|Shrotriya]] || [[d:None|None]] || [[:as:শ্ৰোত্ৰীয়া|শ্ৰোত্ৰীয়া]] || [[:en:Category:Culture of Mithila|Category:Culture of Mithila]] |- |5228 || [[:en:Shrutakevalin|Shrutakevalin]] || [[d:Q12454740|Q12454740]] || [[:as:শ্ৰুতাকেভালিন|শ্ৰুতাকেভালিন]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |5229 || [[:en:Shuckra|Shuckra]] || [[d:Q7504620|Q7504620]] || [[:as:শুক্ৰা|শুক্ৰা]] || [[:en:Category:Indian martial arts|Category:Indian martial arts]] |- |5230 || [[:en:Shuddhi (2017 film)|Shuddhi]] || [[d:Q28935134|Q28935134]] || [[:as:শুদ্ধি (২০১৭ চনৰ ছবি)|শুদ্ধি]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |5231 || [[:en:Shudra: The Rising|Shudra: The Rising]] || [[d:Q7504642|Q7504642]] || [[:as:শূদ্ৰ: দ্য ৰাইজিং|শূদ্ৰ: দ্য ৰাইজিং]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |5232 || [[:en:Shujaat Khan|Shujaat Khan]] || [[d:Q3595585|Q3595585]] || [[:as:শুজাত খান|শুজাত খান]] || [[:en:Category:Musicians from Kolkata|Category:Musicians from Kolkata]] |- |5233 || [[:en:Shukhalata Rao|Shukhalata Rao]] || [[d:Q7504818|Q7504818]] || [[:as:শুখলতা ৰাও|শুখলতা ৰাও]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |5234 || [[:en:Shumona Sinha|Shumona Sinha]] || [[d:Q3503592|Q3503592]] || [[:as:শুমোনা সিনহা|শুমোনা সিনহা]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |5235 || [[:en:Shunri|Shunri]] || [[d:Q7505113|Q7505113]] || [[:as:শুনৰী|শুনৰী]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |5236 || [[:en:Shweta Taneja|Shweta Taneja]] || [[d:Q19898572|Q19898572]] || [[:as:শ্বেতা তানেজা|শ্বেতা তানেজা]] || [[:en:Category:National Institute of Fashion Technology alumni|Category:National Institute of Fashion Technology alumni]] |- |5237 || [[:en:Shyam Singha Roy|Shyam Singha Roy]] || [[d:Q105081950|Q105081950]] || [[:as:শ্যাম সিংহ ৰায়|শ্যাম সিংহ ৰায়]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |5238 || [[:en:Shyamal Bagchee|Shyamal Bagchee]] || [[d:Q107639669|Q107639669]] || [[:as:শ্যামল বাগচি|শ্যামল বাগচি]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |5239 || [[:en:Shyamal Dutta Ray|Shyamal Dutta Ray]] || [[d:Q43135702|Q43135702]] || [[:as:শ্যামল দত্ত ৰায়|শ্যামল দত্ত ৰায়]] || [[:en:Category:Artists from Kolkata|Category:Artists from Kolkata]] |- |5240 || [[:en:Shyamal Gangapadhyay|Shyamal Gangapadhyay]] || [[d:Q31321302|Q31321302]] || [[:as:শ্যামল গংগাপাধ্যায়|শ্যামল গংগাপাধ্যায়]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |5241 || [[:en:Shyamal Sen Smriti Samman|Shyamal Sen Smriti Samman]] || [[d:Q7505963|Q7505963]] || [[:as:শ্যামল সেন স্মৃতি সন্মান|শ্যামল সেন স্মৃতি সন্মান]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |5242 || [[:en:Siangic languages|Siangic languages]] || [[d:Q7506818|Q7506818]] || [[:as:ছিয়াংগিক ভাষা|ছিয়াংগিক ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |5243 || [[:en:Sibaji Bandyopadhyay|Sibaji Bandyopadhyay]] || [[d:Q18977732|Q18977732]] || [[:as:সিবাজী বন্দ্যোপাধ্যায়|সিবাজী বন্দ্যোপাধ্যায়]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |5244 || [[:en:Sibi Jataka|Sibi Jataka]] || [[d:Q7507051|Q7507051]] || [[:as:ছিবি জাতক|ছিবি জাতক]] || [[:en:Category:Indian folklore|Category:Indian folklore]] |- |5245 || [[:en:Sibnarayan Ray|Sibnarayan Ray]] || [[d:Q2280920|Q2280920]] || [[:as:সিবনাৰায়ণ ৰায়|সিবনাৰায়ণ ৰায়]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |5246 || [[:en:Siddavesa|Siddavesa]] || [[d:Q31830689|Q31830689]] || [[:as:সিদ্দাভেছা|সিদ্দাভেছা]] || [[:en:Category:Culture of Mangalore|Category:Culture of Mangalore]] |- |5247 || [[:en:Siddha Yoga|Siddha Yoga]] || [[d:Q13346586|Q13346586]] || [[:as:সিদ্ধ যোগ|সিদ্ধ যোগ]] || [[:en:Category:Yoga organizations|Category:Yoga organizations]] |- |5248 || [[:en:Siddhi|Siddhi]] || [[d:Q737834|Q737834]] || [[:as:সিদ্ধি|সিদ্ধি]] || [[:en:Category:Yoga concepts|Category:Yoga concepts]] |- |5249 || [[:en:Siddu (bread)|Siddu]] || [[d:Q131104406|Q131104406]] || [[:as:সিদ্দু (ৰুটি)|সিদ্দু]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |5250 || [[:en:Sidh (community)|Sidh]] || [[d:Q17069866|Q17069866]] || [[:as:সিদ্ধ (সম্প্ৰদায়)|সিদ্ধ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |5251 || [[:en:Sidi language|Sidi language]] || [[d:Q7508824|Q7508824]] || [[:as:ছিদি ভাষা|ছিদি ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |5252 || [[:en:Sidney Sladen|Sidney Sladen]] || [[d:Q19663327|Q19663327]] || [[:as:চিডনী স্লেডেন|চিডনী স্লেডেন]] || [[:en:Category:Indian fashion designers|Category:Indian fashion designers]] |- |5253 || [[:en:Sifar (band)|Sifar]] || [[d:Q7511837|Q7511837]] || [[:as:ছিফাৰ (বেণ্ড)|ছিফাৰ]] || [[:en:Category:Culture of Delhi|Category:Culture of Delhi]] |- |5254 || [[:en:Sikand (surname)|Sikand]] || [[d:Q134042860|Q134042860]] || [[:as:সিকান্দ (উত্তানা)|সিকান্দ]] || [[:en:Category:Indian names|Category:Indian names]] |- |5255 || [[:en:Sikh chola|Sikh chola]] || [[d:Q16909424|Q16909424]] || [[:as:শিখ চোলা|শিখ চোলা]] || [[:en:Category:Indian clothing|Category:Indian clothing]] |- |5256 || [[:en:Sikhism and caste|Sikhism and caste]] || [[d:Q132005180|Q132005180]] || [[:as:শিখ ধৰ্ম আৰু জাতি|শিখ ধৰ্ম আৰু জাতি]] || [[:en:Category:Caste system in India|Category:Caste system in India]] |- |5257 || [[:en:Sikkimese Bhutia language|Sikkimese Bhutia language]] || [[d:Q35285|Q35285]] || [[:as:ছিকিমী ভুটীয়া ভাষা|ছিকিমী ভুটীয়া ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |5258 || [[:en:Sikkimese cuisine|Sikkimese cuisine]] || [[d:Q3595466|Q3595466]] || [[:as:ছিকিমৰ খাদ্য|ছিকিমৰ খাদ্য]] || [[:en:Category:Indian cuisine by state or union territory|Category:Indian cuisine by state or union territory]] |- |5259 || [[:en:Sikligar|Sikligar]] || [[d:Q7513845|Q7513845]] || [[:as:ছিকলিগাৰ|ছিকলিগাৰ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |5260 || [[:en:Silambam Asia|Silambam Asia]] || [[d:Q62395195|Q62395195]] || [[:as:চিলাম্বাম এছিয়া|চিলাম্বাম এছিয়া]] || [[:en:Category:Indian martial arts|Category:Indian martial arts]] |- |5261 || [[:en:Silheibi|Silheibi]] || [[d:None|None]] || [[:as:ছিলহেইবি|ছিলহেইবি]] || [[:en:Category:Women in Meitei culture|Category:Women in Meitei culture]] |- |5262 || [[:en:Simha Baludu|Simha Baludu]] || [[d:Q48671469|Q48671469]] || [[:as:সিমহা বালুডু|সিমহা বালুডু]] || [[:en:Category:Films based on Indian folklore|Category:Films based on Indian folklore]] |- |5263 || [[:en:Simhasanam (1986 film)|Simhasanam]] || [[d:Q7517727|Q7517727]] || [[:as:সিংহসনম (১৯৮৬ চনৰ ছবি)|সিংহসনম]] || [[:en:Category:Films based on Indian folklore|Category:Films based on Indian folklore]] |- |5264 || [[:en:Sindhi bhagat|Sindhi bhagat]] || [[d:Q7522201|Q7522201]] || [[:as:সিন্ধী ভগত|সিন্ধী ভগত]] || [[:en:Category:Sindhi folklore|Category:Sindhi folklore]] |- |5265 || [[:en:Sindhi cap|Sindhi cap]] || [[d:Q7522202|Q7522202]] || [[:as:সিন্ধী কেপ|সিন্ধী কেপ]] || [[:en:Category:Indian clothing|Category:Indian clothing]] |- |5266 || [[:en:Sindhi cuisine|Sindhi cuisine]] || [[d:Q3307500|Q3307500]] || [[:as:সিন্ধী খাদ্য|সিন্ধী খাদ্য]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |5267 || [[:en:Sindhi folk tales|Sindhi folk tales]] || [[d:Q7522209|Q7522209]] || [[:as:সিন্ধী লোককথা|সিন্ধী লোককথা]] || [[:en:Category:Sindhi folklore|Category:Sindhi folklore]] |- |5268 || [[:en:Sindhi folklore|Sindhi folklore]] || [[d:Q105489274|Q105489274]] || [[:as:সিন্ধী লোককথা|সিন্ধী লোককথা]] || [[:en:Category:Sindhi folklore|Category:Sindhi folklore]] |- |5269 || [[:en:Sindhi names|Sindhi names]] || [[d:Q7522216|Q7522216]] || [[:as:সিন্ধী নাম|সিন্ধী নাম]] || [[:en:Category:Indian names|Category:Indian names]] |- |5270 || [[:en:Singhasan|Singhasan]] || [[d:Q11029822|Q11029822]] || [[:as:সিংহাসন|সিংহাসন]] || [[:en:Category:Films based on Indian folklore|Category:Films based on Indian folklore]] |- |5271 || [[:en:Singori|Singori]] || [[d:Q7524152|Q7524152]] || [[:as:চিংগোৰী|চিংগোৰী]] || [[:en:Category:Indian desserts|Category:Indian desserts]] |- |5272 || [[:en:Sinhasan|Sinhasan]] || [[d:Q7524334|Q7524334]] || [[:as:সিংহাসন|সিংহাসন]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |5273 || [[:en:Sintha Lamlen|Sintha Lamlen]] || [[d:Q136838723|Q136838723]] || [[:as:সিন্থা লামলেন|সিন্থা লামলেন]] || [[:en:Category:Meitei literature|Category:Meitei literature]] |- |5274 || [[:en:Siragugal|Siragugal]] || [[d:Q18359103|Q18359103]] || [[:as:ছিৰাগুগল|ছিৰাগুগল]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |5275 || [[:en:Sirarakhong Hathei chilli|Sirarakhong Hathei chilli]] || [[d:Q131143784|Q131143784]] || [[:as:ছিৰাখং হাতেই মৰিচা|ছিৰাখং হাতেই মৰিচা]] || [[:en:Category:Indian spices|Category:Indian spices]] |- |5276 || [[:en:Sirf Tum|Sirf Tum]] || [[d:Q4460079|Q4460079]] || [[:as:ছিৰফ তুম|ছিৰফ তুম]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |5277 || [[:en:Sirithal Rasipen|Sirithal Rasipen]] || [[d:Q55633278|Q55633278]] || [[:as:ছিৰিথাল ৰাচিপেন|ছিৰিথাল ৰাচিপেন]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |5278 || [[:en:Sirohi sword|Sirohi sword]] || [[d:Q133816389|Q133816389]] || [[:as:ছিৰোহি তৰোৱাল|ছিৰোহি তৰোৱাল]] || [[:en:Category:Indian swords|Category:Indian swords]] |- |5279 || [[:en:Sirumalai Hill Banana|Sirumalai Hill Banana]] || [[d:Q126478393|Q126478393]] || [[:as:ছিৰুমালাই পাহাৰীয়া কল|ছিৰুমালাই পাহাৰীয়া কল]] || [[:en:Category:GI Tagged banana varieties of India|Category:GI Tagged banana varieties of India]] |- |5280 || [[:en:Sisir Mancha|Sisir Mancha]] || [[d:Q7530829|Q7530829]] || [[:as:ছিছিৰ মাঞ্চা|ছিছিৰ মাঞ্চা]] || [[:en:Category:Culture of Kolkata|Category:Culture of Kolkata]] |- |5281 || [[:en:Sitamarhi Dham Parikrama|Sitamarhi Dham Parikrama]] || [[d:Q134966910|Q134966910]] || [[:as:সীতামৰ্হি ধাম পৰিক্ৰমা|সীতামৰ্হি ধাম পৰিক্ৰমা]] || [[:en:Category:Culture of Mithila|Category:Culture of Mithila]] |- |5282 || [[:en:Sitar in Petersburg|Sitar in Petersburg]] || [[d:Q4421054|Q4421054]] || [[:as:পিটাৰ্ছবাৰ্গত ছিটাৰ|পিটাৰ্ছবাৰ্গত ছিটাৰ]] || [[:en:Category:Festivals of Indian culture|Category:Festivals of Indian culture]] |- |5283 || [[:en:Sithara S.|Sithara S.]] || [[d:Q110722928|Q110722928]] || [[:as:সীতাৰা এছ.|সীতাৰা এছ.]] || [[:en:Category:Indian feminists|Category:Indian feminists]] |- |5284 || [[:en:Sivananda yoga|Sivananda yoga]] || [[d:Q1123717|Q1123717]] || [[:as:শিৱানন্দ যোগ|শিৱানন্দ যোগ]] || [[:en:Category:Yoga styles|Category:Yoga styles]] |- |5285 || [[:en:Sivanath Shastri|Sivanath Shastri]] || [[d:Q7532389|Q7532389]] || [[:as:শিৱনাথ শাস্ত্ৰী|শিৱনাথ শাস্ত্ৰী]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |5286 || [[:en:Sivaranjiniyum Innum Sila Pengalum|Sivaranjiniyum Innum Sila Pengalum]] || [[d:Q21998259|Q21998259]] || [[:as:শিৱৰঞ্জিনিউম ইননুম চিলা পেংগালম|শিৱৰঞ্জিনিউম ইননুম চিলা পেংগালম]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |5287 || [[:en:Sixth Schedule to the Constitution of India|Sixth Schedule to the Constitution of India]] || [[d:Q124619184|Q124619184]] || [[:as:ভাৰতৰ সংবিধানৰ ষষ্ঠ অনুসূচী|ভাৰতৰ সংবিধানৰ ষষ্ঠ অনুসূচী]] || [[:en:Category:Scheduled Tribes of India|Category:Scheduled Tribes of India]] |- |5288 || [[:en:Siya (film)|Siya]] || [[d:Q116610601|Q116610601]] || [[:as:ছিয়া (চলচ্চিত্ৰ)|ছিয়া]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |5289 || [[:en:Siyal (caste)|Siyal]] || [[d:Q121608922|Q121608922]] || [[:as:ছিয়াল (জাতি)|ছিয়াল]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |5290 || [[:en:Siyaram Silk Mills|Siyaram Silk Mills]] || [[d:Q19898409|Q19898409]] || [[:as:ছিয়াৰম ৰেচম মিলছ|ছিয়াৰম ৰেচম মিলছ]] || [[:en:Category:Clothing companies of India|Category:Clothing companies of India]] |- |5291 || [[:en:Sizzler (food)|Sizzler]] || [[d:Q2645480|Q2645480]] || [[:as:Sizzler (খাদ্য)|Sizzler]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |5292 || [[:en:Sizzling brownie|Sizzling brownie]] || [[d:Q19898410|Q19898410]] || [[:as:ছিজলিং ব্ৰাউনি|ছিজলিং ব্ৰাউনি]] || [[:en:Category:Indian desserts|Category:Indian desserts]] |- |5293 || [[:en:Slums in Chennai|Slums in Chennai]] || [[d:Q18378665|Q18378665]] || [[:as:চেন্নাইৰ বস্তি|চেন্নাইৰ বস্তি]] || [[:en:Category:Culture of Chennai|Category:Culture of Chennai]] |- |5294 || [[:en:Smaranjit Chakraborty|Smaranjit Chakraborty]] || [[d:Q51337309|Q51337309]] || [[:as:স্মৰণজিৎ চক্ৰৱৰ্তী|স্মৰণজিৎ চক্ৰৱৰ্তী]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |5295 || [[:en:Smita Patil filmography|Smita Patil filmography]] || [[d:Q108857413|Q108857413]] || [[:as:স্মিতা পাটিলৰ ফিল্মগ্ৰাফী|স্মিতা পাটিলৰ ফিল্মগ্ৰাফী]] || [[:en:Category:Indian feminists|Category:Indian feminists]] |- |5296 || [[:en:Smoothie|Smoothie]] || [[d:Q13290|Q13290]] || [[:as:স্মুদি|স্মুদি]] || [[:en:Category:Indian drinks|Category:Indian drinks]] |- |5297 || [[:en:Snegithiye|Snegithiye]] || [[d:Q7547556|Q7547556]] || [[:as:স্নেগিথিয়ে|স্নেগিথিয়ে]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |5298 || [[:en:Snehithan|Snehithan]] || [[d:Q7547595|Q7547595]] || [[:as:স্নেহিথান|স্নেহিথান]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |5299 || [[:en:Soan papdi|Soan papdi]] || [[d:Q534126|Q534126]] || [[:as:সোয়ান পাপদি|সোয়ান পাপদি]] || [[:en:Category:Indian desserts|Category:Indian desserts]] |- |5300 || [[:en:Social reformers of India|Social reformers of India]] || [[d:Q3194689|Q3194689]] || [[:as:ভাৰতৰ সমাজ সংস্কাৰকসকল|ভাৰতৰ সমাজ সংস্কাৰকসকল]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |5301 || [[:en:Society Tea|Society Tea]] || [[d:Q60769840|Q60769840]] || [[:as:সমাজৰ চাহ|সমাজৰ চাহ]] || [[:en:Category:Indian drinks|Category:Indian drinks]] |- |5302 || [[:en:SocioFare|SocioFare]] || [[d:None|None]] || [[:as:ছ&#39; চিয়েলফেয়াৰ|]] || [[:en:Category:Indian awards|Category:Indian awards]] |- |5303 || [[:en:Sociolinguistics research in India|Sociolinguistics research in India]] || [[d:Q17090862|Q17090862]] || [[:as:ভাৰতত সমাজভাষাবিজ্ঞানৰ গৱেষণা|ভাৰতত সমাজভাষাবিজ্ঞানৰ গৱেষণা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |5304 || [[:en:Sohag Chand|Sohag Chand]] || [[d:Q123740752|Q123740752]] || [[:as:শোহাগ চান্দ|শোহাগ চান্দ]] || [[:en:Category:Television shows set in Kolkata|Category:Television shows set in Kolkata]] |- |5305 || [[:en:Soham (Sanskrit)|Soham]] || [[d:Q2297815|Q2297815]] || [[:as:শোহাম (সংস্কৃত)|শোহাম]] || [[:en:Category:Yoga concepts|Category:Yoga concepts]] |- |5306 || [[:en:Sohan halwa|Sohan halwa]] || [[d:Q7554651|Q7554651]] || [[:as:সোহন হালোৱা|সোহন হালোৱা]] || [[:en:Category:Indian desserts|Category:Indian desserts]] |- |5307 || [[:en:Sohni Mahiwal (1946 film)|Sohni Mahiwal]] || [[d:Q17081837|Q17081837]] || [[:as:সোহনী মহিৱাল (১৯৪৬ চনৰ ছবি)|সোহনী মহিৱাল]] || [[:en:Category:Films based on Indian folklore|Category:Films based on Indian folklore]] |- |5308 || [[:en:Sohni Mahiwal (1958 film)|Sohni Mahiwal]] || [[d:Q7554738|Q7554738]] || [[:as:সোহনী মহিৱাল (১৯৫৮ চনৰ ছবি)|সোহনী মহিৱাল]] || [[:en:Category:Films based on Indian folklore|Category:Films based on Indian folklore]] |- |5309 || [[:en:Solkadhi|Solkadhi]] || [[d:Q7558306|Q7558306]] || [[:as:সোলকাধি|সোলকাধি]] || [[:en:Category:Indian drinks|Category:Indian drinks]] |- |5310 || [[:en:Solung|Solung]] || [[d:Q132797913|Q132797913]] || [[:as:সোলুং|সোলুং]] || [[:en:Category:Cultural festivals in India|Category:Cultural festivals in India]] |- |5311 || [[:en:Somadeva|Somadeva]] || [[d:Q2997282|Q2997282]] || [[:as:সোমদেৱ|সোমদেৱ]] || [[:en:Category:Indian fairy tales|Category:Indian fairy tales]] |- |5312 || [[:en:Someday (2021 film)|Someday]] || [[d:Q114246770|Q114246770]] || [[:as:কোনোবাদিনা (২০২১ চনৰ ছবি)|কোনোবাদিনা]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |5313 || [[:en:Somnath Hore|Somnath Hore]] || [[d:Q7560483|Q7560483]] || [[:as:সোমনাথ হোৰে|সোমনাথ হোৰে]] || [[:en:Category:Artists from Kolkata|Category:Artists from Kolkata]] |- |5314 || [[:en:Son Rise|Son Rise]] || [[d:Q96220706|Q96220706]] || [[:as:ছন ৰাইজ|ছন ৰাইজ]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |5315 || [[:en:Sona Roder Gaan|Sona Roder Gaan]] || [[d:Q112030283|Q112030283]] || [[:as:সোনা ৰডাৰ গান|সোনা ৰডাৰ গান]] || [[:en:Category:Television shows set in Kolkata|Category:Television shows set in Kolkata]] |- |5316 || [[:en:Sonali Mukherjee|Sonali Mukherjee]] || [[d:Q7560770|Q7560770]] || [[:as:সোণালী মুখাৰ্জী|সোণালী মুখাৰ্জী]] || [[:en:Category:Women's rights in India|Category:Women's rights in India]] |- |5317 || [[:en:Sonalika Pradhan|Sonalika Pradhan]] || [[d:Q29381046|Q29381046]] || [[:as:সোণালীকা প্ৰধান|সোণালীকা প্ৰধান]] || [[:en:Category:Indian fashion designers|Category:Indian fashion designers]] |- |5318 || [[:en:Sondhia|Sondhia]] || [[d:Q7560892|Q7560892]] || [[:as:সোন্ধিয়া|সোন্ধিয়া]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |5319 || [[:en:Song of Kali|Song of Kali]] || [[d:Q489581|Q489581]] || [[:as:কালিৰ গান|কালিৰ গান]] || [[:en:Category:Novels set in Kolkata|Category:Novels set in Kolkata]] |- |5320 || [[:en:Songs of realization|Songs of realization]] || [[d:Q2956228|Q2956228]] || [[:as:উপলব্ধিৰ গীত|উপলব্ধিৰ গীত]] || [[:en:Category:Tantra|Category:Tantra]] |- |5321 || [[:en:Soni (caste)|Soni]] || [[d:Q7561670|Q7561670]] || [[:as:সোণী (জাতি)|সোণী]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |5322 || [[:en:Soni (film)|Soni]] || [[d:Q56452559|Q56452559]] || [[:as:সোনি (চলচ্চিত্ৰ)|সোনি]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |5323 || [[:en:Sooji toast|Sooji toast]] || [[d:Q24882667|Q24882667]] || [[:as:ছুজি টোষ্ট|ছুজি টোষ্ট]] || [[:en:Category:Indian snack foods|Category:Indian snack foods]] |- |5324 || [[:en:Soorya Festival|Soorya Festival]] || [[d:Q48731415|Q48731415]] || [[:as:সূৰ্য্য উৎসৱ|সূৰ্য্য উৎসৱ]] || [[:en:Category:Culture of Thiruvananthapuram|Category:Culture of Thiruvananthapuram]] |- |5325 || [[:en:Sooth (chutney)|Sooth]] || [[d:Q7562771|Q7562771]] || [[:as:ছুথ (চাটনি)|ছুথ]] || [[:en:Category:Indian fast food|Category:Indian fast food]] |- |5326 || [[:en:Sorboto Mongolo Radhe Binodini Rai|Sorboto Mongolo Radhe Binodini Rai]] || [[d:Q105757287|Q105757287]] || [[:as:সোৰবোটো মংগোলো ৰাধে বিনোদিনী ৰায়|সোৰবোটো মংগোলো ৰাধে বিনোদিনী ৰায়]] || [[:en:Category:Bengali folklore|Category:Bengali folklore]] |- |5327 || [[:en:Sorcerer's Apprentice (Shah book)|Sorcerer's Apprentice]] || [[d:Q7563350|Q7563350]] || [[:as:যাদুকৰৰ এপ্ৰেণ্টিছ (শ্বাহ কিতাপ)|যাদুকৰৰ এপ্ৰেণ্টিছ]] || [[:en:Category:Indian folklore|Category:Indian folklore]] |- |5328 || [[:en:Sosyo|Sosyo]] || [[d:Q7563941|Q7563941]] || [[:as:সোস্যো|সোস্যো]] || [[:en:Category:Indian drinks|Category:Indian drinks]] |- |5329 || [[:en:Soudamini|Soudamini]] || [[d:Q30635742|Q30635742]] || [[:as:সৌদামিনী|সৌদামিনী]] || [[:en:Category:Films based on Indian folklore|Category:Films based on Indian folklore]] |- |5330 || [[:en:Soul of Sand|Soul of Sand]] || [[d:Q7564400|Q7564400]] || [[:as:বালিৰ আত্মা|বালিৰ আত্মা]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |5331 || [[:en:Soumya Bhattacharya|Soumya Bhattacharya]] || [[d:Q7564594|Q7564594]] || [[:as:সৌম্য ভট্টাচাৰ্য|সৌম্য ভট্টাচাৰ্য]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |5332 || [[:en:Sound and Picture Archives for Research on Women|Sound and Picture Archives for Research on Women]] || [[d:Q17012530|Q17012530]] || [[:as:মহিলাৰ ওপৰত গৱেষণাৰ বাবে শব্দ আৰু ছবিৰ আৰ্কাইভ|মহিলাৰ ওপৰত গৱেষণাৰ বাবে শব্দ আৰু ছবিৰ আৰ্কাইভ]] || [[:en:Category:Archives in India|Category:Archives in India]] |- |5333 || [[:en:Soundararajan Bangarusamy|Soundararajan Bangarusamy]] || [[d:Q26704799|Q26704799]] || [[:as:সৌন্দৰৰাজন বাংগাৰুসামী|সৌন্দৰৰাজন বাংগাৰুসামী]] || [[:en:Category:Food and drink in India|Category:Food and drink in India]] |- |5334 || [[:en:Sounti|Sounti]] || [[d:Q85802191|Q85802191]] || [[:as:সৌঁতি|সৌঁতি]] || [[:en:Category:Scheduled Tribes of India|Category:Scheduled Tribes of India]] |- |5335 || [[:en:Sourabh Goho|Sourabh Goho]] || [[d:Q22277960|Q22277960]] || [[:as:সৌৰভ গোহো|সৌৰভ গোহো]] || [[:en:Category:Musicians from Kolkata|Category:Musicians from Kolkata]] |- |5336 || [[:en:Sourindra Mohun Tagore|Sourindra Mohun Tagore]] || [[d:Q23924996|Q23924996]] || [[:as:সৌৰিন্দ্ৰ মোহন ঠাকুৰ|সৌৰিন্দ্ৰ মোহন ঠাকুৰ]] || [[:en:Category:Musicians from Kolkata|Category:Musicians from Kolkata]] |- |5337 || [[:en:South Asian pickle|South Asian pickle]] || [[d:Q1478245|Q1478245]] || [[:as:দক্ষিণ এছিয়াৰ আচাৰ|দক্ষিণ এছিয়াৰ আচাৰ]] || [[:en:Category:Indian condiments|Category:Indian condiments]] |- |5338 || [[:en:South City Mall|South City Mall]] || [[d:Q7566832|Q7566832]] || [[:as:চাউথ চিটি মল|চাউথ চিটি মল]] || [[:en:Category:Shopping malls in Kolkata|Category:Shopping malls in Kolkata]] |- |5339 || [[:en:South Dravidian languages|South Dravidian languages]] || [[d:Q16112843|Q16112843]] || [[:as:দক্ষিণ দ্ৰাবিড় ভাষা|দক্ষিণ দ্ৰাবিড় ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |5340 || [[:en:South East Asia Cultural Organisation|South East Asia Cultural Organisation]] || [[d:Q116894150|Q116894150]] || [[:as:দক্ষিণ-পূব এছিয়া সাংস্কৃতিক সংস্থা|দক্ষিণ-পূব এছিয়া সাংস্কৃতিক সংস্থা]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |5341 || [[:en:South Indian Cultural Association, Hyderabad|South Indian Cultural Association]] || [[d:Q7567529|Q7567529]] || [[:as:দক্ষিণ ভাৰতীয় সাংস্কৃতিক সন্থা, হায়দৰাবাদ|দক্ষিণ ভাৰতীয় সাংস্কৃতিক সন্থা]] || [[:en:Category:Cultural organisations based in India|Category:Cultural organisations based in India]] |- |5342 || [[:en:South Indian Cultural Association, Indore|South Indian Cultural Association]] || [[d:Q7567530|Q7567530]] || [[:as:দক্ষিণ ভাৰতীয় সাংস্কৃতিক সন্থা, ইন্দোৰ|দক্ষিণ ভাৰতীয় সাংস্কৃতিক সন্থা]] || [[:en:Category:Cultural organisations based in India|Category:Cultural organisations based in India]] |- |5343 || [[:en:South Indian Inscriptions|South Indian Inscriptions]] || [[d:Q30694249|Q30694249]] || [[:as:দক্ষিণ ভাৰতীয় শিলালিপি|দক্ষিণ ভাৰতীয় শিলালিপি]] || [[:en:Category:Works about India|Category:Works about India]] |- |5344 || [[:en:South Indian International Movie Awards|South Indian International Movie Awards]] || [[d:Q7567536|Q7567536]] || [[:as:দক্ষিণ ভাৰতীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা|দক্ষিণ ভাৰতীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]] || [[:en:Category:Culture of South India|Category:Culture of South India]] |- |5345 || [[:en:South Indian Villagers going to Market|South Indian Villagers going to Market]] || [[d:Q124759078|Q124759078]] || [[:as:মাৰ্কেটলৈ যোৱা দক্ষিণ ভাৰতীয় গাঁওবাসী|মাৰ্কেটলৈ যোৱা দক্ষিণ ভাৰতীয় গাঁওবাসী]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |5346 || [[:en:South Indian cuisine|South Indian cuisine]] || [[d:Q3595152|Q3595152]] || [[:as:দক্ষিণ ভাৰতীয় খাদ্য|দক্ষিণ ভাৰতীয় খাদ্য]] || [[:en:Category:Culture of South India|Category:Culture of South India]] |- |5347 || [[:en:South Indian culture|South Indian culture]] || [[d:Q7567543|Q7567543]] || [[:as:দক্ষিণ ভাৰতীয় সংস্কৃতি|দক্ষিণ ভাৰতীয় সংস্কৃতি]] || [[:en:Category:Culture of South India|Category:Culture of South India]] |- |5348 || [[:en:South Indian snacks|South Indian snacks]] || [[d:Q16867147|Q16867147]] || [[:as:দক্ষিণ ভাৰতীয় জলপান|দক্ষিণ ভাৰতীয় জলপান]] || [[:en:Category:Indian snack foods|Category:Indian snack foods]] |- |5349 || [[:en:South Park Street Cemetery|South Park Street Cemetery]] || [[d:Q2972549|Q2972549]] || [[:as:চাউথ পাৰ্ক ষ্ট্ৰীট কবৰস্থান|চাউথ পাৰ্ক ষ্ট্ৰীট কবৰস্থান]] || [[:en:Category:Christianity in Kolkata|Category:Christianity in Kolkata]] |- |5350 || [[:en:Southern Nicobarese language|Southern Nicobarese language]] || [[d:Q7570194|Q7570194]] || [[:as:দক্ষিণ নিকোবাৰীজ ভাষা|দক্ষিণ নিকোবাৰীজ ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |5351 || [[:en:Sowmya Rajendran|Sowmya Rajendran]] || [[d:Q7571942|Q7571942]] || [[:as:সৌম্য ৰাজেন্দ্ৰন|সৌম্য ৰাজেন্দ্ৰন]] || [[:en:Category:Writers from Pune|Category:Writers from Pune]] |- |5352 || [[:en:Spadikam|Spadikam]] || [[d:Q7572787|Q7572787]] || [[:as:স্পাদিকাম|স্পাদিকাম]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |5353 || [[:en:Spiced rice|Spiced rice]] || [[d:Q7576926|Q7576926]] || [[:as:মচলাযুক্ত ভাত|মচলাযুক্ত ভাত]] || [[:en:Category:Indian cuisine stubs|Category:Indian cuisine stubs]] |- |5354 || [[:en:Spices Board of India|Spices Board of India]] || [[d:Q7576944|Q7576944]] || [[:as:ভাৰতীয় মচলা ব&#39; ৰ্ড|]] || [[:en:Category:Indian spices|Category:Indian spices]] |- |5355 || [[:en:Spinning wheel|Spinning wheel]] || [[d:Q58966|Q58966]] || [[:as:ঘূৰণীয়া চকা|ঘূৰণীয়া চকা]] || [[:en:Category:National symbols of India|Category:National symbols of India]] |- |5356 || [[:en:Spiti Bhoti|Spiti Bhoti]] || [[d:Q22080879|Q22080879]] || [[:as:স্পিতি ভোটি|স্পিতি ভোটি]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |5357 || [[:en:Sport in British India|Sport in British India]] || [[d:Q133871186|Q133871186]] || [[:as:ব্ৰিটিছ ভাৰতত ক্ৰীড়া|ব্ৰিটিছ ভাৰতত ক্ৰীড়া]] || [[:en:Category:Sport in India|Category:Sport in India]] |- |5358 || [[:en:Sport in India|Sport in India]] || [[d:Q2666451|Q2666451]] || [[:as:ভাৰতত ক্ৰীড়া|ভাৰতত ক্ৰীড়া]] || [[:en:Category:Sport in India|Category:Sport in India]] |- |5359 || [[:en:Sports in Jammu and Kashmir|Sports in Jammu and Kashmir]] || [[d:Q55641865|Q55641865]] || [[:as:জম্মু-কাশ্মীৰৰ ক্ৰীড়া|জম্মু-কাশ্মীৰৰ ক্ৰীড়া]] || [[:en:Category:Sport in India|Category:Sport in India]] |- |5360 || [[:en:Sportsworld (magazine)|Sportsworld]] || [[d:Q7580007|Q7580007]] || [[:as:Sportsworld (আলোচনী)|Sportsworld]] || [[:en:Category:Mass media in Kolkata|Category:Mass media in Kolkata]] |- |5361 || [[:en:Squash in India|Squash in India]] || [[d:Q17019243|Q17019243]] || [[:as:ভাৰতত স্কোয়াছ|ভাৰতত স্কোয়াছ]] || [[:en:Category:Sport in India|Category:Sport in India]] |- |5362 || [[:en:Sree Narayana Dharma Paripalana Yogam|Sree Narayana Dharma Paripalana Yogam]] || [[d:Q7585633|Q7585633]] || [[:as:শ্ৰী নাৰায়ণ ধৰ্ম পৰিপালন যোগ|শ্ৰী নাৰায়ণ ধৰ্ম পৰিপালন যোগ]] || [[:en:Category:Anti-caste movements|Category:Anti-caste movements]] |- |5363 || [[:en:Sree Parabat|Sree Parabat]] || [[d:Q59615820|Q59615820]] || [[:as:শ্ৰী পৰবত|শ্ৰী পৰবত]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |5364 || [[:en:Sreekrishna Parunthu|Sreekrishna Parunthu]] || [[d:Q7585705|Q7585705]] || [[:as:শ্ৰীকৃষ্ণ পৰুন্থু|শ্ৰীকৃষ্ণ পৰুন্থু]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |5365 || [[:en:Sri Lankan Mukkuvar|Sri Lankan Mukkuvar]] || [[d:Q110732552|Q110732552]] || [[:as:শ্ৰীলংকাৰ মুক্কুভাৰ|শ্ৰীলংকাৰ মুক্কুভাৰ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |5366 || [[:en:Sri Raja-Lakshmi Foundation|Sri Raja-Lakshmi Foundation]] || [[d:Q7586198|Q7586198]] || [[:as:শ্ৰী ৰাজা-লক্ষ্মী ফাউণ্ডেচন|শ্ৰী ৰাজা-লক্ষ্মী ফাউণ্ডেচন]] || [[:en:Category:Indian awards|Category:Indian awards]] |- |5367 || [[:en:Sri Ramalinga Sowdeswari Amman|Sri Ramalinga Sowdeswari Amman]] || [[d:Q12978051|Q12978051]] || [[:as:শ্ৰী ৰামলিংগ সৌদেশ্বৰী আম্মান|শ্ৰী ৰামলিংগ সৌদেশ্বৰী আম্মান]] || [[:en:Category:Hindu goddesses|Category:Hindu goddesses]] |- |5368 || [[:en:Sridevi Nrithyalaya|Sridevi Nrithyalaya]] || [[d:Q24906312|Q24906312]] || [[:as:শ্ৰীদেৱী নৃত্যালয়|শ্ৰীদেৱী নৃত্যালয়]] || [[:en:Category:Ministry of Culture (India)|Category:Ministry of Culture]] |- |5369 || [[:en:Srimanthi Bhai Memorial Government Museum|Srimanthi Bhai Memorial Government Museum]] || [[d:Q85802848|Q85802848]] || [[:as:শ্ৰীমন্তী ভাই সোঁৱৰণী চৰকাৰী সংগ্ৰহালয়|শ্ৰীমন্তী ভাই সোঁৱৰণী চৰকাৰী সংগ্ৰহালয়]] || [[:en:Category:Culture of Mangalore|Category:Culture of Mangalore]] |- |5370 || [[:en:Srimati Lal|Srimati Lal]] || [[d:Q7586414|Q7586414]] || [[:as:শ্ৰীমতী লাল|শ্ৰীমতী লাল]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |5371 || [[:en:Sringaravelan|Sringaravelan]] || [[d:Q15072619|Q15072619]] || [[:as:শ্ৰীংগাৰভেলন|শ্ৰীংগাৰভেলন]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |5372 || [[:en:Srinivasa Kalyanam (2018 film)|Srinivasa Kalyanam]] || [[d:Q56277113|Q56277113]] || [[:as:শ্ৰীনিবাস কল্যাণম (২০১৮ ছবি)|শ্ৰীনিবাস কল্যাণম]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |5373 || [[:en:Sris Chandra Basu|Sris Chandra Basu]] || [[d:Q15279878|Q15279878]] || [[:as:শ্ৰীচন্দ্ৰ বসু|শ্ৰীচন্দ্ৰ বসু]] || [[:en:Category:Yoga scholars|Category:Yoga scholars]] |- |5374 || [[:en:St. James' Church, Kolkata|St. James' Church]] || [[d:Q17021121|Q17021121]] || [[:as:কলকাতাৰ ছেইণ্ট জেমছ চাৰ্চ|কলকাতাৰ ছেইণ্ট জেমছ চাৰ্চ]] || [[:en:Category:Churches in Kolkata|Category:Churches in Kolkata]] |- |5375 || [[:en:St. John's Church, Kolkata|St. John's Church]] || [[d:Q3051967|Q3051967]] || [[:as:কলকাতাৰ ছেইণ্ট জন চাৰ্চ|কলকাতাৰ ছেইণ্ট জন চাৰ্চ]] || [[:en:Category:Churches in Kolkata|Category:Churches in Kolkata]] |- |5376 || [[:en:St. Paul's Cathedral, Kolkata|St. Paul's Cathedral]] || [[d:Q1898467|Q1898467]] || [[:as:কলকাতাৰ ছেইণ্ট পল কেথেড্ৰেল|কলকাতাৰ ছেইণ্ট পল কেথেড্ৰেল]] || [[:en:Category:Churches in Kolkata|Category:Churches in Kolkata]] |- |5377 || [[:en:St. Theresa's Hospital|St. Theresa's Hospital]] || [[d:Q7586669|Q7586669]] || [[:as:ছেইণ্ট থেৰেছা হাস্পতাল|ছেইণ্ট থেৰেছা হাস্পতাল]] || [[:en:Category:Maternity in India|Category:Maternity in India]] |- |5378 || [[:en:Stand-Up India|Stand-Up India]] || [[d:Q24949777|Q24949777]] || [[:as:ষ্টেণ্ড-আপ ভাৰত|ষ্টেণ্ড-আপ ভাৰত]] || [[:en:Category:Women in India|Category:Women in India]] |- |5379 || [[:en:Standing Baba|Standing Baba]] || [[d:Q7598479|Q7598479]] || [[:as:থিয় হৈ থকা বাবা|থিয় হৈ থকা বাবা]] || [[:en:Category:Yoga|Category:Yoga]] |- |5380 || [[:en:State Bank Archives and Museum|State Bank Archives and Museum]] || [[d:Q120883508|Q120883508]] || [[:as:ষ্টেট বেংকৰ আৰ্কাইভ আৰু মিউজিয়াম|ষ্টেট বেংকৰ আৰ্কাইভ আৰু মিউজিয়াম]] || [[:en:Category:Archives in India|Category:Archives in India]] |- |5381 || [[:en:State Mahadalit Commission, Bihar|State Mahadalit Commission]] || [[d:Q16920929|Q16920929]] || [[:as:ৰাজ্যিক মহাদলিত আয়োগ, বিহাৰ|ৰাজ্যিক মহাদলিত আয়োগ]] || [[:en:Category:Reservation in India|Category:Reservation in India]] |- |5382 || [[:en:State of Madras v. Champakam Dorairajan|State of Madras v. Champakam Dorairajan]] || [[d:Q7603762|Q7603762]] || [[:as:মাদ্ৰাজ ৰাজ্য বনাম চম্পকম দোৰাইৰাজন|মাদ্ৰাজ ৰাজ্য বনাম চম্পকম দোৰাইৰাজন]] || [[:en:Category:Reservation in India|Category:Reservation in India]] |- |5383 || [[:en:States of India by Meitei speakers|States of India by Meitei speakers]] || [[d:Q123474606|Q123474606]] || [[:as:মেইটেই ভাষীসকলৰদ্বাৰা ভাৰতৰ ৰাজ্যসমূহ|মেইটেই ভাষীসকলৰদ্বাৰা ভাৰতৰ ৰাজ্যসমূহ]] || [[:en:Category:Meitei language|Category:Meitei language]] |- |5384 || [[:en:Statesman Vintage & Classic Car Rally|Statesman Vintage & Classic Car Rally]] || [[d:Q17070924|Q17070924]] || [[:as:ষ্টেটছমেন ভিনটেজ আৰু ক্লাছিক গাড়ী ৰেলী|ষ্টেটছমেন ভিনটেজ আৰু ক্লাছিক গাড়ী ৰেলী]] || [[:en:Category:Culture of Kolkata|Category:Culture of Kolkata]] |- |5385 || [[:en:Statue of Swami Vivekananda|Statue of Swami Vivekananda]] || [[d:Q14948187|Q14948187]] || [[:as:স্বামী বিবেকানন্দৰ মূৰ্তি|স্বামী বিবেকানন্দৰ মূৰ্তি]] || [[:en:Category:Culture of Kolkata|Category:Culture of Kolkata]] |- |5386 || [[:en:Steamed plate cake|Steamed plate cake]] || [[d:Q6414038|Q6414038]] || [[:as:ভাপত দিয়া প্লেট কেক|ভাপত দিয়া প্লেট কেক]] || [[:en:Category:Indian cuisine stubs|Category:Indian cuisine stubs]] |- |5387 || [[:en:Stephen Fuchs|Stephen Fuchs]] || [[d:Q2344721|Q2344721]] || [[:as:ষ্টিফেন ফুচ|ষ্টিফেন ফুচ]] || [[:en:Category:Dalit studies|Category:Dalit studies]] |- |5388 || [[:en:Sthal|Sthal]] || [[d:Q133172911|Q133172911]] || [[:as:স্থল|স্থল]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |5389 || [[:en:Stopping thought|Stopping thought]] || [[d:Q12294554|Q12294554]] || [[:as:চিন্তা বন্ধ কৰি|চিন্তা বন্ধ কৰি]] || [[:en:Category:Yoga concepts|Category:Yoga concepts]] |- |5390 || [[:en:Stories by Rabindranath Tagore|Stories by Rabindranath Tagore]] || [[d:Q24895160|Q24895160]] || [[:as:ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰৰ গল্প|ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰৰ গল্প]] || [[:en:Category:Television shows set in Kolkata|Category:Television shows set in Kolkata]] |- |5391 || [[:en:Story of Python|Story of Python]] || [[d:Q138010674|Q138010674]] || [[:as:পাইথনৰ কাহিনী|পাইথনৰ কাহিনী]] || [[:en:Category:Indian folklore|Category:Indian folklore]] |- |5392 || [[:en:Strala yoga|Strala yoga]] || [[d:Q19899073|Q19899073]] || [[:as:ষ্ট্ৰলা যোগাসন|ষ্ট্ৰলা যোগাসন]] || [[:en:Category:Yoga styles|Category:Yoga styles]] |- |5393 || [[:en:Stree Mukti Sanghatana|Stree Mukti Sanghatana]] || [[d:Q48999276|Q48999276]] || [[:as:ষ্ট্ৰী মুক্তি সংঘতনা|ষ্ট্ৰী মুক্তি সংঘতনা]] || [[:en:Category:Women's organisations based in India|Category:Women's organisations based in India]] |- |5394 || [[:en:Stree Sahasam|Stree Sahasam]] || [[d:Q29467946|Q29467946]] || [[:as:ষ্ট্ৰী সহসাম|ষ্ট্ৰী সহসাম]] || [[:en:Category:Films based on Indian folklore|Category:Films based on Indian folklore]] |- |5395 || [[:en:Street food of Chennai|Street food of Chennai]] || [[d:Q18751128|Q18751128]] || [[:as:চেন্নাইৰ ষ্ট্ৰীট ফুড|চেন্নাইৰ ষ্ট্ৰীট ফুড]] || [[:en:Category:Indian cuisine by city|Category:Indian cuisine by city]] |- |5396 || [[:en:Street food of Mumbai|Street food of Mumbai]] || [[d:Q7623006|Q7623006]] || [[:as:মুম্বাইৰ ষ্ট্ৰীট ফুড|মুম্বাইৰ ষ্ট্ৰীট ফুড]] || [[:en:Category:Culture of Mumbai|Category:Culture of Mumbai]] |- |5397 || [[:en:Stri Dharma|Stri Dharma]] || [[d:Q55634104|Q55634104]] || [[:as:স্ত্ৰী ধৰ্ম|স্ত্ৰী ধৰ্ম]] || [[:en:Category:Feminism in India|Category:Feminism in India]] |- |5398 || [[:en:Stridhana|Stridhana]] || [[d:Q55463376|Q55463376]] || [[:as:স্ত্ৰীধনা|স্ত্ৰীধনা]] || [[:en:Category:Women's rights in India|Category:Women's rights in India]] |- |5399 || [[:en:Styles of Hatha Yoga|Styles of Hatha Yoga]] || [[d:None|None]] || [[:as:হঠযোগৰ শৈলী|হঠযোগৰ শৈলী]] || [[:en:Category:Yoga styles|Category:Yoga styles]] |- |5400 || [[:en:SuSheela SuJeet|SuSheela SuJeet]] || [[d:Q132355943|Q132355943]] || [[:as:সুশীলা সুজিত|সুশীলা সুজিত]] || [[:en:Category:Films shot in Pune|Category:Films shot in Pune]] |- |5401 || [[:en:Subarna Ray Chaudhuri|Subarna Ray Chaudhuri]] || [[d:Q16948264|Q16948264]] || [[:as:সুবৰ্ণ ৰায় চৌধুৰী|সুবৰ্ণ ৰায় চৌধুৰী]] || [[:en:Category:Artists from Kolkata|Category:Artists from Kolkata]] |- |5402 || [[:en:Subhadra Yojana|Subhadra Yojana]] || [[d:Q130395298|Q130395298]] || [[:as:সুভদ্ৰা যোজনা|সুভদ্ৰা যোজনা]] || [[:en:Category:Women in India|Category:Women in India]] |- |5403 || [[:en:Subhankar Banerjee (musician)|Subhankar Banerjee]] || [[d:Q108280206|Q108280206]] || [[:as:সুভাংকৰ বেনাৰ্জী (সংগীতজ্ঞ)|সুভাংকৰ বেনাৰ্জী]] || [[:en:Category:Musicians from Kolkata|Category:Musicians from Kolkata]] |- |5404 || [[:en:Subhaprasanna|Subhaprasanna]] || [[d:Q2280442|Q2280442]] || [[:as:সুভপ্ৰসন্ন|সুভপ্ৰসন্ন]] || [[:en:Category:Artists from Kolkata|Category:Artists from Kolkata]] |- |5405 || [[:en:Subhas Chandra Bose statue (Shyambazar, Kolkata)|Subhas Chandra Bose statue]] || [[d:Q7631200|Q7631200]] || [[:as:সুভাষ চন্দ্ৰ বসুৰ মূৰ্তি (শ্যামবাজাৰ, কলকাতা)|সুভাষ চন্দ্ৰ বসুৰ মূৰ্তি]] || [[:en:Category:Culture of Kolkata|Category:Culture of Kolkata]] |- |5406 || [[:en:Subhash Awchat|Subhash Awchat]] || [[d:Q7631205|Q7631205]] || [[:as:সুভাষ আৱচাত|সুভাষ আৱচাত]] || [[:en:Category:Writers from Pune|Category:Writers from Pune]] |- |5407 || [[:en:Subhash Chandra Bose Aapda Prabandhan Puraskar|Subhash Chandra Bose Aapda Prabandhan Puraskar]] || [[d:Q110682443|Q110682443]] || [[:as:সুভাষ চন্দ্ৰ বসু আপদা প্ৰবন্ধন পুৰস্কাৰ|সুভাষ চন্দ্ৰ বসু আপদা প্ৰবন্ধন পুৰস্কাৰ]] || [[:en:Category:Indian awards|Category:Indian awards]] |- |5408 || [[:en:Subhash Mukhopadhyay (poet)|Subhash Mukhopadhyay]] || [[d:Q3347955|Q3347955]] || [[:as:সুভাষ মুখোপাধ্যায় (কবি)|সুভাষ মুখোপাধ্যায়]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |5409 || [[:en:Subho Tagore|Subho Tagore]] || [[d:Q108405895|Q108405895]] || [[:as:সুভো ঠাকুৰ|সুভো ঠাকুৰ]] || [[:en:Category:Artists from Kolkata|Category:Artists from Kolkata]] |- |5410 || [[:en:Subhro Bandopadhyay|Subhro Bandopadhyay]] || [[d:Q7631281|Q7631281]] || [[:as:সুভ্ৰ’ বন্দোপাধ্যায়|সুভ্ৰ’ বন্দোপাধ্যায়]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |5411 || [[:en:Subhro Ganguly|Subhro Ganguly]] || [[d:Q66828948|Q66828948]] || [[:as:সুভ্ৰ’ গাংগুলী|সুভ্ৰ’ গাংগুলী]] || [[:en:Category:Musicians from Kolkata|Category:Musicians from Kolkata]] |- |5412 || [[:en:Subimal Mishra|Subimal Mishra]] || [[d:Q16106359|Q16106359]] || [[:as:সুবিমল মিশ্ৰ|সুবিমল মিশ্ৰ]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |5413 || [[:en:Subodh Ghosh|Subodh Ghosh]] || [[d:Q7631749|Q7631749]] || [[:as:সুবোধ ঘোষ|সুবোধ ঘোষ]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |5414 || [[:en:Subrata Dasgupta|Subrata Dasgupta]] || [[d:Q18206394|Q18206394]] || [[:as:সুব্ৰত দাসগুপ্ত|সুব্ৰত দাসগুপ্ত]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |5415 || [[:en:Subrata Mitra|Subrata Mitra]] || [[d:Q724177|Q724177]] || [[:as:সুব্ৰত মিত্ৰ|সুব্ৰত মিত্ৰ]] || [[:en:Category:Artists from Kolkata|Category:Artists from Kolkata]] |- |5416 || [[:en:Subtle body|Subtle body]] || [[d:Q1341349|Q1341349]] || [[:as:সূক্ষ্ম শৰীৰ|সূক্ষ্ম শৰীৰ]] || [[:en:Category:Yoga|Category:Yoga]] |- |5417 || [[:en:Sucharu Devi|Sucharu Devi]] || [[d:Q15999683|Q15999683]] || [[:as:সুচাৰু দেৱী|সুচাৰু দেৱী]] || [[:en:Category:Indian feminists|Category:Indian feminists]] |- |5418 || [[:en:Sudarshan Rangmanch|Sudarshan Rangmanch]] || [[d:Q7633458|Q7633458]] || [[:as:সুদৰ্শন ৰংমঞ্চ|সুদৰ্শন ৰংমঞ্চ]] || [[:en:Category:Culture of Pune|Category:Culture of Pune]] |- |5419 || [[:en:Sudeep Chatterjee|Sudeep Chatterjee]] || [[d:Q7633673|Q7633673]] || [[:as:সুদীপ চেটাৰ্জী|সুদীপ চেটাৰ্জী]] || [[:en:Category:Artists from Kolkata|Category:Artists from Kolkata]] |- |5420 || [[:en:Sudha Reddy|Sudha Reddy]] || [[d:Q124098374|Q124098374]] || [[:as:সুধা ৰেড্ডী|সুধা ৰেড্ডী]] || [[:en:Category:National Institute of Fashion Technology alumni|Category:National Institute of Fashion Technology alumni]] |- |5421 || [[:en:Sudhindranath Dutta|Sudhindranath Dutta]] || [[d:Q7633785|Q7633785]] || [[:as:সুধিন্দ্ৰনাথ দত্ত|সুধিন্দ্ৰনাথ দত্ত]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |5422 || [[:en:Sudhir Chakraborty|Sudhir Chakraborty]] || [[d:Q31321320|Q31321320]] || [[:as:সুধিৰ চক্ৰৱৰ্তী|সুধিৰ চক্ৰৱৰ্তী]] || [[:en:Category:Indian folklorists|Category:Indian folklorists]] |- |5423 || [[:en:Sudhir Khastgir|Sudhir Khastgir]] || [[d:Q7633801|Q7633801]] || [[:as:সুধিৰ খাস্তগিৰ|সুধিৰ খাস্তগিৰ]] || [[:en:Category:Artists from Kolkata|Category:Artists from Kolkata]] |- |5424 || [[:en:Sudipto Das|Sudipto Das]] || [[d:Q16214384|Q16214384]] || [[:as:সুদীপ্ত দাস|সুদীপ্ত দাস]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |5425 || [[:en:Sugarcane juice|Sugarcane juice]] || [[d:Q718680|Q718680]] || [[:as:চুপাৰিৰ ৰস|চুপাৰিৰ ৰস]] || [[:en:Category:Indian drinks|Category:Indian drinks]] |- |5426 || [[:en:Suicide of Payal Tadvi|Suicide of Payal Tadvi]] || [[d:Q65042300|Q65042300]] || [[:as:পায়াল তাদৱীৰ আত্মহত্যা|পায়াল তাদৱীৰ আত্মহত্যা]] || [[:en:Category:Caste system in India|Category:Caste system in India]] |- |5427 || [[:en:Sujan Dasgupta|Sujan Dasgupta]] || [[d:Q117844460|Q117844460]] || [[:as:সুজন দাসগুপ্ত|সুজন দাসগুপ্ত]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |5428 || [[:en:Sujata Sadan|Sujata Sadan]] || [[d:Q7635632|Q7635632]] || [[:as:সুজাতা সদন|সুজাতা সদন]] || [[:en:Category:Theatre in Kolkata|Category:Theatre in Kolkata]] |- |5429 || [[:en:Suji ka halwa|Suji ka halwa]] || [[d:Q6004351|Q6004351]] || [[:as:সুজী কা হালৱা|সুজী কা হালৱা]] || [[:en:Category:Indian desserts|Category:Indian desserts]] |- |5430 || [[:en:Sukanta Basu|Sukanta Basu]] || [[d:Q7635714|Q7635714]] || [[:as:সুকান্ত বসু|সুকান্ত বসু]] || [[:en:Category:Artists from Kolkata|Category:Artists from Kolkata]] |- |5431 || [[:en:Sukanta Bhattacharya|Sukanta Bhattacharya]] || [[d:Q6457087|Q6457087]] || [[:as:সুকান্ত ভট্টাচাৰ্য|সুকান্ত ভট্টাচাৰ্য]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |5432 || [[:en:Suketu Mehta|Suketu Mehta]] || [[d:Q3503369|Q3503369]] || [[:as:সুকেতু মেহতা|সুকেতু মেহতা]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |5433 || [[:en:Sukhdi|Sukhdi]] || [[d:Q2775735|Q2775735]] || [[:as:সুখদি|সুখদি]] || [[:en:Category:Indian cuisine stubs|Category:Indian cuisine stubs]] |- |5434 || [[:en:Sukiyan|Sukiyan]] || [[d:Q28172095|Q28172095]] || [[:as:সুকীয়ান|সুকীয়ান]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |5435 || [[:en:Sukumar Azhikode|Sukumar Azhikode]] || [[d:Q1842791|Q1842791]] || [[:as:সুকুমাৰ আজিকোডে|সুকুমাৰ আজিকোডে]] || [[:en:Category:Writers from Thrissur|Category:Writers from Thrissur]] |- |5436 || [[:en:Sukumar Ray|Sukumar Ray]] || [[d:Q735112|Q735112]] || [[:as:সুকুমাৰ ৰায়|সুকুমাৰ ৰায়]] || [[:en:Category:Culture of Kolkata|Category:Culture of Kolkata]] |- |5437 || [[:en:Sulochana Dongre|Sulochana Dongre]] || [[d:Q87172524|Q87172524]] || [[:as:সুলোচনা ডংগ্ৰে|সুলোচনা ডংগ্ৰে]] || [[:en:Category:Indian feminists|Category:Indian feminists]] |- |5438 || [[:en:Sumo Didi|Sumo Didi]] || [[d:Q126436358|Q126436358]] || [[:as:চুমো দিদি|চুমো দিদি]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |5439 || [[:en:Sunanda K. Datta-Ray|Sunanda K. Datta-Ray]] || [[d:Q7638819|Q7638819]] || [[:as:সুনন্দ কে দত্ত-ৰে|সুনন্দ কে দত্ত-ৰে]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |5440 || [[:en:Sunanda Sikdar|Sunanda Sikdar]] || [[d:Q7638826|Q7638826]] || [[:as:সুনন্দ ছিকদাৰ|সুনন্দ ছিকদাৰ]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |5441 || [[:en:Sunayani Devi|Sunayani Devi]] || [[d:Q52148565|Q52148565]] || [[:as:সুনায়নী দেৱী|সুনায়নী দেৱী]] || [[:en:Category:Artists from Kolkata|Category:Artists from Kolkata]] |- |5442 || [[:en:Sunburn Festival|Sunburn Festival]] || [[d:Q7638938|Q7638938]] || [[:as:ছানবাৰ্ণ ফেষ্টিভেল|ছানবাৰ্ণ ফেষ্টিভেল]] || [[:en:Category:Culture of Pune|Category:Culture of Pune]] |- |5443 || [[:en:Sundaram (theatre group)|Sundaram]] || [[d:Q7639234|Q7639234]] || [[:as:সুন্দৰম (নাট্য দল)|সুন্দৰম]] || [[:en:Category:Theatre in Kolkata|Category:Theatre in Kolkata]] |- |5444 || [[:en:Sundhi|Sundhi]] || [[d:Q7639771|Q7639771]] || [[:as:সুন্দী|সুন্দী]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |5445 || [[:en:Suneet Varma|Suneet Varma]] || [[d:Q7639928|Q7639928]] || [[:as:সুনীত বৰ্মা|সুনীত বৰ্মা]] || [[:en:Category:Indian fashion designers|Category:Indian fashion designers]] |- |5446 || [[:en:Sunga (caste)|Sunga]] || [[d:Q7640113|Q7640113]] || [[:as:সুংগা (জাতি)|সুংগা]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |5447 || [[:en:Sunil Das|Sunil Das]] || [[d:Q7640289|Q7640289]] || [[:as:সুনীল দাস|সুনীল দাস]] || [[:en:Category:Artists from Kolkata|Category:Artists from Kolkata]] |- |5448 || [[:en:Sunil K. Dutt|Sunil K. Dutt]] || [[d:Q43388556|Q43388556]] || [[:as:সুনীল কে দত্ত|সুনীল কে দত্ত]] || [[:en:Category:Artists from Kolkata|Category:Artists from Kolkata]] |- |5449 || [[:en:Sunil Kumar (activist)|Sunil Kumar]] || [[d:Q136305138|Q136305138]] || [[:as:সুনীল কুমাৰ (কৰ্মী)|সুনীল কুমাৰ]] || [[:en:Category:Dalit|Category:Dalit]] |- |5450 || [[:en:Sunil Naliyath|Sunil Naliyath]] || [[d:Q25588852|Q25588852]] || [[:as:সুনীল নলিয়াথ|সুনীল নলিয়াথ]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |5451 || [[:en:Sunita Deshpande|Sunita Deshpande]] || [[d:Q7640370|Q7640370]] || [[:as:সুনীতা দেশপাণ্ডে|সুনীতা দেশপাণ্ডে]] || [[:en:Category:Writers from Pune|Category:Writers from Pune]] |- |5452 || [[:en:Sunlight Sena|Sunlight Sena]] || [[d:Q112622596|Q112622596]] || [[:as:সূৰ্য্যৰ পোহৰ সেনা|সূৰ্য্যৰ পোহৰ সেনা]] || [[:en:Category:Caste-related violence in India|Category:Caste-related violence in India]] |- |5453 || [[:en:Sunnundallu|Sunnundallu]] || [[d:Q7640613|Q7640613]] || [[:as:সুন্নুন্দল্লু|সুন্নুন্দল্লু]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |5454 || [[:en:Sunulembi|Sunulembi]] || [[d:Q137196647|Q137196647]] || [[:as:সুনুলেম্বি|সুনুলেম্বি]] || [[:en:Category:Meitei mythology|Category:Meitei mythology]] |- |5455 || [[:en:Sunwani|Sunwani]] || [[d:Q16965821|Q16965821]] || [[:as:সুনৱানী|সুনৱানী]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |5456 || [[:en:Sup kambing|Sup kambing]] || [[d:Q7641870|Q7641870]] || [[:as:চুপ কম্বিং|চুপ কম্বিং]] || [[:en:Category:Indian soups and stews|Category:Indian soups and stews]] |- |5457 || [[:en:Super 30 (film)|Super 30]] || [[d:Q48674720|Q48674720]] || [[:as:চুপাৰ ৩০ (চলচ্চিত্ৰ)|চুপাৰ ৩০]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |5458 || [[:en:Super Sharanya|Super Sharanya]] || [[d:Q110263833|Q110263833]] || [[:as:চুপাৰ শৰণ্য|চুপাৰ শৰণ্য]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |5459 || [[:en:Supratika|Supratika]] || [[d:Q24949827|Q24949827]] || [[:as:সুপ্ৰতিকা|সুপ্ৰতিকা]] || [[:en:Category:Elephants in Indian culture|Category:Elephants in Indian culture]] |- |5460 || [[:en:Supratim Bhol|Supratim Bhol]] || [[d:Q107266834|Q107266834]] || [[:as:সুপ্ৰতিম ভোল|সুপ্ৰতিম ভোল]] || [[:en:Category:Artists from Kolkata|Category:Artists from Kolkata]] |- |5461 || [[:en:Supriya Chaudhuri|Supriya Chaudhuri]] || [[d:Q7645132|Q7645132]] || [[:as:সুপ্ৰিয়া চৌধুৰী|সুপ্ৰিয়া চৌধুৰী]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |5462 || [[:en:Surendranath Tagore|Surendranath Tagore]] || [[d:Q19361492|Q19361492]] || [[:as:সুৰেন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ|সুৰেন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |5463 || [[:en:Suresh Pillai|Suresh Pillai]] || [[d:Q101989768|Q101989768]] || [[:as:সুৰেশ পিল্লাই|সুৰেশ পিল্লাই]] || [[:en:Category:Indian chefs|Category:Indian chefs]] |- |5464 || [[:en:Surily Goel|Surily Goel]] || [[d:Q7646292|Q7646292]] || [[:as:নিশ্চয় গোৱেল|নিশ্চয় গোৱেল]] || [[:en:Category:Indian fashion designers|Category:Indian fashion designers]] |- |5465 || [[:en:Surojit Chatterjee|Surojit Chatterjee]] || [[d:Q17465797|Q17465797]] || [[:as:সুৰজিৎ ​​চেটাৰ্জী|সুৰজিৎ ​​চেটাৰ্জী]] || [[:en:Category:Musicians from Kolkata|Category:Musicians from Kolkata]] |- |5466 || [[:en:Surrogacy in India|Surrogacy in India]] || [[d:Q5152586|Q5152586]] || [[:as:ভাৰতত চেৰ’গেচি|ভাৰতত চেৰ’গেচি]] || [[:en:Category:Maternity in India|Category:Maternity in India]] |- |5467 || [[:en:Surti|Surti]] || [[d:Q2775874|Q2775874]] || [[:as:সুৰতি|সুৰতি]] || [[:en:Category:Culture of Surat|Category:Culture of Surat]] |- |5468 || [[:en:Surti paneer|Surti paneer]] || [[d:Q28172942|Q28172942]] || [[:as:সুৰতি পানীৰ|সুৰতি পানীৰ]] || [[:en:Category:Indian cheeses|Category:Indian cheeses]] |- |5469 || [[:en:Surya Vamsam (1997 film)|Surya Vamsam]] || [[d:Q13508996|Q13508996]] || [[:as:সূৰ্য্য বমছাম (১৯৯৭ চনৰ ছবি)|সূৰ্য্য বমছাম]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |5470 || [[:en:Sushil Kumar De|Sushil Kumar De]] || [[d:Q18658567|Q18658567]] || [[:as:সুশীল কুমাৰ দে|সুশীল কুমাৰ দে]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |5471 || [[:en:Sushila Sundari|Sushila Sundari]] || [[d:Q16346911|Q16346911]] || [[:as:সুশীলা সুন্দৰী|সুশীলা সুন্দৰী]] || [[:en:Category:Artists from Kolkata|Category:Artists from Kolkata]] |- |5472 || [[:en:Sussanne Khan|Sussanne Khan]] || [[d:Q22301945|Q22301945]] || [[:as:চুছানে খান|চুছানে খান]] || [[:en:Category:Indian fashion designers|Category:Indian fashion designers]] |- |5473 || [[:en:Sutarfeni|Sutarfeni]] || [[d:Q18386680|Q18386680]] || [[:as:সূতাৰফেনি|সূতাৰফেনি]] || [[:en:Category:Indian desserts|Category:Indian desserts]] |- |5474 || [[:en:Suthar|Suthar]] || [[d:Q7649940|Q7649940]] || [[:as:সূতাৰ|সূতাৰ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |5475 || [[:en:Sutradhar (caste)|Sutradhar]] || [[d:Q48725865|Q48725865]] || [[:as:সূত্ৰধৰ (জাতি)|সূত্ৰধৰ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |5476 || [[:en:Suvarna Purushan|Suvarna Purushan]] || [[d:Q48671254|Q48671254]] || [[:as:সুবৰ্ণ পুৰুষন|সুবৰ্ণ পুৰুষন]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |5477 || [[:en:Suvigya Sharma|Suvigya Sharma]] || [[d:Q20976282|Q20976282]] || [[:as:সুবিজ্ঞা শৰ্মা|সুবিজ্ঞা শৰ্মা]] || [[:en:Category:Indian fashion designers|Category:Indian fashion designers]] |- |5478 || [[:en:Suvir Saran|Suvir Saran]] || [[d:Q7650511|Q7650511]] || [[:as:সুৱীৰ সাৰণ|সুৱীৰ সাৰণ]] || [[:en:Category:Indian chefs|Category:Indian chefs]] |- |5479 || [[:en:Suzanne Newcombe|Suzanne Newcombe]] || [[d:Q65083688|Q65083688]] || [[:as:চুজেন নিউকম|চুজেন নিউকম]] || [[:en:Category:Yoga scholars|Category:Yoga scholars]] |- |5480 || [[:en:Svādhyāya|Svādhyāya]] || [[d:Q2535933|Q2535933]] || [[:as:স্বাধ্যায়|স্বাধ্যায়]] || [[:en:Category:Yoga concepts|Category:Yoga concepts]] |- |5481 || [[:en:Swagatalakshmi Dasgupta|Swagatalakshmi Dasgupta]] || [[d:Q7652941|Q7652941]] || [[:as:স্বগতলক্ষ্মী দাসগুপ্ত|স্বগতলক্ষ্মী দাসগুপ্ত]] || [[:en:Category:Musicians from Kolkata|Category:Musicians from Kolkata]] |- |5482 || [[:en:Swakula Sali|Swakula Sali]] || [[d:Q7653061|Q7653061]] || [[:as:স্বকুলা ছালি|স্বকুলা ছালি]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |5483 || [[:en:Swami Achootanand|Swami Achootanand]] || [[d:Q100241276|Q100241276]] || [[:as:স্বামী অচুতানন্দ|স্বামী অচুতানন্দ]] || [[:en:Category:Dalit|Category:Dalit]] |- |5484 || [[:en:Swami Haridas Sangeet Sammelan|Swami Haridas Sangeet Sammelan]] || [[d:Q17082099|Q17082099]] || [[:as:স্বামী হৰিদাস সংগীত সন্মিলন|স্বামী হৰিদাস সংগীত সন্মিলন]] || [[:en:Category:Culture of Mumbai|Category:Culture of Mumbai]] |- |5485 || [[:en:Swami Vivekananda Yoga Anusandhana Samsthana|Swami Vivekananda Yoga Anusandhana Samsthana]] || [[d:Q19898544|Q19898544]] || [[:as:স্বামী বিবেকানন্দ যোগ অনুসন্ধান সন্থা|স্বামী বিবেকানন্দ যোগ অনুসন্ধান সন্থা]] || [[:en:Category:Yoga organizations|Category:Yoga organizations]] |- |5486 || [[:en:Swamy Jewellery|Swamy Jewellery]] || [[d:Q7653404|Q7653404]] || [[:as:স্বামী গহনা|স্বামী গহনা]] || [[:en:Category:Culture of Tiruchirappalli|Category:Culture of Tiruchirappalli]] |- |5487 || [[:en:Swapan Dasgupta|Swapan Dasgupta]] || [[d:Q7653792|Q7653792]] || [[:as:স্বপন দাসগুপ্ত|স্বপন দাসগুপ্ত]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |5488 || [[:en:Swapnapheri|Swapnapheri]] || [[d:Q7653815|Q7653815]] || [[:as:স্বপ্নাফেৰী|স্বপ্নাফেৰী]] || [[:en:Category:Theatre in Kolkata|Category:Theatre in Kolkata]] |- |5489 || [[:en:Swara Samrat festival|Swara Samrat festival]] || [[d:Q7653834|Q7653834]] || [[:as:স্বৰা সম্ৰাট উৎসৱ|স্বৰা সম্ৰাট উৎসৱ]] || [[:en:Category:Culture of Kolkata|Category:Culture of Kolkata]] |- |5490 || [[:en:Swaragini – Jodein Rishton Ke Sur|Swaragini – Jodein Rishton Ke Sur]] || [[d:Q122745945|Q122745945]] || [[:as:স্বৰাগিনী – জোডেইন ৰিষ্টন কে ছুৰ|স্বৰাগিনী – জোডেইন ৰিষ্টন কে ছুৰ]] || [[:en:Category:Television shows set in Kolkata|Category:Television shows set in Kolkata]] |- |5491 || [[:en:Swargam Narakam|Swargam Narakam]] || [[d:Q7653871|Q7653871]] || [[:as:স্বৰ্গম নৰকম|স্বৰ্গম নৰকম]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |5492 || [[:en:Swarna Kaduva|Swarna Kaduva]] || [[d:Q26158078|Q26158078]] || [[:as:স্বৰ্ণ কদুৱ|স্বৰ্ণ কদুৱ]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |5493 || [[:en:Swastik Rangoli Kalakar Group|Swastik Rangoli Kalakar Group]] || [[d:Q7653990|Q7653990]] || [[:as:স্বস্তিক ৰঙালী কলাকাৰ গ্ৰুপ|স্বস্তিক ৰঙালী কলাকাৰ গ্ৰুপ]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |5494 || [[:en:Swatantra Theatre|Swatantra Theatre]] || [[d:Q108325767|Q108325767]] || [[:as:স্বতন্ত্ৰ থিয়েটাৰ|স্বতন্ত্ৰ থিয়েটাৰ]] || [[:en:Category:Theatres in Pune|Category:Theatres in Pune]] |- |5495 || [[:en:Swathi (magazine)|Swathi]] || [[d:Q7654033|Q7654033]] || [[:as:স্বাথী (আলোচনী)|স্বাথী]] || [[:en:Category:Women's magazines published in India|Category:Women's magazines published in India]] |- |5496 || [[:en:Swati Ghosh|Swati Ghosh]] || [[d:Q113388520|Q113388520]] || [[:as:স্বতী ঘোষ|স্বতী ঘোষ]] || [[:en:Category:Artists from Kolkata|Category:Artists from Kolkata]] |- |5497 || [[:en:Swayam Shikshan Prayog|Swayam Shikshan Prayog]] || [[d:Q65070441|Q65070441]] || [[:as:স্বয়ং শিক্ষা প্ৰয়োগ|স্বয়ং শিক্ষা প্ৰয়োগ]] || [[:en:Category:Women's organisations based in India|Category:Women's organisations based in India]] |- |5498 || [[:en:Sweet shells|Sweet shells]] || [[d:Q5528400|Q5528400]] || [[:as:মিঠা খোলা|মিঠা খোলা]] || [[:en:Category:Indian desserts|Category:Indian desserts]] |- |5499 || [[:en:Sweets from the Indian subcontinent|Sweets from the Indian subcontinent]] || [[d:Q3272159|Q3272159]] || [[:as:ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ মিঠাই|ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ মিঠাই]] || [[:en:Category:Indian desserts|Category:Indian desserts]] |- |5500 || [[:en:Sye Raa Narasimha Reddy|Sye Raa Narasimha Reddy]] || [[d:Q36801710|Q36801710]] || [[:as:ছ্যে ৰা নৰসিংহ ৰেড্ডী|ছ্যে ৰা নৰসিংহ ৰেড্ডী]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |5501 || [[:en:Syed Hasan (writer)|Syed Hasan]] || [[d:Q27824751|Q27824751]] || [[:as:চৈয়দ হাছান (লেখক)|চৈয়দ হাছান]] || [[:en:Category:Writers of Mithila|Category:Writers of Mithila]] |- |5502 || [[:en:Syed Mustafa Siraj|Syed Mustafa Siraj]] || [[d:Q3348013|Q3348013]] || [[:as:চৈয়দ মুস্তাফা ছিৰাজ|চৈয়দ মুস্তাফা ছিৰাজ]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |5503 || [[:en:Syeda Issabela|Syeda Issabela]] || [[d:Q106481513|Q106481513]] || [[:as:ছ্যেদা ইছাবেলা|ছ্যেদা ইছাবেলা]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |5504 || [[:en:Symbols of Sanamahism|Symbols of Sanamahism]] || [[d:Q106369137|Q106369137]] || [[:as:ছানামাহ ধৰ্মৰ প্ৰতীক|ছানামাহ ধৰ্মৰ প্ৰতীক]] || [[:en:Category:Sanamahism|Category:Sanamahism]] |- |5505 || [[:en:Symphony Orchestra of India|Symphony Orchestra of India]] || [[d:Q7661634|Q7661634]] || [[:as:ভাৰতৰ চিম্ফনী অৰ্কেষ্ট্ৰা|ভাৰতৰ চিম্ফনী অৰ্কেষ্ট্ৰা]] || [[:en:Category:Culture of Mumbai|Category:Culture of Mumbai]] |- |5506 || [[:en:Sympulse|Sympulse]] || [[d:Q7661908|Q7661908]] || [[:as:চিম্পলছ|চিম্পলছ]] || [[:en:Category:Cultural festivals in India|Category:Cultural festivals in India]] |- |5507 || [[:en:Syntipas|Syntipas]] || [[d:Q7662801|Q7662801]] || [[:as:চিণ্টিপাছ|চিণ্টিপাছ]] || [[:en:Category:Indian folklore|Category:Indian folklore]] |- |5508 || [[:en:Sümi language|Sümi language]] || [[d:Q3478238|Q3478238]] || [[:as:চুমি ভাষা|চুমি ভাষা]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |5509 || [[:en:Sāvitri (opera)|Sāvitri]] || [[d:Q3474583|Q3474583]] || [[:as:সাবিত্ৰী (অপেৰা)|সাবিত্ৰী]] || [[:en:Category:Savitri and Satyavan|Category:Savitri and Satyavan]] |- |5510 || [[:en:T. C. Poonen|T. C. Poonen]] || [[d:Q106527964|Q106527964]] || [[:as:টি চি পুনেন|টি চি পুনেন]] || [[:en:Category:Indian anti-caste leaders|Category:Indian anti-caste leaders]] |- |5511 || [[:en:T. D. Ramakrishnan|T. D. Ramakrishnan]] || [[d:Q16135622|Q16135622]] || [[:as:টি ডি ৰামকৃষ্ণন|টি ডি ৰামকৃষ্ণন]] || [[:en:Category:Writers from Thrissur|Category:Writers from Thrissur]] |- |5512 || [[:en:T. Rattinasami Nadar|T. Rattinasami Nadar]] || [[d:Q16919178|Q16919178]] || [[:as:টি ৰত্টিনাছমি নাদৰ|টি ৰত্টিনাছমি নাদৰ]] || [[:en:Category:Indian anti-caste leaders|Category:Indian anti-caste leaders]] |- |5513 || [[:en:T. S. Rukmani|T. S. Rukmani]] || [[d:Q81328171|Q81328171]] || [[:as:টি এছ ৰুকমণি|টি এছ ৰুকমণি]] || [[:en:Category:Yoga scholars|Category:Yoga scholars]] |- |5514 || [[:en:Tagore Award|Tagore Award]] || [[d:Q7675309|Q7675309]] || [[:as:ঠাকুৰ বঁটা|ঠাকুৰ বঁটা]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |5515 || [[:en:Takhel Ngamba|Takhel Ngamba]] || [[d:Q133838898|Q133838898]] || [[:as:তাখেল ঙাম্বা|তাখেল ঙাম্বা]] || [[:en:Category:Meitei literature|Category:Meitei literature]] |- |5516 || [[:en:Takpa language|Takpa language]] || [[d:Q3695189|Q3695189]] || [[:as:টকপা ভাষা|টকপা ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |5517 || [[:en:Talamana|Talamana]] || [[d:Q7678855|Q7678855]] || [[:as:তালামানা|তালামানা]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |5518 || [[:en:Taleju Bhawani|Taleju Bhawani]] || [[d:Q134696426|Q134696426]] || [[:as:তালেজু ভৱানী|তালেজু ভৱানী]] || [[:en:Category:Hindu goddesses|Category:Hindu goddesses]] |- |5519 || [[:en:Talhan incident|Talhan incident]] || [[d:Q136105380|Q136105380]] || [[:as:তালহানৰ ঘটনা|তালহানৰ ঘটনা]] || [[:en:Category:Caste-related violence in India|Category:Caste-related violence in India]] |- |5520 || [[:en:Talwar|Talwar]] || [[d:Q634590|Q634590]] || [[:as:তালৱাৰ|তালৱাৰ]] || [[:en:Category:Indian martial arts|Category:Indian martial arts]] |- |5521 || [[:en:Tamak'|Tamak']] || [[d:Q3514627|Q3514627]] || [[:as:তামাক&#39; । |]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |5522 || [[:en:Tamarind|Tamarind]] || [[d:Q14566708|Q14566708]] || [[:as:অমিতা|অমিতা]] || [[:en:Category:Indian spices|Category:Indian spices]] |- |5523 || [[:en:Tamas (film)|Tamas]] || [[d:Q7680928|Q7680928]] || [[:as:তামাছ (চলচ্চিত্ৰ)|তামাছ]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |5524 || [[:en:Tamil Nadu State Commission For Women|Tamil Nadu State Commission For Women]] || [[d:Q137669831|Q137669831]] || [[:as:মহিলাৰ বাবে তামিলনাডু ৰাজ্যিক আয়োগ|মহিলাৰ বাবে তামিলনাডু ৰাজ্যিক আয়োগ]] || [[:en:Category:Women's organisations based in India|Category:Women's organisations based in India]] |- |5525 || [[:en:Tamis|Tamis]] || [[d:Q7681478|Q7681478]] || [[:as:তামিছ|তামিছ]] || [[:en:Category:Indian food preparation utensils|Category:Indian food preparation utensils]] |- |5526 || [[:en:Tana Bhagats|Tana Bhagats]] || [[d:Q19898570|Q19898570]] || [[:as:তনা ভগত|তনা ভগত]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |5527 || [[:en:Tandoor|Tandoor]] || [[d:Q379831|Q379831]] || [[:as:তন্দুৰ|তন্দুৰ]] || [[:en:Category:Indian food preparation utensils|Category:Indian food preparation utensils]] |- |5528 || [[:en:Tandoori chicken|Tandoori chicken]] || [[d:Q1057649|Q1057649]] || [[:as:তন্দুৰী চিকেন|তন্দুৰী চিকেন]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |5529 || [[:en:Tandoori masala|Tandoori masala]] || [[d:Q1517449|Q1517449]] || [[:as:তন্দুৰী মচলা|তন্দুৰী মচলা]] || [[:en:Category:Indian cuisine stubs|Category:Indian cuisine stubs]] |- |5530 || [[:en:Tandur Redgram|Tandur Redgram]] || [[d:Q131995918|Q131995918]] || [[:as:তান্দূৰ ৰেডগ্ৰাম|তান্দূৰ ৰেডগ্ৰাম]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |5531 || [[:en:Tanga (cart)|Tanga]] || [[d:Q7682771|Q7682771]] || [[:as:টাংগা (গাড়ী)|টাংগা]] || [[:en:Category:Transport culture of India|Category:Transport culture of India]] |- |5532 || [[:en:Tangkhul people|Tangkhul people]] || [[d:Q7682991|Q7682991]] || [[:as:টাংখুল মানুহ|টাংখুল মানুহ]] || [[:en:Category:Scheduled Tribes of India|Category:Scheduled Tribes of India]] |- |5533 || [[:en:Tangkhulic languages|Tangkhulic languages]] || [[d:Q1516657|Q1516657]] || [[:as:টাংখুলিক ভাষা|টাংখুলিক ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |5534 || [[:en:Tanhaji|Tanhaji]] || [[d:Q19807569|Q19807569]] || [[:as:তানহাজী|তানহাজী]] || [[:en:Category:Films shot in Pune|Category:Films shot in Pune]] |- |5535 || [[:en:Tanishk Bagchi|Tanishk Bagchi]] || [[d:Q28675855|Q28675855]] || [[:as:তনিষ্ক বাগচি|তনিষ্ক বাগচি]] || [[:en:Category:Musicians from Kolkata|Category:Musicians from Kolkata]] |- |5536 || [[:en:Tanka torani|Tanka torani]] || [[d:Q85809863|Q85809863]] || [[:as:টাংকা তোৰানি|টাংকা তোৰানি]] || [[:en:Category:Indian drinks|Category:Indian drinks]] |- |5537 || [[:en:Tanmoy Bose|Tanmoy Bose]] || [[d:Q7683600|Q7683600]] || [[:as:তনময় বসু|তনময় বসু]] || [[:en:Category:Musicians from Kolkata|Category:Musicians from Kolkata]] |- |5538 || [[:en:Tansukh cloth|Tansukh cloth]] || [[d:Q104873685|Q104873685]] || [[:as:তনসুখ কাপোৰ|তনসুখ কাপোৰ]] || [[:en:Category:Indian clothing|Category:Indian clothing]] |- |5539 || [[:en:Tanti|Tanti]] || [[d:Q64432383|Q64432383]] || [[:as:তাঁতী|তাঁতী]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |5540 || [[:en:Tantra (Kolkata)|Tantra]] || [[d:Q7683863|Q7683863]] || [[:as:তন্ত্ৰ (কলকাতা)|তন্ত্ৰ]] || [[:en:Category:Culture of Kolkata|Category:Culture of Kolkata]] |- |5541 || [[:en:Tantric sex|Tantric sex]] || [[d:Q10370861|Q10370861]] || [[:as:তান্ত্ৰিক যৌনতা|তান্ত্ৰিক যৌনতা]] || [[:en:Category:Tantra|Category:Tantra]] |- |5542 || [[:en:Tanya Ling|Tanya Ling]] || [[d:Q7684018|Q7684018]] || [[:as:তনয়া লিং|তনয়া লিং]] || [[:en:Category:Indian fashion designers|Category:Indian fashion designers]] |- |5543 || [[:en:Tapan Bandyopadhyay|Tapan Bandyopadhyay]] || [[d:Q115952429|Q115952429]] || [[:as:তপন বন্দ্যোপাধ্যায়|তপন বন্দ্যোপাধ্যায়]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |5544 || [[:en:Tapas (Indian religions)|Tapas]] || [[d:Q1123552|Q1123552]] || [[:as:তপস (ভাৰতীয় ধৰ্ম)|তপস]] || [[:en:Category:Yoga concepts|Category:Yoga concepts]] |- |5545 || [[:en:Tapioca chips|Tapioca chips]] || [[d:Q19727660|Q19727660]] || [[:as:টেপিওকা চিপছ|টেপিওকা চিপছ]] || [[:en:Category:Indian snack foods|Category:Indian snack foods]] |- |5546 || [[:en:Tapori (word)|Tapori]] || [[d:Q7684732|Q7684732]] || [[:as:তাপোৰি (শব্দ)|তাপোৰি]] || [[:en:Category:Culture of Mumbai|Category:Culture of Mumbai]] |- |5547 || [[:en:Tapta|Tapta]] || [[d:Q108559741|Q108559741]] || [[:as:তপ্তা|তপ্তা]] || [[:en:Category:Meitei literature|Category:Meitei literature]] |- |5548 || [[:en:Taradas Bandyopadhyay|Taradas Bandyopadhyay]] || [[d:Q60379025|Q60379025]] || [[:as:তৰাদাস বন্দ্যোপাধ্যায়|তৰাদাস বন্দ্যোপাধ্যায়]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |5549 || [[:en:Taradutt Gairola|Taradutt Gairola]] || [[d:Q55419025|Q55419025]] || [[:as:তাৰাদুত্ত গাইৰোলা|তাৰাদুত্ত গাইৰোলা]] || [[:en:Category:Indian folklorists|Category:Indian folklorists]] |- |5550 || [[:en:Taram Khoinucha|Taram Khoinucha]] || [[d:None|None]] || [[:as:তাৰম খোইনুচা|তাৰম খোইনুচা]] || [[:en:Category:Meitei mythology|Category:Meitei mythology]] |- |5551 || [[:en:Taranga (clothing)|Taranga]] || [[d:Q7685428|Q7685428]] || [[:as:তৰংগ (বস্ত্ৰ)|তৰংগ]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |5552 || [[:en:Tarapada Roy|Tarapada Roy]] || [[d:Q15462498|Q15462498]] || [[:as:তাৰাপদা ৰয়|তাৰাপদা ৰয়]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |5553 || [[:en:Tarka-Sangraha|Tarka-Sangraha]] || [[d:Q12431687|Q12431687]] || [[:as:তৰকা-সংগ্ৰহ|তৰকা-সংগ্ৰহ]] || [[:en:Category:Indian philosophy|Category:Indian philosophy]] |- |5554 || [[:en:Tarkari|Tarkari]] || [[d:Q7918345|Q7918345]] || [[:as:তৰকাৰী|তৰকাৰী]] || [[:en:Category:Indian cuisine stubs|Category:Indian cuisine stubs]] |- |5555 || [[:en:Tarpan (film)|Tarpan]] || [[d:Q15214706|Q15214706]] || [[:as:তৰ্পন (চলচ্চিত্ৰ)|তৰ্পন]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |5556 || [[:en:Tarpaya|Tarpaya]] || [[d:Q110517373|Q110517373]] || [[:as:তৰ্পয়া|তৰ্পয়া]] || [[:en:Category:Indian clothing|Category:Indian clothing]] |- |5557 || [[:en:Tarua|Tarua]] || [[d:Q96407845|Q96407845]] || [[:as:তৰুয়া|তৰুয়া]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |5558 || [[:en:Tarun Khiwal|Tarun Khiwal]] || [[d:Q16197040|Q16197040]] || [[:as:তৰুণ খিৱাল|তৰুণ খিৱাল]] || [[:en:Category:Indian fashion photographers|Category:Indian fashion photographers]] |- |5559 || [[:en:Tarun Tahiliani|Tarun Tahiliani]] || [[d:Q7686940|Q7686940]] || [[:as:তৰুণ তাহিলিয়ানী|তৰুণ তাহিলিয়ানী]] || [[:en:Category:Indian fashion designers|Category:Indian fashion designers]] |- |5560 || [[:en:Tasmia Qwani|Tasmia Qwani]] || [[d:Q24937818|Q24937818]] || [[:as:তাছমিয়া কোৱানি|তাছমিয়া কোৱানি]] || [[:en:Category:Culture of Hyderabad, India|Category:Culture of Hyderabad]] |- |5561 || [[:en:Taste of Kerala|Taste of Kerala]] || [[d:Q7687703|Q7687703]] || [[:as:কেৰালাৰ সোৱাদ|কেৰালাৰ সোৱাদ]] || [[:en:Category:Indian cooking television series|Category:Indian cooking television series]] |- |5562 || [[:en:Tattama|Tattama]] || [[d:Q7683833|Q7683833]] || [[:as:তত্তম|তত্তম]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |5563 || [[:en:Tattva|Tattva]] || [[d:Q1813329|Q1813329]] || [[:as:তত্ত্ব|তত্ত্ব]] || [[:en:Category:Tantra|Category:Tantra]] |- |5564 || [[:en:Tattwabodhini Patrika|Tattwabodhini Patrika]] || [[d:Q7688485|Q7688485]] || [[:as:তত্ত্ববোধিনী পত্ৰিকা|তত্ত্ববোধিনী পত্ৰিকা]] || [[:en:Category:Brahmoism|Category:Brahmoism]] |- |5565 || [[:en:Tattwabodhini Sabha|Tattwabodhini Sabha]] || [[d:Q266849|Q266849]] || [[:as:তত্ত্ববোধিনী সভা|তত্ত্ববোধিনী সভা]] || [[:en:Category:Brahmoism|Category:Brahmoism]] |- |5566 || [[:en:Tava|Tava]] || [[d:Q2166926|Q2166926]] || [[:as:টাভা|টাভা]] || [[:en:Category:Indian food preparation utensils|Category:Indian food preparation utensils]] |- |5567 || [[:en:Tayai|Tayai]] || [[d:Q109285396|Q109285396]] || [[:as:টায়াই|টায়াই]] || [[:en:Category:Cinema of Manipur|Category:Cinema of Manipur]] |- |5568 || [[:en:Teejay Lanka|Teejay Lanka]] || [[d:Q106238420|Q106238420]] || [[:as:তীজয় লংকা|তীজয় লংকা]] || [[:en:Category:Clothing companies of India|Category:Clothing companies of India]] |- |5569 || [[:en:Teesri Azadi|Teesri Azadi]] || [[d:Q60635609|Q60635609]] || [[:as:তিশ্ৰী আজাদী|তিশ্ৰী আজাদী]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |5570 || [[:en:Teh tarik|Teh tarik]] || [[d:Q3174775|Q3174775]] || [[:as:তেহ তাৰিক|তেহ তাৰিক]] || [[:en:Category:Indian drinks|Category:Indian drinks]] |- |5571 || [[:en:Tejendra Majumdar|Tejendra Majumdar]] || [[d:Q7695218|Q7695218]] || [[:as:তেজেন্দ্ৰ মজুমদাৰ|তেজেন্দ্ৰ মজুমদাৰ]] || [[:en:Category:Musicians from Kolkata|Category:Musicians from Kolkata]] |- |5572 || [[:en:Telaga|Telaga]] || [[d:Q7695600|Q7695600]] || [[:as:তেলাগা|তেলাগা]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |5573 || [[:en:Telangana cuisine|Telangana cuisine]] || [[d:Q55634879|Q55634879]] || [[:as:তেলেংগানাৰ খাদ্য|তেলেংগানাৰ খাদ্য]] || [[:en:Category:Indian cuisine by state or union territory|Category:Indian cuisine by state or union territory]] |- |5574 || [[:en:Telangana dialect|Telangana dialect]] || [[d:Q105044301|Q105044301]] || [[:as:তেলেংগানা উপভাষা|তেলেংগানা উপভাষা]] || [[:en:Category:Culture of Hyderabad, India|Category:Culture of Hyderabad]] |- |5575 || [[:en:Television in India|Television in India]] || [[d:Q7697026|Q7697026]] || [[:as:ভাৰতত টেলিভিছন|ভাৰতত টেলিভিছন]] || [[:en:Category:Entertainment in India|Category:Entertainment in India]] |- |5576 || [[:en:Telugu Language Day|Telugu Language Day]] || [[d:Q17519799|Q17519799]] || [[:as:তেলেগু ভাষা দিৱস|তেলেগু ভাষা দিৱস]] || [[:en:Category:Observances in India|Category:Observances in India]] |- |5577 || [[:en:Telugu folk literature|Telugu folk literature]] || [[d:Q7697889|Q7697889]] || [[:as:তেলেগু লোক সাহিত্য|তেলেগু লোক সাহিত্য]] || [[:en:Category:Caste system in India|Category:Caste system in India]] |- |5578 || [[:en:Telugu names|Telugu names]] || [[d:Q104882489|Q104882489]] || [[:as:তেলেগু নাম|তেলেগু নাম]] || [[:en:Category:Indian names|Category:Indian names]] |- |5579 || [[:en:Temba Laithak|Temba Laithak]] || [[d:Q137516252|Q137516252]] || [[:as:টেম্বা লাইঠাক|টেম্বা লাইঠাক]] || [[:en:Category:Meitei mythology|Category:Meitei mythology]] |- |5580 || [[:en:Tempering (spices)|Tempering]] || [[d:Q3222589|Q3222589]] || [[:as:টেম্পাৰিং (মচলা)|টেম্পাৰিং]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |5581 || [[:en:Temple 360|Temple 360]] || [[d:Q114608060|Q114608060]] || [[:as:মন্দিৰ ৩৬০|মন্দিৰ ৩৬০]] || [[:en:Category:Ministry of Culture (India)|Category:Ministry of Culture]] |- |5582 || [[:en:Temple Entry Proclamation|Temple Entry Proclamation]] || [[d:Q3530140|Q3530140]] || [[:as:মন্দিৰত প্ৰৱেশৰ ঘোষণা|মন্দিৰত প্ৰৱেশৰ ঘোষণা]] || [[:en:Category:Indian caste legislation|Category:Indian caste legislation]] |- |5583 || [[:en:Temple elephant|Temple elephant]] || [[d:Q7698706|Q7698706]] || [[:as:মন্দিৰৰ হাতী|মন্দিৰৰ হাতী]] || [[:en:Category:Elephants in Indian culture|Category:Elephants in Indian culture]] |- |5584 || [[:en:Tempu Nakamura|Tempu Nakamura]] || [[d:Q3517916|Q3517916]] || [[:as:টেম্পু নাকামুৰা|টেম্পু নাকামুৰা]] || [[:en:Category:Yogis|Category:Yogis]] |- |5585 || [[:en:Ten Medieval Commentators|Ten Medieval Commentators]] || [[d:Q12984048|Q12984048]] || [[:as:দহজন মধ্যযুগীয় মন্তব্যকাৰী|দহজন মধ্যযুগীয় মন্তব্যকাৰী]] || [[:en:Category:Indian culture-related lists|Category:Indian culture-related lists]] |- |5586 || [[:en:Tenawa|Tenawa]] || [[d:Q132296485|Q132296485]] || [[:as:টেনাৱা|টেনাৱা]] || [[:en:Category:Meitei mythology|Category:Meitei mythology]] |- |5587 || [[:en:Tenida|Tenida]] || [[d:Q7699848|Q7699848]] || [[:as:টেনিডা|টেনিডা]] || [[:en:Category:Culture of Kolkata|Category:Culture of Kolkata]] |- |5588 || [[:en:Tennis Premier League|Tennis Premier League]] || [[d:Q123384338|Q123384338]] || [[:as:টেনিছ প্ৰিমিয়াৰ লীগ|টেনিছ প্ৰিমিয়াৰ লীগ]] || [[:en:Category:Sport in India|Category:Sport in India]] |- |5589 || [[:en:Tera Naam Mera Naam|Tera Naam Mera Naam]] || [[d:Q18602753|Q18602753]] || [[:as:তেৰা নাম মেৰা নাম|তেৰা নাম মেৰা নাম]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |5590 || [[:en:Tere Liye (TV series)|Tere Liye]] || [[d:Q7701706|Q7701706]] || [[:as:টেৰে লিয়ে (টিভি ধাৰাবাহিক)|টেৰে লিয়ে]] || [[:en:Category:Television shows set in Kolkata|Category:Television shows set in Kolkata]] |- |5591 || [[:en:Teresa Albuquerque|Teresa Albuquerque]] || [[d:Q30253200|Q30253200]] || [[:as:টেৰেছা আলবাকুৱেৰক|টেৰেছা আলবাকুৱেৰক]] || [[:en:Category:Writers from Pune|Category:Writers from Pune]] |- |5592 || [[:en:Teressa language|Teressa language]] || [[d:Q3518362|Q3518362]] || [[:as:টেৰেছা ভাষা|টেৰেছা ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |5593 || [[:en:Teron|Teron]] || [[d:Q16878499|Q16878499]] || [[:as:টেৰন|টেৰন]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |5594 || [[:en:Tha Tha Thabungton|Tha Tha Thabungton]] || [[d:Q116821173|Q116821173]] || [[:as:থা থা থাবুংটন|থা থা থাবুংটন]] || [[:en:Category:Meitei literature|Category:Meitei literature]] |- |5595 || [[:en:Thabaton|Thabaton]] || [[d:Q116987074|Q116987074]] || [[:as:থাবাটন|থাবাটন]] || [[:en:Category:Meitei mythology|Category:Meitei mythology]] |- |5596 || [[:en:Thabaton (film series)|Thabaton]] || [[d:Q117085934|Q117085934]] || [[:as:থাবাটন (চলচ্চিত্ৰ ধাৰাবাহিক)|থাবাটন]] || [[:en:Category:Women in Meitei culture|Category:Women in Meitei culture]] |- |5597 || [[:en:Thadou people|Thadou people]] || [[d:Q7709041|Q7709041]] || [[:as:থাদৌ মানুহ|থাদৌ মানুহ]] || [[:en:Category:Scheduled Tribes of India|Category:Scheduled Tribes of India]] |- |5598 || [[:en:Thakar (tribe)|Thakar]] || [[d:Q7709353|Q7709353]] || [[:as:ঠাকাৰ (জনজাতি)|ঠাকাৰ]] || [[:en:Category:Scheduled Tribes of India|Category:Scheduled Tribes of India]] |- |5599 || [[:en:Thakor|Thakor]] || [[d:Q7709386|Q7709386]] || [[:as:ঠাকোৰ|ঠাকোৰ]] || [[:en:Category:Caste system in India|Category:Caste system in India]] |- |5600 || [[:en:Thalapathi|Thalapathi]] || [[d:Q3536854|Q3536854]] || [[:as:থালাপতি|থালাপতি]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |5601 || [[:en:Thalappoli|Thalappoli]] || [[d:Q16137074|Q16137074]] || [[:as:থালাপোলি|থালাপোলি]] || [[:en:Category:Kerala folklore|Category:Kerala folklore]] |- |5602 || [[:en:Thalipeeth|Thalipeeth]] || [[d:Q7709672|Q7709672]] || [[:as:থালিপীঠ|থালিপীঠ]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |5603 || [[:en:Thambuli|Thambuli]] || [[d:Q7798847|Q7798847]] || [[:as:থাম্বুলি|থাম্বুলি]] || [[:en:Category:Indian cuisine stubs|Category:Indian cuisine stubs]] |- |5604 || [[:en:Thandai|Thandai]] || [[d:Q7710181|Q7710181]] || [[:as:থাণ্ডাই|থাণ্ডাই]] || [[:en:Category:Indian drinks|Category:Indian drinks]] |- |5605 || [[:en:Thandan (surname)|Thandan]] || [[d:Q7710187|Q7710187]] || [[:as:থান্দন (উপাধি)|থান্দন]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |5606 || [[:en:Thang Ta|Thang Ta]] || [[d:Q7710274|Q7710274]] || [[:as:থাং তা|থাং তা]] || [[:en:Category:Indian martial arts|Category:Indian martial arts]] |- |5607 || [[:en:Thangam Philip|Thangam Philip]] || [[d:Q20685132|Q20685132]] || [[:as:থাংগম ফিলিপ|থাংগম ফিলিপ]] || [[:en:Category:Indian food writers|Category:Indian food writers]] |- |5608 || [[:en:Thangarakpa|Thangarakpa]] || [[d:Q138029142|Q138029142]] || [[:as:থাংগাৰকপা|থাংগাৰকপা]] || [[:en:Category:Meitei mythology|Category:Meitei mythology]] |- |5609 || [[:en:Thangjing Temple, Moirang|Thangjing Temple]] || [[d:Q85758458|Q85758458]] || [[:as:থাংজিং মন্দিৰ, মইৰাং|থাংজিং মন্দিৰ]] || [[:en:Category:Monuments and memorials to Meitei people|Category:Monuments and memorials to Meitei people]] |- |5610 || [[:en:Thangmi language|Thangmi language]] || [[d:Q7710314|Q7710314]] || [[:as:থাংমি ভাষা|থাংমি ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |5611 || [[:en:Thaniyavarthanam|Thaniyavarthanam]] || [[d:Q7710410|Q7710410]] || [[:as:থানিয়াৱৰ্থনম|থানিয়াৱৰ্থনম]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |5612 || [[:en:Thankam (film)|Thankam]] || [[d:Q116553072|Q116553072]] || [[:as:থেংকাম (চলচ্চিত্ৰ)|থেংকাম]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |5613 || [[:en:Thanneer Mathan Dinangal|Thanneer Mathan Dinangal]] || [[d:Q65966038|Q65966038]] || [[:as:থান্নীৰ মথান দিনাংগল|থান্নীৰ মথান দিনাংগল]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |5614 || [[:en:Thaomei|Thaomei]] || [[d:Q132454203|Q132454203]] || [[:as:থাওমেই|থাওমেই]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |5615 || [[:en:Tharakan (Hindu caste)|Tharakan]] || [[d:Q7710733|Q7710733]] || [[:as:থাৰাকন (হিন্দু জাতি)|থাৰাকন]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |5616 || [[:en:Tharoi Thongba|Tharoi Thongba]] || [[d:None|None]] || [[:as:থাৰয় থংবা|থাৰয় থংবা]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |5617 || [[:en:Tharon|Tharon]] || [[d:Q106545975|Q106545975]] || [[:as:থাৰন|থাৰন]] || [[:en:Category:Meitei mythology|Category:Meitei mythology]] |- |5618 || [[:en:That's So Gloss|That's So Gloss]] || [[d:Q7711016|Q7711016]] || [[:as:সেইটো ছ’ গ্লছ|সেইটো ছ’ গ্লছ]] || [[:en:Category:Women's magazines published in India|Category:Women's magazines published in India]] |- |5619 || [[:en:Thatha|Thatha]] || [[d:Q18389061|Q18389061]] || [[:as:থাথা|থাথা]] || [[:en:Category:Indian fashion|Category:Indian fashion]] |- |5620 || [[:en:Thathagar|Thathagar]] || [[d:Q16877877|Q16877877]] || [[:as:থাথাগৰ|থাথাগৰ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |5621 || [[:en:Thathera|Thathera]] || [[d:Q7711381|Q7711381]] || [[:as:থাথেৰা|থাথেৰা]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |5622 || [[:en:Thattai (Indian food)|Thattai]] || [[d:Q21605556|Q21605556]] || [[:as:থাটাই (ভাৰতীয় খাদ্য)|থাটাই]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |5623 || [[:en:Thayige Thakka Maga (2018 film)|Thayige Thakka Maga]] || [[d:Q59733643|Q59733643]] || [[:as:থাইগে থাক্কা মাগা (২০১৮ চনৰ ছবি)|থাইগে থাক্কা মাগা]] || [[:en:Category:Indian martial arts films|Category:Indian martial arts films]] |- |5624 || [[:en:Thayilla Pillai|Thayilla Pillai]] || [[d:Q1626954|Q1626954]] || [[:as:থাইলা পিল্লাই|থাইলা পিল্লাই]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |5625 || [[:en:The Adamant Girl|The Adamant Girl]] || [[d:Q123862092|Q123862092]] || [[:as:আদামণ্ট গাৰ্ল|আদামণ্ট গাৰ্ল]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |5626 || [[:en:The Age of Kali|The Age of Kali]] || [[d:Q16058196|Q16058196]] || [[:as:কালিৰ যুগ|কালিৰ যুগ]] || [[:en:Category:Books about the caste system in India|Category:Books about the caste system in India]] |- |5627 || [[:en:The Asian Age|The Asian Age]] || [[d:Q43731|Q43731]] || [[:as:এছিয়ান যুগ|এছিয়ান যুগ]] || [[:en:Category:Newspapers published in Kolkata|Category:Newspapers published in Kolkata]] |- |5628 || [[:en:The Asiatic Society of Mumbai|The Asiatic Society of Mumbai]] || [[d:Q4058307|Q4058307]] || [[:as:মুম্বাইৰ এছিয়াটিক ছ’চাইটি|মুম্বাইৰ এছিয়াটিক ছ’চাইটি]] || [[:en:Category:Culture of Mumbai|Category:Culture of Mumbai]] |- |5629 || [[:en:The Ass in the Lion's Skin|The Ass in the Lion's Skin]] || [[d:Q3205098|Q3205098]] || [[:as:সিংহৰ ছালত থকা গাধটো|সিংহৰ ছালত থকা গাধটো]] || [[:en:Category:Indian folklore|Category:Indian folklore]] |- |5630 || [[:en:The Azad|The Azad]] || [[d:Q7715110|Q7715110]] || [[:as:আজাদ|আজাদ]] || [[:en:Category:Newspapers published in Kolkata|Category:Newspapers published in Kolkata]] |- |5631 || [[:en:The Barn Owl's Wondrous Capers|The Barn Owl's Wondrous Capers]] || [[d:Q7715654|Q7715654]] || [[:as:বাৰ্ন আউলৰ আচৰিত কেপাৰ্ছ|বাৰ্ন আউলৰ আচৰিত কেপাৰ্ছ]] || [[:en:Category:Novels set in Kolkata|Category:Novels set in Kolkata]] |- |5632 || [[:en:The Battle of Bhima Koregaon: An Unending Journey|The Battle of Bhima Koregaon: An Unending Journey]] || [[d:Q77906430|Q77906430]] || [[:as:ভীম কোৰেগাঁৱৰ যুদ্ধঃ অন্তহীন যাত্ৰা|ভীম কোৰেগাঁৱৰ যুদ্ধঃ অন্তহীন যাত্ৰা]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |5633 || [[:en:The Belbati Princess|The Belbati Princess]] || [[d:Q125167242|Q125167242]] || [[:as:বেলবাটি ৰাজকুমাৰী|বেলবাটি ৰাজকুমাৰী]] || [[:en:Category:Indian fairy tales|Category:Indian fairy tales]] |- |5634 || [[:en:The Bengal Club|The Bengal Club]] || [[d:Q12053130|Q12053130]] || [[:as:বেংগল ক্লাব|বেংগল ক্লাব]] || [[:en:Category:Culture of Kolkata|Category:Culture of Kolkata]] |- |5635 || [[:en:The Bengal Hurkaru and Chronicle|The Bengal Hurkaru and Chronicle]] || [[d:Q48990194|Q48990194]] || [[:as:বংগ হুৰকাৰু আৰু ক্ৰনিকল|বংগ হুৰকাৰু আৰু ক্ৰনিকল]] || [[:en:Category:Culture of Kolkata|Category:Culture of Kolkata]] |- |5636 || [[:en:The Billionaire Raj|The Billionaire Raj]] || [[d:Q56277064|Q56277064]] || [[:as:কোটিপতি ৰাজ...|কোটিপতি ৰাজ...]] || [[:en:Category:Books about the caste system in India|Category:Books about the caste system in India]] |- |5637 || [[:en:The Bioscope Man|The Bioscope Man]] || [[d:Q31786411|Q31786411]] || [[:as:দ্য বায়স্কোপ মেন|দ্য বায়স্কোপ মেন]] || [[:en:Category:Novels set in Kolkata|Category:Novels set in Kolkata]] |- |5638 || [[:en:The Blue Bedspread|The Blue Bedspread]] || [[d:Q111939677|Q111939677]] || [[:as:নীলা বেডস্প্ৰেড|নীলা বেডস্প্ৰেড]] || [[:en:Category:Novels set in Kolkata|Category:Novels set in Kolkata]] |- |5639 || [[:en:The Braid (film)|The Braid]] || [[d:Q123457713|Q123457713]] || [[:as:ব্ৰেইড (চলচ্চিত্ৰ)|ব্ৰেইড]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |5640 || [[:en:The Calcutta Chromosome|The Calcutta Chromosome]] || [[d:Q3221351|Q3221351]] || [[:as:কলিকতা ক্ৰম’জম|কলিকতা ক্ৰম’জম]] || [[:en:Category:Novels set in Kolkata|Category:Novels set in Kolkata]] |- |5641 || [[:en:The Calcutta Review|The Calcutta Review]] || [[d:Q5018953|Q5018953]] || [[:as:কলিকতা ৰিভিউ|কলিকতা ৰিভিউ]] || [[:en:Category:Mass media in Kolkata|Category:Mass media in Kolkata]] |- |5642 || [[:en:The Camp of the Saints|The Camp of the Saints]] || [[d:Q1137873|Q1137873]] || [[:as:সন্তসকলৰ শিবিৰ|সন্তসকলৰ শিবিৰ]] || [[:en:Category:Novels set in Kolkata|Category:Novels set in Kolkata]] |- |5643 || [[:en:The Cloud Door|The Cloud Door]] || [[d:Q7723492|Q7723492]] || [[:as:ক্লাউড দুৱাৰ|ক্লাউড দুৱাৰ]] || [[:en:Category:Films based on Indian folklore|Category:Films based on Indian folklore]] |- |5644 || [[:en:The Cock, the Dog and the Fox|The Cock]] || [[d:Q54308763|Q54308763]] || [[:as:কুকুৰ, কুকুৰ আৰু শিয়াল|কুকুৰ]] || [[:en:Category:Indian folklore|Category:Indian folklore]] |- |5645 || [[:en:The Coconut Lady|The Coconut Lady]] || [[d:Q131807432|Q131807432]] || [[:as:নাৰিকল লেডী|নাৰিকল লেডী]] || [[:en:Category:Indian fairy tales|Category:Indian fairy tales]] |- |5646 || [[:en:The Daughter of the Childless King|The Daughter of the Childless King]] || [[d:Q137710664|Q137710664]] || [[:as:সন্তানহীন ৰজাৰ কন্যা|সন্তানহীন ৰজাৰ কন্যা]] || [[:en:Category:Indian fairy tales|Category:Indian fairy tales]] |- |5647 || [[:en:The Dead Prince and the Talking Doll|The Dead Prince and the Talking Doll]] || [[d:Q128812109|Q128812109]] || [[:as:মৃত ৰাজকুমাৰ আৰু কথা কোৱা পুতলা|মৃত ৰাজকুমাৰ আৰু কথা কোৱা পুতলা]] || [[:en:Category:Indian fairy tales|Category:Indian fairy tales]] |- |5648 || [[:en:The Deer without a Heart|The Deer without a Heart]] || [[d:Q7729565|Q7729565]] || [[:as:হৃদয় নথকা হৰিণ|হৃদয় নথকা হৰিণ]] || [[:en:Category:Indian folklore|Category:Indian folklore]] |- |5649 || [[:en:The Delhi Way|The Delhi Way]] || [[d:Q7729654|Q7729654]] || [[:as:দিল্লী ৱে’|দিল্লী ৱে’]] || [[:en:Category:Culture of Delhi|Category:Culture of Delhi]] |- |5650 || [[:en:The Devourers|The Devourers]] || [[d:Q27890283|Q27890283]] || [[:as:ডিভোৰাৰ্ছ|ডিভোৰাৰ্ছ]] || [[:en:Category:Novels set in Kolkata|Category:Novels set in Kolkata]] |- |5651 || [[:en:The Dinner Party|The Dinner Party]] || [[d:Q2915473|Q2915473]] || [[:as:ডিনাৰ পাৰ্টি|ডিনাৰ পাৰ্টি]] || [[:en:Category:Kali|Category:Kali]] |- |5652 || [[:en:The Diplomat (2025 film)|The Diplomat]] || [[d:Q132797538|Q132797538]] || [[:as:দ্য ডিপ্লমেট (২০২৫ চনৰ ছবি)|দ্য ডিপ্লমেট]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |5653 || [[:en:The Ebony Horse|The Ebony Horse]] || [[d:Q16653511|Q16653511]] || [[:as:ইবনি ঘোঁৰা|ইবনি ঘোঁৰা]] || [[:en:Category:Indian folklore|Category:Indian folklore]] |- |5654 || [[:en:The Economic Times|The Economic Times]] || [[d:Q1954757|Q1954757]] || [[:as:ইকনমিক টাইমছ|ইকনমিক টাইমছ]] || [[:en:Category:Newspapers published in Kolkata|Category:Newspapers published in Kolkata]] |- |5655 || [[:en:The Family (Australian New Age group)|The Family]] || [[d:Q3472903|Q3472903]] || [[:as:পৰিয়াল (অষ্ট্ৰেলিয়ান নিউ এজ গোট)|পৰিয়াল]] || [[:en:Category:Yoga organizations|Category:Yoga organizations]] |- |5656 || [[:en:The Financial Express (India)|The Financial Express]] || [[d:Q1332561|Q1332561]] || [[:as:ফাইনেন্সিয়েল এক্সপ্ৰেছ (ভাৰত)|ফাইনেন্সিয়েল এক্সপ্ৰেছ]] || [[:en:Category:Newspapers published in Kolkata|Category:Newspapers published in Kolkata]] |- |5657 || [[:en:The Fisher-Girl and the Crab|The Fisher-Girl and the Crab]] || [[d:Q17052950|Q17052950]] || [[:as:ফিচাৰ-গাৰ্ল আৰু কেঁকোৰা|ফিচাৰ-গাৰ্ল আৰু কেঁকোৰা]] || [[:en:Category:Indian folklore|Category:Indian folklore]] |- |5658 || [[:en:The Fox and the Cat (fable)|The Fox and the Cat]] || [[d:Q3221108|Q3221108]] || [[:as:শিয়াল আৰু মেকুৰী (কথা)|শিয়াল আৰু মেকুৰী]] || [[:en:Category:Indian folklore|Category:Indian folklore]] |- |5659 || [[:en:The Fox and the Sick Lion|The Fox and the Sick Lion]] || [[d:Q3223953|Q3223953]] || [[:as:শিয়াল আৰু ৰোগীয়া সিংহ|শিয়াল আৰু ৰোগীয়া সিংহ]] || [[:en:Category:Indian folklore|Category:Indian folklore]] |- |5660 || [[:en:The Frightened Hares|The Frightened Hares]] || [[d:Q17165058|Q17165058]] || [[:as:ভয়ংকৰ শহাপহু|ভয়ংকৰ শহাপহু]] || [[:en:Category:Indian folklore|Category:Indian folklore]] |- |5661 || [[:en:The Goddess Bhairavi Devi with Shiva|The Goddess Bhairavi Devi with Shiva]] || [[d:Q137299408|Q137299408]] || [[:as:শিৱৰ সৈতে দেৱী ভৈৰৱী দেৱী|শিৱৰ সৈতে দেৱী ভৈৰৱী দেৱী]] || [[:en:Category:Hindu goddesses in art|Category:Hindu goddesses in art]] |- |5662 || [[:en:The Great Father|The Great Father]] || [[d:Q27959583|Q27959583]] || [[:as:মহান পিতৃ|মহান পিতৃ]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |5663 || [[:en:The Great Indian Global Kitchen|The Great Indian Global Kitchen]] || [[d:Q55635251|Q55635251]] || [[:as:গ্ৰেট ইণ্ডিয়ান গ্ল’বেল কিচেন|গ্ৰেট ইণ্ডিয়ান গ্ল’বেল কিচেন]] || [[:en:Category:Indian cooking television series|Category:Indian cooking television series]] |- |5664 || [[:en:The Great Railway Bazaar|The Great Railway Bazaar]] || [[d:Q7737904|Q7737904]] || [[:as:গ্ৰেট ৰেলৱে বজাৰ|গ্ৰেট ৰেলৱে বজাৰ]] || [[:en:Category:Transport culture of India|Category:Transport culture of India]] |- |5665 || [[:en:The HIVE|The HIVE]] || [[d:Q24906431|Q24906431]] || [[:as:এইচ আই ভি ই|এইচ আই ভি ই]] || [[:en:Category:Culture of Mumbai|Category:Culture of Mumbai]] |- |5666 || [[:en:The History of Doing|The History of Doing]] || [[d:Q85807468|Q85807468]] || [[:as:দ্য হিষ্ট্ৰী অৱ ডুইং|দ্য হিষ্ট্ৰী অৱ ডুইং]] || [[:en:Category:Feminism in India|Category:Feminism in India]] |- |5667 || [[:en:The India Gazette|The India Gazette]] || [[d:Q65042613|Q65042613]] || [[:as:ইণ্ডিয়া গেজেট|ইণ্ডিয়া গেজেট]] || [[:en:Category:Newspapers published in Kolkata|Category:Newspapers published in Kolkata]] |- |5668 || [[:en:The India Report|The India Report]] || [[d:Q7741845|Q7741845]] || [[:as:দ্য ইণ্ডিয়া ৰিপৰ্ট|দ্য ইণ্ডিয়া ৰিপৰ্ট]] || [[:en:Category:Works about India|Category:Works about India]] |- |5669 || [[:en:The Indian Antiquary|The Indian Antiquary]] || [[d:Q17050772|Q17050772]] || [[:as:ভাৰতীয় প্ৰাচীন গ্ৰন্থ|ভাৰতীয় প্ৰাচীন গ্ৰন্থ]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |5670 || [[:en:The Indian Ladies' Magazine|The Indian Ladies' Magazine]] || [[d:Q134119866|Q134119866]] || [[:as:ইণ্ডিয়ান লেডিজ মেগাজিন|ইণ্ডিয়ান লেডিজ মেগাজিন]] || [[:en:Category:Women's magazines published in India|Category:Women's magazines published in India]] |- |5671 || [[:en:The Jai Bangla|The Jai Bangla]] || [[d:Q108128697|Q108128697]] || [[:as:জয় বাংলা|জয় বাংলা]] || [[:en:Category:Newspapers published in Kolkata|Category:Newspapers published in Kolkata]] |- |5672 || [[:en:The Jogi's Punishment|The Jogi's Punishment]] || [[d:Q7743350|Q7743350]] || [[:as:যোগীৰ শাস্তি|যোগীৰ শাস্তি]] || [[:en:Category:Indian folklore|Category:Indian folklore]] |- |5673 || [[:en:The King Who Would Be Stronger Than Fate|The King Who Would Be Stronger Than Fate]] || [[d:Q7744524|Q7744524]] || [[:as:ভাগ্যতকৈ শক্তিশালী হ’ব পৰা ৰজা|ভাগ্যতকৈ শক্তিশালী হ’ব পৰা ৰজা]] || [[:en:Category:Indian folklore|Category:Indian folklore]] |- |5674 || [[:en:The Kung Fu Master|The Kung Fu Master]] || [[d:Q96409412|Q96409412]] || [[:as:কুংফু মাষ্টাৰ|কুংফু মাষ্টাৰ]] || [[:en:Category:Indian martial arts films|Category:Indian martial arts films]] |- |5675 || [[:en:The Light of the East|The Light of the East]] || [[d:Q7747290|Q7747290]] || [[:as:পূবৰ পোহৰ|পূবৰ পোহৰ]] || [[:en:Category:Mass media in Kolkata|Category:Mass media in Kolkata]] |- |5676 || [[:en:The Lion, the Bear and the Fox|The Lion]] || [[d:Q53949607|Q53949607]] || [[:as:সিংহ, ভালুক আৰু শিয়াল|সিংহ]] || [[:en:Category:Indian folklore|Category:Indian folklore]] |- |5677 || [[:en:The Lives of Others (novel)|The Lives of Others]] || [[d:Q18127470|Q18127470]] || [[:as:আনৰ জীৱন (উপন্যাস)|আনৰ জীৱন]] || [[:en:Category:Novels set in Kolkata|Category:Novels set in Kolkata]] |- |5678 || [[:en:The Living God: Medicine and The Ancient Meetei Civilization|The Living God: Medicine and The Ancient Meetei Civilization]] || [[d:Q112477598|Q112477598]] || [[:as:জীৱিত ঈশ্বৰ: চিকিৎসা আৰু প্ৰাচীন মিটেই সভ্যতা|জীৱিত ঈশ্বৰ: চিকিৎসা আৰু প্ৰাচীন মিটেই সভ্যতা]] || [[:en:Category:Cinema of Manipur|Category:Cinema of Manipur]] |- |5679 || [[:en:The Lowland|The Lowland]] || [[d:Q16321394|Q16321394]] || [[:as:দ্য লোলেণ্ড|দ্য লোলেণ্ড]] || [[:en:Category:Novels set in Kolkata|Category:Novels set in Kolkata]] |- |5680 || [[:en:The Madras Sappers Museum and Archives|The Madras Sappers Museum and Archives]] || [[d:Q111914513|Q111914513]] || [[:as:মাদ্ৰাজ চেপাৰ্ছ সংগ্ৰহালয় আৰু আৰ্কাইভ|মাদ্ৰাজ চেপাৰ্ছ সংগ্ৰহালয় আৰু আৰ্কাইভ]] || [[:en:Category:Archives in India|Category:Archives in India]] |- |5681 || [[:en:The Madras Song|The Madras Song]] || [[d:Q18164349|Q18164349]] || [[:as:মাদ্ৰাজ গীত|মাদ্ৰাজ গীত]] || [[:en:Category:Culture of Chennai|Category:Culture of Chennai]] |- |5682 || [[:en:The Mastermind Jinda Sukha|The Mastermind Jinda Sukha]] || [[d:Q20900168|Q20900168]] || [[:as:মাষ্টাৰমাইণ্ড জিন্দা সুখা|মাষ্টাৰমাইণ্ড জিন্দা সুখা]] || [[:en:Category:Films shot in Pune|Category:Films shot in Pune]] |- |5683 || [[:en:The Mohammadi|The Mohammadi]] || [[d:Q55635395|Q55635395]] || [[:as:মহম্মদী|মহম্মদী]] || [[:en:Category:Mass media in Kolkata|Category:Mass media in Kolkata]] |- |5684 || [[:en:The Moslem Bharat|The Moslem Bharat]] || [[d:Q25587978|Q25587978]] || [[:as:মুছলমান ভাৰত|মুছলমান ভাৰত]] || [[:en:Category:Mass media in Kolkata|Category:Mass media in Kolkata]] |- |5685 || [[:en:The Mouse Turned into a Maid|The Mouse Turned into a Maid]] || [[d:Q285221|Q285221]] || [[:as:মাউছটো এগৰাকী দাসীলৈ পৰিণত হ’ল|মাউছটো এগৰাকী দাসীলৈ পৰিণত হ’ল]] || [[:en:Category:Indian folklore|Category:Indian folklore]] |- |5686 || [[:en:The Muazzin|The Muazzin]] || [[d:Q96409502|Q96409502]] || [[:as:মুআজিন|মুআজিন]] || [[:en:Category:Mass media in Kolkata|Category:Mass media in Kolkata]] |- |5687 || [[:en:The Namesake (novel)|The Namesake]] || [[d:Q7753070|Q7753070]] || [[:as:নামকৰণ (উপন্যাস)|নামকৰণ]] || [[:en:Category:Novels set in Kolkata|Category:Novels set in Kolkata]] |- |5688 || [[:en:The Naulahka: A Story of West and East|The Naulahka: A Story of West and East]] || [[d:Q85807970|Q85807970]] || [[:as:দ্য নৌলাহকা: এ ষ্ট’ৰী অৱ ৱেষ্ট এণ্ড ইষ্ট|দ্য নৌলাহকা: এ ষ্ট’ৰী অৱ ৱেষ্ট এণ্ড ইষ্ট]] || [[:en:Category:Women's rights in India|Category:Women's rights in India]] |- |5689 || [[:en:The Nautch Girl|The Nautch Girl]] || [[d:Q7753302|Q7753302]] || [[:as:দ্য নাউচ গাৰ্ল|দ্য নাউচ গাৰ্ল]] || [[:en:Category:Women in India|Category:Women in India]] |- |5690 || [[:en:The Pomegranate Fairy|The Pomegranate Fairy]] || [[d:Q125186227|Q125186227]] || [[:as:ডালিমৰ পৰী|ডালিমৰ পৰী]] || [[:en:Category:Indian fairy tales|Category:Indian fairy tales]] |- |5691 || [[:en:The Princess from the Fruit|The Princess from the Fruit]] || [[d:Q138001745|Q138001745]] || [[:as:ফলৰপৰা ৰাজকুমাৰী|ফলৰপৰা ৰাজকুমাৰী]] || [[:en:Category:Indian fairy tales|Category:Indian fairy tales]] |- |5692 || [[:en:The Real Mother|The Real Mother]] || [[d:Q132126813|Q132126813]] || [[:as:প্ৰকৃত মাতৃ|প্ৰকৃত মাতৃ]] || [[:en:Category:Indian fairy tales|Category:Indian fairy tales]] |- |5693 || [[:en:The Ruby Prince|The Ruby Prince]] || [[d:Q112061873|Q112061873]] || [[:as:ৰুবী প্ৰিন্স|ৰুবী প্ৰিন্স]] || [[:en:Category:Indian fairy tales|Category:Indian fairy tales]] |- |5694 || [[:en:The Seven Queens of Sindh|The Seven Queens of Sindh]] || [[d:Q7763450|Q7763450]] || [[:as:সিন্ধৰ সাত ৰাণী|সিন্ধৰ সাত ৰাণী]] || [[:en:Category:Sindhi folklore|Category:Sindhi folklore]] |- |5695 || [[:en:The Shadow Lines|The Shadow Lines]] || [[d:Q7763545|Q7763545]] || [[:as:ছায়া ৰেখাবোৰ|ছায়া ৰেখাবোৰ]] || [[:en:Category:Novels set in Kolkata|Category:Novels set in Kolkata]] |- |5696 || [[:en:The Sleeping Dictionary (novel)|The Sleeping Dictionary]] || [[d:Q19895916|Q19895916]] || [[:as:শুই থকা অভিধান (উপন্যাস)|শুই থকা অভিধান]] || [[:en:Category:Novels set in Kolkata|Category:Novels set in Kolkata]] |- |5697 || [[:en:The Son of Seven Mothers|The Son of Seven Mothers]] || [[d:Q112623474|Q112623474]] || [[:as:সাত মাতৃৰ পুত্ৰ|সাত মাতৃৰ পুত্ৰ]] || [[:en:Category:Indian fairy tales|Category:Indian fairy tales]] |- |5698 || [[:en:The Song of the Women|The Song of the Women]] || [[d:Q134053412|Q134053412]] || [[:as:নাৰীৰ গান|নাৰীৰ গান]] || [[:en:Category:Women's rights in India|Category:Women's rights in India]] |- |5699 || [[:en:The Sound Story|The Sound Story]] || [[d:Q42955562|Q42955562]] || [[:as:শব্দ কাহিনী|শব্দ কাহিনী]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |5700 || [[:en:The Speaking Tree|The Speaking Tree]] || [[d:Q115642157|Q115642157]] || [[:as:স্পীকিং ট্ৰি|স্পীকিং ট্ৰি]] || [[:en:Category:Newspapers published in Kolkata|Category:Newspapers published in Kolkata]] |- |5701 || [[:en:The Statesman (India)|The Statesman]] || [[d:Q372096|Q372096]] || [[:as:ষ্টেটছমেন (ভাৰত)|ষ্টেটছমেন]] || [[:en:Category:Newspapers published in Kolkata|Category:Newspapers published in Kolkata]] |- |5702 || [[:en:The Steam House|The Steam House]] || [[d:Q628443|Q628443]] || [[:as:ষ্টীম হাউচ|ষ্টীম হাউচ]] || [[:en:Category:Novels set in Kolkata|Category:Novels set in Kolkata]] |- |5703 || [[:en:The Stoneman Murders (TV series)|The Stoneman Murders]] || [[d:Q85808548|Q85808548]] || [[:as:দ্য ষ্টোনমেন মাৰ্ডাৰ্ছ (টিভি ধাৰাবাহিক)|দ্য ষ্টোনমেন মাৰ্ডাৰ্ছ]] || [[:en:Category:Television shows set in Kolkata|Category:Television shows set in Kolkata]] |- |5704 || [[:en:The Story of Halahal Kumar|The Story of Halahal Kumar]] || [[d:Q134590161|Q134590161]] || [[:as:হালাহল কুমাৰৰ কাহিনী|হালাহল কুমাৰৰ কাহিনী]] || [[:en:Category:Indian fairy tales|Category:Indian fairy tales]] |- |5705 || [[:en:The Story of Hira and Lal|The Story of Hira and Lal]] || [[d:Q133278495|Q133278495]] || [[:as:হীৰা আৰু লালৰ কাহিনী|হীৰা আৰু লালৰ কাহিনী]] || [[:en:Category:Indian fairy tales|Category:Indian fairy tales]] |- |5706 || [[:en:The Story of Lalpila|The Story of Lalpila]] || [[d:Q112274526|Q112274526]] || [[:as:লালপিলাৰ কাহিনী|লালপিলাৰ কাহিনী]] || [[:en:Category:Indian fairy tales|Category:Indian fairy tales]] |- |5707 || [[:en:The Sudhakar|The Sudhakar]] || [[d:Q28153909|Q28153909]] || [[:as:সুধাকৰ|সুধাকৰ]] || [[:en:Category:Mass media in Kolkata|Category:Mass media in Kolkata]] |- |5708 || [[:en:The Tale of the Four Dervishes|The Tale of the Four Dervishes]] || [[d:Q7767992|Q7767992]] || [[:as:চাৰিজন দাৰভিছৰ কাহিনী|চাৰিজন দাৰভিছৰ কাহিনী]] || [[:en:Category:Indian folklore|Category:Indian folklore]] |- |5709 || [[:en:The Tales of Kanglei Throne|The Tales of Kanglei Throne]] || [[d:Q107669557|Q107669557]] || [[:as:কাংলেই সিংহাসনৰ কাহিনী|কাংলেই সিংহাসনৰ কাহিনী]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |5710 || [[:en:The Telegraph in Schools|The Telegraph in Schools]] || [[d:Q17071181|Q17071181]] || [[:as:স্কুলত টেলিগ্ৰাফ|স্কুলত টেলিগ্ৰাফ]] || [[:en:Category:Newspapers published in Kolkata|Category:Newspapers published in Kolkata]] |- |5711 || [[:en:The Three Princes of Serendip|The Three Princes of Serendip]] || [[d:Q3563423|Q3563423]] || [[:as:চেৰেণ্ডিপৰ তিনিজন ৰাজকুমাৰ|চেৰেণ্ডিপৰ তিনিজন ৰাজকুমাৰ]] || [[:en:Category:Indian folklore|Category:Indian folklore]] |- |5712 || [[:en:The Tiger's Daughter|The Tiger's Daughter]] || [[d:Q7769240|Q7769240]] || [[:as:বাঘৰ কন্যা|বাঘৰ কন্যা]] || [[:en:Category:Novels set in Kolkata|Category:Novels set in Kolkata]] |- |5713 || [[:en:The Tiger, the Brahmin and the Jackal|The Tiger]] || [[d:Q17029509|Q17029509]] || [[:as:বাঘ, ব্ৰাহ্মণ আৰু জাকাল|বাঘ]] || [[:en:Category:Indian folklore|Category:Indian folklore]] |- |5714 || [[:en:The Tortoise and the Birds|The Tortoise and the Birds]] || [[d:Q7769645|Q7769645]] || [[:as:কচ্ছপ আৰু চৰাই|কচ্ছপ আৰু চৰাই]] || [[:en:Category:Indian folklore|Category:Indian folklore]] |- |5715 || [[:en:The Tribes and Castes of the Central Provinces of India|The Tribes and Castes of the Central Provinces of India]] || [[d:None|None]] || [[:as:ভাৰতৰ মধ্য প্ৰদেশৰ জনজাতি আৰু জাতি|ভাৰতৰ মধ্য প্ৰদেশৰ জনজাতি আৰু জাতি]] || [[:en:Category:Books about the caste system in India|Category:Books about the caste system in India]] |- |5716 || [[:en:The Turtle Prince|The Turtle Prince]] || [[d:Q110633844|Q110633844]] || [[:as:দ্য টাৰ্টেল প্ৰিন্স|দ্য টাৰ্টেল প্ৰিন্স]] || [[:en:Category:Indian folklore|Category:Indian folklore]] |- |5717 || [[:en:The Twelve Dancing Princesses|The Twelve Dancing Princesses]] || [[d:Q124331324|Q124331324]] || [[:as:দ্য টুৱেলভ ডান্সিং প্ৰিন্সেছ|দ্য টুৱেলভ ডান্সিং প্ৰিন্সেছ]] || [[:en:Category:Indian folklore|Category:Indian folklore]] |- |5718 || [[:en:The Vaccine War|The Vaccine War]] || [[d:Q121462672|Q121462672]] || [[:as:ভেকচিন যুদ্ধ|ভেকচিন যুদ্ধ]] || [[:en:Category:Films shot in Pune|Category:Films shot in Pune]] |- |5719 || [[:en:The Warrior Queen of Jhansi|The Warrior Queen of Jhansi]] || [[d:Q47502500|Q47502500]] || [[:as:ঝান্সীৰ যোদ্ধা ৰাণী|ঝান্সীৰ যোদ্ধা ৰাণী]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |5720 || [[:en:The Water of Life (German fairy tale)|The Water of Life]] || [[d:Q870005|Q870005]] || [[:as:জীৱনৰ পানী (জাৰ্মান সাধুকথা)|জীৱনৰ পানী]] || [[:en:Category:Indian folklore|Category:Indian folklore]] |- |5721 || [[:en:The Wax Prince|The Wax Prince]] || [[d:Q137516101|Q137516101]] || [[:as:দ্য ৱাক্স প্ৰিন্স|দ্য ৱাক্স প্ৰিন্স]] || [[:en:Category:Indian fairy tales|Category:Indian fairy tales]] |- |5722 || [[:en:The Women of India Leadership Summit|The Women of India Leadership Summit]] || [[d:Q18211253|Q18211253]] || [[:as:ভাৰতীয় মহিলা নেতৃত্ব সন্মিলন|ভাৰতীয় মহিলা নেতৃত্ব সন্মিলন]] || [[:en:Category:Women's organisations based in India|Category:Women's organisations based in India]] |- |5723 || [[:en:The Yoga Institute|The Yoga Institute]] || [[d:Q7776707|Q7776707]] || [[:as:যোগ প্ৰতিষ্ঠান|যোগ প্ৰতিষ্ঠান]] || [[:en:Category:Yoga organizations|Category:Yoga organizations]] |- |5724 || [[:en:The milkmaid and her pail|The milkmaid and her pail]] || [[d:Q21426781|Q21426781]] || [[:as:গাখীৰৰ দাসী আৰু তাইৰ বাটি|গাখীৰৰ দাসী আৰু তাইৰ বাটি]] || [[:en:Category:Indian folklore|Category:Indian folklore]] |- |5725 || [[:en:Theal (film)|Theal]] || [[d:Q110221239|Q110221239]] || [[:as:থিয়ল (চলচ্চিত্ৰ)|থিয়ল]] || [[:en:Category:Maternity in India|Category:Maternity in India]] |- |5726 || [[:en:Thecha|Thecha]] || [[d:Q17085779|Q17085779]] || [[:as:থেচা|থেচা]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |5727 || [[:en:Thechikottukavu Ramachandran|Thechikottukavu Ramachandran]] || [[d:Q12070888|Q12070888]] || [[:as:থেচিকোট্টুকভু ৰামচন্দ্ৰন|থেচিকোট্টুকভু ৰামচন্দ্ৰন]] || [[:en:Category:Elephants in Indian culture|Category:Elephants in Indian culture]] |- |5728 || [[:en:Theenmura|Theenmura]] || [[d:Q104856173|Q104856173]] || [[:as:থিয়েনমুৰা|থিয়েনমুৰা]] || [[:en:Category:Indian cuisine stubs|Category:Indian cuisine stubs]] |- |5729 || [[:en:Theeppori Benny|Theeppori Benny]] || [[d:Q122866059|Q122866059]] || [[:as:থিপোৰি বেনি|থিপোৰি বেনি]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |5730 || [[:en:Theeran Adhigaaram Ondru|Theeran Adhigaaram Ondru]] || [[d:Q28753349|Q28753349]] || [[:as:থিৰন অধিগাৰম অন্দ্ৰু|থিৰন অধিগাৰম অন্দ্ৰু]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |5731 || [[:en:Theevram|Theevram]] || [[d:Q7777740|Q7777740]] || [[:as:থিভৰাম|থিভৰাম]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |5732 || [[:en:Theeyal|Theeyal]] || [[d:Q7777747|Q7777747]] || [[:as:থিয়য়াল|থিয়য়াল]] || [[:en:Category:Indian cuisine stubs|Category:Indian cuisine stubs]] |- |5733 || [[:en:Thekke Madhom|Thekke Madhom]] || [[d:Q7780980|Q7780980]] || [[:as:থেকে মাধোম|থেকে মাধোম]] || [[:en:Category:Culture of Thrissur|Category:Culture of Thrissur]] |- |5734 || [[:en:Thendral Sudum|Thendral Sudum]] || [[d:Q7781362|Q7781362]] || [[:as:থেন্দ্ৰেল চুডুম|থেন্দ্ৰেল চুডুম]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |5735 || [[:en:Thennai Kozhakkattai|Thennai Kozhakkattai]] || [[d:Q7781394|Q7781394]] || [[:as:থেন্নাই কোঝাক্কত্তাই|থেন্নাই কোঝাক্কত্তাই]] || [[:en:Category:Indian desserts|Category:Indian desserts]] |- |5736 || [[:en:Theos Casimir Bernard|Theos Casimir Bernard]] || [[d:Q2419343|Q2419343]] || [[:as:থিওছ কেচিমিৰ বাৰ্নাৰ্ড|থিওছ কেচিমিৰ বাৰ্নাৰ্ড]] || [[:en:Category:Yoga scholars|Category:Yoga scholars]] |- |5737 || [[:en:Theosophical Society Adyar|Theosophical Society Adyar]] || [[d:Q17070077|Q17070077]] || [[:as:থিয়&#39; ছফিকেল ছ&#39; চাইটি আদ্যাৰ|]] || [[:en:Category:Culture of Chennai|Category:Culture of Chennai]] |- |5738 || [[:en:Thepla|Thepla]] || [[d:Q15648182|Q15648182]] || [[:as:থেপ্লা|থেপ্লা]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |5739 || [[:en:Theppotsavam|Theppotsavam]] || [[d:Q7782493|Q7782493]] || [[:as:থেপ্পোৎসৱ|থেপ্পোৎসৱ]] || [[:en:Category:Culture of Tiruchirappalli|Category:Culture of Tiruchirappalli]] |- |5740 || [[:en:They Call Him OG|They Call Him OG]] || [[d:Q121031985|Q121031985]] || [[:as:তেওঁলোকে তেওঁক অ’ জি বুলি কয়|তেওঁলোকে তেওঁক অ’ জি বুলি কয়]] || [[:en:Category:Films shot in Pune|Category:Films shot in Pune]] |- |5741 || [[:en:Thigala|Thigala]] || [[d:Q7784119|Q7784119]] || [[:as:থিগালা|থিগালা]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |5742 || [[:en:Thigambara Samiar|Thigambara Samiar]] || [[d:Q12983935|Q12983935]] || [[:as:থিগম্বৰা সমীৰ|থিগম্বৰা সমীৰ]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |5743 || [[:en:Thiladaanam|Thiladaanam]] || [[d:Q7784161|Q7784161]] || [[:as:থিলাদানম|থিলাদানম]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |5744 || [[:en:Thiranthidu Seese|Thiranthidu Seese]] || [[d:Q21428172|Q21428172]] || [[:as:থিৰান্তিডু ছিছে|থিৰান্তিডু ছিছে]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |5745 || [[:en:Thirumulpad|Thirumulpad]] || [[d:Q7785369|Q7785369]] || [[:as:থিৰুমুলপদ|থিৰুমুলপদ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |5746 || [[:en:Thiruthiyamalai|Thiruthiyamalai]] || [[d:Q19694772|Q19694772]] || [[:as:থিৰুথিয়ামলাই|থিৰুথিয়ামলাই]] || [[:en:Category:Historic preservation in India|Category:Historic preservation in India]] |- |5747 || [[:en:Thiruvambadi Sivasundar|Thiruvambadi Sivasundar]] || [[d:Q13112493|Q13112493]] || [[:as:তিৰুবাম্বি শিৱসুন্দৰ|তিৰুবাম্বি শিৱসুন্দৰ]] || [[:en:Category:Elephants in Indian culture|Category:Elephants in Indian culture]] |- |5748 || [[:en:Thiruvambadi Sri Krishna Temple|Thiruvambadi Sri Krishna Temple]] || [[d:Q7785496|Q7785496]] || [[:as:তিৰুবাম্বি শ্ৰী কৃষ্ণ মন্দিৰ|তিৰুবাম্বি শ্ৰী কৃষ্ণ মন্দিৰ]] || [[:en:Category:Thrissur Pooram|Category:Thrissur Pooram]] |- |5749 || [[:en:Thiruvambadi Thamban|Thiruvambadi Thamban]] || [[d:Q7785499|Q7785499]] || [[:as:তিৰুবাম্বি থাম্বন|তিৰুবাম্বি থাম্বন]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |5750 || [[:en:Thogata|Thogata]] || [[d:Q7786638|Q7786638]] || [[:as:থোগাটা|থোগাটা]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |5751 || [[:en:Thoibi|Thoibi]] || [[d:Q107618771|Q107618771]] || [[:as:থোইবি|থোইবি]] || [[:en:Category:Meitei mythology|Category:Meitei mythology]] |- |5752 || [[:en:Thoicha|Thoicha]] || [[d:Q17379925|Q17379925]] || [[:as:থোইচা|থোইচা]] || [[:en:Category:Meitei folklore in popular culture|Category:Meitei folklore in popular culture]] |- |5753 || [[:en:Thokchom|Thokchom]] || [[d:Q7786658|Q7786658]] || [[:as:থকচোম|থকচোম]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |5754 || [[:en:Tholi Kodi Koosindi|Tholi Kodi Koosindi]] || [[d:Q7786683|Q7786683]] || [[:as:থোলি কোডি কুসিন্দি|থোলি কোডি কুসিন্দি]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |5755 || [[:en:Tholpavakoothu|Tholpavakoothu]] || [[d:Q7786699|Q7786699]] || [[:as:থলপাৱকুঠু|থলপাৱকুঠু]] || [[:en:Category:Kerala folklore|Category:Kerala folklore]] |- |5756 || [[:en:Tholu bommalata|Tholu bommalata]] || [[d:Q7460579|Q7460579]] || [[:as:থোলু বমমালাটা|থোলু বমমালাটা]] || [[:en:Category:Cultural heritage of India|Category:Cultural heritage of India]] |- |5757 || [[:en:Thomas Dealtry|Thomas Dealtry]] || [[d:Q7788915|Q7788915]] || [[:as:থমাছ ডিলট্ৰি|থমাছ ডিলট্ৰি]] || [[:en:Category:Archdeacons of Calcutta|Category:Archdeacons of Calcutta]] |- |5758 || [[:en:Thomas Frognall Dibdin|Thomas Frognall Dibdin]] || [[d:Q714940|Q714940]] || [[:as:টমাছ ফ্ৰগনাল ডিবডিন|টমাছ ফ্ৰগনাল ডিবডিন]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |5759 || [[:en:Thomas James (bishop)|Thomas James]] || [[d:Q7791199|Q7791199]] || [[:as:টমাছ জেমছ (বিচপ)|টমাছ জেমছ]] || [[:en:Category:Anglican bishops of Calcutta|Category:Anglican bishops of Calcutta]] |- |5760 || [[:en:Thomas Middleton (bishop)|Thomas Middleton]] || [[d:Q7792438|Q7792438]] || [[:as:টমাছ মিডলটন (বিচপ)|টমাছ মিডলটন]] || [[:en:Category:Anglican bishops of Calcutta|Category:Anglican bishops of Calcutta]] |- |5761 || [[:en:Thongba|Thongba]] || [[d:None|None]] || [[:as:থংবা|থংবা]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |5762 || [[:en:Thonglen|Thonglen]] || [[d:Q138029625|Q138029625]] || [[:as:থংলেন|থংলেন]] || [[:en:Category:Meitei mythology|Category:Meitei mythology]] |- |5763 || [[:en:Thongnang Lairoulembi|Thongnang Lairoulembi]] || [[d:None|None]] || [[:as:থংনাং লাইৰৌলেম্বি|থংনাং লাইৰৌলেম্বি]] || [[:en:Category:Women in Meitei culture|Category:Women in Meitei culture]] |- |5764 || [[:en:Thooththukkudi macaroon|Thooththukkudi macaroon]] || [[d:Q17075451|Q17075451]] || [[:as:থুথথুক্কুডি মেকাৰুন|থুথথুক্কুডি মেকাৰুন]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |5765 || [[:en:Thoovanathumbikal|Thoovanathumbikal]] || [[d:Q7796009|Q7796009]] || [[:as:থুৱনাথুম্বিকল|থুৱনাথুম্বিকল]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |5766 || [[:en:Thoran|Thoran]] || [[d:Q7796150|Q7796150]] || [[:as:থোৰান|থোৰান]] || [[:en:Category:Vegetarian dishes of India|Category:Vegetarian dishes of India]] |- |5767 || [[:en:Thoti|Thoti]] || [[d:Q7796913|Q7796913]] || [[:as:থোটি|থোটি]] || [[:en:Category:Scheduled Tribes of India|Category:Scheduled Tribes of India]] |- |5768 || [[:en:Thottam Pattu|Thottam Pattu]] || [[d:Q7796927|Q7796927]] || [[:as:থোট্টম পট্টু|থোট্টম পট্টু]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |5769 || [[:en:Thougallon|Thougallon]] || [[d:Q138030345|Q138030345]] || [[:as:থুগালন|থুগালন]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |5770 || [[:en:Three Yogas|Three Yogas]] || [[d:Q7797936|Q7797936]] || [[:as:তিনিটা যোগ|তিনিটা যোগ]] || [[:en:Category:Yoga|Category:Yoga]] |- |5771 || [[:en:Thrikkadavoor Sivaraju|Thrikkadavoor Sivaraju]] || [[d:Q105063728|Q105063728]] || [[:as:থ্ৰিক্কাদাভূৰ শিৱৰাজু|থ্ৰিক্কাদাভূৰ শিৱৰাজু]] || [[:en:Category:Elephants in Indian culture|Category:Elephants in Indian culture]] |- |5772 || [[:en:Thrissivaperoor Kliptham|Thrissivaperoor Kliptham]] || [[d:Q27959596|Q27959596]] || [[:as:থ্ৰিচিভাপেৰূৰ ক্লিপঠাম|থ্ৰিচিভাপেৰূৰ ক্লিপঠাম]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |5773 || [[:en:Thrissur International Film Festival|Thrissur International Film Festival]] || [[d:Q7798275|Q7798275]] || [[:as:থ্ৰিছুৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ|থ্ৰিছুৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ]] || [[:en:Category:Culture of Thrissur|Category:Culture of Thrissur]] |- |5774 || [[:en:Thrissur Motor Show|Thrissur Motor Show]] || [[d:Q18394287|Q18394287]] || [[:as:থ্ৰিছুৰ মটৰ শ্ব&#39; |]] || [[:en:Category:Culture of Thrissur|Category:Culture of Thrissur]] |- |5775 || [[:en:Thrissur Pooram|Thrissur Pooram]] || [[d:Q10035749|Q10035749]] || [[:as:থ্ৰিছুৰ পূৰাম|থ্ৰিছুৰ পূৰাম]] || [[:en:Category:Thrissur Pooram|Category:Thrissur Pooram]] |- |5776 || [[:en:Thrissur Pooram (film)|Thrissur Pooram]] || [[d:Q85809426|Q85809426]] || [[:as:থ্ৰিছুৰ পূৰাম (চলচ্চিত্ৰ)|থ্ৰিছুৰ পূৰাম]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |5777 || [[:en:Thrissur Pooram Exhibition|Thrissur Pooram Exhibition]] || [[d:Q7798281|Q7798281]] || [[:as:থ্ৰিছুৰ পুৰাম প্ৰদৰ্শনী|থ্ৰিছুৰ পুৰাম প্ৰদৰ্শনী]] || [[:en:Category:Thrissur Pooram|Category:Thrissur Pooram]] |- |5778 || [[:en:Thrissur Public Library|Thrissur Public Library]] || [[d:Q7798283|Q7798283]] || [[:as:থ্ৰিছুৰ পাব্লিক লাইব্ৰেৰী|থ্ৰিছুৰ পাব্লিক লাইব্ৰেৰী]] || [[:en:Category:Culture of Thrissur|Category:Culture of Thrissur]] |- |5779 || [[:en:Thrissur in popular culture|Thrissur in popular culture]] || [[d:Q17122289|Q17122289]] || [[:as:জনপ্ৰিয় সংস্কৃতিত থ্ৰিছুৰ|জনপ্ৰিয় সংস্কৃতিত থ্ৰিছুৰ]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |5780 || [[:en:Throwball in India|Throwball in India]] || [[d:Q7798537|Q7798537]] || [[:as:ভাৰতত থ্ৰ’বল|ভাৰতত থ্ৰ’বল]] || [[:en:Category:Sport in India|Category:Sport in India]] |- |5781 || [[:en:Thudarum|Thudarum]] || [[d:Q131315558|Q131315558]] || [[:as:থুডাৰুম|থুডাৰুম]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |5782 || [[:en:Thukpa|Thukpa]] || [[d:Q607114|Q607114]] || [[:as:থুকপা|থুকপা]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |5783 || [[:en:Thuluva Vellala|Thuluva Vellala]] || [[d:Q12984437|Q12984437]] || [[:as:থুলুভা ভেলালা|থুলুভা ভেলালা]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |5784 || [[:en:Thupparivaalan|Thupparivaalan]] || [[d:Q23044964|Q23044964]] || [[:as:থুপ্পৰিভালন|থুপ্পৰিভালন]] || [[:en:Category:Indian martial arts films|Category:Indian martial arts films]] |- |5785 || [[:en:Thyaga Bhoomi|Thyaga Bhoomi]] || [[d:Q7799549|Q7799549]] || [[:as:থ্যাগা ভূমি|থ্যাগা ভূমি]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |5786 || [[:en:Tibetic languages|Tibetic languages]] || [[d:Q1641150|Q1641150]] || [[:as:তিব্বতী ভাষা|তিব্বতী ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |5787 || [[:en:Tiffin|Tiffin]] || [[d:Q3053689|Q3053689]] || [[:as:টিফিন|টিফিন]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |5788 || [[:en:Tiffin (book)|Tiffin]] || [[d:Q85809537|Q85809537]] || [[:as:টিফিন (কিতাপ)|টিফিন]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |5789 || [[:en:Tiffin carrier|Tiffin carrier]] || [[d:Q7801287|Q7801287]] || [[:as:টিফিন বাহক|টিফিন বাহক]] || [[:en:Category:Indian food preparation utensils|Category:Indian food preparation utensils]] |- |5790 || [[:en:Tiger|Tiger]] || [[d:Q19939|Q19939]] || [[:as:বাঘ|বাঘ]] || [[:en:Category:National symbols of India|Category:National symbols of India]] |- |5791 || [[:en:Tikhir Naga|Tikhir Naga]] || [[d:Q85809560|Q85809560]] || [[:as:তিখিৰ নগা|তিখিৰ নগা]] || [[:en:Category:Scheduled Tribes of India|Category:Scheduled Tribes of India]] |- |5792 || [[:en:Tikka (food)|Tikka]] || [[d:Q1880873|Q1880873]] || [[:as:টিক্কা (খাদ্য)|টিক্কা]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |5793 || [[:en:Tilak Smarak Ranga Mandir|Tilak Smarak Ranga Mandir]] || [[d:Q7802042|Q7802042]] || [[:as:তিলক স্মৰাক ৰঙা মন্দিৰ|তিলক স্মৰাক ৰঙা মন্দিৰ]] || [[:en:Category:Theatres in Pune|Category:Theatres in Pune]] |- |5794 || [[:en:Tilgul|Tilgul]] || [[d:Q7802141|Q7802141]] || [[:as:তিলগুল|তিলগুল]] || [[:en:Category:Indian desserts|Category:Indian desserts]] |- |5795 || [[:en:Tili (caste)|Tili]] || [[d:Q17067240|Q17067240]] || [[:as:টিলি (জাতি)|টিলি]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |5796 || [[:en:Tilkor Tarua|Tilkor Tarua]] || [[d:Q130417229|Q130417229]] || [[:as:তিলকৰ তৰুৱা|তিলকৰ তৰুৱা]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |5797 || [[:en:Tilkut|Tilkut]] || [[d:Q7802170|Q7802170]] || [[:as:তিলকুট|তিলকুট]] || [[:en:Category:Indian desserts|Category:Indian desserts]] |- |5798 || [[:en:Tillaikhombee|Tillaikhombee]] || [[d:Q107694731|Q107694731]] || [[:as:টিল্লাইখোম্বী|টিল্লাইখোম্বী]] || [[:en:Category:Cinema of Manipur|Category:Cinema of Manipur]] |- |5799 || [[:en:Tilori Kunbi|Tilori Kunbi]] || [[d:Q24906763|Q24906763]] || [[:as:টিলোৰি কুনবি|টিলোৰি কুনবি]] || [[:en:Category:Other Backward Classes|Category:Other Backward Classes]] |- |5800 || [[:en:Tilottama (1951 film)|Tilottama]] || [[d:Q30605382|Q30605382]] || [[:as:টিলোত্তামা (১৯৫১ চনৰ ছবি)|টিলোত্তামা]] || [[:en:Category:Films based on Indian folklore|Category:Films based on Indian folklore]] |- |5801 || [[:en:Tilottama Majumdar|Tilottama Majumdar]] || [[d:Q18062231|Q18062231]] || [[:as:তিলোত্তমা মজুমদাৰ|তিলোত্তমা মজুমদাৰ]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |5802 || [[:en:Timeline of women in the Indian military and Coast Guard|Timeline of women in the Indian military and Coast Guard]] || [[d:Q110127855|Q110127855]] || [[:as:ভাৰতীয় সামৰিক বাহিনী আৰু উপকূলৰক্ষী বাহিনীৰ মহিলাৰ টাইমলাইন|ভাৰতীয় সামৰিক বাহিনী আৰু উপকূলৰক্ষী বাহিনীৰ মহিলাৰ টাইমলাইন]] || [[:en:Category:History of women in India|Category:History of women in India]] |- |5803 || [[:en:Tirhuta calendar|Tirhuta calendar]] || [[d:Q7809209|Q7809209]] || [[:as:তিৰহুতা কেলেণ্ডাৰ|তিৰহুতা কেলেণ্ডাৰ]] || [[:en:Category:Culture of Mithila|Category:Culture of Mithila]] |- |5804 || [[:en:Tirunelveli Tamil|Tirunelveli Tamil]] || [[d:Q7809374|Q7809374]] || [[:as:তিৰুনেলভেলী তামিল|তিৰুনেলভেলী তামিল]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |5805 || [[:en:Tirur Betel Leaf|Tirur Betel Leaf]] || [[d:Q132156620|Q132156620]] || [[:as:তিৰুৰ বেটেল পাত|তিৰুৰ বেটেল পাত]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |5806 || [[:en:Titiksha|Titiksha]] || [[d:Q18394541|Q18394541]] || [[:as:তিতীক্ষা|তিতীক্ষা]] || [[:en:Category:Yoga concepts|Category:Yoga concepts]] |- |5807 || [[:en:Tobu Mone Rekho|Tobu Mone Rekho]] || [[d:Q124344751|Q124344751]] || [[:as:টোবু মনে ৰেখো|টোবু মনে ৰেখো]] || [[:en:Category:Television shows set in Kolkata|Category:Television shows set in Kolkata]] |- |5808 || [[:en:Toda people|Toda people]] || [[d:Q140663|Q140663]] || [[:as:টোডা মানুহ|টোডা মানুহ]] || [[:en:Category:Scheduled Tribes of India|Category:Scheduled Tribes of India]] |- |5809 || [[:en:Toibi Leima|Toibi Leima]] || [[d:Q138304106|Q138304106]] || [[:as:টয়বি লেইমা|টয়বি লেইমা]] || [[:en:Category:Women in Meitei culture|Category:Women in Meitei culture]] |- |5810 || [[:en:Tolkappiyar award|Tolkappiyar award]] || [[d:Q16984037|Q16984037]] || [[:as:টলকাপ্পিয়াৰ বঁটা|টলকাপ্পিয়াৰ বঁটা]] || [[:en:Category:Indian awards|Category:Indian awards]] |- |5811 || [[:en:Tomato omelette|Tomato omelette]] || [[d:Q7818563|Q7818563]] || [[:as:টমেটো অমলেট|টমেটো অমলেট]] || [[:en:Category:Indian cuisine stubs|Category:Indian cuisine stubs]] |- |5812 || [[:en:Tommy Miah|Tommy Miah]] || [[d:Q7819701|Q7819701]] || [[:as:টমী মিয়াহ|টমী মিয়াহ]] || [[:en:Category:Chefs of Indian cuisine|Category:Chefs of Indian cuisine]] |- |5813 || [[:en:Toned milk|Toned milk]] || [[d:Q17119327|Q17119327]] || [[:as:টোন কৰা গাখীৰ|টোন কৰা গাখীৰ]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |5814 || [[:en:Tonu Laijinglembi|Tonu Laijinglembi]] || [[d:None|None]] || [[:as:টনু লাইজিংলেম্বি|টনু লাইজিংলেম্বি]] || [[:en:Category:Women in Meitei culture|Category:Women in Meitei culture]] |- |5815 || [[:en:Topor (headgear)|Topor]] || [[d:Q7825075|Q7825075]] || [[:as:টপ&#39; ৰ (মূৰ পিন্ধা)|]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |5816 || [[:en:Torbung hunting (Khamba Thoibi)|Torbung hunting]] || [[d:None|None]] || [[:as:টৰ্বুং চিকাৰ (খাম্বা থোইবি)|টৰ্বুং চিকাৰ]] || [[:en:Category:Meitei mythology|Category:Meitei mythology]] |- |5817 || [[:en:Torchlight (2018 film)|Torchlight]] || [[d:Q85810180|Q85810180]] || [[:as:টৰ্চলাইট (২০১৮ চনৰ ছবি)|টৰ্চলাইট]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |5818 || [[:en:Toro (Khamba Thoibi)|Toro]] || [[d:Q138029128|Q138029128]] || [[:as:টোৰো (খাম্বা থোইবি)|টোৰো]] || [[:en:Category:Meitei mythology|Category:Meitei mythology]] |- |5819 || [[:en:Totapuri: Chapter 2|Totapuri: Chapter 2]] || [[d:Q123038241|Q123038241]] || [[:as:তোতাপুৰী: অধ্যায় ২|তোতাপুৰী: অধ্যায় ২]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |5820 || [[:en:Toto language|Toto language]] || [[d:Q36709|Q36709]] || [[:as:টোটো ভাষা|টোটো ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |5821 || [[:en:Tourism in Mithila|Tourism in Mithila]] || [[d:Q133278527|Q133278527]] || [[:as:মিথিলাত পৰ্যটন|মিথিলাত পৰ্যটন]] || [[:en:Category:Culture of Mithila|Category:Culture of Mithila]] |- |5822 || [[:en:Towards Equality|Towards Equality]] || [[d:Q22909455|Q22909455]] || [[:as:সমতাৰ দিশত|সমতাৰ দিশত]] || [[:en:Category:Feminism in India|Category:Feminism in India]] |- |5823 || [[:en:Town Bus|Town Bus]] || [[d:Q24904976|Q24904976]] || [[:as:টাউন বাছ|টাউন বাছ]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |5824 || [[:en:Traditional Meitei theatre|Traditional Meitei theatre]] || [[d:Q134890523|Q134890523]] || [[:as:পৰম্পৰাগত মেইটেই থিয়েটাৰ|পৰম্পৰাগত মেইটেই থিয়েটাৰ]] || [[:en:Category:Meitei theatre|Category:Meitei theatre]] |- |5825 || [[:en:Trads (Hindutva)|Trads]] || [[d:Q134237546|Q134237546]] || [[:as:ট্ৰেডছ (হিন্দুত্ব)|ট্ৰেডছ]] || [[:en:Category:Caste system in India|Category:Caste system in India]] |- |5826 || [[:en:Tragacanth|Tragacanth]] || [[d:Q423901|Q423901]] || [[:as:ট্ৰেগাকান্থ|ট্ৰেগাকান্থ]] || [[:en:Category:Indian spices|Category:Indian spices]] |- |5827 || [[:en:Trauma-sensitive yoga|Trauma-sensitive yoga]] || [[d:Q60744418|Q60744418]] || [[:as:আঘাত সংবেদনশীল যোগাসন|আঘাত সংবেদনশীল যোগাসন]] || [[:en:Category:Yoga styles|Category:Yoga styles]] |- |5828 || [[:en:Travancore biriyani|Travancore biriyani]] || [[d:Q134238835|Q134238835]] || [[:as:ট্ৰাভাংকোৰ বিৰিয়ানী|ট্ৰাভাংকোৰ বিৰিয়ানী]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |5829 || [[:en:Tribal Sub-Plan|Tribal Sub-Plan]] || [[d:Q65059519|Q65059519]] || [[:as:জনজাতীয় উপ-আঁচনি|জনজাতীয় উপ-আঁচনি]] || [[:en:Category:Scheduled Tribes of India|Category:Scheduled Tribes of India]] |- |5830 || [[:en:Tribal casteism|Tribal casteism]] || [[d:Q112169043|Q112169043]] || [[:as:জনজাতীয় জাতিবাদ|জনজাতীয় জাতিবাদ]] || [[:en:Category:Caste system in India|Category:Caste system in India]] |- |5831 || [[:en:Tribal multiculturalism|Tribal multiculturalism]] || [[d:Q112939350|Q112939350]] || [[:as:জনজাতীয় বহুসংস্কৃতিবাদ|জনজাতীয় বহুসংস্কৃতিবাদ]] || [[:en:Category:Caste system in India|Category:Caste system in India]] |- |5832 || [[:en:Tribal religions in India|Tribal religions in India]] || [[d:Q7840330|Q7840330]] || [[:as:ভাৰতৰ জনজাতীয় ধৰ্ম|ভাৰতৰ জনজাতীয় ধৰ্ম]] || [[:en:Category:Scheduled Tribes of India|Category:Scheduled Tribes of India]] |- |5833 || [[:en:Tribals in Kerala|Tribals in Kerala]] || [[d:Q7840335|Q7840335]] || [[:as:কেৰালাৰ জনজাতীয় লোক|কেৰালাৰ জনজাতীয় লোক]] || [[:en:Category:Scheduled Tribes of India|Category:Scheduled Tribes of India]] |- |5834 || [[:en:Tribals in Madhya Pradesh|Tribals in Madhya Pradesh]] || [[d:Q14847775|Q14847775]] || [[:as:মধ্যপ্ৰদেশৰ আদিবাসী|মধ্যপ্ৰদেশৰ আদিবাসী]] || [[:en:Category:Scheduled Tribes of India|Category:Scheduled Tribes of India]] |- |5835 || [[:en:Tribes of Jharkhand|Tribes of Jharkhand]] || [[d:Q7840397|Q7840397]] || [[:as:ঝাৰখণ্ডৰ জনজাতি|ঝাৰখণ্ডৰ জনজাতি]] || [[:en:Category:Scheduled Tribes of India|Category:Scheduled Tribes of India]] |- |5836 || [[:en:Tribhanga (film)|Tribhanga]] || [[d:Q85847850|Q85847850]] || [[:as:ত্ৰিভাংগা (চলচ্চিত্ৰ)|ত্ৰিভাংগা]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |5837 || [[:en:Trichinopoly cigar|Trichinopoly cigar]] || [[d:Q7840675|Q7840675]] || [[:as:ট্ৰাইচিনোপলি ছিগাৰ|ট্ৰাইচিনোপলি ছিগাৰ]] || [[:en:Category:Culture of Tiruchirappalli|Category:Culture of Tiruchirappalli]] |- |5838 || [[:en:Tridib Kumar Chattopadhyay|Tridib Kumar Chattopadhyay]] || [[d:Q53997891|Q53997891]] || [[:as:ত্ৰিদিব কুমাৰ চট্টোপাধ্যায়|ত্ৰিদিব কুমাৰ চট্টোপাধ্যায়]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |5839 || [[:en:Tridib Mitra|Tridib Mitra]] || [[d:Q7841415|Q7841415]] || [[:as:ত্ৰিদিব মিত্ৰ|ত্ৰিদিব মিত্ৰ]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |5840 || [[:en:Trip to Bhangarh|Trip to Bhangarh]] || [[d:Q21160183|Q21160183]] || [[:as:ভনগড়লৈ যাত্ৰা|ভনগড়লৈ যাত্ৰা]] || [[:en:Category:Films based on Indian folklore|Category:Films based on Indian folklore]] |- |5841 || [[:en:Tripura Sundari Temple, Nepal|Tripura Sundari Temple]] || [[d:Q134311703|Q134311703]] || [[:as:ত্ৰিপূৰা সুন্দৰী মন্দিৰ, নেপাল|ত্ৰিপূৰা সুন্দৰী মন্দিৰ]] || [[:en:Category:Tripura Sundari|Category:Tripura Sundari]] |- |5842 || [[:en:Tripura Upanishad|Tripura Upanishad]] || [[d:Q12927606|Q12927606]] || [[:as:ত্ৰিপূৰা উপনিষদ|ত্ৰিপূৰা উপনিষদ]] || [[:en:Category:Tripura Sundari|Category:Tripura Sundari]] |- |5843 || [[:en:Tripuri cuisine|Tripuri cuisine]] || [[d:Q7843898|Q7843898]] || [[:as:ত্ৰিপুৰী ৰান্ধনীশাল|ত্ৰিপুৰী ৰান্ধনীশাল]] || [[:en:Category:Indian cuisine by state or union territory|Category:Indian cuisine by state or union territory]] |- |5844 || [[:en:Tripuri people|Tripuri people]] || [[d:Q1287933|Q1287933]] || [[:as:ত্ৰিপুৰী মানুহ|ত্ৰিপুৰী মানুহ]] || [[:en:Category:Scheduled Tribes of India|Category:Scheduled Tribes of India]] |- |5845 || [[:en:Triveni Kala Sangam|Triveni Kala Sangam]] || [[d:Q17088054|Q17088054]] || [[:as:ত্ৰিবেণী কলা সংগম|ত্ৰিবেণী কলা সংগম]] || [[:en:Category:Culture of Delhi|Category:Culture of Delhi]] |- |5846 || [[:en:Troy Costa|Troy Costa]] || [[d:Q17484137|Q17484137]] || [[:as:ট্ৰয় কোষ্টা|ট্ৰয় কোষ্টা]] || [[:en:Category:Indian fashion designers|Category:Indian fashion designers]] |- |5847 || [[:en:Trust Deed of Brahmo Sabha|Trust Deed of Brahmo Sabha]] || [[d:Q7848153|Q7848153]] || [[:as:ব্ৰহ্ম সভাৰ ট্ৰাষ্ট ডীড|ব্ৰহ্ম সভাৰ ট্ৰাষ্ট ডীড]] || [[:en:Category:Brahmoism|Category:Brahmoism]] |- |5848 || [[:en:Tsalung|Tsalung]] || [[d:Q108782306|Q108782306]] || [[:as:ছালুং|ছালুং]] || [[:en:Category:Yoga concepts|Category:Yoga concepts]] |- |5849 || [[:en:Tsampa|Tsampa]] || [[d:Q1144889|Q1144889]] || [[:as:ছাম্পা|ছাম্পা]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |5850 || [[:en:Tsunduru massacre|Tsunduru massacre]] || [[d:Q5116261|Q5116261]] || [[:as:চুণ্ডুৰু হত্যাকাণ্ড|চুণ্ডুৰু হত্যাকাণ্ড]] || [[:en:Category:Caste-related violence in India|Category:Caste-related violence in India]] |- |5851 || [[:en:Tubada (coat)|Tubada]] || [[d:Q107639025|Q107639025]] || [[:as:টুবাদা (কোট)|টুবাদা]] || [[:en:Category:Indian clothing|Category:Indian clothing]] |- |5852 || [[:en:Tubri|Tubri]] || [[d:Q18354963|Q18354963]] || [[:as:টুবৰি|টুবৰি]] || [[:en:Category:Culture of Kolkata|Category:Culture of Kolkata]] |- |5853 || [[:en:Tukpa language|Tukpa language]] || [[d:Q12953230|Q12953230]] || [[:as:টুকপা ভাষা|টুকপা ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |5854 || [[:en:Tulaipanji rice|Tulaipanji rice]] || [[d:Q17071508|Q17071508]] || [[:as:তুলাইপাঞ্জী চাউল|তুলাইপাঞ্জী চাউল]] || [[:en:Category:GI Tagged Rice varieties of India|Category:GI Tagged Rice varieties of India]] |- |5855 || [[:en:Tulisa, the Wood-Cutter's Daughter|Tulisa]] || [[d:Q19569732|Q19569732]] || [[:as:তুলিছা, কাঠ-কাটাৰৰ ছোৱালী|তুলিছা]] || [[:en:Category:Indian folklore|Category:Indian folklore]] |- |5856 || [[:en:Tulu Gowda|Tulu Gowda]] || [[d:Q25110573|Q25110573]] || [[:as:তুলু গৌড়া|তুলু গৌড়া]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |5857 || [[:en:Tulu calendar|Tulu calendar]] || [[d:Q7852416|Q7852416]] || [[:as:তুলু কেলেণ্ডাৰ|তুলু কেলেণ্ডাৰ]] || [[:en:Category:Culture of Mangalore|Category:Culture of Mangalore]] |- |5858 || [[:en:Tumpa Autowali|Tumpa Autowali]] || [[d:Q115857740|Q115857740]] || [[:as:টুম্পা অটোৱালি|টুম্পা অটোৱালি]] || [[:en:Category:Television shows set in Kolkata|Category:Television shows set in Kolkata]] |- |5859 || [[:en:Tungtap|Tungtap]] || [[d:Q97404256|Q97404256]] || [[:as:টুংটাপ|টুংটাপ]] || [[:en:Category:Indian cuisine stubs|Category:Indian cuisine stubs]] |- |5860 || [[:en:Turaiha|Turaiha]] || [[d:Q7853664|Q7853664]] || [[:as:তুৰাইহা|তুৰাইহা]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |5861 || [[:en:Turi (caste)|Turi]] || [[d:Q113903773|Q113903773]] || [[:as:তুৰি (জাতি)|তুৰি]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |5862 || [[:en:Turi language|Turi language]] || [[d:Q7854914|Q7854914]] || [[:as:তুৰি ভাষা|তুৰি ভাষা]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |5863 || [[:en:Turpu Kapu|Turpu Kapu]] || [[d:Q7856186|Q7856186]] || [[:as:তুৰ্পু কাপু|তুৰ্পু কাপু]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |5864 || [[:en:Tushar Kanti Ghosh|Tushar Kanti Ghosh]] || [[d:Q7856750|Q7856750]] || [[:as:তুষাৰ কান্তি ঘোষ|তুষাৰ কান্তি ঘোষ]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |5865 || [[:en:Tutenglon|Tutenglon]] || [[d:Q107669658|Q107669658]] || [[:as:টুটেংলন|টুটেংলন]] || [[:en:Category:Meitei mythology|Category:Meitei mythology]] |- |5866 || [[:en:Tutinama|Tutinama]] || [[d:Q2471376|Q2471376]] || [[:as:টুটিনামা|টুটিনামা]] || [[:en:Category:Indian folklore|Category:Indian folklore]] |- |5867 || [[:en:Twenty-first Amendment of the Constitution of India|Twenty-first Amendment of the Constitution of India]] || [[d:Q17069734|Q17069734]] || [[:as:ভাৰতৰ সংবিধানৰ একবিংশ সংশোধনী|ভাৰতৰ সংবিধানৰ একবিংশ সংশোধনী]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |5868 || [[:en:Tyagi|Tyagi]] || [[d:Q7859670|Q7859670]] || [[:as:ত্যাগী|ত্যাগী]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |5869 || [[:en:Tyohaar Ki Thaali|Tyohaar Ki Thaali]] || [[d:Q54829325|Q54829325]] || [[:as:ত্যোহাৰ কি থালি|ত্যোহাৰ কি থালি]] || [[:en:Category:Indian cooking television series|Category:Indian cooking television series]] |- |5870 || [[:en:Tāj-i 'Izzat|Tāj-i 'Izzat]] || [[d:Q134882119|Q134882119]] || [[:as:তাজ-ই &#39; ইজ্জাত|]] || [[:en:Category:Indian clothing|Category:Indian clothing]] |- |5871 || [[:en:UFO sightings in India|UFO sightings in India]] || [[d:Q17147130|Q17147130]] || [[:as:ভাৰতত UFO দৰ্শন|ভাৰতত UFO দৰ্শন]] || [[:en:Category:Indian folklore|Category:Indian folklore]] |- |5872 || [[:en:UP Gaurav Samman|UP Gaurav Samman]] || [[d:Q130329573|Q130329573]] || [[:as:ইউ পি গৌৰৱ সন্মান|ইউ পি গৌৰৱ সন্মান]] || [[:en:Category:Indian awards|Category:Indian awards]] |- |5873 || [[:en:Ubhay Bharati|Ubhay Bharati]] || [[d:Q131079862|Q131079862]] || [[:as:উভয় ভাৰতী|উভয় ভাৰতী]] || [[:en:Category:Feminism in India|Category:Feminism in India]] |- |5874 || [[:en:Uchchhishta|Uchchhishta]] || [[d:Q28803242|Q28803242]] || [[:as:উচ্চিষ্ঠা|উচ্চিষ্ঠা]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |5875 || [[:en:Udaipur World Music Festival|Udaipur World Music Festival]] || [[d:Q24944009|Q24944009]] || [[:as:উদয়পুৰ বিশ্ব সংগীত মহোৎসৱ|উদয়পুৰ বিশ্ব সংগীত মহোৎসৱ]] || [[:en:Category:Culture of Udaipur|Category:Culture of Udaipur]] |- |5876 || [[:en:Udant Martand|Udant Martand]] || [[d:Q12416239|Q12416239]] || [[:as:উদন্ত মাৰ্টাণ্ড|উদন্ত মাৰ্টাণ্ড]] || [[:en:Category:Newspapers published in Kolkata|Category:Newspapers published in Kolkata]] |- |5877 || [[:en:Udayon|Udayon]] || [[d:Q7877036|Q7877036]] || [[:as:উদয়ন|উদয়ন]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |5878 || [[:en:Udbodhan|Udbodhan]] || [[d:Q3349270|Q3349270]] || [[:as:উদ্বোধন|উদ্বোধন]] || [[:en:Category:Mass media in Kolkata|Category:Mass media in Kolkata]] |- |5879 || [[:en:Udit Raj|Udit Raj]] || [[d:Q7877243|Q7877243]] || [[:as:উদিত ৰাজ|উদিত ৰাজ]] || [[:en:Category:Indian anti-caste leaders|Category:Indian anti-caste leaders]] |- |5880 || [[:en:Udumalai Shankar murder case|Udumalai Shankar murder case]] || [[d:Q61065146|Q61065146]] || [[:as:উদুমলাই শংকৰ হত্যাকাণ্ডৰ গোচৰ|উদুমলাই শংকৰ হত্যাকাণ্ডৰ গোচৰ]] || [[:en:Category:Caste-related violence in India|Category:Caste-related violence in India]] |- |5881 || [[:en:Udupi cuisine|Udupi cuisine]] || [[d:Q3595274|Q3595274]] || [[:as:উডুপি খাদ্য|উডুপি খাদ্য]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |5882 || [[:en:Udyan Pandit Award|Udyan Pandit Award]] || [[d:Q7877387|Q7877387]] || [[:as:উদ্যান পণ্ডিত বঁটা|উদ্যান পণ্ডিত বঁটা]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |5883 || [[:en:Udyog Rattan Award|Udyog Rattan Award]] || [[d:Q16937796|Q16937796]] || [[:as:উদ্যোগ ৰত্ন বঁটা|উদ্যোগ ৰত্ন বঁটা]] || [[:en:Category:Indian awards|Category:Indian awards]] |- |5884 || [[:en:Uga Vala|Uga Vala]] || [[d:Q48727548|Q48727548]] || [[:as:উগা ভালা|উগা ভালা]] || [[:en:Category:Indian folklore|Category:Indian folklore]] |- |5885 || [[:en:Ugavali Shukrachi Chandani|Ugavali Shukrachi Chandani]] || [[d:Q130357229|Q130357229]] || [[:as:উগাৱলী শুক্ৰচি চন্দনী|উগাৱলী শুক্ৰচি চন্দনী]] || [[:en:Category:Indian folk songs|Category:Indian folk songs]] |- |5886 || [[:en:Ujjain Simhastha|Ujjain Simhastha]] || [[d:Q12456876|Q12456876]] || [[:as:উজ্জয়িন সিংহস্থ|উজ্জয়িন সিংহস্থ]] || [[:en:Category:Culture of Ujjain|Category:Culture of Ujjain]] |- |5887 || [[:en:Ukai Kappa|Ukai Kappa]] || [[d:Q138029624|Q138029624]] || [[:as:উকাই কাপ্পা|উকাই কাপ্পা]] || [[:en:Category:Meitei mythology|Category:Meitei mythology]] |- |5888 || [[:en:Ulava charu|Ulava charu]] || [[d:Q7878770|Q7878770]] || [[:as:উলাভা চাৰু|উলাভা চাৰু]] || [[:en:Category:Indian soups and stews|Category:Indian soups and stews]] |- |5889 || [[:en:Ulladan|Ulladan]] || [[d:Q140414|Q140414]] || [[:as:উল্লাদান|উল্লাদান]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |5890 || [[:en:Ulpotha|Ulpotha]] || [[d:Q137784933|Q137784933]] || [[:as:উলপোথা|উলপোথা]] || [[:en:Category:Yoga stubs|Category:Yoga stubs]] |- |5891 || [[:en:Ulsavapittennu|Ulsavapittennu]] || [[d:Q18394948|Q18394948]] || [[:as:উলছাভাপিটেন্নু|উলছাভাপিটেন্নু]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |5892 || [[:en:Ultimate Kho Kho|Ultimate Kho Kho]] || [[d:Q115821082|Q115821082]] || [[:as:আলটিমেট খো খো|আলটিমেট খো খো]] || [[:en:Category:Sport in India|Category:Sport in India]] |- |5893 || [[:en:Ultimate Sports Quiz|Ultimate Sports Quiz]] || [[d:Q112811633|Q112811633]] || [[:as:আলটিমেট স্পৰ্টছ কুইজ|আলটিমেট স্পৰ্টছ কুইজ]] || [[:en:Category:Sport in India|Category:Sport in India]] |- |5894 || [[:en:Ultimate flying disc sport in India|Ultimate flying disc sport in India]] || [[d:Q126946624|Q126946624]] || [[:as:ভাৰতত চূড়ান্ত উৰণীয়া ডিস্ক খেল|ভাৰতত চূড়ান্ত উৰণীয়া ডিস্ক খেল]] || [[:en:Category:Sport in India|Category:Sport in India]] |- |5895 || [[:en:Uma Bhatt|Uma Bhatt]] || [[d:Q26465560|Q26465560]] || [[:as:উমা ভাট্ট|উমা ভাট্ট]] || [[:en:Category:Indian feminists|Category:Indian feminists]] |- |5896 || [[:en:Uma Bose|Uma Bose]] || [[d:Q7881008|Q7881008]] || [[:as:উমা বসু|উমা বসু]] || [[:en:Category:Musicians from Kolkata|Category:Musicians from Kolkata]] |- |5897 || [[:en:Umang Lai|Umang Lai]] || [[d:Q85811826|Q85811826]] || [[:as:উমাং লাই|উমাং লাই]] || [[:en:Category:Sanamahism|Category:Sanamahism]] |- |5898 || [[:en:Umbartha|Umbartha]] || [[d:Q7881238|Q7881238]] || [[:as:উম্বৰ্থা|উম্বৰ্থা]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |5899 || [[:en:Unda (film)|Unda]] || [[d:Q59726912|Q59726912]] || [[:as:উণ্ডা (চলচ্চিত্ৰ)|উণ্ডা]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |5900 || [[:en:Unish-Kuri|Unish-Kuri]] || [[d:Q7887007|Q7887007]] || [[:as:উনিছ-কুৰি|উনিছ-কুৰি]] || [[:en:Category:Mass media in Kolkata|Category:Mass media in Kolkata]] |- |5901 || [[:en:United Writers' Association|United Writers' Association]] || [[d:Q7893661|Q7893661]] || [[:as:ইউনাইটেড ৰাইটাৰ্ছ এছ&#39; চিয়েচন|]] || [[:en:Category:Cultural organisations based in India|Category:Cultural organisations based in India]] |- |5902 || [[:en:Universal Woman 2025|Universal Woman 2025]] || [[d:Q135971480|Q135971480]] || [[:as:ইউনিভাৰ্চেল উইমেন ২০২৫|ইউনিভাৰ্চেল উইমেন ২০২৫]] || [[:en:Category:Beauty pageants in India|Category:Beauty pageants in India]] |- |5903 || [[:en:Unmaad|Unmaad]] || [[d:Q7897084|Q7897084]] || [[:as:উনমাদ|উনমাদ]] || [[:en:Category:Culture of Bengaluru|Category:Culture of Bengaluru]] |- |5904 || [[:en:Unnakai|Unnakai]] || [[d:Q7897138|Q7897138]] || [[:as:উন্নকাই|উন্নকাই]] || [[:en:Category:Indian cuisine stubs|Category:Indian cuisine stubs]] |- |5905 || [[:en:Unnal Mudiyum Thambi|Unnal Mudiyum Thambi]] || [[d:Q268668|Q268668]] || [[:as:উন্নাল মুদিয়ুম থাম্বি|উন্নাল মুদিয়ুম থাম্বি]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |5906 || [[:en:Unni appam|Unni appam]] || [[d:Q7897181|Q7897181]] || [[:as:উন্নী আপম|উন্নী আপম]] || [[:en:Category:Indian desserts|Category:Indian desserts]] |- |5907 || [[:en:Untouchability|Untouchability]] || [[d:Q3216180|Q3216180]] || [[:as:অস্পৃশ্যতা|অস্পৃশ্যতা]] || [[:en:Category:Caste system in India|Category:Caste system in India]] |- |5908 || [[:en:Untouchable (novel)|Untouchable]] || [[d:Q3641802|Q3641802]] || [[:as:অস্পৃশ্য (উপন্যাস)|অস্পৃশ্য]] || [[:en:Category:Books about the caste system in India|Category:Books about the caste system in India]] |- |5909 || [[:en:Upadeśasāhasrī|Upadeśasāhasrī]] || [[d:Q7898152|Q7898152]] || [[:as:উপদেশসহশ্ৰী|উপদেশসহশ্ৰী]] || [[:en:Category:Indian philosophy|Category:Indian philosophy]] |- |5910 || [[:en:Uppara|Uppara]] || [[d:Q7898436|Q7898436]] || [[:as:উপপাৰা|উপপাৰা]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |5911 || [[:en:Upper Backward Castes of Bihar|Upper Backward Castes of Bihar]] || [[d:Q105834579|Q105834579]] || [[:as:বিহাৰৰ উচ্চ পিছপৰা জাতি|বিহাৰৰ উচ্চ পিছপৰা জাতি]] || [[:en:Category:Caste system in India|Category:Caste system in India]] |- |5912 || [[:en:Uppi 2|Uppi 2]] || [[d:Q20720857|Q20720857]] || [[:as:উপ্পি ২|উপ্পি ২]] || [[:en:Category:Indian philosophy|Category:Indian philosophy]] |- |5913 || [[:en:Upsaaru|Upsaaru]] || [[d:Q24929014|Q24929014]] || [[:as:উপছাৰু|উপছাৰু]] || [[:en:Category:Indian cuisine stubs|Category:Indian cuisine stubs]] |- |5914 || [[:en:Ura Naha Khongjomba and Pidonnu|Ura Naha Khongjomba and Pidonnu]] || [[d:Q115821761|Q115821761]] || [[:as:উৰা নাহা খংজোম্বা আৰু পিডোন্নু|উৰা নাহা খংজোম্বা আৰু পিডোন্নু]] || [[:en:Category:Meitei mythology|Category:Meitei mythology]] |- |5915 || [[:en:Uran Khatola|Uran Khatola]] || [[d:Q7899629|Q7899629]] || [[:as:উৰাণ খাতোলা|উৰাণ খাতোলা]] || [[:en:Category:Indian folklore|Category:Indian folklore]] |- |5916 || [[:en:Urdu Bazaar|Urdu Bazaar]] || [[d:Q368875|Q368875]] || [[:as:উৰ্দু বজাৰ|উৰ্দু বজাৰ]] || [[:en:Category:Urdu-language culture|Category:Urdu-language culture]] |- |5917 || [[:en:Urdu in Aurangabad|Urdu in Aurangabad]] || [[d:Q7900336|Q7900336]] || [[:as:ঔৰংগাবাদত উৰ্দু|ঔৰংগাবাদত উৰ্দু]] || [[:en:Category:Culture of Aurangabad, Maharashtra|Category:Culture of Aurangabad]] |- |5918 || [[:en:Urdu literature|Urdu literature]] || [[d:Q919944|Q919944]] || [[:as:উৰ্দু সাহিত্য|উৰ্দু সাহিত্য]] || [[:en:Category:Arts in India|Category:Arts in India]] |- |5919 || [[:en:Ureinung|Ureinung]] || [[d:Q22001159|Q22001159]] || [[:as:উৰেইনুং|উৰেইনুং]] || [[:en:Category:Meitei folklore in popular culture|Category:Meitei folklore in popular culture]] |- |5920 || [[:en:Uruli|Uruli]] || [[d:Q7901521|Q7901521]] || [[:as:উৰুলি|উৰুলি]] || [[:en:Category:Indian food preparation utensils|Category:Indian food preparation utensils]] |- |5921 || [[:en:Urumbukal Urangarilla|Urumbukal Urangarilla]] || [[d:Q20900172|Q20900172]] || [[:as:উৰুম্বুকল উৰাংগৰিলা|উৰুম্বুকল উৰাংগৰিলা]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |5922 || [[:en:Urumi|Urumi]] || [[d:Q587488|Q587488]] || [[:as:উৰুমি|উৰুমি]] || [[:en:Category:Indian martial arts|Category:Indian martial arts]] |- |5923 || [[:en:Urumi (film)|Urumi]] || [[d:Q3472360|Q3472360]] || [[:as:উৰুমি (চলচ্চিত্ৰ)|উৰুমি]] || [[:en:Category:Films shot in Pune|Category:Films shot in Pune]] |- |5924 || [[:en:Usire (film)|Usire]] || [[d:Q17029004|Q17029004]] || [[:as:Usire (চলচ্চিত্ৰ)|Usire]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |5925 || [[:en:Usta art|Usta art]] || [[d:Q7902155|Q7902155]] || [[:as:উস্তা আৰ্ট|উস্তা আৰ্ট]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |5926 || [[:en:Uthapuram|Uthapuram]] || [[d:Q24912738|Q24912738]] || [[:as:উত্তৰপুৰম|উত্তৰপুৰম]] || [[:en:Category:Caste-related violence in India|Category:Caste-related violence in India]] |- |5927 || [[:en:Uthapuram caste wall|Uthapuram caste wall]] || [[d:Q104854259|Q104854259]] || [[:as:উত্তৰপুৰম জাতি দেৱাল|উত্তৰপুৰম জাতি দেৱাল]] || [[:en:Category:Caste-related violence in India|Category:Caste-related violence in India]] |- |5928 || [[:en:Uthara Menon|Uthara Menon]] || [[d:Q101250888|Q101250888]] || [[:as:উত্তৰা মেনন|উত্তৰা মেনন]] || [[:en:Category:Indian fashion stylists|Category:Indian fashion stylists]] |- |5929 || [[:en:Uttam Bandu Tupe|Uttam Bandu Tupe]] || [[d:Q19666087|Q19666087]] || [[:as:উত্তম বান্দু টুপে|উত্তম বান্দু টুপে]] || [[:en:Category:Writers from Pune|Category:Writers from Pune]] |- |5930 || [[:en:Uttam Kamble|Uttam Kamble]] || [[d:Q7903305|Q7903305]] || [[:as:উত্তম কাম্বলে|উত্তম কাম্বলে]] || [[:en:Category:Writers from Pune|Category:Writers from Pune]] |- |5931 || [[:en:Uttar Pradesh cuisine|Uttar Pradesh cuisine]] || [[d:Q5192798|Q5192798]] || [[:as:উত্তৰ প্ৰদেশৰ খাদ্য|উত্তৰ প্ৰদেশৰ খাদ্য]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |5932 || [[:en:Uttar Pradesh women's cricket team|Uttar Pradesh women's cricket team]] || [[d:Q28408440|Q28408440]] || [[:as:উত্তৰ প্ৰদেশৰ মহিলা ক্ৰিকেট দল|উত্তৰ প্ৰদেশৰ মহিলা ক্ৰিকেট দল]] || [[:en:Category:Women in Uttar Pradesh|Category:Women in Uttar Pradesh]] |- |5933 || [[:en:Uttarakhand pahari toor dal|Uttarakhand pahari toor dal]] || [[d:Q131933375|Q131933375]] || [[:as:উত্তৰাখণ্ড পাহাৰী তূৰ দালি|উত্তৰাখণ্ড পাহাৰী তূৰ দালি]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |5934 || [[:en:Uttarakhand red rice|Uttarakhand red rice]] || [[d:Q131425606|Q131425606]] || [[:as:উত্তৰাখণ্ড ৰঙা চাউল|উত্তৰাখণ্ড ৰঙা চাউল]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |5935 || [[:en:Uttarapurana|Uttarapurana]] || [[d:Q12416172|Q12416172]] || [[:as:উত্তৰপুৰাণ|উত্তৰপুৰাণ]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |5936 || [[:en:V-Star Creations|V-Star Creations]] || [[d:Q17143922|Q17143922]] || [[:as:ভি-ষ্টাৰ ক্ৰিয়েচনছ|ভি-ষ্টাৰ ক্ৰিয়েচনছ]] || [[:en:Category:Clothing companies of India|Category:Clothing companies of India]] |- |5937 || [[:en:V. G. Jog|V. G. Jog]] || [[d:Q2746687|Q2746687]] || [[:as:ভি জি জগ|ভি জি জগ]] || [[:en:Category:Musicians from Kolkata|Category:Musicians from Kolkata]] |- |5938 || [[:en:VV Puram Food Street|VV Puram Food Street]] || [[d:Q30693619|Q30693619]] || [[:as:ভি ভি পুৰম ফুড ষ্ট্ৰীট|ভি ভি পুৰম ফুড ষ্ট্ৰীট]] || [[:en:Category:Culture of Bengaluru|Category:Culture of Bengaluru]] |- |5939 || [[:en:Vaadamalli|Vaadamalli]] || [[d:Q7907793|Q7907793]] || [[:as:বাদামল্লী|বাদামল্লী]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |5940 || [[:en:Vaadhyar|Vaadhyar]] || [[d:Q7907797|Q7907797]] || [[:as:বাধ্যাৰ|বাধ্যাৰ]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |5941 || [[:en:Vaagri Booli language|Vaagri Booli language]] || [[d:Q7907798|Q7907798]] || [[:as:ভাগ্ৰী বোলি ভাষা|ভাগ্ৰী বোলি ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |5942 || [[:en:Vaanku (film)|Vaanku]] || [[d:Q85812623|Q85812623]] || [[:as:ভাংকু (চলচ্চিত্ৰ)|ভাংকু]] || [[:en:Category:Women's rights in India|Category:Women's rights in India]] |- |5943 || [[:en:Vaasthavam|Vaasthavam]] || [[d:Q14478676|Q14478676]] || [[:as:বাস্থৱম|বাস্থৱম]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |5944 || [[:en:Vaazhai|Vaazhai]] || [[d:Q120692715|Q120692715]] || [[:as:বাঝাই|বাঝাই]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |5945 || [[:en:Vaazhkai (1949 film)|Vaazhkai]] || [[d:Q7917617|Q7917617]] || [[:as:ভাজকাই (১৯৪৯ চনৰ ছবি)|ভাজকাই]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |5946 || [[:en:Vaazhkai Oppandham|Vaazhkai Oppandham]] || [[d:Q48671342|Q48671342]] || [[:as:বাজকাই ওপ্পান্ধম|বাজকাই ওপ্পান্ধম]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |5947 || [[:en:Vaazhnthu Kaattugiren|Vaazhnthu Kaattugiren]] || [[d:Q12942732|Q12942732]] || [[:as:ৱাঝ্নথু কাটটুগিৰেন|ৱাঝ্নথু কাটটুগিৰেন]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |5948 || [[:en:Vachaspati Mishra Dih|Vachaspati Mishra Dih]] || [[d:Q126391687|Q126391687]] || [[:as:বাচস্পতি মিশ্ৰ দিহ|বাচস্পতি মিশ্ৰ দিহ]] || [[:en:Category:Indian philosophy|Category:Indian philosophy]] |- |5949 || [[:en:Vachharadada|Vachharadada]] || [[d:Q7907992|Q7907992]] || [[:as:বচৰাদাদা|বচৰাদাদা]] || [[:en:Category:Hindu folk deities|Category:Hindu folk deities]] |- |5950 || [[:en:VadFest|VadFest]] || [[d:Q19899282|Q19899282]] || [[:as:VadFest|VadFest]] || [[:en:Category:Cultural festivals in India|Category:Cultural festivals in India]] |- |5951 || [[:en:Vada (food)|Vada]] || [[d:Q2723131|Q2723131]] || [[:as:Vada (খাদ্য)|Vada]] || [[:en:Category:Indian fast food|Category:Indian fast food]] |- |5952 || [[:en:Vadakkan Pattukal|Vadakkan Pattukal]] || [[d:Q13114506|Q13114506]] || [[:as:বদক্কান পট্টুকাল|বদক্কান পট্টুকাল]] || [[:en:Category:Kerala folklore|Category:Kerala folklore]] |- |5953 || [[:en:Vadakke Madhom|Vadakke Madhom]] || [[d:Q7908112|Q7908112]] || [[:as:বদক্কে মাধোম|বদক্কে মাধোম]] || [[:en:Category:Culture of Thrissur|Category:Culture of Thrissur]] |- |5954 || [[:en:Vadakkumnadhan|Vadakkumnadhan]] || [[d:Q65320559|Q65320559]] || [[:as:বদক্কুমনাধন|বদক্কুমনাধন]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |5955 || [[:en:Vadakkunnathan Temple|Vadakkunnathan Temple]] || [[d:Q3312281|Q3312281]] || [[:as:বদকুন্নাথন মন্দিৰ|বদকুন্নাথন মন্দিৰ]] || [[:en:Category:Thrissur Pooram|Category:Thrissur Pooram]] |- |5956 || [[:en:Vaddanam|Vaddanam]] || [[d:Q16963460|Q16963460]] || [[:as:বদ্দানাম|বদ্দানাম]] || [[:en:Category:Indian traditions|Category:Indian traditions]] |- |5957 || [[:en:Vaddepalli Srinivas|Vaddepalli Srinivas]] || [[d:Q132153928|Q132153928]] || [[:as:বদ্দেপল্লী শ্ৰীনিবাস|বদ্দেপল্লী শ্ৰীনিবাস]] || [[:en:Category:Indian folk singers|Category:Indian folk singers]] |- |5958 || [[:en:Vaddera|Vaddera]] || [[d:Q19813764|Q19813764]] || [[:as:ভাডেৰা|ভাডেৰা]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |5959 || [[:en:Vadhuya|Vadhuya]] || [[d:Q110555103|Q110555103]] || [[:as:বাধুয়া|বাধুয়া]] || [[:en:Category:Indian clothing|Category:Indian clothing]] |- |5960 || [[:en:Vaduga|Vaduga]] || [[d:Q55636995|Q55636995]] || [[:as:বডুগা|বডুগা]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |5961 || [[:en:Vaidya|Vaidya]] || [[d:Q7908704|Q7908704]] || [[:as:বৈদ্য|বৈদ্য]] || [[:en:Category:Cultural history of India|Category:Cultural history of India]] |- |5962 || [[:en:Vaikarai Pookkal|Vaikarai Pookkal]] || [[d:Q77895288|Q77895288]] || [[:as:বৈকাৰাই পুক্কাল|বৈকাৰাই পুক্কাল]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |5963 || [[:en:Vaikuntha Ekadashi|Vaikuntha Ekadashi]] || [[d:Q3531938|Q3531938]] || [[:as:বৈকুণ্ঠ একাদশী|বৈকুণ্ঠ একাদশী]] || [[:en:Category:Culture of Tiruchirappalli|Category:Culture of Tiruchirappalli]] |- |5964 || [[:en:Vaishali (restaurant)|Vaishali]] || [[d:Q25212608|Q25212608]] || [[:as:বৈশালী (ৰেষ্টুৰেণ্ট)|বৈশালী]] || [[:en:Category:Culture of Pune|Category:Culture of Pune]] |- |5965 || [[:en:Vaishali Menon|Vaishali Menon]] || [[d:Q49001683|Q49001683]] || [[:as:বৈশালী মেনন|বৈশালী মেনন]] || [[:en:Category:Indian fashion stylists|Category:Indian fashion stylists]] |- |5966 || [[:en:Vaishya Vani|Vaishya Vani]] || [[d:Q7908880|Q7908880]] || [[:as:বৈশ্য বাণী|বৈশ্য বাণী]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |5967 || [[:en:Vaiśeṣika Sūtra|Vaiśeṣika Sūtra]] || [[d:Q3553317|Q3553317]] || [[:as:বৈশেষিক সূত্ৰ|বৈশেষিক সূত্ৰ]] || [[:en:Category:Indian philosophy|Category:Indian philosophy]] |- |5968 || [[:en:Vajasaneyi Brahmin|Vajasaneyi Brahmin]] || [[d:None|None]] || [[:as:বাজসনেয়ী ব্ৰাহ্মণ|বাজসনেয়ী ব্ৰাহ্মণ]] || [[:en:Category:Culture of Mithila|Category:Culture of Mithila]] |- |5969 || [[:en:Vajra-mushti|Vajra-mushti]] || [[d:Q7908937|Q7908937]] || [[:as:বজ্ৰ-মুষ্টি|বজ্ৰ-মুষ্টি]] || [[:en:Category:Indian martial arts|Category:Indian martial arts]] |- |5970 || [[:en:Vajrayana|Vajrayana]] || [[d:Q10127829|Q10127829]] || [[:as:বজ্ৰায়ণ|বজ্ৰায়ণ]] || [[:en:Category:Tantra|Category:Tantra]] |- |5971 || [[:en:Vajreshvari Devi|Vajreshvari Devi]] || [[d:Q137360016|Q137360016]] || [[:as:বজ্ৰেশ্বৰী দেৱী|বজ্ৰেশ্বৰী দেৱী]] || [[:en:Category:Hindu goddesses|Category:Hindu goddesses]] |- |5972 || [[:en:Valaikaapu|Valaikaapu]] || [[d:Q7909208|Q7909208]] || [[:as:ৱালাইকাপু|ৱালাইকাপু]] || [[:en:Category:Maternity in India|Category:Maternity in India]] |- |5973 || [[:en:Valan|Valan]] || [[d:Q16291143|Q16291143]] || [[:as:ভেলান|ভেলান]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |5974 || [[:en:Valangai|Valangai]] || [[d:Q17070167|Q17070167]] || [[:as:ৱালংগাই|ৱালংগাই]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |5975 || [[:en:Valari|Valari]] || [[d:Q7909266|Q7909266]] || [[:as:ৱালাৰী|ৱালাৰী]] || [[:en:Category:Tamil martial arts|Category:Tamil martial arts]] |- |5976 || [[:en:Valentine Cameron Prinsep|Valentine Cameron Prinsep]] || [[d:Q3034202|Q3034202]] || [[:as:ভেলেণ্টাইন কেমেৰন প্ৰিন্সেপ|ভেলেণ্টাইন কেমেৰন প্ৰিন্সেপ]] || [[:en:Category:Artists from Kolkata|Category:Artists from Kolkata]] |- |5977 || [[:en:Vallanattu Chettiar|Vallanattu Chettiar]] || [[d:Q18395211|Q18395211]] || [[:as:ভেলানাট্টু চেট্টিয়াৰ|ভেলানাট্টু চেট্টিয়াৰ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |5978 || [[:en:Valli (film)|Valli]] || [[d:Q7912402|Q7912402]] || [[:as:ভল্লী (চলচ্চিত্ৰ)|ভল্লী]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |5979 || [[:en:Valliettan|Valliettan]] || [[d:Q7912415|Q7912415]] || [[:as:ভেলিয়েটান|ভেলিয়েটান]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |5980 || [[:en:Vamsi (film)|Vamsi]] || [[d:Q7913060|Q7913060]] || [[:as:বামসি (চলচ্চিত্ৰ)|বামসি]] || [[:en:Category:Films about fashion in India|Category:Films about fashion in India]] |- |5981 || [[:en:Van Baoria|Van Baoria]] || [[d:Q7913139|Q7913139]] || [[:as:ভ্যান বাওৰিয়া|ভ্যান বাওৰিয়া]] || [[:en:Category:Scheduled Tribes of India|Category:Scheduled Tribes of India]] |- |5982 || [[:en:Vanadevatha|Vanadevatha]] || [[d:Q18358149|Q18358149]] || [[:as:বানাদেৱতা|বানাদেৱতা]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |5983 || [[:en:Vanaja (film)|Vanaja]] || [[d:Q634541|Q634541]] || [[:as:বনাজা (চলচ্চিত্ৰ)|বনাজা]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |5984 || [[:en:Vanaprastham|Vanaprastham]] || [[d:Q7913965|Q7913965]] || [[:as:বানপ্ৰস্থম|বানপ্ৰস্থম]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |5985 || [[:en:Vanda Scaravelli|Vanda Scaravelli]] || [[d:Q19365761|Q19365761]] || [[:as:ভাণ্ডা স্কাৰাভেলি|ভাণ্ডা স্কাৰাভেলি]] || [[:en:Category:Yogis|Category:Yogis]] |- |5986 || [[:en:Vandana Shiva|Vandana Shiva]] || [[d:Q235451|Q235451]] || [[:as:বন্দনা শিৱ|বন্দনা শিৱ]] || [[:en:Category:Indian feminists|Category:Indian feminists]] |- |5987 || [[:en:Vandhaale Magaraasi|Vandhaale Magaraasi]] || [[d:Q12988750|Q12988750]] || [[:as:ভানধালে মগৰাচী|ভানধালে মগৰাচী]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |5988 || [[:en:Vanita Ratnam Award|Vanita Ratnam Award]] || [[d:Q31701099|Q31701099]] || [[:as:বনীতা ৰত্নম বঁটা|বনীতা ৰত্নম বঁটা]] || [[:en:Category:Women in India|Category:Women in India]] |- |5989 || [[:en:Vanjari caste|Vanjari caste]] || [[d:Q6330654|Q6330654]] || [[:as:বঞ্জাৰি জাতি|বঞ্জাৰি জাতি]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |5990 || [[:en:Vankai|Vankai]] || [[d:Q7915056|Q7915056]] || [[:as:ভাংকাই|ভাংকাই]] || [[:en:Category:Indian cuisine stubs|Category:Indian cuisine stubs]] |- |5991 || [[:en:Vankar|Vankar]] || [[d:Q7915061|Q7915061]] || [[:as:বংকাৰ|বংকাৰ]] || [[:en:Category:Scheduled Castes|Category:Scheduled Castes]] |- |5992 || [[:en:Vannar|Vannar]] || [[d:Q24610570|Q24610570]] || [[:as:ভান্নাৰ|ভান্নাৰ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |5993 || [[:en:Vanniyar|Vanniyar]] || [[d:Q7915134|Q7915134]] || [[:as:বন্নিয়াৰ|বন্নিয়াৰ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |5994 || [[:en:Vanza|Vanza]] || [[d:Q7968205|Q7968205]] || [[:as:ভানজা|ভানজা]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |5995 || [[:en:Vanzha|Vanzha]] || [[d:Q7915286|Q7915286]] || [[:as:ভানঝা|ভানঝা]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |5996 || [[:en:Varanfal|Varanfal]] || [[d:Q7915442|Q7915442]] || [[:as:বৰাণফল|বৰাণফল]] || [[:en:Category:Indian cuisine stubs|Category:Indian cuisine stubs]] |- |5997 || [[:en:Varavelpu|Varavelpu]] || [[d:Q7915484|Q7915484]] || [[:as:বাৰভেলপু|বাৰভেলপু]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |5998 || [[:en:Vardhmaneshwar Nath Mahadev Mandir|Vardhmaneshwar Nath Mahadev Mandir]] || [[d:Q138003218|Q138003218]] || [[:as:বৰ্দ্ধ্মনেশ্বৰ নাথ মহাদেৱ মন্দিৰ|বৰ্দ্ধ্মনেশ্বৰ নাথ মহাদেৱ মন্দিৰ]] || [[:en:Category:Culture of Mithila|Category:Culture of Mithila]] |- |5999 || [[:en:Variar|Variar]] || [[d:Q7915782|Q7915782]] || [[:as:ভেৰিয়াৰ|ভেৰিয়াৰ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |6000 || [[:en:Varieties of biryani|Varieties of biryani]] || [[d:Q137427370|Q137427370]] || [[:as:বিৰিয়ানীৰ জাত|বিৰিয়ানীৰ জাত]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |6001 || [[:en:Varija Bajaj|Varija Bajaj]] || [[d:Q104149890|Q104149890]] || [[:as:বৰিজা বাজাজ|বৰিজা বাজাজ]] || [[:en:Category:Indian fashion designers|Category:Indian fashion designers]] |- |6002 || [[:en:Varikkasseri Mana|Varikkasseri Mana]] || [[d:Q24951921|Q24951921]] || [[:as:ৱৰিক্কাছেৰী মানা|ৱৰিক্কাছেৰী মানা]] || [[:en:Category:Cultural heritage of India|Category:Cultural heritage of India]] |- |6003 || [[:en:Vark|Vark]] || [[d:Q2412378|Q2412378]] || [[:as:ভাৰ্ক|ভাৰ্ক]] || [[:en:Category:Indian desserts|Category:Indian desserts]] |- |6004 || [[:en:Varma kalai|Varma kalai]] || [[d:Q983842|Q983842]] || [[:as:বৰ্মা কলৈ|বৰ্মা কলৈ]] || [[:en:Category:Indian martial arts|Category:Indian martial arts]] |- |6005 || [[:en:Varnashilpi Venkatappa Award|Varnashilpi Venkatappa Award]] || [[d:Q15722059|Q15722059]] || [[:as:বৰ্ণশিলপি ভেংকটপ্পা বঁটা|বৰ্ণশিলপি ভেংকটপ্পা বঁটা]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |6006 || [[:en:Varnyathil Aashanka|Varnyathil Aashanka]] || [[d:Q39057573|Q39057573]] || [[:as:বৰ্ণ্যাথিল আশংকা|বৰ্ণ্যাথিল আশংকা]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |6007 || [[:en:Varsha Shilpa|Varsha Shilpa]] || [[d:Q49001678|Q49001678]] || [[:as:বছৰ শিল্পা|বছৰ শিল্পা]] || [[:en:Category:Indian fashion designers|Category:Indian fashion designers]] |- |6008 || [[:en:Varsham (2014 film)|Varsham]] || [[d:Q18170622|Q18170622]] || [[:as:বছৰম (২০১৪ চনৰ ছবি)|বছৰম]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |6009 || [[:en:Varuthapadatha Valibar Sangam|Varuthapadatha Valibar Sangam]] || [[d:Q15032092|Q15032092]] || [[:as:বৰুথপদথ বলিবৰ সংগম|বৰুথপদথ বলিবৰ সংগম]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |6010 || [[:en:Vasanta Habba|Vasanta Habba]] || [[d:Q7916348|Q7916348]] || [[:as:বসন্ত হাব্বা|বসন্ত হাব্বা]] || [[:en:Category:Cultural festivals in India|Category:Cultural festivals in India]] |- |6011 || [[:en:Vasavi Kanyaka Parameshvari|Vasavi Kanyaka Parameshvari]] || [[d:Q7916399|Q7916399]] || [[:as:বাসৱী কন্যাক পৰমেশ্বৰী|বাসৱী কন্যাক পৰমেশ্বৰী]] || [[:en:Category:Religion in India|Category:Religion in India]] |- |6012 || [[:en:Vasavi language|Vasavi language]] || [[d:Q765418|Q765418]] || [[:as:বাসৱী ভাষা|বাসৱী ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |6013 || [[:en:Vasmat turmeric|Vasmat turmeric]] || [[d:Q131703685|Q131703685]] || [[:as:বাছমত হলুদ|বাছমত হলুদ]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |6014 || [[:en:Vasoorimala|Vasoorimala]] || [[d:Q31700303|Q31700303]] || [[:as:বসুৰিমালা|বসুৰিমালা]] || [[:en:Category:Kerala folklore|Category:Kerala folklore]] |- |6015 || [[:en:Vastu shastra|Vastu shastra]] || [[d:Q1120985|Q1120985]] || [[:as:বাস্তু শাস্ত্ৰ|বাস্তু শাস্ত্ৰ]] || [[:en:Category:Superstitions of India|Category:Superstitions of India]] |- |6016 || [[:en:Vasu Pisharody|Vasu Pisharody]] || [[d:Q12065922|Q12065922]] || [[:as:বসু পিশাৰোডী|বসু পিশাৰোডী]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |6017 || [[:en:Vasudha Dhagamwar|Vasudha Dhagamwar]] || [[d:Q109371853|Q109371853]] || [[:as:বসুধ ধাগমৱাৰ|বসুধ ধাগমৱাৰ]] || [[:en:Category:Indian feminists|Category:Indian feminists]] |- |6018 || [[:en:Vasuki Bhaskar|Vasuki Bhaskar]] || [[d:Q7917030|Q7917030]] || [[:as:বাসুকী ভাস্কৰ|বাসুকী ভাস্কৰ]] || [[:en:Category:Indian fashion designers|Category:Indian fashion designers]] |- |6019 || [[:en:Vatakkiruttal|Vatakkiruttal]] || [[d:Q12988670|Q12988670]] || [[:as:বাটককিৰুত্তল|বাটককিৰুত্তল]] || [[:en:Category:Tamil martial arts|Category:Tamil martial arts]] |- |6020 || [[:en:Vatalia Prajapati|Vatalia Prajapati]] || [[d:Q19899132|Q19899132]] || [[:as:বতলীয়া প্ৰজাপতি|বতলীয়া প্ৰজাপতি]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |6021 || [[:en:Vateria indica oil|Vateria indica oil]] || [[d:Q15071717|Q15071717]] || [[:as:ভেটেৰিয়া ইণ্ডিকা তেল|ভেটেৰিয়া ইণ্ডিকা তেল]] || [[:en:Category:Food and drink in India|Category:Food and drink in India]] |- |6022 || [[:en:Vathima|Vathima]] || [[d:Q7917111|Q7917111]] || [[:as:ৱাথিমা|ৱাথিমা]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |6023 || [[:en:Vayyari Bhama|Vayyari Bhama]] || [[d:Q29467838|Q29467838]] || [[:as:ভায়াৰি ভামা|ভায়াৰি ভামা]] || [[:en:Category:Films based on Indian folklore|Category:Films based on Indian folklore]] |- |6024 || [[:en:Vazhakku Enn 18/9|Vazhakku Enn 18/9]] || [[d:Q5239035|Q5239035]] || [[:as:ভাঝাক্কু এন ১৮/৯|ভাঝাক্কু এন ১৮/৯]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |6025 || [[:en:Vazhenkada Kunchu Nair|Vazhenkada Kunchu Nair]] || [[d:Q7917613|Q7917613]] || [[:as:বাঝেনকাদা কুঞ্চু নাইৰ|বাঝেনকাদা কুঞ্চু নাইৰ]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |6026 || [[:en:Vazhenkada Vijayan|Vazhenkada Vijayan]] || [[d:Q1703559|Q1703559]] || [[:as:বঝেংকদা বিজয়ন|বঝেংকদা বিজয়ন]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |6027 || [[:en:Vazhvu En Pakkam|Vazhvu En Pakkam]] || [[d:Q21647272|Q21647272]] || [[:as:ভাজভু এন পাক্কাম|ভাজভু এন পাক্কাম]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |6028 || [[:en:Vedanga|Vedanga]] || [[d:Q8229202|Q8229202]] || [[:as:বেদাংগ|বেদাংগ]] || [[:en:Category:Indian philosophy|Category:Indian philosophy]] |- |6029 || [[:en:Vedham Pudhithu|Vedham Pudhithu]] || [[d:Q7917975|Q7917975]] || [[:as:বেধাম পুধিথু|বেধাম পুধিথু]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |6030 || [[:en:Vedic Heritage Portal|Vedic Heritage Portal]] || [[d:Q129744899|Q129744899]] || [[:as:বৈদিক ঐতিহ্য পৰ্টেল|বৈদিক ঐতিহ্য পৰ্টেল]] || [[:en:Category:Ministry of Culture (India)|Category:Ministry of Culture]] |- |6031 || [[:en:Vedic science|Vedic science]] || [[d:Q29970507|Q29970507]] || [[:as:বৈদিক বিজ্ঞান|বৈদিক বিজ্ঞান]] || [[:en:Category:Indian philosophy|Category:Indian philosophy]] |- |6032 || [[:en:Veer Hamirji – Somnath ni Sakhate|Veer Hamirji – Somnath ni Sakhate]] || [[d:Q7918103|Q7918103]] || [[:as:বীৰ হামিৰজী – সোমনাথ নি সখাতে|বীৰ হামিৰজী – সোমনাথ নি সখাতে]] || [[:en:Category:Films based on Indian folklore|Category:Films based on Indian folklore]] |- |6033 || [[:en:Veer Murarbaji|Veer Murarbaji]] || [[d:Q131756509|Q131756509]] || [[:as:বীৰ মুৰাৰবাজী|বীৰ মুৰাৰবাজী]] || [[:en:Category:Indian martial arts films|Category:Indian martial arts films]] |- |6034 || [[:en:Veeram (2016 film)|Veeram]] || [[d:Q27940690|Q27940690]] || [[:as:বীৰাম (২০১৬ চনৰ ছবি)|বীৰাম]] || [[:en:Category:Indian martial arts films|Category:Indian martial arts films]] |- |6035 || [[:en:Veg kolhapuri|Veg kolhapuri]] || [[d:Q7918241|Q7918241]] || [[:as:ভেজ কলহাপুৰী|ভেজ কলহাপুৰী]] || [[:en:Category:Indian cuisine stubs|Category:Indian cuisine stubs]] |- |6036 || [[:en:Vegetarian and non-vegetarian marks|Vegetarian and non-vegetarian marks]] || [[d:Q7918353|Q7918353]] || [[:as:নিৰামিষ আৰু অনিৰামিষ চিহ্ন|নিৰামিষ আৰু অনিৰামিষ চিহ্ন]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |6037 || [[:en:Veguli Penn|Veguli Penn]] || [[d:Q12943395|Q12943395]] || [[:as:ভেগুলি পেন|ভেগুলি পেন]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |6038 || [[:en:Velakali|Velakali]] || [[d:Q3595573|Q3595573]] || [[:as:ভেলাকালি|ভেলাকালি]] || [[:en:Category:Kerala folklore|Category:Kerala folklore]] |- |6039 || [[:en:Velama|Velama]] || [[d:Q7918792|Q7918792]] || [[:as:ভেলামা|ভেলামা]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |6040 || [[:en:Velar (caste)|Velar]] || [[d:Q107175478|Q107175478]] || [[:as:ভেলাৰ (জাতি)|ভেলাৰ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |6041 || [[:en:Vellalar|Vellalar]] || [[d:Q3522382|Q3522382]] || [[:as:ভেলালাৰ|ভেলালাৰ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |6042 || [[:en:Vellithira (2003 film)|Vellithira]] || [[d:Q7919193|Q7919193]] || [[:as:ভেলিথিৰা (২০০৩ চনৰ ছবি)|ভেলিথিৰা]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |6043 || [[:en:Vellore Spiny brinjal|Vellore Spiny brinjal]] || [[d:Q131459712|Q131459712]] || [[:as:ভেলোৰ স্পাইনি ব্ৰঞ্জল|ভেলোৰ স্পাইনি ব্ৰঞ্জল]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |6044 || [[:en:Venket Ram|Venket Ram]] || [[d:Q7920105|Q7920105]] || [[:as:ভেংকেট ৰাম|ভেংকেট ৰাম]] || [[:en:Category:Indian fashion photographers|Category:Indian fashion photographers]] |- |6045 || [[:en:Vernon Thomas|Vernon Thomas]] || [[d:Q7922247|Q7922247]] || [[:as:ভাৰ্নন থমাছ|ভাৰ্নন থমাছ]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |6046 || [[:en:Verrier Elwin|Verrier Elwin]] || [[d:Q3556093|Q3556093]] || [[:as:ভেৰিয়াৰ এলউইন|ভেৰিয়াৰ এলউইন]] || [[:en:Category:Indian folklorists|Category:Indian folklorists]] |- |6047 || [[:en:VerseVille|VerseVille]] || [[d:Q7732016|Q7732016]] || [[:as:ভাৰ্চভিল|ভাৰ্চভিল]] || [[:en:Category:Mass media in Kolkata|Category:Mass media in Kolkata]] |- |6048 || [[:en:Verve (Indian magazine)|Verve]] || [[d:Q7923007|Q7923007]] || [[:as:Verve (ভাৰতীয় আলোচনী)|Verve]] || [[:en:Category:Women's magazines published in India|Category:Women's magazines published in India]] |- |6049 || [[:en:Veshti|Veshti]] || [[d:Q20551871|Q20551871]] || [[:as:ভেষ্টি|ভেষ্টি]] || [[:en:Category:Indian clothing|Category:Indian clothing]] |- |6050 || [[:en:Vessantara Jātaka|Vessantara Jātaka]] || [[d:Q4929932|Q4929932]] || [[:as:ভেছান্তৰা জাতক|ভেছান্তৰা জাতক]] || [[:en:Category:Indian folklore|Category:Indian folklore]] |- |6051 || [[:en:Vettaikaaran (2009 film)|Vettaikaaran]] || [[d:Q3531049|Q3531049]] || [[:as:ভেত্তাইকাৰণ (২০০৯ চনৰ ছবি)|ভেত্তাইকাৰণ]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |6052 || [[:en:Vettuva Gounder|Vettuva Gounder]] || [[d:Q130741486|Q130741486]] || [[:as:ভেট্টুভা গাউণ্ডাৰ|ভেট্টুভা গাউণ্ডাৰ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |6053 || [[:en:ViBGYOR Film Festival|ViBGYOR Film Festival]] || [[d:Q7924309|Q7924309]] || [[:as:ViBGYOR চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ|ViBGYOR চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ]] || [[:en:Category:Culture of Thrissur|Category:Culture of Thrissur]] |- |6054 || [[:en:Vibhavari Deshpande|Vibhavari Deshpande]] || [[d:Q4279645|Q4279645]] || [[:as:বিভাৱৰী দেশপাণ্ডে|বিভাৱৰী দেশপাণ্ডে]] || [[:en:Category:Writers from Pune|Category:Writers from Pune]] |- |6055 || [[:en:Vibhuti|Vibhuti]] || [[d:Q690749|Q690749]] || [[:as:বিভূতি|বিভূতি]] || [[:en:Category:Yoga concepts|Category:Yoga concepts]] |- |6056 || [[:en:Vicky Ratnani|Vicky Ratnani]] || [[d:Q24053460|Q24053460]] || [[:as:বিকি ৰত্ননী|বিকি ৰত্ননী]] || [[:en:Category:Indian chefs|Category:Indian chefs]] |- |6057 || [[:en:Viduthalai Part 1|Viduthalai Part 1]] || [[d:Q106912855|Q106912855]] || [[:as:বিদুঠালাই ১ম খণ্ড|বিদুঠালাই ১ম খণ্ড]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |6058 || [[:en:Viduthalai Part 2|Viduthalai Part 2]] || [[d:Q120983618|Q120983618]] || [[:as:বিদুঠালাই ২য় খণ্ড|বিদুঠালাই ২য় খণ্ড]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |6059 || [[:en:Vidya (philosophy)|Vidya]] || [[d:Q18208196|Q18208196]] || [[:as:বিদ্যা (দৰ্শন)|বিদ্যা]] || [[:en:Category:Tantra|Category:Tantra]] |- |6060 || [[:en:Vietnam Colony|Vietnam Colony]] || [[d:Q7928496|Q7928496]] || [[:as:ভিয়েটনাম কলনী|ভিয়েটনাম কলনী]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |6061 || [[:en:Vietnam Colony (1994 film)|Vietnam Colony]] || [[d:Q7928497|Q7928497]] || [[:as:ভিয়েটনাম কলনী (১৯৯৪ চনৰ ছবি)|ভিয়েটনাম কলনী]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |6062 || [[:en:Vihangamyoga|Vihangamyoga]] || [[d:Q4011592|Q4011592]] || [[:as:বিহংগমযোগ|বিহংগমযোগ]] || [[:en:Category:Indian philosophy|Category:Indian philosophy]] |- |6063 || [[:en:Vij's|Vij's]] || [[d:Q130198950|Q130198950]] || [[:as:বিজৰ|বিজৰ]] || [[:en:Category:Indian restaurants|Category:Indian restaurants]] |- |6064 || [[:en:Vijay Kichlu|Vijay Kichlu]] || [[d:Q7929157|Q7929157]] || [[:as:বিজয় কিচলু|বিজয় কিচলু]] || [[:en:Category:Musicians from Kolkata|Category:Musicians from Kolkata]] |- |6065 || [[:en:Vijayam Manade|Vijayam Manade]] || [[d:Q48671648|Q48671648]] || [[:as:বিজয়ম মানদে|বিজয়ম মানদে]] || [[:en:Category:Films based on Indian folklore|Category:Films based on Indian folklore]] |- |6066 || [[:en:Vijaydan Detha|Vijaydan Detha]] || [[d:Q3558247|Q3558247]] || [[:as:বিজয়দন দেৱতা|বিজয়দন দেৱতা]] || [[:en:Category:Indian folklorists|Category:Indian folklorists]] |- |6067 || [[:en:Vijayvargiya|Vijayvargiya]] || [[d:Q7929328|Q7929328]] || [[:as:বিজয়বৰ্গীয়া|বিজয়বৰ্গীয়া]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |6068 || [[:en:Vijñāna Bhairava Tantra|Vijñāna Bhairava Tantra]] || [[d:Q2005649|Q2005649]] || [[:as:বিজ্ঞান ভৈৰৱ তন্ত্ৰ|বিজ্ঞান ভৈৰৱ তন্ত্ৰ]] || [[:en:Category:Indian philosophy|Category:Indian philosophy]] |- |6069 || [[:en:Vikram Bawa|Vikram Bawa]] || [[d:Q16210538|Q16210538]] || [[:as:বিক্ৰম বাৱা|বিক্ৰম বাৱা]] || [[:en:Category:Indian fashion photographers|Category:Indian fashion photographers]] |- |6070 || [[:en:Vikram Phadnis|Vikram Phadnis]] || [[d:Q106109788|Q106109788]] || [[:as:বিক্ৰম ফাডনীছ|বিক্ৰম ফাডনীছ]] || [[:en:Category:Indian fashion designers|Category:Indian fashion designers]] |- |6071 || [[:en:Vikram Sunderam|Vikram Sunderam]] || [[d:Q27663786|Q27663786]] || [[:as:বিক্ৰম সুন্দৰম|বিক্ৰম সুন্দৰম]] || [[:en:Category:Indian chefs|Category:Indian chefs]] |- |6072 || [[:en:Vikram Vedha|Vikram Vedha]] || [[d:Q27963176|Q27963176]] || [[:as:বিক্ৰম বেধা|বিক্ৰম বেধা]] || [[:en:Category:Films based on Indian folklore|Category:Films based on Indian folklore]] |- |6073 || [[:en:Vikram Vetal|Vikram Vetal]] || [[d:Q21647284|Q21647284]] || [[:as:বিক্ৰম ভেতাল|বিক্ৰম ভেতাল]] || [[:en:Category:Films based on Indian folklore|Category:Films based on Indian folklore]] |- |6074 || [[:en:Vikram Vij|Vikram Vij]] || [[d:Q7929580|Q7929580]] || [[:as:বিক্ৰম বিজ|বিক্ৰম বিজ]] || [[:en:Category:Indian chefs|Category:Indian chefs]] |- |6075 || [[:en:Village Cooking Channel|Village Cooking Channel]] || [[d:Q107571092|Q107571092]] || [[:as:গাঁৱৰ ৰন্ধন চেনেল|গাঁৱৰ ৰন্ধন চেনেল]] || [[:en:Category:Indian chefs|Category:Indian chefs]] |- |6076 || [[:en:Villu (film)|Villu]] || [[d:Q7931129|Q7931129]] || [[:as:ভিলু (চলচ্চিত্ৰ)|ভিলু]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |6077 || [[:en:Vinayak Khedekar|Vinayak Khedekar]] || [[d:Q105077104|Q105077104]] || [[:as:বিনায়ক খেডেকাৰ|বিনায়ক খেডেকাৰ]] || [[:en:Category:Indian folklorists|Category:Indian folklorists]] |- |6078 || [[:en:Vineet Bhatia|Vineet Bhatia]] || [[d:Q100696378|Q100696378]] || [[:as:বিনীত ভাটিয়া|বিনীত ভাটিয়া]] || [[:en:Category:Indian chefs|Category:Indian chefs]] |- |6079 || [[:en:Vinnaithaandi Varuvaayaa (TV series)|Vinnaithaandi Varuvaayaa]] || [[d:Q28183245|Q28183245]] || [[:as:বিন্নয়থান্দি বৰুভায়া (টিভি ধাৰাবাহিক)|বিন্নয়থান্দি বৰুভায়া]] || [[:en:Category:Television shows set in Kolkata|Category:Television shows set in Kolkata]] |- |6080 || [[:en:Vintage and Classic Car Museum|Vintage and Classic Car Museum]] || [[d:Q24952067|Q24952067]] || [[:as:ভিনটেজ আৰু ক্লাছিক কাৰ মিউজিয়াম|ভিনটেজ আৰু ক্লাছিক কাৰ মিউজিয়াম]] || [[:en:Category:Culture of Udaipur|Category:Culture of Udaipur]] |- |6081 || [[:en:Vinyali|Vinyali]] || [[d:Q7932918|Q7932918]] || [[:as:বিন্যালি|বিন্যালি]] || [[:en:Category:Indian cuisine stubs|Category:Indian cuisine stubs]] |- |6082 || [[:en:Violence against women in India|Violence against women in India]] || [[d:Q13302103|Q13302103]] || [[:as:ভাৰতত নাৰীৰ ওপৰত হোৱা হিংসা|ভাৰতত নাৰীৰ ওপৰত হোৱা হিংসা]] || [[:en:Category:Women's rights in India|Category:Women's rights in India]] |- |6083 || [[:en:Vir Sanghvi|Vir Sanghvi]] || [[d:Q7933534|Q7933534]] || [[:as:বীৰ সংঘবী|বীৰ সংঘবী]] || [[:en:Category:Indian food writers|Category:Indian food writers]] |- |6084 || [[:en:Virasat (festival)|Virasat]] || [[d:Q7933653|Q7933653]] || [[:as:বিৰাসত (উৎসৱ)|বিৰাসত]] || [[:en:Category:Cultural heritage of India|Category:Cultural heritage of India]] |- |6085 || [[:en:Virkar|Virkar]] || [[d:Q123416376|Q123416376]] || [[:as:বীৰকাৰ|বীৰকাৰ]] || [[:en:Category:Indian names|Category:Indian names]] |- |6086 || [[:en:Virupakshi Hill Banana|Virupakshi Hill Banana]] || [[d:Q126478394|Q126478394]] || [[:as:বিৰূপাক্ষী পাহাৰীয়া কলা|বিৰূপাক্ষী পাহাৰীয়া কলা]] || [[:en:Category:GI Tagged banana varieties of India|Category:GI Tagged banana varieties of India]] |- |6087 || [[:en:Vishakha and Others v. State of Rajasthan|Vishakha and Others v. State of Rajasthan]] || [[d:Q15277986|Q15277986]] || [[:as:বিশাখা আৰু অন্যান্য বনাম ৰাজস্থান ৰাজ্য|বিশাখা আৰু অন্যান্য বনাম ৰাজস্থান ৰাজ্য]] || [[:en:Category:Women's rights in India|Category:Women's rights in India]] |- |6088 || [[:en:Vishal Mishra (director)|Vishal Mishra]] || [[d:Q28173592|Q28173592]] || [[:as:বিশাল মিশ্ৰ (পৰিচালক)|বিশাল মিশ্ৰ]] || [[:en:Category:National Institute of Fashion Technology alumni|Category:National Institute of Fashion Technology alumni]] |- |6089 || [[:en:Vishkanya Ek Anokhi Prem Kahani|Vishkanya Ek Anokhi Prem Kahani]] || [[d:Q22691416|Q22691416]] || [[:as:বিষ্ণ্য এক অনোখী প্ৰেম কাহিনী|বিষ্ণ্য এক অনোখী প্ৰেম কাহিনী]] || [[:en:Category:Television shows set in Kolkata|Category:Television shows set in Kolkata]] |- |6090 || [[:en:Vishnu Moreshwar Mahajani|Vishnu Moreshwar Mahajani]] || [[d:Q7935973|Q7935973]] || [[:as:বিষ্ণু মৰেশ্বৰ মহাজনী|বিষ্ণু মৰেশ্বৰ মহাজনী]] || [[:en:Category:Writers from Pune|Category:Writers from Pune]] |- |6091 || [[:en:Vishwa Madhwa Maha Parishat|Vishwa Madhwa Maha Parishat]] || [[d:Q85813314|Q85813314]] || [[:as:বিশ্ব মাধোৱা মহা পৰিষদ|বিশ্ব মাধোৱা মহা পৰিষদ]] || [[:en:Category:Yoga organizations|Category:Yoga organizations]] |- |6092 || [[:en:Visuddhimagga|Visuddhimagga]] || [[d:Q200447|Q200447]] || [[:as:বিষুদ্ধিমগ্গ|বিষুদ্ধিমগ্গ]] || [[:en:Category:Works about yoga|Category:Works about yoga]] |- |6093 || [[:en:Vivek Kane|Vivek Kane]] || [[d:Q23664191|Q23664191]] || [[:as:বিবেক কেন|বিবেক কেন]] || [[:en:Category:Writers from Pune|Category:Writers from Pune]] |- |6094 || [[:en:Vivek Singh (chef)|Vivek Singh]] || [[d:Q16213831|Q16213831]] || [[:as:বিবেক সিং (চেফ)|বিবেক সিং]] || [[:en:Category:Indian television chefs|Category:Indian television chefs]] |- |6095 || [[:en:Vogue India|Vogue India]] || [[d:Q7939424|Q7939424]] || [[:as:ভোগ ইণ্ডিয়া|ভোগ ইণ্ডিয়া]] || [[:en:Category:Women's magazines published in India|Category:Women's magazines published in India]] |- |6096 || [[:en:Vrinda (goddess)|Vrinda]] || [[d:None|None]] || [[:as:বৃন্দা (দেৱী)|বৃন্দা]] || [[:en:Category:Hindu goddesses|Category:Hindu goddesses]] |- |6097 || [[:en:Vritti|Vritti]] || [[d:Q3563680|Q3563680]] || [[:as:বৃত্তি|বৃত্তি]] || [[:en:Category:Yoga concepts|Category:Yoga concepts]] |- |6098 || [[:en:Vyasa Peetha|Vyasa Peetha]] || [[d:Q126367211|Q126367211]] || [[:as:ব্যাস পীঠা|ব্যাস পীঠা]] || [[:en:Category:Indian philosophy|Category:Indian philosophy]] |- |6099 || [[:en:Vyatipāta|Vyatipāta]] || [[d:Q124504855|Q124504855]] || [[:as:ব্যাতিপত|ব্যাতিপত]] || [[:en:Category:Superstitions of India|Category:Superstitions of India]] |- |6100 || [[:en:Vārttikakāra|Vārttikakāra]] || [[d:Q7944898|Q7944898]] || [[:as:বাৰ্তিকাকাৰ|বাৰ্তিকাকাৰ]] || [[:en:Category:Indian philosophy|Category:Indian philosophy]] |- |6101 || [[:en:W. O. E. Oesterley|W. O. E. Oesterley]] || [[d:Q15434822|Q15434822]] || [[:as:WOE অষ্টাৰলি|WOE অষ্টাৰলি]] || [[:en:Category:Christian clergy from Kolkata|Category:Christian clergy from Kolkata]] |- |6102 || [[:en:Wagdi|Wagdi]] || [[d:Q7959490|Q7959490]] || [[:as:ৱাগদি|ৱাগদি]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |6103 || [[:en:Waghya|Waghya]] || [[d:Q55637324|Q55637324]] || [[:as:ৱাঘ্য|ৱাঘ্য]] || [[:en:Category:Indian folklore|Category:Indian folklore]] |- |6104 || [[:en:Waigaon turmeric|Waigaon turmeric]] || [[d:Q131696521|Q131696521]] || [[:as:ৱাইগাওঁ হলুদ|ৱাইগাওঁ হলুদ]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |6105 || [[:en:Wajahat Khan|Wajahat Khan]] || [[d:Q7960686|Q7960686]] || [[:as:ৱাজাহাট খান|ৱাজাহাট খান]] || [[:en:Category:Musicians from Kolkata|Category:Musicians from Kolkata]] |- |6106 || [[:en:Wakoklon Heelel Thilel Salai Amailon Pukok|Wakoklon Heelel Thilel Salai Amailon Pukok]] || [[d:Q106129071|Q106129071]] || [[:as:ৱাকোক্লন হিলেল থিলেল চালাই আমিলন পুকক|ৱাকোক্লন হিলেল থিলেল চালাই আমিলন পুকক]] || [[:en:Category:Sanamahism|Category:Sanamahism]] |- |6107 || [[:en:Walter Ewbank|Walter Ewbank]] || [[d:Q7964787|Q7964787]] || [[:as:ৱালটাৰ ইউবেংক|ৱালটাৰ ইউবেংক]] || [[:en:Category:Writers from Pune|Category:Writers from Pune]] |- |6108 || [[:en:Walter K. Firminger|Walter K. Firminger]] || [[d:Q24039496|Q24039496]] || [[:as:ৱালটাৰ কে ফাৰ্মিংগাৰ|ৱালটাৰ কে ফাৰ্মিংগাৰ]] || [[:en:Category:Archdeacons of Calcutta|Category:Archdeacons of Calcutta]] |- |6109 || [[:en:Wangkhem|Wangkhem]] || [[d:Q107669753|Q107669753]] || [[:as:ৱাংখেম|ৱাংখেম]] || [[:en:Category:Meitei surnames|Category:Meitei surnames]] |- |6110 || [[:en:Wanglen Pungdingheiba and Sappa Chanu Silheibi|Wanglen Pungdingheiba and Sappa Chanu Silheibi]] || [[d:Q115822646|Q115822646]] || [[:as:ৱাংলেন পুংডিংগেইবা আৰু ছাপ্পা চানু ছিলহেইবি|ৱাংলেন পুংডিংগেইবা আৰু ছাপ্পা চানু ছিলহেইবি]] || [[:en:Category:Meitei mythology|Category:Meitei mythology]] |- |6111 || [[:en:War Widows Association, New Delhi|War Widows Association]] || [[d:Q96414268|Q96414268]] || [[:as:যুদ্ধ বিধৱা সংস্থা, নতুন দিল্লী|যুদ্ধ বিধৱা সংস্থা]] || [[:en:Category:Women in Delhi|Category:Women in Delhi]] |- |6112 || [[:en:War language|War language]] || [[d:Q56321|Q56321]] || [[:as:যুদ্ধ ভাষা|যুদ্ধ ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |6113 || [[:en:Warangal Fort|Warangal Fort]] || [[d:Q7968796|Q7968796]] || [[:as:ৱাৰংগল দুৰ্গ|ৱাৰংগল দুৰ্গ]] || [[:en:Category:Cultural heritage of India|Category:Cultural heritage of India]] |- |6114 || [[:en:Warli people|Warli people]] || [[d:Q1790160|Q1790160]] || [[:as:ৱাৰলি মানুহ|ৱাৰলি মানুহ]] || [[:en:Category:Scheduled Tribes of India|Category:Scheduled Tribes of India]] |- |6115 || [[:en:Warraich (clan)|Warraich]] || [[d:Q7968774|Q7968774]] || [[:as:Warraich (গোত্ৰ)|Warraich]] || [[:en:Category:Indian names|Category:Indian names]] |- |6116 || [[:en:Watayo Faqir|Watayo Faqir]] || [[d:Q7973031|Q7973031]] || [[:as:ৱাটায়ো ফকিৰ|ৱাটায়ো ফকিৰ]] || [[:en:Category:Sindhi folklore|Category:Sindhi folklore]] |- |6117 || [[:en:Wayanad Gandhakasala rice|Wayanad Gandhakasala rice]] || [[d:Q13111788|Q13111788]] || [[:as:ৱায়ানাদ গন্ধকশালা চাউল|ৱায়ানাদ গন্ধকশালা চাউল]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |6118 || [[:en:Wayanad Jeerakasala rice|Wayanad Jeerakasala rice]] || [[d:Q131470813|Q131470813]] || [[:as:ৱায়ানাদ জীৰকশালা চাউল|ৱায়ানাদ জীৰকশালা চাউল]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |6119 || [[:en:We Also Made History|We Also Made History]] || [[d:Q24883343|Q24883343]] || [[:as:আমিও ইতিহাস বনালোঁ|আমিও ইতিহাস বনালোঁ]] || [[:en:Category:Dalit|Category:Dalit]] |- |6120 || [[:en:WeMove Theatre|WeMove Theatre]] || [[d:Q29467257|Q29467257]] || [[:as:WeMove থিয়েটাৰ|WeMove থিয়েটাৰ]] || [[:en:Category:Culture of Bengaluru|Category:Culture of Bengaluru]] |- |6121 || [[:en:Weeping crucifix in Mumbai|Weeping crucifix in Mumbai]] || [[d:Q68675532|Q68675532]] || [[:as:মুম্বাইত কান্দি থকা ক্ৰুচিফিক্স|মুম্বাইত কান্দি থকা ক্ৰুচিফিক্স]] || [[:en:Category:Superstitions of India|Category:Superstitions of India]] |- |6122 || [[:en:Welbore MacCarthy|Welbore MacCarthy]] || [[d:Q7980521|Q7980521]] || [[:as:ৱেলবাৰ মেককাৰ্থী|ৱেলবাৰ মেককাৰ্থী]] || [[:en:Category:Archdeacons of Calcutta|Category:Archdeacons of Calcutta]] |- |6123 || [[:en:Welfare schemes for women in India|Welfare schemes for women in India]] || [[d:Q17016049|Q17016049]] || [[:as:ভাৰতৰ মহিলাসকলৰ বাবে কল্যাণমূলক আঁচনি|ভাৰতৰ মহিলাসকলৰ বাবে কল্যাণমূলক আঁচনি]] || [[:en:Category:Women in India|Category:Women in India]] |- |6124 || [[:en:Wendell Rodricks|Wendell Rodricks]] || [[d:Q7982477|Q7982477]] || [[:as:ৱেণ্ডেল ৰড্ৰিক্স|ৱেণ্ডেল ৰড্ৰিক্স]] || [[:en:Category:Indian fashion designers|Category:Indian fashion designers]] |- |6125 || [[:en:Western Hindi languages|Western Hindi languages]] || [[d:Q12600937|Q12600937]] || [[:as:পশ্চিমীয়া হিন্দী ভাষা|পশ্চিমীয়া হিন্দী ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |6126 || [[:en:What the Rose did to the Cypress|What the Rose did to the Cypress]] || [[d:Q7991634|Q7991634]] || [[:as:গোলাপে চাইপ্ৰেছক কি কৰিলে|গোলাপে চাইপ্ৰেছক কি কৰিলে]] || [[:en:Category:Indian folklore|Category:Indian folklore]] |- |6127 || [[:en:When Chai Met Toast|When Chai Met Toast]] || [[d:Q106981984|Q106981984]] || [[:as:যেতিয়া চাই মেট টোষ্ট|যেতিয়া চাই মেট টোষ্ট]] || [[:en:Category:Culture of Kochi|Category:Culture of Kochi]] |- |6128 || [[:en:Whistling Woods International|Whistling Woods International]] || [[d:Q7994078|Q7994078]] || [[:as:হুইচেলিং উডছ ইণ্টাৰনেশ্যনেল|হুইচেলিং উডছ ইণ্টাৰনেশ্যনেল]] || [[:en:Category:Fashion schools in India|Category:Fashion schools in India]] |- |6129 || [[:en:White Lotus Foundation|White Lotus Foundation]] || [[d:Q7995024|Q7995024]] || [[:as:হোয়াইট লোটাছ ফাউণ্ডেচন|হোয়াইট লোটাছ ফাউণ্ডেচন]] || [[:en:Category:Yoga organizations|Category:Yoga organizations]] |- |6130 || [[:en:Why Loiter? Campaign|Why Loiter? Campaign]] || [[d:Q120629888|Q120629888]] || [[:as:ল&#39; ইটাৰ কিয়? অভিযান|]] || [[:en:Category:Women's rights in India|Category:Women's rights in India]] |- |6131 || [[:en:Wibs|Wibs]] || [[d:Q131314302|Q131314302]] || [[:as:উইবছ|উইবছ]] || [[:en:Category:Indian breads|Category:Indian breads]] |- |6132 || [[:en:William Leonard Courtney|William Leonard Courtney]] || [[d:Q8014491|Q8014491]] || [[:as:উইলিয়াম লিঅ’নাৰ্ড কৰ্টনী|উইলিয়াম লিঅ’নাৰ্ড কৰ্টনী]] || [[:en:Category:Writers from Pune|Category:Writers from Pune]] |- |6133 || [[:en:William Makepeace Thackeray|William Makepeace Thackeray]] || [[d:Q15727266|Q15727266]] || [[:as:উইলিয়াম মেকপিছ থাকৰে|উইলিয়াম মেকপিছ থাকৰে]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |6134 || [[:en:William Wickins|William Wickins]] || [[d:Q22019601|Q22019601]] || [[:as:উইলিয়াম উইকিন্স|উইলিয়াম উইকিন্স]] || [[:en:Category:Archdeacons of Calcutta|Category:Archdeacons of Calcutta]] |- |6135 || [[:en:Wincenty Lutosławski|Wincenty Lutosławski]] || [[d:Q556165|Q556165]] || [[:as:উইনচেণ্টি লুটছলাভস্কি|উইনচেণ্টি লুটছলাভস্কি]] || [[:en:Category:Yoga scholars|Category:Yoga scholars]] |- |6136 || [[:en:Winter sports in India|Winter sports in India]] || [[d:Q8026407|Q8026407]] || [[:as:ভাৰতত শীতকালীন ক্ৰীড়া|ভাৰতত শীতকালীন ক্ৰীড়া]] || [[:en:Category:Sport in India|Category:Sport in India]] |- |6137 || [[:en:Witness (2022 film)|Witness]] || [[d:Q115880107|Q115880107]] || [[:as:সাক্ষী (২০২২ চনৰ ছবি)|সাক্ষী]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |6138 || [[:en:Woh Chokri|Woh Chokri]] || [[d:Q8029068|Q8029068]] || [[:as:ৱহ চোকৰী|ৱহ চোকৰী]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |6139 || [[:en:Woman on Charpoy|Woman on Charpoy]] || [[d:Q124759097|Q124759097]] || [[:as:চাৰ্পয়ৰ ওপৰত মহিলা|চাৰ্পয়ৰ ওপৰত মহিলা]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |6140 || [[:en:Womanist Party of India|Womanist Party of India]] || [[d:Q8030772|Q8030772]] || [[:as:ভাৰতীয় নাৰীবাদী পাৰ্টি|ভাৰতীয় নাৰীবাদী পাৰ্টি]] || [[:en:Category:Women's organisations based in India|Category:Women's organisations based in India]] |- |6141 || [[:en:Women Entrepreneurship Platform|Women Entrepreneurship Platform]] || [[d:Q107174715|Q107174715]] || [[:as:মহিলা উদ্যোগীকৰণ মঞ্চ|মহিলা উদ্যোগীকৰণ মঞ্চ]] || [[:en:Category:Women's organisations based in India|Category:Women's organisations based in India]] |- |6142 || [[:en:Women Transforming India|Women Transforming India]] || [[d:Q62016606|Q62016606]] || [[:as:মহিলা ৰূপান্তৰ ভাৰত|মহিলা ৰূপান্তৰ ভাৰত]] || [[:en:Category:Indian awards|Category:Indian awards]] |- |6143 || [[:en:Women in Cinema Collective|Women in Cinema Collective]] || [[d:Q48732284|Q48732284]] || [[:as:চিনেমা কালেকটিভত মহিলা|চিনেমা কালেকটিভত মহিলা]] || [[:en:Category:Women's organisations based in India|Category:Women's organisations based in India]] |- |6144 || [[:en:Women in Law and Litigation|Women in Law and Litigation]] || [[d:Q18395281|Q18395281]] || [[:as:আইন আৰু মামলাৰ ক্ষেত্ৰত মহিলা|আইন আৰু মামলাৰ ক্ষেত্ৰত মহিলা]] || [[:en:Category:Women's organisations based in India|Category:Women's organisations based in India]] |- |6145 || [[:en:Women in Meitei culture|Women in Meitei culture]] || [[d:Q118906052|Q118906052]] || [[:as:মেইটেই সংস্কৃতিত নাৰী|মেইটেই সংস্কৃতিত নাৰী]] || [[:en:Category:Women in Meitei culture|Category:Women in Meitei culture]] |- |6146 || [[:en:Women in the Guru Granth Sahib|Women in the Guru Granth Sahib]] || [[d:Q8031549|Q8031549]] || [[:as:গুৰু গ্ৰন্থ চাহিবত নাৰী|গুৰু গ্ৰন্থ চাহিবত নাৰী]] || [[:en:Category:Women's rights in India|Category:Women's rights in India]] |- |6147 || [[:en:Women's Auxiliary Corps (India)|Women's Auxiliary Corps]] || [[d:Q113212317|Q113212317]] || [[:as:মহিলা সহায়ক বাহিনী (ভাৰত)|মহিলা সহায়ক বাহিনী]] || [[:en:Category:Women in India|Category:Women in India]] |- |6148 || [[:en:Women's Kabaddi Challenge|Women's Kabaddi Challenge]] || [[d:Q25303009|Q25303009]] || [[:as:মহিলাৰ কবডী চেলেঞ্জ|মহিলাৰ কবডী চেলেঞ্জ]] || [[:en:Category:Sport in India|Category:Sport in India]] |- |6149 || [[:en:Women's rights in Jammu and Kashmir|Women's rights in Jammu and Kashmir]] || [[d:Q42417366|Q42417366]] || [[:as:জম্মু-কাশ্মীৰত মহিলাৰ অধিকাৰ|জম্মু-কাশ্মীৰত মহিলাৰ অধিকাৰ]] || [[:en:Category:Women's rights in India|Category:Women's rights in India]] |- |6150 || [[:en:Wooden Mask of Kushmandi|Wooden Mask of Kushmandi]] || [[d:Q131696693|Q131696693]] || [[:as:কুশমাণ্ডীৰ কাঠৰ মাস্ক|কুশমাণ্ডীৰ কাঠৰ মাস্ক]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |6151 || [[:en:Workers Development Union|Workers Development Union]] || [[d:Q28133961|Q28133961]] || [[:as:শ্ৰমিক উন্নয়ন সংঘ|শ্ৰমিক উন্নয়ন সংঘ]] || [[:en:Category:Women's rights in India|Category:Women's rights in India]] |- |6152 || [[:en:Working Women's Forum|Working Women's Forum]] || [[d:Q8034959|Q8034959]] || [[:as:কৰ্মৰত মহিলা মঞ্চ|কৰ্মৰত মহিলা মঞ্চ]] || [[:en:Category:Women's organisations based in India|Category:Women's organisations based in India]] |- |6153 || [[:en:World Brahmo Council|World Brahmo Council]] || [[d:Q8035446|Q8035446]] || [[:as:বিশ্ব ব্ৰহ্ম পৰিষদ|বিশ্ব ব্ৰহ্ম পৰিষদ]] || [[:en:Category:Brahmoism|Category:Brahmoism]] |- |6154 || [[:en:World Sanskrit Conference|World Sanskrit Conference]] || [[d:Q8036131|Q8036131]] || [[:as:বিশ্ব সংস্কৃত সন্মিলন|বিশ্ব সংস্কৃত সন্মিলন]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |6155 || [[:en:World Silambam Association|World Silambam Association]] || [[d:Q62395768|Q62395768]] || [[:as:বিশ্ব চিলাম্বাম এছ’চিয়েচন|বিশ্ব চিলাম্বাম এছ’চিয়েচন]] || [[:en:Category:Indian martial arts|Category:Indian martial arts]] |- |6156 || [[:en:Worli riots|Worli riots]] || [[d:Q55637934|Q55637934]] || [[:as:ৱৰ্লি দাঙ্গা|ৱৰ্লি দাঙ্গা]] || [[:en:Category:Caste-related violence in India|Category:Caste-related violence in India]] |- |6157 || [[:en:X v. Principal Secretary, Health and Family Welfare Department, Government of NCT of Delhi|X v. Principal Secretary]] || [[d:Q136085445|Q136085445]] || [[:as:X বনাম দিল্লীৰ এনচিটি চৰকাৰৰ স্বাস্থ্য আৰু পৰিয়াল কল্যাণ বিভাগৰ প্ৰধান সচিব|X বনাম দিল্লীৰ এনচিটি চৰকাৰৰ স্বাস্থ্য আৰু পৰিয়াল কল্যাণ বিভাগৰ প্ৰধান সচিব]] || [[:en:Category:Women's rights in India|Category:Women's rights in India]] |- |6158 || [[:en:Y. K. Sohoni|Y. K. Sohoni]] || [[d:Q17403909|Q17403909]] || [[:as:ৱাই কে সোহোনি|ৱাই কে সোহোনি]] || [[:en:Category:Writers from Pune|Category:Writers from Pune]] |- |6159 || [[:en:YYoga|YYoga]] || [[d:Q18395743|Q18395743]] || [[:as:যোগা|যোগা]] || [[:en:Category:Yoga organizations|Category:Yoga organizations]] |- |6160 || [[:en:Yaanai|Yaanai]] || [[d:Q112942234|Q112942234]] || [[:as:ইয়ানাই|ইয়ানাই]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |6161 || [[:en:Yaariyan (2014 film)|Yaariyan]] || [[d:Q17157330|Q17157330]] || [[:as:ইয়াৰিয়ান (২০১৪ চনৰ ছবি)|ইয়াৰিয়ান]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |6162 || [[:en:Yaaru Potta Kodu|Yaaru Potta Kodu]] || [[d:Q137570215|Q137570215]] || [[:as:ইয়াৰু পট্টা কোডু|ইয়াৰু পট্টা কোডু]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |6163 || [[:en:Yadav|Yadav]] || [[d:Q1194596|Q1194596]] || [[:as:যাদৱ|যাদৱ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |6164 || [[:en:Yahni|Yahni]] || [[d:Q6457441|Q6457441]] || [[:as:য়াহনি|য়াহনি]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |6165 || [[:en:Yairipok Thambalnu|Yairipok Thambalnu]] || [[d:Q121755352|Q121755352]] || [[:as:য়াইৰিপক থাম্বালনু|য়াইৰিপক থাম্বালনু]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |6166 || [[:en:Yaithing Konu|Yaithing Konu]] || [[d:None|None]] || [[:as:য়াইথিং কনু|য়াইথিং কনু]] || [[:en:Category:Women in Meitei culture|Category:Women in Meitei culture]] |- |6167 || [[:en:Yajurvedi|Yajurvedi]] || [[d:Q65083408|Q65083408]] || [[:as:যজুৰ্বেদী|যজুৰ্বেদী]] || [[:en:Category:Indian names|Category:Indian names]] |- |6168 || [[:en:Yak butter|Yak butter]] || [[d:Q200430|Q200430]] || [[:as:ইয়াক মাখন|ইয়াক মাখন]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |6169 || [[:en:Yakshiyum Njanum|Yakshiyum Njanum]] || [[d:Q140669|Q140669]] || [[:as:যক্ষিয়ম ঞ্জানুম|যক্ষিয়ম ঞ্জানুম]] || [[:en:Category:Films shot in Thrissur|Category:Films shot in Thrissur]] |- |6170 || [[:en:Yamata Amasung Keibu Keioiba|Yamata Amasung Keibu Keioiba]] || [[d:Q111916157|Q111916157]] || [[:as:য়ামাতা আমাছুং কেইবু কেয়োইবা|য়ামাতা আমাছুং কেইবু কেয়োইবা]] || [[:en:Category:Japanese-Meitei culture|Category:Japanese-Meitei culture]] |- |6171 || [[:en:Yamini (music festival)|Yamini]] || [[d:Q25302721|Q25302721]] || [[:as:য়ামিনী (সংগীত উৎসৱ)|য়ামিনী]] || [[:en:Category:Culture of Bengaluru|Category:Culture of Bengaluru]] |- |6172 || [[:en:Yantra|Yantra]] || [[d:Q395012|Q395012]] || [[:as:যন্ত্ৰ|যন্ত্ৰ]] || [[:en:Category:Tantra|Category:Tantra]] |- |6173 || [[:en:Yantra cloth|Yantra cloth]] || [[d:Q126193080|Q126193080]] || [[:as:যন্ত্ৰ কাপোৰ|যন্ত্ৰ কাপোৰ]] || [[:en:Category:Tantra|Category:Tantra]] |- |6174 || [[:en:Yapum|Yapum]] || [[d:None|None]] || [[:as:য়াপুম|য়াপুম]] || [[:en:Category:Indian folklore|Category:Indian folklore]] |- |6175 || [[:en:Yashodhara Ray Chaudhuri|Yashodhara Ray Chaudhuri]] || [[d:Q8049756|Q8049756]] || [[:as:যশোধৰা ৰায় চৌধুৰী|যশোধৰা ৰায় চৌধুৰী]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |6176 || [[:en:Yashwantrao Chavan Natya Gruha|Yashwantrao Chavan Natya Gruha]] || [[d:Q24942096|Q24942096]] || [[:as:যশৱন্তৰাও চৱন নাট্য গ্ৰুহা|যশৱন্তৰাও চৱন নাট্য গ্ৰুহা]] || [[:en:Category:Culture of Pune|Category:Culture of Pune]] |- |6177 || [[:en:Yatrik (theatre group)|Yatrik]] || [[d:Q124619262|Q124619262]] || [[:as:যাত্ৰীক (নাট্য দল)|যাত্ৰীক]] || [[:en:Category:Culture of Delhi|Category:Culture of Delhi]] |- |6178 || [[:en:Yeh Teri Galiyan|Yeh Teri Galiyan]] || [[d:Q55392265|Q55392265]] || [[:as:য়েহ টেৰী গলিয়ান|য়েহ টেৰী গলিয়ান]] || [[:en:Category:Television shows set in Kolkata|Category:Television shows set in Kolkata]] |- |6179 || [[:en:Yek Salai|Yek Salai]] || [[d:Q104869703|Q104869703]] || [[:as:য়েক ছালাই|য়েক ছালাই]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |6180 || [[:en:Yelhou Jagoi|Yelhou Jagoi]] || [[d:Q107185600|Q107185600]] || [[:as:য়েলহৌ জাগৈ|য়েলহৌ জাগৈ]] || [[:en:Category:Meitei folklore in popular culture|Category:Meitei folklore in popular culture]] |- |6181 || [[:en:Yen Thongba|Yen Thongba]] || [[d:Q138304105|Q138304105]] || [[:as:য়েন থংবা|য়েন থংবা]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |6182 || [[:en:Yenadis|Yenadis]] || [[d:Q8052199|Q8052199]] || [[:as:য়েনাডিছ|য়েনাডিছ]] || [[:en:Category:Scheduled Tribes of India|Category:Scheduled Tribes of India]] |- |6183 || [[:en:Yenakha Paotapi|Yenakha Paotapi]] || [[d:Q108607917|Q108607917]] || [[:as:য়েনাখা পাওঁতাপি|য়েনাখা পাওঁতাপি]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |6184 || [[:en:Yengkhom|Yengkhom]] || [[d:Q107669786|Q107669786]] || [[:as:য়েংখম|য়েংখম]] || [[:en:Category:Meitei surnames|Category:Meitei surnames]] |- |6185 || [[:en:Yenning-tha|Yenning-tha]] || [[d:Q132853261|Q132853261]] || [[:as:য়েনিং-থা|য়েনিং-থা]] || [[:en:Category:Meitei literature|Category:Meitei literature]] |- |6186 || [[:en:Yentamma|Yentamma]] || [[d:Q129929718|Q129929718]] || [[:as:য়েনটাম্মা|য়েনটাম্মা]] || [[:en:Category:Indian folk songs|Category:Indian folk songs]] |- |6187 || [[:en:Yerra Mandaram|Yerra Mandaram]] || [[d:Q8052648|Q8052648]] || [[:as:য়েৰা মন্দৰাম|য়েৰা মন্দৰাম]] || [[:en:Category:Films about the caste system in India|Category:Films about the caste system in India]] |- |6188 || [[:en:Yerukala people|Yerukala people]] || [[d:Q8052686|Q8052686]] || [[:as:য়েৰুকালা মানুহ|য়েৰুকালা মানুহ]] || [[:en:Category:Indian castes|Category:Indian castes]] |- |6189 || [[:en:Yin Yoga|Yin Yoga]] || [[d:Q17070318|Q17070318]] || [[:as:য়িন যোগ|য়িন যোগ]] || [[:en:Category:Yoga styles|Category:Yoga styles]] |- |6190 || [[:en:Yoddha (1992 film)|Yoddha]] || [[d:Q8054286|Q8054286]] || [[:as:যোদ্ধা (১৯৯২ চনৰ ছবি)|যোদ্ধা]] || [[:en:Category:Indian martial arts films|Category:Indian martial arts films]] |- |6191 || [[:en:Yodha (2024 film)|Yodha]] || [[d:Q109927811|Q109927811]] || [[:as:যোধা (২০২৪ চনৰ ছবি)|যোধা]] || [[:en:Category:Films shot in Pune|Category:Films shot in Pune]] |- |6192 || [[:en:Yoga Alliance|Yoga Alliance]] || [[d:Q10723616|Q10723616]] || [[:as:যোগ মিত্ৰতা|যোগ মিত্ৰতা]] || [[:en:Category:Yoga organizations|Category:Yoga organizations]] |- |6193 || [[:en:Yoga Korunta|Yoga Korunta]] || [[d:Q8054324|Q8054324]] || [[:as:যোগ কোৰুন্ত|যোগ কোৰুন্ত]] || [[:en:Category:Works about yoga|Category:Works about yoga]] |- |6194 || [[:en:Yoga as therapy|Yoga as therapy]] || [[d:Q8054332|Q8054332]] || [[:as:থেৰাপী হিচাপে যোগ|থেৰাপী হিচাপে যোগ]] || [[:en:Category:Yoga styles|Category:Yoga styles]] |- |6195 || [[:en:Yoga for children|Yoga for children]] || [[d:Q8054334|Q8054334]] || [[:as:শিশুৰ বাবে যোগাসন|শিশুৰ বাবে যোগাসন]] || [[:en:Category:Yoga styles|Category:Yoga styles]] |- |6196 || [[:en:Yoga for movement disorders|Yoga for movement disorders]] || [[d:Q16255854|Q16255854]] || [[:as:গতিবিকাৰৰ বাবে যোগাসন|গতিবিকাৰৰ বাবে যোগাসন]] || [[:en:Category:Yoga styles|Category:Yoga styles]] |- |6197 || [[:en:Yoga in Britain|Yoga in Britain]] || [[d:Q85816746|Q85816746]] || [[:as:ব্ৰিটেইনত যোগাসন|ব্ৰিটেইনত যোগাসন]] || [[:en:Category:Yoga by country|Category:Yoga by country]] |- |6198 || [[:en:Yoga in France|Yoga in France]] || [[d:Q111945242|Q111945242]] || [[:as:ফ্ৰান্সত যোগাসন|ফ্ৰান্সত যোগাসন]] || [[:en:Category:Yoga by country|Category:Yoga by country]] |- |6199 || [[:en:Yoga in Germany|Yoga in Germany]] || [[d:Q85816753|Q85816753]] || [[:as:জাৰ্মানীত যোগাসন|জাৰ্মানীত যোগাসন]] || [[:en:Category:Yoga by country|Category:Yoga by country]] |- |6200 || [[:en:Yoga in Italy|Yoga in Italy]] || [[d:Q85816756|Q85816756]] || [[:as:ইটালীত যোগাসন|ইটালীত যোগাসন]] || [[:en:Category:Yoga by country|Category:Yoga by country]] |- |6201 || [[:en:Yoga in Russia|Yoga in Russia]] || [[d:Q85816758|Q85816758]] || [[:as:ৰাছিয়াত যোগাসন|ৰাছিয়াত যোগাসন]] || [[:en:Category:Yoga by country|Category:Yoga by country]] |- |6202 || [[:en:Yoga in Sweden|Yoga in Sweden]] || [[d:Q85816761|Q85816761]] || [[:as:ছুইডেনত যোগাসন|ছুইডেনত যোগাসন]] || [[:en:Category:Yoga by country|Category:Yoga by country]] |- |6203 || [[:en:Yoga in the United States|Yoga in the United States]] || [[d:Q65044666|Q65044666]] || [[:as:আমেৰিকাত যোগাসন|আমেৰিকাত যোগাসন]] || [[:en:Category:Yoga by country|Category:Yoga by country]] |- |6204 || [[:en:Yoga of Synthesis|Yoga of Synthesis]] || [[d:Q8054335|Q8054335]] || [[:as:সংশ্লেষণৰ যোগ|সংশ্লেষণৰ যোগ]] || [[:en:Category:Yoga styles|Category:Yoga styles]] |- |6205 || [[:en:Yogi|Yogi]] || [[d:Q2901587|Q2901587]] || [[:as:যোগী|যোগী]] || [[:en:Category:Yogis|Category:Yogis]] |- |6206 || [[:en:Yogi Haider|Yogi Haider]] || [[d:Q21063309|Q21063309]] || [[:as:যোগী হাইদৰ|যোগী হাইদৰ]] || [[:en:Category:Yogis|Category:Yogis]] |- |6207 || [[:en:Yogini Joglekar|Yogini Joglekar]] || [[d:Q19665839|Q19665839]] || [[:as:যোগিনী জোগলেকাৰ|যোগিনী জোগলেকাৰ]] || [[:en:Category:Writers from Pune|Category:Writers from Pune]] |- |6208 || [[:en:Yogoda Satsanga Society of India|Yogoda Satsanga Society of India]] || [[d:Q11705433|Q11705433]] || [[:as:ভাৰতীয় যোগোদা সৎসংগ সমাজ|ভাৰতীয় যোগোদা সৎসংগ সমাজ]] || [[:en:Category:Yoga organizations|Category:Yoga organizations]] |- |6209 || [[:en:Yogya Brahmin|Yogya Brahmin]] || [[d:Q138300047|Q138300047]] || [[:as:যোগ্য ব্ৰাহ্মণ|যোগ্য ব্ৰাহ্মণ]] || [[:en:Category:Culture of Mithila|Category:Culture of Mithila]] |- |6210 || [[:en:Yoimongba|Yoimongba]] || [[d:Q135225686|Q135225686]] || [[:as:যোইমংবা|যোইমংবা]] || [[:en:Category:Meitei folklore|Category:Meitei folklore]] |- |6211 || [[:en:Yours Truly Theatre, Bengaluru|Yours Truly Theatre]] || [[d:Q8059004|Q8059004]] || [[:as:আপোনাৰ সঁচাকৈ থিয়েটাৰ, বেংগালুৰু|আপোনাৰ সঁচাকৈ থিয়েটাৰ]] || [[:en:Category:Culture of Bengaluru|Category:Culture of Bengaluru]] |- |6212 || [[:en:Yubi lakpi|Yubi lakpi]] || [[d:Q8060124|Q8060124]] || [[:as:য়ুবি লকপি|য়ুবি লকপি]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |6213 || [[:en:Yug Charan|Yug Charan]] || [[d:Q113669145|Q113669145]] || [[:as:যুগ চৰণ|যুগ চৰণ]] || [[:en:Category:Cultural history of India|Category:Cultural history of India]] |- |6214 || [[:en:Yugadharma|Yugadharma]] || [[d:Q8060325|Q8060325]] || [[:as:যুগধৰ্ম|যুগধৰ্ম]] || [[:en:Category:Indian philosophy|Category:Indian philosophy]] |- |6215 || [[:en:Yuksom Breweries|Yuksom Breweries]] || [[d:Q24951069|Q24951069]] || [[:as:ইউকচম ব্ৰুৱেৰী|ইউকচম ব্ৰুৱেৰী]] || [[:en:Category:Food and drink in India|Category:Food and drink in India]] |- |6216 || [[:en:Yumbanlol copper plate inscriptions|Yumbanlol copper plate inscriptions]] || [[d:Q138030347|Q138030347]] || [[:as:য়ুম্বানলোল তামৰ প্লেটৰ শিলালিপি|য়ুম্বানলোল তামৰ প্লেটৰ শিলালিপি]] || [[:en:Category:Meitei language|Category:Meitei language]] |- |6217 || [[:en:Yumlembam|Yumlembam]] || [[d:Q107669816|Q107669816]] || [[:as:য়ুমলেম্বম|য়ুমলেম্বম]] || [[:en:Category:Meitei surnames|Category:Meitei surnames]] |- |6218 || [[:en:Yumnak|Yumnak]] || [[d:Q6749847|Q6749847]] || [[:as:যুমনাক|যুমনাক]] || [[:en:Category:Meitei language|Category:Meitei language]] |- |6219 || [[:en:Yumsharol|Yumsharol]] || [[d:Q135012331|Q135012331]] || [[:as:য়ুমছাৰল|য়ুমছাৰল]] || [[:en:Category:Meitei culture|Category:Meitei culture]] |- |6220 || [[:en:Yumsharol Jagoi|Yumsharol Jagoi]] || [[d:Q135092634|Q135092634]] || [[:as:যুমছাৰোল জাগৈ|যুমছাৰোল জাগৈ]] || [[:en:Category:Sanamahism|Category:Sanamahism]] |- |6221 || [[:en:Yuvaraja|Yuvaraja]] || [[d:Q8062174|Q8062174]] || [[:as:যুৱৰাজ|যুৱৰাজ]] || [[:en:Category:Indian culture stubs|Category:Indian culture stubs]] |- |6222 || [[:en:Zaib-un-Nissa Hamidullah|Zaib-un-Nissa Hamidullah]] || [[d:Q8064769|Q8064769]] || [[:as:জাইব-উন-নিছা হামিদুল্লাহ|জাইব-উন-নিছা হামিদুল্লাহ]] || [[:en:Category:Writers from Kolkata|Category:Writers from Kolkata]] |- |6223 || [[:en:Zalabiyeh|Zalabiyeh]] || [[d:Q96067581|Q96067581]] || [[:as:জালাবিয়াহ|জালাবিয়াহ]] || [[:en:Category:Indian cuisine|Category:Indian cuisine]] |- |6224 || [[:en:Zam Zam (film)|Zam Zam]] || [[d:Q58806350|Q58806350]] || [[:as:জাম জাম (চলচ্চিত্ৰ)|জাম জাম]] || [[:en:Category:Films about women in India|Category:Films about women in India]] |- |6225 || [[:en:Zapurza Museum of Art & Culture|Zapurza Museum of Art & Culture]] || [[d:Q113988553|Q113988553]] || [[:as:জাপুৰ্জা মিউজিয়াম অৱ আৰ্ট এণ্ড কালচাৰ|জাপুৰ্জা মিউজিয়াম অৱ আৰ্ট এণ্ড কালচাৰ]] || [[:en:Category:Museums in Pune|Category:Museums in Pune]] |- |6226 || [[:en:Zarda (food)|Zarda]] || [[d:Q8066663|Q8066663]] || [[:as:জাৰ্দা (খাদ্য)|জাৰ্দা]] || [[:en:Category:Indian desserts|Category:Indian desserts]] |- |6227 || [[:en:Zemeic languages|Zemeic languages]] || [[d:Q189291|Q189291]] || [[:as:জেমেইক ভাষা|জেমেইক ভাষা]] || [[:en:Category:Languages of India|Category:Languages of India]] |- |6228 || [[:en:Zenana missions|Zenana missions]] || [[d:Q19595706|Q19595706]] || [[:as:জেনানা মিছন|জেনানা মিছন]] || [[:en:Category:History of women in India|Category:History of women in India]] |- |6229 || [[:en:Zou people|Zou people]] || [[d:Q8073809|Q8073809]] || [[:as:জোউ মানুহ|জোউ মানুহ]] || [[:en:Category:Scheduled Tribes of India|Category:Scheduled Tribes of India]] |- |6230 || [[:en:Āgamaḍambara|Āgamaḍambara]] || [[d:Q8079593|Q8079593]] || [[:as:আগমন্ডম্বৰা|আগমন্ডম্বৰা]] || [[:en:Category:Indian philosophy|Category:Indian philosophy]] |- |6231 || [[:en:Ālambana|Ālambana]] || [[d:Q18109516|Q18109516]] || [[:as:আলম্বনা|আলম্বনা]] || [[:en:Category:Yoga concepts|Category:Yoga concepts]] |- |6232 || [[:en:Īśvarakṛṣṇa|Īśvarakṛṣṇa]] || [[d:Q6089542|Q6089542]] || [[:as:ঈশ্বৰকৃষ্ণ|ঈশ্বৰকৃষ্ণ]] || [[:en:Category:Indian philosophy|Category:Indian philosophy]] |- |6233 || [[:en:Śukasaptati|Śukasaptati]] || [[d:Q2050526|Q2050526]] || [[:as:শুকসপ্ততি|শুকসপ্ততি]] || [[:en:Category:Indian folklore|Category:Indian folklore]] |- |} {{Hidden|প্ৰবন্ধৰ শ্ৰেণীসমূহ|{{ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬/প্ৰবন্ধ তালিকা}}}} === সৃষ্টি কৰা প্ৰবন্ধসমূহ === এই এডিটাথনত সৃষ্টি কৰা প্ৰবন্ধসমূহ [[:শ্ৰেণী:নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা ২০২৬|নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা ২০২৬]] নামৰ শ্ৰেণীত তালিকাভুক্ত কৰা হৈছে। বৰ্তমানলৈ প্ৰতিযোগিতাৰ অংশ হিচাপে '''{{En2As|{{PAGESINCATEGORY:নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা ২০২৬|all}}}}'''টা প্ৰবন্ধ সৃষ্টি কৰা হৈছে। {{Hidden|সৃষ্টি কৰা প্ৰবন্ধসমূহ| {{Div col|cols=3}} <categorytree mode=pages>নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা ২০২৬</categorytree> {{div col end}}}} </div> ==বিচাৰক== এই প্ৰতিযোগিতাখনৰ বিচাৰকসকল হৈছে: * [[User:JonaliB|জোনালী বৰুৱা]] * [[User:Pranamikaadhikary|প্ৰণামিকা অধিকাৰী]] * [[User:-chanakyakdas|চাণক্য কুমাৰ দাস]] অধিক ফলাফলৰ বাবে মেটা-ৱিকিৰ [[:m:Feminism and Folklore 2026/Results|এই পৃষ্ঠা]] চাওক। ==সমন্বয়ক== # [[সদস্য:Nayan j Nath|নয়ন জ্যোতি নাথ]] ==ফলাফল== {| class="wikitable" width="100%" |+ |- ! style="background:#ccf;" | স্থান ! style="background:#ccf;" | সদস্য ! style="background:#ccf;" | প্ৰাপ্তাংক |- | ১ || [[w:as:সদস্য:Kandarpajit Kallol|কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল]] || ১২৬৪ |- | ২ || [[w:as:সদস্য:Duhita Ragini Kalita|দুহিতা ৰাগিনী কলিতা]] || ৭৩২ |- | ৩ || [[w:as:সদস্য:Pranamikaadhikary|প্ৰণামিকা অধিকাৰী]] || ৫৯৮ |- | ৪ || [[w:as:সদস্য:Jyoti Chiring|জ্যোতি চিৰিং]] || ৬৫ |- | ৫ || [[w:as:সদস্য:দিম্পল দাস|দিম্পল দাস]] || ২৮ |- | ৬ || [[w:as:সদস্য:Nayan j Nath|নয়ন জ্যোতি নাথ]] || ৫ |- | ৭ || [[w:as:সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] || ৩ |- | ৮ || [[w:as:সদস্য:গীতাশ্ৰী গগৈ আপ্তে|গীতাশ্ৰী গগৈ আপ্তে]] || ৩ |- | ৯ || [[w:as:সদস্য:Dipankar Das|দিপাংকৰ দাস]] || ২ |- | ১০ || [[w:as:সদস্য:ৰুণুমী বৰ্মন কলিতা|ৰুণুমী বৰ্মন কলিতা]] || ১ |- | ১১ || [[w:as:সদস্য:দিব্য দত্ত|দিব্য দত্ত]] || ১ |- | ১২ || [[w:as:সদস্য:Hirakjk|হিৰক]] || ০ |- ! colspan="2" | মুঠ গ্ৰহণ কৰা প্ৰবন্ধ !! |- ! colspan="2" | মুঠ জমা কৰা প্ৰবন্ধ !! ২৭৩৮ |- ! colspan="2" | শ্ৰেষ্ঠ প্ৰবন্ধ !! |- ! colspan="2" | সৰ্বাধিক বাইটৰ প্ৰবন্ধ !! |} __NOTOC__ {{অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ সম্পাদনা মেলা}} [[শ্ৰেণী:ৱিকি লাভ্‌ছ ৱুমেন]] 9ict3jgloezsh8wy9p1fe8kjnx7uadk 4 135147 601616 601598 2026-04-20T15:02:25Z Kandarpajit Kallol 6257 601616 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ {{WAM |header= ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ দ্বিতীয় পৰ্যায়, ২০২৬ [[File:Wikipedia Asian Month Logo.svg|200px|right]] |subheader = '''[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ, ২০২৫]]''' আছিল ৱিকিপিডিয়া এছীয় সম্প্ৰদায়সমূহৰ মাজত সদ্ভাৱ বৃদ্ধিৰ লক্ষ্যৰে ২০২৫ বৰ্ষত আয়োজিত এখনি সম্পাদনা মেলা। <u>ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ দ্বিতীয় পৰ্যায়, ২০২৬ত [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ, ২০২৫]]ত সৃষ্টি কৰা প্ৰৱন্ধসমূহৰ পুনৰ পৰীক্ষণ আৰু আৱশ্যক অনুযায়ী প্ৰৱন্ধৰ শুধৰণি, বিস্তাৰ তথা তথ্য পেৰা সংযোগ কৰি প্ৰৱন্ধসমূহৰ গুণগত মানদণ্ড বৃদ্ধি কৰাৰ প্ৰয়াস কৰা হ'ব।</u> ২০২৬ চনৰ ১৫ এপ্ৰিলৰ পৰা মে' মাহৰ ১৫ তাৰিখলৈকে [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া ভাষাৰ]] ৱিকিপিডিয়াত এখনি এমহীয়া সম্পাদনা মেলা অনুষ্ঠিত কৰিবলৈ লোৱা হৈছে। এই মেলাত নতুনকৈ কোনো প্ৰৱন্ধ সৃষ্টি কৰাৰ প্ৰয়োজন নাই। '''সময়সীমা''': <mark>''' ১৫ এপ্ৰিলৰ পৰা ১৫ মে' ২০২৬ '''</mark> |body = == পটভূমি == '''[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ]] হৈছে ৱিকিপিডিয়া এছীয় সম্প্ৰদায়সমূহৰ মাজত সদ্ভাৱ বৃদ্ধিৰ লক্ষ্যৰে প্ৰতিবছৰে নৱেম্বৰ/ডিচেম্বৰ মাহত আয়োজিত এখনি সম্পাদনা মেলা। অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত প্ৰতিযোগিতাখনৰ বিগত [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০১৫|২০১৫]], [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০১৬|২০১৬]], [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২১|২০২১]], [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৩|২০২৩]] আৰু [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৪|২০২৪]] চনৰ সংস্কৰণৰ পাছত [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|২০২৫]] চনত পুনৰ ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ এডিটাথন অনুষ্ঠিত হয়। ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ দ্বিতীয় পৰ্যায়, ২০২৬-ৰ সম্পাদনা মেলাত পূৰ্বৰ এছিয়ান মাহৰ সম্পাদনা মেলাত ভুল ৰৈ যোৱা প্ৰৱন্ধসমূহৰ গুণগত মান উন্নত কৰিবলৈ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে।''' == লক্ষ্যসমূহ == *'''পূৰ্বৰ এছিয়ান মাহৰ সম্পাদনা মেলাত ভুল ৰৈ যোৱা প্ৰৱন্ধৰ গুণগত মান উন্নত কৰা।''' * আধৰুৱাকৈ অনুবাদ হোৱা আৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধৰ অনুবাদ সম্পূৰ্ণ কৰা। * ৱিকিডাটা সংযোগ নকৰা প্ৰৱন্ধসমূহত ৱিকিডাটা সংযোগ কৰা। * ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াৰ শৈলীত বাহ্যিক সংযোগ যোগ কৰা। (যদিহে কৰা হোৱা নাছিল।) * তথ্যসূত্ৰৰ খেলিমেলি থকা প্ৰৱন্ধসমূহৰ তথ্য পেৰা সঠিক কৰা। * যান্ত্ৰিকভাৱে অনূদিত প্ৰৱন্ধসমূহ সম্পাদনা সঠিক কৰা। * শ্ৰেণীবিহীন প্ৰৱন্ধসমূহত উপযুক্ত শ্ৰেণী (কেটেগৰী) যোগ কৰা। * ৰঙা হৈ থকা লিংকসমূহ যিমান পাৰি ঠিক কৰা। ==প্ৰয়োজনীয় সতৰ্কতা== * সম্পাদনাৰ বাবে তলৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত প্ৰবন্ধসমূহ কোনো এটা বাচি লৈ সম্পাদনা কৰিব। * সম্পাদনা দ্বন্দ্বৰপৰা হাত সাৰিবলৈ সম্পাদনাৰ আগতে সম্পাদনা কৰিবলৈ লোৱা প্ৰবন্ধৰ ওপৰত <nowiki>{{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}</nowiki> সাঁচ লগাই প্ৰৱন্ধটো সাঁচি ল'ব। * এজনে সম্পাদনা দ্বন্দ্ব লগাই লোৱাৰ পিছত আন এজনে সেইটো প্ৰবন্ধত হাত নিদিব। * এটা প্ৰবন্ধ সম্পূৰ্ণ কৰি আন এটাত হাত দিব। ==পুৰস্কাৰ== # প্ৰতিগৰাকী অংশগ্ৰহণকাৰীকে একোখনকৈ ডিজিটেল প্ৰমাণপ্ৰত্ৰ প্ৰদান কৰা হ'ব। # আটাইতকৈ বেছি প্ৰৱন্ধৰ গুণগত মানদ্বন্দ্ব সঠিক কৰা প্ৰতিযোগী সহিতে আয়োজক আৰু সমন্বয়কক একোটিকৈ টি-চাৰ্ট প্ৰদান কৰা হ'ব। ==সহায়== * দক্ষতা আৰু সম্পাদনা সহযোগী বৃদ্ধিৰ লক্ষ্যৰে এই সম্পাদনা মেলাৰ সমান্তৰালকৈ এখনি অফলাইন কৰ্মশালা আয়োজন কৰা হ'ব। == অংশগ্ৰহণ == === অংশগ্ৰহণ কৰক === <div style="text-align:center; "> [[/অংশগ্ৰহণকাৰীসকল|{{Clickable button|অংশগ্ৰহণ কৰক|color=blue}}]] <!--Blue : Primary call to action --> </div> {{Hidden|অংশগ্ৰহণকাৰীৰ তালিকা|{{/অংশগ্ৰহণকাৰীসকল}}}} === প্ৰবন্ধ জমা কৰক === (নিজৰ ব্যৱহাৰকাৰী নাম লিখি তলত বিস্তাৰ কৰা প্ৰৱন্ধ যোগ কৰক) <div style="text-align:center; "> [[/প্ৰবন্ধসমূহ|{{Clickable button|প্ৰবন্ধ জমা কৰক|color=blue}}]] <!--Blue : Primary call to action --> </div> {{Hidden|জমা কৰা প্ৰবন্ধসমূহ|{{/প্ৰবন্ধসমূহ}}}} ==আয়োজক== * [[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] * [[সদস্য:Kandarpajit Kallol|কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল]] ===সমন্বয়ক=== * [[সদস্য:JyotiPN|প্ৰাণজ্যোতি নাথ]] ===প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা === <small>''(প্ৰবন্ধৰ সোঁফালে থকা {{Tick}} চিহ্নই জমা হোৱা সূচাইছে। ইয়াৰ উপৰিও অনুবাদ/সম্পাদনা কৰাৰ পূৰ্বে [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ দ্বিতীয় পৰ্যায়, ২০২৬/প্ৰবন্ধসমূহ|জমা হোৱা প্ৰবন্ধসমূহ]] চাই ল'ব।)''</small> #[[অক্ষয় খান্না]] {{Tick}} #[[অজিত কুমাৰ বেনাৰ্জী]] {{Tick}} #[[অটল সেতু]] {{Tick}} #[[অনন্তনাৰায়ণন ৰমন]] {{Tick}} #[[অমৰাৱতী, অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ]] {{Tick}} #[[অহিংসাৰ মূৰ্তি]] {{Tick}} #[[আকাশবাণী ডিব্ৰুগড়]] {{Tick}} #[[আদিত্য তিৱাৰী]] {{Tick}} #[[আদিত্য নাৰায়ণ পুৰোহিত]] {{Tick}} #[[আমেৰ দুৰ্গ]] #[[আলাউদ্দিন আল আজাদ]] {{Tick}} #[[আশা ভাট]] {{Tick}} #[[ইৰানৰ ক্ৰীড়া]] {{Tick}} #[[উণ্ডৱল্লী গুহা]] {{Tick}} #[[এণ্ড্ৰু কিশোৰ]] {{Tick}} #[[এহতেশাম]] #[[ঐতিহাসিক চহৰ আহমদাবাদ]] #[[ওড়িশাৰ সামুদ্ৰিক ইতিহাস]] #[[ওম প্ৰকাশ আগৰৱাল]] {{Tick}} #[[কলিংগ (অঞ্চল)]] {{Tick}} #[[কালি নদী]] #[[কিম জি-ৱন]] {{Tick}} #[[কুম্বৰজুৱা]] {{Tick}} #[[কৃষ্ণা নদী]] #[[কৌন বনেগা ক্ৰৌড়পতি]] #[[ক’লা নহৰু]] {{Tick}} #[[খাজুৰাহো স্মাৰকসমূহ]] #[[গংগাৰ অৱতৰণ]] #[[চণ্ডীগড় কেপিটেল কমপ্লেক্স]] #[[চম্বল নদী]] {{Tick}} #[[চি কে জানু]] {{Tick}} #[[চীনা নুডলছ]] #[[চুলাৱেছি]] #[[চেন ঝেয়ুয়ান]] {{Tick}} #[[চৈয়দা ৰিজৱানা হাছান]] #[[ছং কাং]] {{Tick}} #[[ছাং থং]] #[[ছাবিনা ইয়াছমিন]] #[[ছিগিৰিয়া]] {{Tick}} #[[ছিৰিন্ধহৰ্ণ]] #[[জল মহল]] {{Tick}} #[[জহিৰ ৰায়হান]] #[[জাপানী কাপোৰ]] #[[টান্দুৰ নান]] {{Tick}} #[[ডংজি উৎসৱ]] #[[ডিস্কিট মঠ]] #[[তিৰুমালা]] {{Tick}} #[[তেহেলকা]] #[[দক্ষিণ এছিয়া]] {{Tick}} #[[দীঘা–সোনপুৰ দলং]] #[[দ্ৰাস]] #[[নাং মাই]] {{Tick}} #[[নাককাটি পাহাৰ]] #[[নিতিন নবীন]] {{Tick}} #[[নীতা লুল্লা]] #[[নেচনেল মিউজিয়াম অৱ নেচাৰেল হিষ্ট্ৰী]] #[[পঞ্চৰথ]] #[[পশ্চিম প্ৰদেশ, শ্ৰীলংকা]] #[[পাঞ্চাল]] {{Tick}} #[[প্ৰিয়া ডেভিদৰ]] {{Tick}} #[[পৰশুৰামেশ্বৰ মন্দিৰ]] #[[ফতেহ সিং ৰাথোৰ]] #[[ফতেহপুৰ ছিক্ৰী]] #[[বক্সা দুৰ্গ]] #[[বম্বে উচ্চ ন্যায়ালয়]] #[[বাংলাদেশৰ প্ৰাণীজগত]] #[[বিজয় বাৰ্মা]] #[[বিধু বিনোদ চোপ্ৰা]] #[[বিনয় পাঠক]] {{Tick}} #[[বিভৱ কুমাৰ তালুকদাৰ]] {{Tick}} #[[বিশাল জেঠৱা]] {{Tick}} #[[বুৰ্জাহোম প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থান]] #[[ভাৰতৰ প্ৰাণীজগত]] #[[মক্তাব]] #[[মনসামঙ্গল কাব্য]] #[[মুক্তেশ্বৰ মন্দিৰ]] #[[মুনকেক]] #[[মুল্কৰাজ আনন্দ]] #[[মেগান ইয়ং]] #[[যমুনা শৰণ সিং]] {{Tick}} #[[যাজ্ঞবল্ক্য আশ্ৰম]] #[[যোগিতা বিহানী]] {{Tick}} #[[ৰজনীশ]] #[[ৰণবীৰ শ্ব’ৰে]] {{Tick}} #[[ৰণবীৰ সিং]] #[[ৰত্নাগিৰি, ওড়িশা]] #[[ৰাধা বল্লভ মন্দিৰ, বৃন্দাবন]] #[[ৰাজপাল সিং যাদৱ]] #[[ৰাজা ৰাজেশ্বৰী ছেঠা ৰমন]] #[[ৰাজাৰাণী মন্দিৰ]] {{Tick}} #[[ৰাজীৱ গান্ধী সাগৰীয় সেতু]] #[[ৰাজীৱ মালহোত্ৰা]] #[[ৰায়গড় দুৰ্গ]] #[[ৰেডিঅ' নেপাল]] #[[ৰেৱতী (চুটিগল্প)]] {{Tick}} #[[ৰোমুলাছ হুইটেকাৰ]] #[[ৰোহিনী পেথিয়াগোডা]] #[[লম্বক]] #[[ললিতগিৰি]] {{Tick}} #[[লীলা চিতনিছ]] #[[লেছাৰ চুণ্ডা দ্বীপপুঞ্জ]] #[[শিশুপালগড়]] #[[শ্বীবা চাদ্ধা]] #[[শ্বৰীব হাছমী]] #[[শ্ৰীনিধি শেট্টী]] {{Tick}} #[[শ্ৰেয়া ধনন্তৰি]] {{Tick}} #[[সাক্ষী আগৰৱাল]] {{Tick}} #[[সামাজিক ন্যায়ৰ মূৰ্তি]] #[[স্বাধীনতা পুৰস্কাৰ]] #[[সীতা আম্মান মন্দিৰ]] {{Tick}} #[[সুবৰ্ণৰেখা নদী]] {{Tick}} #[[সুভাষ দত্ত]] #[[সুৰু উপত্যকা]] #[[সুষমা স্বৰাজ ইনষ্টিটিউট অৱ ফৰেইন চাৰ্ভিচ]] #[[স্নেহা উল্লাল]] {{Tick}} #[[হৰিচৰণ]] #[[হৰিণী অমৰাছুৰীয়া]] #[[হৰিণী নাগ্ৰেণ্ডা]] {{Tick}} #[[হাথীগুম্ফা শিলালিপি]] #[[হেমেন্দ্ৰ সিং পানৱাৰ]] {{Tick}} #[[একলব্য শৰ্মা]]{{Tick}} #[[মাধৱ চন্দ্ৰ দাশ]] #[[বাল্মিক থাপাৰ]] <br/> * [[:w:as:শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫-ত সৃষ্টি কৰা সকলো প্ৰবন্ধ]] |footer= প্ৰতিযোগিতাখনৰ বিষয়ে আপোনাৰ কোনো প্ৰশ্ন বা প্ৰস্তাৱ থাকিলে আলোচনা পৃষ্ঠাত লিখিব পাৰে মেটা-ৱিকিৰ [[:m:Wikipedia Asian Month 2025|গোলকীয় প্ৰকল্প পৃষ্ঠাত]] বাৰ্তা দিব পাৰে। }} {{অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ সম্পাদনা মেলা}} [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ]] gko1t4g4n8x0acg7bn6az43e36kaezd 601634 601616 2026-04-20T15:23:13Z Kandarpajit Kallol 6257 601634 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ {{WAM |header= ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ দ্বিতীয় পৰ্যায়, ২০২৬ [[File:Wikipedia Asian Month Logo.svg|200px|right]] |subheader = '''[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ, ২০২৫]]''' আছিল ৱিকিপিডিয়া এছীয় সম্প্ৰদায়সমূহৰ মাজত সদ্ভাৱ বৃদ্ধিৰ লক্ষ্যৰে ২০২৫ বৰ্ষত আয়োজিত এখনি সম্পাদনা মেলা। <u>ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ দ্বিতীয় পৰ্যায়, ২০২৬ত [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ, ২০২৫]]ত সৃষ্টি কৰা প্ৰৱন্ধসমূহৰ পুনৰ পৰীক্ষণ আৰু আৱশ্যক অনুযায়ী প্ৰৱন্ধৰ শুধৰণি, বিস্তাৰ তথা তথ্য পেৰা সংযোগ কৰি প্ৰৱন্ধসমূহৰ গুণগত মানদণ্ড বৃদ্ধি কৰাৰ প্ৰয়াস কৰা হ'ব।</u> ২০২৬ চনৰ ১৫ এপ্ৰিলৰ পৰা মে' মাহৰ ১৫ তাৰিখলৈকে [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া ভাষাৰ]] ৱিকিপিডিয়াত এখনি এমহীয়া সম্পাদনা মেলা অনুষ্ঠিত কৰিবলৈ লোৱা হৈছে। এই মেলাত নতুনকৈ কোনো প্ৰৱন্ধ সৃষ্টি কৰাৰ প্ৰয়োজন নাই। '''সময়সীমা''': <mark>''' ১৫ এপ্ৰিলৰ পৰা ১৫ মে' ২০২৬ '''</mark> |body = == পটভূমি == '''[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ]] হৈছে ৱিকিপিডিয়া এছীয় সম্প্ৰদায়সমূহৰ মাজত সদ্ভাৱ বৃদ্ধিৰ লক্ষ্যৰে প্ৰতিবছৰে নৱেম্বৰ/ডিচেম্বৰ মাহত আয়োজিত এখনি সম্পাদনা মেলা। অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত প্ৰতিযোগিতাখনৰ বিগত [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০১৫|২০১৫]], [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০১৬|২০১৬]], [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২১|২০২১]], [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৩|২০২৩]] আৰু [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৪|২০২৪]] চনৰ সংস্কৰণৰ পাছত [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|২০২৫]] চনত পুনৰ ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ এডিটাথন অনুষ্ঠিত হয়। ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ দ্বিতীয় পৰ্যায়, ২০২৬-ৰ সম্পাদনা মেলাত পূৰ্বৰ এছিয়ান মাহৰ সম্পাদনা মেলাত ভুল ৰৈ যোৱা প্ৰৱন্ধসমূহৰ গুণগত মান উন্নত কৰিবলৈ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে।''' == লক্ষ্যসমূহ == *'''পূৰ্বৰ এছিয়ান মাহৰ সম্পাদনা মেলাত ভুল ৰৈ যোৱা প্ৰৱন্ধৰ গুণগত মান উন্নত কৰা।''' * আধৰুৱাকৈ অনুবাদ হোৱা আৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধৰ অনুবাদ সম্পূৰ্ণ কৰা। * ৱিকিডাটা সংযোগ নকৰা প্ৰৱন্ধসমূহত ৱিকিডাটা সংযোগ কৰা। * ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াৰ শৈলীত বাহ্যিক সংযোগ যোগ কৰা। (যদিহে কৰা হোৱা নাছিল।) * তথ্যসূত্ৰৰ খেলিমেলি থকা প্ৰৱন্ধসমূহৰ তথ্য পেৰা সঠিক কৰা। * যান্ত্ৰিকভাৱে অনূদিত প্ৰৱন্ধসমূহ সম্পাদনা সঠিক কৰা। * শ্ৰেণীবিহীন প্ৰৱন্ধসমূহত উপযুক্ত শ্ৰেণী (কেটেগৰী) যোগ কৰা। * ৰঙা হৈ থকা লিংকসমূহ যিমান পাৰি ঠিক কৰা। ==প্ৰয়োজনীয় সতৰ্কতা== * সম্পাদনাৰ বাবে তলৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত প্ৰবন্ধসমূহ কোনো এটা বাচি লৈ সম্পাদনা কৰিব। * সম্পাদনা দ্বন্দ্বৰপৰা হাত সাৰিবলৈ সম্পাদনাৰ আগতে সম্পাদনা কৰিবলৈ লোৱা প্ৰবন্ধৰ ওপৰত <nowiki>{{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}</nowiki> সাঁচ লগাই প্ৰৱন্ধটো সাঁচি ল'ব। * এজনে সম্পাদনা দ্বন্দ্ব লগাই লোৱাৰ পিছত আন এজনে সেইটো প্ৰবন্ধত হাত নিদিব। * এটা প্ৰবন্ধ সম্পূৰ্ণ কৰি আন এটাত হাত দিব। ==পুৰস্কাৰ== # প্ৰতিগৰাকী অংশগ্ৰহণকাৰীকে একোখনকৈ ডিজিটেল প্ৰমাণপ্ৰত্ৰ প্ৰদান কৰা হ'ব। # আটাইতকৈ বেছি প্ৰৱন্ধৰ গুণগত মানদ্বন্দ্ব সঠিক কৰা প্ৰতিযোগী সহিতে আয়োজক আৰু সমন্বয়কক একোটিকৈ টি-চাৰ্ট প্ৰদান কৰা হ'ব। ==সহায়== * দক্ষতা আৰু সম্পাদনা সহযোগী বৃদ্ধিৰ লক্ষ্যৰে এই সম্পাদনা মেলাৰ সমান্তৰালকৈ এখনি অফলাইন কৰ্মশালা আয়োজন কৰা হ'ব। == অংশগ্ৰহণ == === অংশগ্ৰহণ কৰক === <div style="text-align:center; "> [[/অংশগ্ৰহণকাৰীসকল|{{Clickable button|অংশগ্ৰহণ কৰক|color=blue}}]] <!--Blue : Primary call to action --> </div> {{Hidden|অংশগ্ৰহণকাৰীৰ তালিকা|{{/অংশগ্ৰহণকাৰীসকল}}}} === প্ৰবন্ধ জমা কৰক === (নিজৰ ব্যৱহাৰকাৰী নাম লিখি তলত বিস্তাৰ কৰা প্ৰৱন্ধ যোগ কৰক) <div style="text-align:center; "> [[/প্ৰবন্ধসমূহ|{{Clickable button|প্ৰবন্ধ জমা কৰক|color=blue}}]] <!--Blue : Primary call to action --> </div> {{Hidden|জমা কৰা প্ৰবন্ধসমূহ|{{/প্ৰবন্ধসমূহ}}}} ==আয়োজক== * [[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] * [[সদস্য:Kandarpajit Kallol|কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল]] ===সমন্বয়ক=== * [[সদস্য:JyotiPN|প্ৰাণজ্যোতি নাথ]] ===প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা === <small>''(প্ৰবন্ধৰ সোঁফালে থকা {{Tick}} চিহ্নই জমা হোৱা সূচাইছে। ইয়াৰ উপৰিও অনুবাদ/সম্পাদনা কৰাৰ পূৰ্বে [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ দ্বিতীয় পৰ্যায়, ২০২৬/প্ৰবন্ধসমূহ|জমা হোৱা প্ৰবন্ধসমূহ]] চাই ল'ব।)''</small> #[[অক্ষয় খান্না]] {{Tick}} #[[অজিত কুমাৰ বেনাৰ্জী]] {{Tick}} #[[অটল সেতু]] {{Tick}} #[[অনন্তনাৰায়ণন ৰমন]] {{Tick}} #[[অমৰাৱতী, অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ]] {{Tick}} #[[অহিংসাৰ মূৰ্তি]] {{Tick}} #[[আকাশবাণী ডিব্ৰুগড়]] {{Tick}} #[[আদিত্য তিৱাৰী]] {{Tick}} #[[আদিত্য নাৰায়ণ পুৰোহিত]] {{Tick}} #[[আমেৰ দুৰ্গ]] #[[আলাউদ্দিন আল আজাদ]] {{Tick}} #[[আশা ভাট]] {{Tick}} #[[ইৰানৰ ক্ৰীড়া]] {{Tick}} #[[উণ্ডৱল্লী গুহা]] {{Tick}} #[[এণ্ড্ৰু কিশোৰ]] {{Tick}} #[[এহতেশাম]] {{Tick}} #[[ঐতিহাসিক চহৰ আহমদাবাদ]] #[[ওড়িশাৰ সামুদ্ৰিক ইতিহাস]] #[[ওম প্ৰকাশ আগৰৱাল]] {{Tick}} #[[কলিংগ (অঞ্চল)]] {{Tick}} #[[কালি নদী]] #[[কিম জি-ৱন]] {{Tick}} #[[কুম্বৰজুৱা]] {{Tick}} #[[কৃষ্ণা নদী]] #[[কৌন বনেগা ক্ৰৌড়পতি]] #[[ক’লা নহৰু]] {{Tick}} #[[খাজুৰাহো স্মাৰকসমূহ]] #[[গংগাৰ অৱতৰণ]] #[[চণ্ডীগড় কেপিটেল কমপ্লেক্স]] #[[চম্বল নদী]] {{Tick}} #[[চি কে জানু]] {{Tick}} #[[চীনা নুডলছ]] #[[চুলাৱেছি]] #[[চেন ঝেয়ুয়ান]] {{Tick}} #[[চৈয়দা ৰিজৱানা হাছান]] #[[ছং কাং]] {{Tick}} #[[ছাং থং]] #[[ছাবিনা ইয়াছমিন]] #[[ছিগিৰিয়া]] {{Tick}} #[[ছিৰিন্ধহৰ্ণ]] #[[জল মহল]] {{Tick}} #[[জহিৰ ৰায়হান]] #[[জাপানী কাপোৰ]] #[[টান্দুৰ নান]] {{Tick}} #[[ডংজি উৎসৱ]] #[[ডিস্কিট মঠ]] #[[তিৰুমালা]] {{Tick}} #[[তেহেলকা]] #[[দক্ষিণ এছিয়া]] {{Tick}} #[[দীঘা–সোনপুৰ দলং]] #[[দ্ৰাস]] #[[নাং মাই]] {{Tick}} #[[নাককাটি পাহাৰ]] #[[নিতিন নবীন]] {{Tick}} #[[নীতা লুল্লা]] #[[নেচনেল মিউজিয়াম অৱ নেচাৰেল হিষ্ট্ৰী]] #[[পঞ্চৰথ]] #[[পশ্চিম প্ৰদেশ, শ্ৰীলংকা]] #[[পাঞ্চাল]] {{Tick}} #[[প্ৰিয়া ডেভিদৰ]] {{Tick}} #[[পৰশুৰামেশ্বৰ মন্দিৰ]] #[[ফতেহ সিং ৰাথোৰ]] #[[ফতেহপুৰ ছিক্ৰী]] #[[বক্সা দুৰ্গ]] #[[বম্বে উচ্চ ন্যায়ালয়]] #[[বাংলাদেশৰ প্ৰাণীজগত]] #[[বিজয় বাৰ্মা]] #[[বিধু বিনোদ চোপ্ৰা]] #[[বিনয় পাঠক]] {{Tick}} #[[বিভৱ কুমাৰ তালুকদাৰ]] {{Tick}} #[[বিশাল জেঠৱা]] {{Tick}} #[[বুৰ্জাহোম প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থান]] #[[ভাৰতৰ প্ৰাণীজগত]] #[[মক্তাব]] #[[মনসামঙ্গল কাব্য]] #[[মুক্তেশ্বৰ মন্দিৰ]] #[[মুনকেক]] #[[মুল্কৰাজ আনন্দ]] #[[মেগান ইয়ং]] #[[যমুনা শৰণ সিং]] {{Tick}} #[[যাজ্ঞবল্ক্য আশ্ৰম]] #[[যোগিতা বিহানী]] {{Tick}} #[[ৰজনীশ]] #[[ৰণবীৰ শ্ব’ৰে]] {{Tick}} #[[ৰণবীৰ সিং]] #[[ৰত্নাগিৰি, ওড়িশা]] #[[ৰাধা বল্লভ মন্দিৰ, বৃন্দাবন]] #[[ৰাজপাল সিং যাদৱ]] #[[ৰাজা ৰাজেশ্বৰী ছেঠা ৰমন]] #[[ৰাজাৰাণী মন্দিৰ]] {{Tick}} #[[ৰাজীৱ গান্ধী সাগৰীয় সেতু]] #[[ৰাজীৱ মালহোত্ৰা]] #[[ৰায়গড় দুৰ্গ]] #[[ৰেডিঅ' নেপাল]] #[[ৰেৱতী (চুটিগল্প)]] {{Tick}} #[[ৰোমুলাছ হুইটেকাৰ]] #[[ৰোহিনী পেথিয়াগোডা]] #[[লম্বক]] #[[ললিতগিৰি]] {{Tick}} #[[লীলা চিতনিছ]] #[[লেছাৰ চুণ্ডা দ্বীপপুঞ্জ]] #[[শিশুপালগড়]] #[[শ্বীবা চাদ্ধা]] #[[শ্বৰীব হাছমী]] #[[শ্ৰীনিধি শেট্টী]] {{Tick}} #[[শ্ৰেয়া ধনন্তৰি]] {{Tick}} #[[সাক্ষী আগৰৱাল]] {{Tick}} #[[সামাজিক ন্যায়ৰ মূৰ্তি]] #[[স্বাধীনতা পুৰস্কাৰ]] #[[সীতা আম্মান মন্দিৰ]] {{Tick}} #[[সুবৰ্ণৰেখা নদী]] {{Tick}} #[[সুভাষ দত্ত]] #[[সুৰু উপত্যকা]] #[[সুষমা স্বৰাজ ইনষ্টিটিউট অৱ ফৰেইন চাৰ্ভিচ]] #[[স্নেহা উল্লাল]] {{Tick}} #[[হৰিচৰণ]] #[[হৰিণী অমৰাছুৰীয়া]] #[[হৰিণী নাগ্ৰেণ্ডা]] {{Tick}} #[[হাথীগুম্ফা শিলালিপি]] #[[হেমেন্দ্ৰ সিং পানৱাৰ]] {{Tick}} #[[একলব্য শৰ্মা]]{{Tick}} #[[মাধৱ চন্দ্ৰ দাশ]] #[[বাল্মিক থাপাৰ]] <br/> * [[:w:as:শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫-ত সৃষ্টি কৰা সকলো প্ৰবন্ধ]] |footer= প্ৰতিযোগিতাখনৰ বিষয়ে আপোনাৰ কোনো প্ৰশ্ন বা প্ৰস্তাৱ থাকিলে আলোচনা পৃষ্ঠাত লিখিব পাৰে মেটা-ৱিকিৰ [[:m:Wikipedia Asian Month 2025|গোলকীয় প্ৰকল্প পৃষ্ঠাত]] বাৰ্তা দিব পাৰে। }} {{অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ সম্পাদনা মেলা}} [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ]] 41ugy1hzf86k9wyp9oeaw4nu2glt9jc 601644 601634 2026-04-20T15:36:19Z Kandarpajit Kallol 6257 601644 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ {{WAM |header= ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ দ্বিতীয় পৰ্যায়, ২০২৬ [[File:Wikipedia Asian Month Logo.svg|200px|right]] |subheader = '''[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ, ২০২৫]]''' আছিল ৱিকিপিডিয়া এছীয় সম্প্ৰদায়সমূহৰ মাজত সদ্ভাৱ বৃদ্ধিৰ লক্ষ্যৰে ২০২৫ বৰ্ষত আয়োজিত এখনি সম্পাদনা মেলা। <u>ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ দ্বিতীয় পৰ্যায়, ২০২৬ত [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ, ২০২৫]]ত সৃষ্টি কৰা প্ৰৱন্ধসমূহৰ পুনৰ পৰীক্ষণ আৰু আৱশ্যক অনুযায়ী প্ৰৱন্ধৰ শুধৰণি, বিস্তাৰ তথা তথ্য পেৰা সংযোগ কৰি প্ৰৱন্ধসমূহৰ গুণগত মানদণ্ড বৃদ্ধি কৰাৰ প্ৰয়াস কৰা হ'ব।</u> ২০২৬ চনৰ ১৫ এপ্ৰিলৰ পৰা মে' মাহৰ ১৫ তাৰিখলৈকে [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া ভাষাৰ]] ৱিকিপিডিয়াত এখনি এমহীয়া সম্পাদনা মেলা অনুষ্ঠিত কৰিবলৈ লোৱা হৈছে। এই মেলাত নতুনকৈ কোনো প্ৰৱন্ধ সৃষ্টি কৰাৰ প্ৰয়োজন নাই। '''সময়সীমা''': <mark>''' ১৫ এপ্ৰিলৰ পৰা ১৫ মে' ২০২৬ '''</mark> |body = == পটভূমি == '''[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ]] হৈছে ৱিকিপিডিয়া এছীয় সম্প্ৰদায়সমূহৰ মাজত সদ্ভাৱ বৃদ্ধিৰ লক্ষ্যৰে প্ৰতিবছৰে নৱেম্বৰ/ডিচেম্বৰ মাহত আয়োজিত এখনি সম্পাদনা মেলা। অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত প্ৰতিযোগিতাখনৰ বিগত [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০১৫|২০১৫]], [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০১৬|২০১৬]], [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২১|২০২১]], [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৩|২০২৩]] আৰু [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৪|২০২৪]] চনৰ সংস্কৰণৰ পাছত [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|২০২৫]] চনত পুনৰ ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ এডিটাথন অনুষ্ঠিত হয়। ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ দ্বিতীয় পৰ্যায়, ২০২৬-ৰ সম্পাদনা মেলাত পূৰ্বৰ এছিয়ান মাহৰ সম্পাদনা মেলাত ভুল ৰৈ যোৱা প্ৰৱন্ধসমূহৰ গুণগত মান উন্নত কৰিবলৈ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে।''' == লক্ষ্যসমূহ == *'''পূৰ্বৰ এছিয়ান মাহৰ সম্পাদনা মেলাত ভুল ৰৈ যোৱা প্ৰৱন্ধৰ গুণগত মান উন্নত কৰা।''' * আধৰুৱাকৈ অনুবাদ হোৱা আৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধৰ অনুবাদ সম্পূৰ্ণ কৰা। * ৱিকিডাটা সংযোগ নকৰা প্ৰৱন্ধসমূহত ৱিকিডাটা সংযোগ কৰা। * ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াৰ শৈলীত বাহ্যিক সংযোগ যোগ কৰা। (যদিহে কৰা হোৱা নাছিল।) * তথ্যসূত্ৰৰ খেলিমেলি থকা প্ৰৱন্ধসমূহৰ তথ্য পেৰা সঠিক কৰা। * যান্ত্ৰিকভাৱে অনূদিত প্ৰৱন্ধসমূহ সম্পাদনা সঠিক কৰা। * শ্ৰেণীবিহীন প্ৰৱন্ধসমূহত উপযুক্ত শ্ৰেণী (কেটেগৰী) যোগ কৰা। * ৰঙা হৈ থকা লিংকসমূহ যিমান পাৰি ঠিক কৰা। ==প্ৰয়োজনীয় সতৰ্কতা== * সম্পাদনাৰ বাবে তলৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত প্ৰবন্ধসমূহ কোনো এটা বাচি লৈ সম্পাদনা কৰিব। * সম্পাদনা দ্বন্দ্বৰপৰা হাত সাৰিবলৈ সম্পাদনাৰ আগতে সম্পাদনা কৰিবলৈ লোৱা প্ৰবন্ধৰ ওপৰত <nowiki>{{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}</nowiki> সাঁচ লগাই প্ৰৱন্ধটো সাঁচি ল'ব। * এজনে সম্পাদনা দ্বন্দ্ব লগাই লোৱাৰ পিছত আন এজনে সেইটো প্ৰবন্ধত হাত নিদিব। * এটা প্ৰবন্ধ সম্পূৰ্ণ কৰি আন এটাত হাত দিব। ==পুৰস্কাৰ== # প্ৰতিগৰাকী অংশগ্ৰহণকাৰীকে একোখনকৈ ডিজিটেল প্ৰমাণপ্ৰত্ৰ প্ৰদান কৰা হ'ব। # আটাইতকৈ বেছি প্ৰৱন্ধৰ গুণগত মানদ্বন্দ্ব সঠিক কৰা প্ৰতিযোগী সহিতে আয়োজক আৰু সমন্বয়কক একোটিকৈ টি-চাৰ্ট প্ৰদান কৰা হ'ব। ==সহায়== * দক্ষতা আৰু সম্পাদনা সহযোগী বৃদ্ধিৰ লক্ষ্যৰে এই সম্পাদনা মেলাৰ সমান্তৰালকৈ এখনি অফলাইন কৰ্মশালা আয়োজন কৰা হ'ব। == অংশগ্ৰহণ == === অংশগ্ৰহণ কৰক === <div style="text-align:center; "> [[/অংশগ্ৰহণকাৰীসকল|{{Clickable button|অংশগ্ৰহণ কৰক|color=blue}}]] <!--Blue : Primary call to action --> </div> {{Hidden|অংশগ্ৰহণকাৰীৰ তালিকা|{{/অংশগ্ৰহণকাৰীসকল}}}} === প্ৰবন্ধ জমা কৰক === (নিজৰ ব্যৱহাৰকাৰী নাম লিখি তলত বিস্তাৰ কৰা প্ৰৱন্ধ যোগ কৰক) <div style="text-align:center; "> [[/প্ৰবন্ধসমূহ|{{Clickable button|প্ৰবন্ধ জমা কৰক|color=blue}}]] <!--Blue : Primary call to action --> </div> {{Hidden|জমা কৰা প্ৰবন্ধসমূহ|{{/প্ৰবন্ধসমূহ}}}} ==আয়োজক== * [[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] * [[সদস্য:Kandarpajit Kallol|কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল]] ===সমন্বয়ক=== * [[সদস্য:JyotiPN|প্ৰাণজ্যোতি নাথ]] ===প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা === <small>''(প্ৰবন্ধৰ সোঁফালে থকা {{Tick}} চিহ্নই জমা হোৱা সূচাইছে। ইয়াৰ উপৰিও অনুবাদ/সম্পাদনা কৰাৰ পূৰ্বে [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ দ্বিতীয় পৰ্যায়, ২০২৬/প্ৰবন্ধসমূহ|জমা হোৱা প্ৰবন্ধসমূহ]] চাই ল'ব।)''</small> #[[অক্ষয় খান্না]] {{Tick}} #[[অজিত কুমাৰ বেনাৰ্জী]] {{Tick}} #[[অটল সেতু]] {{Tick}} #[[অনন্তনাৰায়ণন ৰমন]] {{Tick}} #[[অমৰাৱতী, অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ]] {{Tick}} #[[অহিংসাৰ মূৰ্তি]] {{Tick}} #[[আকাশবাণী ডিব্ৰুগড়]] {{Tick}} #[[আদিত্য তিৱাৰী]] {{Tick}} #[[আদিত্য নাৰায়ণ পুৰোহিত]] {{Tick}} #[[আমেৰ দুৰ্গ]] #[[আলাউদ্দিন আল আজাদ]] {{Tick}} #[[আশা ভাট]] {{Tick}} #[[ইৰানৰ ক্ৰীড়া]] {{Tick}} #[[উণ্ডৱল্লী গুহা]] {{Tick}} #[[এণ্ড্ৰু কিশোৰ]] {{Tick}} #[[এহতেশাম]] {{Tick}} #[[ঐতিহাসিক চহৰ আহমদাবাদ]] #[[ওড়িশাৰ সামুদ্ৰিক ইতিহাস]] #[[ওম প্ৰকাশ আগৰৱাল]] {{Tick}} #[[কলিংগ (অঞ্চল)]] {{Tick}} #[[কালি নদী]] {{Tick}} #[[কিম জি-ৱন]] {{Tick}} #[[কুম্বৰজুৱা]] {{Tick}} #[[কৃষ্ণা নদী]] #[[কৌন বনেগা ক্ৰৌড়পতি]] #[[ক’লা নহৰু]] {{Tick}} #[[খাজুৰাহো স্মাৰকসমূহ]] #[[গংগাৰ অৱতৰণ]] #[[চণ্ডীগড় কেপিটেল কমপ্লেক্স]] #[[চম্বল নদী]] {{Tick}} #[[চি কে জানু]] {{Tick}} #[[চীনা নুডলছ]] #[[চুলাৱেছি]] #[[চেন ঝেয়ুয়ান]] {{Tick}} #[[চৈয়দা ৰিজৱানা হাছান]] #[[ছং কাং]] {{Tick}} #[[ছাং থং]] #[[ছাবিনা ইয়াছমিন]] #[[ছিগিৰিয়া]] {{Tick}} #[[ছিৰিন্ধহৰ্ণ]] #[[জল মহল]] {{Tick}} #[[জহিৰ ৰায়হান]] #[[জাপানী কাপোৰ]] #[[টান্দুৰ নান]] {{Tick}} #[[ডংজি উৎসৱ]] #[[ডিস্কিট মঠ]] #[[তিৰুমালা]] {{Tick}} #[[তেহেলকা]] #[[দক্ষিণ এছিয়া]] {{Tick}} #[[দীঘা–সোনপুৰ দলং]] #[[দ্ৰাস]] #[[নাং মাই]] {{Tick}} #[[নাককাটি পাহাৰ]] #[[নিতিন নবীন]] {{Tick}} #[[নীতা লুল্লা]] #[[নেচনেল মিউজিয়াম অৱ নেচাৰেল হিষ্ট্ৰী]] #[[পঞ্চৰথ]] #[[পশ্চিম প্ৰদেশ, শ্ৰীলংকা]] #[[পাঞ্চাল]] {{Tick}} #[[প্ৰিয়া ডেভিদৰ]] {{Tick}} #[[পৰশুৰামেশ্বৰ মন্দিৰ]] #[[ফতেহ সিং ৰাথোৰ]] #[[ফতেহপুৰ ছিক্ৰী]] #[[বক্সা দুৰ্গ]] #[[বম্বে উচ্চ ন্যায়ালয়]] #[[বাংলাদেশৰ প্ৰাণীজগত]] #[[বিজয় বাৰ্মা]] #[[বিধু বিনোদ চোপ্ৰা]] #[[বিনয় পাঠক]] {{Tick}} #[[বিভৱ কুমাৰ তালুকদাৰ]] {{Tick}} #[[বিশাল জেঠৱা]] {{Tick}} #[[বুৰ্জাহোম প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থান]] #[[ভাৰতৰ প্ৰাণীজগত]] #[[মক্তাব]] #[[মনসামঙ্গল কাব্য]] #[[মুক্তেশ্বৰ মন্দিৰ]] #[[মুনকেক]] #[[মুল্কৰাজ আনন্দ]] #[[মেগান ইয়ং]] #[[যমুনা শৰণ সিং]] {{Tick}} #[[যাজ্ঞবল্ক্য আশ্ৰম]] #[[যোগিতা বিহানী]] {{Tick}} #[[ৰজনীশ]] #[[ৰণবীৰ শ্ব’ৰে]] {{Tick}} #[[ৰণবীৰ সিং]] #[[ৰত্নাগিৰি, ওড়িশা]] #[[ৰাধা বল্লভ মন্দিৰ, বৃন্দাবন]] #[[ৰাজপাল সিং যাদৱ]] #[[ৰাজা ৰাজেশ্বৰী ছেঠা ৰমন]] #[[ৰাজাৰাণী মন্দিৰ]] {{Tick}} #[[ৰাজীৱ গান্ধী সাগৰীয় সেতু]] #[[ৰাজীৱ মালহোত্ৰা]] #[[ৰায়গড় দুৰ্গ]] #[[ৰেডিঅ' নেপাল]] #[[ৰেৱতী (চুটিগল্প)]] {{Tick}} #[[ৰোমুলাছ হুইটেকাৰ]] #[[ৰোহিনী পেথিয়াগোডা]] #[[লম্বক]] #[[ললিতগিৰি]] {{Tick}} #[[লীলা চিতনিছ]] #[[লেছাৰ চুণ্ডা দ্বীপপুঞ্জ]] #[[শিশুপালগড়]] #[[শ্বীবা চাদ্ধা]] #[[শ্বৰীব হাছমী]] #[[শ্ৰীনিধি শেট্টী]] {{Tick}} #[[শ্ৰেয়া ধনন্তৰি]] {{Tick}} #[[সাক্ষী আগৰৱাল]] {{Tick}} #[[সামাজিক ন্যায়ৰ মূৰ্তি]] #[[স্বাধীনতা পুৰস্কাৰ]] #[[সীতা আম্মান মন্দিৰ]] {{Tick}} #[[সুবৰ্ণৰেখা নদী]] {{Tick}} #[[সুভাষ দত্ত]] #[[সুৰু উপত্যকা]] #[[সুষমা স্বৰাজ ইনষ্টিটিউট অৱ ফৰেইন চাৰ্ভিচ]] #[[স্নেহা উল্লাল]] {{Tick}} #[[হৰিচৰণ]] #[[হৰিণী অমৰাছুৰীয়া]] #[[হৰিণী নাগ্ৰেণ্ডা]] {{Tick}} #[[হাথীগুম্ফা শিলালিপি]] #[[হেমেন্দ্ৰ সিং পানৱাৰ]] {{Tick}} #[[একলব্য শৰ্মা]]{{Tick}} #[[মাধৱ চন্দ্ৰ দাশ]] #[[বাল্মিক থাপাৰ]] <br/> * [[:w:as:শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫-ত সৃষ্টি কৰা সকলো প্ৰবন্ধ]] |footer= প্ৰতিযোগিতাখনৰ বিষয়ে আপোনাৰ কোনো প্ৰশ্ন বা প্ৰস্তাৱ থাকিলে আলোচনা পৃষ্ঠাত লিখিব পাৰে মেটা-ৱিকিৰ [[:m:Wikipedia Asian Month 2025|গোলকীয় প্ৰকল্প পৃষ্ঠাত]] বাৰ্তা দিব পাৰে। }} {{অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ সম্পাদনা মেলা}} [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ]] e2zrgpjlszfiyvgrgkb2q4ooaztq2y4 601649 601644 2026-04-20T15:48:42Z Kandarpajit Kallol 6257 601649 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ {{WAM |header= ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ দ্বিতীয় পৰ্যায়, ২০২৬ [[File:Wikipedia Asian Month Logo.svg|200px|right]] |subheader = '''[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ, ২০২৫]]''' আছিল ৱিকিপিডিয়া এছীয় সম্প্ৰদায়সমূহৰ মাজত সদ্ভাৱ বৃদ্ধিৰ লক্ষ্যৰে ২০২৫ বৰ্ষত আয়োজিত এখনি সম্পাদনা মেলা। <u>ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ দ্বিতীয় পৰ্যায়, ২০২৬ত [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ, ২০২৫]]ত সৃষ্টি কৰা প্ৰৱন্ধসমূহৰ পুনৰ পৰীক্ষণ আৰু আৱশ্যক অনুযায়ী প্ৰৱন্ধৰ শুধৰণি, বিস্তাৰ তথা তথ্য পেৰা সংযোগ কৰি প্ৰৱন্ধসমূহৰ গুণগত মানদণ্ড বৃদ্ধি কৰাৰ প্ৰয়াস কৰা হ'ব।</u> ২০২৬ চনৰ ১৫ এপ্ৰিলৰ পৰা মে' মাহৰ ১৫ তাৰিখলৈকে [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া ভাষাৰ]] ৱিকিপিডিয়াত এখনি এমহীয়া সম্পাদনা মেলা অনুষ্ঠিত কৰিবলৈ লোৱা হৈছে। এই মেলাত নতুনকৈ কোনো প্ৰৱন্ধ সৃষ্টি কৰাৰ প্ৰয়োজন নাই। '''সময়সীমা''': <mark>''' ১৫ এপ্ৰিলৰ পৰা ১৫ মে' ২০২৬ '''</mark> |body = == পটভূমি == '''[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ]] হৈছে ৱিকিপিডিয়া এছীয় সম্প্ৰদায়সমূহৰ মাজত সদ্ভাৱ বৃদ্ধিৰ লক্ষ্যৰে প্ৰতিবছৰে নৱেম্বৰ/ডিচেম্বৰ মাহত আয়োজিত এখনি সম্পাদনা মেলা। অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত প্ৰতিযোগিতাখনৰ বিগত [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০১৫|২০১৫]], [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০১৬|২০১৬]], [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২১|২০২১]], [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৩|২০২৩]] আৰু [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৪|২০২৪]] চনৰ সংস্কৰণৰ পাছত [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|২০২৫]] চনত পুনৰ ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ এডিটাথন অনুষ্ঠিত হয়। ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ দ্বিতীয় পৰ্যায়, ২০২৬-ৰ সম্পাদনা মেলাত পূৰ্বৰ এছিয়ান মাহৰ সম্পাদনা মেলাত ভুল ৰৈ যোৱা প্ৰৱন্ধসমূহৰ গুণগত মান উন্নত কৰিবলৈ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে।''' == লক্ষ্যসমূহ == *'''পূৰ্বৰ এছিয়ান মাহৰ সম্পাদনা মেলাত ভুল ৰৈ যোৱা প্ৰৱন্ধৰ গুণগত মান উন্নত কৰা।''' * আধৰুৱাকৈ অনুবাদ হোৱা আৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধৰ অনুবাদ সম্পূৰ্ণ কৰা। * ৱিকিডাটা সংযোগ নকৰা প্ৰৱন্ধসমূহত ৱিকিডাটা সংযোগ কৰা। * ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াৰ শৈলীত বাহ্যিক সংযোগ যোগ কৰা। (যদিহে কৰা হোৱা নাছিল।) * তথ্যসূত্ৰৰ খেলিমেলি থকা প্ৰৱন্ধসমূহৰ তথ্য পেৰা সঠিক কৰা। * যান্ত্ৰিকভাৱে অনূদিত প্ৰৱন্ধসমূহ সম্পাদনা সঠিক কৰা। * শ্ৰেণীবিহীন প্ৰৱন্ধসমূহত উপযুক্ত শ্ৰেণী (কেটেগৰী) যোগ কৰা। * ৰঙা হৈ থকা লিংকসমূহ যিমান পাৰি ঠিক কৰা। ==প্ৰয়োজনীয় সতৰ্কতা== * সম্পাদনাৰ বাবে তলৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত প্ৰবন্ধসমূহ কোনো এটা বাচি লৈ সম্পাদনা কৰিব। * সম্পাদনা দ্বন্দ্বৰপৰা হাত সাৰিবলৈ সম্পাদনাৰ আগতে সম্পাদনা কৰিবলৈ লোৱা প্ৰবন্ধৰ ওপৰত <nowiki>{{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}</nowiki> সাঁচ লগাই প্ৰৱন্ধটো সাঁচি ল'ব। * এজনে সম্পাদনা দ্বন্দ্ব লগাই লোৱাৰ পিছত আন এজনে সেইটো প্ৰবন্ধত হাত নিদিব। * এটা প্ৰবন্ধ সম্পূৰ্ণ কৰি আন এটাত হাত দিব। ==পুৰস্কাৰ== # প্ৰতিগৰাকী অংশগ্ৰহণকাৰীকে একোখনকৈ ডিজিটেল প্ৰমাণপ্ৰত্ৰ প্ৰদান কৰা হ'ব। # আটাইতকৈ বেছি প্ৰৱন্ধৰ গুণগত মানদ্বন্দ্ব সঠিক কৰা প্ৰতিযোগী সহিতে আয়োজক আৰু সমন্বয়কক একোটিকৈ টি-চাৰ্ট প্ৰদান কৰা হ'ব। ==সহায়== * দক্ষতা আৰু সম্পাদনা সহযোগী বৃদ্ধিৰ লক্ষ্যৰে এই সম্পাদনা মেলাৰ সমান্তৰালকৈ এখনি অফলাইন কৰ্মশালা আয়োজন কৰা হ'ব। == অংশগ্ৰহণ == === অংশগ্ৰহণ কৰক === <div style="text-align:center; "> [[/অংশগ্ৰহণকাৰীসকল|{{Clickable button|অংশগ্ৰহণ কৰক|color=blue}}]] <!--Blue : Primary call to action --> </div> {{Hidden|অংশগ্ৰহণকাৰীৰ তালিকা|{{/অংশগ্ৰহণকাৰীসকল}}}} === প্ৰবন্ধ জমা কৰক === (নিজৰ ব্যৱহাৰকাৰী নাম লিখি তলত বিস্তাৰ কৰা প্ৰৱন্ধ যোগ কৰক) <div style="text-align:center; "> [[/প্ৰবন্ধসমূহ|{{Clickable button|প্ৰবন্ধ জমা কৰক|color=blue}}]] <!--Blue : Primary call to action --> </div> {{Hidden|জমা কৰা প্ৰবন্ধসমূহ|{{/প্ৰবন্ধসমূহ}}}} ==আয়োজক== * [[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] * [[সদস্য:Kandarpajit Kallol|কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল]] ===সমন্বয়ক=== * [[সদস্য:JyotiPN|প্ৰাণজ্যোতি নাথ]] ===প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা === <small>''(প্ৰবন্ধৰ সোঁফালে থকা {{Tick}} চিহ্নই জমা হোৱা সূচাইছে। ইয়াৰ উপৰিও অনুবাদ/সম্পাদনা কৰাৰ পূৰ্বে [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ দ্বিতীয় পৰ্যায়, ২০২৬/প্ৰবন্ধসমূহ|জমা হোৱা প্ৰবন্ধসমূহ]] চাই ল'ব।)''</small> #[[অক্ষয় খান্না]] {{Tick}} #[[অজিত কুমাৰ বেনাৰ্জী]] {{Tick}} #[[অটল সেতু]] {{Tick}} #[[অনন্তনাৰায়ণন ৰমন]] {{Tick}} #[[অমৰাৱতী, অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ]] {{Tick}} #[[অহিংসাৰ মূৰ্তি]] {{Tick}} #[[আকাশবাণী ডিব্ৰুগড়]] {{Tick}} #[[আদিত্য তিৱাৰী]] {{Tick}} #[[আদিত্য নাৰায়ণ পুৰোহিত]] {{Tick}} #[[আমেৰ দুৰ্গ]] #[[আলাউদ্দিন আল আজাদ]] {{Tick}} #[[আশা ভাট]] {{Tick}} #[[ইৰানৰ ক্ৰীড়া]] {{Tick}} #[[উণ্ডৱল্লী গুহা]] {{Tick}} #[[এণ্ড্ৰু কিশোৰ]] {{Tick}} #[[এহতেশাম]] {{Tick}} #[[ঐতিহাসিক চহৰ আহমদাবাদ]] #[[ওড়িশাৰ সামুদ্ৰিক ইতিহাস]] #[[ওম প্ৰকাশ আগৰৱাল]] {{Tick}} #[[কলিংগ (অঞ্চল)]] {{Tick}} #[[কালি নদী]] {{Tick}} #[[কিম জি-ৱন]] {{Tick}} #[[কুম্বৰজুৱা]] {{Tick}} #[[কৃষ্ণা নদী]] #[[কৌন বনেগা ক্ৰৌড়পতি]] #[[ক’লা নহৰু]] {{Tick}} #[[খাজুৰাহো স্মাৰকসমূহ]] #[[গংগাৰ অৱতৰণ]] {{Tick}} #[[চণ্ডীগড় কেপিটেল কমপ্লেক্স]] #[[চম্বল নদী]] {{Tick}} #[[চি কে জানু]] {{Tick}} #[[চীনা নুডলছ]] #[[চুলাৱেছি]] #[[চেন ঝেয়ুয়ান]] {{Tick}} #[[চৈয়দা ৰিজৱানা হাছান]] #[[ছং কাং]] {{Tick}} #[[ছাং থং]] #[[ছাবিনা ইয়াছমিন]] #[[ছিগিৰিয়া]] {{Tick}} #[[ছিৰিন্ধহৰ্ণ]] #[[জল মহল]] {{Tick}} #[[জহিৰ ৰায়হান]] #[[জাপানী কাপোৰ]] #[[টান্দুৰ নান]] {{Tick}} #[[ডংজি উৎসৱ]] #[[ডিস্কিট মঠ]] #[[তিৰুমালা]] {{Tick}} #[[তেহেলকা]] #[[দক্ষিণ এছিয়া]] {{Tick}} #[[দীঘা–সোনপুৰ দলং]] #[[দ্ৰাস]] #[[নাং মাই]] {{Tick}} #[[নাককাটি পাহাৰ]] #[[নিতিন নবীন]] {{Tick}} #[[নীতা লুল্লা]] #[[নেচনেল মিউজিয়াম অৱ নেচাৰেল হিষ্ট্ৰী]] #[[পঞ্চৰথ]] #[[পশ্চিম প্ৰদেশ, শ্ৰীলংকা]] #[[পাঞ্চাল]] {{Tick}} #[[প্ৰিয়া ডেভিদৰ]] {{Tick}} #[[পৰশুৰামেশ্বৰ মন্দিৰ]] #[[ফতেহ সিং ৰাথোৰ]] #[[ফতেহপুৰ ছিক্ৰী]] #[[বক্সা দুৰ্গ]] #[[বম্বে উচ্চ ন্যায়ালয়]] #[[বাংলাদেশৰ প্ৰাণীজগত]] #[[বিজয় বাৰ্মা]] #[[বিধু বিনোদ চোপ্ৰা]] #[[বিনয় পাঠক]] {{Tick}} #[[বিভৱ কুমাৰ তালুকদাৰ]] {{Tick}} #[[বিশাল জেঠৱা]] {{Tick}} #[[বুৰ্জাহোম প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থান]] #[[ভাৰতৰ প্ৰাণীজগত]] #[[মক্তাব]] #[[মনসামঙ্গল কাব্য]] #[[মুক্তেশ্বৰ মন্দিৰ]] #[[মুনকেক]] #[[মুল্কৰাজ আনন্দ]] #[[মেগান ইয়ং]] #[[যমুনা শৰণ সিং]] {{Tick}} #[[যাজ্ঞবল্ক্য আশ্ৰম]] #[[যোগিতা বিহানী]] {{Tick}} #[[ৰজনীশ]] #[[ৰণবীৰ শ্ব’ৰে]] {{Tick}} #[[ৰণবীৰ সিং]] #[[ৰত্নাগিৰি, ওড়িশা]] #[[ৰাধা বল্লভ মন্দিৰ, বৃন্দাবন]] #[[ৰাজপাল সিং যাদৱ]] #[[ৰাজা ৰাজেশ্বৰী ছেঠা ৰমন]] #[[ৰাজাৰাণী মন্দিৰ]] {{Tick}} #[[ৰাজীৱ গান্ধী সাগৰীয় সেতু]] #[[ৰাজীৱ মালহোত্ৰা]] #[[ৰায়গড় দুৰ্গ]] #[[ৰেডিঅ' নেপাল]] #[[ৰেৱতী (চুটিগল্প)]] {{Tick}} #[[ৰোমুলাছ হুইটেকাৰ]] #[[ৰোহিনী পেথিয়াগোডা]] #[[লম্বক]] #[[ললিতগিৰি]] {{Tick}} #[[লীলা চিতনিছ]] #[[লেছাৰ চুণ্ডা দ্বীপপুঞ্জ]] #[[শিশুপালগড়]] #[[শ্বীবা চাদ্ধা]] #[[শ্বৰীব হাছমী]] #[[শ্ৰীনিধি শেট্টী]] {{Tick}} #[[শ্ৰেয়া ধনন্তৰি]] {{Tick}} #[[সাক্ষী আগৰৱাল]] {{Tick}} #[[সামাজিক ন্যায়ৰ মূৰ্তি]] #[[স্বাধীনতা পুৰস্কাৰ]] #[[সীতা আম্মান মন্দিৰ]] {{Tick}} #[[সুবৰ্ণৰেখা নদী]] {{Tick}} #[[সুভাষ দত্ত]] #[[সুৰু উপত্যকা]] #[[সুষমা স্বৰাজ ইনষ্টিটিউট অৱ ফৰেইন চাৰ্ভিচ]] #[[স্নেহা উল্লাল]] {{Tick}} #[[হৰিচৰণ]] #[[হৰিণী অমৰাছুৰীয়া]] #[[হৰিণী নাগ্ৰেণ্ডা]] {{Tick}} #[[হাথীগুম্ফা শিলালিপি]] #[[হেমেন্দ্ৰ সিং পানৱাৰ]] {{Tick}} #[[একলব্য শৰ্মা]]{{Tick}} #[[মাধৱ চন্দ্ৰ দাশ]] #[[বাল্মিক থাপাৰ]] <br/> * [[:w:as:শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫-ত সৃষ্টি কৰা সকলো প্ৰবন্ধ]] |footer= প্ৰতিযোগিতাখনৰ বিষয়ে আপোনাৰ কোনো প্ৰশ্ন বা প্ৰস্তাৱ থাকিলে আলোচনা পৃষ্ঠাত লিখিব পাৰে মেটা-ৱিকিৰ [[:m:Wikipedia Asian Month 2025|গোলকীয় প্ৰকল্প পৃষ্ঠাত]] বাৰ্তা দিব পাৰে। }} {{অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ সম্পাদনা মেলা}} [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ]] 0w49cssd9hdr8gbtgkd4fkba979banq 601676 601649 2026-04-20T16:29:39Z Kandarpajit Kallol 6257 601676 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ {{WAM |header= ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ দ্বিতীয় পৰ্যায়, ২০২৬ [[File:Wikipedia Asian Month Logo.svg|200px|right]] |subheader = '''[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ, ২০২৫]]''' আছিল ৱিকিপিডিয়া এছীয় সম্প্ৰদায়সমূহৰ মাজত সদ্ভাৱ বৃদ্ধিৰ লক্ষ্যৰে ২০২৫ বৰ্ষত আয়োজিত এখনি সম্পাদনা মেলা। <u>ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ দ্বিতীয় পৰ্যায়, ২০২৬ত [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ, ২০২৫]]ত সৃষ্টি কৰা প্ৰৱন্ধসমূহৰ পুনৰ পৰীক্ষণ আৰু আৱশ্যক অনুযায়ী প্ৰৱন্ধৰ শুধৰণি, বিস্তাৰ তথা তথ্য পেৰা সংযোগ কৰি প্ৰৱন্ধসমূহৰ গুণগত মানদণ্ড বৃদ্ধি কৰাৰ প্ৰয়াস কৰা হ'ব।</u> ২০২৬ চনৰ ১৫ এপ্ৰিলৰ পৰা মে' মাহৰ ১৫ তাৰিখলৈকে [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া ভাষাৰ]] ৱিকিপিডিয়াত এখনি এমহীয়া সম্পাদনা মেলা অনুষ্ঠিত কৰিবলৈ লোৱা হৈছে। এই মেলাত নতুনকৈ কোনো প্ৰৱন্ধ সৃষ্টি কৰাৰ প্ৰয়োজন নাই। '''সময়সীমা''': <mark>''' ১৫ এপ্ৰিলৰ পৰা ১৫ মে' ২০২৬ '''</mark> |body = == পটভূমি == '''[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ]] হৈছে ৱিকিপিডিয়া এছীয় সম্প্ৰদায়সমূহৰ মাজত সদ্ভাৱ বৃদ্ধিৰ লক্ষ্যৰে প্ৰতিবছৰে নৱেম্বৰ/ডিচেম্বৰ মাহত আয়োজিত এখনি সম্পাদনা মেলা। অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত প্ৰতিযোগিতাখনৰ বিগত [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০১৫|২০১৫]], [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০১৬|২০১৬]], [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২১|২০২১]], [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৩|২০২৩]] আৰু [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৪|২০২৪]] চনৰ সংস্কৰণৰ পাছত [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|২০২৫]] চনত পুনৰ ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ এডিটাথন অনুষ্ঠিত হয়। ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ দ্বিতীয় পৰ্যায়, ২০২৬-ৰ সম্পাদনা মেলাত পূৰ্বৰ এছিয়ান মাহৰ সম্পাদনা মেলাত ভুল ৰৈ যোৱা প্ৰৱন্ধসমূহৰ গুণগত মান উন্নত কৰিবলৈ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে।''' == লক্ষ্যসমূহ == *'''পূৰ্বৰ এছিয়ান মাহৰ সম্পাদনা মেলাত ভুল ৰৈ যোৱা প্ৰৱন্ধৰ গুণগত মান উন্নত কৰা।''' * আধৰুৱাকৈ অনুবাদ হোৱা আৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধৰ অনুবাদ সম্পূৰ্ণ কৰা। * ৱিকিডাটা সংযোগ নকৰা প্ৰৱন্ধসমূহত ৱিকিডাটা সংযোগ কৰা। * ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াৰ শৈলীত বাহ্যিক সংযোগ যোগ কৰা। (যদিহে কৰা হোৱা নাছিল।) * তথ্যসূত্ৰৰ খেলিমেলি থকা প্ৰৱন্ধসমূহৰ তথ্য পেৰা সঠিক কৰা। * যান্ত্ৰিকভাৱে অনূদিত প্ৰৱন্ধসমূহ সম্পাদনা সঠিক কৰা। * শ্ৰেণীবিহীন প্ৰৱন্ধসমূহত উপযুক্ত শ্ৰেণী (কেটেগৰী) যোগ কৰা। * ৰঙা হৈ থকা লিংকসমূহ যিমান পাৰি ঠিক কৰা। ==প্ৰয়োজনীয় সতৰ্কতা== * সম্পাদনাৰ বাবে তলৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত প্ৰবন্ধসমূহ কোনো এটা বাচি লৈ সম্পাদনা কৰিব। * সম্পাদনা দ্বন্দ্বৰপৰা হাত সাৰিবলৈ সম্পাদনাৰ আগতে সম্পাদনা কৰিবলৈ লোৱা প্ৰবন্ধৰ ওপৰত <nowiki>{{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}</nowiki> সাঁচ লগাই প্ৰৱন্ধটো সাঁচি ল'ব। * এজনে সম্পাদনা দ্বন্দ্ব লগাই লোৱাৰ পিছত আন এজনে সেইটো প্ৰবন্ধত হাত নিদিব। * এটা প্ৰবন্ধ সম্পূৰ্ণ কৰি আন এটাত হাত দিব। ==পুৰস্কাৰ== # প্ৰতিগৰাকী অংশগ্ৰহণকাৰীকে একোখনকৈ ডিজিটেল প্ৰমাণপ্ৰত্ৰ প্ৰদান কৰা হ'ব। # আটাইতকৈ বেছি প্ৰৱন্ধৰ গুণগত মানদ্বন্দ্ব সঠিক কৰা প্ৰতিযোগী সহিতে আয়োজক আৰু সমন্বয়কক একোটিকৈ টি-চাৰ্ট প্ৰদান কৰা হ'ব। ==সহায়== * দক্ষতা আৰু সম্পাদনা সহযোগী বৃদ্ধিৰ লক্ষ্যৰে এই সম্পাদনা মেলাৰ সমান্তৰালকৈ এখনি অফলাইন কৰ্মশালা আয়োজন কৰা হ'ব। == অংশগ্ৰহণ == === অংশগ্ৰহণ কৰক === <div style="text-align:center; "> [[/অংশগ্ৰহণকাৰীসকল|{{Clickable button|অংশগ্ৰহণ কৰক|color=blue}}]] <!--Blue : Primary call to action --> </div> {{Hidden|অংশগ্ৰহণকাৰীৰ তালিকা|{{/অংশগ্ৰহণকাৰীসকল}}}} === প্ৰবন্ধ জমা কৰক === (নিজৰ ব্যৱহাৰকাৰী নাম লিখি তলত বিস্তাৰ কৰা প্ৰৱন্ধ যোগ কৰক) <div style="text-align:center; "> [[/প্ৰবন্ধসমূহ|{{Clickable button|প্ৰবন্ধ জমা কৰক|color=blue}}]] <!--Blue : Primary call to action --> </div> {{Hidden|জমা কৰা প্ৰবন্ধসমূহ|{{/প্ৰবন্ধসমূহ}}}} ==আয়োজক== * [[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] * [[সদস্য:Kandarpajit Kallol|কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল]] ===সমন্বয়ক=== * [[সদস্য:JyotiPN|প্ৰাণজ্যোতি নাথ]] ===প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা === <small>''(প্ৰবন্ধৰ সোঁফালে থকা {{Tick}} চিহ্নই জমা হোৱা সূচাইছে। ইয়াৰ উপৰিও অনুবাদ/সম্পাদনা কৰাৰ পূৰ্বে [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ দ্বিতীয় পৰ্যায়, ২০২৬/প্ৰবন্ধসমূহ|জমা হোৱা প্ৰবন্ধসমূহ]] চাই ল'ব।)''</small> #[[অক্ষয় খান্না]] {{Tick}} #[[অজিত কুমাৰ বেনাৰ্জী]] {{Tick}} #[[অটল সেতু]] {{Tick}} #[[অনন্তনাৰায়ণন ৰমন]] {{Tick}} #[[অমৰাৱতী, অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ]] {{Tick}} #[[অহিংসাৰ মূৰ্তি]] {{Tick}} #[[আকাশবাণী ডিব্ৰুগড়]] {{Tick}} #[[আদিত্য তিৱাৰী]] {{Tick}} #[[আদিত্য নাৰায়ণ পুৰোহিত]] {{Tick}} #[[আমেৰ দুৰ্গ]] #[[আলাউদ্দিন আল আজাদ]] {{Tick}} #[[আশা ভাট]] {{Tick}} #[[ইৰানৰ ক্ৰীড়া]] {{Tick}} #[[উণ্ডৱল্লী গুহা]] {{Tick}} #[[এণ্ড্ৰু কিশোৰ]] {{Tick}} #[[এহতেশাম]] {{Tick}} #[[ঐতিহাসিক চহৰ আহমদাবাদ]] #[[ওড়িশাৰ সামুদ্ৰিক ইতিহাস]] #[[ওম প্ৰকাশ আগৰৱাল]] {{Tick}} #[[কলিংগ (অঞ্চল)]] {{Tick}} #[[কালি নদী]] {{Tick}} #[[কিম জি-ৱন]] {{Tick}} #[[কুম্বৰজুৱা]] {{Tick}} #[[কৃষ্ণা নদী]] #[[কৌন বনেগা ক্ৰৌড়পতি]] #[[ক’লা নহৰু]] {{Tick}} #[[খাজুৰাহো স্মাৰকসমূহ]] #[[গংগাৰ অৱতৰণ]] {{Tick}} #[[চণ্ডীগড় কেপিটেল কমপ্লেক্স]] #[[চম্বল নদী]] {{Tick}} #[[চি কে জানু]] {{Tick}} #[[চীনা নুডলছ]] #[[চুলাৱেছি]] #[[চেন ঝেয়ুয়ান]] {{Tick}} #[[চৈয়দা ৰিজৱানা হাছান]] {{Tick}} #[[ছং কাং]] {{Tick}} #[[ছাং থং]] #[[ছাবিনা ইয়াছমিন]] #[[ছিগিৰিয়া]] {{Tick}} #[[ছিৰিন্ধহৰ্ণ]] #[[জল মহল]] {{Tick}} #[[জহিৰ ৰায়হান]] #[[জাপানী কাপোৰ]] #[[টান্দুৰ নান]] {{Tick}} #[[ডংজি উৎসৱ]] #[[ডিস্কিট মঠ]] #[[তিৰুমালা]] {{Tick}} #[[তেহেলকা]] #[[দক্ষিণ এছিয়া]] {{Tick}} #[[দীঘা–সোনপুৰ দলং]] #[[দ্ৰাস]] #[[নাং মাই]] {{Tick}} #[[নাককাটি পাহাৰ]] #[[নিতিন নবীন]] {{Tick}} #[[নীতা লুল্লা]] #[[নেচনেল মিউজিয়াম অৱ নেচাৰেল হিষ্ট্ৰী]] #[[পঞ্চৰথ]] #[[পশ্চিম প্ৰদেশ, শ্ৰীলংকা]] #[[পাঞ্চাল]] {{Tick}} #[[প্ৰিয়া ডেভিদৰ]] {{Tick}} #[[পৰশুৰামেশ্বৰ মন্দিৰ]] #[[ফতেহ সিং ৰাথোৰ]] #[[ফতেহপুৰ ছিক্ৰী]] #[[বক্সা দুৰ্গ]] #[[বম্বে উচ্চ ন্যায়ালয়]] #[[বাংলাদেশৰ প্ৰাণীজগত]] #[[বিজয় বাৰ্মা]] #[[বিধু বিনোদ চোপ্ৰা]] #[[বিনয় পাঠক]] {{Tick}} #[[বিভৱ কুমাৰ তালুকদাৰ]] {{Tick}} #[[বিশাল জেঠৱা]] {{Tick}} #[[বুৰ্জাহোম প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থান]] #[[ভাৰতৰ প্ৰাণীজগত]] #[[মক্তাব]] #[[মনসামঙ্গল কাব্য]] #[[মুক্তেশ্বৰ মন্দিৰ]] #[[মুনকেক]] #[[মুল্কৰাজ আনন্দ]] #[[মেগান ইয়ং]] #[[যমুনা শৰণ সিং]] {{Tick}} #[[যাজ্ঞবল্ক্য আশ্ৰম]] #[[যোগিতা বিহানী]] {{Tick}} #[[ৰজনীশ]] #[[ৰণবীৰ শ্ব’ৰে]] {{Tick}} #[[ৰণবীৰ সিং]] #[[ৰত্নাগিৰি, ওড়িশা]] #[[ৰাধা বল্লভ মন্দিৰ, বৃন্দাবন]] #[[ৰাজপাল সিং যাদৱ]] #[[ৰাজা ৰাজেশ্বৰী ছেঠা ৰমন]] #[[ৰাজাৰাণী মন্দিৰ]] {{Tick}} #[[ৰাজীৱ গান্ধী সাগৰীয় সেতু]] #[[ৰাজীৱ মালহোত্ৰা]] #[[ৰায়গড় দুৰ্গ]] #[[ৰেডিঅ' নেপাল]] #[[ৰেৱতী (চুটিগল্প)]] {{Tick}} #[[ৰোমুলাছ হুইটেকাৰ]] #[[ৰোহিনী পেথিয়াগোডা]] #[[লম্বক]] #[[ললিতগিৰি]] {{Tick}} #[[লীলা চিতনিছ]] #[[লেছাৰ চুণ্ডা দ্বীপপুঞ্জ]] #[[শিশুপালগড়]] #[[শ্বীবা চাদ্ধা]] #[[শ্বৰীব হাছমী]] #[[শ্ৰীনিধি শেট্টী]] {{Tick}} #[[শ্ৰেয়া ধনন্তৰি]] {{Tick}} #[[সাক্ষী আগৰৱাল]] {{Tick}} #[[সামাজিক ন্যায়ৰ মূৰ্তি]] #[[স্বাধীনতা পুৰস্কাৰ]] #[[সীতা আম্মান মন্দিৰ]] {{Tick}} #[[সুবৰ্ণৰেখা নদী]] {{Tick}} #[[সুভাষ দত্ত]] #[[সুৰু উপত্যকা]] #[[সুষমা স্বৰাজ ইনষ্টিটিউট অৱ ফৰেইন চাৰ্ভিচ]] #[[স্নেহা উল্লাল]] {{Tick}} #[[হৰিচৰণ]] #[[হৰিণী অমৰাছুৰীয়া]] #[[হৰিণী নাগ্ৰেণ্ডা]] {{Tick}} #[[হাথীগুম্ফা শিলালিপি]] #[[হেমেন্দ্ৰ সিং পানৱাৰ]] {{Tick}} #[[একলব্য শৰ্মা]]{{Tick}} #[[মাধৱ চন্দ্ৰ দাশ]] #[[বাল্মিক থাপাৰ]] <br/> * [[:w:as:শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫-ত সৃষ্টি কৰা সকলো প্ৰবন্ধ]] |footer= প্ৰতিযোগিতাখনৰ বিষয়ে আপোনাৰ কোনো প্ৰশ্ন বা প্ৰস্তাৱ থাকিলে আলোচনা পৃষ্ঠাত লিখিব পাৰে মেটা-ৱিকিৰ [[:m:Wikipedia Asian Month 2025|গোলকীয় প্ৰকল্প পৃষ্ঠাত]] বাৰ্তা দিব পাৰে। }} {{অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ সম্পাদনা মেলা}} [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ]] 55oxmhomg1q8yocuh18ngijqpr4irtd 601677 601676 2026-04-20T16:32:00Z Kandarpajit Kallol 6257 601677 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ {{WAM |header= ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ দ্বিতীয় পৰ্যায়, ২০২৬ [[File:Wikipedia Asian Month Logo.svg|200px|right]] |subheader = '''[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ, ২০২৫]]''' আছিল ৱিকিপিডিয়া এছীয় সম্প্ৰদায়সমূহৰ মাজত সদ্ভাৱ বৃদ্ধিৰ লক্ষ্যৰে ২০২৫ বৰ্ষত আয়োজিত এখনি সম্পাদনা মেলা। <u>ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ দ্বিতীয় পৰ্যায়, ২০২৬ত [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ, ২০২৫]]ত সৃষ্টি কৰা প্ৰৱন্ধসমূহৰ পুনৰ পৰীক্ষণ আৰু আৱশ্যক অনুযায়ী প্ৰৱন্ধৰ শুধৰণি, বিস্তাৰ তথা তথ্য পেৰা সংযোগ কৰি প্ৰৱন্ধসমূহৰ গুণগত মানদণ্ড বৃদ্ধি কৰাৰ প্ৰয়াস কৰা হ'ব।</u> ২০২৬ চনৰ ১৫ এপ্ৰিলৰ পৰা মে' মাহৰ ১৫ তাৰিখলৈকে [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া ভাষাৰ]] ৱিকিপিডিয়াত এখনি এমহীয়া সম্পাদনা মেলা অনুষ্ঠিত কৰিবলৈ লোৱা হৈছে। এই মেলাত নতুনকৈ কোনো প্ৰৱন্ধ সৃষ্টি কৰাৰ প্ৰয়োজন নাই। '''সময়সীমা''': <mark>''' ১৫ এপ্ৰিলৰ পৰা ১৫ মে' ২০২৬ '''</mark> |body = == পটভূমি == '''[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ]] হৈছে ৱিকিপিডিয়া এছীয় সম্প্ৰদায়সমূহৰ মাজত সদ্ভাৱ বৃদ্ধিৰ লক্ষ্যৰে প্ৰতিবছৰে নৱেম্বৰ/ডিচেম্বৰ মাহত আয়োজিত এখনি সম্পাদনা মেলা। অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত প্ৰতিযোগিতাখনৰ বিগত [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০১৫|২০১৫]], [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০১৬|২০১৬]], [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২১|২০২১]], [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৩|২০২৩]] আৰু [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৪|২০২৪]] চনৰ সংস্কৰণৰ পাছত [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|২০২৫]] চনত পুনৰ ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ এডিটাথন অনুষ্ঠিত হয়। ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ দ্বিতীয় পৰ্যায়, ২০২৬-ৰ সম্পাদনা মেলাত পূৰ্বৰ এছিয়ান মাহৰ সম্পাদনা মেলাত ভুল ৰৈ যোৱা প্ৰৱন্ধসমূহৰ গুণগত মান উন্নত কৰিবলৈ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে।''' == লক্ষ্যসমূহ == *'''পূৰ্বৰ এছিয়ান মাহৰ সম্পাদনা মেলাত ভুল ৰৈ যোৱা প্ৰৱন্ধৰ গুণগত মান উন্নত কৰা।''' * আধৰুৱাকৈ অনুবাদ হোৱা আৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধৰ অনুবাদ সম্পূৰ্ণ কৰা। * ৱিকিডাটা সংযোগ নকৰা প্ৰৱন্ধসমূহত ৱিকিডাটা সংযোগ কৰা। * ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াৰ শৈলীত বাহ্যিক সংযোগ যোগ কৰা। (যদিহে কৰা হোৱা নাছিল।) * তথ্যসূত্ৰৰ খেলিমেলি থকা প্ৰৱন্ধসমূহৰ তথ্য পেৰা সঠিক কৰা। * যান্ত্ৰিকভাৱে অনূদিত প্ৰৱন্ধসমূহ সম্পাদনা সঠিক কৰা। * শ্ৰেণীবিহীন প্ৰৱন্ধসমূহত উপযুক্ত শ্ৰেণী (কেটেগৰী) যোগ কৰা। * ৰঙা হৈ থকা লিংকসমূহ যিমান পাৰি ঠিক কৰা। ==প্ৰয়োজনীয় সতৰ্কতা== * সম্পাদনাৰ বাবে তলৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত প্ৰবন্ধসমূহ কোনো এটা বাচি লৈ সম্পাদনা কৰিব। * সম্পাদনা দ্বন্দ্বৰপৰা হাত সাৰিবলৈ সম্পাদনাৰ আগতে সম্পাদনা কৰিবলৈ লোৱা প্ৰবন্ধৰ ওপৰত <nowiki>{{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}</nowiki> সাঁচ লগাই প্ৰৱন্ধটো সাঁচি ল'ব। * এজনে সম্পাদনা দ্বন্দ্ব লগাই লোৱাৰ পিছত আন এজনে সেইটো প্ৰবন্ধত হাত নিদিব। * এটা প্ৰবন্ধ সম্পূৰ্ণ কৰি আন এটাত হাত দিব। ==পুৰস্কাৰ== # প্ৰতিগৰাকী অংশগ্ৰহণকাৰীকে একোখনকৈ ডিজিটেল প্ৰমাণপ্ৰত্ৰ প্ৰদান কৰা হ'ব। # আটাইতকৈ বেছি প্ৰৱন্ধৰ গুণগত মানদ্বন্দ্ব সঠিক কৰা প্ৰতিযোগী সহিতে আয়োজক আৰু সমন্বয়কক একোটিকৈ টি-চাৰ্ট প্ৰদান কৰা হ'ব। ==সহায়== * দক্ষতা আৰু সম্পাদনা সহযোগী বৃদ্ধিৰ লক্ষ্যৰে এই সম্পাদনা মেলাৰ সমান্তৰালকৈ এখনি অফলাইন কৰ্মশালা আয়োজন কৰা হ'ব। == অংশগ্ৰহণ == === অংশগ্ৰহণ কৰক === <div style="text-align:center; "> [[/অংশগ্ৰহণকাৰীসকল|{{Clickable button|অংশগ্ৰহণ কৰক|color=blue}}]] <!--Blue : Primary call to action --> </div> {{Hidden|অংশগ্ৰহণকাৰীৰ তালিকা|{{/অংশগ্ৰহণকাৰীসকল}}}} === প্ৰবন্ধ জমা কৰক === (নিজৰ ব্যৱহাৰকাৰী নাম লিখি তলত বিস্তাৰ কৰা প্ৰৱন্ধ যোগ কৰক) <div style="text-align:center; "> [[/প্ৰবন্ধসমূহ|{{Clickable button|প্ৰবন্ধ জমা কৰক|color=blue}}]] <!--Blue : Primary call to action --> </div> {{Hidden|জমা কৰা প্ৰবন্ধসমূহ|{{/প্ৰবন্ধসমূহ}}}} ==আয়োজক== * [[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] * [[সদস্য:Kandarpajit Kallol|কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল]] ===সমন্বয়ক=== * [[সদস্য:JyotiPN|প্ৰাণজ্যোতি নাথ]] ===প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা === <small>''(প্ৰবন্ধৰ সোঁফালে থকা {{Tick}} চিহ্নই জমা হোৱা সূচাইছে। ইয়াৰ উপৰিও অনুবাদ/সম্পাদনা কৰাৰ পূৰ্বে [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ দ্বিতীয় পৰ্যায়, ২০২৬/প্ৰবন্ধসমূহ|জমা হোৱা প্ৰবন্ধসমূহ]] চাই ল'ব।)''</small> #[[অক্ষয় খান্না]] {{Tick}} #[[অজিত কুমাৰ বেনাৰ্জী]] {{Tick}} #[[অটল সেতু]] {{Tick}} #[[অনন্তনাৰায়ণন ৰমন]] {{Tick}} #[[অমৰাৱতী, অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ]] {{Tick}} #[[অহিংসাৰ মূৰ্তি]] {{Tick}} #[[আকাশবাণী ডিব্ৰুগড়]] {{Tick}} #[[আদিত্য তিৱাৰী]] {{Tick}} #[[আদিত্য নাৰায়ণ পুৰোহিত]] {{Tick}} #[[আমেৰ দুৰ্গ]] #[[আলাউদ্দিন আল আজাদ]] {{Tick}} #[[আশা ভাট]] {{Tick}} #[[ইৰানৰ ক্ৰীড়া]] {{Tick}} #[[উণ্ডৱল্লী গুহা]] {{Tick}} #[[একলব্য শৰ্মা]] {{Tick}} #[[এণ্ড্ৰু কিশোৰ]] {{Tick}} #[[এহতেশাম]] {{Tick}} #[[ঐতিহাসিক চহৰ আহমদাবাদ]] #[[ওড়িশাৰ সামুদ্ৰিক ইতিহাস]] #[[ওম প্ৰকাশ আগৰৱাল]] {{Tick}} #[[কলিংগ (অঞ্চল)]] {{Tick}} #[[কালি নদী]] {{Tick}} #[[কিম জি-ৱন]] {{Tick}} #[[কুম্বৰজুৱা]] {{Tick}} #[[কৃষ্ণা নদী]] #[[কৌন বনেগা ক্ৰৌড়পতি]] #[[ক’লা নহৰু]] {{Tick}} #[[খাজুৰাহো স্মাৰকসমূহ]] #[[গংগাৰ অৱতৰণ]] {{Tick}} #[[চণ্ডীগড় কেপিটেল কমপ্লেক্স]] #[[চম্বল নদী]] {{Tick}} #[[চি কে জানু]] {{Tick}} #[[চীনা নুডলছ]] #[[চুলাৱেছি]] #[[চেন ঝেয়ুয়ান]] {{Tick}} #[[চৈয়দা ৰিজৱানা হাছান]] {{Tick}} #[[ছং কাং]] {{Tick}} #[[ছাং থং]] #[[ছাবিনা ইয়াছমিন]] #[[ছিগিৰিয়া]] {{Tick}} #[[ছিৰিন্ধহৰ্ণ]] #[[জল মহল]] {{Tick}} #[[জহিৰ ৰায়হান]] #[[জাপানী কাপোৰ]] #[[টান্দুৰ নান]] {{Tick}} #[[ডংজি উৎসৱ]] #[[ডিস্কিট মঠ]] #[[তিৰুমালা]] {{Tick}} #[[তেহেলকা]] #[[দক্ষিণ এছিয়া]] {{Tick}} #[[দীঘা–সোনপুৰ দলং]] #[[দ্ৰাস]] #[[নাং মাই]] {{Tick}} #[[নাককাটি পাহাৰ]] #[[নিতিন নবীন]] {{Tick}} #[[নীতা লুল্লা]] #[[নেচনেল মিউজিয়াম অৱ নেচাৰেল হিষ্ট্ৰী]] #[[পঞ্চৰথ]] #[[পশ্চিম প্ৰদেশ, শ্ৰীলংকা]] #[[পাঞ্চাল]] {{Tick}} #[[প্ৰিয়া ডেভিদৰ]] {{Tick}} #[[পৰশুৰামেশ্বৰ মন্দিৰ]] #[[ফতেহ সিং ৰাথোৰ]] #[[ফতেহপুৰ ছিক্ৰী]] #[[বক্সা দুৰ্গ]] #[[বম্বে উচ্চ ন্যায়ালয়]] #[[বাংলাদেশৰ প্ৰাণীজগত]] #[[বাল্মিক থাপাৰ]] #[[বিজয় বাৰ্মা]] #[[বিধু বিনোদ চোপ্ৰা]] #[[বিনয় পাঠক]] {{Tick}} #[[বিভৱ কুমাৰ তালুকদাৰ]] {{Tick}} #[[বিশাল জেঠৱা]] {{Tick}} #[[বুৰ্জাহোম প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থান]] #[[ভাৰতৰ প্ৰাণীজগত]] #[[মক্তাব]] #[[মনসামঙ্গল কাব্য]] #[[মাধৱ চন্দ্ৰ দাশ]] #[[মুক্তেশ্বৰ মন্দিৰ]] #[[মুনকেক]] #[[মুল্কৰাজ আনন্দ]] #[[মেগান ইয়ং]] #[[যমুনা শৰণ সিং]] {{Tick}} #[[যাজ্ঞবল্ক্য আশ্ৰম]] #[[যোগিতা বিহানী]] {{Tick}} #[[ৰজনীশ]] #[[ৰণবীৰ শ্ব’ৰে]] {{Tick}} #[[ৰণবীৰ সিং]] #[[ৰত্নাগিৰি, ওড়িশা]] #[[ৰাধা বল্লভ মন্দিৰ, বৃন্দাবন]] #[[ৰাজপাল সিং যাদৱ]] #[[ৰাজা ৰাজেশ্বৰী ছেঠা ৰমন]] #[[ৰাজাৰাণী মন্দিৰ]] {{Tick}} #[[ৰাজীৱ গান্ধী সাগৰীয় সেতু]] #[[ৰাজীৱ মালহোত্ৰা]] #[[ৰায়গড় দুৰ্গ]] #[[ৰেডিঅ' নেপাল]] #[[ৰেৱতী (চুটিগল্প)]] {{Tick}} #[[ৰোমুলাছ হুইটেকাৰ]] #[[ৰোহিনী পেথিয়াগোডা]] #[[লম্বক]] #[[ললিতগিৰি]] {{Tick}} #[[লীলা চিতনিছ]] #[[লেছাৰ চুণ্ডা দ্বীপপুঞ্জ]] #[[শিশুপালগড়]] #[[শ্বীবা চাদ্ধা]] #[[শ্বৰীব হাছমী]] #[[শ্ৰীনিধি শেট্টী]] {{Tick}} #[[শ্ৰেয়া ধনন্তৰি]] {{Tick}} #[[সাক্ষী আগৰৱাল]] {{Tick}} #[[সামাজিক ন্যায়ৰ মূৰ্তি]] #[[স্বাধীনতা পুৰস্কাৰ]] #[[সীতা আম্মান মন্দিৰ]] {{Tick}} #[[সুবৰ্ণৰেখা নদী]] {{Tick}} #[[সুভাষ দত্ত]] #[[সুৰু উপত্যকা]] #[[সুষমা স্বৰাজ ইনষ্টিটিউট অৱ ফৰেইন চাৰ্ভিচ]] #[[স্নেহা উল্লাল]] {{Tick}} #[[হৰিচৰণ]] #[[হৰিণী অমৰাছুৰীয়া]] #[[হৰিণী নাগ্ৰেণ্ডা]] {{Tick}} #[[হাথীগুম্ফা শিলালিপি]] #[[হেমেন্দ্ৰ সিং পানৱাৰ]] {{Tick}} <br/> * [[:w:as:শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫-ত সৃষ্টি কৰা সকলো প্ৰবন্ধ]] |footer= প্ৰতিযোগিতাখনৰ বিষয়ে আপোনাৰ কোনো প্ৰশ্ন বা প্ৰস্তাৱ থাকিলে আলোচনা পৃষ্ঠাত লিখিব পাৰে মেটা-ৱিকিৰ [[:m:Wikipedia Asian Month 2025|গোলকীয় প্ৰকল্প পৃষ্ঠাত]] বাৰ্তা দিব পাৰে। }} {{অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ সম্পাদনা মেলা}} [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ]] pg185mitr4r1i2dp8shcbkwuaw4evqe 601687 601677 2026-04-20T16:44:40Z Kandarpajit Kallol 6257 601687 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ {{WAM |header= ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ দ্বিতীয় পৰ্যায়, ২০২৬ [[File:Wikipedia Asian Month Logo.svg|200px|right]] |subheader = '''[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ, ২০২৫]]''' আছিল ৱিকিপিডিয়া এছীয় সম্প্ৰদায়সমূহৰ মাজত সদ্ভাৱ বৃদ্ধিৰ লক্ষ্যৰে ২০২৫ বৰ্ষত আয়োজিত এখনি সম্পাদনা মেলা। <u>ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ দ্বিতীয় পৰ্যায়, ২০২৬ত [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ, ২০২৫]]ত সৃষ্টি কৰা প্ৰৱন্ধসমূহৰ পুনৰ পৰীক্ষণ আৰু আৱশ্যক অনুযায়ী প্ৰৱন্ধৰ শুধৰণি, বিস্তাৰ তথা তথ্য পেৰা সংযোগ কৰি প্ৰৱন্ধসমূহৰ গুণগত মানদণ্ড বৃদ্ধি কৰাৰ প্ৰয়াস কৰা হ'ব।</u> ২০২৬ চনৰ ১৫ এপ্ৰিলৰ পৰা মে' মাহৰ ১৫ তাৰিখলৈকে [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া ভাষাৰ]] ৱিকিপিডিয়াত এখনি এমহীয়া সম্পাদনা মেলা অনুষ্ঠিত কৰিবলৈ লোৱা হৈছে। এই মেলাত নতুনকৈ কোনো প্ৰৱন্ধ সৃষ্টি কৰাৰ প্ৰয়োজন নাই। '''সময়সীমা''': <mark>''' ১৫ এপ্ৰিলৰ পৰা ১৫ মে' ২০২৬ '''</mark> |body = == পটভূমি == '''[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ]] হৈছে ৱিকিপিডিয়া এছীয় সম্প্ৰদায়সমূহৰ মাজত সদ্ভাৱ বৃদ্ধিৰ লক্ষ্যৰে প্ৰতিবছৰে নৱেম্বৰ/ডিচেম্বৰ মাহত আয়োজিত এখনি সম্পাদনা মেলা। অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত প্ৰতিযোগিতাখনৰ বিগত [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০১৫|২০১৫]], [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০১৬|২০১৬]], [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২১|২০২১]], [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৩|২০২৩]] আৰু [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৪|২০২৪]] চনৰ সংস্কৰণৰ পাছত [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|২০২৫]] চনত পুনৰ ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ এডিটাথন অনুষ্ঠিত হয়। ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ দ্বিতীয় পৰ্যায়, ২০২৬-ৰ সম্পাদনা মেলাত পূৰ্বৰ এছিয়ান মাহৰ সম্পাদনা মেলাত ভুল ৰৈ যোৱা প্ৰৱন্ধসমূহৰ গুণগত মান উন্নত কৰিবলৈ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে।''' == লক্ষ্যসমূহ == *'''পূৰ্বৰ এছিয়ান মাহৰ সম্পাদনা মেলাত ভুল ৰৈ যোৱা প্ৰৱন্ধৰ গুণগত মান উন্নত কৰা।''' * আধৰুৱাকৈ অনুবাদ হোৱা আৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধৰ অনুবাদ সম্পূৰ্ণ কৰা। * ৱিকিডাটা সংযোগ নকৰা প্ৰৱন্ধসমূহত ৱিকিডাটা সংযোগ কৰা। * ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াৰ শৈলীত বাহ্যিক সংযোগ যোগ কৰা। (যদিহে কৰা হোৱা নাছিল।) * তথ্যসূত্ৰৰ খেলিমেলি থকা প্ৰৱন্ধসমূহৰ তথ্য পেৰা সঠিক কৰা। * যান্ত্ৰিকভাৱে অনূদিত প্ৰৱন্ধসমূহ সম্পাদনা সঠিক কৰা। * শ্ৰেণীবিহীন প্ৰৱন্ধসমূহত উপযুক্ত শ্ৰেণী (কেটেগৰী) যোগ কৰা। * ৰঙা হৈ থকা লিংকসমূহ যিমান পাৰি ঠিক কৰা। ==প্ৰয়োজনীয় সতৰ্কতা== * সম্পাদনাৰ বাবে তলৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত প্ৰবন্ধসমূহ কোনো এটা বাচি লৈ সম্পাদনা কৰিব। * সম্পাদনা দ্বন্দ্বৰপৰা হাত সাৰিবলৈ সম্পাদনাৰ আগতে সম্পাদনা কৰিবলৈ লোৱা প্ৰবন্ধৰ ওপৰত <nowiki>{{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}</nowiki> সাঁচ লগাই প্ৰৱন্ধটো সাঁচি ল'ব। * এজনে সম্পাদনা দ্বন্দ্ব লগাই লোৱাৰ পিছত আন এজনে সেইটো প্ৰবন্ধত হাত নিদিব। * এটা প্ৰবন্ধ সম্পূৰ্ণ কৰি আন এটাত হাত দিব। ==পুৰস্কাৰ== # প্ৰতিগৰাকী অংশগ্ৰহণকাৰীকে একোখনকৈ ডিজিটেল প্ৰমাণপ্ৰত্ৰ প্ৰদান কৰা হ'ব। # আটাইতকৈ বেছি প্ৰৱন্ধৰ গুণগত মানদ্বন্দ্ব সঠিক কৰা প্ৰতিযোগী সহিতে আয়োজক আৰু সমন্বয়কক একোটিকৈ টি-চাৰ্ট প্ৰদান কৰা হ'ব। ==সহায়== * দক্ষতা আৰু সম্পাদনা সহযোগী বৃদ্ধিৰ লক্ষ্যৰে এই সম্পাদনা মেলাৰ সমান্তৰালকৈ এখনি অফলাইন কৰ্মশালা আয়োজন কৰা হ'ব। == অংশগ্ৰহণ == === অংশগ্ৰহণ কৰক === <div style="text-align:center; "> [[/অংশগ্ৰহণকাৰীসকল|{{Clickable button|অংশগ্ৰহণ কৰক|color=blue}}]] <!--Blue : Primary call to action --> </div> {{Hidden|অংশগ্ৰহণকাৰীৰ তালিকা|{{/অংশগ্ৰহণকাৰীসকল}}}} === প্ৰবন্ধ জমা কৰক === (নিজৰ ব্যৱহাৰকাৰী নাম লিখি তলত বিস্তাৰ কৰা প্ৰৱন্ধ যোগ কৰক) <div style="text-align:center; "> [[/প্ৰবন্ধসমূহ|{{Clickable button|প্ৰবন্ধ জমা কৰক|color=blue}}]] <!--Blue : Primary call to action --> </div> {{Hidden|জমা কৰা প্ৰবন্ধসমূহ|{{/প্ৰবন্ধসমূহ}}}} ==আয়োজক== * [[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] * [[সদস্য:Kandarpajit Kallol|কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল]] ===সমন্বয়ক=== * [[সদস্য:JyotiPN|প্ৰাণজ্যোতি নাথ]] ===প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা === <small>''(প্ৰবন্ধৰ সোঁফালে থকা {{Tick}} চিহ্নই জমা হোৱা সূচাইছে। ইয়াৰ উপৰিও অনুবাদ/সম্পাদনা কৰাৰ পূৰ্বে [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ দ্বিতীয় পৰ্যায়, ২০২৬/প্ৰবন্ধসমূহ|জমা হোৱা প্ৰবন্ধসমূহ]] চাই ল'ব।)''</small> #[[অক্ষয় খান্না]] {{Tick}} #[[অজিত কুমাৰ বেনাৰ্জী]] {{Tick}} #[[অটল সেতু]] {{Tick}} #[[অনন্তনাৰায়ণন ৰমন]] {{Tick}} #[[অমৰাৱতী, অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ]] {{Tick}} #[[অহিংসাৰ মূৰ্তি]] {{Tick}} #[[আকাশবাণী ডিব্ৰুগড়]] {{Tick}} #[[আদিত্য তিৱাৰী]] {{Tick}} #[[আদিত্য নাৰায়ণ পুৰোহিত]] {{Tick}} #[[আমেৰ দুৰ্গ]] #[[আলাউদ্দিন আল আজাদ]] {{Tick}} #[[আশা ভাট]] {{Tick}} #[[ইৰানৰ ক্ৰীড়া]] {{Tick}} #[[উণ্ডৱল্লী গুহা]] {{Tick}} #[[একলব্য শৰ্মা]] {{Tick}} #[[এণ্ড্ৰু কিশোৰ]] {{Tick}} #[[এহতেশাম]] {{Tick}} #[[ঐতিহাসিক চহৰ আহমদাবাদ]] #[[ওড়িশাৰ সামুদ্ৰিক ইতিহাস]] #[[ওম প্ৰকাশ আগৰৱাল]] {{Tick}} #[[কলিংগ (অঞ্চল)]] {{Tick}} #[[কালি নদী]] {{Tick}} #[[কিম জি-ৱন]] {{Tick}} #[[কুম্বৰজুৱা]] {{Tick}} #[[কৃষ্ণা নদী]] #[[কৌন বনেগা ক্ৰৌড়পতি]] #[[ক’লা নহৰু]] {{Tick}} #[[খাজুৰাহো স্মাৰকসমূহ]] #[[গংগাৰ অৱতৰণ]] {{Tick}} #[[চণ্ডীগড় কেপিটেল কমপ্লেক্স]] #[[চম্বল নদী]] {{Tick}} #[[চি কে জানু]] {{Tick}} #[[চীনা নুডলছ]] #[[চুলাৱেছি]] #[[চেন ঝেয়ুয়ান]] {{Tick}} #[[চৈয়দা ৰিজৱানা হাছান]] {{Tick}} #[[ছং কাং]] {{Tick}} #[[ছাং থং]] #[[ছাবিনা ইয়াছমিন]] #[[ছিগিৰিয়া]] {{Tick}} #[[ছিৰিন্ধহৰ্ণ]] #[[জল মহল]] {{Tick}} #[[জহিৰ ৰায়হান]] #[[জাপানী কাপোৰ]] #[[টান্দুৰ নান]] {{Tick}} #[[ডংজি উৎসৱ]] #[[ডিস্কিট মঠ]] #[[তিৰুমালা]] {{Tick}} #[[তেহেলকা]] #[[দক্ষিণ এছিয়া]] {{Tick}} #[[দীঘা–সোনপুৰ দলং]] #[[দ্ৰাস]] #[[নাং মাই]] {{Tick}} #[[নাককাটি পাহাৰ]] #[[নিতিন নবীন]] {{Tick}} #[[নীতা লুল্লা]] #[[নেচনেল মিউজিয়াম অৱ নেচাৰেল হিষ্ট্ৰী]] #[[পঞ্চৰথ]] #[[পশ্চিম প্ৰদেশ, শ্ৰীলংকা]] #[[পাঞ্চাল]] {{Tick}} #[[প্ৰিয়া ডেভিদৰ]] {{Tick}} #[[পৰশুৰামেশ্বৰ মন্দিৰ]] #[[ফতেহ সিং ৰাথোৰ]] #[[ফতেহপুৰ ছিক্ৰী]] #[[বক্সা দুৰ্গ]] #[[বম্বে উচ্চ ন্যায়ালয়]] #[[বাংলাদেশৰ প্ৰাণীজগত]] #[[বাল্মিক থাপাৰ]] #[[বিজয় বাৰ্মা]] #[[বিধু বিনোদ চোপ্ৰা]] #[[বিনয় পাঠক]] {{Tick}} #[[বিভৱ কুমাৰ তালুকদাৰ]] {{Tick}} #[[বিশাল জেঠৱা]] {{Tick}} #[[বুৰ্জাহোম প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থান]] #[[ভাৰতৰ প্ৰাণীজগত]] #[[মক্তাব]] #[[মনসামঙ্গল কাব্য]] #[[মাধৱ চন্দ্ৰ দাশ]] {{Tick}} #[[মুক্তেশ্বৰ মন্দিৰ]] #[[মুনকেক]] #[[মুল্কৰাজ আনন্দ]] #[[মেগান ইয়ং]] #[[যমুনা শৰণ সিং]] {{Tick}} #[[যাজ্ঞবল্ক্য আশ্ৰম]] #[[যোগিতা বিহানী]] {{Tick}} #[[ৰজনীশ]] #[[ৰণবীৰ শ্ব’ৰে]] {{Tick}} #[[ৰণবীৰ সিং]] #[[ৰত্নাগিৰি, ওড়িশা]] #[[ৰাধা বল্লভ মন্দিৰ, বৃন্দাবন]] #[[ৰাজপাল সিং যাদৱ]] #[[ৰাজা ৰাজেশ্বৰী ছেঠা ৰমন]] #[[ৰাজাৰাণী মন্দিৰ]] {{Tick}} #[[ৰাজীৱ গান্ধী সাগৰীয় সেতু]] #[[ৰাজীৱ মালহোত্ৰা]] #[[ৰায়গড় দুৰ্গ]] #[[ৰেডিঅ' নেপাল]] #[[ৰেৱতী (চুটিগল্প)]] {{Tick}} #[[ৰোমুলাছ হুইটেকাৰ]] #[[ৰোহিনী পেথিয়াগোডা]] #[[লম্বক]] #[[ললিতগিৰি]] {{Tick}} #[[লীলা চিতনিছ]] #[[লেছাৰ চুণ্ডা দ্বীপপুঞ্জ]] #[[শিশুপালগড়]] #[[শ্বীবা চাদ্ধা]] #[[শ্বৰীব হাছমী]] #[[শ্ৰীনিধি শেট্টী]] {{Tick}} #[[শ্ৰেয়া ধনন্তৰি]] {{Tick}} #[[সাক্ষী আগৰৱাল]] {{Tick}} #[[সামাজিক ন্যায়ৰ মূৰ্তি]] #[[স্বাধীনতা পুৰস্কাৰ]] #[[সীতা আম্মান মন্দিৰ]] {{Tick}} #[[সুবৰ্ণৰেখা নদী]] {{Tick}} #[[সুভাষ দত্ত]] #[[সুৰু উপত্যকা]] #[[সুষমা স্বৰাজ ইনষ্টিটিউট অৱ ফৰেইন চাৰ্ভিচ]] #[[স্নেহা উল্লাল]] {{Tick}} #[[হৰিচৰণ]] #[[হৰিণী অমৰাছুৰীয়া]] #[[হৰিণী নাগ্ৰেণ্ডা]] {{Tick}} #[[হাথীগুম্ফা শিলালিপি]] #[[হেমেন্দ্ৰ সিং পানৱাৰ]] {{Tick}} <br/> * [[:w:as:শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫-ত সৃষ্টি কৰা সকলো প্ৰবন্ধ]] |footer= প্ৰতিযোগিতাখনৰ বিষয়ে আপোনাৰ কোনো প্ৰশ্ন বা প্ৰস্তাৱ থাকিলে আলোচনা পৃষ্ঠাত লিখিব পাৰে মেটা-ৱিকিৰ [[:m:Wikipedia Asian Month 2025|গোলকীয় প্ৰকল্প পৃষ্ঠাত]] বাৰ্তা দিব পাৰে। }} {{অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ সম্পাদনা মেলা}} [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ]] idnzf28iuazfxifvi1cv9zvqel4rwzi 601689 601687 2026-04-20T16:49:03Z Kandarpajit Kallol 6257 601689 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ {{WAM |header= ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ দ্বিতীয় পৰ্যায়, ২০২৬ [[File:Wikipedia Asian Month Logo.svg|200px|right]] |subheader = '''[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ, ২০২৫]]''' আছিল ৱিকিপিডিয়া এছীয় সম্প্ৰদায়সমূহৰ মাজত সদ্ভাৱ বৃদ্ধিৰ লক্ষ্যৰে ২০২৫ বৰ্ষত আয়োজিত এখনি সম্পাদনা মেলা। <u>ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ দ্বিতীয় পৰ্যায়, ২০২৬ত [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ, ২০২৫]]ত সৃষ্টি কৰা প্ৰৱন্ধসমূহৰ পুনৰ পৰীক্ষণ আৰু আৱশ্যক অনুযায়ী প্ৰৱন্ধৰ শুধৰণি, বিস্তাৰ তথা তথ্য পেৰা সংযোগ কৰি প্ৰৱন্ধসমূহৰ গুণগত মানদণ্ড বৃদ্ধি কৰাৰ প্ৰয়াস কৰা হ'ব।</u> ২০২৬ চনৰ ১৫ এপ্ৰিলৰ পৰা মে' মাহৰ ১৫ তাৰিখলৈকে [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া ভাষাৰ]] ৱিকিপিডিয়াত এখনি এমহীয়া সম্পাদনা মেলা অনুষ্ঠিত কৰিবলৈ লোৱা হৈছে। এই মেলাত নতুনকৈ কোনো প্ৰৱন্ধ সৃষ্টি কৰাৰ প্ৰয়োজন নাই। '''সময়সীমা''': <mark>''' ১৫ এপ্ৰিলৰ পৰা ১৫ মে' ২০২৬ '''</mark> |body = == পটভূমি == '''[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ]] হৈছে ৱিকিপিডিয়া এছীয় সম্প্ৰদায়সমূহৰ মাজত সদ্ভাৱ বৃদ্ধিৰ লক্ষ্যৰে প্ৰতিবছৰে নৱেম্বৰ/ডিচেম্বৰ মাহত আয়োজিত এখনি সম্পাদনা মেলা। অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত প্ৰতিযোগিতাখনৰ বিগত [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০১৫|২০১৫]], [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০১৬|২০১৬]], [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২১|২০২১]], [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৩|২০২৩]] আৰু [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৪|২০২৪]] চনৰ সংস্কৰণৰ পাছত [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|২০২৫]] চনত পুনৰ ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ এডিটাথন অনুষ্ঠিত হয়। ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ দ্বিতীয় পৰ্যায়, ২০২৬-ৰ সম্পাদনা মেলাত পূৰ্বৰ এছিয়ান মাহৰ সম্পাদনা মেলাত ভুল ৰৈ যোৱা প্ৰৱন্ধসমূহৰ গুণগত মান উন্নত কৰিবলৈ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে।''' == লক্ষ্যসমূহ == *'''পূৰ্বৰ এছিয়ান মাহৰ সম্পাদনা মেলাত ভুল ৰৈ যোৱা প্ৰৱন্ধৰ গুণগত মান উন্নত কৰা।''' * আধৰুৱাকৈ অনুবাদ হোৱা আৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধৰ অনুবাদ সম্পূৰ্ণ কৰা। * ৱিকিডাটা সংযোগ নকৰা প্ৰৱন্ধসমূহত ৱিকিডাটা সংযোগ কৰা। * ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াৰ শৈলীত বাহ্যিক সংযোগ যোগ কৰা। (যদিহে কৰা হোৱা নাছিল।) * তথ্যসূত্ৰৰ খেলিমেলি থকা প্ৰৱন্ধসমূহৰ তথ্য পেৰা সঠিক কৰা। * যান্ত্ৰিকভাৱে অনূদিত প্ৰৱন্ধসমূহ সম্পাদনা সঠিক কৰা। * শ্ৰেণীবিহীন প্ৰৱন্ধসমূহত উপযুক্ত শ্ৰেণী (কেটেগৰী) যোগ কৰা। * ৰঙা হৈ থকা লিংকসমূহ যিমান পাৰি ঠিক কৰা। ==প্ৰয়োজনীয় সতৰ্কতা== * সম্পাদনাৰ বাবে তলৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত প্ৰবন্ধসমূহ কোনো এটা বাচি লৈ সম্পাদনা কৰিব। * সম্পাদনা দ্বন্দ্বৰপৰা হাত সাৰিবলৈ সম্পাদনাৰ আগতে সম্পাদনা কৰিবলৈ লোৱা প্ৰবন্ধৰ ওপৰত <nowiki>{{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}</nowiki> সাঁচ লগাই প্ৰৱন্ধটো সাঁচি ল'ব। * এজনে সম্পাদনা দ্বন্দ্ব লগাই লোৱাৰ পিছত আন এজনে সেইটো প্ৰবন্ধত হাত নিদিব। * এটা প্ৰবন্ধ সম্পূৰ্ণ কৰি আন এটাত হাত দিব। ==পুৰস্কাৰ== # প্ৰতিগৰাকী অংশগ্ৰহণকাৰীকে একোখনকৈ ডিজিটেল প্ৰমাণপ্ৰত্ৰ প্ৰদান কৰা হ'ব। # আটাইতকৈ বেছি প্ৰৱন্ধৰ গুণগত মানদ্বন্দ্ব সঠিক কৰা প্ৰতিযোগী সহিতে আয়োজক আৰু সমন্বয়কক একোটিকৈ টি-চাৰ্ট প্ৰদান কৰা হ'ব। ==সহায়== * দক্ষতা আৰু সম্পাদনা সহযোগী বৃদ্ধিৰ লক্ষ্যৰে এই সম্পাদনা মেলাৰ সমান্তৰালকৈ এখনি অফলাইন কৰ্মশালা আয়োজন কৰা হ'ব। == অংশগ্ৰহণ == === অংশগ্ৰহণ কৰক === <div style="text-align:center; "> [[/অংশগ্ৰহণকাৰীসকল|{{Clickable button|অংশগ্ৰহণ কৰক|color=blue}}]] <!--Blue : Primary call to action --> </div> {{Hidden|অংশগ্ৰহণকাৰীৰ তালিকা|{{/অংশগ্ৰহণকাৰীসকল}}}} === প্ৰবন্ধ জমা কৰক === (নিজৰ ব্যৱহাৰকাৰী নাম লিখি তলত বিস্তাৰ কৰা প্ৰৱন্ধ যোগ কৰক) <div style="text-align:center; "> [[/প্ৰবন্ধসমূহ|{{Clickable button|প্ৰবন্ধ জমা কৰক|color=blue}}]] <!--Blue : Primary call to action --> </div> {{Hidden|জমা কৰা প্ৰবন্ধসমূহ|{{/প্ৰবন্ধসমূহ}}}} ==আয়োজক== * [[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] * [[সদস্য:Kandarpajit Kallol|কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল]] ===সমন্বয়ক=== * [[সদস্য:JyotiPN|প্ৰাণজ্যোতি নাথ]] ===প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা === <small>''(প্ৰবন্ধৰ সোঁফালে থকা {{Tick}} চিহ্নই জমা হোৱা সূচাইছে। ইয়াৰ উপৰিও অনুবাদ/সম্পাদনা কৰাৰ পূৰ্বে [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ দ্বিতীয় পৰ্যায়, ২০২৬/প্ৰবন্ধসমূহ|জমা হোৱা প্ৰবন্ধসমূহ]] চাই ল'ব।)''</small> #[[অক্ষয় খান্না]] {{Tick}} #[[অজিত কুমাৰ বেনাৰ্জী]] {{Tick}} #[[অটল সেতু]] {{Tick}} #[[অনন্তনাৰায়ণন ৰমন]] {{Tick}} #[[অমৰাৱতী, অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ]] {{Tick}} #[[অহিংসাৰ মূৰ্তি]] {{Tick}} #[[আকাশবাণী ডিব্ৰুগড়]] {{Tick}} #[[আদিত্য তিৱাৰী]] {{Tick}} #[[আদিত্য নাৰায়ণ পুৰোহিত]] {{Tick}} #[[আমেৰ দুৰ্গ]] #[[আলাউদ্দিন আল আজাদ]] {{Tick}} #[[আশা ভাট]] {{Tick}} #[[ইৰানৰ ক্ৰীড়া]] {{Tick}} #[[উণ্ডৱল্লী গুহা]] {{Tick}} #[[একলব্য শৰ্মা]] {{Tick}} #[[এণ্ড্ৰু কিশোৰ]] {{Tick}} #[[এহতেশাম]] {{Tick}} #[[ঐতিহাসিক চহৰ আহমদাবাদ]] #[[ওড়িশাৰ সামুদ্ৰিক ইতিহাস]] #[[ওম প্ৰকাশ আগৰৱাল]] {{Tick}} #[[কলিংগ (অঞ্চল)]] {{Tick}} #[[কালি নদী]] {{Tick}} #[[কিম জি-ৱন]] {{Tick}} #[[কুম্বৰজুৱা]] {{Tick}} #[[কৃষ্ণা নদী]] #[[কৌন বনেগা ক্ৰৌড়পতি]] #[[ক’লা নহৰু]] {{Tick}} #[[খাজুৰাহো স্মাৰকসমূহ]] #[[গংগাৰ অৱতৰণ]] {{Tick}} #[[চণ্ডীগড় কেপিটেল কমপ্লেক্স]] #[[চম্বল নদী]] {{Tick}} #[[চি কে জানু]] {{Tick}} #[[চীনা নুডলছ]] #[[চুলাৱেছি]] #[[চেন ঝেয়ুয়ান]] {{Tick}} #[[চৈয়দা ৰিজৱানা হাছান]] {{Tick}} #[[ছং কাং]] {{Tick}} #[[ছাং থং]] #[[ছাবিনা ইয়াছমিন]] #[[ছিগিৰিয়া]] {{Tick}} #[[ছিৰিন্ধহৰ্ণ]] #[[জল মহল]] {{Tick}} #[[জহিৰ ৰায়হান]] #[[জাপানী কাপোৰ]] #[[টান্দুৰ নান]] {{Tick}} #[[ডংজি উৎসৱ]] #[[ডিস্কিট মঠ]] #[[তিৰুমালা]] {{Tick}} #[[তেহেলকা]] #[[দক্ষিণ এছিয়া]] {{Tick}} #[[দীঘা–সোনপুৰ দলং]] #[[দ্ৰাস]] #[[নাং মাই]] {{Tick}} #[[নাককাটি পাহাৰ]] #[[নিতিন নবীন]] {{Tick}} #[[নীতা লুল্লা]] #[[নেচনেল মিউজিয়াম অৱ নেচাৰেল হিষ্ট্ৰী]] #[[পঞ্চৰথ]] #[[পশ্চিম প্ৰদেশ, শ্ৰীলংকা]] #[[পাঞ্চাল]] {{Tick}} #[[প্ৰিয়া ডেভিদৰ]] {{Tick}} #[[পৰশুৰামেশ্বৰ মন্দিৰ]] #[[ফতেহ সিং ৰাথোৰ]] {{Tick}} #[[ফতেহপুৰ ছিক্ৰী]] #[[বক্সা দুৰ্গ]] #[[বম্বে উচ্চ ন্যায়ালয়]] #[[বাংলাদেশৰ প্ৰাণীজগত]] #[[বাল্মিক থাপাৰ]] #[[বিজয় বাৰ্মা]] #[[বিধু বিনোদ চোপ্ৰা]] {{Tick}} #[[বিনয় পাঠক]] {{Tick}} #[[বিভৱ কুমাৰ তালুকদাৰ]] {{Tick}} #[[বিশাল জেঠৱা]] {{Tick}} #[[বুৰ্জাহোম প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থান]] #[[ভাৰতৰ প্ৰাণীজগত]] #[[মক্তাব]] #[[মনসামঙ্গল কাব্য]] #[[মাধৱ চন্দ্ৰ দাশ]] {{Tick}} #[[মুক্তেশ্বৰ মন্দিৰ]] #[[মুনকেক]] #[[মুল্কৰাজ আনন্দ]] #[[মেগান ইয়ং]] #[[যমুনা শৰণ সিং]] {{Tick}} #[[যাজ্ঞবল্ক্য আশ্ৰম]] #[[যোগিতা বিহানী]] {{Tick}} #[[ৰজনীশ]] #[[ৰণবীৰ শ্ব’ৰে]] {{Tick}} #[[ৰণবীৰ সিং]] #[[ৰত্নাগিৰি, ওড়িশা]] #[[ৰাধা বল্লভ মন্দিৰ, বৃন্দাবন]] #[[ৰাজপাল সিং যাদৱ]] #[[ৰাজা ৰাজেশ্বৰী ছেঠা ৰমন]] #[[ৰাজাৰাণী মন্দিৰ]] {{Tick}} #[[ৰাজীৱ গান্ধী সাগৰীয় সেতু]] #[[ৰাজীৱ মালহোত্ৰা]] #[[ৰায়গড় দুৰ্গ]] #[[ৰেডিঅ' নেপাল]] #[[ৰেৱতী (চুটিগল্প)]] {{Tick}} #[[ৰোমুলাছ হুইটেকাৰ]] #[[ৰোহিনী পেথিয়াগোডা]] #[[লম্বক]] #[[ললিতগিৰি]] {{Tick}} #[[লীলা চিতনিছ]] #[[লেছাৰ চুণ্ডা দ্বীপপুঞ্জ]] #[[শিশুপালগড়]] #[[শ্বীবা চাদ্ধা]] #[[শ্বৰীব হাছমী]] #[[শ্ৰীনিধি শেট্টী]] {{Tick}} #[[শ্ৰেয়া ধনন্তৰি]] {{Tick}} #[[সাক্ষী আগৰৱাল]] {{Tick}} #[[সামাজিক ন্যায়ৰ মূৰ্তি]] #[[স্বাধীনতা পুৰস্কাৰ]] #[[সীতা আম্মান মন্দিৰ]] {{Tick}} #[[সুবৰ্ণৰেখা নদী]] {{Tick}} #[[সুভাষ দত্ত]] #[[সুৰু উপত্যকা]] #[[সুষমা স্বৰাজ ইনষ্টিটিউট অৱ ফৰেইন চাৰ্ভিচ]] #[[স্নেহা উল্লাল]] {{Tick}} #[[হৰিচৰণ]] #[[হৰিণী অমৰাছুৰীয়া]] #[[হৰিণী নাগ্ৰেণ্ডা]] {{Tick}} #[[হাথীগুম্ফা শিলালিপি]] #[[হেমেন্দ্ৰ সিং পানৱাৰ]] {{Tick}} <br/> * [[:w:as:শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫-ত সৃষ্টি কৰা সকলো প্ৰবন্ধ]] |footer= প্ৰতিযোগিতাখনৰ বিষয়ে আপোনাৰ কোনো প্ৰশ্ন বা প্ৰস্তাৱ থাকিলে আলোচনা পৃষ্ঠাত লিখিব পাৰে মেটা-ৱিকিৰ [[:m:Wikipedia Asian Month 2025|গোলকীয় প্ৰকল্প পৃষ্ঠাত]] বাৰ্তা দিব পাৰে। }} {{অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ সম্পাদনা মেলা}} [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ]] 67dipnodwyd2tvvhcj2ozzg10sce2uh 4 136690 601615 601600 2026-04-20T15:01:57Z Kandarpajit Kallol 6257 /* যদুমণি গগৈ */ 601615 wikitext text/x-wiki ====[[সদস্য:Duhita Ragini Kalita|দুহিতা ৰাগিনী কলিতা ]]==== # [[অজিত কুমাৰ বেনাৰ্জী]] # [[কিম জি-ৱন]] # [[ছং কাং]] # [[চেন ঝেয়ুয়ান]] # [[অক্ষয় খান্না]] # [[চি কে জানু]] # [[কুম্বৰজুৱা]] # [[সীতা আম্মান মন্দিৰ]] # [[সুবৰ্ণৰেখা নদী]] # [[জল মহল]] # [[ৰণবীৰ শ্ব’ৰে]] # [[নাং মাই]] # [[ৰাজাৰাণী মন্দিৰ]] ====[[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]]==== #[[ইৰানৰ ক্ৰীড়া]] #[[আদিত্য তিৱাৰী]] #[[তিৰুমালা]] #[[ক’লা নহৰু]] #[[পাঞ্চাল]] #[[অটল সেতু]] #[[হেমেন্দ্ৰ সিং পানৱাৰ]] #[[প্ৰিয়া ডেভিদৰ]] #[[ওম প্ৰকাশ আগৰৱাল]] #[[যমুনা শৰণ সিং]] #[[আলাউদ্দিন আল আজাদ]] #[[নিতিন নবীন]] #[[একলব্য শৰ্মা]] ====[[সদস্য:Kandarpajit Kallol|কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল]]==== # [[আশা ভাট]] # [[ৰেৱতী (চুটিগল্প)]] # [[অনন্তনাৰায়ণন ৰমন]] # [[শ্ৰীনিধি শেট্টী]] # [[স্নেহা উল্লাল]] # [[শ্ৰেয়া ধনন্তৰি]] # [[সাক্ষী আগৰৱাল]] # [[যোগিতা বিহানী]] # [[এণ্ড্ৰু কিশোৰ]] # [[উণ্ডৱল্লী গুহা]] ====[[সদস্য:Jmgogoi99|যদুমণি গগৈ ]]==== # [[অমৰাৱতী, অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ]] # [[আকাশবাণী ডিব্ৰুগড়]] # [[অহিংসাৰ মূৰ্তি]] # [[কলিংগ (অঞ্চল)]] ====[[সদস্য:JAKHINI|JAKHINI]] ==== # [[ ছিগিৰিয়া ]] #[[দক্ষিণ এছিয়া]] ===[[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]]=== # [[ললিতগিৰি]] # [[চম্বল নদী]] # [[বিভৱ কুমাৰ তালুকদাৰ]] # [[হৰিণী নাগ্ৰেণ্ডা]] # [[বিনয় পাঠক]] # [[বিশাল জেঠৱা]] ===[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]]=== #[[টান্দুৰ নান]] #[[বিধু বিনোদ চোপ্ৰা]] #[[ফতেহ সিং ৰাথোৰ]] [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫]] hocyw1rb4jv6jj2tqlysm1yupznyopg 601633 601615 2026-04-20T15:22:45Z Kandarpajit Kallol 6257 601633 wikitext text/x-wiki ====[[সদস্য:Duhita Ragini Kalita|দুহিতা ৰাগিনী কলিতা ]]==== # [[অজিত কুমাৰ বেনাৰ্জী]] # [[কিম জি-ৱন]] # [[ছং কাং]] # [[চেন ঝেয়ুয়ান]] # [[অক্ষয় খান্না]] # [[চি কে জানু]] # [[কুম্বৰজুৱা]] # [[সীতা আম্মান মন্দিৰ]] # [[সুবৰ্ণৰেখা নদী]] # [[জল মহল]] # [[ৰণবীৰ শ্ব’ৰে]] # [[নাং মাই]] # [[ৰাজাৰাণী মন্দিৰ]] ====[[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]]==== #[[ইৰানৰ ক্ৰীড়া]] #[[আদিত্য তিৱাৰী]] #[[তিৰুমালা]] #[[ক’লা নহৰু]] #[[পাঞ্চাল]] #[[অটল সেতু]] #[[হেমেন্দ্ৰ সিং পানৱাৰ]] #[[প্ৰিয়া ডেভিদৰ]] #[[ওম প্ৰকাশ আগৰৱাল]] #[[যমুনা শৰণ সিং]] #[[আলাউদ্দিন আল আজাদ]] #[[নিতিন নবীন]] #[[একলব্য শৰ্মা]] ====[[সদস্য:Kandarpajit Kallol|কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল]]==== # [[আশা ভাট]] # [[ৰেৱতী (চুটিগল্প)]] # [[অনন্তনাৰায়ণন ৰমন]] # [[শ্ৰীনিধি শেট্টী]] # [[স্নেহা উল্লাল]] # [[শ্ৰেয়া ধনন্তৰি]] # [[সাক্ষী আগৰৱাল]] # [[যোগিতা বিহানী]] # [[এণ্ড্ৰু কিশোৰ]] # [[উণ্ডৱল্লী গুহা]] # [[এহতেশাম]] ====[[সদস্য:Jmgogoi99|যদুমণি গগৈ ]]==== # [[অমৰাৱতী, অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ]] # [[আকাশবাণী ডিব্ৰুগড়]] # [[অহিংসাৰ মূৰ্তি]] # [[কলিংগ (অঞ্চল)]] ====[[সদস্য:JAKHINI|JAKHINI]] ==== # [[ ছিগিৰিয়া ]] #[[দক্ষিণ এছিয়া]] ===[[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]]=== # [[ললিতগিৰি]] # [[চম্বল নদী]] # [[বিভৱ কুমাৰ তালুকদাৰ]] # [[হৰিণী নাগ্ৰেণ্ডা]] # [[বিনয় পাঠক]] # [[বিশাল জেঠৱা]] ===[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]]=== #[[টান্দুৰ নান]] #[[বিধু বিনোদ চোপ্ৰা]] #[[ফতেহ সিং ৰাথোৰ]] [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫]] 5k26xbgkfoeajrfhwc6szo3cyldnu71 601642 601633 2026-04-20T15:35:39Z Kandarpajit Kallol 6257 /* কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল */ 601642 wikitext text/x-wiki ====[[সদস্য:Duhita Ragini Kalita|দুহিতা ৰাগিনী কলিতা ]]==== # [[অজিত কুমাৰ বেনাৰ্জী]] # [[কিম জি-ৱন]] # [[ছং কাং]] # [[চেন ঝেয়ুয়ান]] # [[অক্ষয় খান্না]] # [[চি কে জানু]] # [[কুম্বৰজুৱা]] # [[সীতা আম্মান মন্দিৰ]] # [[সুবৰ্ণৰেখা নদী]] # [[জল মহল]] # [[ৰণবীৰ শ্ব’ৰে]] # [[নাং মাই]] # [[ৰাজাৰাণী মন্দিৰ]] ====[[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]]==== #[[ইৰানৰ ক্ৰীড়া]] #[[আদিত্য তিৱাৰী]] #[[তিৰুমালা]] #[[ক’লা নহৰু]] #[[পাঞ্চাল]] #[[অটল সেতু]] #[[হেমেন্দ্ৰ সিং পানৱাৰ]] #[[প্ৰিয়া ডেভিদৰ]] #[[ওম প্ৰকাশ আগৰৱাল]] #[[যমুনা শৰণ সিং]] #[[আলাউদ্দিন আল আজাদ]] #[[নিতিন নবীন]] #[[একলব্য শৰ্মা]] ====[[সদস্য:Kandarpajit Kallol|কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল]]==== # [[আশা ভাট]] # [[ৰেৱতী (চুটিগল্প)]] # [[অনন্তনাৰায়ণন ৰমন]] # [[শ্ৰীনিধি শেট্টী]] # [[স্নেহা উল্লাল]] # [[শ্ৰেয়া ধনন্তৰি]] # [[সাক্ষী আগৰৱাল]] # [[যোগিতা বিহানী]] # [[এণ্ড্ৰু কিশোৰ]] # [[উণ্ডৱল্লী গুহা]] # [[এহতেশাম]] # [[কালি নদী]] ====[[সদস্য:Jmgogoi99|যদুমণি গগৈ ]]==== # [[অমৰাৱতী, অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ]] # [[আকাশবাণী ডিব্ৰুগড়]] # [[অহিংসাৰ মূৰ্তি]] # [[কলিংগ (অঞ্চল)]] ====[[সদস্য:JAKHINI|JAKHINI]] ==== # [[ ছিগিৰিয়া ]] #[[দক্ষিণ এছিয়া]] ===[[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]]=== # [[ললিতগিৰি]] # [[চম্বল নদী]] # [[বিভৱ কুমাৰ তালুকদাৰ]] # [[হৰিণী নাগ্ৰেণ্ডা]] # [[বিনয় পাঠক]] # [[বিশাল জেঠৱা]] ===[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]]=== #[[টান্দুৰ নান]] #[[বিধু বিনোদ চোপ্ৰা]] #[[ফতেহ সিং ৰাথোৰ]] [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫]] mtmh1rtghsjhjvfldmny65oswrkgfcl 601648 601642 2026-04-20T15:47:42Z Duhita Ragini Kalita 46712 /* দুহিতা ৰাগিনী কলিতা */ 601648 wikitext text/x-wiki ====[[সদস্য:Duhita Ragini Kalita|দুহিতা ৰাগিনী কলিতা ]]==== # [[অজিত কুমাৰ বেনাৰ্জী]] # [[কিম জি-ৱন]] # [[ছং কাং]] # [[চেন ঝেয়ুয়ান]] # [[অক্ষয় খান্না]] # [[চি কে জানু]] # [[কুম্বৰজুৱা]] # [[সীতা আম্মান মন্দিৰ]] # [[সুবৰ্ণৰেখা নদী]] # [[জল মহল]] # [[ৰণবীৰ শ্ব’ৰে]] # [[নাং মাই]] # [[ৰাজাৰাণী মন্দিৰ]] # [[গংগাৰ অৱতৰণ]] ====[[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]]==== #[[ইৰানৰ ক্ৰীড়া]] #[[আদিত্য তিৱাৰী]] #[[তিৰুমালা]] #[[ক’লা নহৰু]] #[[পাঞ্চাল]] #[[অটল সেতু]] #[[হেমেন্দ্ৰ সিং পানৱাৰ]] #[[প্ৰিয়া ডেভিদৰ]] #[[ওম প্ৰকাশ আগৰৱাল]] #[[যমুনা শৰণ সিং]] #[[আলাউদ্দিন আল আজাদ]] #[[নিতিন নবীন]] #[[একলব্য শৰ্মা]] ====[[সদস্য:Kandarpajit Kallol|কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল]]==== # [[আশা ভাট]] # [[ৰেৱতী (চুটিগল্প)]] # [[অনন্তনাৰায়ণন ৰমন]] # [[শ্ৰীনিধি শেট্টী]] # [[স্নেহা উল্লাল]] # [[শ্ৰেয়া ধনন্তৰি]] # [[সাক্ষী আগৰৱাল]] # [[যোগিতা বিহানী]] # [[এণ্ড্ৰু কিশোৰ]] # [[উণ্ডৱল্লী গুহা]] # [[এহতেশাম]] # [[কালি নদী]] ====[[সদস্য:Jmgogoi99|যদুমণি গগৈ ]]==== # [[অমৰাৱতী, অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ]] # [[আকাশবাণী ডিব্ৰুগড়]] # [[অহিংসাৰ মূৰ্তি]] # [[কলিংগ (অঞ্চল)]] ====[[সদস্য:JAKHINI|JAKHINI]] ==== # [[ ছিগিৰিয়া ]] #[[দক্ষিণ এছিয়া]] ===[[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]]=== # [[ললিতগিৰি]] # [[চম্বল নদী]] # [[বিভৱ কুমাৰ তালুকদাৰ]] # [[হৰিণী নাগ্ৰেণ্ডা]] # [[বিনয় পাঠক]] # [[বিশাল জেঠৱা]] ===[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]]=== #[[টান্দুৰ নান]] #[[বিধু বিনোদ চোপ্ৰা]] #[[ফতেহ সিং ৰাথোৰ]] [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫]] 0cp5so7wpuqiduc79mtysh1dwn1grsf 601675 601648 2026-04-20T16:29:12Z Kandarpajit Kallol 6257 601675 wikitext text/x-wiki ====[[সদস্য:Duhita Ragini Kalita|দুহিতা ৰাগিনী কলিতা ]]==== # [[অজিত কুমাৰ বেনাৰ্জী]] # [[কিম জি-ৱন]] # [[ছং কাং]] # [[চেন ঝেয়ুয়ান]] # [[অক্ষয় খান্না]] # [[চি কে জানু]] # [[কুম্বৰজুৱা]] # [[সীতা আম্মান মন্দিৰ]] # [[সুবৰ্ণৰেখা নদী]] # [[জল মহল]] # [[ৰণবীৰ শ্ব’ৰে]] # [[নাং মাই]] # [[ৰাজাৰাণী মন্দিৰ]] # [[গংগাৰ অৱতৰণ]] ====[[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]]==== #[[ইৰানৰ ক্ৰীড়া]] #[[আদিত্য তিৱাৰী]] #[[তিৰুমালা]] #[[ক’লা নহৰু]] #[[পাঞ্চাল]] #[[অটল সেতু]] #[[হেমেন্দ্ৰ সিং পানৱাৰ]] #[[প্ৰিয়া ডেভিদৰ]] #[[ওম প্ৰকাশ আগৰৱাল]] #[[যমুনা শৰণ সিং]] #[[আলাউদ্দিন আল আজাদ]] #[[নিতিন নবীন]] #[[একলব্য শৰ্মা]] ====[[সদস্য:Kandarpajit Kallol|কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল]]==== # [[আশা ভাট]] # [[ৰেৱতী (চুটিগল্প)]] # [[অনন্তনাৰায়ণন ৰমন]] # [[শ্ৰীনিধি শেট্টী]] # [[স্নেহা উল্লাল]] # [[শ্ৰেয়া ধনন্তৰি]] # [[সাক্ষী আগৰৱাল]] # [[যোগিতা বিহানী]] # [[এণ্ড্ৰু কিশোৰ]] # [[উণ্ডৱল্লী গুহা]] # [[এহতেশাম]] # [[কালি নদী]] # [[চৈয়দা ৰিজৱানা হাছান]] ====[[সদস্য:Jmgogoi99|যদুমণি গগৈ ]]==== # [[অমৰাৱতী, অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ]] # [[আকাশবাণী ডিব্ৰুগড়]] # [[অহিংসাৰ মূৰ্তি]] # [[কলিংগ (অঞ্চল)]] ====[[সদস্য:JAKHINI|JAKHINI]] ==== # [[ ছিগিৰিয়া ]] #[[দক্ষিণ এছিয়া]] ===[[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]]=== # [[ললিতগিৰি]] # [[চম্বল নদী]] # [[বিভৱ কুমাৰ তালুকদাৰ]] # [[হৰিণী নাগ্ৰেণ্ডা]] # [[বিনয় পাঠক]] # [[বিশাল জেঠৱা]] ===[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]]=== #[[টান্দুৰ নান]] #[[বিধু বিনোদ চোপ্ৰা]] #[[ফতেহ সিং ৰাথোৰ]] [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫]] kg3aom9i1b9giau734bdp4z83w2obt0 601686 601675 2026-04-20T16:44:10Z Kandarpajit Kallol 6257 601686 wikitext text/x-wiki ====[[সদস্য:Duhita Ragini Kalita|দুহিতা ৰাগিনী কলিতা ]]==== # [[অজিত কুমাৰ বেনাৰ্জী]] # [[কিম জি-ৱন]] # [[ছং কাং]] # [[চেন ঝেয়ুয়ান]] # [[অক্ষয় খান্না]] # [[চি কে জানু]] # [[কুম্বৰজুৱা]] # [[সীতা আম্মান মন্দিৰ]] # [[সুবৰ্ণৰেখা নদী]] # [[জল মহল]] # [[ৰণবীৰ শ্ব’ৰে]] # [[নাং মাই]] # [[ৰাজাৰাণী মন্দিৰ]] # [[গংগাৰ অৱতৰণ]] ====[[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]]==== #[[ইৰানৰ ক্ৰীড়া]] #[[আদিত্য তিৱাৰী]] #[[তিৰুমালা]] #[[ক’লা নহৰু]] #[[পাঞ্চাল]] #[[অটল সেতু]] #[[হেমেন্দ্ৰ সিং পানৱাৰ]] #[[প্ৰিয়া ডেভিদৰ]] #[[ওম প্ৰকাশ আগৰৱাল]] #[[যমুনা শৰণ সিং]] #[[আলাউদ্দিন আল আজাদ]] #[[নিতিন নবীন]] #[[একলব্য শৰ্মা]] ====[[সদস্য:Kandarpajit Kallol|কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল]]==== # [[আশা ভাট]] # [[ৰেৱতী (চুটিগল্প)]] # [[অনন্তনাৰায়ণন ৰমন]] # [[শ্ৰীনিধি শেট্টী]] # [[স্নেহা উল্লাল]] # [[শ্ৰেয়া ধনন্তৰি]] # [[সাক্ষী আগৰৱাল]] # [[যোগিতা বিহানী]] # [[এণ্ড্ৰু কিশোৰ]] # [[উণ্ডৱল্লী গুহা]] # [[এহতেশাম]] # [[কালি নদী]] # [[চৈয়দা ৰিজৱানা হাছান]] # [[মাধৱ চন্দ্ৰ দাশ]] ====[[সদস্য:Jmgogoi99|যদুমণি গগৈ ]]==== # [[অমৰাৱতী, অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ]] # [[আকাশবাণী ডিব্ৰুগড়]] # [[অহিংসাৰ মূৰ্তি]] # [[কলিংগ (অঞ্চল)]] ====[[সদস্য:JAKHINI|JAKHINI]] ==== # [[ ছিগিৰিয়া ]] #[[দক্ষিণ এছিয়া]] ===[[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]]=== # [[ললিতগিৰি]] # [[চম্বল নদী]] # [[বিভৱ কুমাৰ তালুকদাৰ]] # [[হৰিণী নাগ্ৰেণ্ডা]] # [[বিনয় পাঠক]] # [[বিশাল জেঠৱা]] ===[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]]=== #[[টান্দুৰ নান]] #[[বিধু বিনোদ চোপ্ৰা]] #[[ফতেহ সিং ৰাথোৰ]] [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫]] m1a5d20t9oaxudn9ovy6pqi24zsn06i 601746 601686 2026-04-21T05:29:48Z Duhita Ragini Kalita 46712 601746 wikitext text/x-wiki ====[[সদস্য:Duhita Ragini Kalita|দুহিতা ৰাগিনী কলিতা ]]==== # [[অজিত কুমাৰ বেনাৰ্জী]] # [[কিম জি-ৱন]] # [[ছং কাং]] # [[চেন ঝেয়ুয়ান]] # [[অক্ষয় খান্না]] # [[চি কে জানু]] # [[কুম্বৰজুৱা]] # [[সীতা আম্মান মন্দিৰ]] # [[সুবৰ্ণৰেখা নদী]] # [[জল মহল]] # [[ৰণবীৰ শ্ব’ৰে]] # [[নাং মাই]] # [[ৰাজাৰাণী মন্দিৰ]] # [[গংগাৰ অৱতৰণ]] # [[মেগান ইয়ং]] ====[[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]]==== #[[ইৰানৰ ক্ৰীড়া]] #[[আদিত্য তিৱাৰী]] #[[তিৰুমালা]] #[[ক’লা নহৰু]] #[[পাঞ্চাল]] #[[অটল সেতু]] #[[হেমেন্দ্ৰ সিং পানৱাৰ]] #[[প্ৰিয়া ডেভিদৰ]] #[[ওম প্ৰকাশ আগৰৱাল]] #[[যমুনা শৰণ সিং]] #[[আলাউদ্দিন আল আজাদ]] #[[নিতিন নবীন]] #[[একলব্য শৰ্মা]] ====[[সদস্য:Kandarpajit Kallol|কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল]]==== # [[আশা ভাট]] # [[ৰেৱতী (চুটিগল্প)]] # [[অনন্তনাৰায়ণন ৰমন]] # [[শ্ৰীনিধি শেট্টী]] # [[স্নেহা উল্লাল]] # [[শ্ৰেয়া ধনন্তৰি]] # [[সাক্ষী আগৰৱাল]] # [[যোগিতা বিহানী]] # [[এণ্ড্ৰু কিশোৰ]] # [[উণ্ডৱল্লী গুহা]] # [[এহতেশাম]] # [[কালি নদী]] # [[চৈয়দা ৰিজৱানা হাছান]] # [[মাধৱ চন্দ্ৰ দাশ]] ====[[সদস্য:Jmgogoi99|যদুমণি গগৈ ]]==== # [[অমৰাৱতী, অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ]] # [[আকাশবাণী ডিব্ৰুগড়]] # [[অহিংসাৰ মূৰ্তি]] # [[কলিংগ (অঞ্চল)]] ====[[সদস্য:JAKHINI|JAKHINI]] ==== # [[ ছিগিৰিয়া ]] #[[দক্ষিণ এছিয়া]] ===[[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]]=== # [[ললিতগিৰি]] # [[চম্বল নদী]] # [[বিভৱ কুমাৰ তালুকদাৰ]] # [[হৰিণী নাগ্ৰেণ্ডা]] # [[বিনয় পাঠক]] # [[বিশাল জেঠৱা]] ===[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]]=== #[[টান্দুৰ নান]] #[[বিধু বিনোদ চোপ্ৰা]] #[[ফতেহ সিং ৰাথোৰ]] [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫]] l9ttj3cd0ajdg9lpwy2q3dajg8jbo3z 0 136718 601605 601574 2026-04-20T13:36:40Z Kandarpajit Kallol 6257 601605 wikitext text/x-wiki '''মিতভাষ'''' হ’ল ড° [[নগেন শইকীয়া]]ই অসমীয়া সাহিত্যত প্ৰৱৰ্তন কৰা এক নতুন আৰু অনন্য সৃষ্টিশীল লিখনশৈলী। এয়া কবিতা বা গদ্যৰ কোনো প্ৰথাসিদ্ধ ধাৰাত নপৰে, বৰঞ্চ চুটি আৰু মিতব্যয়ী শব্দৰ ব্যৱহাৰৰ মাজেৰে মানৱ মনোজগত, অনুভৱ আৰু জীৱনৰ অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা এক সংযত প্ৰকাশভংগী। ১৯৯৫ চনত প্ৰকাশিত [[নগেন শইকীয়া]]ৰ মিতভাষে আধুনিক অসমীয়া সাহিত্যত বিশেষ চৰ্চা লাভ কৰিছে। অতি কম শব্দত গভীৰ ভাব প্ৰকাশ কৰা হয়। দৃশ্য বা প্ৰতীকমূলক চিত্ৰকল্পৰ জৰিয়তে ভাৱানুভূতি ফুটাই তোলা হয়। ইয়াত মানুহৰ মনস্তত্ত্ব, অস্তিত্বৰ সংকট, স্বপ্নভংগ আৰু জীৱনৰ শূন্যতাৰ দৰে গম্ভীৰ বিষয়সমূহ ইয়াৰ মূল উপজীৱ্য। মিতভাষ গদ্য আৰু কবিতাৰ মাজৰ এক স্বকীয় ৰূপ, যি কথা-কবিতাৰপৰাও পৃথক। ===উদ্ধৃতিসমূহ=== # তেওঁ কোন মই নাজানো তেওঁ কোন আছিল মই নাজানো। ক'ত দেখিছিলোঁ সেই কথাও পাহৰিলোঁ। কিন্তু তেওঁৰ মুখখনৰ ছবি মই কঢ়িয়াই লৈ ফুৰিছোঁ। তাৰ মাজত ফুটি উঠিছিল তেওঁৰ হৃদয়ৰ প্ৰতিচ্ছবি। কোমল। আহিনৰ দৰে কোমল শান্ত ৰূপ - সৰিপৰা শেৱালিৰ দুখেৰে সেমেকি থকা ৰূপ। মই বহুবাৰ যত্ন কৰিছোঁ এই ছবিখন আঁকি থ'বৰ কাৰণে। পৰা নাই। কাৰণ, তাৰ কোনো প্ৰতিৰূপ নাই। এনেকৈয়ে কিজানি সকলো মানুহে এখন আঁকিব নোৱৰা ছবি কঢ়িয়াই লৈ ফুৰে। <ref name="মিতভাষ" /> (মিতভাষ সমগ্ৰ, পৃ. ১০) # মই নাজানো কোনে কই থৈ গ'ল মই নাজানো কোনে ৰুই থৈ গ'ল মোৰ বুকুৰ মাজত বিষাদ-বৃক্ষৰ এই পুলিটো। বতাহ লাগিলেই তাৰ বুকুৰ বিননি বিয়পি যায় আৰু বতাহ নাহিলে নিজৰ ভিতৰতে সি উচুপি থাকে। <ref name="মিতভাষ" /> (মিতভাষ সমগ্ৰ পৃ. ৩১) # সপোনৰ মাজত শুই থাকে সপোনৰ মাজত শুই থাকে সপোন। ৰাতি ফুলা ফুলৰ দৰে এটা এটাকৈ তাৰ পাহি মেল খায় আৰু নতুন সপোন ৰচনা কৰে। সম্ভাৱনা আৰু অসম্ভাৱনাৰ মাজত ওলমি থাকে তাৰ প্ৰতিটো মুহূৰ্ত। <ref name="মিতভাষ" /> (মিতভাষ সমগ্ৰ পৃ. ৪৭) # জোনাক সোমাবলৈ জোনাক সোমাবলৈ মই ঘৰৰ বেৰবোৰ খুলি থৈছিলোঁ। সোমাই আহিল আন্ধাৰ ৰাতি তৰাদাঁহী সাপ। মোৰ মজিয়াত সি এতিয়া কুণ্ডলী পকাই জোনাক পৰা ঠাইতে শুই আছে। <ref name="মিতভাষ" /> (মিতভাষ সমগ্ৰ, পৃ. ৮১) # এটা অসম্পূৰ্ণ এটা অসম্পূৰ্ণ, অপূৰ্ণ স্বপ্নৰ মাজত মোৰ মুহূৰ্তৰ জীৱন - ঘূৰাই নাপাওঁ মোৰ হেৰোৱা সময় - মোৰ সুখ, মোৰ দুখ। প্ৰতিদিনে সাৰ পাই অনুভৱ কৰোঁ সময়ৰ অব্যৰ্থ আঘাত - গাত সীৰলু পাতিছে - শৰীৰ অৱশ - মন ক্ষত-বিক্ষত। <ref name="মিতভাষ" /> (মিতভাষ সমগ্ৰ, পৃ. ১৭৫) # এতিয়া শুকান পাতৰ দৰে এতিয়া শুকান পাতৰ দৰে গাৰ ছাল - শুকাই যোৱা মাংসৰ দৰে চকুৰ মণি - মৃতকৰ মুখত লাগি থকা হাঁহিৰ দৰে প্ৰাণ। তাৰ মাজত এতিয়া উত্তেজনাৰ দুহাত নাই - বুৰবুৰণি নাই। শব্দৰ শৰীৰৰ ৰং, বৰণ, প্ৰেম, ভয় – একো নাই। কেৱল প্ৰৱাহিত নদীৰ পানীত নাৰিকল পাতৰ ছাঁত আছে চতুৰ্দশীৰ ছবিৰ জোনটো। <ref name="মিতভাষ" /> (মিতভাষ সমগ্ৰ, পৃ. ১৪৫) # বুকুৰ সকলো সেউজীয়া বুকুৰ সকলো সেউজীয়া এতিয়া অন্তৰ্হিত- কেৱল জীয়াই আছে সিজুৰ কাঁইট। ধুমুহাই চিৰাচিৰ কৰা কলপাতৰ দৰে পৰি আছে মোৰ অতীত - শীতত শুকাই যোৱা জলাশয়ৰ দৰে অভ্যন্তৰ। এতিয়া ইয়াত কেৱল হেমন্তৰ হাহাকাৰ। <ref name="মিতভাষ" /> (মিতভাষ সমগ্ৰ, পৃ. ১৩১) # ফুলৰ জুনুকাত ওলমি থকা ফুলৰ জুনুকাত ওলমি থকা সুৰৰ টোপাল পোহৰত শুকাই গ'ল। এতিয়া কেৱল পাপৰিবোৰৰ বিষাদ ওপঙি আছে। তাতে গা ধুই আছে সৰু চৰাই এটাই। এয়াই তাৰ শেষ গা-ধোৱা। <ref name="মিতভাষ" /> (মিতভাষ সমগ্ৰ, পৃ. ১২১) # চাকিটো জ্বলি আছে চাকিটো জ্বলি আছে - মোৰ গাত তাৰ সোণালী পোহৰ। কিন্তু মোৰ ভিতৰত কি চেঁচা আন্ধাৰৰ স্পৰ্শ! মই এই শীতলতা গুচাবলৈ একুৰা জুই ধৰিব খোজোঁ। কিন্তু অভ্যন্তৰৰ সকলো আচ-বাব শীতত 'শিল' হৈ পৰিছে আৰু তিতি আছে। মই কেবল বাট চাই আছোঁ জ্বলি থকা চাকিটোৰ উত্তাপ বুকুৰ ভিতৰলৈ কেতিয়া সোমাব - সেই ক্ষণটোলৈ। মই বাট চাই আছোঁ। <ref name="মিতভাষ">{{cite book | title=মিতভাষ সমগ্ৰ | publisher=পেপিৰাছ, গুৱাহাটী | author=নগেন শইকীয়া | year=২০১৪ | location=গুৱাহাটী | isbn=978-93-81287-16-3}}</ref> (মিতভাষ সমগ্ৰ,পৃ. ২৭১) ===মিতভাষ সম্পৰ্কে মন্তব্য = = = * 'মিতভাষ' কি - এই প্ৰশ্নটো মোৰো, যদিও নামটো ময়ে দিছোঁ। মোৰ এই লেখাখিনিক পৰিচয় কৰাই দিবলৈ ইয়াতকৈ বেলেগ এটা শব্দ বিচাৰি পোৱা নাই। নিঃসীম শূন্যতাৰ পটভূমিত নিজৰ জীৱনক অনুভৱ কৰোঁতে মনৰ ভিতৰত সৃষ্টি হোৱা ৰাগ-অনুৰাগৰ ই বোধকৰোঁ অসহায় শব্দৰ প্ৰকাশ হৈ ধৰা দিছে। মিতভাষ সেয়ে কবিতা নহয়, কথা-কবিতা নহয়, গল্পৰ স্কেচ্ছ নহয় বা দাৰ্শনিক চিন্তাৰ প্ৰকাশো নহয়। অৱশ্যই তাৰ মাজত ইবিলাকৰ কিবা বীজ থাকিলেও থাকিব পাৰে। --নগেন শইকীয়া, লেখকৰ নিজা অভিমত। <ref name="অমিতভাষ">{{cite book | title=মিতভাষ সমগ্ৰ | publisher=পেপিৰাছ | author=নগেন শইকীয়া | authorlink=অমিতভাষ | year=২০১৪ | location=গুৱাহাটী | pages=৩০২-৩০৪}}</ref> * কবি [[নীলমণি ফুকন]]- "ই নতুন বস্তু। কোনোটোহঁত কবিতাৰ ওচৰা-উচৰি। কোনোটোহঁত নিভাঁজ কবিতাই। কিছুমান টুকুৰা জিল্মিলাই থকা বাখৰৰ দৰে।" <ref name="অমিতভাষ" /> * কবি [[নৱকান্ত বৰুৱা]]- "মিতভাষ তোমাৰ অমিত অভিজ্ঞতাৰ নিৰ্যাস .......ই এটা নতুন ধাৰা।” * প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰসিংহ ৰাৱ]] - ‘‘আপোনাৰ কবিতাকেইটা বৰ মৰ্মস্পৰ্শী।” <ref name="অমিতভাষ" /> * Prof. M. G. K. Menon- "I found it highly sensitive and asking very basic questions of a deep philosophical nature." <ref name="অমিতভাষ" /> * [[নগেন শইকীয়া]]- "লিখিবৰ সময়ত মই কলমটো হৃদয়ত জুবুৰিয়াই লওঁ। সেইবাবেইতো মোৰ কলমৰ আগেদি টোপ টোপকৈ চকুপানী সৰে।”<ref name="অমিতভাষ" /> ===তথ্যউৎস=== sqxgps0puq0pd73ccwtj0xrux3q5xsa 601606 601605 2026-04-20T13:37:08Z Kandarpajit Kallol 6257 601606 wikitext text/x-wiki '''মিতভাষ''' হ’ল ড° [[নগেন শইকীয়া]]ই অসমীয়া সাহিত্যত প্ৰৱৰ্তন কৰা এক নতুন আৰু অনন্য সৃষ্টিশীল লিখনশৈলী। এয়া কবিতা বা গদ্যৰ কোনো প্ৰথাসিদ্ধ ধাৰাত নপৰে, বৰঞ্চ চুটি আৰু মিতব্যয়ী শব্দৰ ব্যৱহাৰৰ মাজেৰে মানৱ মনোজগত, অনুভৱ আৰু জীৱনৰ অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা এক সংযত প্ৰকাশভংগী। ১৯৯৫ চনত প্ৰকাশিত [[নগেন শইকীয়া]]ৰ মিতভাষে আধুনিক অসমীয়া সাহিত্যত বিশেষ চৰ্চা লাভ কৰিছে। অতি কম শব্দত গভীৰ ভাব প্ৰকাশ কৰা হয়। দৃশ্য বা প্ৰতীকমূলক চিত্ৰকল্পৰ জৰিয়তে ভাৱানুভূতি ফুটাই তোলা হয়। ইয়াত মানুহৰ মনস্তত্ত্ব, অস্তিত্বৰ সংকট, স্বপ্নভংগ আৰু জীৱনৰ শূন্যতাৰ দৰে গম্ভীৰ বিষয়সমূহ ইয়াৰ মূল উপজীৱ্য। মিতভাষ গদ্য আৰু কবিতাৰ মাজৰ এক স্বকীয় ৰূপ, যি কথা-কবিতাৰপৰাও পৃথক। ===উদ্ধৃতিসমূহ=== # তেওঁ কোন মই নাজানো তেওঁ কোন আছিল মই নাজানো। ক'ত দেখিছিলোঁ সেই কথাও পাহৰিলোঁ। কিন্তু তেওঁৰ মুখখনৰ ছবি মই কঢ়িয়াই লৈ ফুৰিছোঁ। তাৰ মাজত ফুটি উঠিছিল তেওঁৰ হৃদয়ৰ প্ৰতিচ্ছবি। কোমল। আহিনৰ দৰে কোমল শান্ত ৰূপ - সৰিপৰা শেৱালিৰ দুখেৰে সেমেকি থকা ৰূপ। মই বহুবাৰ যত্ন কৰিছোঁ এই ছবিখন আঁকি থ'বৰ কাৰণে। পৰা নাই। কাৰণ, তাৰ কোনো প্ৰতিৰূপ নাই। এনেকৈয়ে কিজানি সকলো মানুহে এখন আঁকিব নোৱৰা ছবি কঢ়িয়াই লৈ ফুৰে। <ref name="মিতভাষ" /> (মিতভাষ সমগ্ৰ, পৃ. ১০) # মই নাজানো কোনে কই থৈ গ'ল মই নাজানো কোনে ৰুই থৈ গ'ল মোৰ বুকুৰ মাজত বিষাদ-বৃক্ষৰ এই পুলিটো। বতাহ লাগিলেই তাৰ বুকুৰ বিননি বিয়পি যায় আৰু বতাহ নাহিলে নিজৰ ভিতৰতে সি উচুপি থাকে। <ref name="মিতভাষ" /> (মিতভাষ সমগ্ৰ পৃ. ৩১) # সপোনৰ মাজত শুই থাকে সপোনৰ মাজত শুই থাকে সপোন। ৰাতি ফুলা ফুলৰ দৰে এটা এটাকৈ তাৰ পাহি মেল খায় আৰু নতুন সপোন ৰচনা কৰে। সম্ভাৱনা আৰু অসম্ভাৱনাৰ মাজত ওলমি থাকে তাৰ প্ৰতিটো মুহূৰ্ত। <ref name="মিতভাষ" /> (মিতভাষ সমগ্ৰ পৃ. ৪৭) # জোনাক সোমাবলৈ জোনাক সোমাবলৈ মই ঘৰৰ বেৰবোৰ খুলি থৈছিলোঁ। সোমাই আহিল আন্ধাৰ ৰাতি তৰাদাঁহী সাপ। মোৰ মজিয়াত সি এতিয়া কুণ্ডলী পকাই জোনাক পৰা ঠাইতে শুই আছে। <ref name="মিতভাষ" /> (মিতভাষ সমগ্ৰ, পৃ. ৮১) # এটা অসম্পূৰ্ণ এটা অসম্পূৰ্ণ, অপূৰ্ণ স্বপ্নৰ মাজত মোৰ মুহূৰ্তৰ জীৱন - ঘূৰাই নাপাওঁ মোৰ হেৰোৱা সময় - মোৰ সুখ, মোৰ দুখ। প্ৰতিদিনে সাৰ পাই অনুভৱ কৰোঁ সময়ৰ অব্যৰ্থ আঘাত - গাত সীৰলু পাতিছে - শৰীৰ অৱশ - মন ক্ষত-বিক্ষত। <ref name="মিতভাষ" /> (মিতভাষ সমগ্ৰ, পৃ. ১৭৫) # এতিয়া শুকান পাতৰ দৰে এতিয়া শুকান পাতৰ দৰে গাৰ ছাল - শুকাই যোৱা মাংসৰ দৰে চকুৰ মণি - মৃতকৰ মুখত লাগি থকা হাঁহিৰ দৰে প্ৰাণ। তাৰ মাজত এতিয়া উত্তেজনাৰ দুহাত নাই - বুৰবুৰণি নাই। শব্দৰ শৰীৰৰ ৰং, বৰণ, প্ৰেম, ভয় – একো নাই। কেৱল প্ৰৱাহিত নদীৰ পানীত নাৰিকল পাতৰ ছাঁত আছে চতুৰ্দশীৰ ছবিৰ জোনটো। <ref name="মিতভাষ" /> (মিতভাষ সমগ্ৰ, পৃ. ১৪৫) # বুকুৰ সকলো সেউজীয়া বুকুৰ সকলো সেউজীয়া এতিয়া অন্তৰ্হিত- কেৱল জীয়াই আছে সিজুৰ কাঁইট। ধুমুহাই চিৰাচিৰ কৰা কলপাতৰ দৰে পৰি আছে মোৰ অতীত - শীতত শুকাই যোৱা জলাশয়ৰ দৰে অভ্যন্তৰ। এতিয়া ইয়াত কেৱল হেমন্তৰ হাহাকাৰ। <ref name="মিতভাষ" /> (মিতভাষ সমগ্ৰ, পৃ. ১৩১) # ফুলৰ জুনুকাত ওলমি থকা ফুলৰ জুনুকাত ওলমি থকা সুৰৰ টোপাল পোহৰত শুকাই গ'ল। এতিয়া কেৱল পাপৰিবোৰৰ বিষাদ ওপঙি আছে। তাতে গা ধুই আছে সৰু চৰাই এটাই। এয়াই তাৰ শেষ গা-ধোৱা। <ref name="মিতভাষ" /> (মিতভাষ সমগ্ৰ, পৃ. ১২১) # চাকিটো জ্বলি আছে চাকিটো জ্বলি আছে - মোৰ গাত তাৰ সোণালী পোহৰ। কিন্তু মোৰ ভিতৰত কি চেঁচা আন্ধাৰৰ স্পৰ্শ! মই এই শীতলতা গুচাবলৈ একুৰা জুই ধৰিব খোজোঁ। কিন্তু অভ্যন্তৰৰ সকলো আচ-বাব শীতত 'শিল' হৈ পৰিছে আৰু তিতি আছে। মই কেবল বাট চাই আছোঁ জ্বলি থকা চাকিটোৰ উত্তাপ বুকুৰ ভিতৰলৈ কেতিয়া সোমাব - সেই ক্ষণটোলৈ। মই বাট চাই আছোঁ। <ref name="মিতভাষ">{{cite book | title=মিতভাষ সমগ্ৰ | publisher=পেপিৰাছ, গুৱাহাটী | author=নগেন শইকীয়া | year=২০১৪ | location=গুৱাহাটী | isbn=978-93-81287-16-3}}</ref> (মিতভাষ সমগ্ৰ,পৃ. ২৭১) ===মিতভাষ সম্পৰ্কে মন্তব্য = = = * 'মিতভাষ' কি - এই প্ৰশ্নটো মোৰো, যদিও নামটো ময়ে দিছোঁ। মোৰ এই লেখাখিনিক পৰিচয় কৰাই দিবলৈ ইয়াতকৈ বেলেগ এটা শব্দ বিচাৰি পোৱা নাই। নিঃসীম শূন্যতাৰ পটভূমিত নিজৰ জীৱনক অনুভৱ কৰোঁতে মনৰ ভিতৰত সৃষ্টি হোৱা ৰাগ-অনুৰাগৰ ই বোধকৰোঁ অসহায় শব্দৰ প্ৰকাশ হৈ ধৰা দিছে। মিতভাষ সেয়ে কবিতা নহয়, কথা-কবিতা নহয়, গল্পৰ স্কেচ্ছ নহয় বা দাৰ্শনিক চিন্তাৰ প্ৰকাশো নহয়। অৱশ্যই তাৰ মাজত ইবিলাকৰ কিবা বীজ থাকিলেও থাকিব পাৰে। --নগেন শইকীয়া, লেখকৰ নিজা অভিমত। <ref name="অমিতভাষ">{{cite book | title=মিতভাষ সমগ্ৰ | publisher=পেপিৰাছ | author=নগেন শইকীয়া | authorlink=অমিতভাষ | year=২০১৪ | location=গুৱাহাটী | pages=৩০২-৩০৪}}</ref> * কবি [[নীলমণি ফুকন]]- "ই নতুন বস্তু। কোনোটোহঁত কবিতাৰ ওচৰা-উচৰি। কোনোটোহঁত নিভাঁজ কবিতাই। কিছুমান টুকুৰা জিল্মিলাই থকা বাখৰৰ দৰে।" <ref name="অমিতভাষ" /> * কবি [[নৱকান্ত বৰুৱা]]- "মিতভাষ তোমাৰ অমিত অভিজ্ঞতাৰ নিৰ্যাস .......ই এটা নতুন ধাৰা।” * প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰসিংহ ৰাৱ]] - ‘‘আপোনাৰ কবিতাকেইটা বৰ মৰ্মস্পৰ্শী।” <ref name="অমিতভাষ" /> * Prof. M. G. K. Menon- "I found it highly sensitive and asking very basic questions of a deep philosophical nature." <ref name="অমিতভাষ" /> * [[নগেন শইকীয়া]]- "লিখিবৰ সময়ত মই কলমটো হৃদয়ত জুবুৰিয়াই লওঁ। সেইবাবেইতো মোৰ কলমৰ আগেদি টোপ টোপকৈ চকুপানী সৰে।”<ref name="অমিতভাষ" /> ===তথ্যউৎস=== pgco4pls6gjycl0llhg84c3nx3gzv85 601607 601606 2026-04-20T13:48:49Z নৰুনা বৰুৱা 44897 601607 wikitext text/x-wiki '''মিতভাষ''' হ’ল ড° [[নগেন শইকীয়া]]ই অসমীয়া সাহিত্যত প্ৰৱৰ্তন কৰা এক নতুন আৰু অনন্য সৃষ্টিশীল লিখনশৈলী। এয়া কবিতা বা গদ্যৰ কোনো প্ৰথাসিদ্ধ ধাৰাত নপৰে, বৰঞ্চ চুটি আৰু মিতব্যয়ী শব্দৰ ব্যৱহাৰৰ মাজেৰে মানৱ মনোজগত, অনুভৱ আৰু জীৱনৰ অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা এক সংযত প্ৰকাশভংগী। ১৯৯৫ চনত প্ৰকাশিত [[নগেন শইকীয়া]]ৰ মিতভাষে আধুনিক অসমীয়া সাহিত্যত বিশেষ চৰ্চা লাভ কৰিছে। অতি কম শব্দত গভীৰ ভাব প্ৰকাশ কৰা হয়। দৃশ্য বা প্ৰতীকমূলক চিত্ৰকল্পৰ জৰিয়তে ভাৱানুভূতি ফুটাই তোলা হয়। ইয়াত মানুহৰ মনস্তত্ত্ব, অস্তিত্বৰ সংকট, স্বপ্নভংগ আৰু জীৱনৰ শূন্যতাৰ দৰে গম্ভীৰ বিষয়সমূহ ইয়াৰ মূল উপজীৱ্য। মিতভাষ গদ্য আৰু কবিতাৰ মাজৰ এক স্বকীয় ৰূপ, যি কথা-কবিতাৰপৰাও পৃথক। ===উদ্ধৃতিসমূহ=== # তেওঁ কোন মই নাজানো তেওঁ কোন আছিল মই নাজানো। ক'ত দেখিছিলোঁ সেই কথাও পাহৰিলোঁ। কিন্তু তেওঁৰ মুখখনৰ ছবি মই কঢ়িয়াই লৈ ফুৰিছোঁ। তাৰ মাজত ফুটি উঠিছিল তেওঁৰ হৃদয়ৰ প্ৰতিচ্ছবি। কোমল। আহিনৰ দৰে কোমল শান্ত ৰূপ - সৰিপৰা শেৱালিৰ দুখেৰে সেমেকি থকা ৰূপ। মই বহুবাৰ যত্ন কৰিছোঁ এই ছবিখন আঁকি থ'বৰ কাৰণে। পৰা নাই। কাৰণ, তাৰ কোনো প্ৰতিৰূপ নাই। এনেকৈয়ে কিজানি সকলো মানুহে এখন আঁকিব নোৱৰা ছবি কঢ়িয়াই লৈ ফুৰে। <ref name="মিতভাষ" /> (মিতভাষ সমগ্ৰ, পৃ. ১০) # মই নাজানো কোনে কই থৈ গ'ল মই নাজানো কোনে ৰুই থৈ গ'ল মোৰ বুকুৰ মাজত বিষাদ-বৃক্ষৰ এই পুলিটো। বতাহ লাগিলেই তাৰ বুকুৰ বিননি বিয়পি যায় আৰু বতাহ নাহিলে নিজৰ ভিতৰতে সি উচুপি থাকে। <ref name="মিতভাষ" /> (মিতভাষ সমগ্ৰ পৃ. ৩১) # সপোনৰ মাজত শুই থাকে সপোনৰ মাজত শুই থাকে সপোন। ৰাতি ফুলা ফুলৰ দৰে এটা এটাকৈ তাৰ পাহি মেল খায় আৰু নতুন সপোন ৰচনা কৰে। সম্ভাৱনা আৰু অসম্ভাৱনাৰ মাজত ওলমি থাকে তাৰ প্ৰতিটো মুহূৰ্ত। <ref name="মিতভাষ" /> (মিতভাষ সমগ্ৰ পৃ. ৪৭) # জোনাক সোমাবলৈ জোনাক সোমাবলৈ মই ঘৰৰ বেৰবোৰ খুলি থৈছিলোঁ। সোমাই আহিল আন্ধাৰ ৰাতি তৰাদাঁহী সাপ। মোৰ মজিয়াত সি এতিয়া কুণ্ডলী পকাই জোনাক পৰা ঠাইতে শুই আছে। <ref name="মিতভাষ" /> (মিতভাষ সমগ্ৰ, পৃ. ৮১) # এটা অসম্পূৰ্ণ এটা অসম্পূৰ্ণ, অপূৰ্ণ স্বপ্নৰ মাজত মোৰ মুহূৰ্তৰ জীৱন - ঘূৰাই নাপাওঁ মোৰ হেৰোৱা সময় - মোৰ সুখ, মোৰ দুখ। প্ৰতিদিনে সাৰ পাই অনুভৱ কৰোঁ সময়ৰ অব্যৰ্থ আঘাত - গাত সীৰলু পাতিছে - শৰীৰ অৱশ - মন ক্ষত-বিক্ষত। <ref name="মিতভাষ" /> (মিতভাষ সমগ্ৰ, পৃ. ১৭৫) # এতিয়া শুকান পাতৰ দৰে এতিয়া শুকান পাতৰ দৰে গাৰ ছাল - শুকাই যোৱা মাংসৰ দৰে চকুৰ মণি - মৃতকৰ মুখত লাগি থকা হাঁহিৰ দৰে প্ৰাণ। তাৰ মাজত এতিয়া উত্তেজনাৰ দুহাত নাই - বুৰবুৰণি নাই। শব্দৰ শৰীৰৰ ৰং, বৰণ, প্ৰেম, ভয় – একো নাই। কেৱল প্ৰৱাহিত নদীৰ পানীত নাৰিকল পাতৰ ছাঁত আছে চতুৰ্দশীৰ ছবিৰ জোনটো। <ref name="মিতভাষ" /> (মিতভাষ সমগ্ৰ, পৃ. ১৪৫) # বুকুৰ সকলো সেউজীয়া বুকুৰ সকলো সেউজীয়া এতিয়া অন্তৰ্হিত- কেৱল জীয়াই আছে সিজুৰ কাঁইট। ধুমুহাই চিৰাচিৰ কৰা কলপাতৰ দৰে পৰি আছে মোৰ অতীত - শীতত শুকাই যোৱা জলাশয়ৰ দৰে অভ্যন্তৰ। এতিয়া ইয়াত কেৱল হেমন্তৰ হাহাকাৰ। <ref name="মিতভাষ" /> (মিতভাষ সমগ্ৰ, পৃ. ১৩১) # ফুলৰ জুনুকাত ওলমি থকা ফুলৰ জুনুকাত ওলমি থকা সুৰৰ টোপাল পোহৰত শুকাই গ'ল। এতিয়া কেৱল পাপৰিবোৰৰ বিষাদ ওপঙি আছে। তাতে গা ধুই আছে সৰু চৰাই এটাই। এয়াই তাৰ শেষ গা-ধোৱা। <ref name="মিতভাষ" /> (মিতভাষ সমগ্ৰ, পৃ. ১২১) # চাকিটো জ্বলি আছে চাকিটো জ্বলি আছে - মোৰ গাত তাৰ সোণালী পোহৰ। কিন্তু মোৰ ভিতৰত কি চেঁচা আন্ধাৰৰ স্পৰ্শ! মই এই শীতলতা গুচাবলৈ একুৰা জুই ধৰিব খোজোঁ। কিন্তু অভ্যন্তৰৰ সকলো আচ-বাব শীতত 'শিল' হৈ পৰিছে আৰু তিতি আছে। মই কেবল বাট চাই আছোঁ জ্বলি থকা চাকিটোৰ উত্তাপ বুকুৰ ভিতৰলৈ কেতিয়া সোমাব - সেই ক্ষণটোলৈ। মই বাট চাই আছোঁ। <ref name="মিতভাষ">{{cite book | title=মিতভাষ সমগ্ৰ | publisher=পেপিৰাছ, গুৱাহাটী | author=নগেন শইকীয়া | year=২০১৪ | location=গুৱাহাটী | isbn=978-93-81287-16-3}}</ref> (মিতভাষ সমগ্ৰ,পৃ. ২৭১) ===মিতভাষ সম্পৰ্কে মন্তব্য === * 'মিতভাষ' কি - এই প্ৰশ্নটো মোৰো, যদিও নামটো ময়ে দিছোঁ। মোৰ এই লেখাখিনিক পৰিচয় কৰাই দিবলৈ ইয়াতকৈ বেলেগ এটা শব্দ বিচাৰি পোৱা নাই। নিঃসীম শূন্যতাৰ পটভূমিত নিজৰ জীৱনক অনুভৱ কৰোঁতে মনৰ ভিতৰত সৃষ্টি হোৱা ৰাগ-অনুৰাগৰ ই বোধকৰোঁ অসহায় শব্দৰ প্ৰকাশ হৈ ধৰা দিছে। মিতভাষ সেয়ে কবিতা নহয়, কথা-কবিতা নহয়, গল্পৰ স্কেচ্ছ নহয় বা দাৰ্শনিক চিন্তাৰ প্ৰকাশো নহয়। অৱশ্যই তাৰ মাজত ইবিলাকৰ কিবা বীজ থাকিলেও থাকিব পাৰে। --নগেন শইকীয়া, লেখকৰ নিজা অভিমত। <ref name="অমিতভাষ">{{cite book | title=মিতভাষ সমগ্ৰ | publisher=পেপিৰাছ | author=নগেন শইকীয়া | authorlink=অমিতভাষ | year=২০১৪ | location=গুৱাহাটী | pages=৩০২-৩০৪}}</ref> * কবি [[নীলমণি ফুকন]]- "ই নতুন বস্তু। কোনোটোহঁত কবিতাৰ ওচৰা-উচৰি। কোনোটোহঁত নিভাঁজ কবিতাই। কিছুমান টুকুৰা জিল্মিলাই থকা বাখৰৰ দৰে।" <ref name="অমিতভাষ" /> * কবি [[নৱকান্ত বৰুৱা]]- "মিতভাষ তোমাৰ অমিত অভিজ্ঞতাৰ নিৰ্যাস .......ই এটা নতুন ধাৰা।” * প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰসিংহ ৰাৱ]] - ‘‘আপোনাৰ কবিতাকেইটা বৰ মৰ্মস্পৰ্শী।” <ref name="অমিতভাষ" /> * Prof. M. G. K. Menon- "I found it highly sensitive and asking very basic questions of a deep philosophical nature." <ref name="অমিতভাষ" /> * [[নগেন শইকীয়া]]- "লিখিবৰ সময়ত মই কলমটো হৃদয়ত জুবুৰিয়াই লওঁ। সেইবাবেইতো মোৰ কলমৰ আগেদি টোপ টোপকৈ চকুপানী সৰে।”<ref name="অমিতভাষ" /> ===তথ্যউৎস=== 0yf1yj35wstby2he4jjbnpzk5t5rze6 601608 601607 2026-04-20T13:49:55Z নৰুনা বৰুৱা 44897 added [[Category:অসমীয়া সাহিত্য]] using [[WP:HC|HotCat]] 601608 wikitext text/x-wiki '''মিতভাষ''' হ’ল ড° [[নগেন শইকীয়া]]ই অসমীয়া সাহিত্যত প্ৰৱৰ্তন কৰা এক নতুন আৰু অনন্য সৃষ্টিশীল লিখনশৈলী। এয়া কবিতা বা গদ্যৰ কোনো প্ৰথাসিদ্ধ ধাৰাত নপৰে, বৰঞ্চ চুটি আৰু মিতব্যয়ী শব্দৰ ব্যৱহাৰৰ মাজেৰে মানৱ মনোজগত, অনুভৱ আৰু জীৱনৰ অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা এক সংযত প্ৰকাশভংগী। ১৯৯৫ চনত প্ৰকাশিত [[নগেন শইকীয়া]]ৰ মিতভাষে আধুনিক অসমীয়া সাহিত্যত বিশেষ চৰ্চা লাভ কৰিছে। অতি কম শব্দত গভীৰ ভাব প্ৰকাশ কৰা হয়। দৃশ্য বা প্ৰতীকমূলক চিত্ৰকল্পৰ জৰিয়তে ভাৱানুভূতি ফুটাই তোলা হয়। ইয়াত মানুহৰ মনস্তত্ত্ব, অস্তিত্বৰ সংকট, স্বপ্নভংগ আৰু জীৱনৰ শূন্যতাৰ দৰে গম্ভীৰ বিষয়সমূহ ইয়াৰ মূল উপজীৱ্য। মিতভাষ গদ্য আৰু কবিতাৰ মাজৰ এক স্বকীয় ৰূপ, যি কথা-কবিতাৰপৰাও পৃথক। ===উদ্ধৃতিসমূহ=== # তেওঁ কোন মই নাজানো তেওঁ কোন আছিল মই নাজানো। ক'ত দেখিছিলোঁ সেই কথাও পাহৰিলোঁ। কিন্তু তেওঁৰ মুখখনৰ ছবি মই কঢ়িয়াই লৈ ফুৰিছোঁ। তাৰ মাজত ফুটি উঠিছিল তেওঁৰ হৃদয়ৰ প্ৰতিচ্ছবি। কোমল। আহিনৰ দৰে কোমল শান্ত ৰূপ - সৰিপৰা শেৱালিৰ দুখেৰে সেমেকি থকা ৰূপ। মই বহুবাৰ যত্ন কৰিছোঁ এই ছবিখন আঁকি থ'বৰ কাৰণে। পৰা নাই। কাৰণ, তাৰ কোনো প্ৰতিৰূপ নাই। এনেকৈয়ে কিজানি সকলো মানুহে এখন আঁকিব নোৱৰা ছবি কঢ়িয়াই লৈ ফুৰে। <ref name="মিতভাষ" /> (মিতভাষ সমগ্ৰ, পৃ. ১০) # মই নাজানো কোনে কই থৈ গ'ল মই নাজানো কোনে ৰুই থৈ গ'ল মোৰ বুকুৰ মাজত বিষাদ-বৃক্ষৰ এই পুলিটো। বতাহ লাগিলেই তাৰ বুকুৰ বিননি বিয়পি যায় আৰু বতাহ নাহিলে নিজৰ ভিতৰতে সি উচুপি থাকে। <ref name="মিতভাষ" /> (মিতভাষ সমগ্ৰ পৃ. ৩১) # সপোনৰ মাজত শুই থাকে সপোনৰ মাজত শুই থাকে সপোন। ৰাতি ফুলা ফুলৰ দৰে এটা এটাকৈ তাৰ পাহি মেল খায় আৰু নতুন সপোন ৰচনা কৰে। সম্ভাৱনা আৰু অসম্ভাৱনাৰ মাজত ওলমি থাকে তাৰ প্ৰতিটো মুহূৰ্ত। <ref name="মিতভাষ" /> (মিতভাষ সমগ্ৰ পৃ. ৪৭) # জোনাক সোমাবলৈ জোনাক সোমাবলৈ মই ঘৰৰ বেৰবোৰ খুলি থৈছিলোঁ। সোমাই আহিল আন্ধাৰ ৰাতি তৰাদাঁহী সাপ। মোৰ মজিয়াত সি এতিয়া কুণ্ডলী পকাই জোনাক পৰা ঠাইতে শুই আছে। <ref name="মিতভাষ" /> (মিতভাষ সমগ্ৰ, পৃ. ৮১) # এটা অসম্পূৰ্ণ এটা অসম্পূৰ্ণ, অপূৰ্ণ স্বপ্নৰ মাজত মোৰ মুহূৰ্তৰ জীৱন - ঘূৰাই নাপাওঁ মোৰ হেৰোৱা সময় - মোৰ সুখ, মোৰ দুখ। প্ৰতিদিনে সাৰ পাই অনুভৱ কৰোঁ সময়ৰ অব্যৰ্থ আঘাত - গাত সীৰলু পাতিছে - শৰীৰ অৱশ - মন ক্ষত-বিক্ষত। <ref name="মিতভাষ" /> (মিতভাষ সমগ্ৰ, পৃ. ১৭৫) # এতিয়া শুকান পাতৰ দৰে এতিয়া শুকান পাতৰ দৰে গাৰ ছাল - শুকাই যোৱা মাংসৰ দৰে চকুৰ মণি - মৃতকৰ মুখত লাগি থকা হাঁহিৰ দৰে প্ৰাণ। তাৰ মাজত এতিয়া উত্তেজনাৰ দুহাত নাই - বুৰবুৰণি নাই। শব্দৰ শৰীৰৰ ৰং, বৰণ, প্ৰেম, ভয় – একো নাই। কেৱল প্ৰৱাহিত নদীৰ পানীত নাৰিকল পাতৰ ছাঁত আছে চতুৰ্দশীৰ ছবিৰ জোনটো। <ref name="মিতভাষ" /> (মিতভাষ সমগ্ৰ, পৃ. ১৪৫) # বুকুৰ সকলো সেউজীয়া বুকুৰ সকলো সেউজীয়া এতিয়া অন্তৰ্হিত- কেৱল জীয়াই আছে সিজুৰ কাঁইট। ধুমুহাই চিৰাচিৰ কৰা কলপাতৰ দৰে পৰি আছে মোৰ অতীত - শীতত শুকাই যোৱা জলাশয়ৰ দৰে অভ্যন্তৰ। এতিয়া ইয়াত কেৱল হেমন্তৰ হাহাকাৰ। <ref name="মিতভাষ" /> (মিতভাষ সমগ্ৰ, পৃ. ১৩১) # ফুলৰ জুনুকাত ওলমি থকা ফুলৰ জুনুকাত ওলমি থকা সুৰৰ টোপাল পোহৰত শুকাই গ'ল। এতিয়া কেৱল পাপৰিবোৰৰ বিষাদ ওপঙি আছে। তাতে গা ধুই আছে সৰু চৰাই এটাই। এয়াই তাৰ শেষ গা-ধোৱা। <ref name="মিতভাষ" /> (মিতভাষ সমগ্ৰ, পৃ. ১২১) # চাকিটো জ্বলি আছে চাকিটো জ্বলি আছে - মোৰ গাত তাৰ সোণালী পোহৰ। কিন্তু মোৰ ভিতৰত কি চেঁচা আন্ধাৰৰ স্পৰ্শ! মই এই শীতলতা গুচাবলৈ একুৰা জুই ধৰিব খোজোঁ। কিন্তু অভ্যন্তৰৰ সকলো আচ-বাব শীতত 'শিল' হৈ পৰিছে আৰু তিতি আছে। মই কেবল বাট চাই আছোঁ জ্বলি থকা চাকিটোৰ উত্তাপ বুকুৰ ভিতৰলৈ কেতিয়া সোমাব - সেই ক্ষণটোলৈ। মই বাট চাই আছোঁ। <ref name="মিতভাষ">{{cite book | title=মিতভাষ সমগ্ৰ | publisher=পেপিৰাছ, গুৱাহাটী | author=নগেন শইকীয়া | year=২০১৪ | location=গুৱাহাটী | isbn=978-93-81287-16-3}}</ref> (মিতভাষ সমগ্ৰ,পৃ. ২৭১) ===মিতভাষ সম্পৰ্কে মন্তব্য === * 'মিতভাষ' কি - এই প্ৰশ্নটো মোৰো, যদিও নামটো ময়ে দিছোঁ। মোৰ এই লেখাখিনিক পৰিচয় কৰাই দিবলৈ ইয়াতকৈ বেলেগ এটা শব্দ বিচাৰি পোৱা নাই। নিঃসীম শূন্যতাৰ পটভূমিত নিজৰ জীৱনক অনুভৱ কৰোঁতে মনৰ ভিতৰত সৃষ্টি হোৱা ৰাগ-অনুৰাগৰ ই বোধকৰোঁ অসহায় শব্দৰ প্ৰকাশ হৈ ধৰা দিছে। মিতভাষ সেয়ে কবিতা নহয়, কথা-কবিতা নহয়, গল্পৰ স্কেচ্ছ নহয় বা দাৰ্শনিক চিন্তাৰ প্ৰকাশো নহয়। অৱশ্যই তাৰ মাজত ইবিলাকৰ কিবা বীজ থাকিলেও থাকিব পাৰে। --নগেন শইকীয়া, লেখকৰ নিজা অভিমত। <ref name="অমিতভাষ">{{cite book | title=মিতভাষ সমগ্ৰ | publisher=পেপিৰাছ | author=নগেন শইকীয়া | authorlink=অমিতভাষ | year=২০১৪ | location=গুৱাহাটী | pages=৩০২-৩০৪}}</ref> * কবি [[নীলমণি ফুকন]]- "ই নতুন বস্তু। কোনোটোহঁত কবিতাৰ ওচৰা-উচৰি। কোনোটোহঁত নিভাঁজ কবিতাই। কিছুমান টুকুৰা জিল্মিলাই থকা বাখৰৰ দৰে।" <ref name="অমিতভাষ" /> * কবি [[নৱকান্ত বৰুৱা]]- "মিতভাষ তোমাৰ অমিত অভিজ্ঞতাৰ নিৰ্যাস .......ই এটা নতুন ধাৰা।” * প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰসিংহ ৰাৱ]] - ‘‘আপোনাৰ কবিতাকেইটা বৰ মৰ্মস্পৰ্শী।” <ref name="অমিতভাষ" /> * Prof. M. G. K. Menon- "I found it highly sensitive and asking very basic questions of a deep philosophical nature." <ref name="অমিতভাষ" /> * [[নগেন শইকীয়া]]- "লিখিবৰ সময়ত মই কলমটো হৃদয়ত জুবুৰিয়াই লওঁ। সেইবাবেইতো মোৰ কলমৰ আগেদি টোপ টোপকৈ চকুপানী সৰে।”<ref name="অমিতভাষ" /> ===তথ্যউৎস=== [[শ্ৰেণী:অসমীয়া সাহিত্য]] 9xhq276lmjr635j6l7u9prvw03ht56q 601611 601608 2026-04-20T14:55:25Z Kandarpajit Kallol 6257 601611 wikitext text/x-wiki '''মিতভাষ''' হ’ল ড° [[নগেন শইকীয়া]]ই অসমীয়া সাহিত্যত প্ৰৱৰ্তন কৰা এক নতুন আৰু অনন্য সৃষ্টিশীল লিখনশৈলী। এয়া কবিতা বা গদ্যৰ কোনো প্ৰথাসিদ্ধ ধাৰাত নপৰে, বৰঞ্চ চুটি আৰু মিতব্যয়ী শব্দৰ ব্যৱহাৰৰ মাজেৰে মানৱ মনোজগত, অনুভৱ আৰু জীৱনৰ অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা এক সংযত প্ৰকাশভংগী। ১৯৯৫ চনত প্ৰকাশিত [[নগেন শইকীয়া]]ৰ মিতভাষে আধুনিক অসমীয়া সাহিত্যত বিশেষ চৰ্চা লাভ কৰিছে। অতি কম শব্দত গভীৰ ভাব প্ৰকাশ কৰা হয়। দৃশ্য বা প্ৰতীকমূলক চিত্ৰকল্পৰ জৰিয়তে ভাৱানুভূতি ফুটাই তোলা হয়। ইয়াত মানুহৰ মনস্তত্ত্ব, অস্তিত্বৰ সংকট, স্বপ্নভংগ আৰু জীৱনৰ শূন্যতাৰ দৰে গম্ভীৰ বিষয়সমূহ ইয়াৰ মূল উপজীৱ্য। মিতভাষ গদ্য আৰু কবিতাৰ মাজৰ এক স্বকীয় ৰূপ, যি কথা-কবিতাৰপৰাও পৃথক। ==উদ্ধৃতিসমূহ== # তেওঁ কোন মই নাজানো তেওঁ কোন আছিল মই নাজানো। ক'ত দেখিছিলোঁ সেই কথাও পাহৰিলোঁ। কিন্তু তেওঁৰ মুখখনৰ ছবি মই কঢ়িয়াই লৈ ফুৰিছোঁ। তাৰ মাজত ফুটি উঠিছিল তেওঁৰ হৃদয়ৰ প্ৰতিচ্ছবি। কোমল। আহিনৰ দৰে কোমল শান্ত ৰূপ - সৰিপৰা শেৱালিৰ দুখেৰে সেমেকি থকা ৰূপ। মই বহুবাৰ যত্ন কৰিছোঁ এই ছবিখন আঁকি থ'বৰ কাৰণে। পৰা নাই। কাৰণ, তাৰ কোনো প্ৰতিৰূপ নাই। এনেকৈয়ে কিজানি সকলো মানুহে এখন আঁকিব নোৱৰা ছবি কঢ়িয়াই লৈ ফুৰে। <ref name="মিতভাষ" /> (মিতভাষ সমগ্ৰ, পৃ. ১০) # মই নাজানো কোনে কই থৈ গ'ল মই নাজানো কোনে ৰুই থৈ গ'ল মোৰ বুকুৰ মাজত বিষাদ-বৃক্ষৰ এই পুলিটো। বতাহ লাগিলেই তাৰ বুকুৰ বিননি বিয়পি যায় আৰু বতাহ নাহিলে নিজৰ ভিতৰতে সি উচুপি থাকে। <ref name="মিতভাষ" /> (মিতভাষ সমগ্ৰ পৃ. ৩১) # সপোনৰ মাজত শুই থাকে সপোনৰ মাজত শুই থাকে সপোন। ৰাতি ফুলা ফুলৰ দৰে এটা এটাকৈ তাৰ পাহি মেল খায় আৰু নতুন সপোন ৰচনা কৰে। সম্ভাৱনা আৰু অসম্ভাৱনাৰ মাজত ওলমি থাকে তাৰ প্ৰতিটো মুহূৰ্ত। <ref name="মিতভাষ" /> (মিতভাষ সমগ্ৰ পৃ. ৪৭) # জোনাক সোমাবলৈ জোনাক সোমাবলৈ মই ঘৰৰ বেৰবোৰ খুলি থৈছিলোঁ। সোমাই আহিল আন্ধাৰ ৰাতি তৰাদাঁহী সাপ। মোৰ মজিয়াত সি এতিয়া কুণ্ডলী পকাই জোনাক পৰা ঠাইতে শুই আছে। <ref name="মিতভাষ" /> (মিতভাষ সমগ্ৰ, পৃ. ৮১) # এটা অসম্পূৰ্ণ এটা অসম্পূৰ্ণ, অপূৰ্ণ স্বপ্নৰ মাজত মোৰ মুহূৰ্তৰ জীৱন - ঘূৰাই নাপাওঁ মোৰ হেৰোৱা সময় - মোৰ সুখ, মোৰ দুখ। প্ৰতিদিনে সাৰ পাই অনুভৱ কৰোঁ সময়ৰ অব্যৰ্থ আঘাত - গাত সীৰলু পাতিছে - শৰীৰ অৱশ - মন ক্ষত-বিক্ষত। <ref name="মিতভাষ" /> (মিতভাষ সমগ্ৰ, পৃ. ১৭৫) # এতিয়া শুকান পাতৰ দৰে এতিয়া শুকান পাতৰ দৰে গাৰ ছাল - শুকাই যোৱা মাংসৰ দৰে চকুৰ মণি - মৃতকৰ মুখত লাগি থকা হাঁহিৰ দৰে প্ৰাণ। তাৰ মাজত এতিয়া উত্তেজনাৰ দুহাত নাই - বুৰবুৰণি নাই। শব্দৰ শৰীৰৰ ৰং, বৰণ, প্ৰেম, ভয় – একো নাই। কেৱল প্ৰৱাহিত নদীৰ পানীত নাৰিকল পাতৰ ছাঁত আছে চতুৰ্দশীৰ ছবিৰ জোনটো। <ref name="মিতভাষ" /> (মিতভাষ সমগ্ৰ, পৃ. ১৪৫) # বুকুৰ সকলো সেউজীয়া বুকুৰ সকলো সেউজীয়া এতিয়া অন্তৰ্হিত- কেৱল জীয়াই আছে সিজুৰ কাঁইট। ধুমুহাই চিৰাচিৰ কৰা কলপাতৰ দৰে পৰি আছে মোৰ অতীত - শীতত শুকাই যোৱা জলাশয়ৰ দৰে অভ্যন্তৰ। এতিয়া ইয়াত কেৱল হেমন্তৰ হাহাকাৰ। <ref name="মিতভাষ" /> (মিতভাষ সমগ্ৰ, পৃ. ১৩১) # ফুলৰ জুনুকাত ওলমি থকা ফুলৰ জুনুকাত ওলমি থকা সুৰৰ টোপাল পোহৰত শুকাই গ'ল। এতিয়া কেৱল পাপৰিবোৰৰ বিষাদ ওপঙি আছে। তাতে গা ধুই আছে সৰু চৰাই এটাই। এয়াই তাৰ শেষ গা-ধোৱা। <ref name="মিতভাষ" /> (মিতভাষ সমগ্ৰ, পৃ. ১২১) # চাকিটো জ্বলি আছে চাকিটো জ্বলি আছে - মোৰ গাত তাৰ সোণালী পোহৰ। কিন্তু মোৰ ভিতৰত কি চেঁচা আন্ধাৰৰ স্পৰ্শ! মই এই শীতলতা গুচাবলৈ একুৰা জুই ধৰিব খোজোঁ। কিন্তু অভ্যন্তৰৰ সকলো আচ-বাব শীতত 'শিল' হৈ পৰিছে আৰু তিতি আছে। মই কেবল বাট চাই আছোঁ জ্বলি থকা চাকিটোৰ উত্তাপ বুকুৰ ভিতৰলৈ কেতিয়া সোমাব - সেই ক্ষণটোলৈ। মই বাট চাই আছোঁ। <ref name="মিতভাষ">{{cite book | title=মিতভাষ সমগ্ৰ | publisher=পেপিৰাছ, গুৱাহাটী | author=নগেন শইকীয়া | year=২০১৪ | location=গুৱাহাটী | isbn=978-93-81287-16-3}}</ref> (মিতভাষ সমগ্ৰ,পৃ. ২৭১) ==মিতভাষ সম্পৰ্কে মন্তব্য== * 'মিতভাষ' কি - এই প্ৰশ্নটো মোৰো, যদিও নামটো ময়ে দিছোঁ। মোৰ এই লেখাখিনিক পৰিচয় কৰাই দিবলৈ ইয়াতকৈ বেলেগ এটা শব্দ বিচাৰি পোৱা নাই। নিঃসীম শূন্যতাৰ পটভূমিত নিজৰ জীৱনক অনুভৱ কৰোঁতে মনৰ ভিতৰত সৃষ্টি হোৱা ৰাগ-অনুৰাগৰ ই বোধকৰোঁ অসহায় শব্দৰ প্ৰকাশ হৈ ধৰা দিছে। মিতভাষ সেয়ে কবিতা নহয়, কথা-কবিতা নহয়, গল্পৰ স্কেচ্ছ নহয় বা দাৰ্শনিক চিন্তাৰ প্ৰকাশো নহয়। অৱশ্যই তাৰ মাজত ইবিলাকৰ কিবা বীজ থাকিলেও থাকিব পাৰে। --নগেন শইকীয়া, লেখকৰ নিজা অভিমত। <ref name="অমিতভাষ">{{cite book | title=মিতভাষ সমগ্ৰ | publisher=পেপিৰাছ | author=নগেন শইকীয়া | authorlink=অমিতভাষ | year=২০১৪ | location=গুৱাহাটী | pages=৩০২-৩০৪}}</ref> * কবি [[নীলমণি ফুকন]]- "ই নতুন বস্তু। কোনোটোহঁত কবিতাৰ ওচৰা-উচৰি। কোনোটোহঁত নিভাঁজ কবিতাই। কিছুমান টুকুৰা জিল্মিলাই থকা বাখৰৰ দৰে।" <ref name="অমিতভাষ" /> * কবি [[নৱকান্ত বৰুৱা]]- "মিতভাষ তোমাৰ অমিত অভিজ্ঞতাৰ নিৰ্যাস .......ই এটা নতুন ধাৰা।” * প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰসিংহ ৰাৱ]] - ‘‘আপোনাৰ কবিতাকেইটা বৰ মৰ্মস্পৰ্শী।” <ref name="অমিতভাষ" /> * Prof. M. G. K. Menon- "I found it highly sensitive and asking very basic questions of a deep philosophical nature." <ref name="অমিতভাষ" /> * [[নগেন শইকীয়া]]- "লিখিবৰ সময়ত মই কলমটো হৃদয়ত জুবুৰিয়াই লওঁ। সেইবাবেইতো মোৰ কলমৰ আগেদি টোপ টোপকৈ চকুপানী সৰে।”<ref name="অমিতভাষ" /> ===তথ্যউৎস=== [[শ্ৰেণী:অসমীয়া সাহিত্য]] n2txd0k5ffy28dd90v3o3l1rc81xg20 601612 601611 2026-04-20T14:55:46Z Kandarpajit Kallol 6257 601612 wikitext text/x-wiki '''মিতভাষ''' হ’ল ড° [[নগেন শইকীয়া]]ই অসমীয়া সাহিত্যত প্ৰৱৰ্তন কৰা এক নতুন আৰু অনন্য সৃষ্টিশীল লিখনশৈলী। এয়া কবিতা বা গদ্যৰ কোনো প্ৰথাসিদ্ধ ধাৰাত নপৰে, বৰঞ্চ চুটি আৰু মিতব্যয়ী শব্দৰ ব্যৱহাৰৰ মাজেৰে মানৱ মনোজগত, অনুভৱ আৰু জীৱনৰ অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা এক সংযত প্ৰকাশভংগী। ১৯৯৫ চনত প্ৰকাশিত [[নগেন শইকীয়া]]ৰ মিতভাষে আধুনিক অসমীয়া সাহিত্যত বিশেষ চৰ্চা লাভ কৰিছে। অতি কম শব্দত গভীৰ ভাব প্ৰকাশ কৰা হয়। দৃশ্য বা প্ৰতীকমূলক চিত্ৰকল্পৰ জৰিয়তে ভাৱানুভূতি ফুটাই তোলা হয়। ইয়াত মানুহৰ মনস্তত্ত্ব, অস্তিত্বৰ সংকট, স্বপ্নভংগ আৰু জীৱনৰ শূন্যতাৰ দৰে গম্ভীৰ বিষয়সমূহ ইয়াৰ মূল উপজীৱ্য। মিতভাষ গদ্য আৰু কবিতাৰ মাজৰ এক স্বকীয় ৰূপ, যি কথা-কবিতাৰপৰাও পৃথক। ==উদ্ধৃতিসমূহ== # তেওঁ কোন মই নাজানো তেওঁ কোন আছিল মই নাজানো। ক'ত দেখিছিলোঁ সেই কথাও পাহৰিলোঁ। কিন্তু তেওঁৰ মুখখনৰ ছবি মই কঢ়িয়াই লৈ ফুৰিছোঁ। তাৰ মাজত ফুটি উঠিছিল তেওঁৰ হৃদয়ৰ প্ৰতিচ্ছবি। কোমল। আহিনৰ দৰে কোমল শান্ত ৰূপ - সৰিপৰা শেৱালিৰ দুখেৰে সেমেকি থকা ৰূপ। মই বহুবাৰ যত্ন কৰিছোঁ এই ছবিখন আঁকি থ'বৰ কাৰণে। পৰা নাই। কাৰণ, তাৰ কোনো প্ৰতিৰূপ নাই। এনেকৈয়ে কিজানি সকলো মানুহে এখন আঁকিব নোৱৰা ছবি কঢ়িয়াই লৈ ফুৰে। <ref name="মিতভাষ" /> (মিতভাষ সমগ্ৰ, পৃ. ১০) # মই নাজানো কোনে কই থৈ গ'ল মই নাজানো কোনে ৰুই থৈ গ'ল মোৰ বুকুৰ মাজত বিষাদ-বৃক্ষৰ এই পুলিটো। বতাহ লাগিলেই তাৰ বুকুৰ বিননি বিয়পি যায় আৰু বতাহ নাহিলে নিজৰ ভিতৰতে সি উচুপি থাকে। <ref name="মিতভাষ" /> (মিতভাষ সমগ্ৰ পৃ. ৩১) # সপোনৰ মাজত শুই থাকে সপোনৰ মাজত শুই থাকে সপোন। ৰাতি ফুলা ফুলৰ দৰে এটা এটাকৈ তাৰ পাহি মেল খায় আৰু নতুন সপোন ৰচনা কৰে। সম্ভাৱনা আৰু অসম্ভাৱনাৰ মাজত ওলমি থাকে তাৰ প্ৰতিটো মুহূৰ্ত। <ref name="মিতভাষ" /> (মিতভাষ সমগ্ৰ পৃ. ৪৭) # জোনাক সোমাবলৈ জোনাক সোমাবলৈ মই ঘৰৰ বেৰবোৰ খুলি থৈছিলোঁ। সোমাই আহিল আন্ধাৰ ৰাতি তৰাদাঁহী সাপ। মোৰ মজিয়াত সি এতিয়া কুণ্ডলী পকাই জোনাক পৰা ঠাইতে শুই আছে। <ref name="মিতভাষ" /> (মিতভাষ সমগ্ৰ, পৃ. ৮১) # এটা অসম্পূৰ্ণ এটা অসম্পূৰ্ণ, অপূৰ্ণ স্বপ্নৰ মাজত মোৰ মুহূৰ্তৰ জীৱন - ঘূৰাই নাপাওঁ মোৰ হেৰোৱা সময় - মোৰ সুখ, মোৰ দুখ। প্ৰতিদিনে সাৰ পাই অনুভৱ কৰোঁ সময়ৰ অব্যৰ্থ আঘাত - গাত সীৰলু পাতিছে - শৰীৰ অৱশ - মন ক্ষত-বিক্ষত। <ref name="মিতভাষ" /> (মিতভাষ সমগ্ৰ, পৃ. ১৭৫) # এতিয়া শুকান পাতৰ দৰে এতিয়া শুকান পাতৰ দৰে গাৰ ছাল - শুকাই যোৱা মাংসৰ দৰে চকুৰ মণি - মৃতকৰ মুখত লাগি থকা হাঁহিৰ দৰে প্ৰাণ। তাৰ মাজত এতিয়া উত্তেজনাৰ দুহাত নাই - বুৰবুৰণি নাই। শব্দৰ শৰীৰৰ ৰং, বৰণ, প্ৰেম, ভয় – একো নাই। কেৱল প্ৰৱাহিত নদীৰ পানীত নাৰিকল পাতৰ ছাঁত আছে চতুৰ্দশীৰ ছবিৰ জোনটো। <ref name="মিতভাষ" /> (মিতভাষ সমগ্ৰ, পৃ. ১৪৫) # বুকুৰ সকলো সেউজীয়া বুকুৰ সকলো সেউজীয়া এতিয়া অন্তৰ্হিত- কেৱল জীয়াই আছে সিজুৰ কাঁইট। ধুমুহাই চিৰাচিৰ কৰা কলপাতৰ দৰে পৰি আছে মোৰ অতীত - শীতত শুকাই যোৱা জলাশয়ৰ দৰে অভ্যন্তৰ। এতিয়া ইয়াত কেৱল হেমন্তৰ হাহাকাৰ। <ref name="মিতভাষ" /> (মিতভাষ সমগ্ৰ, পৃ. ১৩১) # ফুলৰ জুনুকাত ওলমি থকা ফুলৰ জুনুকাত ওলমি থকা সুৰৰ টোপাল পোহৰত শুকাই গ'ল। এতিয়া কেৱল পাপৰিবোৰৰ বিষাদ ওপঙি আছে। তাতে গা ধুই আছে সৰু চৰাই এটাই। এয়াই তাৰ শেষ গা-ধোৱা। <ref name="মিতভাষ" /> (মিতভাষ সমগ্ৰ, পৃ. ১২১) # চাকিটো জ্বলি আছে চাকিটো জ্বলি আছে - মোৰ গাত তাৰ সোণালী পোহৰ। কিন্তু মোৰ ভিতৰত কি চেঁচা আন্ধাৰৰ স্পৰ্শ! মই এই শীতলতা গুচাবলৈ একুৰা জুই ধৰিব খোজোঁ। কিন্তু অভ্যন্তৰৰ সকলো আচ-বাব শীতত 'শিল' হৈ পৰিছে আৰু তিতি আছে। মই কেবল বাট চাই আছোঁ জ্বলি থকা চাকিটোৰ উত্তাপ বুকুৰ ভিতৰলৈ কেতিয়া সোমাব - সেই ক্ষণটোলৈ। মই বাট চাই আছোঁ। <ref name="মিতভাষ">{{cite book | title=মিতভাষ সমগ্ৰ | publisher=পেপিৰাছ, গুৱাহাটী | author=নগেন শইকীয়া | year=২০১৪ | location=গুৱাহাটী | isbn=978-93-81287-16-3}}</ref> (মিতভাষ সমগ্ৰ,পৃ. ২৭১) ==মিতভাষ সম্পৰ্কে মন্তব্য== * 'মিতভাষ' কি - এই প্ৰশ্নটো মোৰো, যদিও নামটো ময়ে দিছোঁ। মোৰ এই লেখাখিনিক পৰিচয় কৰাই দিবলৈ ইয়াতকৈ বেলেগ এটা শব্দ বিচাৰি পোৱা নাই। নিঃসীম শূন্যতাৰ পটভূমিত নিজৰ জীৱনক অনুভৱ কৰোঁতে মনৰ ভিতৰত সৃষ্টি হোৱা ৰাগ-অনুৰাগৰ ই বোধকৰোঁ অসহায় শব্দৰ প্ৰকাশ হৈ ধৰা দিছে। মিতভাষ সেয়ে কবিতা নহয়, কথা-কবিতা নহয়, গল্পৰ স্কেচ্ছ নহয় বা দাৰ্শনিক চিন্তাৰ প্ৰকাশো নহয়। অৱশ্যই তাৰ মাজত ইবিলাকৰ কিবা বীজ থাকিলেও থাকিব পাৰে। --নগেন শইকীয়া, লেখকৰ নিজা অভিমত। <ref name="অমিতভাষ">{{cite book | title=মিতভাষ সমগ্ৰ | publisher=পেপিৰাছ | author=নগেন শইকীয়া | authorlink=অমিতভাষ | year=২০১৪ | location=গুৱাহাটী | pages=৩০২-৩০৪}}</ref> * কবি [[নীলমণি ফুকন]]- "ই নতুন বস্তু। কোনোটোহঁত কবিতাৰ ওচৰা-উচৰি। কোনোটোহঁত নিভাঁজ কবিতাই। কিছুমান টুকুৰা জিল্মিলাই থকা বাখৰৰ দৰে।" <ref name="অমিতভাষ" /> * কবি [[নৱকান্ত বৰুৱা]]- "মিতভাষ তোমাৰ অমিত অভিজ্ঞতাৰ নিৰ্যাস .......ই এটা নতুন ধাৰা।” * প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰসিংহ ৰাৱ]] - ‘‘আপোনাৰ কবিতাকেইটা বৰ মৰ্মস্পৰ্শী।” <ref name="অমিতভাষ" /> * Prof. M. G. K. Menon- "I found it highly sensitive and asking very basic questions of a deep philosophical nature." <ref name="অমিতভাষ" /> * [[নগেন শইকীয়া]]- "লিখিবৰ সময়ত মই কলমটো হৃদয়ত জুবুৰিয়াই লওঁ। সেইবাবেইতো মোৰ কলমৰ আগেদি টোপ টোপকৈ চকুপানী সৰে।”<ref name="অমিতভাষ" /> ==তথ্যউৎস== [[শ্ৰেণী:অসমীয়া সাহিত্য]] ej9ljt4y2r90gucl2ijlyiyysf2qyor 1 136719 601609 2026-04-20T14:52:33Z Kandarpajit Kallol 6257 /* ৱিকিপিডিয়া / ৱিকিউদ্ধৃতি */ নতুন অনুচ্ছেদ 601609 wikitext text/x-wiki == ৱিকিপিডিয়া / ৱিকিউদ্ধৃতি == এইটো আচলতে আপুনি ৱিকিউদ্ধৃতিৰ বাবে লিখিছিল আৰু ৱিকিপিডিয়াত প্ৰকাশ কৰিলে বুলি ধাৰণা হ'ল। আটাইখিনি কপি কৰি ৱিকিউদ্ধৃতিত পেষ্ট কৰিব। কিয়নো এয়া ৱিকিউদ্ধৃতিৰ শৈলীত লিখা হৈছে, ৱিকিপিডিয়াৰ বাবে নহয়। — <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 14:52, 20 April 2026 (ইউ.টি.চি.) 3rjn0s3myjt5fvy3sodx3ug52c0gyqm 601610 601609 2026-04-20T14:54:46Z Kandarpajit Kallol 6257 601610 wikitext text/x-wiki == ৱিকিপিডিয়া / ৱিকিউদ্ধৃতি == @[[সদস্য:দীপকজ্যোতি মহন্ত|দীপকজ্যোতি মহন্ত]], এইটো আচলতে আপুনি ৱিকিউদ্ধৃতিৰ বাবে লিখিছিল আৰু ৱিকিপিডিয়াত প্ৰকাশ কৰিলে বুলি ধাৰণা হ'ল। আটাইখিনি কপি কৰি ৱিকিউদ্ধৃতিত পেষ্ট কৰিব। কিয়নো এয়া ৱিকিউদ্ধৃতিৰ শৈলীত লিখা হৈছে, ৱিকিপিডিয়াৰ বাবে নহয়। — <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 14:52, 20 April 2026 (ইউ.টি.চি.) 2a0d0zre6wz2ve9xq6bwl72bldoghm6 0 136720 601747 2026-04-21T05:31:10Z দীপকজ্যোতি মহন্ত 23203 (edited with [[User:ProveIt_GT|ProveIt]]) 601747 wikitext text/x-wiki বুদ্ধচৰিত গ্ৰন্থখন মহাকবি অশ্বঘোষৰ ৰচনা। গ্ৰন্থখনৰ অসমীয়া অনুবাদ কৰিছে আচার্য মনোৰঞ্জন শাস্ত্রীয়ে। ১৯৭০ চনত অসম প্রকাসান পৰিষদৰ দ্বাৰা গ্ৰন্থখন প্ৰকাশ পায়। অশ্বঘোষে 'বুদ্ধচৰিত' মহাকাব্যত বুদ্ধৰ লোকোত্তৰ চৰিত্ৰ আৰু বৌদ্ধ-দর্শনক 'প্রিয়সম্মিত' বাক্যেৰে প্রতিপাদিত কৰিছে আৰু তাৰদ্বাৰা কাব্যৰসৰ মাজেদিয়ে ধৰ্ম আৰু দৰ্শনৰ তত্ত্ববোধন সুগম্য হৈ উঠিছে। 'বুদ্ধচৰিত' মহাকাব্যখন দুই ভাগে বিভক্ত। পূর্বভাগত চৈধ্যটা সৰ্গেৰে ভগৱান বুদ্ধৰ জন্মৰপৰা বুদ্ধত্ব প্রাপ্তিলৈ বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ===উদ্ধৃতিসমূহ=== * যিজনে জগতত পৰম সম্পদ বিধান কবি (সৃষ্টি কার্যত) সৃষ্টিকর্তা বিধাতাক পৰাজিত কৰিছে, অজ্ঞান অন্ধকাৰ আঁতৰাই সূৰ্যক জিনিছে, সংসাৰৰ তাপ দূৰ কৰি মনোহৰ পূৰ্ণচন্দ্ৰকো চেৰ পেলাইছে, যাৰ তুলনা কৰিব পৰা এই বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডত একোরে নাই, সেই পূজনীয় পুৰুষ (ভগৱন্ত বুদ্ধক) বন্দনা কৰোঁ। ।।১।।<ref name="বুদ্ধচৰিত">{{cite book | title=বুদ্ধচৰিত | publisher=অসম প্ৰকাশন পৰিষদ | author=অশ্বঘোষ, অনুবাদ ঃ মনোৰঞ্জন শাস্ত্ৰী | year=১৯৭০ | location=গুৱাহাটী | pages=১-৫০}}</ref> * "মই জগতৰ হিত সাধনৰ অৰ্থে আৰু জ্ঞান (বোধি) লাভৰ উদ্দেশ্যেই জন্মগ্রহণ কৰিছোঁ, এইটোৱে মোৰ অন্তিম জন্ম, ইয়াৰ পিছত আৰু মোৰ জন্ম নহয়”- এইবুলি কৈ সেই সিংহসদৃশ গতিসম্পন্ন বোধিসত্ত্বই চাৰিওপিনে চাই মঙ্গলময় দিব্য বাণী উচ্চাৰণ কৰিলে।।৩৪।।<ref name="বুদ্ধচৰিত" /> * "এই কুমাৰে ধৰ্মৰূপ নদী প্রবাহিত কৰিব; প্রজ্ঞা (জ্ঞান) হ'ব তাৰ জলপ্রবাহ স্বরূপ, অবিচলিত শীল হ'ব তাৰ পাৰ, সমাধি হ'ব তাৰ শীতলতা (ঠাণ্ডা) গুণস্বরূপ, ব্রত হ'ব তাৰ চকোৱা পক্ষীস্বৰূপ। তৃষ্ণাতুৰ জীৱলোকে সেই নদীৰ জল পান কৰিবলৈ পাব।।৯২।। * "পথভ্রষ্ট পথিকক বাট দেখুৱাই দিয়াৰ দৰে এওঁ বিষয় ৰূপ অন্ধকাৰে আৱৰি সংসাৰৰূপ অৰণ্য- পথৰ দুখ প্রপীড়িত পথিকসকলক মুক্তিপথৰ সন্ধান দিব।।৯৩।।<ref name="বুদ্ধচৰিত" /> * "বর্ষাকালত প্রকাণ্ড মেঘখণ্ডই আকুল হৈ পৰা মানুহক বৰষুণেৰে আনন্দ দান কৰাৰ দৰে এই বালকে সংসাৰত বিষয়ৰূপ খৰিৰে জ্বলি থকা আসক্তিস্বরূপ অগ্নিত দগ্ধ হৈ থকা জন সমাজক ধর্ম বৃষ্টিৰ দ্বাৰা আনন্দ দান কৰিব।।৯৪।। * "এই বালকে প্রাণীসমূহৰ মুক্তিপথৰ (প্রতিবন্ধক স্বৰূপে) থকা তৃষ্ণাৰূপ হেঙাৰযুক্ত মোহান্ধকাৰৰূপ দুৱাৰ সদ্ধৰ্মৰ উত্তম আৰু দুর্জয় আঘাতেৰে ভাঙি পেলাব।।৯৫৷৷<ref name="বুদ্ধচৰিত" /> * "এওঁ ধৰ্মৰ ৰজা হ'ব আৰু বুদ্ধত্ব লাভ কৰি নিজৰ নিজৰ অজ্ঞানৰূপ জালত (মোহপাশাত) মেৰ খাই থকা দুখাভিভূত নিৰাশ্ৰয় জগদ্বাসীৰ সংসাৰ-বন্ধন মোচন কৰিব।।।৯৬।।<ref name="বুদ্ধচৰিত" /> ===তথ্যউৎস=== alqk12z8iw67kil25zr8tz77e37go1l 601748 601747 2026-04-21T05:33:53Z দীপকজ্যোতি মহন্ত 23203 601748 wikitext text/x-wiki [[বুদ্ধচৰিত]] গ্ৰন্থখন মহাকবি অশ্বঘোষৰ ৰচনা। এইখনক [[বুদ্ধদেৱ]]ৰ প্ৰামাণ্য জীৱনী বুলি ধৰা হয়। গ্ৰন্থখনৰ অসমীয়া অনুবাদ কৰিছে আচার্য [[মনোৰঞ্জন শাস্ত্রী]]য়ে। ১৯৭০ চনত অসম প্রকাসান পৰিষদৰ দ্বাৰা গ্ৰন্থখন প্ৰকাশ পায়। অশ্বঘোষে 'বুদ্ধচৰিত' মহাকাব্যত বুদ্ধৰ লোকোত্তৰ চৰিত্ৰ আৰু বৌদ্ধ-দর্শনক 'প্রিয়সম্মিত' বাক্যেৰে প্রতিপাদিত কৰিছে আৰু তাৰদ্বাৰা কাব্যৰসৰ মাজেদিয়ে ধৰ্ম আৰু দৰ্শনৰ তত্ত্ববোধন সুগম্য হৈ উঠিছে। 'বুদ্ধচৰিত' মহাকাব্যখন দুই ভাগে বিভক্ত। পূর্বভাগত চৈধ্যটা সৰ্গেৰে ভগৱান বুদ্ধৰ জন্মৰপৰা বুদ্ধত্ব প্রাপ্তিলৈ বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ===উদ্ধৃতিসমূহ=== * যিজনে জগতত পৰম সম্পদ বিধান কবি (সৃষ্টি কার্যত) সৃষ্টিকর্তা বিধাতাক পৰাজিত কৰিছে, অজ্ঞান অন্ধকাৰ আঁতৰাই সূৰ্যক জিনিছে, সংসাৰৰ তাপ দূৰ কৰি মনোহৰ পূৰ্ণচন্দ্ৰকো চেৰ পেলাইছে, যাৰ তুলনা কৰিব পৰা এই বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডত একোরে নাই, সেই পূজনীয় পুৰুষ (ভগৱন্ত বুদ্ধক) বন্দনা কৰোঁ। ।।১।।<ref name="বুদ্ধচৰিত">{{cite book | title=বুদ্ধচৰিত | publisher=অসম প্ৰকাশন পৰিষদ | author=অশ্বঘোষ, অনুবাদ ঃ মনোৰঞ্জন শাস্ত্ৰী | year=১৯৭০ | location=গুৱাহাটী | pages=১-৫০}}</ref> * "মই জগতৰ হিত সাধনৰ অৰ্থে আৰু জ্ঞান (বোধি) লাভৰ উদ্দেশ্যেই জন্মগ্রহণ কৰিছোঁ, এইটোৱে মোৰ অন্তিম জন্ম, ইয়াৰ পিছত আৰু মোৰ জন্ম নহয়”- এইবুলি কৈ সেই সিংহসদৃশ গতিসম্পন্ন বোধিসত্ত্বই চাৰিওপিনে চাই মঙ্গলময় দিব্য বাণী উচ্চাৰণ কৰিলে।।৩৪।।<ref name="বুদ্ধচৰিত" /> * "এই কুমাৰে ধৰ্মৰূপ নদী প্রবাহিত কৰিব; প্রজ্ঞা (জ্ঞান) হ'ব তাৰ জলপ্রবাহ স্বরূপ, অবিচলিত শীল হ'ব তাৰ পাৰ, সমাধি হ'ব তাৰ শীতলতা (ঠাণ্ডা) গুণস্বরূপ, ব্রত হ'ব তাৰ চকোৱা পক্ষীস্বৰূপ। তৃষ্ণাতুৰ জীৱলোকে সেই নদীৰ জল পান কৰিবলৈ পাব।।৯২।। * "পথভ্রষ্ট পথিকক বাট দেখুৱাই দিয়াৰ দৰে এওঁ বিষয় ৰূপ অন্ধকাৰে আৱৰি সংসাৰৰূপ অৰণ্য- পথৰ দুখ প্রপীড়িত পথিকসকলক মুক্তিপথৰ সন্ধান দিব।।৯৩।।<ref name="বুদ্ধচৰিত" /> * "বর্ষাকালত প্রকাণ্ড মেঘখণ্ডই আকুল হৈ পৰা মানুহক বৰষুণেৰে আনন্দ দান কৰাৰ দৰে এই বালকে সংসাৰত বিষয়ৰূপ খৰিৰে জ্বলি থকা আসক্তিস্বরূপ অগ্নিত দগ্ধ হৈ থকা জন সমাজক ধর্ম বৃষ্টিৰ দ্বাৰা আনন্দ দান কৰিব।।৯৪।। * "এই বালকে প্রাণীসমূহৰ মুক্তিপথৰ (প্রতিবন্ধক স্বৰূপে) থকা তৃষ্ণাৰূপ হেঙাৰযুক্ত মোহান্ধকাৰৰূপ দুৱাৰ সদ্ধৰ্মৰ উত্তম আৰু দুর্জয় আঘাতেৰে ভাঙি পেলাব।।৯৫৷৷<ref name="বুদ্ধচৰিত" /> * "এওঁ ধৰ্মৰ ৰজা হ'ব আৰু বুদ্ধত্ব লাভ কৰি নিজৰ নিজৰ অজ্ঞানৰূপ জালত (মোহপাশাত) মেৰ খাই থকা দুখাভিভূত নিৰাশ্ৰয় জগদ্বাসীৰ সংসাৰ-বন্ধন মোচন কৰিব।।।৯৬।।<ref name="বুদ্ধচৰিত" /> ===তথ্যউৎস=== 00bypf1n4q30os1h8j16vvx5hdmddve 0 136721 601751 2026-04-21T09:10:23Z দিব্য দত্ত 9244 নতুন পৃষ্ঠা: {{বিধানসভা সমষ্টি |name=চাবুৱা–লাহোৱাল |lacno=৮৩ |district=ডিব্ৰুগড় |total in district=ছখন |mpc=ডিব্ৰুগড় |total in mpc=দহখন |other=নখন |ডিব্ৰুগড়|খোৱাং|দুলিয়াজান|টিংখং|নাহৰকটীয়া|district1=ডিব্ৰুগড় |তিনিচুকীয়া|মাৰ্... 601751 wikitext text/x-wiki {{বিধানসভা সমষ্টি |name=চাবুৱা–লাহোৱাল |lacno=৮৩ |district=ডিব্ৰুগড় |total in district=ছখন |mpc=ডিব্ৰুগড় |total in mpc=দহখন |other=নখন |ডিব্ৰুগড়|খোৱাং|দুলিয়াজান|টিংখং|নাহৰকটীয়া|district1=ডিব্ৰুগড় |তিনিচুকীয়া|মাৰ্ঘেৰিটা|মাকুম|||district2=তিনিচুকীয়া ||||||district3= ||||||district4= |last=ডিগবৈ }} ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} tpm0dip559lte616qixjtffvipcuz98